lACOBI ARMINII ...
OPERA THEOLOGICA,
NUNC DENUO
CONJUNCTIM RECUSA
Jacobus Arminius
Digitized by Google
I
I
!
t
»
4
1
I
K.7.
, lACOBI
'arminii
VETERAQVINA
TIS BATAVI,
SS. Theologiae Do6toris eximij>
OPERA
THEOLOGICA,
Nunc denuo conjundHm
recufas
PROSTANT FRANCOFVRTI,
^jfud yyolfgangum hToffinannum, tAnno MDCXXXy.
I
I
CHRISTIANO
L E C T O R I
S. T.
PvscvLA lACOBI AR-
M I N 1 1 , S S.Theologiae Do-
<5toris,vno tibi volumine exhi*
bcmus,LeftorChriftianc.Dc-
fiderio illorum fatisfaftum o-
portuit , quibus Author vcl
placuit,veldi(plicuit. Suntta*
leshic,&ahbi, qui,nctemcrc
virumautamaffe, autdamnafTccrcdipoflint, ipfum
inlibrisfuis loquentem audfre defiderant. Scripto-
rumomniumhaec fbrscft,laudari abhis, vitupcrari
abilHs. Nonfapiuntomnibuseademfercula. necfa-
cilc cuiuis (cntcntiam fuam probauerint Dodtorcs
(o^ 2 dograa-
Prxfatio
dogmatici.Sunt,qiiospraeccptorumnimiusamorita
cxcaccat, vtnihil nonab ipfisdidtum fufpiciant, &,
velut e c«lo lapfum ancilc, vcnercntur. Sunt, quibus
prxjudicia &:praeconcept2e opinioncs bonam men-
tcmperucrtun t , vt non ratione verum , fed perfonis,
temporibu5,addo etiam,priuatis commodis mctian-
tur.NonhujusfoIum,fed&priorumfecuIorum vitia
queror. Ab vtrifque diffcntio. Etiam dum viucret
ARMiNius,vacuumabafFe6luomniauditoremma-
luit,quamimpenfiuspartibusaddidtum.Nonminus
caeleftis reipublicae ciuem fua decctlibcrtas, quam
mundanae hujus & politica? focictatis. Infcruitutc
omnia dura & difficilia. V bi fentirc licct , quse Deu s,
ratio , & pia antiquitas fuaferint, cademque ad D e t
gloriam &:EccIefiarumaedificationcmprofcrre: finc
fucopictas, fincfuperftitione religio, finehypocrifi
veritas magnis incremcntis adoIcfcunt.Quid fcriptor
hicfcn(crit,quiddocucrithbere,pari libcrtatelcgc&
pcrpende. Damusomnia,quaeviuusvcledidit, vel
probauit. Ea,quaeadMaIachiamdixit,in Antichri-
ftum&Socinum fblide&cxprofcflb inBatauorum
Academia difputauit, difcipulorum hic ilhc chartis
adlcruantur. PubIiciiIlajurisfaccrcreligiofuit,quia
cum cx ore dicentis cxccpta fuerint, facile audito-
rum
adLedorem.
rum culpam &: infcribcndo incuriam uiatimmeri-
tus profeflbr.
Praludit operi P. Bertij viri dodlifiRmi OratiO;,
inquamulra pro Authore,iirqueEcclcfiisdixit,qujE
poftca eidem difplicere coepcrunt. Opus ipfum a
quatuor Orationibusaufpicor; quas magno audito-
rumapplaufu deSacerdotioCHRi sti , Theologix
Objcdlo, Authore &Fine, ac Certitudine habuit, o-
mnesmuneris Thcologiciinaugurales, &profundis
Scripturae fenfibus fubnixas. txcipit eas quinta dc
Componendo Rchgionis diflidio interChriftianos,
cujusformulam facilius dari credidit,quampraxin.
Huicproximcanne(5liturDccIaratio,quafentcniiain
fuam profitetur de Praedcftinatione , Prouidentia
De I , Libcro Arbitrio , Gratia De i , Diuinitate Fi 1 1 1
DEi,&deIuftificationehominiscoram DEo^inqua
contendit, necprorfusfcinaliorum verba juraflc,&
tamen longe citra Pclagianifmum & Socinianif^
mumftare. Pofthaec vniuerfxfcre Theologia; com-
pendium Difputationibus variis comprehenfum ex-
hibetur , in quo (acros fenfus a latere tuentur Scri ptu-
raeloca^magnodeledlu &judicioannotata.Subeunt
pnuatse, inquibus falutisnpftrac oeconomiam&di-
uinarum adlionum kriem erudite & appofite per-
(oj j texit.
Pra^fatio
tcxit. Subjungimus his Amicamcollationem cjut
dcm dc Praedcdinatione, quam cum grauiflimo,ma-
ximiquc nominis Thcologo, Francifco Iunio,pcr li-
tcras habuit,acutam fcnfibus,dcnfamargumentis,
in qua animo concordcs , difcordcs fententia fummi
Theologi cxemplum prsEbuerc fuis,vti falua charita-
tcventilare oporteat fcholarumplacita. Idcmdocet
Examen LibclH Pcrkinfiani , quo Thcologo ncc do-
d:iorcm,neccandidiorcm habuitBritannia.Analyfis
capitisnoni Epiftola: adRomanos arduailla&ado-
randaDEi confilia dc hominum setcrnafalutc&da-
mnatione pcrtradat , & quae aliis placct^ pcrfbnarum
cfle fimpliciter , fidelium ac infidelium cfie docet diC
crimina. Ad libri mctam ftat Differtatio de vcro &
gcnuino fenfu capitisfeptimi EpiftolaeadRomanos,
inqualdeam cxhibet hominis rcgcniti & irregeniti,
quibufquc gradibus tempora fua dccurratprior,ad
viuum depingit. Oftendit cadem, quantis paflibus
Lex&Gratia, luftitia&Peccatum, diftent; quam
differant indole &ftudiis ratio &appctitus, caro&
{piritus, totoqueopere, quac vctcrumplcrifqucpla-
cuit,fcntcntiam recognofces.In quibus dcfino.- Arti-
culi non Authoris vbique dccrcta , fed problcmata
contincnt, de quibus non inutilitcr forrc difputaue-
rint
adLe£torem.
rintrerumfacrarum periti. Haec operis totius perio-
checftjhaecfumma. Diftradtis,quacanteaeditacranr,
excmplaribus^conjunxi opufcuIa> & cx multis volu.
mcn vnum feci, vt & pretij pai te emptorem, &: libro-
rummolclcuarem. Tu opcrammeam, quifquiscs,
boni confule, & Authorem , fi nouifti , judicio tuo
frucrc, fi nonnouifti, cxfoiptishifcevirum, doftri-
nam, inftitutum difcc. Valc.
OPERIS
OPERIS HVIVS
P E R I O C H E.
7. Orationes: de Sacerdotio Chrifii:de objecio^de attthorey ac finey
^ de certttudtne SS. Theologidt : ac dentque de comfonendo
Keligionu inter Chriiitanos difiidto,
1 L DecUratio fintentia Authoris horum operum de Pradeflina-
tione^Proutdentia Det^Ltheroarbttrio^ Gratta DeiyDiuini-
tatePtlij Dei, de luffificattone homintj coram Deo.
2IL Afologia aduerftts arttculos XX XL in yulgus fparfis,
ly. Ke[j?onfioad^<icHtones IX, ^ adeas Anteromata,
V, Dtfputattones publsca ^ prtuat£,
VL Authoris cum Franctfio lunto de Pradefiinatione amica coL
latio : eiufqi ad Thefcs hmij de Pradefitnattone Not£,
VI L Examen modeflum Prjidefitnattonis Perkinfiana.
VII I. Analyfis Capttis IX. er Dtffertatio tn Caput VILEptfioU
ad Romanos.
IX. Epiftola ad Htppolytum a Col/ibus , t^c,
X. Articult nonntiUt dtligentt examtne perpendendiy Attthoris de
practptiis docirinaChrifliana captttbus fintenttam plentus
declarantes.
PETRI
PETRl BERTII
DE
VITA ET OBITV
Reuerendi ^ ClartJ!tmi Viri
D. lACOBI ARMINII
ORATIO
Didlapofttriftes illiuscxfequiasxxii. Odob.
Anno cId. lo. c. ix.in Audicorio
Thcologico.
A G N I F I c I , Rcucrcndi , AmpIiirimi,Nobiliinmi,
Eriiditiirimi Auditorcs; Quamiitdifficilc quamquc
arduum, dc Virisprarltintibus inconfdlu clnrorum
virorum vcrbafacerc,idcgocumantchac aliquorics
cxpcrtusrum,ramnuncimprimis(cntio,quumdcRc-
ucrcndo Viro Domino Iacobo Arminio
S. Thcolociae Dodlorc poft triftes eius exlcqjias
hocloco mmidiccndumeu. Nani quum vir bonu<
canon iit & mcnlurarcrum, airandumei qui vinim cafcm-dcfcribere voluc-
ritjVt ca cxccrpat proponatquc, quibus vita humana in virturis (ludio polTIt
prohccrc.Produccnda in thcatrum latcniia bona , &: qu.x vcl modeftia ccla-
uitjVcl Uuor attriuir, vcl calumnia diftorfit, veiimpcritia non obfcruauit , rc-
nioio fiparioluccquc admoraiortcndcnda l"unrpal.im,vcrbi(que dcclaranda,
vtquidinquocjuclaudandummaximc quidquc imicandum fit omncscon-
ipiciant.QuohtjVtquomaior cuiufquccftvirtusjco difticdius fitdcipfo di-
fo) ccrt-i
ORAT. DE VITA V.T OBITV
ccrci Maximam cni^n vimucm m.i.vima comitacur inui<lia : (Sc cjiuim {apicnJP
llncrationcmlii! v ' , ditficilc autcm fic, piincipia &:uiu(risliiigularum a-
«Sbonumlcmpci . , .arcxxliisautcmpcndeat iudiciumdcrcomniicftici-
tur , vt dc prxilantibus viris , quorum vita oranis plcna oH diucrlis redbc lcn-
Dcndi agcndiquc cxcmplisdimciliimum fitiudicarc. Acccdithuc,quodqus
idf;iccrcinfhTucrit,nccclIchabcat quam frcqucntilljimc rccnrrcrcalcgcad
vicara , a vicoad lcgcm : altcra cnim aU crius opc indrger,&: vi lcx monct quitl
jacicndum fit , ita vica oftcndit quid ficri polut. Habct antcm in lc lapicns v-
trumquc: plancadexcmphim Chtifti Domini &Scruatorisnortri,quipri-
nuis dixic,0//t/rf *< : Et Apoftoh , qui ruosmonec, Imuamts tjiote tnei jicut
tgo fum Chvifli : Acquc vt Poiyclctus oUm non contcntus hbrum lcripfiflc , in
quoomnianotnucratqux ftatuam humanamadfabrerculpturoobicruanda
ftjnt,poftca nc prarcipcrc vidcrctur ahis , quod non ipfc oblcruaflct, ftatuara
humanam ipfc fccit , caraquc publicc propohcam vocjuit Canonem, Unca-
mcntaartiscxea vclutlcgcpcciiubcns: ica Virbonusquum nionucric alios-
quid facicndum fic,ip(c quod prxfcripfitahis , piimusexlcquitur. Ellautcni
cifficilc,vclomneslapicntisa(fliones ad normamfuamlegemquc propriaro
cxigercivcl omnium Icgum in vno inucnirc cxempla. Mihi vcro dc vita & o-
bituRcutrcndiatqucincoinparabihsviri D.Dodoris Iacobi Arminii
fcodicrno dic u\ hoccclcbcrrimoerudiiifiTmorum hominum conlcflu didku-
ro,nonilla:tantum,quasdixi,officiuntdiflicultates , fcd& ahae complurcs,
Prcmitmcrcccmadnucamicicreptidolor : conturhat triftisfamiharconfi-
^cracio,vxora<lriidaJibcrinoucm patrc orbi :moucc Academixludus,peE-
cellic Rcip. & Ecclcfix ranto viro dcfticacx recordatio r qux omnia , in rara
rcccnti vulncre,nondum obduda cicatricc , dilcrtifli mo cuiquc &c cordatii-
fimoconfihumfacilc potTint expc£borarc. Acccdit,quodipfccnamhoGo-
mncclioragiurocxtcrni apparatns drcadcfuncVosvchcmcntcr, dumvixic,
improbauit. Sdcbat enim , primum hinc ad \ cncrationem f' • '> ■ ura gra-
dum olim fadlum cflc : ncc dcccrc nos exiftimabac , quum pci : . ,.1 . . i lufnio-
ili cclcbracionum vidcicmus, ipfas cclebrationcs lectari. Scd quum ca fit ho-
die rerum facics , vc ab ill:a parcc minimc nobis mctucndum fic , ( huc cnim,
pro dolor,deucnimus,vt dc rcligionc confticiienda pociusqium de pclicnda
/upcrftitioncdcinccps dilpicicndunr ^idcacur) quumque omniumintlriir,
virtutiscxcmpbprocradamracdium,omnibir uidaproponi;fiifccpi>
cxmoic, .amicorumr ■ rv ■ -cScnatu,piL l,i M.i.im,c]uamnilivioIata
Chriftiana charitatc^>. i a iam inde a primaxtaic cum iplo fincc-
recultxcontcilcrationc, dctrcdaicnonpotui. C^xquumiiafint,i'pcro,ia
ifto dilcrrillimorum hominum conleflu , inquo ncmo cft qui non mc S>'. gra-
uius&luculcntiushocmunusobircpoflit,forcncminc,quiofHdummcuin
culyaturusfit» Vosinterca Magnifici, RcucrcuchjAmphflimi, Dodliflimu^
Audi-
D. lACOni ARMINIt.
Auditorcs rogo obtcflorquc , vt iis qux dicam,fidcm autoutarcmq; apjid
vosclTcfitiamini. ^
Commifimustcrr.Tgremio , Rcucrcndi Viri D. Iacobi ARMiNn
corpus/cu tcmplum venus Spiritus lancli,bboribu$, vigiiiis, ccrtaminibus,
morbis,a:rumnis,qua(Ium,attntum,fra(flum.: comffiilimusinquam in ccr-
tam bcat.E rc(urrcdiionis/pcm : quam ipfc dum vixitcrcdidit,& iii quamco-
gitationesruas ffc conlilia dircxit.Patriaipfi fuit Oudcvratria , opidulum in-
tcrriuentcirala& agri circumiaccntis amocnitatc fcrtilitatcquc ,& ciuiuin
firugalitatc atgur jnduftria,iam pridcm nobilitatum. In hoc illc opido Solcm
primum con(pcxit;co ipfo quo in G.tllia colloquiumPolUaccnum inllituturn
juitanno,qui fuitqningcnte(imusicxagcllmusfupramillclimum:inquocol-
loquiodcputatinollricaulTamagcbanr bis millc cciuum iScnonaginta Ec-
derurum,paccm,tranquillitatcmquc & fidci fux libcrcareraaRcgc fuppli-
citcr flagitantiura. Hic igiiur annus, hxc Sparta , hunc tcrris Laconem dcdit:
quartamenaliasquoque cdidcrat loaDncnvdc Vctcri aqua , Cornclium Va-
.lcrium,&: cum qucm iuc conlpicitis CUcncm D.Rudolphum SncUium, noH
patrix tantum fux, lcd cnam totius Acadcmix atque imprimis ordinis Scna-
rorii dccus.Patrcm intansamifit ; Matcr vidua trious onufta libcris parcc ?i-
lam &cafte dum vixit egit.
Erat lujic in illo oppido Pxesby tcr qnidam ,vir honcftus Sc grauis,Thco-
dorus iCmyliijCUius.proptcr lingularem erudi tioncm & lanctimonia, bcnc-
didacft hodicqucmtcr viuosmcmoria. Isquumguftumracboris puuonf-
queinrehgionc doftrinx perccpiflct,dccreuit {cmcl abominandum illud
miflxfacrificiumnoUc celcDrare,itaqucfcdcsfuasvaric-commutabat,&mo-
doLutctix,modoLouanii,podo Colonix,modo Vltraictki a^cbat. Hiccr-
go pucnim Patrc orbatum limulatquc xtas inftitutionis capax hiit,primis v-
triufquc lingux rudimcntis , & verx pictatisac religionis principiis imbucn-
dum curauit.Qijumquc dcprchcndcrctm coegrcgixindolisfpccimina,(xpc
illu?ncxhortatuscft,vt (cpofita fprctaquc omni rcrum tcrrcftrium confidc-
• ,fcDco &con(cientixfuxadlcferet:cxiguumidcftc quod hicviui-
i ii quiftatum poftlianc vftam , qui noncompcdcautpilco, lcd beatmidi-
lusvclmorti,xtcrnitatceftctxftimandus. Inicdit ipfiusanimum tftacxhor-
tatio,confirmata poftea Icdbone adiidua facrarum litcrarum, dc piis medita-
rionibus.
Ifaquccxcoiuilliiiu ;.oii laborcm , nulla iiondiii.i:ii.:.i.iij)c \ ax niiui,
•Ixtoatquchilarianimolubiuit. Scdiplumpoft aliquotannos Vltraic(5b ita
^qcntcni inopinata oppreflit calamir.is , ob mortcm boni ilhus &rchgiofi fc-
ni^i^iamcn clcmcns& bcnignusDeus haud multo poft lcniit. Vix enim illc
.obierat, quuiu cx Haflia in patriam fortc excurrit D. Snelhus, quiiara
|>ridcm tyraiinidcm fiigicns HilpanorumMarpurgum conceflerat. Is iginu:
(n) ^o) 1 cmcm
ORAT. DE VITA ET OBITV
ciiicm ruiimhumanaoinniof f acpr^fidio dcflitutum fecum in Haflllam ab-
duxij, Annoi575. Vixaiucm illiccon(cdcrat,quum mcnlc Auguftorumor
acircrnircleparri2Ecxcidio:opidumabHilpanocaprum, militcm pra:fidja-
riura occifum j ciucsiugulacos ,domosincenfaseffc.Quorumorc in tanrum
pcrculfuscftjVttotosdicsquaruordccim in ficrupcrpciuo Sc lacr)'rais con-
lumptcrit.ltaquc impaticns rclidaHaflia in Batauiamcxcurric , certusvel
patrixminasvidcrcjvclmorrcmoppctcrc. Vbi vcnir,nihiloffcndit praetcr
aidcra,ciucs plcrofcjue, matrcm, rororcm,fTatrcs,conlanguincos,mi(crc in-
tcrcmpros yhtciUhposTUTroiafuit. Kcdiitcreo Marpurguitincrc cxpatriain
HalTiam vtquepcdibusconfcdo. Intcrea lilullriirimiPrincipis Auraici au-
^iciiserc(itaapcrt.iquecftnouaha!C Batauonim Acadcmia : quod iilcfimul
arquc in Hallia intcllcxit , ftatim cccpit dbmuiiioncm adomarc. Roteroda-
muniigjrucvcnicqiiociucsplcriq; Oudcwatcrani, ( rcliquia: Danaum arq;.
immitis AchiUci ) &HdclcsnuiIti Ainftcrdnr cxulcsconcellcrant. Agcbat
tuncillius Ecclcfia: paftorcm Parcrmcus,l . .'>crtius-,Piincipi vcro a con-
cionibus GalUcis&confiiiiscratD.IoanncsTaffinusr-vtriqvmirificcplacuit
adolefccntisindolcs, alacritas,promptitudo,. ingcnium.. Patcr qaumcllet
i4,ifjut^( ( ncqjcnim antc annum tri^fimum Larinas litcras artigcrat) roga-
tusabamicisdomoiplumrualibcnriiTrmccxccpit. Conijliam aurcm crar
amicorum ipfum iii nouam iftam Acodcmiam ablcgare , cjuam occafioncm
patcr non ncgltgcndam ratns , rae qui tunc in Anglia lircris opcram dabam,
cuocat.SimuicrgoinhancScholammiffi,cx co fcmpci.mimisjftudiis^volun-
caiibiisfuirausconiundifllmi. Nccjucverohiccgoxratcmtunctcmporis a-
dtamcommcmorabo. Vnum hocdicamLTantamfuiflciuucnrutis in litcris.
& (apicnrix ftudio contcntioncm , tantam in dftO^ircs reuercntiam',tantiim!
zclum atquc impctam pictatis , vr vixmaior cfl^ porucrir. Scd vnus nrx rcli-
quis cminebat in noftro ordinc Arminius ; Si quid fcribcndum cflet, li quidi
diccndum,qu.xrcbatur Armmius.Sidifccptatiooborta Pabcmoncm rcqui-
rcrctjConrulcbarur Arrainius. Memini quumDn. Lambcrtus Danxus Do-
^or & ProFcflbr noftcr publicc illum ab ingcnii doribus & profc<ihi, & vir-
turc laudarer,nofquc illiuscxcmplo ad S. Thcofi>giam alacriter capcflendam
cxcicarct.Quid cgo hic Pocricac ftudium r^ , m quo cxcclluit? quid Ma-
thcmatica: ? quid rcliqux Philofophirc ? Niiiu luc iftorum artigtt , quod non.
pcncrraucritinLkiladgrcfluscft,quodnonfcliatcrabroluerir. Atq; hicqui-
dcm v(q} adahnum m. d. lxxxj i. quoanno. Anipliflimiis Scnatus Amftcr^
damennsipfumGcncuam, profci^us vbcxioris capicndi caufla ablegauit..
Quo quu vcniflct,audiuit Reucrcndiim & beatx memorixicncm D.Thco-
dorumBezam cxpHcantera Epiftolam ad Romanos,cumingcnrioraniuni!
hominum admirarione.Erat cnim in Bcza fupra cxrcros monalcis flcxanima-
•xauojdidio cxpcdicvfcrmo pcHpicuus,voxiuaui$, dodrina vcro omiuunn
ciudito-
D. lACOBI ARMINTL
crnditorumhominumiiiclicio exccIlcns.Huncigiturribi^r^aliisomra&xis^^
qiiendumatqucimitandum delcgit. Scdquum nonpoflct fibi ftarim prjcci-
pu', lorundam virorumincaScholagrauam&fauorcmpararc,id<juc
( dic. . . Li . . 1 cnim quod rcs eft) ob folam Philofopliiani Pctn Rjimi nn i m il-
lc publicc quidcm magna conrcntionc dcfcndcbat,prinatim ycro c los
auditore$doccbat,coa<5his cft ITafilcam concedere : vbi quantus iuucni ho-
nordclatusfxt, quifiierintomnium ordinum dc iUius virtutc fuccrcfcentc
pra:fagia,tcftari poflimr ii,qui illius pcrcgrinarioniscomitcs flicnmt. Atquc
hxc quidcm iudiaa&: accLimationcsira ille adinifir,vt nunquam adarrogan-
tiamanimum deflcxcrit ,fcdreipfaoftenderir,noIlcfcambitu cniti ,lcdvcra
viitutcvcIlccocontendcte,adquodcratDE i benignit.itcdcftin.itus.
Solcnt Bafilex feriis vindcmialibus doftiorcs ftudiofi publicc intcr-
dimi in Acadcmia cxercitii gratia aliquid exrra ordinem docerc. Eum labo-
rcm Arminius nofter haud muitus fiilccpit , laudatus ob id a Rcucrcndo vito
D.Iacob«oGrynaco-,qui ctiam ledhones ipfius pra:lentia ftia aliquotics coho-
ncft.iuit:Idcm quoq; in dilputarionibuspubhcis , fi quidgrauius proponc-
cctur aut dignus vindice nodus occurrcrct,n6 cft vcritus honoriscaufii Armi-
niumnoftrummcdia inftudiofonim turbafedcntcmcitare, & (vt Grynaii
candorenvagnofcas)dicere,KcfpondcatpromcHoIlandusmcus. Eo ipfb
remporc Arminiustantaingraria &famaerudirioniserat , vtci Gcncuam
difccfiurofacultasThcoIogJcaiituhun Dodorfscriara pubUco fumptu dc-
culcrir :qucm illc vrdigniorcm , quam quimcam xtatcm confcrri poflet,
cuncqiiidcm rcmporis a<fbiscratiis modcftc rccufauit.
Gcncuam rcuerfus,ofTcndiranimos amicorum in P.Rami Philofbphi-
am fcd.itrorcs;ipfcquoquc dc impeni rcmittcndurcatus ,itafccomparauit,
vrfacileomncsmtclligcrcntjfummoingcniopictatcmconiundlam magnura
adfcrrc rcr.itiornamcnrum. Erantcodcm temporeinillavrbc pr.rcipuorura
patnx noftrx proccnmi libci i jquimmcplcriqi cximiisin Rcp. noftra hono-
ubusfiinguntur.Horam aUi quum in Italiam abiiflcnr, aliidomum cllent rc-
nocari,ip(c fc iblum & d fbd.iiibas rcliquis , vno cxccpto ampHflimac nunc in
Batauia digni tatis v f ' ftinuum vidcns , in ItaUam quoquc cxcurrcre de-
crcuir,morusimprii:.. i...a.iIacobiZabarcIIar,quiruncPhilofophiam Pata-
uii ingcnri hominum concurlli profiicbatur. I luius igitur caufa lubfUtit Pa-
nuii ,.vbi Gcrmatiosquofdaninobiles docuit Logicam. Poftea vcro curfim
cchquamItaliamIuftr*uir,meamq;profcdiuncuIafeptcnon amplius,mcn-
fcs,impcnditincq; Roir i.imab Acharisilliusfuilatercrccciltr:itacnim
conucncratpriulquamv... . . Jifccdcrenr. V"tcbanturcodcmholpitio,ca-
dcm mcnfa,eodc lec^bulo^ingrediebantur vna , cgrcdicbannir vna, & ad pic-
tatiscxcrciria GraccumTtftamcntum& PfalteriumHebraicumfccu afpoi-
CRcant.Sffpc Uliun lurrrarc mcmiiii j Italiam fibi & comoda multa,&damna
(o), (o) J attuliftc..
ORAT. DE VITA ET OBITV
attiiliilc.Intcr commoda illud prxcipue poncbat, quod Romx vidiflct vnj-
ftcriuminiquicatiSjlongefarcliusmagirq-, dctcftandum • i vnqua animo
conccpillet ? nam quarvclnaiianturdcRomana Anticai ..uCuria vcl lci';' i-
Tur,nugascllcaicbat,pra:iisqiia:vidiflcc.lntcr damna,iftud:quod in Am^ ..i
(imiScnatus Amlleraamcn(is oflfcnfiunculam ob id faclum tunc tcmporis
incuiriiTct,ruffundcncibusfrieidaraquibufdam,quosomninoprxftitJllcciu-
diciainipiiasredicumfulpendcrc. Hmccrgo fumptaoccafionc: (pargebatur
in vulgus,«llum Pontifici^foleam dcoiculacum , quc non nili in confcrta tur-
ba^vtrcliqui fpcctatorcs^vidificci nccfolcacbcllua honorcm jftura nili Rc-
gibusacPrincipibusdeferrc. kfuitis adlucuillciquos mmqiiara audiuillcc:
Bcllarmmo innotuitIc,qucm nunquam conlpcxillct : Relii;ioncm orthodo-
xam abiuralIc,pro qua paratusedccad l.inguinis vlquc pxotufionem decercd'
rc.Hoc inccrca alieno pcricuio di/cat pia & Clu ifti EcclcGx dcuota iuuentus
prsllarc , Italiam nunquam artigillc , qua tanto cum famx dilcriminc Anti-
chrilli ray flccia cognouiflc : non quod plus habcat pcriculi , Itaiiara vidcrc,
(juam vicintm Ancv vcrpiam,auc Bruxellam,aut Brugas ( multo cnim plus 5c
illislodscftiibcctacis&illisfupallicionis; tutiufqaeulicJulliarcoranialicct,
quara inBrabantiavelFlaudiia : ledquQdcxpcdiataducrlariLs onmcsmale-
dicendiincautisomncsmalefufpicandi anfas prjeripcrc : & fcaodalum jjo-
tius non darc,quam admilKim cxculare.
Rcduxcx Italia<jencua:eon{c.dit, ac poftaliquot mcnfcs rcuocitus,
AmftqrodaraumadMxccnatesfuos Ik Dorainos rcucrfuscft, inftruduslu-
culcntOjpfr Cfcri/?/ ^4fi4m,Gcncucnfiam T(fiimonh, &4nim$ adfdaendum of-
ficiumopttmecompArato^fiDominoDeopUcercttipfmsvnsd ofm fuum in Ecclefis
fud mimjierio :Hxc cmm:oudcm vcrbisD. Bcza inEpiftoIa_,cuiusaucogra-
phuraaducrfo.
Amficrodarai facile (eapud viros graucs &prudcntcs dc itincrc Italico
purgauit:fcdinhrraiquidcmtTatrcs fadumilludpcrpctuoinfccbiri , &in
circulis fugillarc,doncc ipfc in Ecclcfia audiri coipit , in qu.i fimul Jtquc con-
ipc£buseft,dicinonpotcft,quanto fauoreomniura ordinumhomincs adil-
lumaudicndum concurrerint.Fuic enim,( vtfcicis ) inillo incrcdibilis quxda
prriuir-i';!-porc*tcrapcrr>r-i.vor'»racilisquidem,(cdfuan''^ Vc.inora,& penc-
i .vcroadmi, >|iudcxornanduclIct, . , .itita, vrvcrum
non cxccdcrct : fi doccndum,perfpicuc:fi dilTcrcndum,diftinde. lara cantus
illc&Hcxusvocisiracratrcbus .accommodatus , vcex lis fluae vidcrccur.
Quumq-, Rhctoricoapparatu,& Grarcorum rayrothcciis non vtcrctur , vcl
quod nacuraab iis abhorrcrct , vel quod indignura diuinarum rcrum m.iie-
ft.^.rc iudic.irct , cincinnos illos Sc ornatum aJlcititium adhibcrc, quum nu-
iibi xciitajiadfui dclenfionc iufficiac:tamcn itacfficaciter vi pondcrc
1! "umcntoru &: (entcntiarumgrauicatc , & fcripcurjeipfiusautoritarcpcr-
icbac,vt ncmo iUura vnquara audiucrit,qui non ic commotum eile,con-
D. lACOBI ARMINIL
fclTas fir.Itaq; alii ninc iplum Umam vctiiatis,alii ingcniocum cotcm,aIii no-
aaculam fuccrclcemiiim crioriJin appellabanr, nihuquc in Rclj|jjonc,aut la-
craT' ' ;icrccrc<icb.itur,cui Aniiiniusnonlaperct. Ipliquoquc pa-
ftorci c ^ v , . i ; i i.itores illius vrbis , v iri &: docli Sc dilci ii , adfurgcntcs iliius
cruditioni,plurimumfccxipliusconcijonibus quotidicproficcrc wigcnuca-
gnolcebant.Atqucita Arminiusnoftcrdiducbs vclis, Iccundis vcntis,plcno
n;migio,faucntibusomnibusqmip{umnorant,adfaman\ & gloriam fcrc-
batuf,quumDcovi(iimcft, leruuin fuum aducrds ctiamrcbuscxcrccrc,&
paticntiaipi'uisnK>dcftiamqi pcr cruccm & aftliilioncs cxplorarc. Quibus
id priiKipiis quoqj fucccllu faifbu (it,opcra: eft pretium cognofccrc. Circum-
&rcbaiurforte quorunda pioru manibus libcDusa quibuidam fratribus in
Ecclclia Delfcnh lci iptusaducrfus D.Bczanijhoc titulo, RrJ^<?«/7o4rfi»rg«min-
raqu£if r\ r -.- t^cAutmtxirA{lMud(?r*dtJlHtMio> ehu ;^u: 1 Y .id RotMnos.
Euai 1 .icaixmcmon.t D.Mart.Lydius qui ^ 'n Ec-
defia Amrterdamcnfi , tunc vcto Protcflorc agcbatmnouaFrilioru Acadc-
mia,tranfmi(cratadD.Arminium,rog.iucratq^aducrfusfrarrcsDclfcn(espa-
trocmifi lulctpcrct D.BczjcCicdcbaiur a D.Lydi o pcrq idoncus huic rci Ar-
miniusjcuius Sc ingcniu figax,&: iudiciu acrc , Sc vim in doccndoac rctlitan-
Jomirificapattimfama acccpcrat,parcim ipfccxpcrtusfiicrat: Ncqv crat o-
ronino ab hoc mftituto At minius alicnusiTcccns n.cx Schola Gcneucnfi auri-
biis circufercbat fonu lc(ftionu argumcncoru D.Bcza:.Accingit crgo CcCc o-
pcri.Scd du molitur rcfut.itionc,dum argumcnta vtrimq; cxpcndit, du con-
Krt fcriptuias,diifc torquct ac fatigat,vcro vid:us,primu lcquutus cft (cntcrh-
liam illa iplam g[ oppugnabat : poftca in cian diuina virguJa & Spiritus fandU
du(^u,dclatuscft,qu.am adfincm v(que vitzconftanccradicruit.Dccrctiim
t iliccr Dci arternum in Prxdcftinationc non cflc , cligcrc prxcifc &: ablblutc
ad faluicin quofdam,quos nondum dccrcuillct crcarc ; quod voluit D. Bez.i:
ncquc vcfo,pofiio dccrcto crcationi$&prxui(blapfij,quoidam , citta antc-
ccdciucm ractoncm Icfii Chriftiiqifod volcbant iTacres Dclfi:nfi:s:(cd ex crea-
tis&:l.: ! Dcovcrafidciobcdicntiarefponfiiricflent,quod
abcruui..iu.MU . i^i.i &: NicokoHcmingio , &ahis pemiultis
Thtologrsadlcrnunc .. . . .liamGhniEcclciiarmnnoftrarumfucrith-
bettaStatq; ctiam nunc pcrmultis locis fir,vt in hoG aFcjumcnto, in quo nulla
vnquapriicaSjTiodusquicqdcfiniuitjvniahqlc pluribus,&do<5lorcm eli-
gcrcilncal' iflcniafcmpcrlieucritr^namjVtali rra,DoclorIo-
ancsHolm.i . . , cundus,quigrauirtiinoprxftantium i ..^u; > >"ini,atquc
imptimisDD.Curatonim conlllio,poft loUicitatos fruftraD. im,&
Mollcrum,alio(q;cuocatus,exhocipfolocodocuit;fi:ntentiamHcmingii,vt
lcimus,amplcxuscft»eamvjuc3critcr dcfcnditjtamen non defucrc Amftcro-
' .luincgotiu Arminio in haccaufla f;iccflcrcnt,accur ' ' '
...jrcccptaqiinEcclcllisnoftii^,rcnrenri.irccct1crcr;o' .
«ft
ORAT. DE VITA ET OBITV
rftiubiio Scnacus audoritate &:fTatmm xqiuniinitarc vchcmcntia: adcD, *
tranquiJle,adcio ecianiamicc &: fratcrnc lempcr Amrtcrodami cum CollcgJS
vixcrit,finc vllalimultatis,vcl odii,vel inmdix nubccula. £t crat alioqui viri-
ftc Dci nontantumadcandorcmfadus, ied fan^lis quoque Chiifti pra:cc-
ptis,&rpiritu,ita infupcrcflformatus , vtplacidc ditlcntientcm fcrrct j ncquc
facilc dc quoquam dc(pcrarct , qui modo Chrifhim in fcripturis loquentctu
audirc vcllct,qiiamilliusdiuinam moderaDoncm &: xquanimiratcm omncs
& nouimus &: admirati fumus, tanto magi$,quo nos ipfos ab iftis bouis pxo-
prio.conrcicntix noftrxtcftimoniofentimus adhuc abcllclongius.
Quum autcm obitu ClarillinxDrum & praiftantilTimorum virorum D-
Dodkoris lunii & D.Lucx Trclcatii fenioris orbata Profcdbnbus Acadcmia
Hcrculcm rcquircrct, qui fuftincre huncorbcm pollct ,(qucm intcrca folus,
&dCollcgisdcftitutus fiilcicbat Atlas, Rcucrcndus virDoftor Eranci(cu$
.Gomanis ) vna omnium vocc , Sc publico patrix confcnfu itum eft ad Arnv-
nium,quinihilminuscogitans,Ecclcliam ChnftiiamdecimumquLncuman-
num Amftcrodami curabat.Scd quum Amftcrdamcn(csncgarenr Cc illius o-
pcracarerc poflc,quod hunc prxjdpue dicerent habcrc fc , qucm fuccrclccn-
libushxrcfcon monftri$opponcrent,dicinon poteft, quanta tunc bonorura
fucricconftcrnatio.Dclibcratucft ^KVrienihdnon tcntatii. Profcdbi funtpu-
bliconominc ipfi AcadcmixnoftrxGuratorcs,NobiliinmusDou(a,& D.
Ncoftadius,vnacum Amplilfimo viro Reip.noftr^Syndico D.NicolaoZcy-
ftio:mifliiscodcmabIlluftnllimoPrincipeD. loanncs Vrcnbogardus pa-
ftor EcclcfixHagienfis,&cx fuprcma CuriaD.Nicolaiis Cromhoutius. Hi
omncs varie PrudcnrilHmum cuis Rcip. Scnatum , & Synedriura paftorum
(eniorumque pcrmoucre atquc impcUcrc. Vix tandcm multislaboribus, prc-
cibusjipla quoq-, IlluftriflimiPrincipis imcrccflioncobtcntumcft, vcdimif-
ftis opcrara prxftaret Acadcmix.Obftabant nihilo lccius, qui oprimos cona-
tusplcrumqi folcnc fubucrccrc, (ulpicionumrumufculi,quibusinnoccnrix
fiix & cajidoris & crudirionis clypcum oppofiuc. Hocfrctus,Deiinrchquo
bcncdidioncmlecurusexpedabac.Ergo rc Hagx Comitis apud D D. Cura-
torcs audica dilcepcacaq; in pra:fcncia grauiu quorundam Thcoiogorum,dc-
prchenfumeft , fuJjficionfsill4smdUfult4sjiu(fe, nequecaujfamfuilfe^curdefideti
Chrijii feru9 quifquam iniqmut fentiret-.libertate enini propbetandi m Ecdefta conceffd
vfum,nihil docuijfequod Relt^ioni Cbriftianaejfet immicuin. DoAoriscrgo gradii
Deohominibufq; fauencibusconfcquucusell publicc mhacipla Acadcmia
primuSjContcrcncccumfolenniterexhocipfoloco Anno m. dc. in. Rcue-
rcdo viro D.Doclorc Fr.Gomaro.Sic igicur lacobus Arminiusin Fr.Iunii lo-
cumiubcnnbusicaCuracoribusfurrogacuscft. Ec ncquidipliushichdeiacq;
aucoricaci dccflct,ob ca qux Amftcrodami aliqu.indo fparia flicranc, placuit
prcsbytcro Ecclciiaftico iUum di^ccdenccm luculcnciflimo ccftimonio cxor-
uatum,oranibuspiis,probis, & dodlis virisconjnicfltlirc. Quod ica fonar:
TESTI-
D. lACOBI ARMINII.
TESTIMONIVM E C C L E S I i£
Amflcrdamcnfis.
S/ ipfa dqusiaiis iMio , tn comwuni homintim focittAtc , pro kgt idmdiu utum va -
luit^ vtiommtnddfi»n{frsiUr4,v(rn4tifqutttfltmonto\)or,tjliortdtgruiudi(4'
rentur, qui rjpi4m dt repuh. ofttmt mtritt tjfcnt ; mttUo nugn bonorc ijio digni funt^
qui in vtrbo Det Ul/or^ntti.fdtrofnndo EuMigelii minijltrio.tn Ecdtfia Domtni nojlri
Ufu ChriJIipluribtu4nnis/ingtt!.tri^ aim fruilujum Uude prtfutrint. Qiurtquum
idipfum ttunc 4 nohis , Rttitrendits tn Domtno ErattrD. D. tdcobut Armintut pttitritt
buic null 0 modo dentgandum dtximui .
lloc it4qut firtpto , omntbm ac ftngutisttjiatum vtltmm ^pranominati viri or-
n4tifimiacin Chrtfto fjmmjfiiomnium Cbartftmi,cumvitainculp4tay tumfumt
diilrinejum dtniquemorum fummam inttgritatem, ita nobti tam diutina confuttu-
dine ejfe perjped^m & exploratam, vt nihtlantiqttiuf-nobisjit , quam iUnuconfthot
9ptra,famtliaru4tt & tucefttudine ftmperfrut amicitiamque.qux iam mulce umpo-
rt inter n^sfuit, colere. Ctterum, quandoquidtm aliud Dtm Opt Max. dt ipfo nooif-
qutconjlituijftvidttur : tft , dt quo ipfi Demino Dtonoftromaximat agammgratiof,
pro fumma hailetim fuaerganof, totamqutbanc Eccltftam noflram htntuoltntia, qua
coriftdum eft , vt tx huim pradtiii Demini , ac cooperarti m vinea Chrijii omntum ds-
leilijiimi ftudio & Ubore , inttr noftros hicindtfelfc nobifcum & aUcriterexantUto,
fruhm & vidtre & iucundiftimeptrciperepotutrimmnonpcenitendos. DileSiftimo
dutetn huicin Domino Tratri,proconiun£lisfuisiHDomino viribm tproaUcritatein
dquis pMribufjjnobtfcumfundtonis fua partibm ftdulo tutndis , propromptifttmo vbt-
uis nobiscommunicato confilu.nihil non fant dtbtrey omnts,animo lubtnttjitmo conji-
temur. Quare , vt breuiter verbo vno omnia dicamm, ( quandoquidem ipfim &pietat
&fumm4frobitas,nec noneruditiofingularis.fuo idfibiiure quoiammodo, vindicare
vtdetur}it4 AmphJ^imum huncDominumar Fratrem in Chrtfio maximevtntran'
dum,omntbm piti.probis ,do£lifitmifqut viristommtndamm,vt maiori fiudio, magif-
ve tx animo commendare non pojlmus. Datum in Sjnedrio nojho Amfielrodami
Vlll. Septtmbr. 160^.
Omnium nomine,
Vcrbi Admimiici cuuini loannes Vrfinus Prxics.Syncdrii.
loanncs Haliuis Ecclcfuftes Amftclrod.
loanncs Halsbcrgius ciufdcm EccJcfix Paftor.
Scd & clalTIs vniucrQ (TViw-nK»? iph dcdit in hanc formam :
TESTIMONIVM CLASSIS
Amftcrdaraenfis.
Vliiuerfit & finguiii nrtftmhoc no/humtefiimoniumltfiurisrtlauiiturif,f4lus
&pax per vnicum Medtatortm Chriflum :
(o) (u) (o) Quoniam
ORAT. DE VITA ET OBITV
f^omam Orndtifmm Dodipmufquc vir D. Ucobm Arminim ablUuflriim
&iodrtinidurifmu Dommii CurdtortbmAcddemiaquxeJlLugdum B<»tMuorum,a
Minifteriofanilo ( quomultisidmdrmisfummdCumUudtin EccUJU Amfterdamen(i
fundm eji) adpubltcdmprofrfionem facrofandd iheolofft vtcdtm &pubUce inau^-
ratm efi : nos difcedentemprafenti hoc noftro frtpto, licetexiguo,iifdem, &ommbu>
probis commendare^ noftroque teftimonto^ (vt moris eft)colMnef!are voUttmm. Teft^t-
inur itaque nos ftrui lefu Cbrifti » ma cum Senioribm etufdem Claftis Amfterodamen-
fii,pradiitum D. Dodorem Artninium tamanteannosquindecimfuijfemembfumn»'
ftra cljjiii,quo ttmpore fanum doclrinam pure^ magno cum friiBu docuit^Saerament*
tHxta inflituttonem Domini adminiftrauit , & veram Cbriftianamque Religionem
frtagno cum sjkpropagauit ,fuaque diltgcntiprafentid Clafticalem cottutn femperor'
natiityfuo quoque prudenti confilio.res arduas magnique momenti cum aliis compofuit,
onera omnta tmpofita ad adificationemEccleftarutnJpeHaniidypromptefemperfufii-'
nmt , fan^amqHefuam vocationem bonejlute&probitate vita in bum vfqut dtemor-
nautt. Hreuiter,fefe talem cum in muntre fan(lo,tum in vita confuttudmc ergaomnesy
qualem vtrum Chrtfii feruum dtcet ,praflitit : vt pr» fua erga nos btiituolentta & bu-
mamtate qua qncmque nofirum (omplexm r/?, maximas & immortaUsipfiagamm
gratias. Rogamm itaqiie vniuerfos, &fingulos,cutufcumquefint OrdinUyVtprxnomi-
nMum O. D. lacobum Arminium, taUm quem dtximm, habeant ^agnofcant^compU'
Qaniur foucantque. Eum quoque talihonore quo dignmeftfproptereximiaeim ingt-
nn,& fmguUrta in iUo luctntiaiiona) ajj^iiant, acpro virtlt fanilos tim conatm adiu-
ueht^ad Dct nomtnis gloriam,ncc non SchoU & EctUfia adificationtm. In quem finent
nos eim CoUrga & loitferui muUiformem Spiritm fan^ltgratiamtUi ex animoomnts
comprecamur. Ainfierodami yt Claftcaltnofiroconuentu ^ CaUndis Septemb. 1^05.
loanncs Halsbcrgius,Prx{es CUffis.
loanncs Hallius , Ecclcfiaftcs AraftcrodamcnfisSctibaClaflis,
eiufvicmque nomine.
Sarifiic honcftcac laudabilircr dc Arn-iinio ftatrcs tcft.ui funr? Sic crgo
iile in Acadcmiam venit.Ex eo ccmporc CollcgxomncsamiciuTiconiunclif-
fimum,SchoLi:Senatorcm,Proreflorcm,Redlorcm,Studiofioranespaa:cm
humamniniumcxpcrti funt.
Vix pedcm intulcrat in Acadcmiara , quum ftatim dcprchcndit S-
Thcologix coniccrancos quiftionimi dumetis lc(c implicarc , & ncglcdbs
(cripturis(pino(aqua:damThcoremata &c Problcmatalciflarc. HociUc ma-
Ium,rccumCollegiscommunicatacmcndarcftuduit; Sctccitmagna expiL-
ic:rcuocauitcnimprircumillud,& malculum & torolum ftudcndigcnus,
iui.enefl'jiicpal.ibundosad/ontcslalufis,fp\iiosilJosatqueillimcsfontcs)re-
craxit,qiuntum P'irMit,vtcxiisrcligioqua!rcrctur: nonillaquxaltcicirioni-
busautnudai^ cionccontcntaadanimospafccndostomparat.t i
^ux chaucaccmipuat , qua; vcritatcm eam lcdatur qux cft lccundum picta-
tcm:
D. lACOBI ARMINII.
tcm : qua tlircunt adolcfccntcs iuucnilcscupiditatcs fugcre , domttin|uc ctfr-
nisillcccbris vicareinundi ini]uinaincnca,cnqucHiccrc &:p.'itijquj: Chnllia-
nuin a Gtntihdilccrnunt. Illudidcnndcni ' ' iisSciuaror! ' ,N//£
0l>und4uerffiuf{ituveftr4piusqu4mScTil;4rumc i 'Ui ijkorumtneqiu^^u.^ ingre-
dimtni in rtgnuin i cclorum,
AfKcicbat ipfum intcrca Chtjllianitati» tam milerc diuulfa: &: diftradki
conftdcratio, dcqua raro finclacrymis, nunquam finc airisgcmitibusloquc-
batur. O'^ ' hat.opt i " ^ ' >i Ecclcii r !>ramvnumalu|uan-
-docorpiib. . I . A^ccpto Dv^ . .....^icnt. lu.. . .1 .ti,idquodrcselt,Cu-
riam Papalcra non quxrcrc ca qua: funt Chrifti , (cd vohiptatcs, honorcs, lu-
cmm ,pompam huius fcculi , & tyrannidcm in animas paritcr & m coipora.
rroindc dcrcbus falucis & comniuni pacc conftitucnda non poflTe aut dcbc-
rc qucmquam cum illa mcrctricula inirc confilia. InaUismagnapartceiTc
ftudium confcicnti.T: &: piccatis : ac non tara iuccncionc aut pronofito pccca-
ti,quam dubiis ambagibus in quibusmuhosignoranria,multosmaiorum
autorirasjmultos dogmacum vcl a (e pofitorum v.cl diu dcftrnfbrum pcrtina-
cxx, multos fcripta reuocadi vel rctra(5Undi pudor, multos dcniqiic imquam
dc fracribus iudicium a concordia arccrcnti Quibusomnibusmedicinam
putabat adferri pofic,non a gIadio,cnicc,laquco, viuicomburio led a prcci-
Dus & placida atqucamicainftitutionc^&iandlxconuerfationisexemplo.
Itaquecum omncs ad piecatemhortabatur,tumiIIudimprimiscurabarvc
rcfi:(flisfpinofisquxftionibus&:ingcntiinaniumadfcrcionumponderc,qui-
bus Scholx pcrftrcpunc, cadunraxatcxScripturispctcrcntur , qux.adfidci
nccellitatemfacercnt , &:advitam bcnc bcat«jue inChrifto tcanfigcndam.
QucmipfiusconatumcIufiunsSatan ,incaurispcrfuadere ftuduit, Hcri hxc
ab iplo adgloriam aucupandam, ad oftcntandam ingcnii vim , ad rcs inno-
uandas, adicrramcontcntjonum & alccrcationum rcciprocandam. Mouic
igicuc vetcrcm Camarinam irerum malefuada fiilj>icio \ fi:d cam Proieflorcs
ipfi &c Collcgxprudenri Curacorum con^Uio inipfahcrbaopprcllctc : cuius
inrcifidcmhoclNSTRVMENTVM profcrcndum pacauL
EX GESTIS ACADEMICiS.
?rofefforttf4cuU4tit Theolo^u.quim ipfis reUtum tffet, Cbfem DordrMcen^m
b4C^4U4men forma conceptum inter cttera po/itijft,
[Quurn ia Bcclcna & Academta Leidctrfirumorntcoiitroacrilasquardjmcirca
dodciaam reformacarumEcclcnaramoborus ctrcccDfuit ClafTls 1 nccciTatium
dlc, vt dc tis cootcouecfits quam cucinimcquccompoDCDdisSvDodusdcliberct»
Tt rchifmata omota Sc offcndicuta qor indc oriri po{ruoc,tempdtiuc araoncaacur,
coarciuccuiqi voio licclcfiatu rcfoimacarum contraaductfariorum calumniami]
D.D.04r4torihus dr Confulibus fcifcit4ntibus ,num qut ipfis controtierjU ifiiuf-
modi ejjent perfpetU: reinterfeprimumex4min4tjftor/imperpenfai]ue^vn4nimitci
reJponderunt:Optaffefc,^Ujfe Dordractn^ meHusordin^tiufjut in bac re^ihim tffti
^nttr fiudttfos qui^m fpinari fe plurM di^utariy qua tpfisgratujitf tnttr ft vtrojm tjl
(o) (o) (o) X . intn
ORAT. DE VITA ET OBITV
inttrfdcultdtis Theologic*profef[ores ^ nullumiitfaimen, quodquidmconfltteffctn
fundamentis do^lrm*. Ddturos quoque operam , vt qux wtcrfludtofos dtf^utationes
tjitufmodtobortdfunt^minuantur. AilumX. Aug. A. i€o^.
Sulrfcri^ftre, lacobus Arminius proCcmporcRcdor Acadcmix.
Fraocifcus Gomarus.
Lucas Trclcatius.
E0 ipfo diey quum idem quoque profofitum effet D. lodnni Kucblino Regenti Col-
legii Theologiajtjpondityfe iis qud a D.D.profeJJbribus dt£lu erant/uffragari,
Snbfcripfit , loanocs Kachlioas Regcos.
Acquc hjcc quidcra tunc ita ada, Poftca cocnitionem eorum quarfcrc-
bantur , HagiComins fufcepere Illuftrium Orainum voluncate Scnatorcs
Curia: Augultar : qui qnid dc re omni (cnfcrint, rcfcrrcm,ni(i id omnesquot-
quot adfuntjfcire arbitrarcr.Scd dum lic luctatur,colle(llo tandcm cx labori-
bus, pcrnnaci fcflionc, adliduis ftiidti<;, 5<: ccrtaminibus fmc vlla miffionc in-
tercurrcntibus,morboathJctaChi ailotandemdcfixuscft : Quidau-
icrti mirum fi commotusfucrit fama: luar,(alutis,& laborum difpcdioi quum
ncquc viro bono quicquam fama fua fit antiquius , neque Chriftiano falute,
ncq; S.Theologis doclori pctitisexScriptura dcmonitrationibus : OpprtfiiOt
inquit Sytacidcs^infanirefadtfapientem. eadcm huic doiorcm,cx dolorc mor-
bum conciliauitjcx morbo mortcm. O tcirum, & vipcrium,cxquc imo taN
taro cxcitatum malum ! Quotics illum ex Propheta priuatim etiam cum gc-
mitu exclamantem audiuimus? Vd mibi mater meAtquare genuijli metVirum dif-
(ordia in vnitierfa terra ? necfceneraui^necfcenerjuit mihi qutfquam : & tamen omnes
maledicunt wihi. Rcuocauit tamcn fc ipfe ad rationis & tranquillitaris (epta,
animo nunquam non exccKb, nunquamnoninfratrcsfuosxquo&comi:
quorum caula paratus crat quaslibct malcuolonim contumclias dcuorarc &
concoqucrc, ftoaucho non Catonis , icd Spiritus Chrifti. Ei upit autcm la-
tcns v jfcc; ibus malum pra:cipuc v 1 1 . Fcbru. huius anni :^od quidcm tunc
ita (c prodidit,vt mcdici ftanm lcnta & cauta curatione opus cfte iudicarcnt
Etfi vcro initio xger vix corpus traherct : ramcn pcr interualla,<]^uum liccrcc,
lcdionum Sc vocarionis i\ix laborcs non intcrmiiit i ncque cauix iua% vbi o-
pusfiutjdctliit. Itaquc Hagam itcrum iterumquc ciiocatus cxciirrit,& pr^-
clar.-ini fidci fuoeprofclTioncmcdiditcoram mulristcftibus, &poft vltimani
illam amicam collationem hoc vnolccundumDcum&confcicntixfuartc-
ftimonium lc lolatuscft , quod iii pancgyri totius HolIand.iar cftet a Dominis
fuis Clcmentillimis paticntcraudiius:quorum illeprudcntix tantum tnbue-
bat, vt, fi quid iib i humanitus cuenirer, non dcfuturos I jjcrarct, qui cauft .t-
3uitatcm quafcmcl cognouiflcnt , cftcnt fapicntia: fux fauoris patrocimo
cfcnfuri.Haga domu ciclacus,vix le copofuerat adDominoru (uoru manda-
tacxfcqucndajconfignandaqjaccurratcquicafcfucrantinamica . "
D. lACOBI ARMINIL
propofHaiquum itcruinillum vis morbi adortacll,tanto vchcmctius , quan-
to plus incrcmcnti cx mora & virium imbecillitatc contraxcrat.Itaquc mor-
bo prcnusliicris ad Illuft. Ordinesrcriptisjfcle modeftc cxcufiuit,quod iplo-
rum voluntati dido dic parcrc non poHer : StUdulo i^um detinm , (tnft^itfe
Um magnam pM rtm^quMt nunc Dto ita roltntt cogdturdbrumpert.Ah^uJcAuditum,
remqueomnetunc fcripto fui{fefxfubitam,PeJfe illudnecrptati fatisfactre. Si tmtttU
'tffAtquaconftgnardtomninocuftrtnt , curaturum^ rtftvtlrtfiitutoperChrijligrA'
ttam intcgra omnia&perfe^la habtrent,vtldffunno abrupta.Quam vero confffionem
edidijfetjantum abtffe.vt dtea qutcquam dubitaret ^vtlontraconftanter iudtctt.eam
ptr omnia facru literit conuenire. Proinde fe in ea perfiare : Paratum cum hac tpfa fde
(oram tribMnaii lefu Chrtftt Filii D e i iudick viuorum & mtrtuorum vel to ipfo mo-
mento comparere. Intcteainualcrcebat indies morblvis.obnitcniibus ouidcm
quantum pcr .irtcm atquc indufti iam fieri potuit , ' ■ i^q-, vires prolcdlan-
tibus Clariftiniis & cxcrcitaiillimis medicis, D.Du ^ . . . l auio , D.Sebartia-
no Egbcrti, D.Hcnrico Saclio,D. Rcincro Bontio: (cd truftra quum indo-
mita mali pcftinacia ipli quoque arii faccrct opprobrium : Altius enim defi-
xaquam vrcucllipoftct,nouaindics excitabat (ymptomata:febrcs , tullim,
hypochondriorumextcnfioncm, exlpirandi difficultatem , oppretlioncm a
cibojlaboriofos fomnos, atrophiam , arthritidem ; nullamquc xgro pauLim
vclrcquicm conccdebat : acccilcrcpoftea dolorcs in intcftinis , iho , & colo>
cum obftrucflionc nerui optici finiliri^&ciufdcm oculi obfufcationc : nihilo
intcfca minusdciiuicntccalumnia , aut de confucta atrocitatc rcmittcntei
cuiushoc loco immane, ftupcndum , tctrum , atque horribilc & ad poftcro-
nimmemoriam tranlmittcndumcommcmorabo cxcmplum. Qijumdeal-
teriusoculiobfuicationeinnotuiilct-, fiicrc , quihocinterpoenasquasDeus
hoftibi ' impiiscontcmptoribusruinominiscomminatur,rcfcrrc au-
dcrcni . . . i.ucntque, hunc prx aliisinfignirerimprobum vclcxfupplicio
ifto.Etnc Ichcma vel color huic tam foedo atquc immani fiicinori dccftct,
confultifuntlibriiacn , quos nunquam Chriftiano nifi cmn vcncr.itionc6c
prccibus.i' ' ' \1 Zachaiiam Prophctamlocus dc
oculorumc\ iulil. ^oij^ D .o;i.ins ; Uxferitplagaquapercutiet DO'
mintuomnesgentts quxpugi: . ./fut Irrufalem. Tabefietcaro vniufcuimqtu
ftantisfuperpedesfuos^&oculieimcontahtjtent inforaminibui fuit , &Ungu.teorum
contabtfctt in orefuo. Et altcr ; O paftor ideli.delinquensgregem , gladtus fttpir br4'
cbium eius. & fuper o(ulum dexterum eim:ariditateftccabitury&oculiti dtxter im te-
n e brefiim o hfi urahttur.
Islocusin/andhim Chriftifctuumcorporcquidcmadfliftum, fcdanimo
nunquam non fcliccm,nunc vcroctiamfelicjllimum contorniseft. Horrclco
ramcnormis^&dctcftandi, &impiifa(itii^ i. Qpi ' ^iui
fratrcmtuumcondtmnas pioprcr qucm (..i. liuis Cmguui*. iiiUin^)iui> '^i't?
(o) (oi fo) j quid
ORAT. DE VITA ET OBITV
qniti fcmum Dci pcticisquafi cx iplo ccclo oraculis in(cdlaris,qucm prafdare
dc Ecclcfia vniuctla mcricura non ingraca poftcriias agnofcct? quid ludicium
tibi vlurpas in fracrcm,qucm amaii prxa-pit Dominus? Audi ipfum. Non ptc-
cauit ifteyruqueparentes eim ,f(d hjtc fiuntvttnanjftficnturopeT^Dei. Audi itcrum
cundcm. Kolneiudtcare,neiudtcewmi, Audi Apoftoium. Mihi pro minimoefl
quodiudicorerobittiiutalfbumanoiudicio. Qui iudicatme, Dominuseft. Itaqueno-
litejtntetnnpus iudicare.quoadufque Vintat Dominus yqui & iUuminabit abfconditM
tenebrarum ,dr manifeflubtt confiUa cordium, & tunc ertt Laus vnicuique a Deo.
Adconc tu (ccuruscs cucncus tui,vt coftcctenon vclaccrbiorcdolorc cru-
ciandum.Et camcn non dexccr oculuslaborauic, (cdlsuus, nequccxcoccacio
fuic,(cdobfu(catioduntaxac , ncquccxficcacumcftbrachium,(cdntiumuic.
i,inguavcroadcxtrcmum vfqucarticulum vicxofficio fuo cxpedite fundla
cft.Itamiicnshicroplunris(Iipcra,intcra,dextcra,la:ua,diuina,liumana,pa-
cicerquumvQluncanaiiantur.Fucrcctiamqui<lcn(Minncludctcs Vani or-
B I s A M I c V M, cominifccrcncur : quafi non ui ^juando impictas in fxn-
doClirifti nomi«caulafucrit?Abitcrcarabx-i,ra:cuIimcommoda. Qijidno
tcmabicisinferuo,quiipfi Deo&Domino vicxnonpepcrciftis ? Scd rcdco
adid vndcdigrclTusfucram. Hifcc omnibus malis Intigacus , conftantcm ta-
menanimum&placidammcntcm (cmpcrienuuit. ItaqucdcfcibuitatcjlJa
Sc Icporc , & confucta iiilariratc honcis , 6c pcdloris candorc nunquam quic-
quamrcmiiit,acccdcntibusadDcumpro ic& pro Ecclcfix concordiaprc-
cjbusardcntiflimis.Quamcrcbrxfiicrunt.quaferucntcsiliiusad Icfum Chri-
rtum in morbociacubaones?quqgaudiafibi polliccbatur?qua fidei perlcue-
rantiaextrcmumiliumfibiinccrrisdicmcxfpcdlabac ? Si iracrcs lc ad prcces
componcrcnc,tpicq-, dolorc impcdirccur,iubcbac fubinde cxlpcdlarc, doncc
adfcrediiftccvc vnapoflcchocfTacernitaris officiodcfiingi. Prccum formu-
l.c c pluribus pauca: iftxnocatxfunt. MagnePaJloroutum,quiperfan{iuine£terni
fcederit redu£im es ex mortuktDomine &Seruator lefu.adtjio mthi oui iujirm^t atj^ af-
fiiSa.Dominelefu,jidelit&mifericos PontifeXyquiin omnib. ftmUiter tentari fotuijis
^bfoj peuatOyVt ipfa experientta edoQm quamgraue ftt Deo per paftonts obedtre , pojfes
fioprxrum irifirmitatum fenfuaffici.miferere meiyfuccurrtmihiferuotuodecsanbenti^
&totmaliiprejfo. Dem falutis mta y reddeanwiammumidoruamregnotuoceclefii
corpm vero refurreclioni.
Quuiiiautc ' ':ciuivinialia.mcdiCiscflccadmonitus, vtobinccr-
tosvitxcxitusu;ii'u.iLutdomuifiia:,&fiquidvltima voluntaie mandatum
vcllec , curarct;tantaa:quanimitatclcadmortcm compofuit , vtamici ad-
ftantcs qui in omni vita morcsipfius obfcruaucrant , taiuam tamquc heroi-
camincxtrcmoadhi modcrationc fucrintadmiraci,pcticrintqi abco vltimii
bcatc moricndicxcplum, a quo iampridcm multadidiccrant rc6lc viuendi.
Quum igitur (cntirct ccmpus immJncrc rcfoUuionisfiuCjncgi ignorarci Dia-
D. lACOBI ARMINII,
koli infidias , nihilpriashabuit , qtiam vt incondcndotcftamcntobrcucm
ipfc CONSILIORVM SVORVM V1T.£QVE RATIO-
NEM didarct. Eam,quiafidclisdodorisofficmmcontinct, incxcmplum
inquc tcftimonium rccitabo.
EX TESTAMENTO.
Ante omntu iommendo animam mtam qujtido taex cerpDre fuo emi^r.tl>it, 'tri Md^
'niuDeicredtoru fui &fideli(SalH4toTi$y mamqutttfiartnehtna coufcicntia m
ntrtmeo & vocationefimfUcittr & fincere ambulajfe : foBicitt admodum & curiofc
hoc cautns, ne quidproponerem aut doctrem ^quodnon adbthlta antea dtligtnti txfiri-
fturisfacrifdifquifitiontcomperifemcum iifdtmf(ripturisadamuJiimconuenire:qut-
queadprop^JtionevtamphficatioHemqueYeritatis , Rtligtonis ChrifiiMU ^veri Dti
(ultUftCommunispietatistC- ftniljtinta homines conuerfationis tdeniqutadconutni-
tnttm Chrifiijno nomini tranquillitatem & pactm iuxta verbum Dti pofftnt confev'
rc, txtludens txiis Papatiim.cumqno nMSavnitat fidei , nuUtim pittatuaut Chri'
fiiana pacis vinculum Jeruari potefi.
His igitur ita pcractis,dics alicjnot in inuocationc Chrifti,>atiarum a-
flionc & mcditationc vitx mclioris iranfinifii fiint:quibus D.Ioanncs Vtcn-
bogardus & D.Hadrianus Borriusipfiim pr.TaliisfTcqucnterinuifcrut : vtcr-
qucvctcrisamiciticc &: varionimdilcriminum focictatc ipli coniundbflimi:
kic vcro ctiam inquotidianaptccu apud xgrum officio priftando adfiduus.
Tandcmvcro 19. Oclobris,circamcridicm,fidchsiftcDci fcnius,dcfiindus
ftrcnuc omnibus mihtii fua: ftipcndiis , confummato curtli , dcccrtato bono
illoccrtamine,fi:cuata fidc,animam fuam iam pcrtxfiim curaru , iam (aturam
irumnaru huiusmundi,i.im Iibcrationcm cxoptantc, iam {anctorum gaiidia
prxguftanrcm , iam Chiil^umDcumluumacrcdcmptorcmccrncntc,ocu-
lis in cxkim fiiblatis,placidc inter (andas conim qui .iderani,prcccs,Deo Pa-
tri crcatorifuo, Filio rcdcmptori fiio , Spiritui Sando iandificatorifiiorcd-
didit, ' ' , '^oriaturanimameamorteiufiorum..
It.iowi.i^uuiui)ijv. : : itamortuuscft iuftus,quomundusiftedi-
gnusnonfijitiitafubi ^rtot Prophctarmn : it.i airrulfraclis&c-
quiubusciusinaltum.-inobisfubuccluscft Iaccvbvs AaMiNivs,&nunc
immunis,libcr,atquccxpcdir«sxrumniA,habctcoronam tot laboribus , un-
tnfiindlimoniacxpctirani , fruiturqucca-lcftilcnifalcm , intcrfrcqucntiam
mulrorum millium angclorum,&; Ecdcfiam primogcnirorum qui confcripti
fiintinccclistvidctquciudiccm omnium, & fpiritus iuftorum pcrlirdorum
& tcftamcnri noui mcdiatorcm lefiim , & Cinguinem adfpcrfionis mcliuslo-
qucntem qu.im Abcl: - itvcrodicm iIlum,(juo Dcusmomium illiid &
4 nnbisdcpolitumcoij u.i^uiiformc rcddituuislit gloriofo corpori Fihifui,
lctiindum potcnti.im qua libi potcil fubirrcrc omma.
ORAT. DE VITA ET OBITV D. lAC. ARNIN.
Nos vero, quantilper vilum crii Dco flu(5bibus iftis iadabimur , doncc
illc mifcrrus ctiam aliquando noftrijfuo qucmquc ordinc cx hoc cocno in c^'
Icftiagaudiacuocabif.bcncdidam intcrea in Ecclc/ia fanifborum feruantcs
memoriam D. Iacobi Arminii, cum hoc elogio , F v i s s e i n
BaTAVIA VIRVM, QV:EM C^Vl NORANT NQN POTVE-
RVNT SATIS iESTIMARE: 1 NON.iCSTIMARVNT,
NVNC^VAM SATIS C O G N O V E R V N T.
Qupd reliquumcft, Mag. Rcii. AmplifnNobilifT Eruditifllmi audi-
torcs,adamabilcmEcclcfi2Cconcordiam contra (candala & fiifpicioncshu-
ius feculi vos cxhonaturus , non vtar aliis, quam ApoftoU loannis vcrbisj
Dile^iidlUgamiu n9S inuium ,quia(hArit4i ex Deo eff. Et omnu qui diligtt /r4"
trem fuum , tx Deondtm eB^&cognouitDeum. ^uinon diUgtt,
fion nouit Deum ; quontam Deus cbn'
rttM eil.
D I X I.
lACO-
lACOBI ARMINII
SS. TheoLDodt.
ORATIONES
I T E M Q VE
TRACTATVS
aliquot infigniores :
Inqtib:4sqHidnamfentiatde quamplurimisinS, Theth-
logta hoctempore co7Jtrouer/is quaftiombM^inge-
nue atque aferteprofitetur.
HorumomniumrcricmproxitnapoftDcciicationcni
paginamtiicac.
3
'Nobilijfmis ^ Amflijjimisvim
D O M 1 N I S
CVRATORIBVS
A C A D E M I iE,
CO NS VLIB VS
CIVITATIS LVGD7-
nenfisapudBatauos.
Olilifinitatquc AttipUjiiim Viri, vtineo omi;i,iiu]uo\cU'
tits4.liqtu tniliUl iquippc qutvna infe iitque oMnino fim-
pliujumdtfl) tdem omncs viterwts fentiumm-^votum dcbet
lerie nofirum omnium (j]e , quotquot a comtntione Q- dift-
diisanimosal :mus : quinveretn Relt^tone atque
S.Jl^. ' ■'■< eieiidafit multoadhucmagu^ atque
.dib
1 1..
■ixtme in id alldborandum .ttque omnt
ope tnitendum ftt^neinotgnoraTepottji.mfiquiautqutdKt'
Itgio fit,pr»rfus igntretyjut quantiim nulidifitdiaiH RtUgionem inuebant, quantum-
quteam impediant,morentur , jut Uddnt.
Nibtlo tamen ninus tam non inter fe diftdert,qui xlusfiientinsat^artes ita-
Rjnt^quin qut S.Theologum trjclaut.umUo tiita fe dtftdcant Acrtut : doltndo vtique
exemplo ,cum , vtvt utcri maxime interfe committertntur , eos tamen id facerc muUo
pidignifiiuum ftt^quorum totumpropemnditm officium tn co conftflst,vtpacem euange-
Uz.ent,pJCttntpfnnctcoUnt,cttcrtfquc cwf:ibtufNadejint,ji hfuaaterna
pericuIocoUndjmdtclentyVtJilii pMis 'tDewpaciseu. -^orrobo-
rumaiqueiUprumconfendinditntcrfe . . .iuttr^tiuscumar. /tusex-
pendatyillcsquidcmdifidmfenttntitsinterfenuUibifctcKotttxptrtetii} , fed ntbil
A i mv.tn
i.Cer.n.
4 EPI.<;T0LA
mutuo infetcntare jut ftjtuere atrocius-.Detu ver» bone^ quonon vfiue proruntpi-
nm , qtii in ejtdtm ipfa. cbrijliana Keli^ione Miti 4& aliU diuerfam fetitintiam fequi-
viur : Cdlamisnocerr-iiKjuamfcrro iHternos difcernimus: neque iniru dii^tdta,9dia
atqueatcmasint fefelitesnoJIraceercentyaReltgionisnt(lrdcultu (iHialios ar^t
(enuis,ahiaUisftlut(m.tbitidicammyimoYeroadrefies atque exquifitiftma fuhtnde
vfquefuppitciaannuentibutnobiscaco zxlo Magijiratibm odia noflva promouemm: '
ejique huius rei nimis recens adbuc memorta,quam vti eam refricare opus fit : zjelo fci-
iicet Chriii: quotitsf.tttgumem eorumfudimm.quttotiipfimet Cbriftofiuduernnt,pte-
tati&falutttticulucruiit , tunocentifmtefenipervixerur.r , nemintqtienocuertint,
cutnnefanguisaliorumfundcretur^fuumproilitsChriJlutcffudcrtt ; Htc vcrtaliquo-
ttes valde mirari fubiittquid rei cffe pof tyqHodqutim vbiquc veritas vna folttm fit,fal-
'ffitas atitem quatn niaxime detefianda femper venidt , tamen qtiiin aiiit fctentttsatque
artibus vetfantitr,eos quesapttd fe certoerrare,& quodfalftim eH^ adfcrereatque vrge-
recumanimitfitU perfuaftjumum fihibahent , profuomerttofaUcmexfuafententiA
atque opinione ncn tnfectcntur atrius oderintqttemagis \ qt(umnempe ftlf:r.utanto vi-
deaturferendammusejTe, qti.tnto confifiit tnfcibilt aliquo nohis propinquiore minuj-
queab apprchcnfioneatqtie captu nofiro remoto.Hocqttidem fiita fe habet, tam ratto a-
iiqua ejjevidetur,cur in eo , quod Religioni dediti fctreqttidem intendimuSj contentio-
i.Crr.i;. nemd(bea)nusfouireaiinus:maximc cum pratereu dtilumfit .notitiam nojhram ex .^»
pane hic folumeJfeyDettniquenobit nonomnibuiexaquo donafuaadmettri. Sed nimi-
ruiH hoc pracipuefempcr oggeri folet,trroriinReligtone plus pertcuit fubeffe , ideoqttc
minitnttm ,aut pottus nthil aliosnos aiiis indulgerehicdebere. Quomcdonosgcrere de-
beamtiuontra eos,qui Religtonis animam atque vitampttunt , deeo nunc nou dictmtu
qutdquam,auertat bonus Deus^vt prdterquam quodbommes fumutatque ejfe debe-
mus,qutdquam ampiiuscommunecum tUts babcdmus.Sed quodeosatrinet\qui iifdem
nobifcum prtncipiis Religiontm fuperfiruunt, qui Pontifidatn Hiu^cfxatviav vnano-
bifcum eiurauerutitJyranntdim ni fe mutuo exercerey operam fuamcommodantc gla-
diofcctilari , non Yotunt/oJumquejinrentiisinrerum quarundam aljlruficruin per-
fcrtitatione interjtfe d-.fident^atqtie , w verbo dicantya Pontificia Reiigione quam lon^
gifimiyJtnobisvtro qtiam fniniuiumabjunt.videturneiure merito dtfjuiripojje , quit
fit fenttntia^cui errorett [>ut,tmus.gcnius,& quoad vfque quemque eam fequen-
$emcertodamnet,quumJepcrpocnitentiamnunqttam abea apudDeumpur^iat, Jedci-
trapertinaciamyiiiahttam • ■i.tremorfiw: ""i ntirevi'
deturyimoaqiiefirmiterfeaii(.i/..i:t: .ii.t.ir.j. .ii.uinintcgrttuu Dei vcr-
bofretustncafibiad extremum vfquevitajptntum acqutefctt, arquc nia.xime qmf
quam nofirum vtla in re ipfi pcjjumus ? quod quidem non omnts, vt fapede ea nobts vi-
dttury Umftsdamnetyquotidteaduerfus multaPatrum ConcHtorumqnt anathematd
adJhruiiiitis.Sedrurfut,videtutncquidqtiidadfalutempr<£(ifictedttu,fperatu faiiune-
ctJfariitmeH.nottfolum, quattntu verumesl ,fed ettamqitdtenusfic neccjfarium tfi,
tam clare Scripturis probart dcbtre , vtiotmes , ettam indccla plebs y quot-
quot legis & confcmtitt fua pradKationc demipriafuaconutitiJalHtemftiatn auide
(ittrc
DEDICATORIA. j
fthe hiccpemnty mox Hlito id inttlltgm.adfcquiyAtque mAnibtis quafipxlpare poftnt,
idr' ''luChriflmfuuipfiHfmetvcrl/iicitriomnemomninoobfiuritatemenuntid'
«a .. li aiucm dogmatk mcefttas ad falutem !iquido,perJ}n(ue atque irrefutabili'
ttr inter tpfofmet Chriflianos probari nonpofity dteoautnoti videricontendenium,
aut cum magna placiditate conftrtnium citra lafiontm pacit , qua commune Ecclefie
(ontinerur r maxtmecum parsalterutra pra tencritudini confcientia altquo vfqueyl-
terius fcntentiam fuam protnouere non audet.periculi confcia fbi a littore longius rtct-
ditur f Qiu ctrte buiusgenerit funt,nimquam in vUo iHa Cbrijliana concilio aut in du-
biumxocari.aut determinari primum debuerunt.cum anteomniaconciliaexploratif-
finijyimo otnnibus conciliu priora hacfuiJfedebuerint.Hacitrte ratio compontndorum
dijiidtorum fi adhtbita iam olimfuiffctypauciorafchifmjtum nofaremus tempora.ftn-
ttniitfqut atit prxpeditndii aut terininandualiter obuiam itum fuiffet. Pratirea vtde-
turne iure merito difquiri polfe y vtrum.quodpropemodumfttale Tbeolof^i^eilyqiMlit
ptraccuratMatqueindcf rheolegtamprojitentium in Acadt) c fcbolis
aig^-:<<3«V, (quaprainjiu (^iinibug nihil non fciendi /ibidinc nullii.init.uin fibi po-
nunt ) S.Theolog:.iveltnuttapropemodumejfeiogitur,fiholaflica nenipe atq^ fe^s^'"»
immenfamperplexijiimarumconcluftonumexfeniutuopuUulafcentium atque dcpen-
dentmm fcgetem catenamque complexa ; talem etiam neceffe fit religtontm ejfe , qua «-
mnium (ommunis Jiatui debet ejft eorum , quos ferttare per tam atqutfibi inptculium
fanHumajfcrere yjinemacuU &ruga Deo Optimo Maximo vifum esl ? ac prtmde v-
trum cumfubaniftmt ludicii atque perjpica(il?imicaptusTbeologf indiluta alicuius
quafiionis dtcifioae, ( in cuius dttudtcationtm haHdfacile admitterent,nifiinttr mille»
imo millta aliquot multa vttum) conitenire inter fe non poffunt/ed potiusfefe a fe tnut'
cem dirimtrt atqut dtfitpar.tr e dtprebenduntur \ Ecclejia quoqut illico , qua lefu Chri-
fio coUiguntUTyatque maximaex partttxfimplidorehominum gtntreconflantyquo-
rum pr^tertanon paui,! praoccupMtonum fuTiimq{iotidi.tnarummoleyetiamquam
habent acitmatquteiy^voiit* mentii\tdjbfirufa* bafit dtjquifitionesconuertere nou
pojfunt y& tamen mmo hotnmomnium in falutefua periditaretur Itbenter vel mini-
mum;vtrum vnqitani fuostllt Magifiros atque Anttftgnanos mox illico ftquijibi inui-
ctm libtliumrtpudiimittcrtdebtanf , frjtrumquefibi inuuemrenunciare iiisiqui-
bttfcum quotidie tundcm tpfum tn folo kju Chrifi« Patron inuocant , atque eodem ipfo
baptifmateablHta , fiib eadem Jjtjn eodem ipfo fidiiobfcquio ambutare , quantum per
Deigratiampojfiint^fttjgunt f Tandem vtro videturne etiam hoc inre mcrito quari
foffeyqHoufquetnintimosatq-.ieptnit fiinicsS.Scriptura fenfm ad.tphorifmos in Reli-
gione conflitucndot. pcneir.vclu jt , aiqiie vtrum non altcnbi mtdtcari debeamus illud
•Af' 0 iei (Jic*^*oiii,ii^^oteinet('aa'u^^omvyatquequa-
rendi uiuu, re, maxime cum res Scriptara dtumafinty nos
autembonnihsii ::u,^ij/uD>:ijU ,/ t ' ■ imoccultababereProu.iyfimplicitas
fapefeextricetyVndenoncxtricetfefuLi , . : <arttasiuxtaApofiolumadtJicetyfcien-
tiainfiet,ferequebodieeiufcimodi(ontroiicrfiistraflemus, vndeexttivnonpateatynifi
Dm ipfe i (atlo verborumfuorum inttrprctem fe edat , vt olim per Vrim & Tummim
A j faffum
^ EPISTOLA
f4^um:quodtdmtnipfum/ijieret,tontraqiunon rnultopojl hdberemus ^ujt ohmcrt-
mm aUjpoflaUa. Mirumverofinonm TbeoUgta quoquequmplurimafmt^adt]UA
quumfuper iif ccfifuitmur aquuni fn f^luo nielior-: iudiiio^&fua iuxtaScrif -o-
pbeundtlikrttttecuiquereltcla f.fpenumerofenteniiamnos dicercfindeqHqu^A. . .uf-
fentiut.tHum placide ferreatque perpett : qutdqud autemnmando tx tugi f*cr4rur»
Scripturarttm leclioneeruim^Myidomnecttracontentioncm ad noflraniyCr quam ma-
xitii f muUorum altorum pietattm promouendum refer rc non magu expediat. Credi-
mus.Jieodcni Spiritu duceremur.facile idem fenfuroinos^atqtueodcmmodoanimaios
tdatth.iL. fore.AKana Jehouapatefiunt timentibm ipfum Pfal. if. Myjferia Kegm Catlorum far-
uulnreueUmur^optimaque Deicognnioyimo totum hominu.rimorcrobi 'leutta /f-
houafunt.Eccl. 1 1. ContendtreftpUcet , ui hoc contendamiUyVtalter altero picntior»
ftmus.
Exhocgtntrecogitatwnesquamplurtma , cum praterUchrymas quasfapeeiexcu-
ttebant rParentis no^ri .tutmumyfupraquam quidifuam altudmirifice cxercertnt.pro
juaincredtbili fagacitate dtfiidia amicorutn, tpfarum di^endia^boflium (ompcHdid
ejfeiudtcant» ( qutomniatnfuahacdereelucHbratifimxorationeyOinntno tr.tcluuit
tpfeaccuratifinv.e :) atqueboc tmdo Edlefiu faltem qua minimum tnterfedifiident, ad
cffenfioncm 4f fadariun tn Chrifiianifmo repurgato auerrumationemy& regni Anti-
cbrijiui defirudionem , interfecoadunandis { veritate qua aut flamus^aut cadimue^
femperillafa ) cum bono DeopUcideyMtquefarto teSofuoqutbufqutquorum intertffet
nominefgnauitcrfeduloque profuomoduloincumberet , viam potiiuadhanc rem
per tranfennam , quo aliorum Uudi fiudertt,parce prtmonfiraturm , qiiam ipfiu eam
froteritefuifyquibus feltbentcrfu(;iiiiel>jt,magi/Irti atque Jjmmyfiu in Domiiio^ qua-
Jipropru Ltudi velificunSypr.ifcripturm ,fedcontra qnam opiuabutur , quoruiidam for-
taJfeuimiozjlujnpArtesrjperetnr ; ecce failumcjl, vt Deoficresbumanas adwtni-
/hantetbiobiltfiimi atque Amplt(iimi Viri , Academia noftra antiftttes honorandi :
SchoU vefira, lccleftii , ea , cut ille mcumbebat , opera grautter Uboramtbm, nobifque
priuatimnouemtpjius Itberuetiam ipfiSytriflifima vtiquecaUmitatefupremum fuum
diem (Uudnet.Atque Acadcmia quulem & Ecclefu quas dtxi,qiud damni ex reueren-
di atque colendipmi Parentunoflri obitupaffa fint ,vtvt fententu cxccUtntium ali-
quot VirorumnosminimeUteantyrcilttutamcnhoKeflo quodam filentio modejie ms
praterimittynempe quod m nofha ipforum caufu tefttmontum duerevidereinur , qut in
vefiris Amplifimu iudiciiSyquamultit argumentit luculentercomprobauiftuyquam li-
bentifitme nobu acqmefcimm.
Quod vero ncspriuatim attinet.qua calamitM nobispotuit accidere luiluoftor}
euiii amtjimm Parentem , qut decus atque cobntienfamilia noftra fiitt. Eaillum atate *
amifimmyquaetiamnumfiorentc nequeprouecla vfquc adeo vtcbatur, qumfiDeotfa
vifumfuijfet,vt vulgo viuitur.miiUo longtore vtipotutffet , nofirum vero quotquot Jw
nm,nemodectmumoilauum adbuc atatis annum excefiu , vtrebmnofiru quifquam
noftrum per nos tpfemct , vel minimum projpicere pofitt. Tunc qutdem , cuius Um foli
Deo dcbttur,quidnam tdndtm omnium nobis deerat, quodoptare maxime poteramm?
ftm-
DEDICATORIA. 7
fimffitutione opm habeamm.ille »« iugiter inflttuebat, iUc dnmos nojlns timwt Dq-
nitm ommqueptetate mibucbdt.iUewortsnoftrosformabst. Si *b officto difceiebamuh
illenos in ^yrum reuocab^t. Siconfelationc mdigebamm , $Ue nos omm confoUdonum
genertconfolabatur. Atqttefi quidem diutius tUumnolisfupcrftitcm perDeipatiam
kabuiftcmm/ubtUodomefticontftroforwaterein qualesarboresDer benuluitone fu(-
creutjfimm ierepto feroeonunc nobu, omnes noftra nebisJpesvnaconiu{crunt,fortif-
qut humana pita(ulum]prdbemm , atque infeliciftim i mortaUum euaderemm ( vt vt
falicestaliparemejatiycuius mtmerianonpoteftnonptr omntmvttamcaUarnobu ad
omnempietatemaddert)ttificlemenii^tm»atque benigntftimo Dcovifum fuifftt ve-
ftr4iA.A.nobupat7onosfuccenturtaret!li,vobifquenosinitientelamveJiramfufcipere.
AtqutbocqutdtmnominegratosnosviJhtsA.A.peromnemvitamnoftrampoUtcemur,
vique non intrafela verba poUicttatto hac noftra conftfiat , ecce boc tpfo iam tUico tem-
pere aliquodgratttudtnu noftrattfttHienttm A.A. yeftrii txbibemm : Lucubrationts
ntmptaliquot Kcuerendipartntu noftri , quatfub Amplif^mis vtftrts ,iujptciis tn Aja-
demiaveftraelucubrauit,cupartimDocteratM tttulupoft aierrtmapromcridiana &
pomtridiana di/putationefisfteptnrm erat, prefeftionemcjjuam auft>i(aturm,parttm'
quecum Hcilons Magnifici munm depofiturm ejfet , bonorificteoperfunclm : Sed ma-
xtmedeclarationem iUam.m quafuam de Pradeflinatione ceterifqite idgenm articulie
fcntentiam inter ipfos prefejitonisfua labores apiid lUuftrifttmes D. D. Ordines luculen-
ufnmcprofeftmen,lattnequantumfitripotuit , fidelifitmertdditam.Dtm vtronobis
toncedat vt Jicuti deuotijiimts animis hdc nunc vobis qualtactinqtie ofttrtmm , ita quo-
que benigntqitdfetdanobis acctpiatis. Interea vereDeum Opt.Maximitmprtcamur,
vt vtftrat A.A .abomntbm vndecunqut malis tutatur ai dtfendat, vobtfijjprottxe in eo
omni ,quod lUuftriJitmorumDominorumOrdinumnomtnetnftttuttts.quodque vew
ttiam priuatim ynquam fufcipieits ,preitxijitmebentdicat .
VcftrisA.A.acididiiHmi
D. Iacobi ARMiNrt
Vctcraquinacis Libcri orphani
Boucm.
INDEX
INDEX EORVM,Q^ViE HOC
libro contincntur.
Ordtio de Sdcerdotio Jefu ChriJliM^itd cum Att^orDo^orS. Theo-
legidcrearetur.
Orationes tres
/. J)€ Obie£foTheobgid :
II. De Au^ore & fne T heologtA :
III. De Certitttdine SS. Theologtd.
Oratio de Comfonendo Religionis dijftdio tnter Chrifiianos.
■Dechratio,quaAttBor fententiam ftiamfroftetur de Prddeflina-
sioncy Vrouidentia VeiMhero Arhitrioy Gratia Dety Perfeueran-
tiaSan^orum , Certttudinefaltttis, Pcrfeciionejideltum tn hac
^tta.DiuinitateFiliiDei.a-delttfttficationehomtniscoramDeo,
apud Kob. & Prdpotent. Ordines HoUandts dr ^eft-Prtftd.
Repnftoad XXXI. ArticuUs invidgttsfparfos.
QuJftiones nouem cttm rejponftonibm dr anterotematis Att^oris
Aliis.
ORATIO
i4
OR A tlO
DE
SACERDOTIO
CHRISTI
habtta d
D. Iacobo Arminio, cum publiccDoftoi
S.TheologicEcrcaretur.
^agnifce D. '^[ier ^ClanJfimiyKeuerendi , Confulttjjimiy
Verttijfmty DoBtffimtqueytn^ Celeherrim^hutM Acade-
mi<iiVatreSy yosreltqut omnium ordintm B ojpttes dtgnif-
JimiytuqueNobtltfftma ^ Jludtofa juuentus ,feminarium
Retj'ub!tca Ecclejk magis magifque iJidieseJflorefcens,
I vllus ordo cfl , quem
fiatum ticceac honnrcs
i'iius muodi , prxfirrcim
<];:os pompa & adplau-
/i:s comitJniur. .iffedtarci
isicrte cft Ecclcfiaflicusi
corum . quos & Dci ipHus & apud Dcum
oluiticndr glarix zc^us totos occupatc
dcbct. Intcrca taraco . C|uum laudabili ma-
ioiuminftitut j iixcin omiiibusbcDccon-
Aitutis Acadcmiis obtiouciitcoafuctudo,
vtad munus tti illis doccndi iion admittan-
tur, oiiiqiiipublicoaliquo & fuicmni te-
ftimonio ptobitatis & fricQtix fuot infi>
oDitiiaoQicfpuicjiAelaaAusoido bxciu-
diciapublica, modofanilc, decore&fc-
cunJum Dcum vfurpcutur : imo vnicc il-
lorum obfcruationcm , unquam Ecclc-
fix Chtith inptimis ncceflaiiam, cxpctic
& dcfidcrat. Mcmorcnim cft dicfli Apo-
Aolici : 'Stcuidtonmnmimponito. &altc-
rius : Qporttt Vm^oTtm f^VoaoTttn Kccltfu
Mpnm tjft ad JocenJum . ttn/utm fidtlu ftr-
menii, qni ad doflrintunfacit , vtfojfit tti/tnt
txhertari ftrUcclrin^mftmam .i^eorutAdi-
cttiitsconiumtre. Ncmtocm itaquc iacclc-
beriimo hoc conlcflu tam iguatum acbi-
trorpublicorummuumhuius Acadcmix,
aut tam laiquum eoruudcmxftimatorcm,
vtprxfcasioftitutumooftium vdadmiia-
B lipof-
f D.IAC. ARM
ri pofiit i vel finiArius iQCcrprcfari vcUc.
Cxcerutn quum ic lioc in morc poncuvi
Gt, YC inhuiuirnodi fcdiuicatibus Acadc-
micisthcniaahquocadDcigloriam &au-
dicotum hudlum piamquc obccllatioocm
iaDoroiQOcraAccur , iccgo caulamoul-
bm vidcam, curifli mori morem gcrcrc
cxconfcicncia aoo dcbcam ( quamquam
' %d coofpctSlum Ampliirimi & Do^ftilFimi
huius coafciras infaiiCiZ mcx mihi coa-
fcius noQ parumcxcimclcam ) fumH ctiam
inihi cbema aliquod profcineai conucni-
easpcrttaftandum.grandc. fublimc &'ad-
orandxplcnum Maicftacis.tuhii vcritusc-
diflumHoratiaDum:
SMmitemiUtrtMvefirii, quifcribitii.ttjun
Viribm, ^jrvtrf*ttdiH,qHitiftrre rctujtnt,
G)uid vnUant humeri.
Cui iQ Thcologicismatctiis locus ciTc non
poce{l,quz omncs dignicate & grauicace
fiiaommumhominum , quin Sc Angclo-
lum, capcum& vircscxfupcranc, coiquc.
^c Apoilolum Paulum , qui in ccrcium cx-
lumraptus vctbaincffabiliaaudiuetac , in
hanc cxclamationcm ctumpcrc cocgciuc:
pfofcliionts mecam vaganduro mihi cric>
3uod indccotumcft , auc omnino caccn-
um,ficdidiii\iusauthoritatcradcfugcrc
nonliccat.Scdlicct & fas cil.
Qux enim Deo gloriofa funt 8d homi-
nibuslalutatia , incoctibus fapdorumpia
mcntccclcbrandafunc, &gracavocc prx-
dicanda. Propofui itaquc dc Saccrdotio
Chiiib rftcerc > aon quod mihi pcrfua-
dcam , dc illo a mc cnunciari polic , qux
vclrcfdignitasvclhuius cz:us amplitudo
cxigit ( fulfcccric cnim & abundc mcofun-
ihim mc officio aibicrabor , li pro ncccili-
tatc ad communcm v tilitatcm aiiquid pro-
culcto: ) ied vcgratiam aliquam fosnctcr
orationi a m.ntctix prxflancia , quam illi
diclionis cleganiia prxilarc non rofrum.
Vctum enimucio quta dc tam fubhmi my -
ftcf io qux vcra & faoda i'unt,Qcquc meni c
concipcrc ncquc voccprofcrteroilumus,
mii ptuptcium Dei Nurocn mcntibus &
Iinguis noilasadfuciit,huiusprxfcnsau-
ziitum fuppli cc piccc < ia neouAc S acciti o -
INII ORATIO,
tisaoilrilcfuChriiliimpIoremus. Tuica^
qucfaowtc &miicricors Dcus, PaterDo-
mioi noilri lcfuChtiili.Fons omnisgratix
&vcricacis,dignatcnosficqucntihocca:cu
in noroinc iandto cuo coogrcgacos fauo-
ris cuiprxicncia; immcnfx fantfiiratiscux
gcatioiillimo rorc auimas fi^iiicus & coi-
potanoilra adipergc , vc grata tibi incer
iandliiicacos cuos iic conucriacioi Spiricus
rui fan(fli gracia adiinc, qui mcnccs no-
iltas vciatui & Filiitui cognicionc imbu-
tasmagismagiiqueUIumincc , corda no-
i\ra fynccio glorix cux zclo acccodaca
os mcum apcriac , linguam dirigac , vr
quxvcra , iuila& iandlafunt dcSaceido-
cio Filii cui diccrc poilim ad nomiois tui
gloriam, & otnniumnoiltumaggtcgatio-
acmiaDomino,AmcQ.
lam vccodcbiiis iodituto uoftro voiis-
dcccQccrprxmiins , tcm propoficam cum
boQO Dco aggrcdiar,vbi camcn& vos o-
mncs, quifolenQcmhuQca«^um noflrum
vcflra prxclara . crudita&graciiliinaao-
bisprxfcQtia cohoucibre voluiflis>obfe-
craueto,vcdctcgrau»llima diduro att«n-
cioncm,quammjccria mcictur , & fuuo-
rcm bcncuolcnciamquc > qux mihipror-
fusnccciTaiiacil.prolblica vcflrabcnigni-»
uccpr.rflctisifpondco, ncpaticncia vcflta
abutar,brcuitaci,quautumrcs paticcut, o-
pcramdaturum. lllaautcm aprimordn&
Sacerdotii dcduccnda clt, vt indc ad Chri»
fti,dcquoagimus*SacciiHoritim commo-
dcdccurracoracio. *
Primus omnium , qut intcr Dcum &
Homincsrcfpcduscft , dati& acccptico-
ftactacionibus ; hic altecum fibifucccda-
ncum poilulac, qui ab hominibus ioicium
fumac,in Dcumdefinac, agnttiontfinfcili-
cec bcDcficii acccpti ad munitici datoiis
honotcm:dcbitum quidcmobbcacficium
iam collatum , fcd qoq prxftaodum nifi cx
poftulaco & prxfcripco dacoris : Cuius &
illa fcmpcr nicns iuicvicrcacur^ arbittium
mcafiiiaro honoris fui cifc ooluctici&: can-
ca cft bcnignicasi vca bcnciictaiiis fuis gra-
cam bcncficii ptimitus communicati rcco-
goitioQcm poiiularc nolic, niii alccro infu-
pci ioogc ouioic munix fxdciauonis tU
nE SfACERnOTTO CHRISTf:
lot (Ibi (]eu!nxertt,&qaxbentgoitatis ez-
trcma lioca c(l . fe quoquc iifdcm ad bcnc -
ficia inHaitispaitibus ci ccilcQtiora confc-
rcodu/n obAcinzcrit > & qaidem hoc ordt-
ncvtfc prias illis,quam illos fibi oMi^atos
vclit. ConftatcnimfVEdus omuc Dcicum
hominibasinitam duabuspartibus , pro-
iriflioneDfi priorc , quafc hominibusad
oHictuni jliquod & omciiadus cooucni-
entcs obftringit , & pratfcnptionc poftc-
TioreofHcii , quod abbominibus vicinTm
ftipulatur , & dcquo homincs Dconm-
ruum refpondcot: pollicciut fc illis Rcgem
ii Dcum fbrc > omniaquc icgis boDi inu-
niactgaillos obiiurum , icftipulaus vt:lli
populus ipfiusnat , idcoquc cz prxfcri-
-ptoipnns viuaot , & abiluusbooitaieo-
«nia bona pctant Sc czfpcdent : quilJus
duobusa^ibus homin«im crgaDcuniof-
6ciuin cot^ibt , cx iadcre cuiaiilispri-
mumioiio.
Duo itaqucfuntia vaiuetfum munera
iotet Dcum Si homtncs tpli focdcratos ob-
£uad.i:voum Rcqium & auchontatis fu-
prcmx,altcrum rcligiofum & dcuotx fub-
miirionis. Illiusviuscft inboaorumnc-
ccnaiioiumcommumcationclegilqacla-
tionc,fubquoprophctiam complcifliraur,
^ux Dihil eu aliud quam voluntatis Rcgix
adounciatio vd ab ipfo Deovclabaliquo
tpii u^oundatario &: lcgato ceu foBdcns ia-
zeiDUncio fa^a *. nequis arbitrctur iftud
«nuatis.cuius crcbcttima in Scriptaris cft
tncatio, inlupcrhabitam a oobis circ . lo-
'CiimilUfuumadrignainus fub iftoaichitc-
donico facccaturiatam. Sed Rcgio iu
prxfeotiarum omido i adRcli^iod pcni-
riorcm inicium progrcdicinur : Caius ori-
^iocmcx fflcdcratiooc dcduzimus , debi-
taminRcgii vfurpationcpoluimus.atlio-
ncm propriamio gratiatum adtooc & prc-
cationc collocamus. Hxc adlio omoi-
but lu voiucifum focdccatiscz vocaiionc
commuoi icligiofc prxftanda incumbu,
& hor um verbo fadeiis landltHcati fuot
& couftituti omues Deo Sairctdotcs vt
^otiaiia &pieccs oftciautaliiinmo.Cxte-
fum quia ordiois amaus cft Dcua , ipfe
vaIcus & nuus oiio » -roluit cx Qadli-
ficarorum numcro Toum alit^Hem pCcu"
hanter fibifccrcgari , & ad Sjcetdodi
ioOdus fiiiguun vocatiooc inftpii , qui
familianus adthroiium eiusacccdcns,pio
coofortibus ciufdcm fcrdcris lc rcligio*
ois cuiarcf quzapud ipfiim eraatilJoruni
caula pciagcnda. Atquc liinc czi^ft Sa-
cetdoiii luunusapud Dcum pro aliispb-
cuodum, ingcntislanc dignitatis 6c pix»
cipui honons inrcr homines. Erquam-
quara cx hominibos llt allumcndus Sc
pio homioibus couftitucndus , ume»
penes homincs ipfos non cft dcfiqnafe
qucm velint ifti muncii prxftituni', non
cnam cuiufpiam cft baoorcm illam fibi
vfurptrc » (ed vt muous jpfum diuioi
cftatbitrii , ira quoquc pcrfoiixadc-
lus jdmiaiftracioticin delciflas peocs i-
pfum cft , voluitquc ab illo obiii , qai
lufta aliqua dccau(a ptimas tcncbat iotcc
confangmncos. Is ciat patcrfaroilias.
qucm czcipicbar primogenttus. Huiuf
czcmphim habenius in laodis patiibus
tuman«c tum poft diluuium : in Noa-
cho , Abrahamoj loboczpteiTe id vidc-
mus. Suot ctiam nou imi fubfcllti , qui
Cainum & Abclura fua facnficia ad pa-
trcm Adamum adtulifle dicuot , vi ipfc i|.
laDco ofFcrrct , id colligcntes ez verbo
KUn ibidcm vfurpato.Hxc qaaioquam ez
dclctiptiooc tcmporis , quo pcccaiais
lam ia mundum iogrdlum crat , dcfu-
mantur , canicn vcritatcm fuam obti-
nent io piiaixva gcncris humaoi iofti-
tucionc , dc quaiamagiraus. llliusenim
rcmporis proprium cft , vt tocum Saccr-
dotium lolius Euchariftici facrificii 8c
prccum oblatione ciicumfciibatur. HiC-
cc crgo muncribus ritc fuoiftus Saccrdos
fuoium confortium nomiac , in fami-
iiarem cum Dcocommunicarionem abc-
nigno numine eft admiflus . obtinuit-
quc ab ilio munus ipfius Dei uominc a-
pudconfanguincDsfuosadmioiftrandum,
velut AngcTus Ichoux czercituum. Vo-
luntaccm ciiim fuam ilh Dcu» apcruit,
<loo illam poiro ad fuos a commcrcio
Dei rcucrfus cnuncitrct : camquc dupli-
ccm.cuin quam fuis facdciatis cxplcii to-
B t icbac
11 D. lAC. ARM
lebatDeas t rumquam iprcillorum bono
pciHccrc : ioquo prophctix fiuclladmi-
oiAratio , cuius caufa Lcx dicitur ab oic
Sacerdocis rcquircada: qaumqi pofVciior
illa rx ccria fiducia dc vcriiatc diuioorum
prorainorum , & fandlo crga congcncrcs
adfenuproQUDtianda cflcr, bioc quoquc
ipiibcnediccodi partcs impofitx (unt. At-
quc koc modo dupIicifuDgcDslcgationc»
homiQum ad Dcuni, &Dci ad homiocs.
velni Mcdiator fccderis miti fiiic vtrio-
que. Vcrum cnimvero non contcnius
munificus DcusiRo hooorc ruumljndt-
ficaium affcLille , inRfgiiquoqacmunc-
lis vic.iiiam dignirairm ilium cucxir , vc
iamDciirr-. ^ iiitcr (uosgcrcns, illius
nomincius.^ . .vcrct,&communcillo-
xum procuraict.
Ex hocfootc orta cflSaccrdotii & Rc-
gii muoctis vclut natiua coniundlio , qux
ctiam portpcccaium obtiiniit ia (andis
patribus , &ioMclc! hocxprcflc
c(It ' ■ Qnod & a I ur^ha laco-
bo^ ;m (igniiicatumcft, quum Ru-
bcoapTimogcottoruo dignitatis& robo-
riscxccllcntiam proptcr lus primogcnitu-
rx debitam ptonunciat. Vctum poftca
ccrtis dc caulis Rccium a Giceidorali fc-
paraiam cflcx voluoiatcDci , qui topo-
pulofuo Rcgiumraunosin Iudam> & Sa-
cerdotMlm io Leui , vrlnc biparticns,
ttanftuht. Dccuitautcm iltum ad Dcum
accctl:im pcrlacrificu Eucbarillici &pre-
cam oblatioocm Hcri pura mcntc . lan-
SU) .if'fc'du , & manibusrciiquifquc cor-
I cmbtis incootaminatts. Obtinuit
cmin illud -.rc pcccatum : Ssacli-
f^'- "tujunt: DtH4 peccn-
>dAtu offrrrt f/urif.-
csii; m vtjir* fltnc fun%fA«gui'
nt. b'i c i. conn.ans & pcipctua h.Tc Dci
Toluntjs. Ca-tciupnmusHoxno& iaccr-
dosAt-lamiic' diu ilhld munus vt dccuit a<i- -
lUif :inobcdicas cnim 1 as
.:t :. . wtii arborisvctiixcomcdu,^.. ui.v.ti-
firat.mi Deo animam & corpus turpi in-
obcdicntix & dcfcdlioois ciimioe com-
jit. Qtto fafto & iure Saccrdotii
. : , & codcmrcipfapcrdiuioamrcn-
INII ORATIO,
tcntiam cil ptiuaius , quod per cici^ioncm
cxita Paradifum , vbicoramDco com-
parcbai intypo habiiaculiipnusiclaiccll
(ignificatum .* iuxta immoiam regulam iu-
ftitix diuinx : Ablit a mc vt Saccrdotio i.Sam. x. j.
fungatis mihi.honorantcscaimme>hono-
rabc,& cooicmococcsmc , cootcmQca-
tur. Ncquc ipfc lantum cxcidit!, fcd & u-
mocs , quotum tuncpcifooam gcxcbar»
caufamque agebat , liccc oondum cxi-
ftcottum, voa cumipfodctaoix dignita-
tis faftigio funidcic^li. Ncquc Saccrdo-
tio tainum, fcd & focdcrc , cuius Mcdia-
tor & tatcrnunciuscratSaccrdos, cxcidc-
ruot i dcfticque Deus hominum Rcx Sc
Dcus clfc , & ipH populus ipHus- dcfiic
ipfum quoquc Saccrdotium , ncminccxi-
ilcnicquiidobirepc (lct cxfocdcris idius
lationc : d lificium Eucharilhcum:
dcHit inuuv...; I uominis diuini : dcdic
communicatio gratiofa intct Dcum &
homincs. Mifcra prorfus & mifcraoda
Humani gcocris coodiiio fuit lilo rerum
Aatu : (t bcara illa gcns rcdlc pixdicatur,
cuiusDeuscAIchoua. Et incumbct hxc
inclubtabihs milcria nollro gcncri in x-
tcrnum , nifi mifcricors & mifcratox Ic-
hou.i illos in grariam rccipcrc digncrur,
&fcciiusahud,non fccunduid.quodcranf-
grcfli craat » quodqoc iam inucicrauc-
rat , imo abolitum crar. (*cd uouum gra-
tix , cuo) iifdcm inire flaruat. Veram
hoc obAantc i rc oon po-
teft, nififcqudui ,x o.-.io. :ntcrucniar,
qui Mcdiatoris partcs intcr Dcum offcn-
(um& pcccacorcs obcat ; non iam acceO
farus adDcum cura (iciificio fittchari(U-
co pro beocficiis humano gcneri co!iaiis»
ncquccum prccibus quxtoiundcm con-
ciouatioocm & augmeorum cantummci-
do impctrcut : fcd olFcren ^i (aciificii cauia
ptocnalcficto, quod Dco iQtulciarpixcc-
ptum ilUus tt4o(gredicndo , & prccium
pro impcrranda tcmifliooc pcccatoium.
Hiaccxflicitncccnfiuslacrificiicxptaro/ti*
& proprcrca aliud fuii Sacordotium con-
Aitucoduns , cuiusfiiodliooe peccatuad-
miffum cxpiarctur & homini pcccaiuti ac-
ccITus ad graiix Dci chionuni ficrcc > quod
ciUo.
l
fc
0 \ (tm.i i
DE SACERDO
cftfolius ChiiflinoQri Saccrdocionn. Ac
QoluitDcusccmpotum difpcnfatotrapicn-
tiflTimus , vtidudSaccrdocm Aatimabiai
tto muodi & pcccatt obirctur. Voluit piius
ncccllicatcm illius rcdc ihtclligi pcrcon-
' :umdcpcccatorummultituduic&
:c coDUitlioncra : volutt antmos
{lominum fctio illius denderio caogi , fic
tamcojvcioccica ccrrafpc Saccrdociiillius
aliquandu obcundi fulcireocuc aductdis
dclpcracioncm cx pcccaconim coofcien-
ua , qux nid pcr iuud Saccrdocium colli
non poccr^nt. Hxc omniaobtinn r D • ^
inlhruco ail ccmpus Sacccdotiu
quodhomtncsinhrmi & pcccacotcsci ic-
gc caroalis mandati pcr aniroaliam ad id
Ijniftificacotum immolanoncm. primuus
rpaifirapcicocumtettatumo!' k- in
populoIiraclitico,pcculiacitc: . ...Jo-
LtM. 14. 17. taIercgnumc!cdlo,obiucrut. Quumcnim
animaTiumlanguis fuodcrccur, inquo vica
illorumcrac , fuum mcricum iu moctcillo-
mm cootcmplabancur: ncquc cntm pecca-
ucrancilla, vcmoitcfua pcccatumlucicnr.
Quodipfumdiligcuiiusioctcnccs lUa^qua
iudicii laoce peofiraoccs , intcllczcruDC»
peccatafua pcr illa facriBcia aliena oempc
6c humanis longc viliora, cxpiari ooo po(^
fe.Vnde coocludi necclTc cracquum nihil-
omiousiAa oiVctrenc , nihilahud quara
chirograpliil fc Deocradcre , quo ipft pec-
caca ma coram illo obftgoabanc . & dcbi-
tum conHcebancur. Atcameo quoniam in-
nituraaDcociant,>-fqucilIa vcl" ni o-
doris inceola cz illorura /c
rct, iode fpcm gi4ti7 &: Tenix couciptc-
baot , ratiftciuantcs apud fc c iv. me
Samfonis:!! Ichouanosoccid' .n6
fufcipcrctdc ' ..iii(n&
oblationcin - . .... ....... ..m laba-
r.cntv:m fulcicbanc Scatacntcdcfidcrioia
tidcpromtrnooisdiuinx I adnn niS
Sjccrdotii qiiodpcrillumtypik . j,'ira-
batur; czfpcd^abaot,fcrarantcs in quem
aut cuiufmodi lemporis articulum prx-
ountius ille, qui in ipHscrat Spiritus Chti-
Hi dcclararer, quxad Chriilumipailioncs.
&gl()nam illascoofcquucutam. AtiAius
SacciJotii dulcillxmara coofidcrationcm
TIO CHRISTI. 15
qui anbclacaoimus > feflinat oiatio , huias
ptolizioii naftatu, tcmporis & vcftri ra-
lioncm habcoccs, fupctfedcbimus.
Trtbus auccm partibus illius craclacum
ciicumlctibcmus i &piimamdcmaQcris
impoGtionr . iudc dc eius f .xfccationc Se
admioifliacionc, dcoiquedc ttuflibusad-
miaiflratimuQeris&vcilicacc.quxindead
oos rcduadar,3gcmus:Si camco.quod fpc-
to & opco.cadcm qua cccpillis bcocuolcn-
cia &acccnuooc dtccnccmpcofcquamioi.
DcimpofuioDc cria nobisrcsipfacx ordi-
c c rraiilanda offcrt : de impoucotc» dc lUo
i :mponiiur vel dcmaodacur.de iaiuo-
>.uonis Sc fufceptionis modo.
PcrfbnaimponcnscrtDcus, ParerDo-
mininollri Icfu Chiifti.QuumcDimid o-
pus ad a-cooomiam & difpcnladoncmla-
luus nufttx- pcniocac, pcifooz»^ux vna
mooaichia coatincotui, diftia^im coDfi-
dciandx fiinc cx Sciipcurxritcprxciintis
amuiri,& Paciumoithodozoiumadftif u-
laoccprxfctipto IllccftlchouaquiMelltx
fuojttuftta nngeottbus piincipibustenc-
btanim.dicic. FtliuttntM titn.cgohodtegt'
nui te, pttiMmttyiUbogtTittthArtditMttm
titxm O» pojfijfiontm tnam ttrrr.inos lem.
llle.qui McHix ad dciccram fuam adfidcrc
iuilu, vcncrandum fuurafcimonem cum
tutjxcnco: imt : THttSnetrdQiin
tternMm Jt\ ■ . . cr.Uncm MeUhizidec.
\\\z cft qui fmponii.& iute mciicillimo.
Cum illo cniirt<>obi5 cft ncgocium, illc lu-
ccin habitans inacccirampcipctimioftdc
Mait ftatis fux con fidct ; illc auchoihatcm
fibi fujm farcam ccclsm ci-
pctfoDX condcfc- -! f'! - vr
quicur,fcruac,c
cacotciniuriaruin (1.
quo cooccderc vcl i |H vjfum
noo fuir, proprcrir.flcz--i>ilciniuftiui ri-
gurem, fccundu m qi"'" iuiquitatcm odro
iubcc, & impiun. cotam fc habicaie noa
pcftmittit. llleitaqueeft.pcntsquemim-
ponr ndi ius fuit & potcftas. A n cciain vo-
luuMStid fa^a dcclaiat munciis impcficio.
Scdcaufaciusioquiicnda , qaamDonniii
in iufticix & gi.uiofx mifccicotdix pii-
mumcouflidlu, dcindcamicopcxfapi;n-
B j tix
■ fua.*
;ra>pcc-
iiunijdc
U E). lAC. ARMI
ttaeconciliatricein opcram conrcnru,tmo,
& coocutruinucnicmus. Po(luUuiriu(li-
tia paaim acrcacurapeccachccnbi dcbi-
tam &i uow rigidius quancu illam dc-
nunciaraczquius , & vcnus pronunciarac.
Mtlaicordia gratioia Tifccca mifcratio-
cam , piz marris inftar , apcricns > panam
illam, in quacxtrcma ctcaturarmilctu po-
fita crac > auctccre dcfidcrauic, atb ctaca,li-
cec caufx id ooa dcbcrecur , fibi camcn x-
^uiilimo luce id cribucndam» cuius pro-
priun\ (ic aducrfus iudiciumgtoriari. Ex-
ccpit tuAiciaccaaz propolici » faceci fe qui-
«Icm gracix doaum iuditiz cnbunali ciTc
fubiimiorcm ; ac zquaaimirer fcrrc non
pode , TCnuIlafui ratio habcatur, auchoti-
eacc cociusrci gcceadx mifcricordix crans-
icripra : conccdcrc camco ipd , quia fuum
cuiquc cribucrc iic dcuoca , li modus muc-
oiri qucac.quo fua dcclarccucinilcxibili-
cas,fic odii aducrfus peccacum macnicudo.
Scdillamifcticordix opcranonmir. Ad-
ilocauda fuic (apicatia , qux tantam litcm
componerer,& duas idas iliprcmas inDco
^mnis X(|ui& bompra-ndcsamiceconci-
liarcc. Vocaca vcnic& fimulmoduminuc-
nicfuumquc vcriquccribui poflrcaiTcuera-
oicjfi pana peccaco dcbica,iufticix dcftdc-
raca,inifcricordi; cxofa,ia lacriHcium vcr-
Ccrccur cxpiaconum;cuius oblacio propccr
mortis,pacax pcccaro debitac » volunta-
liarapccpcirioncm, ' ^tuftitiam,&
mifcricordix locum . -i ipfi dcfidcra-
cum. Adnuic cxccmplo vrraquc, & cxCt-
ficDcix arbicrio decrccum fccic. Acqux-
rcndus fuic oftcccndo faciiBcio Sacerdos.
I^xc cium ronc^io ccac Saccrdotii, vc ad
fccaQdiiin vcniamut > im6 Sc (acrificium
r , & haclcgc vciJcmcIlcc
'j^.^i .V . w lawiUcium : quod ratio vcri
poftulat Saccrdocii & (acrihcii ,a quo rccc-
<lic cypicum 8c (>rnbo!icum« In ordinc
creacuratum jicquc hoc inucntri pocuic,
ncque illc. Aagclus SacciJos cllc non po-
cuic. £x bominibus cnim aiTumcndus fuic,
quiprohomiaibus.iohisquxapudDcum
agcada craoc,conRicuetctur.Ncquc facrt-
ftaum cfTc pocuic Aogclus, quia fas noo
fait y c moisAogcU ciicc cxpiatto ccimiaisi
Nn ORATia;
quod homopcrpecraratineqaeftdecuiircC
maxime, adduci potuiflcc homo, vc crcdc-
rcc, Aageltcum ab Ahgclo pro fe factiii-
cium impeofjmeirc, & profuiiTc impen-
fum.Adhomincscrgoabcundumfuic. Ar
ncqueinccrillosioucniri potuicqucmdc-
ccrccqui poflccqui vellcc.Saccrdotiofun-
gi. Omacscoimcriacpcccacorcs, omncs
dclidi coofcicncia tcrrcbancur, omncs fub
peccati & Cicaox ryrannidc capciui dectne-
bantur. Pcccatoci ad Dcum , qui pura lux
clti acccdcrc fas ooocracotlcrcndicaulai
deli^i coofcieocia cerricus itaci Dei vul-
cum iuHincrc ooopotcrac.coramquoca-
mca crac compatcndum i fub domioio
peccaci&Iathaox cooAirucusoiHciumcx
amore pro aliis prx(Vaodum obirc oec vo-
luir, occvcllcpocuic. Badcm racio cciaft\
humaaumomne(acn(Ictumrcpudiac.Fuic
tameo cx homioibus aflumcndus Saccr-
dos , & humana hodia licaodum. Echuc
igicur fapicntia vocandafuitiacoalilium.
Illa homiocm cx homioibus procicaoduin
dixit.qui oacnrx cum alits commuoioocnt
habcrcc qMidcm, v t tcotatus (imtltccr io o-
mnibus compaci rcliquis poUctifcd ncc ic-
liquocum ordioc ceofctccur , nec iuzta
pnmxux crcarionis 8c bcncdi^ioois lc-
gcm homo ficrcc , & qui iub dominio pcc-
caci non cflcc , io quu (athanas xiihil ioue-
Dtrec damnabtlc , qui confcicotia pcccact
oon vrgcrecur.tmo quipcccatum non aoC-
fct, boc qut in ftmilitudinc carnis pcc-
caci oafccrctur, (ioe tamen pcccato. Talis
eoim dcccbat oos Pootifcx , ptus, fanclusa
inaoccns.fcparatus a pcccacoribus. Vc au-
ccm cum hominibus nacurx commuoio-
ocm habcrcc, oafci dcbuiccx homioe: vr
ooo habcrct communioucm ciiminis, fcd
fandus cilcc , quum (aofliHcacio lic pro-
prtumopusSp (ao^i , cx illo concipidc-
ouit : quooatiuitas, quxeratfupraoacura»
fcd pronatuia , miraculi cxccllcotia natu-
ramfupcrans, candcm viitutc myflciiirc-
pararcc.Ctccril mator fiiit Saccrdotit illius
dignit.is ,funflio giauior, qua vt puroho-
mioi coQUCoircti bcocHcia pcr tllud impe-
traoda puri homiois prctium ioBoicc czce-
dcbafiC.Dcbuit crgo fcnno ipfc Dci,quiab
mici*
DE SACERDOTIO CHRI5TL
initio apad Detim eracjpcr qucm munduS)
fccuU > viHbilia tauiubiliacoaditafunt,
caro ficti,& Saccrdotii munus fufcipcrci
(tiamqi carncm DcoiaCiciiHciam pro vita
inunaioffirnc. Habcmusitaq; iam pcrfo-
■am, cui dcmandatum cH. .Saccrdotium,&
cai daix partes cuinuoisctimiaiscxpian-
Ji.Icfum Ciuillum Dci & hominis filium,
cantarexccltcotix Saccrdotcm, vtfclix vi-
deti culpa pofTit.qux taotum meruit habe-
tc rcdcmtorcm. AdimpoCtioais&rufce-
piiomsraodumptogTcdiamur.
llle cft ex pa£lo, & quidcm cz parre Dct
pcriuramcoTam confirmato. Quodcxpa-
^o. idrolcmoe c/l Ueo.Sacc[dotiumim-
poneati. Nam & Leui fuum Lcuiticum ez
paflo e(l impofitum , diccotc Deo apud
Malachiam : Paflum mtHm tjlcum iHo -jit*. turi^ ipflus conft.intilTima vctaciiasdccco
fcd cx paflo cuni Sacerdofe noflroagere
voIuitiMagnaSaccrdotis noftti picras,qui
arduum & moieftiz mifcrixque picnum
munus obirc ooftia cau(a ooti detrcAauit.
Eugc Chrifte optinie, Sacerdosnnaxime>
madlc ifVa picfatc rua, pcigc ifta viagrafTa-
ri ad gioriam , ad faluiis oofttx conlecra-
tioncm pcrfcc^am '. Voluit nempc Dcus vc
ex voluntaiio& puto puto crgafuam glo-
liam zclo pcccatorum (alutcm aftcdu mu-
nus adminiftraretcr,& dccuit illius am-
plambcDigoitatc, vt tam promta^ voiuo-
tatem ingcnti prxmio rcmuneiaretut. Ad-
diii; - * ' '■'irandum , tamilliconfir-
itatiquc
Qjiara-
quam cnim lUi i.iui j uu ui.<.c Hiijrcm oa-
mau
innrabilinti di".
SacetdoMi i:
CffAtu. Quodpadlumiuramcntoconfir-
matum.id huic Saccrdotio cftpccuiiarc.
Dc vtroqi ftridim vidcamus.Ca^um Dci
cuin Sacerdute noftro Icfu Chrifto confti-
citczpartc Deipoftulationea<5lu$, &im-
menrx rcmunerationis proirilTione : ex
partc Chtifti Sacerdotis, acccptionepro-
tcr rcmoueat , hominum tamcn morcm ia
firmanJis padis (ccutus iutjmenro illud
confirmarevoluit:vtSacerdofcaoftcrcetta
fpe , duplici aochora immotapromifrionis
& iuramentiiunizus, ignomioumcootc*
mncrct & cruccmfuftiucrct.
Jmmutabiliras & xrernitas Saccrdotii
minioniSi& ad* polticitJtionc. Poftulauic iftius pcr iuiamcntum pado additum cil
Dcus abillovtaatmamluampoocrctho- commooftrata Qajdquideniroiuramca-
ftiani pro pcccato > vt caincm foam daicr to oonfirmar Deus . id steioum cft & im«
ro mundi vita> vtprctiumredcmptionis
blucrct pro humani gcocris peccatis &ca-
ptiuiratc:promi(it,(iid faccrct,vifuFumfe-
fc
muiabilc. Sed an noo omoia Dcivcrba,
promilfa , padla , eriam citra iuramcotum
didb.facbi,initafuntciufdcm naturx? Li-
^ j- , .
mcn loogxuum, tuturum xtcrnam Saccr- ' ceat mihi dilaimcn io iis poncrc.idq; gra-
dotcm,&quidcmfccudumoidiucmMcl- ] uinimocxemplocomprobare. Quumdu-
chizcdcc.id cft.adRcgiamdtgoitatempcr plcz fitratio &modus ,quohorooiuftitia
Saccrdotiifundlioocmcuc^umiti. Acce- apndDeum & vitamabilloadiptfcipotcft.
pitSaccrdosooftctCbtiftusconditionrm, ' vnus fccundum iuftitiara pctlcgcm. pec
&partcs cxpiandi nbfttt criniinisd
pafluscftidiccns: Eccc adluinDcus
ci.iravoIunratcm tuam ; (cJ haclcqcvteo
fadloMcIchizcdcciinfi 'lono-
rcin ctcioii potitciut,&.ui .i. j ..-lo col-
locatus populosdbi lubditosin iuftiria ad-
nitoiftrjrct, (iiifquepacem procurarct , vc
S.cxiuftitij;& 1'nnccpspacis. Suftiuuite-
own eruccm , & ignomioiam contcmfir,
priigaudio fibi propofirocoofcqncDdo, vt
vnttu^ Iripra con(bites fuosolco ixritix in
^io xquitaris ad dextciamthroniDciia
atteVpum coaiidetet.MagQa ccitc dignatio
ptxpotcotis Dci> quiaooczauthoritatc.
opcra, exdcbito:aIter((:cunv!umil*cricor-
diam pct Euangclium •• ' m cx graria:
quimodiitafuiitcom; : iimuTobti-
octc ooopolTint , lcd vtuiuota^^opriorc
altciilocuscllcqucat: voluit Dcnsinitio
piiorcm illum homici prxfciiberc>iicpo«
ftulantc ipfius iulhtia & hominis prim.x'ua
ioilituttonc:fcd vifun- illi non fuitcx illta&
Icgalisfa:dcfisformuIa.(bicltcum homi-
ncagcre , &pcicmioriamdcillofcntcntia
cz lcgis rigorc pronuotiarc : quapropter
iurameocam illi pa^flooon adpofiiit , oe co
ipfo immutaliiliras iihus oftcodcrcruc «
quam lUt locflc ooluic- Hioc fadura, vc
dlo
i6 D. lAC. ARMI
illo pcr pcccitum icnco fjdotaltcii mclio -
ti locus fucm cx Dci bcucpUcico . in cuius
pa:cfa(flionc,quiaiIludpoft'.cmum i: pci-
cmroiium cdct fucucum >(ic iuditia &; vica
(7f». 1T.17. obttncnda.iuraracntumadlubuit. Pcrmc-
18. mccipfum iorauiiquod bcacdiccntur iJi fc -
miactuoomncsgcntcsccrrx.
"Euch. iS. Viuo cgo dicjc Dommns : Nolomor-
Htlr.) tcmpcccacoriSifcd viconucitacur&viuat:
1 : lui io iia mca , (\ incrot bunt in icquu m
'in:quibusaurem iurauicJioningullu-
; > la u-C)|iicmriijm : uili iisqui non obc-
dicranci& vidtnius oon pocuin'cin^rcdi
piopccr incrcdiilitatcm , quadccaul.) ■ ira
Dci, aqua pci iidcmin Cniifluin libctaii
potuciuoc pcccacorcs , fupcr incrcdulos
mancrcdicitur. Eodcm modo rcs habcc
Saccrdotii. Lcuiticumcnimad ccmpus nT-
quc corrc(f^iolus impoficum iuraincnto
nonconiirmauic . hoc vcroquiaxcctnuiti
clTc voluitjiurciurandofjnrit. Quan. to-
t.im rcm Apoftolus ad Hcbrxos cx P(jl-
mo ccorcnmo dccimo acruofiHimc dc-
monftiat. F squoiumcaufaDcus
iutarc voluK , .....^iusli nciuraociquidcm
crcdimus. Dii;nicasciumifti Sjccrdotio
periuramcnci adpofitionem coociliaca cft
maxinia,longe fupra Lcuicici SacctJocii
hooorcm. Lcxconn mandaticatnalisho
tnmcs iofitmos & pcccatores confticuic
Saccrdoccs ad oficicndum 1
non potcranc io coQf.ico:i.^
cultorcm,pcccacum abolcrc, & coBlcllia
booaadfcrrc. Acfcrmoiurifiutadi poft Ic-
gcm I Filium confticuit Saccrdotcm in x*
tcroum fandincacum , quicx vi ladillolu-
bilis vitx & pcr Spihtum xtcroum fc-
if fum Dco inculpatum oftciat, & vnica
oblatiooe io peipccuum confccrcc qui fan-
dificaucur, putg.uis confcicaciis illoium
adfcruicudum Dcoviuo > uoroprxftao-
tius fcsdus co conBrmarc debuic quod
prxftaotioiibuspiomiiliscft fancicum i &
magni omoiuo mnmcnti cnedcbcc , quod
Dcus iuian gionccftdignacus.
Dc imj .ji. [:>/..- •'.r\}% cv'iutum
cemporis pciniific L. lus de
cxccucioQc, in qua parccs obcuodas&in
illis affcAum ftacumqi cxfcqococis conli-
NII ORATIO,
dcrarc habemus.Muoia obcBnda faor ob*
latiofacrificii cxpiatorii, & prccatio. Ob-
lationcm prxccmt prxparacio pcr cxioani*
cioncm piofuadiinmam, obcdicnciam dc-
uotillimam , fupplicationcs vchcmcntifO-
mas , 9c humanarum infirmicacum cxpe-
ricnciam cxquilittlTiinam , dc quibus mq'
gulis dicerc non cftocccirc. Oblatioifta
duabos partibus cooftac libi lucccdcori-
bus. rtiorcftimmolactocorporis Chtifti
pcr fatiguints in ara crucis cftuiioncm ,
quam mois cft iufccuca, prcciumrcdcm-
pcioois pro pcccatis,per paoq pcccacis dc-
bitx pcrpcfTioDCm. Altcracftoblatio cot-
poris rcdiuiui & fanguioc cifufoadlpctfi,
io CGclis, fymbolum prcciifoluct&: impc-
cracx rcdcmpcionis. Ptior iftaexcrafao-
(flum fjodorum pcr.igcnda fuic,ia tcrra
ncmpe,quiainca:loclRinofjnguinisfieri
ocquit, qux mortcm habec nccefTariofub-
icqucotcm. Mois cnim noo magis ia
ccclo coram Maicftacis Dci veti con-
fped^u locum habet, quam ipfum pecca-
cum morcis in fc tticritumconcincos.vc illa
po:nain r y- Sic cnim dicic Sctiprura :
FiltK: / nii , vt mmijlraret , daret'
qnt anii 1 w fretitim redtmptionUpro
ir.ultti UKlu-.Hccl ■' ■ "-^oMumTt-
jlanjentum m mto J.. ^ . , ^ :pro mHltU
j g^unditur itt remiffivtitm peecMtcrHm. Itcm:
redemption^pretium
I /' .;,,;,. o tn calo iu finiflo
fanifloru fuic pc .j. Nacorpusillud
lam pocuam monis pcrpc(rum& in vicam
rcuocatum , dcbuit coroparcrc coram Ma-
icftatc Dci , fanguinc ptopiio ad'" ■\':rn,
vt illius contioua apud Dcum < :},
. cllct cxpiatio pcrpctiia. Dc
liv . •• •• A' n, ' • ■ '• ecuudum
auttin .itiiSActr-
doi : 'r, noaJiueJan^Htat ifuem offert
pro f Opuh erran'.. A ' ■ •m
\ Chrr.. . .. ^urorum h.iioy , :
per [anguintm hircortim ' 'rum.ftd
I perpropriuin nelin
' Jacr " ■ ', ' :
, P" t . ■ ,-..■• • . ■■•'>•
(nm & ipd adlpcrlum , vtcum co coram
Dcocompatcrcpoflcc llUfcmclfadaeft >
&: dcfitt
DE SACERDOT
ac dcGit ficri. Nam quod mortuus eft.pec-
caco mortuus ctl fcmtl. H xc autcm pcr-
Rttn.i.\o. pciuacft;njm ti^ quod in dttrnmarnanex,
Heyr.-j.iJ^. ferpttuum hithct SMcerdolinm: \\\»n\ pcrcgit
agaus madandus i iflain mjcljtus & a
mortcin vitamrcfuicitatus : iliaminlbcu
mfim.r liumiUationis>luDC in Aatu glo-
rizj vtramquc cx fummo adfc^^u crga glo-
liam Dii & pcccaioium (aiutcm. Illam
pcrfccit faD<ftificatus vnilionc Spiiitus,
liaDC coufecratus infupcr pci pafTioncs 5c
vniflusfanguinc proptio > adcuquepcril-
lain fc lani^tificautc & vdutprzparauic in
tcrra , vc buius fun^iooem ia coslo ubirc
pofTcc
Aitcra-pars cft prccatio &: inicrcefllo i
iftj iQttens. Piccano quam profc
ipfu ^ i cic iaccccctriuquapioiiilclibus:
quae vtraquc nobis a loannc cap. 17. lucu-
Icntinimc licfcribitur. Continct enim il-
luii caput petpctuum canoncm prccum
& intctccmonis.quas CbiiAus Patii of-
fcrc in coclis ; quamquam cnim Chtiftus
adhuc in ccicaexifteusillamprccacioDcm
rccitauciit. tamcn ad ftacum ilUus fubli-
mcm in ca:!isp<itinctpropri<} j atdcfciibi
Toluic, vt pcrpccuo nobis cflctin tertisfo-
latio. Piccationcni oficit Chciftus Pacri
pro fcipfo, iuxta mandatum & promsfrum
Pjrris: Pett a mt d»l>ogen4eih€redtiatem
iHihn.iA quodpromi(ruml'acrisie(ptcicos
' s dixic : ParerglortficA Filit4m,vt (y>
i . . ^ l. t ijicet te tficut dediftnUi nuilorttn-
Itm m omntm tArntm, vf qHOtqHotdtdifii ei.
dei eU vitAmttemam. Abhacptecacionc
diftingQcndx fuot fupplicatinr s 'ii\x,
quas cum Uchrymii ^ tUm )Pa-
tii ubruUc in diebus cnrnis Jum. . pci illas c-
nitnlibcrati pL-rtirabaogorc, pcrhancpo-
ftulat HXfemtH longtiium vidcat, vtqucaro-
lunt. t4 Dcminiper mAnNm funmfrof^eretur.
IntcucfTio iic pto fiJciibus , dequa .^po-
Uolus : e^u ejt ijut condemHttf Chrtjim cjl,
qui mcriMM eft . i ijtiieriArn exctia-
tmtjl.quitiik^a.i .t .: nm Psitrii cjl.qHt et-
iam interjielUt fro tJctU: & ad Hcbrxos:
VMdeeiumfrarJtuferiiHrefetefieei , quiper
ifjMmaceedMniad Detim, Jemperiitttnivt
iti/crpellei frtillh. Dicitui autcm pio fi-
(lcUous locciccdcrc cxdufc tnundo , quu
10 CHRISTI. 17
poftfaciificiiifufEciensfolIcndjs omnium
hominum pcccaris obiarum , confecratus
cft . Sacerdos Mapiui, vifiif^r^ftilui domui
Dei,qMA domits illi fu nr,qu i fidutiam glo'
riam Jpei ad Jtnem vfque firmam tctincnt.
TotamhaacfunClionisfua^pattcminca:-
lisobiccoramfacie Maicftatisdiuina: :ibt
ctiam thronus,& folium Dcicft.quoac
nos mcatcs & oculos atcollcrc iubcmut
prccaturi. Obit autcm non petanguftias
(prtcus & humilcmgcnuficxioncm, rduc
l'atiisgcnibusaduolutus. fcd in fiducia
cf-
fufilaDguiaisrui.qucmcorpotiadfpcrfuni
Patri pcipctuo intucndum prxbct , ("cmpcr
ilUuslacto(aDdoa(i(pcdluipbucr(^ns : cu-
lusctiam fanguiuis fuii & corponadrpcrd
dignitatc & prctio, totahuius T: \%
cthcacia uicitur, \tp6tepcrquc;i ;»
(ibi in fanBa fanBortim ad inieriora veli pa-
tcfcccrit. Vndc ccrto ccrtius concludcte
nobis Uccc , illius prcces nunquam icic-
dlumiri , 8c nos . (i illius nominc quidpiam
pcticriraus , vi il^ius intcrcclllonis cxaudi-
tum iri.
Sacerdotii munits ita peraflis , Dcus
Paccr padti fui&: iuramcncifandi mcmor,
non modo Sjccrdoiium ipfi in zteinum
cootinuauit,(cdilluraadRcgiamctijmdi-
gnicatcm eucxii, daciipn omni potcftatc
lu calo & io tcrra , authoritatcio oranctn
carncm , nominc collato quod cft fupra
omncm potcftjrcm, impciium & nomcn,
quod ia hoc & fucurolcculoDominicur,
(ubicdtis illi omnibus principatibus &Ma-
giftratibos, vreiTcc Chtiftus& Domiaas
totius IfiacUs,Rcx regum, Sc Duminns
domininttura. Mirabilicfqofccdcrcduo
ilta fumma muncia Saccjj^otalc & Rc-
gium in vno lcfu ChtiftocoTiiuaxic, Ac Uc
promido fe cxfoluic ; quoiuraucrai illura
Saccxdotcm futurum ztcrnumiccundum
ordiucra Mclchizcdcchi, qui Rcs (imul &
Saccrdosfuit, & hucvlquccitratcmporis
ioitium &: fiocm , quiaitUusgenciilogia in
Sanpruris typo {eiuicntibusnoudck; :
inf. Hxcconiumf^ioomniumopcru:
uinorum fuprcmus apcx cft & cxcrcau
claufula, fymbolutn tcrapctatx ! fi^ iris
noftrxocconomiamiuftiitx & '
dix JDci ouoquam mcccmortcuruui ,
C > A
D. lAC. ARTvlfNri ORATIO,
iS
ciumglori» Dci glorion^.nijciuculehtif-
fimum . «£CCrmii/^,nisdcQ|aj „hiinc
Rcgmm 5ac;-^jdotcnj obtiDcnda firma-
mentum ,nimotum. Si homo cxtrcmus
.onii coiophoni proptercorporis&
*''«imz coaiuoilioDem microcofmuSjEpi-
^omc totius mundi & yniucrli Hymcnzus
xcdlc adpcllaturiquid dc bac coniuoillionc
ccDfcbimus t ia qua totius Ecclefiz fidchu
& Dci ipfius luccmioacccnam habitautis
Toiu vnitifrima Sc ounquam fcparanda
coofiAit! qua rominis ainphtudineinius
diuinitatcm indigctabtn^ys^Nomca habei
illa fupra omnc nomco quod oomioari
potcfl. Incffjbihs cA, inimaginabilisi in-
comprebcofibilis , fi dixcro huiuspotini-
ji^iam refpcAu Chriftumfpleodorcmglo-
tut patcfu.T. charadcrcm hypof^afeos il-
tius St imjgincm Dci inconrpuui appclla-
ri , quaotum potell , illius exccUcociam e-
nuociauero.
Quod potefl illudrius elTc documeo-
tum lullitiae & mifcricordix tempcratx»
quam quod ipG; Filius Dci cxiaanitut,fot-
ma fctui alfumu. Rcx ficri nob potuit, aifi
pci Saccrdotii runiStioocm,quodquc booa
illa qu^; vt Rcx fubditisluisimpartiri ha-
buittooo oifi pcr Saccrdotium impctrari
potuerioti & impctrataa Dcoi oon nifi in*
cctucoicntc hoc Rcgc Mcdiatorio.com-
municari per vtcariam illias fubDeo diflri-
butioocm?quod falutis pcrChriftum ccno
obiiorndzcertiusiudicium , quamquod
canJem hominibus , Sacerdotio pio illis
fungcns, impctraait) &per Saccrdotium
Rcx conlhtutus illis dandam a Patrc accc-
pii?Atquc io bifccgloiixDci fumma con-
fiftir. Vcium> vt vidco, hzcconftdcrario
aosvltroad tetiium& podrcmumrraif^a-
t.is nuftuthcmadcducic,qnodcfiU(Hibus
admioiliratimuoeris Saccrdotalisaduros
reccpimus; quosiicctiooumeros, omocs
umco ad quaruor fumma capiu rcducc-
mus, & brciiitcr,quia ad fioempropcra-
fnus,pcrftiingcmu»» lAafuat:Noui focde-
ris padtio & coofitmatio : Omoium booo-
tuin ad falutcm humaoi gcocris occcfla*
riotumiinpctiatio, ■dcptio.dc adplicatio :
Saccrducu aoui fiuchaiillici; imo & Kcgii
in Airurio : Deoiqi fumma & exttema rce*
dcratorumad Dcumaddudio.
Prima vtihtas ell noui focdcris pa^io Sc
coofitmatio , io qua dircdum cu adfoh-
dam foci citaccmcompcodium.
Hanc petadlom Saccrdotio Chiidi Sc
gaudcmus&glotiamur.Quumcoim prius
hxdus imbecilic fidum clfct pcr pecca-
tum 8i carnemiiuflitiamqi & Yitatn adfcr>
rcnoDpoHet, ahud occclfario ineundum
fuit^aur nos ia xtcrouiYiaconrpc«.')uDci
abarceodi.Ioiri ioterDcum loAum Sc ho-
mincspeccatorcs oon pocuicoifi recooci-
liatiooc fa<fla. Vifutnautcm cll Dcoparti
cffeofxiVt illa pct Sacctdotis oo(ltifiiB-
guincminaracruciscffuodcodum , pcrtt«
ccrctur.ElRiditiilcSaccrdosfimul&agous
fanguincmfuum.&rcconciliationcmapud
Dcum tmpctranit. Hoc pcraCio ftrdus
ioiri poierat iotcr rccoociliatos. lodc
placuit Dco I vt idcm Succrdos , qui rc-
concili^itionis Mcdiaror fuerat 2c »eqac-
I^cr > codcm, quo lilam pctfecerac, tao-
guioe , medius& velutfccialismterucoi-
rcc : fanguincquofocdcratorum confcitn'
tid, adlpcrlx a mcrtn cpen6i4ffur»iicDt\iT
6c (aotnificarentur : fanguiocquoipfead-
(perfus incoofpcdlu Dci fcmpcr compare-
rct : faogaiocquoomoia ccclcfliaadfpcr-
gcteocui & puiificarcntur Hoc iraquc io-
teraeoieocc fiioguioc focdus iancituro e(l
aitud : OOD opexvm, fcd fidci ; fed lcgisifcd
gratixjnonvetusifcdnouum ,&BouBm
nou ob idquodpriorcpolieriuscirct,(cd
quod uunquam effct antiqAJandum , qnia
io pcrpetuum vis & vigor illius r(fct dura-
CU rU s. N0m quod mnt iqummr ^fen tfeit ,fr(h-
fe tfl latHsntfettt. Taic fi rurlus inirctur.
mulris fibi (ucccdentihus (i;culis crcbrx
Fxdcns muuuonesiocidcrc debcbaot , &
aotiquatis pnotibus pollcriora fucccdere.
Atfuiccaodemin aliquocoofiflcnduin.&
fcmel talc iocuodum , t^uod io xternum
durarcr.Etlahguinr fuiclaiicicBdum Qup
autcm ptctio(iorcUngutBccoDfiimatipo-
tuit, quam Saccrdotisiihus, qui Dci fimal
& homioisfiliuscnct ; Hocaucem,dcquo
acioilts I ino(aacicumc(^UBguifle.*taquc
Notum & UUfiquan^aatiquaaUum.Taoti
CBion
SACERDOTIO CHRISTI. 9
CDim S.icer<Ion3 propnoruofjnginncad- | adoprionctn accipercmat. Periiccx rtua-
fpciil pcrpcruoprxrcn&intuirasoon paric- • daro Pariis vr Ccorcsnbi daccnrur la hx>
xut iMtcraam incatem iininemorcin(ieri> i reditatem. Hifce ergu fDisadlibusSacec'
raitcitiprrilljmfaedcris I aucpiumpefius - ■
cius poeaiccntta duct Quoaliquc^iaDgui-
DepoteruncfaedcrarorumconKicDtia; » Ci
poi\ farJus gr«rix iaitum aliquo fecom-
niaculcntciiminc, mundan & Dcofandli-
iiLliri > KuUMfroficcatitrehquMeJiht/liii.fx
^uit liunc Saccrdorcm concuicauctit. &
janguinim fatderH^jjntfiutStfitntm e/l,j)ro ■
fniHm iuxcm. tocdusergoquodhocin-
terucaiearcfjnguine & Sjccrdorccd pcr-
cufrum,aouum cli Sc io fcculaduraturum.
AlrcT fiuflus e(l bonorum omnium.
qu* ra;dccacis ad falutem anirax corpo-
cis funt necenaria , impe(caiiu,adcprio, 8c
adphcaiio.Quum eoim fosdus omnc ccrtis
promifris fir tanciendum , &: hoc bona fua
nabcrc dcbuir, quibus Sc faucirctutipfum,
& focderati bcatcacur. Incccfaxcprimo fe
offcrcpcccacotum icmiflio , iurcafocdcris
ooui formuiam EroprcfMim tniqHii»tibm
ilUrum. Haocaurcm Chrilhim(angaine
fue impctranc rcflis c(l Scriprura , diccns :
Hoc ejifanguii NoHiTt/lMm*nti,^Mipromul
tit effutiditur im rimtjfionem fetcMJorum. Oc
«dcftioae pcr ciufdcm muocris fuadio«
Dcm rcflarur Scriptura^adcm hisvcrbis:
ChriJliM p*rfropriumfMnguiMem ingrtjfiu ijl
femelin Jmh^m fM»8orMmMernMm redemtto-
nem mdipttn. Adphcationi ccftimonium
perfaibec,dicea$:/nCAri/?()^4^rmMrr<ifw-
tianifcrjMniMiniipfitu , nemferemijjionem
fttcMtorumexdiMitiipJimgrMtiM. Hoc BC-
ceilarium boDUmrxccpitadopcio infihos
& iushairediratis coeleitis , cutus impccra-
lionem , adoprioncm , Sc commuoicatio-
ncm rtiam SaccrdotioChrilii oodn dcbc-
miis. Ille eoim Filim Dtifroprim & •vnige-
>iff«Mcxillens>folushxres bonorum paier-
aoium , taorts boois folus pociri noluir»
confortcs habcre voluic « quoi ileo UtittM,
fuz perfundcrct, & ia participationc ilHns
hxiedwacisafrumcrct. Obtulit itat^ueaoi-
mam fujm pro deli^o> Tteza^oaoimae
fuz laborc , fcmen loogxuum viderct , fc-
tneo Dci.quod la oomiois fui & hxrcdita-
tiscoafortiumTcniret. Fa^teflfub Le-
£c, TC Uloc qui fub Lcge fuat» ledincrcCTC
ducio propriis ius illud fidclibusfuis tmpe-
trauic » & cum lis communioandu adepruB
eil t imo & reipfj dcdic ^luotquot enim im
nome» eim creJiderMnt , dedit hnnc dignitM-
tem utfilit Detfitrent.Vzi illum &. iUms rc-
fpcdu adoptauit oos Deus iA Filiot , dile'
dtos io Filio dile(fliooisfuz. lilc iraqucefl:
vQicus hxics, per cuiusmortcnr: hxicdica»
vcoic ad alios ; qaod perfidi agricolx .
quamquam ignari raoti myflcrii.vcraci ca-
mcoorc,quuSaccrdorcs& SciibxeraBr»
ptxdixcriinc. Cxrerum quia bosa canca
uon oifi in vBienccuaipfb Sjcerdoteob-
tiaciipoiruot , Spi iicus quoqiic fant^i do-
nufh , vinculuuiiflius voioois.impecrare»
adipifci^ iofuos clfuodcre debtiir.Impe-
ciarcautcm,quiajpiiicusg[.^cixefl,Iodcx,
& Tcdis amoris Dci crga oos&arrhaba
hxrcditati&oollcx, noo potuii,BiO cccoa-
ciliationc fada.&i hoc crat Sacerdotis. Fa-
vero recoDcilucioaepeciicaPatrepro
fuis alium paraclecum,Sc impetrauic. £ue-
dusaddcxccramDci. cuodcexpaAoSa-
ceidotii promifrum, a Deo adcprus e(l,ac-
ccptumque effudit ia fuos copiofifnme»
S c r I p t ura d icc n tc : / r«f«« </f X/ r«I7ri (M(j9m«
typromiJfumSpiritumfMnHum Mdiptm.effu-
dit,qM4>dvidttti. Hoium vcro bouorum o-
moium impccrationcm , adoptiooem tc
commuaicatioocmczSaceidotiifuniflio-
ne profluxiffc , figillo quodam (jciofandlo
coDtedacQscfl Dcus , quumillomTcfta-
corero coodituit eoiuodem booorum.
quod moous picoam boootumTeflamcn-
co lcgandorum poiI'elTioacm,& abfolucaiB
difliibucodi «uihoiicarcm iunclini com-
pleditur.
TcrriusfruAuscflooui Saccrdotii Eu-
chariflici, imo & R^cgii ioflitucio,ooflriqi
adilladobeuadumfandificario . nouoc-
Dimfaedereinito, houum Saccrdotiil Eu-
chariflicum, quiavctusinrcrcidcrar , fiuc
iaftiiucDdum , & Saccidotcs ad illudob-
cundcmfandificaodi. Chnltusillud infli»
tuit pei fuam Saccidotium,& nos (andiii-
cauicpcreiufdemfuo^oaem.fithocqut-
dcm ordioc iD(lirait.rriaHunc6(liruit nos
C » pioptec
c
10 D. lAC ARMI
proptcr iDgcoiubcncficia Sacctdocio fuo
Dobis impctraca & doaau, gratiarum a-
gcodarum dcbitorcs. Indcfacnficiis Dco
•tFcrcadisin(lruxiCiaQimabus& corpoii-
busnodrisranguinisruiajrperfionc & Sp.
CiofH vnflionc Gnilificatis & confcciatts,
yt Dco gtara cllc pnfllnt facuficia li offc-
tantur. la coclis coram throno gratix alra-
rccuramrcriii>»^uodfanguincfuoadfpcr-
fumDcoconTccrauit , vtHdcltumfuorum
ficrificia iQi impu(>u ceram facie Maic-
fl^cis jlcThrono iluus pcrpecitn adpatcauc.
Dcniqi altari tgocmzccroum & oun-
quam iotcnturum iinpofuit, Dci immcn-
fum fauoicm, quo fjcrificiaaltari itnpon-
ci acccodantur & lu cincicm rcdigantur.
Scdconfcciandicrant Saccrdotcs: confc-
crauinllc vt Saccrdc^ fummuspcr&ngui-
sciniuum : tllcdilcxitaos&Uuitapccca-
cis noflris pcr fanguiocmfuum ,fecitquc
nos Sacctdotcs Dco & I'atri fuo: illcnos
rcdcmit Dco pcr fanguincm fiuumcxo-
mtiicnl u, lingua, populo , nationc : & fc-
cicn ' ' litloannci in
Apvj . . .. . - .....icusfuithabc-
rcou .rcsin participationc hzrcdi-
catisfuar, voluitvrciufdcm quoqucdigni*
tatis "scfTcmus. Vcriimitanosfibi'
conli. -- --^.itiltiUsdigQitacis, vt incciea
piimas fcnr.pcr tcocac> ccuiapurcorporis
F .;cnitas inrc ' fra-
1. Cui nos lccuudogcniti,(acrifi-
cia Doiira tradcrc deb«mu5, vcpcripfum
poiroDc inturgratofactinciiipfius
cipiatoii >; pcrfufii, vt Deoacccpta
fir.tp' ; i'l ; n Hac de caula ioquitApofto-
I 'CofA'
conti ioom:oicius. Sumusquidcm >
bcDcficio Saccrdotium fanflum ad
urtcrcndumj^»r/Vw4/f ' ' '
acccr."*" ■'"1 runtiDili :.v '
r i.ttisrarr i & xtcroita-
ti$ in SacctJ' ce participcsclfc
' • r no^ u Lundum ordtncm
A. .dcchi Saccrdotio fijngamur ,
quod iuramcnro fandlo confccratum cA
immorcaliHci.QuamquamcoimSaccido-
NII ORATIO,
tio expiacotio pofl hacc fccula tcmporaiia
noQ hi fundurus amp)ius,Saccrdoni ta-
mcn Hucharidjci muucrc ptonobisioz-
rcinum fungciur,ac nos inillo,& pcril-
lum.niu vcTimus io media boootumpec
illum acccptocum funflionr.memoriafn
iotcrdirerc ) quod pcrillum ca obtiuucci-
mustPcrquo tllum cf^ccli fimusSaccrdo-
tcs ad gratias coadignas > prxcipuo o-
mnium datori Dco rcddcndas. Verum
cnim vcro quia dcbica^crificia , quamdiu
in hoc mortali corpore vet(amur. Deo of-
fcrrc non pofluanus , oifi pcr Hicnuam lu-
^tamaducrfus Sathanam , mtiodum , pec-
catum, carncmquc propriam.& pcr viclo-
riam .ib iUis rcporucam ,quod vttumquc
t cgium cft j iiuumquc poft nauc viram Sa-
ccrdotiofuodluri finius clcuati cum illo ia
fol ium patrisjfubiedlis nobisomnibus bo-
fttbusooftris, fccit JiRegttScSM-
ctrdotiumregnieDcQ r,>.itiu, ncquidpiam
intjpico MclchizcdcchiSaccrdotioinuc-
niatur « cuius oobis communioncm ooa
impartiatur.
Quartus atquc poftrcmus Saccidotii
Chrmi fruAus a nobis propoficus cdto-
rius Hcclcnz fidclium addutSiu ad Dcum:
'qui cti.im vclut finis cft & coinp(cmcn-
cuin crtum przc^dcntium. Horfumcnim
focdus iaitum iotcr Deum & homincs»
horfumrcniiniopcccatorum , adopcio ia
Filios,Spiritusgratiz collata in Ecclefiam,
hac fini Saccrdotium nouum HachatiAt-
cum & Re^iamiDftitatum,Saccrdoccs2c
Rcgcs fiidli -, vt ad Dcum adduccrcnttzr
focdcraci. Hunc ftuif^um Apoflolus Pe^
crusdilcrcis vcrbis SaccrdouoCbriftiad-
fcribic his vcrbis , Chrijlm ftmelpropf
P*fft4* tfi , iHftm prc iniuflU , vt noi MciLu.,,,.
aJduceret. Dc lUacadcniaddudiouc vcr-
ba funt Apoftoli : E/ »«»c errt fi*>i«,poft-
^HamtrndiieritRegnum r • Li-
ccac in oic adducenti». ( ..trcm
allcquentis hzc verba blaiai collocarc:£c-
ee ego pueri quosJedit mtki DtHs, ooU v C
portcotum fioc populo . (cd pcculiura Do-
mino. Adduccccrgo Chrillus Hcclcfiam
fuam quam fanguine fuo icdcmicfibi» vc
caicdcmbxicdtuccm mouc iplias parra.
DE SACERDOTIO CHRrSTI. n
tcrboprominam , Spjntufan^oobdgna-
tani>cx bcnigniifimi Patris manu accipiafi
atquc firuatur pcrpctim. Adduccr Sjccr-
dotcs fuos 1 quos fanguiae fuo
fandificauitDco , vcipntcruianc nii.vU»
luiD. AdducctRcgcs fuos,in quibus vtt-
tute Spititus fu||(an<fti Sathanam ptioci-
pcm,&mjnipularcmeiusmundam >
catum , carncrrquc ipfotum pfop
ti & glotiofi xtcrnum cum illo fcculnm
cxigamus i Quum itaque Saccrdotium
lioca Ucoipfb, cum quonobis ctlncgo*
ttum , impofitum f\t Chrtllo Icfu Dci &
h ■ if .f^ Filio, Fratri ncftro ptimogcnito,
i >(ibusquondam circumdato , tco-
tatom Dijinibus > mifericordi , pto,fidcli,
f V. (i "!\;g.uoapcccatoiibus ; &qai-
ro laniflo, quod icuocari nc-
quiu 5c mortcm, hoQium poflrcmam dc- I i >$cU,impolitumfit,rccumbamusccrtafi
bcllauit 6c fupcrair.t , vt rcgno cum Dco
poiiantutinxtcrnuiu. AJducct Chridus.
&cxcipict Dcus&I'atcr. Bzcipict Ecdc
Cara Chtifli , illamcjuc vdut agni fpcn-
£im , iu ihalamum cxlc-llcm intto({uct.iin
perpctuumcum agoofdlumcclcbrarciu-
Dcbit , vtplcnogaudiofiuaturantccon-
Ipct^umthiuni alonxfux. Excipict Sacct-
aotesjillofquc decons pccfcdx fjndlitatis
vcnimcntisinduct, rccanticum Euchati-
/licum Sc nouum Dco caaant in fccula.
Excipiet dcnique Rcgcs , ii ia folio Maie-
AatisHixcollocabit cos , vt regnum cum
Dco&agnoobtincant , & domincututin
Kicrnum.
Atquc hi funt frucliis , quos Cluiftus
Sacerdotii fui adminilhatiooc impcttauit,
adcptutcfl &oobifcum communicat. In-
gentisfancdignitatis& vtilitatis. Quid c-
nim abalieaatis a vita Dci. extrancts tcfla-
tncntoium,gfatiutaccidcrcp<uc(l , quam
io fixdus gratix a Dco tccipi , 8c ia populo
Dciccnfcti.' Qh' ' "nfcicntiisoncrepec-
catorumiBtolc: ilis, &: iiibitx Dci
pondcrcdc' ns , omoium
dcliftoruni..j. .. . ' i- O ■ 1
hoDiioibus, tcrixc . :
confccratis, acccp:: iiaLicoinii-
hosaduprari&cxlu . ...^1? QuiJ.fub
domiuto ^kthaox & pcccati cyranmdc la
rcntibQStobucniicpotcfliucundiuSjquam
ab Hla tctetrima 5c mifcnimafcruitutc li-
bcrariiSc inveramaircnhbcrtatcm ? QQid
glorioiius qiiam la partcm Sjccrdorii 8c
legoi adfcilci,& DeoinSaccrdctes & Rc-
ges,imo in Sacci dotcs Rcgios & Rcgcs Sa-
ccrdotales confccrari?Qutd dcniquc opta-
bilius , quam ad Deumlumfnum bonum
&foatcai omQisbcatitatisadduci, vcbca-
deioilludSaccrdotiurn Chrifli, nihildu-
birantcs quinomnia, qux Saccrdoscx no-
lumtus & pro Qobis apud Dcum ipfo
L^oailumcntc conflitutus , nofttacaula
peiegit , pcragit , & vfquc adcon&mma-
tioncm (ccuU huius pcragec,rata&Rrn-,a
Dcushabuerit, habeat, & habirarutfitia
.vrcrnum. Quumquc idcm Chriftus Saccr-
dotiifui adminiAratioDC pvccatorum pcr-
pttuam obtinuetitcxpiationc & purpatfo-
ncm, xtcrnamrcdcmtioQcm aa^nus Itt, &
tbroQum gratix nobis in czlo crexctii:
■ cccdamus ad throuum gratiz cum veto
cordc & immoraanin ibducia , adfpcifis
cordibus acoofcicQtia mala . puigatifqae
conicicntiis ab opcribus mortuis , ccrto
(latucotcs quod mifcricoidiam iimus con-
recatufi & gratiamtQucoturi ad auxilium
oportUQum.
Quumdcoiquetot &tampfxclarabe-
oeficia Qobis admioidrationc iftius Saccr-
dutii impcttata fint & paiaca, quorumpar-
temiamccuprimitiasacccpimus , partem
potifttmam & totam vclut maiTam eam*
quc complctifTimainin cxlocxlpcdlamusi
quid icddcmus Dco ooflro pro ranta di-
goatione , quas p/atiasSaceidoti noftro
Cht:l ^niU5?CaliccrafaIu-
tarcni u^ti^ i .. ^ncnDomini inuo-
L.bimus. Vitul. lUin aolYrorum
Dcouftercmus. coipora,animas &Spiri-
tus noflros ipfihoftias viuas, fandlas, &
placcntcs (Ifttmus. Caoticum hoc cxle-
hc Deo & Patri omnium , ctiam io hifcc
tenispofiii , Yoacum viginti quatuor lc-
nioiibus throao adliflentibus cancmus:
dignai es Domine qui accipias gloriami
hooorem& viitutf , quiatucrcaitiomoia
& pcr vohintaicm tuam funt & crcara iunt.
C j $acct-
it D.IAC. ARM
•^accrdoti ooHco ChhAo ic Agno , cum
iirdcm fcQioiibus accincnius : Digous ct
Domme quiaccipiis Uoium 8t apcti^sii-
giIlaeius,(]uouiam ma£tatuscs& icdcini-
itioos Dco pccCiDt^uiDcmtuum cx omni
cribn Jiogua, oationc, populo: Ec fccifli
nos Dco Rcgcs & Saccrdotcs , & rcguabi-
mus fupci teriam ; Tiriquc iuodim cum o-
mni crcacara cantabimus : Scflori Throni
& AgQobcucdiAio Si honpT &: gloiia
cobuciafcculalcculoram. DlXi.
Vod Promptionis adum.
fiicmm & mirium eJlaDecftu ejl vr in ilh
«mnit ((UoqHe allto nojhti dijinar. ii*-
queJtuiHitiUiM clemintiM ben>r>utit' pU-
cidofut lumine noi hucufquerfj . ©•
fucciffumTlftabiUm nojlro buic*: . «/ co/ictjfe-
ru.griuiiu iUifirotmt» btmMoleMut MgMmm,
^Uudei facrofatulo if>/im nemini iicamm
Omnipottir ■fter Oomini
lefu Chrijit , .„ .^, . , t ; . . mfrro injinitis
tuii in fuumifermfecuUortscoUMtu hneficui
Imprimu 'vero qucH Filium tMumUfumChri'
fium hojlitm & redemriormpretinmfro pec-
ciuie mijiritejfe voluijli.tjuok tibifer verium
tuum ^SfiritumJanflum EcclejUm ixtoto
humMrM gentre coUegiJli.quodnei quoijf ex re-
gno rtnebrarutn ^ SMthane ertftes , in regni
lucu ^Filii rui trmnfiulip:qucdHoUMndiMm
dHUiJjtmMmfMtriMmneJlrMm nd Mgniiionem
^eommunionim Filiitui vocnjli ; quodiMH-
dem huc vJq^Mduerfui mMchtnationes ni-
fultm fctittjjimi hoJliifMrtMm tiUam confer-
UMjii. quod AcMdtmiMmhancvere. fmfieiuU,
f iirMtu, iuJlifiMfeminarium , ieihac inclytM
vrbt injlitfiijli.-quodhec qnoq, fchoUJiicM ex-
treiliM fMUort ruo huc vfq, esfrofecutut. Ro-
fMmui tt fancie dr berugne Dem . vt hac bt-
nefidMnobuferfetuMejjevtlit : ntfatiarevt
iugrMtitudine noJlrM mtreMmur illu Mbs tefri'
UMri,quin MdMUge iBM fetimff^efm quod c<r-
fijii fonfirmM.FMe vt ifiM fsmftr memori mi-
tirtcoUmm , <5* Mterntu fmitijftm» nomini
tufifro iUu Uudts dicamm,fer Domenum ue-
ftrum lefumChrifium, Atntn.
Tibietiitm , Francifce Gommart, vhrcU-
rijfimi tromctor D»&ijjimi , gratiMt Mge
yi^eqHt mMximMifro ingtmihecbtntfitip.
[NII ORATIO,
quc immerentem Mffecifti:jpeHde» mt U ifftlB
grMte jemfer Muime Mgniturum j^oferMm dM -
turum , vt te i^ensru iftim mihi eoUMii num~
quMm lurefaniterefojfir.
Tibi quoque, idMgnif D. ReHor, ^ Am-
ftijf.Sinatui AcMdtmice, nifi meingrMti Mni-
mi cnmine commaculart yflim.gratioi diht0
mMteres quMit. . '^um , fro heuefto quod
demtftcifth iu.r.. lo, Ubtrali , qued nnUa
meofatlomeritmfum , ttfttmonie : fromitft
aiit cr tecifio mefro virtli enixurum , vt ijh
non frorfm indignm aliquaudo cttt^tritu^
qsioUji ^ecer:. fcn ^u.ihUim irt pUmigilUMlW
Uebirt
Advosvenio Vin SobilijJimt.AmflijfimL
CUrtjfitni. ffmihm cinnibm fingulu fluri'
miimme tUbeiefrofiteor ebfrolixam vtjlrMm
erga mt ieneuelentiMm.quMm loiffocommen-
ftrMfiu Mbunde,quod buiu ovftrum Mnum ve-
ftra NobilijfimM , AmflijJimM, CUrijftmM ^
Dignijfima frtfentiM coheiufiMrt voluiftit:
foUicertrgrariMi MliquMndo rtUturum , mfi
verbi iftim M/npiituditum virium mcM-
rtiin ttnuitat rejfueret , 0> condirio viftrH
eminentior refeUeret.
Veque vos mihiin hoc graiiArurn agtndS'
rum quo fMngorifficio pretertuvdiefiu, Sa^
biliff^SrudiofijfimiadoUfcenttttitMM.mere-
rurfrofifumveftrum irga me ftudium , qued
honefta ^ modeftafrAjtnriM , quehuiencjlr»
Miiui inrerfjfiftu,farujtif<rqi decUraftu; fre^
mitto fMnHt rtcifio.Jioccafio, qutdjpere
ofto,btnedt vobu merendi ojfertuuriomnibm
ofticiit viftrum id fiudiMm mt eemffnfatM-
rum iffi.
SEQVVNTVR ORA-
tioncs tres dc Thcologia,
quas ordinehabuit AuSror
cum Ledioncs fuas aurpi*
carctur;
De
Obif^a TheologU^
QVum Deo Opc. Maz. peoct ^nem tM
fc arbiciium auiociatoncumlde
■obic
OBIECTO
BobU HaniCBdiividim (ucric mc iadi^nam
(arattluin luam ab BcclcCatlica fun^iooe,
<]uamio EccIcfiaFiliiipfius apudficqucn-
ti^nmum Amflcldamcolium populum ali •
<]uor iain anoos obiui , ad piorcfltoois
Thcologicx io haccclcberrtma Acadcmia
Oiuaus TOcaiCioBicii mcicilc putaai voca<
riooi ifti ao nimium rcludati, '^uamquam
•leimparcin caoco muocn ptobe cogao-
rccicm.arqie(umBum,(iuod libeos& (io-
cere proficeor , agnofcam. Soadcbac faoe
propria:iorufficicocixcoofcicaua , autem
Tocacioni oc prxbcrem,cuiut mcx coofci-
«oriz ccilcmcicarcpoQumiofpc^orcm &
iudiccm iilius Dcum , ic. ooonulios viios
Itrobos & doAos.quimihi primi authorcs
iicrunc capcflrcod^ilhusfunAionis.fiqui-
dcmlcgicimoordioeAc Tia ofrcrcccur: fcd
quuin illi ipd fuggeieiear & czpericocia
ip(a m«crcbrodocuin'cc, tcmpericuli ple-
■amelfc , pioprtoiudiciopcrtiaacicerna-
KCtiL fux de fc ieocciiiix plufculum tribuc-
tc, eo quodiii proptiisuegi ciisptciiqicx-
cutimus omnc* , illorum aaiotuatc & lu •
diciopallusfum.nK- pccnoucci ad diffici-
lemhanc & oncrofant (>iouinciam fufcipi-
cndam, quod vtioam cumboBO Dcc fic &
Numioc propicio.
Dcqao camcu ipfo (quamqaam fupra
modom ad folam fundlionis iuius recot-
dacinnempcrcclbr&caacum uou cobot-
ccfcam;dubitare vix pollum.quuinapudi-
Bimammcumaircute c6njcio ,quibos Jc
caufisdcctccafii vocacio , quomudorxfc-
cutioQtmandata , quibus n.cdiis& ra-
tionibuiad finem pcrdudajvndc mihi pci*
fuadro diniuiius illam ioftitucam cflc &
pcifcdljin.
Quapropccr de perpccua diuini .luxilii
prarfi.-iuia fpemcticam concipio , 8c cum
dcbita aoimi fubmiiru nc munus illud in
iacrofinflo ipnu» oonv pio&ad-
grcilioiivos on nes & Imguiui cordicicus
oblccia!is,iino,ftidpcf 1'eaeuolcncum vc-
Acami qu.imhuc vfquc mihtcxporitinima i
tnuicKindiciis cogDoui liccat, obrcAjns: (
quin &,nccc(1ica(c mea prxfcocc (ic pollu - i
laacc,aJiuran$,TCacdcncibusvoris & pce I
«ibus apud Dcum , lumiitum PMi«m, |
THEOLOGIi«. i|
mccamdccercecis.quo denii ad faa&io-
ocmoeceirariis famaiumfuumiveihisvfi-
buscx puio aiFc<flu fciauc paiacum, gn>
ctolc iofliu«c,dc io coco vocatioois cuifii
bcoeuolo fuo fauorc profequi, dirigcrc) 9c
tucri dignecur.
Cxccrum no abt rc fadutus videor. C ta
raodioois ioitio ooaulta gcoeracim de iplk
facrofkoda Thcologia prooemii iudar pr^-
mitcain,& de illius amplicudiocdigoitace»
& prxflanria czpliccm. Scruiet uadUcui
idcfludiofoiumaBimis. qui fc coofccra-
neos diuibx illius iapicDCix proficcocur,
magts magifqi inciuodis , vc io fufccpco
curriculo animo(c progrcdiaocur . pcofc-
Aui fuos diligcoccr vrgcaoc . & ad ftoem
cuniUarcrconccodant ; vtaliquandofaJii-
t^ria Dci organa iu Eccleita fiodlorum cl>
fepofliot. apcjadnominis diuioi (andlifi-
cacioocm.Ac conformataad corporis Chri-'
fti cxxdificaciooem lo Spintu. Quod ii ef-
fccero,arbitrabor cum Socrarc , mc lu ipfo
munerisingrcHu bonailliusparce ooo la-
ucilire^^dctuotflumcirc. DiccrccDimSapi-
enciflimusille Gcnrilium foicbar, fefuutn
docf di munus puli hre abfoIuilFc , vbi mo-
du audico. unn animos ad ardcAtcm difccdi
cnpiJitaccm impuIilFct. Ncquc immctico.
Volcncicoini nihil cHdifliciic : prxfcitim
Ipondcote Dco ciaiiflimam feciccnrum
iuoium reucUtioiicm iis , qui in /e^etpfnii
nant.Utejqutme.liiiibuntMr Q«» Uci pro-
milfioemcic, vt& luhtlcc capcum buma-
□X mcntis longc fupcraatibus Ifocracicum
ijlud vlurp.<ic liccar , iattcr ^^«^^Jjif
if^nXv^. Jtii : iifuciis cupidus difccndi,
plutimadifccs.
I Mihi qi.rjquc ipfi oon parum feruictex-
plicatioiUa.^ocotmipfo , quod Uudium
illud r.incopcrccommcndo .lcgciii mihi Sc
icj,uIampixfciibo, (ccuodumquam in II-
lius piofclfiooc ioccdere dcbeOiquin &oe-
ccfTitiicm mthi impono in eo fjndc , mo-
dcflc, oniuibouacoofcicntiavctfandii
oe fi alicubi(quod Deus bonus aucrut Jcx-
orbitcm , f^uilii iHius camfolcmnisconi-
racndacio io (acicm mihi ad igaomioum
mcam obiiciatur
Dumbaactcmago , doo aibitrormihi
pto-'
14 D.IAC. ARM
protcflationc vtcDdum apud confulcini-
mos Iutirprutlcnti.v , pcntifllmos Mcdici-
nar.fubiiliflimos ; ' ''o^ipliix fic lircratiiri-
moslinguanjm ; rcsjquafuljijcio-
ncm a rnc amoliar Uuiiti > (]Uoii colunt /in-
guli.ncglcfliautinfupcrlubiti. Suum c-
uim it hoacllum hnguhs (ludii gcncti-
bus in auguiliflimo uicntiaium thcauo
dcccntcr atctibuo iocum : quo contcntai
ln!;-,^cqua in pixlcntiaium a"o,rcicnox
; ;umconccduntlubcntimmc.
Nudoacftmplici otationisgcncrc vtar.
qiiilcTcntatis propiium cfTc docet Buiipi-
(ics:non quod ncfciain cognatioucm ali*
quam oratiom & lis rcbus qux oratione
tratilanturintcrccdcrc oportcrc , icpro-
ptcrca,adtcs diuiuasprodignitatc trada-
dum diuinum quoddam orationis gcnus
rcqutriifcdquia tcsipiaoinatinouiudiga,
contcnta doccn cft , fc cgo ncconaium
quidcm ad didiuncm rci conucnicntcm
conquircndamadhibciepon'um.
Dcdignitatc icaquc & prxftantiafacrx-
TbeoIogiza<f^urus . quatuoi iUam tituhs
circumicribam : fcqucns motcm iu huma
nis dtfciplinis vfurparum , quzcx obiccli,
authoiis, finifqucpra:llauiia . &cxiatio-
num.quibus quzquc fcicutia nicicur, pon -
dcrc zilimantur. £adcmcgo iniidens iia
primum dc TheobgU obitHo , wJe Je am-
thore , tumdt fint , dcm<]uc de ctrtitudint
ciufdcm dicam.
Precoi Dcum vt mihi diccnti Spiritus
(ui (an^i gratia adclFc vcHi , & mcntcm,
os.linguamqucmcamitadiiigat , vt qpz
vcra,uuAa&: ipfudigna funt,vobifqucfa-
lutaria , profcrrc poflim , ad nominis ipdus
gloriam & Hcclcliz zdificacioncm.
Vos ctiam , AudtcorcsClariflimi &Hu-
maniflimijoto. vtmihi rcs grauilfimascx-
plicaturo czigui icmporis attcncioncm
bcnignc conccdatis , 8c rcm potius io qua
vciiabor,quam quo iailla pciuaiftanda ar-
tificio vtar, lufpiciatis.
Dco^(W/0ptimum & hac quidcm hoia
difpicicmus i lurci natura poltulante. In-
timum cnim id c(l fcicnciis , atquc adco
«ixNcr, vt iadc ctiam ouacupauoncmruani
loniaocur.
INII ORATIO,
TheologU autcm ohuliMm e(l ipicDfM.
Indicathoc voxipfa: Thcoiogia enimfcr-
moncm fiucracioncm dcDcofoaat. ludi-
catidcn. dcHnitio huius fcicntizab Apo-
(tolo vfurpata,quum dcfcnbitillam, quod
fit l eriiiu fecHndiim pittMtm , qua; iilic
^W^#»«diciiui, foli UcodcbitumcuUum . '
(igaificans.quod iplum clarius Apoilotus
indicat , quum haoc pictatcm ilrifliorc
JH«rt/S««* voccappelljt. Habcnt ahzo-
mncs fcicDtiz fua obic£la, oobilia certe&
digna tn quibus humaua mcns coniidcrao-
distempus , otium & diligcnriam adhi-
beat. MttnphyfKit generAlu cus qua cns,
Jpecialis intclligcntias & mcntcs amortali
contagionc fccrctas : Phy/icit coipoii , qua
prtncipium motus in fchabcntia: Matht'
m<tri£« quantitatcs : Mtdicina corpus hu-
manum , qua capax fanitatis : Jnrifprudtn-
//«luilitiam cum focictatc humana : Ethi-
ca virtutcs: aeonomica Familiarc rcgimcn:
?o//fiV4ciuitatf. Acomnia lilaihfia Deum
coniVituta , imo abtllo origincmfortita,
abillo vnodepcodcotia , 3: vicifltm iuil-
lumretro commcaotia & tcodentia. Hzc
vna cii ca cns cntium & caufam caufatum,
circa principium njcuiz , & gratiz in na-
turacxfiAcnci$,nacurzadfiiU-ntis , & na-
turam circumfiilcntis vcrfjtur. Dignifll-
mum luqucliuc cdoaitclum ti plcnum
vcncraodx Mauftjcis , coufquc prxtcl-
Icns tcliquis , vt quum ncmiui , quam-
quam omotumii\ai< umcctrif-
umt cognitiooc inlt' . . > , ^ ^ tantillum
gloriattias ftti huius vnir.s notitia fctio&
lolidcgloiiati poflicquii*quistilaincilade- >
ptus , ipfo Dco illud vctantc , hoc praci- .
picotcapudHicrcmiam.his vcrbis: Nf/«- "'""•J*
Htt fefe Japitni in fnfiir.iiajHit , ftd in hoc f$
iafjet, qni gloriaiHr , quodtne inttUigat (ff*
cognofcat.
ScH cooditioncf, qu.Tobie^flum alicu-
iusfcicotiz comir!CPd.i : , iocuca-
mur. Obten: cirtimum,
quodtolcc/: immuta-
htle cfl.quod relatiooe ad incntcm Incidif-
y7w;«/«clt, & mcnticxp iim:quod
attiouc luainmeuwcm, . nplcic po-
cclt,ciufquc inliuiiuai dcndctium cxplcre.
Trcf
I
01
DE OBIECTO THEOLOCI^.
Tres ift* conditioncs ia Deo > Thcologici
^ftudii fubicfto,maxifrc, jmo & folo inuc-
niuntur. Illc <>*//m«*cft:iIIc prtmurn fum-
mMm &i ipfum bonum cfJ , & /o/m bonHs:tan-
Tumhutu, ijuantum Lonum , titnpromptus
corntrtHHicnrt , quam commttnicari potttts;
tMntA liierAlitatis ijHMn/af halet opei, injini'
tie4 vtrol-tque.fola circHmfcriptit4 recipienti*
capaeitate.c^uxBactn 8c modum ponit na-
turx bonitati & commuoicationi ipfius.ll-
lc w//»Jf/w«fcft.& fcUdfrmgnHs, (ubigcic fi
bi potcns Dthilum ipruin, vccapax Itc booi
diuini pcr communicationcm ipfiusi f»-
^om. 4.17. „^,„ fMnttanquam fi fint , & co i-
pfoiacncium numcro illacotiflitucns , li-
. . cccex tcncbiis cmcrgctc & criftcte iuflai
EJatijo. (uius comparatione omnes •
nihitum fnnt , habitatoret n i i x \ : . -iji*,
principes purainanitaf Totum loco cocli &
tcrra; fyllcma viz puodli ioAar fc habet
coram co , cuius ccntrum vbiquc eft, pcri-
F/al. 101. phcrianurquam.lllcimmutabiliscft.fcm-
pcridcm.io artcrnitarc fua pcrftans : iUii**
/4^.1.17. anninenconfMmuntf*r:i\li oihil acccdcre,
nihil dcccdcrc potcftjapud tllum nnllM tH
tranfmutatio, netfjConuerfioKU obiimbratip:
abillo mutuaniri& precarioaccipit, quid-
quid vclmomcnri vniusobtinet llabilita-
izrR.lucunda crgo &am<rna illius confi-
dcratio clbprpprcr hcnitatem ; ghriofa pro-
ftctimmu:
Ule cfl luciuiiliuius, imo Iiix ipfa; iUe
rnenticxpoiitiilimus ,iuxtadichim Apo-
flioli : 'Vt qHirerrnt Deum , fiforte ^ .ilpando
CHm inueniter. rnquam perfeHo nen
Urtgeahtfiabvr.v qii 'pien«jlrur >
enimvittsmus , rii<)uemHt,^j
pfita^pregeirits fttmtit : & atio loco .• Dem
nonefJpafjMsfcexpcrter " )ui lene
•frucli'
A^OT. 17.
AQor.i^.
.1 .,,-'f.- '■'fttipl..
rt
tiz Aacufque fiii nafla CiM principium.
ocquc prius quod funtiqaam quod ab alio
fuDt.ciiUBcijnt , iuxta Kcgiiprophcta: di-
(katt\.CxlienarrantgL>i.imDEI , ^opus^J*^'^^'
manitum eituannuntiatfirmamentHni, hoc
e(l,Hrmamentumebuccinat, quod fic opus
dcxtert excelfi.V\nt2 enim 8; mulro plura ia
rcbas crcacis figna inucnias iniiicintiA,
quodabaliohjbcancquidquid polliJcnr»
quam quod ipfr fintiucntium numc;o&
ordinc. Ncqucmitum ,quum aihilo fcm-
)er propinquiorcsfincquamcrcatoii fuo,
aquoiofiQicis dtfFcruoc fpatiis, fioitistan»
tumpropiictatibusa nihiK'
tricc fua, diftinCla;, ttpoi, 1, . >
dcicpoflunt, nuuquamautem Dco xqui-
paraii.RcAccrgodidumabantiquisjii»»»*
omniaplena.
Illcdcciquc folusmeotemimplcrc po-
Cc(l,&: dendcrium ciusaliasnificiabilc ex*
pIcicKlb cnim elpntia/ua.fapienfia. pcten-
tia,ici>onitate snfiniius: ci\ vcntas piima
&fumma , & ipfum vcrum, mcns autcm
oaturamatcria fuacAfioira, &hoctao-
tum nomiociDfinitaiisp3rticcps,quod in-
fiuitum cns & futnmum veium adprchcn-
dit,quamquam comptchendcte non va-
icar.ldeoquc Dauid i. tionc gratu-
laluindapabir : lumDei ppf rf.ii~ ^.H.
/r,//'.;;/; C pcr ! 'nflidtrur 5c
amorcni rum ejfe Ju,
quicns,fn r ur.ii ; ij^ttcnm noii, . »
terrM.
Cartcra (I norisomnia , hunc vnmni.
gnorcs , Itmpcr tcndis vlrctius , cicfcitque
Icicndi irrcquicrusai)'or , qo.irr ■ ■
fcicntiacicfv.jr. Huncquinouitv .
rusrcliquorum , conquicfcir, & vcliit 1:1-
u
faeien.i
ftra, t' ■ j" Utitia corJa ncfita, Au
lim diccrc , fuftiagantc mihi vcio ipfo, oi-
biliovlh i & vcrc fcitf polVc , oifi
aotca 10 iii. 1
«Qoucrinius
iplum
i.vu^ c'.: co-
Eotitasipfapiimumcflcfiicuui , quod
intcllcduicoqnolccndumfc offctt. At cla-
Tilibilia & imiifibilia,
mantomm.n.niia ,
■■■■
bi^tarolatur, & :
Facit ergoobiccli itbc/>rf/ji) , vr cuo-
quamiuuciliffctur
ucniaiui. iicup^M:.
quam nifi cura vbcmni
lur.
\ Vcrum cnim •
icclum no!ns tll . .
quin in-
.X-
corpoica&iDcorpoica,quodabaLocllctt- ' cuimJc liioquatcoi
lccua-
2(J D. lAC. ARMI^
fccuotiam quamDcuin in bac vita Doui-
inus,c(l obicdum. Inquc modo quociam
& formalijvilo^uuotur, rationc vcfticn-
dum cfi , atquc (ic nollrz fcicDtix fubf^cr-
aeodum. Cuius rci tripfe.x(c ofttrt rntio.
P>r///iicil.quo(! illud obu dtum m infinita-
cc 03tui2 luxcafcir oon poHumus ; vode
Aofttanccc/Iitaspofluiat > vt propooacuc
inodo cnpacitatc ooUrx accommodato.
SecMrnU, (^aod ncquc fascft, vtprimo rc-
uclatiooismomcato tanra mcnfura pate
fiat lumincgratia: , quanu capi potcftab
humaoamcntc(;loriz luminc coUuflrata,
&pcrillud ipfum ad rrjiorcm capacita-
icmampliata: pcrrcdum comi vfum fci-
tntixgiatiofx ad (ublimiorcm illam glo-
tiofam,cz norma iuflitix dtuiux , cfl pro-
gtcdicodumiiuztadi^lum : HMbenti d»bu-
tur.Tertiaefl , qaod obicdum illud non
obiiciacarnodrx Theologix vt cognofca-
tuttantum,fcdcriam vticognitum cola-
CurtEftcDim ^rd^/rAhuius lcculi Thco-
logia,& pct fidem; attcrius fcculi Thepreti-
(Acft , &puraclaraque vifiooc condaos,
i.Cor.^.y. iuztaillud Apoftoli : ^fryWwn inctdimw^
i.l»an.'y non perndjpefiHtn : & altciiut Apoftoli ;
Tunrfmilcs ei ep:mus,<juoni*m vitiebtmut
eumfiruti eji. Quaproptcr obied^um no-
fhrxTbeoIogixtali vetitcDdumclt modo.
3ui Dobis cultum Dci (uadcar , &: pctfua-
crc queat.Atquchxc pollicmaratiOiDor-
inaeir& amujrisformalisratioois ,recuD-
dumquamDcus ooftrx Tbcologix fub-
iicitur.
Cxterum vt homo ad cultum Dco , ez
voluntauaaoimi obedicat:a& fubmifrto-
ae prxftandum, adduratur, uccclfi- cft vt
ccrta cordispciluanone crcdat. i. Dcum
ColiTclle St dcberci i cultom ipdusftu-
ftrancum non forc , fcd prarnautillimo rc-
munc: "^" i' ; rr.T-^i io. j. cuUus modum
tzpr.'. !r inftitucndumiqui-
bavacccucte dcbet & ip(a modi prxfctipti
nontia.Tr/4ii.-iquevthoifum DecclTaiu &
fufficicDtia , dc iioc obic<fto tradit cogoo-
fccndaThcologia ocftra. rrtm$>m cti fic
U/lturaDei,altcrMm
de'Jo!untate et»s. Et . - . . • :
(^uodfi digoacQliproptcriulhciatn jquod
11 ORATIO,
fit idoDca de culcu iudicare,ob fapicnciair ,
quod prompca & potcos rr irt , ob •
boaitaccm & pctfcclioncNi . . . ^.acisfux.
A^Jicnet dax codcin fini Dco (uoc actri-
bucodx : Cicatio 5c Ptouidcntia. Ctcacta
omuium rerum , & pra.fcirim hominis ad
imagiocm ipfius , cui ionicitur domioium
inhomiocm, &propccrcaius& poccftas
culcum abillopoftulandi & obcdicntiam
pixlcribcndi , luzuDci iuftilTimjmapud
Malachium qucrcbm : Si ttitertge fumvhi ^
eli hcnor mei,(^fi: . . vbi eH ti-
tnormei r Prouidcniiu ii.a..viiviibcnda>qua
omaiagubcrnacfccundum qu.am dc ho-
mineipib , dcquc tis quxad tUumpeici-
Dcnt, & potiflimom dc cultu & obcdicu-
tia,quam Dco fuo ptsftarc tcnctur,fjn£tcr
iuftcSc fapicntcrcurat.Trai^at dtnit^uedc
voiuntMte Dci ccitofadcre cum homioc
ituto czptcfia : qux duplexcd. Fna, qua ,
dcclarat fccoli ab homiue vcllc & nmul
modum cultus prxfirribic, cz obedicocia c-
nim coli vulr non cz homiois arbirracu.
./f/;rr4,quafcculcumipfius abuode poUi-
cccuc compcnijcurum : poftulao( culcunt
ooo untum ob bcncficia iam io homincm .
colIaca,adgracitud!nisczperimcn(um,fc<^
ctiam, vt infiDUc niaiora cum il!o commu-
nicarc queac ad fclicitatis ipfius comple-
meDtum.QttcmadmodumD.primasiobe-
ocfacicodo partcsoccupauic, & occupaie
debait,fiquidemhomo io ereaturatu oa-
ircro cflcc cxftitucus : ita quoqucpoftrc-
masfibifiuztainfinitambooicacis & bca-
cicatis fux pctfcdiunera , cupicrc(cruacas;
ipfcfonsbcni & claufulabeacicat!^ : craa-
tor (imul & glonficator cultorum fuotiim.
Sccundum quam poftrcmam luam aflio-
nem a ooonullis obic^um Thcologix di-
ciiur,nou inconcinnc . quatcuus in polhc-
moantcccdcntia omoia ltiacinclu(a.
Acque bac via cofnpcndio mooftrataio-
I fioitx Scholjfticoium dc tacioAcformali,
c]'! I <; obic^tnmThcoIogixcft.difcc-
pi . , conipoM &. dccidijinto quidcin
ludiciopoirunt dcquibus, quia pacirnDa
vcftraabutiocf4sarbiaor,pluiadtccrcfa-
pctfcdcbo.
ImpriaiisAUtcGcagicfaciofiuKflaThco-
lo^ia-
DE OBIECTO
logiaooflra , vcattriburaifl:a.Natara,ia
^uami A^iooc$,& voluntas , dc quibus c-
gimus,voi vero Dco tnbuaotiiT,illi cui fo •
li vcrc compcruQt.Ncquccniin fuftiirit fci-
rccflcaliquam Naturam fimpliccm,infi-
nuamifapicotcm,bonam,iuftam,omnipo-
tcDrcm,(cipla bcatam , conditriccm Sc ga-
beruatriccm omnium , qua: coli digna fit,
coli vclit,& cultorcs fuos bcai c pomt: Ac-
ccdatoportctccrtus conccptus ,fixusin il-
lud DUmcn.& ftnd^calligarusilli (n,3«V/<jx.-
7f*cui vni & foli vcrciila conucoiuot Hioc
caimeftilludni - inculcatuminfacra
pagina : Ego Uh. ::.* ^ ■nn Deuj tuus , Ego
ftonalius. lade illud Hchx.- Silehoua efl
Dtui. colite illum , fia B«*l efi Deus , ftruite
illi. Et hoc quidcm taoto inculcat diligcn-
tiusScriptura, quanto piocliuius cfta vc-
raDcitatisrationcdcuiarc. Gcntilcscnim,
qui vtcunquc probam diuinitaiis ootio-
ncm mcnte ctant complcxi,io hocpriraum
impcgincvidcntur.qnodiJlara non cuidc-
bcbaDt>adtnbucruni,kd vel vcl indiaiduo
vago , qucmaJmodum illc apud Poijtam,
Tu lupittrfiuecoelnm ts,fiut<ther,fiueterrA:
▼cl commcntitio alicui numioi , fiue illud
fitiorebuscreatis, fiucpurumputum cc-
rebri tfSmfnt , quod ncquc diuin^: , ncquc
vlliusnatota: lit pariiccps.qucirudmoduin
Apoftolas ad Romanos & Coriothios
Gcntilibotcxprobiat: fiuc deniquc igruto
J)r<7.ig«oti titulo ab ipfis cultoiibus fuo
eifinrn9.'U adfcripto, quod dc At'icDicufi-
bus narrat Apoftolus : atioqui dc omnibus
omniooa vcro numincaberrantibiis,& ta-
mcQ oamen aliquod colcntibus dici po-
tcftiquod ChriKus Sjtnatitanx obiicit:
Fos coJitis quoJntfcttu.
Q^! - u"; .i.graui errorc «ncaoturqtii
hicin. : , adco vr a Scriptura mciiro
•(appcklcarur,tamc intolcrabtlius mul-
to infiniunt, qui cxtrema impic ratiscranf
picirilncam , nulIaNuminis vlliiis con-
fcicnriatcncntur : quosctiam pcculattta
uonc ":itprifk3gco-
ti]itJs..'LuAi ^ont-.ia'. i.initatcni gta-
dum occupant illi ,qui iofcitia fux fibi iunt
coofcii.Vnan. tantam cura lilis inftruen-
discftadhibcoda , dcdudiquippc falfiu-
THEOLOGI.C. • i:
tem.folumdoccodifuocvcticaccm : quam
taoto cupidiusarripicnt commooftracam,
quanto dolcnrius fcrunr, quod crrorc pcr-
niriofologisannoiufcculis fuerint obiclli .
Sed vc conccptus noltros* de quibus
pa ■ - diximus , fi;;.irin illud Nuractt
qu.-v . -lumtftj&afilfisNuminibus c6-
mioifccodisfingcndifqucaucrcaiTheplo-
giaj^Kii/wormihi potiffimum facerc vide-
tm. Frimo.ipCam Dciracisrarioncm clc^ao-
rcr &: copiolc cxplica:,nc quid iplius aatu-
Cxcxoricumtribuamus,aucpropciiim adi-
maraus Hinc iHiiii fedim»- ^'••^- "
ginemnuUatnviiiij. . . . '^j ^^Xj^
ter Animabus^jeHrts ne vllam "^gftKf^
eiAtis. De: > voias veti Dciae-
fctibit. tu;i: . i.ij.i.alcs, tumfpcciaics.vc /^y.ig
pcr illas verum Numcn a fal(is f- crn.ir
Hinc iUud : Dit tjiti nonfeceru ^
terrHm.erMtitctntuniefubcalis.HiaciQaxi'. yf^g^'.
EgoIehoUMmDtumcctlitimeo,qMiftcitmare ' '^'
(^Artsiam: Itcin. ProgenttsergoDei quut?:
fimttf.non debemus exifitmareauro^argen-
te.aut iapidtfcul/iciliartificii aut commentto-
His homtnum Sumen ejfe fimile .• Et , Ego It- Deut. j. 6.
houa.fum DemtUHs,qui tduxitttx ^gypto: Gen )i.
Ego Dius qui af>f>aruitilninBtthtl Et alibi: /f i J'7-
Ecctdtts vtniunt.dixif lehoua.drnon dietnt
vltra.-viutt tchouaijuiadfcenderefecit Ifrail
deterraA ' JviuitlehoHa,ifutaddu-
xitfemeniUimiis Ijraelis deterra Jiquilopis,
(3»c.r«7w,facdcri$, quod verumnumco
cum fuis culcoribosiniit , cieberrimam in
iicir menrionem , vt illius rccordationc
mcns Kominis fiftaruriniHo Dco.cum quo
focdusiniuir.Hiucillud •.Stcdicesfiiiislfra- EAW.j.tf.
elis, leltoua Deusfatrum vtfirtrum.Dtus A-
brahami.Dtusifaaci , Dcut lacoii mifit mt
advos: H«c nomen meum in generMionem Gen.p.u.
0>get:iratioKtm. Hmc !acobctin» L.ibano
focciofocdusioiturusiurat^rr^,f»ar»ni pa-
. HincfcruusAl i hlio
i i . .. , ..mquxfiturusita i , ; .nuo- ^'"-i^-'!
cm:Q Ithoua Deut heri mei Abrahasn,
^artt, vclmaximc piopria & indioidua
notaveram numcn infi£;nir,qnura p '
oairum,qiixdiiiiair.iris iiiDcciufdcm ; ,
cipcs , mcntione inic^a, meotcm colcntis
figit 10 Dcia lilii > qui VattrefiDomminefiri
X) t lefu
ftS
If?. } 14.
/»4
ItjH
Ifftt Chrlflit^XXoSi obfcu r
Ihmcoio , cLridlmc
Xo cft patcfadum. Hin.
nir'. ^ •
Chi ^.. «iaTl.i luiT»-
matimcon r , quiimHicunr,//
lum D( cttvaum.quijt -jttlif/uoma-
.:n > (^ux hur vfquc ilcOlitnc
ThcoU c'X' nobisdiflalunti ad Thcolo-
gi. ' • ' . ^ quxpri-
nia.c . liiiiniodata.
Quum cnim homo ioprtmigcaia fua in-
tcgt itarc (iib boni & iu rti Dci f.iuorc & bc-
ucuolti;fi -. ■ -.lit Uco fuocuhumt
qucmciii . . ..snorma (qux dicirj
Jiecfscc!* viu c / ) prx l"c n ti fcr a i D cu s, ». x h 1 -
bcrc; potuii il!' flum rv/o/o
iordc ^anin.c .
D. lAC.ARMINII ORATIO,
[iVetcKTc- I tcgritatcpdr lc<;i% inolcdicnriam dccidlT-
"^vflsrren- , fct,rcqtn; ir<yj7*<*jw & condcmnationis co-
Iccrancumfeciirer ».Donpotuic ida boni-
tas luftitix K frnli mixta,non iU.i ctcatio &
iu illo bono
lcicntia intcgritatis
sorac anin.c .. . ... .
& iufto fiduciam > conU
ruZjCoUocarc; potuitilii , vi tali.Hiialcm
limorcmipfigratum St dcbitum.vt fciuus
Domino , impcndctc : potuit Dcus vicif
(im>citra iuflitix fuxlxftoocmi cxprx-
fctiptn iuAitix lcgalis , cum tali hominc ai
gcrc,illiusculrum cx iullitia rcnumcrari,
vitamillicx pa^>oIcpis,atquc ficex dcbi-
to » cocfcrrciiuxta rouitatcm fuamqur
promifll foluiioncm r- ' r NwIIaali.i
naturz ipfius propi !•.[.. icanda fuit,
qux optram fuam huifcm confcttctl nul
la^vlrciii.r bonitatis progrcfTus fuit nc-
cciraiins , qu .m cj^ux bonum rcpcndcrct
■pro bcno , bonun- klicitatispcrfccTx, pro
booo intcgrac obcdicntix : nulla ;ilia a^io
prxtcriftamcr .m, quxiam tumpa-
tratacrat, & fi' .itiam confctuantcm
&gubcto3otcmcx confortnitatc flatusi-
ftiusrfqoircbatur: nulla alia volitio Dci,
qaamqua & pcrfcdlam lcgis obcdicntiam
icquiicict & Mram cidcm rcpcndcret x-
tcroam , podulabatur. Qaarc , illorcrum
li< ,iilanaiurzcxillispro-
pn...u.. . tz, i(tarum adionum,
& ill.us vi .s cognitio fola,acccdcn-
tc aumiotsootiria.cai idavcrc coropctc-
baot.ad cultum Dco prxdaadutnncccilii-
riacrat.& folafuHicicbat.
AflquumbomoabiAapiimxua fuaiu-
prouidcnti^i.rioa di voIuur..Si&: pioptcr*
ca non iHa lcg.tlis Theologu fciuando ho-
mioi fuiiicctc.Pcccatumcnim , quodron-
dcmuaudumcrat.li homoabfolucictur./^r
legem{\i .iit ApoftoIusRoni.8. ) condtmn^-
rtnonpMiiiK Homo loUiHcandus ciatiat
pctlcgc,qux pcccati indcx cft & vittus,
irxquc conciliatrix . ludificati nou potuic
Nulliitaqucfalutati vfui,tumrcmporis,
fciuirc potuit ifla Thcolo";a i horicndz
taotum fuitcfVicacix ad nomincm pcc-
caricoouinccndum ic. cciix moitiadJi-
dum .Infclix fanc permutatio , & infau-
llx rcrum viccs culpa & vitio pcc-
cati iotcoduiQz : quofaifVumcil , vt lcx
i.\\ix «J'jit»m 4t dccus dA$A ctat morttfti- Rom 7.
la fttgcnctinoflro, &ztctnz piocuiatiix
ignominiz. .Mixergodiuinx naturz pro-
piicr.ircs adhibcndxfuciuut ; omnc Dci
ijonumfiiitcxplicandumjprofcfcndzfuc-
runt cx bonicaiis pi imigeniz matricc nnfe-
ricordia,li>ngMniniitm,m»nfHerHdo , f*iten-
tia,elementiA .3X<^uc illarum vfurpanda o-
pcrj,(iquidcm lioroo pcccator Dco rccoo-
ciliari , &ii. '''"is pooi ' r
Fucruntcriatii .. ... . j.odurc .l.
N^MA rrr«/ <i7 infliiucndafuic ; .m-
dentia,6c quidcm nouxiAi acacioni ac-
commod.i- ^ 'pandafuit.Rf ' • pcr-
agcnda i. prrcatorum .. . ,.dj,
itfJ}ttiMMmtjfincpat3n(.h,/pirit.\3^rAtu im-
pctrandus./j/ m, icflitucn Ja. Qj.iin
& dccrctum u. hcm.-r ■ Talutc U-
cicndumfuit, aliud & .iMt cum
homincincundum; non fecundtlm ptiui il-
/f«/, quiain eoiion pcrrtitcrant focdrrati,
alia & gratiofiorc vtiumati fMn£lific»ndi
fucrunt , qui cenftcrMrentur. Atquc hzc o-
mnia vcfuti i nta pizdtucoda c-
lantNouz puiu... ..oni.
Altacrgo reuclatio , & atiufmodi Theo-
logia Qcccirana fuit, qiiz iflas pioprirtatcs
natuix diuinx, fipicntiirimcad falutis no-
ftrx tcparationcm adli]bitas,dcclaiaict; a*
^ioDcsillas rfurpataspizdicarct, & in de-
cicto
DEOBIECTO THEOLOGr.£. 29
Kcco iflo & Doao rocdcrc czplicancio oc
cuparciur.
Vctumcnimuero quumDeus. I pccca-
toiumvindcx& vlcot iuiiiOimus, ilias lu-
as pcopnecatcs cxplicarc , ifbs adioucs
producerc ,hoc dccrecumhiccic, velao-
lucnciveli obnilcotc iufluia & ▼eritate
prtmitus in lcge ratefiLla , noa potucrir.
oin iDCcrucntu Mcduioiis.iuquo circa Ix-
fioac iuihtix 8c vcritatis lua-, proprictatcs
idasfuascxplicarct. adtioncsiUaspcrftcc-
rct. boaaq; neccirjiia pcr illas ^duccrcc. 8c
dccrctum lilud gratiolitlirnum conciii<Ie-
recj hinc AI ediMtor oxdio^ndus (iiic>qui ftn-
guiaedio pro pcccatonbusli:arcr. pecca-
tum humani generis moitcfua cxpiarcc»
impiosDcoicconcili.irct.Jcabiraeiusfcr-
uarct) mi(eiicotdiam, long.iniii-ii;accm, Sc
paticntiam Dci expoiiram rcddcrct, re-
dtmptiontm aernAm adipifccrctur i rtmif-
fionemfeccatcrum obtiacrer. injlitinm ficu-
/(?r«»»rcpararct,fpiritiim gratiar impcrra-
rct.dccreiumgrjtioljcmiliriicordix iirma-
xtt.foedus Tuiium cruorc fuo fjociicr , fiiu-
tcmartcinam tccupcr.nct , &Deutn tan-
4cmlaIuandosadduccrcr.
Confliiuit crgo Deus iti(lus&: milcri
cors Mcdi.uorcm Fi ^/ndtleHHr/j le-
fumChriJlum. lUc niuiiu>.i l'ar!c iiinxifi-
tum obcdicnicrru(ccpir,& joimofc ril cx-
fccutustqumetiatnnum cxfcquitur. Ihc
crgoaDco ordiiiatuscft Rcdcr.ipiur, Sal-
uaior, Rcx, & Caput fjl 1 1 ' rum . fji>
Dco.Porro,iniquumh: rantisdc-
fuoftum ljL>r»ribu$& nv
rarur" - .. uh, tanta no^. :n
bcii .)gloriura& igne. .re
iatcr aos.iDbooocacuma oobisdimicci i^-
quifnmumfuit . vt viciffimatrobis -iguo
kctctur, colf rv:! . muocarctur & dcbiia:
illigratixag
Ai quomodo iilumadorare»coIcre, io-
uocarcpoccrimus,«//i'/>j/iZMw ■'' nf
quomodo frc/^t-rf poUimusm ill ^ ./<
ifjosiudismui t ouomodo audirc de ipfo,
ntli pcr vcrbum nobis rcuclctur ♦ Hinc cr-
go cxiftit rcuclacioois de IcfuChriilo fa-
cieudx Dccc(ri£a$,& proptcreaThcologix,
qux pcccacorum liluu iauict & liifficict;
duplcxrhieclum , fubfterncDQum , T)tHS ^
Chrifiuseius , '\\xxi.\ di£lum iplius Saluato-
ns noftri Cluilbi : Hac tflvit*tttm* , vt te
fo/um cognofcant verum Deum,^qiiem mi- i^l^^i -
fifii lefumChrifijim. Et obicdum quidcm
dupicx, aoquoium voumab aitcro (it dif-
feparatum , aut voumalccri collatcralitcr
adiUD^lum ; fcd quorum poftcrius prioii
dcccntct cft fubordiaatura. Atquc hic ha-
htrauiTheolo^iam.qwxahol/ienofMOiChri-
y?<?,mcritiirimo iure Chrijlinna appcllatur;
patctac^amwflw/r^gf.fedptimis tcrnporibus
T^imyfiAm , nouilfimisEK/iw^f/^^^.quod
/ry« C/>ri/7i dicitui i quamquam voccs ift»
oonnunquam coofuaduocur. Scd dc v-
triulqucobicdi coniundionc & fubordi-
oacione vidcamus. Quxim Chri/iijn* no"
finTheologit obitclHm hnbeamtisD<
Chrifiumtiiu , cerrc modus,quoi-^..... .
Theologia aobis Dcum cxplicat, vchc-
mencex cft hoc additamcntoamplificatus,
& noftraThcoIugiap:xiftalcgaU,io&oi-
tcnobilitata.
Omnc coimbooumfuumDeasinChri'
ftoctj'Iicuit; Voliiit 'XJt in iUoomrM flenitu- ^ . ^
dohaliit^rettSi plcnitudo qiiidcm Diitatii " ■''** '^*
non fccundum ymhnm.feii corporAliter \n-
hjbitjret.HincilIc dicitur imngo tnconjpi- ^
eiti Dei , IplendorghriAfiaterni. ^ chAracler
fiuetxfrejfatfiigtesh^fofiafeos ipfiuSy io quo
nobis I'arcr infinuam (iram maicftatcmi
imracnlam bouitatcm , mifcricordiam , 8c
9i^»*JfMinu« ccrvr" t-Iandam , fpcilao»
dam . &palp3ii ; bct i adco vt ip(e
Chriftusdic.icPhijippo:y«/»»*Wr/,"j/</f/ j^^^ -
^Vatremmeum ^ la- jul'atrc,vclutin
figiliu. lacusLi . . .icoofpicua, illa itx
Chriftotanquam ebtirafftre, cut iigillum
pcr chjrajflciifmum eft iniprenum.exftanc
&cIaiilTimc vidcri putrunt. Inhac Thco-
logia Dcusvcic & in fummogradufl/«ii«
mus Scm^ximus adparec. Optimut, qui ooa
raotum.vtin priori Theologia,fehomioi-
busolHcio fuogcotibus commuoicare ad
illoium bcacicudioem velitiverum peccata-
rcs,impios,iniittlts, tnimictsia gratiam rcci-
pcce (ibiqucrccoociliare , Sc rcliplfccaccs
vicaxccroa doDare,Af4A7/nMi,quiooQtao-
tumdciuhiloproduzicomDia,peraoQihi-
D j lacioacm
D. lAC. ARMINII ORATIO,
JticifrA.t.
laiiooem ttlius i & boru creattODcm; fed
dc pcccato, (jjjpfo ntliilo pdus dl , crium-
phauic pcr cratiofjm condon. • - "i , &
potciucm aoolitioocm tlltus, :n(]^;
fempiccrnara produxicfpcr crtAttoni' jecim-
'liam&.legaltiWtSgi/lri vcc>
dcntc:' '. "(nerationeii. - - ^-liti-
M..C«r. 1.14. fhis/^T, 3* potcntia Dei dicitar; 1od{^c
illu(liioi qui fapicocia porcctia, qux in
orimimundi crcationccildcciarata.In luc
Thcologia Dcuioobis vtomai modo//«-
piHtMbilis dcfcribicur , oon tantu oatura: t-
pftus.fcd &: voIicionisrcfpcclu,quz vt Eu-
angelio patcfad^a cfhpcrcmptoria cfl & o-
moium po(lremj,nulla alia voliciooc cor-
Mthr.iyt' rigcnda. cnim Cbriftus htricrhodiei-
iiemtjl,fy>in feeutA .f^t'
loctitMsifiDtus\a\z^^^.-^..
magno oodcoboao.Si enim voluncas Dci
legc cxplicatafjtalis nobis 4: extrenia fuif-
fct,mifctiimt in artcrnom ab ipfo Dco pro-
ptcrhaocciusvoluntatc, & afalutenoftra
«fularcdcbuiflcmus. Ncq; velimproptc-
rca vidcri mutabilicatc vlbm Dci volunta-
tiadfcribcrc.Volitioni tancii.vclpotius vo-
litoalicuiilHusfincm pono » quc ipfcztcr-
no & pcrcmptotio dccrctoillt p:a-tirit tc
prxdctcrminauit, vt/n#/x<»»'», ^pnfantio-
rtbiis proiniffts fAncito, factierilocus ^Tci.
Hxc Theolo^ia tamclarc & hquido Dcum
nobisin Cbrifto vidcndum & cognofcci.-
dum propooit,xi/r#//<^/Jjf /ff^/fr;,,} Domini
tn illo zelut in Jpeculo wtnentf\,in tandtm t-
jnagtnemtrMisfortnar. ■ :a tn
gloriam.ficut a Domin/jj i » .L u. j ^ i algo
ris&glorix vclut ptarcmincniis & fuper-
aniisrcfpcftu ,lcxipGncc/«^iV<<j ncc glo-
rfoyifuiflcdicitur. Fuitquidcm Driyi-
j r»w i 1 6 P''^''* * ttmporibns Atcr' -- nlta, myjiertii
' hoc magnMmen icivci\ ahilc; fcdin
Chrifto lcfutanta claritate cxhibitum . vt
Dtus ip fe in earnt manifeflatir ' . n o n
fccusacftcjctra carocuc maoj. . qui-
dcm fuifl*cr,vtT/iM*/Cr«ii, qiuapndpatrcm
trat.fyfermo^Jitt. , qua abinitiotrat apjid
Deum,aurHttt nojJrit audtatur.oculis nofrts
Mudiatur,oculuno/lris Jpecletur , m.inibili
nojlriscoittreiittur. Hocmodo vcnicu ob-
iciflumThcologix noftix,ta abuodc mcn-
tcmimplct, Ik dcfidcuuincxplct, vt Apo-
Ooluk apcicc diCJC: St tuhtlirtttrCoiinfhioi
SStb.y.xi.
t.Cor. 3.
i.Cor.z.
Rom.i6.
i.iuan. i.
t'C£r. 1 1-
Phuip. I .
ter.f.
Deut 4.14.
Cor.r.jr.
fcirevoluifftqitam lefuMChriJfum tumirue
erucijj.tiim:id I'hilippcufcs:y*f »;« : -
mno dnxiffe propter iminenttM cognitu >, : > . ij n
Chrijit.tmo omniltts ftipfum multnf^e.^t-ro
Jiercoribushabuifftemnia vt cogiUf
Jlum,(yi' nwu/iia-
ntiffperptjj. ..... <.: : ^..;cioncob-
ic^ki Tbcologia: noftrx.hocpaclo mo J:h-
caci, omoisvcraAc iuflagloriatio colilbr,
qacidmodu locus aotca cx I Iicrcmi.i iio
bis citatus.Sc acinmodjtio cjulJcm a I'au
Iofailapra*fcfciuntpl3nifrimc. Ita n.ille
habcr 'tedintel-
// • " .'. c. I : .,^^ytu,i..:ia factens
1.. ., tudtciii tjf^KlfKKfnn in ttrra.
Vbi milcricordix mcucioocatidis , i.
^iito Chtifliii; ■ r uc dcbc5,cx- 1
Dcusigniscor.j. .^ . ;;?,jdpetiicQ'i . ^ .
catores.ccrrx.Accomodatio Paulina ita cil:
facitisejl nobisaDeofr
ficatto redcmptio, '01. j , . , / , . . , , ,^
gloriofurin Domtnoglorietur. Ncq; mi;
^ntrs oihil prxtcctllufcircdefiderccfcic-
diiofitiabilisalio^ ''ra$,in illo co-
quicfcat.quu/«/- . >^ipJius.omats Col.3^^.
Jatientit ac cogni/tonisthejaitrifnt itbfcoditi.
Dc cooiuoiftionc cgimus . ad fubordina-
cionc vrriufq; obic^li vcniamas , inq> 1
primo ciusaatura,iadcocccnitatcm 1,.
ciamus. Naturailliusin co coodflic, q> o-
mnis.quxD- 'cum cft , aiunobts cu
Dco,falucisct .. . ..ino,Chiiftt mediom
ccrucoiu pciagirur. Ec Dei quidc c6muni-
catiooobifcum,aucitiaflc<nuciusbcacuo-
locrtergann« ngiatiofo dccrc
nobis» auri., . (!i!')rifj:o to u
Vbique Chttftus .<cctcedir.
c
lii.t ; i. .. . . . ., ... . .1. . - . . . i . 1. . . . i
I'u u i n t u c ! o dtltclo not ft i 1 'gratiofet
|uod boniratisS:
j^i-tiuium H ■ " ' icict,
■•rn : 'TiT^x^M . . ... otim
nem. Quuni
aliquod bonumct ih
tugtaciofumfuij.r ' ^ 1...^;...,: . u
tnccrucoit» oiii: ^capitc ooftio o>
moia ifta bona rcpoiuit l'jccr,& oobit ooa
oifipcr illum , imo ab illocaoqua vicario
rattiSjtila cumaUihoi![.uc.i.!m:niftraacc,
&prouc
habetO'
w.'
(
priui
Eph.z.
Htbr.io .
DE OBIECTO
2c proac yuIc diAribucocc , coatinguoc
Nobis vcio cum Deo cdmHmeaito qux c(l>
ccChnllo inccrurnicDcepcihcicur.Illa cii
bas conilacguiiibusjacccilioncad Dcuni.
iohxfionc io iilo,4c fiuicionc illia&iqu^ tria
bic coafldcraoda Ycoiuac> vttnhxc tcm-
pora fccularia incidcrc poflu nt,ac prr fidu,
lpcm,chai icatcmqi cx hdc tfla prognacam,
vfurpaoiur Adacccillimtria (uotaccclla-
Tia:vt Deuf locontacccHibilt , vtviamu-
ciira,quaad illum poilitacccdi, vthbcrras
coacclVa& tiduciaacccdcodi. Omniaifta
ChriAo mcdiaocc func comparata. Ilic n.a
Patic, qui luccm habicac iaaccc(ram>& cx-
tiaipfum throQO ioitdcc iuditix tigida:,
pcccatotibusD^misformidabili , cooUitu-
tuscl^, viCu prppitiatorium ptrfidemiufgn
guine iffius, ^fdo atca obtcdta, & lcgc accu-
laotc , conuioccntc, & condcmoante, quz
ioijlacoacin' batur,vcIut uodam vclami-
ncab ocutis diuin:;: maicAatis pra:rcpta,
thronusgracix c(lcon(htutus,cuiDcus iq-
(idcar,cum q^uo nobis io Chri(lo c(l ucgO'
tium:atq;hc tCv&nl^ uobisfaclus cll
Paccria Ftlio Idem tllc ChiiHusoon mo-
Aoviam quaad Pattcm cundum cft nobis
ViUAm(^ rcr er.tf litdtcituit ptrcnrv.
fcd&ipf: - ' iccnsicda a<ii j:i>.in.
Accf dcn ; , imo iiigiedicodi in
t p fu m faernrium , & q u i d e m «n/r^ velum ,
li ■ 'aMguintm Chrifii : qut cium
V : . ■ . Ap:HS , Sc prdfiiiHi damtit Dei
co pro oobis ingiciluscll pctus, vc oos eum
"vtroccrde . & (jnfla (idct plcrophoria, rcr-
•'■ ■ ■ r- ■ ■• ■
liic ^accidos eit qui Hacri idas propooat,
ii! ' cui impolitx grati odoiis inccn-
1 1 it Dco &. Pacii oodro. Sacrificia
£uchart(tica Deo cffercnda > Per lilum of-
fcrri ofoilci,[ccusacceptaru^nhMbel>/tDeut
demanibHi noflris. Opcrabooa prjcftanda?
pct fpiiicu Chr:(b ilU fieri opotccc, vc hoc
au:horccommeDdcmuri& (angijiDc ciuf-
dcm cingcnd.1 tcr dcfccrum a fatic
rcpcllantur. . ....wJcrc non lufiicit,in-
hzicrc Dco nobisboou c(^ ? !ohzfio,fi fir-
mafutuTacQ,natuizcumunioncioDict dc-
bct ^ ' fis illam cum Dcoood habcmus.
Ci. .iabcr,& noscu Chn(to Mr»/>c?'
JaniHttutnt>/lrif/tciop^rti{tpc.Hlcc»2\KU(i-
THEOLOGI^, 51
ftrumfadlusdc Spiritu fuo nobtidonaCYt j^^^^^
DOS caro dde came ^ os de offthtu eius y clu C
mcmbra ipfius cRcc>i , ipfi tnlixrcotcsjvoil
cumillo,& pcrillu cu Pacrc, •v»/</Jjcurav-
troqi Spirttus fimus.Rcftat fiuitiO>qua:ve-
rus,foltdus.& durabths diuiax bootcatis &
duiccdiois to hac vicaguftus cft, noa mcce
tancii & ioccllcdtu , fcd cc a coidc omoium
fcdcaffccluumpcrcepcus. Hzc ctoo oift in
Chiiilo nobiscofltingit, pcr cuius Spiritu
10 nobis Kabitantc,p/onuutiaturio coidi-
busoofttis ccftimoDiuillud diutuiirimu q>
filijDeifnmus,f3>hArtdeivtUAterni.tCXC\X- _
msauditu intcrno incffabilcgaudium c6-
cipicntcs,i>n//7;4/ nofirtti injpt(^ fmticntin-
poJfttiemtu.Dtuin Abb» CT tatrem in omni>
busanguftiis inclamantcs.ciiattcDta croe-*
Aatiooc acccifus oofta ad Dcum finalis,
cofQmmaca^iuhxfioois > pcrt^habebirous
omni-i 11) omaibus,&: bc.iti(rin.qfiuitionis,
quzcUiaipfiusDci vifiooecooftabit. Dc
quibus io ccrtia huius aoHii tradatus par-
tc proprtus crit diceodi locus
^ubordtaattooe ipiam vttiulqi obic£ti
Thoologijc Chrtftiaoi' vidtmus, dc occcf-
ficacc cius paucis pciftriogamus.Illa cx no-
rtta: cootagioois & vicioficacisad Dct iu-
conraminabtlc fancflitatc & tnflcxibilciu-
(licii- rigorf copaiaiiooe ottii ducit , qux
canco hucu vcloc iaTociabili iQtcruallo oos
a Dro ii;(rcperat,vc traoCtus ad illu ficri no
poiliciiili 112 Dci coiculaicalcaueric Chii-
ftus,& faogutoisfui pretiofidimiiiuis, ex
copicifis & difiuptis corpoits vcois tatgc
r: •^ ! ;uibus,hiatumiftum compleuctic:
:^ft},noflrai eode fanguinefuo adffer
ja4 a mortutsopenbm purgauerit,viCxnCtif\' '• ' ^**
catt Dco viuo ad;Ppioquaic &yi'r«/r#pof- ^'•^-
(imuijinemetu^cumiujiiria JanCiitJite in
ipfiiu con^tiiH,cundosdiet^tt4 ncftn.
Taotaa ifttusfubordioatiouiscft i*
/ltas,vtipGhdcsooftrJ ' 'f '
Dcum cllc Dcqucat "et.x.xs*
ftolus Pctrus,< redtmus Doo, tjut excitMuit eii
smortitii.^gl/^riiieidedit , vtfides a-
nofiratnDeoeJla.\^i^xo^x.tiilii fiJcs - ,
^Dcohabcmus, noo lcgc fcd Euao^clio
giaciaf Domiui ooftti Ic(u Chii(h eft ; .1.
iciipta . q uod proptic verl/ii fidti efi, U j « »^
mo prcmiJftonH.
IltlUS
51 D. lAC. ARM
Itliasrei conndcradoiDfiaitz cfl vtili-
tatiSitum ad fiduciam iDgeneTandam con-
r(:icncii$&clcliuro,ad pcccacotuin fuoium
incuitum coatccniifceatibus , vc cx iis q uz
ditla funt Iiqucc planinimc ; tum ad Chii-
ftianx Rrtigioais ncccllicatcm adArucn-
dam. Dc qua rcquia & przfcntis inflituti,
Sc ipliuk Chtidianz Rcligionis ratio fxc
puflulac, Donnulla diccrejncccnc habco.
Dicoitaqiic , non Chrifli tantum inccr-
ucDCum ueccflariuni eirc,adfalutcmiiDco
impctrandam Sc hominibus impanicndjn^
rcd& Ciiridi liJcmad caodcm cx ipfius
manibusaccipicndam. Ec Hdcm Chrifli
oonfub gencr^ih fjpicntiz, poccatix,bo-
Ditatis,mifc(icordiz Dcinotionc adprz-
hcafi , fedqucmadmodum illc ab ApoUo-
liscflptzdicatus, &fidesillius ab iifdcm
annu«ciaca,& htcris confignara.Non mo-
ueorarguincto,quo nonnulh in hanc fco-
ccnciam adduci fc pro6ccncuc,quod ncquc
cummifcricordizDci amplitudinc, ncq}
cumiuflitix ipfius racionibus conucniat,
ram pczcifa fidci in Chrillum ab omnibus
Gluandispoflulatio , quum malta homiou
iTjilliacx hac vit.icxccdaiic,aQCcquam vcl
fama Euangchi Chtifl: ad iilospciucneiic.
Namde iuuitiz & mifcticordiz diuinz
xationibiiStDOo cx tnodulo ingcnii aut ad-
fcclus noflriefllbtucndum, ItdDcoifta-
rumfuarum proprictatum & libcra adrni-
ptflrjTio,& iutla dcfcofiorcIinquenda.Ac-
ciderauccm ,quomodocuaquc ipfi vjfum
fucric illasadminiflrare,vt lcmpcr vinc/tt
t^uando iudicabitur . Nobiscx vcrboipfius
lapicadumcfl.llladprimis fccundifoi cer-
tjsfidciin Chriflum necclfitatem dcfcri-
blc-cx ordinationciuflz mifcrico:>1i.T,mi-
fericordts iufliti.T Dci.6^» cttdtt tt: Tilium
hnbitiitMn ttcrr.ajn , qui no» credjt Filio
nonvhctifvitami/tdirADeimMntffujer il-
lum. Non incipitiraDci acccndi aducifus
illum.fcd quam lam promciitus crat prz-
cedcncibus peccatisaductfus lcgcmcom-
miiris,manct fupcr illum proptcr incrcdu-
licarcm , quia Iibcrariab p-ucrat pcrii-
dcm in filiiim Dci.Iteni credidentu
rietniniitifcccaiu veftris. Et
A.i .j . - . * i . -tt* *t4rn» , vt tt folum m^w-
INII ORATIO,
fcMt virum Deum , t^ qutm mififli lefuim
ChriftMin. Et Apoflolns.- PlACUtt Dio per
JlulttttAmfiridicatio»itfji!uareeredttitet.UU
przdicario cl\ ftrmodecruee.geiitibus Jlulti-
iia.Iuditsofcndiculum.-vec.'
Iud4,is,tumGrxrr r!-^iit»}L.
pottnti». Non : Sc potcntia , qua
Deus niunduro cuQtiidic, ab illa coim pcr-
fpicuc Chtil^ushic diflinguitur ; fed fa-
picntia &: potcocia rcuclaca Euangclio.
quod cilpotentiA Dei sd faiutem omnicre-
denu. Non ergo cmxipfa cantum Chrifbi
ncccllatiaad impctrandu rcdcmptioncm,
lcd & fidcscrucisadcandcmobctncndam.
Ncquequia pioponitur fcrmo crucisho-
miuibus,lidcsilliuscflnccc(Iiiria:fcdquia
ncccllaria cft fidcs iu Chnflum ex dccrcto
Dci,fcrmo dccrucc ypponitur,vccredenrQS
iUi lalucncur.Ncqi cx dccrcto caatu Dci fi-
dcsiailluaecclTatiacil , fcdcc cx promif^
lione Chriftoi Pattc tadlajimo & cx paifla
iutcr vcrumquc ioito. Promirttonis lcrmo
hic cfl ; Vo^hIam mc ^ dAlotibi gtnta ht.-
reduatemtuam. Hzrcditas auccmChnfli
^o^pvi^yxi&dcWum populusqutiffi ! ■ rr-
ctiHiipfiHsJpcnianeus aderitin Jf ^hs
fanHitatu.ltc.Benedieenturinte omnesgtn-
tes.itaque .jut exfidc . dtcuntur cum
Jidelijtbraha/f). Apua i.i.,;am.- • fo-
fueritpro delufo animam Juam.vt.i cn
UngAuum , Ct»voluuta* lehoutinmaau eimi
dil- . . .//.quai
clilidcsiDiWu.tuJitJicabittuJlut/eniHsmeuf
niultos,^iniquitAte:ipjoTui! Pa-
dliiciiPatrc inituailcgac Ciu . . - diccos:
Paterglorifica Filium tuu, vt Filiut tuus
tegloriji
.///.4 «trrrfljt, & qux lcquuo-
tur. COlhiucascitcrgo Chriflus dcctero,
promMlo 8c pa«.^o Patris Saluator omuiuni
10 iplum crcdeotiii.dicciitcApolloIo;^? ed-
fieratutfacluseflanthor falutit omntbusqui
ipji aujc u lt.Vi t \ ny\c i !i-
cuntur « r<'/';<' ..la
pa£iis promiffionH jpem nonhabentts Deiex-
pertetinmundi.^tenehrx : perfidea.C
dicuawt fropinjiiifaiii fjfluxin Doi>
Ncccirc
i.Cer.i,tf,
'4-
Rom.\.\^.
PftUm. x.U
Pfalm. XI».
Joart.xj.x.
Hcb.s.
^(•ft.f. 8.
DE OBIECTO
NcccQc eft icaque , vt pro RcligionisChri-
ftianz necclTitate i xaoquam pio faluns sra
&aachora,«Jcpugocmu$,nc, Ci Filium no-
bis aut DoAix Hdci patiamuradimi , ipio
quoque Pacrc dctUtuatnut qni enim Fi-
l.ZtfM.k.i j. iiHm ncn hahtt , ne PMtrem quiJem hahtSi
vcro ad idius necciTitatis diminucioncm
Tcl circumfcriptioDcm tantillum conni-
DeamuSt Cbriftusipreapudnios Chiidia-
DosincoQCcmrum adduceiur > & tandcm
invDiucrfum abocgabitur. Procliuceomi
t(k fjlutis mciitum , Sc cfHcaciam faluan-
di illiadimerc» in cuius Sturamentivtrlm
iwr^r* Qulla necenitatc compcllimur. Quis
credit bcncficium ab illo prxflitum eilc,
cui grariasagerenon fitDCCcdc ? imo quis
noDpalam&pleno orc profitebitur,falu-
cis authotcm noo cflc.qucm falutis aucho-
rcm agnofccrc non lit nccciFc ? f ortitcr er-
go vrgcudacflvtriufq; obicifliiftius , Pf/
C^r/y^/jConiUDiflio, ioThcologiaChri-
Aiaoa nollra; ncqucfcrcodum vt vllo pra;
tcxtu a fc iouiccm dillcparcntur,nin ipfum
a nobisdinungt Chriflum,& cum Chrtdo
falutcro nobis aulfcrri vclimus.
RcquircTCC pixfcns crj(flacus vt partcs
omncs 8e n(igulas,qoib. coofideraiio iflius
obie<Slicon{tarcdcbec , ordincmquc iJa-
rum btcuitcr oculis obiifcrcmus i fcdno-
lo clatiflimum & ccIeberrinTum hoc audi-
tori ' xiorcorationc detincrc.
(jj^.u. i^jquctiota fit Thcologias > &
pt«kitim Chi:lliaiix noftrx ab obie^o
iplius , Dco & Ch> lilojdigoitas^ maic(las>
clai' ' ' :uJo:xquumcft vxoinncs
quii. iinagiiicm Dcicoodito-
rum.imo CbiitluDOium.&adrniagiocm
Dci & Chufti rcgenirorum longe augu-
fliorc titulo ^Ii.>iuniut , (crio & ardeoci
ftudio in ilims cogniti ni. m incumbaof;
cxil^tmiotes feoulTaiarc .ii^oius, iucuu-
dius, vtiliuCf opcram funin ponerc pofTe,
Quid cnim imagine Dci diguius , quan)
pcrpctuo fc in atchctypon luum rcflcdc*
rc.>Qutd iucuodias,qnam cxcmpljrisfui
ladtis falucaribus continuo ari &
coIluArari ? Quid vctlius qn.. i col-
ludiationem roagis mag \^\>v: auiKtypo
a/CmilAU ? Nullius (aoc tu cogtuuo vti*
THEOLOGT^. 35
iius quxricur , aucfradaonus loUcDitur*
Quid crcaturx , fcruo , filio conucDieoB
magis & honcduni , quam in Dci itcaco-»
tis, Domioi, Patiisuii cogniiioncm oo-
(ftcs dicfque incumbcre ? QuiJ fatiguinc
Chrifti redcmpcis &Spiritu cius findifi-
catis magis dccorum, quam Chriftumaf^
Hduc meditaij, illum io incncc.aaiir.o,imo
& lingua fcmpcr circumgcflarc.
Scioqmdcm vitam haocanimalcm va-
rias fuu^ioocs poflularc , & (logulis prx-
ficicndos qui illas ad communcm rcipu-
blicx vtihutcm obcaoc , fcicotiaroquead-
mioidtandi illas multt rcmporis fludio &
laborc acauircndam efrc. AtiIIiipfi,qui-
busez ofncio aliistebus adeffe & prxcflc
roandatum cfl , agnofccores , p:
quxrcnda clfc qux ad rtgnum Dei c • • Mnttk.S-
lism tim /tfr//»frt/, fatcbuntuti: huicllu-
dio fuum otium , luas mcditationcs,3c cu- •
ras enccoocedeodas. Dauidipfc,Rez nu-
mcrod populi , & variisbcUis iropltcitus,
tamcn oondcflitit hocfhidium prx cxte-
ris omoibus colerc & ttadate: cuius etiam
bcncficio fatfluro dicit , vtnon modo ho-
ftibmfutik^Sc magijirisf/ipitntior eunferit. ^yiAiij.
QuancopercSaIorooo,&: ipfc ciufdcro po-
puliio fblio pateTooadmioiflrator. indi-
■OinarumrerumcoEpirioocprofccerit, te-
flaotut tiia oobihiUroa fcripta illius.qux
cnarooum cumadmiiationc & gratiatum
adionc lcgit Ecdcfia. Quumautcm ni-
hildiBicihus ficquarobcnc impcrarc, ex
Romani Imperatotis fentcncia ; qux po-
tcric iufla prxcendi caufa ocgIc(fli tludii,
cui cciam Rcgcs fua ccmpora pocacruoc
iropcodere } Ncc miruro \ Dco cotm ia*
' beocc idfacicbaot , & oobisciufdcm Dci
iuflum orooibus & fiogulis cft impoflium.
Dicebat Plato , lum dtmum Re/puUic/ufa-
I rt bt/UM, quum autprincifts iQarum rr»'
I dirMtffris phii fpf>hMrcntrir,aut Phihfphiil-
{ UuadminiftrMrtnt. Nosid'iongc iuA:usaJ
j Thcologiamtraosfcrrcpofrumus,qnx vc-
ra cfl fola reruro diuioaturo fapicntia.
Scd vos r'^' '. «.onccrnijchf crouuita oo-
, fua^L.:. crudiitiuucoes , qui pa-
Teotam aut roeckoaruro , & veflca ipfo-
I TiuD c:i«mTolaauue>iflt fladio dicari, de-
£ uocif
i.Thn.).
54 D. lAC ARMINII OR'ATIO,'
tioti&COtifccratiedisjDon vctlludpropriq ■ agirc , mcntcintentainid, quo(!vobi'$cx
tantum falutis ptomoucncl* caulj fctlulo fcopocftpropofiium. Hoc tacictis.cxi-
cxcolatis, fcd vtaliquandoipli fjniflorum i guucmporisfpatiouon pocnircadum vo-
Ecc\cCix,qutteTpn«Chrijlttft,fiyf>knUMdo j bis.&aliisvtilcm.rni/Mrr/nrWe^fM Domi-
iUitn ^uicmnia imfltt in omnihut J occudr,
iDflrucndar.xdiHcaniix.clcgantcm & Dco 1
tiatiffinum operam ptxllarcpollitis. Vo-
is ccrtc petpctuo ob oculos obucrfeiur
amplitudo ft: maicfljs obic^i , quodiurc
mericonos occupatos tcncti&: cxiltimate
Bihitc^re gloriofius , quamin DcoChri-
(loqucciuscognofccndo , nodVcsdicf [uc
incumbcrc , quum vcra glotiatio in Dci
Chriftique cius notitia confillat.Cogitatc
quanta iint ifla , in qux & Angrli dcfide-
rantinf^-iccrc, adquorum nominis com-
niunioncm & vos adiium iam vobisfaci-
ti$> & Dcus vosaliquando (quod opio&
lpcro)cft vocaturus.
• Imitandumvobisproponite ,qucmlu-
bcntcs aguofcitis ptxccptorcm , clcdtum
Chrif^i organum, Paulum Apoflolum,qui
taoto dcddctio Chnfti cognofccndi ac-
ceofumfc profitctur, vtnonmcytfqitomnia
mundaoa ipfius cognitioni poflpofucrit,
fcd & omnibHi fcipfu m muUaM*rit,vt Chri-
fiinotitiam lnrrifacertt. lotucmini difci-
pulum eius Timothcum,qucm co nominc
fcliccm prardicac , ^uod mfttero ftttrtulttc
ratedoHitifutrtt i in cuiu&fclicitatispar-
tcm & Tos vcoiflis , & porro vcnictis vl-
tcrius , fiquxidcmP^r7<7rGf«/i«»» Timo-
thcum fuum moDet,vobis ctiam capcfTcn -
Ha& cxfcqucnda cjiflimabitis, Vcrum,
noii diligciitiam modo hoc lludium po-
llulat, (cd & {andtmooiam , &:fyncerum
Dcoplaccndi afKritum. Saniflum cnim clk
. ' • m , irro(an(fVunifanfloiumquod
i . .,quodintucmini,quodcofinofcc-
reltudctis.San^a poHui non dccct.iDcon-
' ■ ' ierant fui vfurpationcm.
i - : i rcnrilitas lacTificaiurj,
procu!hinc,praci< ani. Id vobis lU*
Aini c caufj ! .nioaodum, vbi facnfi -
cacuriitisaltu.ia.o iJco , & Cbtiflo ctus:
cuittum laodtos Angclotum choiusfao-
fium ttirapionacdamar. Ncquc patiami-
aiiVtdumifli fludiotncambitis, indiuct-
ias partcsaoirouscrahnur. Hocagitcboc
m piDj^rtiruni liacictis. Secrttum enimfHttm PfnJ.tf.lf.
Domi-: ■ eniibus fe impartifur, Imoeo
ipfo . .71 vobt* ipji fartem pridezilTe
dccIatabitiSj^M (oli avobunonmodo .
retur , fcd maius indics incicmcntum iu-
niciiincni;bus v . ftiis ita pci cognitinncm
Dci & Chiifticiusdilatatis , vt amplidl-
mum Dco 6i t^hnno habiiaculum in ^pt-
ritufiQifutarz.
DIXI,
ORATIO SECVNDA,
De
Authorc dr fine Theologu.
QVl in dcmonflratiuo vcrfaorur dicca-
digcQcrc, & laudaadum aliquid vcl
vitupcradum fibifumuDC, oeccircplcrum-
quc habcot fufpicioncm , qua; fjcilimc au-
ditoTumanimosinuadit.aleamuiiiii quod
ooncx.tfrc(ftuamoris vcl odii imraodcra-
tiorcaddiccndum fintimpulfl , fedcctto
aninii iudicioaddudtt i quoil nou ardeo-
icm fuac volaotatis flammaro » fcd claram
nicntis fux luccm , i ei ipfius , dc qua adturi
funt , aaturaeconucnicntQm, fuot fccuti.
Mihi veroidncctflanumuon cft. Rcs c-
iiim ipfa , quam tumfi commcQdandani»
fufpiciooc iltam a mcfacilcdcpellir. Not»
dtmicormc hic ctiam amori(, affcifluico-
ccdrre : vcrumincarc, quam qui nona-
ma: . odit,& vitamanimxfuxper-
lidc^ ; ai.;uit. Sacrofandla Thcologiaeft,
cuiuspia-ftantiam & dignitatcro tcnui o-
ratiooc cclcbto . quam fcio vobis omoi-
bus cfTc commcodaiifrimam : ftudeo ca-
mcnillam jfificripoflit , commcndacio-
rem vobis reddcrc. Hoc lauc poftulac
meritum tpfius , hoc officii mci cxigic
ratio. Ncquc id ftudco , vc dignitatcm
cius cxargcrcmaliUBdc adfciiisoroAinca-
cis:
DE AVCT. ET FIN. THEOLOC.
ris: Pctrcc^ccnim huius pulchtitudioi oi
liil iddi poccil cxrraQcum , quod ilLam
noii dcdccoict : Explicutancum illa>quz
ipfam per fc commcndaoc afFjrim. Itla
funt ooitBHm c\\Xi,0Uthor,finu, Qi^certttu-
do. De obitilo diximus quaotum dcdic
Dominas : MmAc nHihore (^fineclnidcm
dicrmus. raxic Dcus vtip/ius Thcolo-
gix duilum fcquar io omoibus i nihil-
que uifi quod ipfi conucniens . Dco di-
gnum , 3t vobis vcilc profcram , ad no-
mioisipilus olociam , noit.tquc omaium
aggrcgJtioncnn ia Dumuio. Vos ctiam,
AuJicurcs cUiiiiimi (c humaoifnmi , oro,
&obfccto t vcquabcncnolcntia &attca-
tiooe dc ObieHo Tlicoiugia; diflctentem
audiui(hs,cadcm dcciuldcm Anshore ^
^editflurumaudiaus.
Dc Auihore aclurus , noQ coacczam
laudum iplius longa prxconij , qux illc
quiJcm mciccur , fcd apud vos oon c(l
opus:dicamc3ncum^Mi4 Auihorfn , cum
/juo refpeclM confiderAndus , qutkus fuit fro^
prietMibui vfui fit aU ThcjlogiAm rtiultm-
4Atn,(^ qMo modo illMtn ftateffcerit.
QucmadmodumaiJicmoiM^wwTheo-
logia: bifariam couhdciauimus . ica cius
Authorem quoqoc fccundum duplicem,
legAlu Qimuum ic Euangelici, Theflegu ic
rpcctum,habcmusiutucri i vtnngula; tra-
^atus oodripartcs (ibi aptc & czamuflim
rcfpondcaot. Vttobiquc idcm Muthor ejl,
qai obitclum , duLltiua; ccuclacoc idcm,
qui eiufdem nuteii* 8c argumcotum.
Quod cxfcicaciaium numeco nulli com-
pciic »lii. Quamquam cnim omacs au-
cborc Dco . qui lcieociacum Dcus cll,
gloriari poiruuc , obicdum camen ;Uiud
nabcncaDco, vcvidtmus, & quidcma-
Iic^uid 1 Dco pro.iudum. Scd & in ipfo
^tlicicQCc Qou paiicci parcuipanc cumhjc
Uoillciua > qu2 pcculiaii quadam racio-
Qc . & multum ab aliis fcicuuis diftindla
Dci juthucitatcm pixtcndic. LegnUi its-
4jMe TheJogit Author eft Deus , kuatjgtU-
ca , Dtui (j^ Chrifitis eiut ,■ vcl Dcus tn
Chrifio, (s^/erChrifium. Iticuimtcftatut
ScTiptura , iu pollulat ipltas obicAi ra-
, Uo i quod porco rcorruQ ia Ycraquccom»
h n ,11
liiuin cum im
cuius inlliuctu a
inonftrabimus. Theologiz UgaVu Autho-
rrmoobis dcfignat Scripcara ancc lapfum
hifce vccbis : frtccpit lehouah Dtus homi- Gen.t.
ni ilictnii»,T.xoniTiiarbore horti ' rtdo
camedts , at de arborc fcttntin t, _
lun cornedc: ; addiu comminationc ver-
br 'ts , ptxuaricaictur homo j ac
pt ^uc 10 ty^o aiboris vitx , li qui.
dcm lcgi obfcqucrctur. Scdduo qux-
dam harc Icgiilationcm vt ptxcc(C|wnt»
ita quoquc ab hominc praxognollpilc-
butrunci NaturaDci fapicns , bona, iu-
na,4>otcns;iSi: iubcadi autoricas.qnxcrca-
tiotic nitltiir. Piii oguita unt
ni , & cx pacciaclioiK ari-
iti ipfo coiiuci(jnris, &: .im
ommun
ix.i ,i:'nc os cx ..jj.-j,^ Gf».i.z|,
tr.ett (^CArodccArncme». Vtriufqnc huius
tci notitiam fidti uibuit Apoflolus , &
ptopcecca paccfa<lioni Dci. Illiushis vcr-
bis : Accedentem ad Deum credidijfe ( dc Hcbr.iu
caimlego )oporieteJftDeum,(^remuner»-
torem efe iu qut ipjum requirun/. Si ccmn-
ncracor, cigo fapicnsvbonus.iuftus, po-
ccns, i.-no&prouidus rcrum humanaram
curacor. Alccrius idis : perfidem intelligi-
mus conftruRum fuijfe mundum verboDci,
vt qu£cernimus nonfint ex a.iparentibusfa-
tla. litquamuis illudhoc pnmxvuhumi-
ms ftacu dc lcgc morali cxprcflc & lijccia-
tim nondicatur, tamcnquumdc fyinbo-
lica & ccccmoniali( quxcxpcrimcncum
fuic obcdicntix Ic^ morali ab homioc
pizftaodx , 3c dcbici adobcdicndum lc-
pi moiali rccogoitio)idafiirmccur,ctiam
dcmoralicftfubmtclIigcndum.QijodcIa-
nus pcobatur ia lcgc morali pcrMofcn poft
Iap(umrcpctita,& fpcciatim populo l(rac-
lis patcfada,his vcrbis; Loquutusefi Deus j^f^f .
omniaverbaifta: Sciquigensitamagnacui
flMtfi atuta (jy* tudicia iufla,ficut ^ vniuer-
jaltxifia , quamegodocoram volishoditt
Dcditautcmcx patcfj(flionc & iulVu Dci.
Ucra-.AbfcondttalehoHs. Dtincftri funt,rt^ «
uelata noftra funi ^filiorum nofirOrum vf- ^ ' ' * ' •
que in Jeculum, vt faciamus omnia verba It-
|i»/?«/Mj;HtapudPaulu : QuoddeDeocopia- Bjom.u
ftipoteft mnnifeftum eft in ipfwDeui n.mani-
E 1 feftHn
D. lAC. ARMINII ORATIO,
Tim.t.U.
fefium ftcit. Euincit idcm obicwli racio.
Quumcoim Dem fu >fM/Wvaiueru , &
noo oaturali loccroa, fcd voluacaiii czccr
Aa<^uc opctacione , quxcaocumdciuoo-
pctiinipatticurquancumvulc > &pctmic-
cic ipfum t yodc producicur > oihiluro»
occrfTc cflillius prxflaatiam ioo^c cicce-
derc iplvus TDiuciIi,& propccrca ctiamho-
nuniSicapacicaTir. Qua dccaufaiQScri-
pto^dicitur , lucem hnhtmre tfmcctjfam,
qoJnnta ciaiicatc ctiam acutillimam cu-
iufquc ctcarura pcifttingitacicm , vcob-
(UQdacur&: obrcacbrcfcaci oiflctrroadhi-
Rehgioncm pcrpellcrct > no(flnrnos fibi
cumDM JEttri» congrctlus cflc Hmula-
uic. Ccrca mciunc ha:c 6c cuidcucia ccfti-
monia nociom&inanimis hominumanti-
cipata: , quod nuUa Rctigio nifi otiginc di-
uioa Sc c cQclofundamcDtumhabcnsrecipt
mcrcrctur. Adco vcium atbiirati funr»
quod ncmo DcHm , aut de Deo quipptam
aolfc qucac,aiii^rr /,:fM;n Denm. \ idcamus
dcTheelogi» T 4, Hulus Df/m &
ChrifiuinAHtt/. / . .v tccimus, Scripturaca-
dcm lic lubcncc, & obtcdli racionc tanco id
puitulaocc tudios , q<ianco ipfum iopro-
bico ccmpcramcnto coQfpicicndu fc prat- 1 fiindioicfapicntixdiuinxabyno cdrcco-
bcac : quxcAiprap.itcf3flio , citra quam , dicum,&maioiibusincnshumaujccDcbris
tenthrns dicitur po/uijfe hatttaculum [uum. j obfcira icnoiancix Ec Srtipcuram qutdcm
Neqacipfctantum,fed&X'/4e««< i^cogi- : butc noilta: fcntcntix prxuiam h^iUcmus
t/tttones ttintpfunt nobii aliiorit , ^u»ntuc*U quam pluiimis locis. Paucos icccnfcbi-
ipftimterramAltituiitneexfuferAnt.AlJionei mus:ptiusqui DeofjfPalri, ludc quiCtori- i.Cor.x.y.
X>ci,qux viaeDcidicuntur , & prxtcitim i fio huius doftriux adfLnbnnt paccfa^io- 10.
greAtio,initiumvi*Dtiapj>t!Jata, Prouer.8. ' ncm.L(»^«iw«r,inquicApo(tolus, /«/>/>»-
^uaDcuscxirevclutclbliomaictlacisfux ' ti*m I tiinmjffierto occultam tUam , tjuam
cxpir; non nifi Dco rcuelanrc ionoccfccrc Dtm prtfinitrat antt ftcula in gloriam no-
potuciunt , jcqiiahtcr fas cft cognolci. ftram. Ni>btiamem DtmiUam reutlauit fer
Qu< dScantc /«yrr vocabulo ab Apoftolo Spiritum Idcm Apodnlusdicit : Eiiangi-
"rfurpacoctlindicatum. Cogicitioncs vc- , itumfuumc^fraconiumli/uChrijii, ^uoti ^"^" ^^-
lo Dci& voluncascius, tum qiiam ano- j tempi>nbtt*€ternuta(itumfittt,manifeftum^^'
l»isfietivulr , tum quam dc Dobis faccrc ■ tjft fa^umpet Scripturtu Prophehca^ exim-
ftatuit i q\iumlibrrx tint dilpotitionis. I /"r/o 4/*r«iDfi Pcrroircdam dc cJhntlo
quam -rf «o-ni.vm- Vci deccrnit, & con- j coiifc/rioacm cdcnti , dixitipfc : Caro(jj*
iiliarium Dullum adhibueric , imperHtfli- ! fanfunnonrtttilarunt tiLi , fed Vatermtut
gahilesfint O* 1 utabiles c(l ncccirc.
Atquc hitcc i-o, !"alii Thtologia,
quxquum citrapi ,. a Uco rcurla-
tioncmnoncognolcaotur . Drwn illtus
Au: ' cvidcntcr confi>. uur. Addi-
pul. ■'c riuloium TniucititJS. Quid
BfhaJa, ■ . quid .i*im>M Crcccntium
Rcgesiuthllimosancruml uccoc-
gi- - '.'re lcgf .t..scxin-
un, .uiS.quas iib. promul-
g.nbanc> quam quod fciTCutrccepcum noa
iiicuscrc tracccptx 3 I/-
1. . ' ^ ' ^ - I. iniitatus.quum
fuis Laciti: > ctlct conditurus>
Delphot ;kA ApoUinevi « ommcauir,vtreucr-
' ' fuas cr4c«/i Df//!/;/f» auroritarc
q»tfjtin ctilti. Chiiilo iderp rtibuit loaa-
lics Bjptifta diccns : Filim tjuieft itt fintt ^oaTt.i.\i.
Patrii.iUtmbiiDeum tnarrauit .* Etchrt-
ftus fibi his vcrbis : Semonouit Patrimni- Mmtth. 11.
^Kf Flium nificui voiucrtt Filim rtue/ari.
Etalibi : ^ .intfefiaut nrmen iMum honnni- loaif.iy.
tmqu I mthi i mundo , fj^ eognout-
ritntmia: ; r/Tr. Vidramus patcfii-
dlioni' . jru.in " ' !<bu dtiracio-
nc i. hiitlusi. . . dcTheologia
Euangeltca proftic agcnshis vcrbis : Nr-
mo nouit Patrim nifi Fi!tm , (ff nrmo nouit
Filiumntfi Paier. Icaquc ncmo yatrennMZ
F//iM;iiporcllr^uclarc , in quorum tamcn
ootitia coufitlitEuangclium. Bapttil^ciuf-
drm necctIicaiisan'citoc ctl , quuni luquic:
.umnicuJatas. KumttPeinfilim, , DeumnemoviMt vn^uam. Huius T)ii;«-
>i(poputiQuiiitiuiii (ciocioicsaiiimosad { logixcft ill*fapitnti4 , jm4 iit myfttrio ^
DE AVCT. ET FIN. THEOLOG.
57
tXpr.t.^. ^(f>*it*dieUur Apoftolo , quatn ntmopTtn-
fipum hHtm fecuh cogntutt, u\\6<jHAmne-
qit«ocHlm vidtt , H4qutMtru MuMutt , ntqut
m mtnttm hominit venit. aoa inccUc^ui
cognicai 6c vcluc cum primis notionibus
iucrcationcimprcfTls iadita : Dondi(curl'u
aue ratiocinationc iC(\iiiCiu,ftd/trmontbM
quos lioett Spirititi fan '' (mtdia. Ad
Xph.yio. lianc Theologiam pti , '.v'>v'.' r
Dei multtformii, quAm nccejft r
^poteflMtibiuincacln i>i>!otc;cere pir Eccit-
T/^mifccusii (is ctiani Angclisfucurainco-
gnita. Qai<i?<]uod ipfx Dei profuadicatcs.
qutu ntmo nouit nifi Spiritut qui tjl in Dto,
hac do«^riuacrplicanrur : imo ipfa (apicn-
tia: Dci longitndo, UtitMiio .profundita^ d»
altitudo, vr Apodolus alibi inqaicadmira-
bundus &VIX inuenicns quibus vcrbis plc-
nitudmemiftiusThcoIoqiar cnuncicc ? lo
hac proponicur cogoofccdj charttm Chri-
Mph.j.iS. Jli,omui cognitionefuptricr i pax Deiomntm
exfuptrans tntellciium. Ex qtiibus clarct
cuidcntiUinic , Obicdum Thcologiac
£uangchca:2'Dco& Chtiflorcuctari dc-
baifTe , autpcrpctuisobfcirumccncbnsla-
ccrci hoccit, Thcologiam Euangclicam
ad noflram cognitioacm nou vcnire > &
piopcerca ( quod hic ncccifum ) ouUam
prorfus forc. Si cui volupc cft ( & rcs fanc
mcrcrur ) coucleacius iila , & pcr Oogolas
parces diftiodius intueri .coniiciaciUc o-
culos mcotis fux in illas nacurx diuinx
ftoprietaccs, quas nropiio fuo modovc-
Aicas cfiarrac ha;c Thcologia :iaillasDct
adiones^ qaasinluccmprodacithxcdo- j
Arinaiia illam Dci voIuBcatrm.qusm ipfc
£uan2;clio fuo paccfccic , & diftin^ius oc-
ccfnMicm diuiox paccfadionisintrlligcr.
Si quis compcndio vti volct , Chnflum
modo cooccfnplerur : jir qnumadmirabi-
iem illamfcrmonis& caruis vnioncm > of-
ficiique impofitioncm & cxccutionem di-
ligcotcriiiruitiJ' (linulqucquod co-
turo hoc voluiK... ..c i;a:conoir.ix. & h'-
benimx difpenfanoois Dei , confidcraue-
ric : non potcric qnin palam profitcatuii
iftarum tanrarum rcrum nociciam ooo n(/i
per Dci Sc Chrii^li rcuehtioncm h.ibcri po-
NiiTc. Scd Qc quis liniftcrioris fuipitionis
auc erroris an(am aiiipiar , cx Iiisqu.T:ita
duimus , ac fi Iblus Dcus Sc I'atcr , Icclufo
Filioi auchor Hc do^rinx lcgalis, idcm vc-
tb PaccrpcrFilium Euaogcltcx :ooonulla
addenda cruoc, qux folucodx iftidiBicuI*
t.iti 1 Si oegotio , quodagimus > pocid cx*
plicando potcruoc fcruirc. Certum eft>
qucmadmodum Dcus perlcrmoncfuum»
q ii Filiusciuscd, ic jpiritum omoia ctca-
iSc homiocni pci imagincm ft^ i ica
quoquc nuUam abillo cumhomincHim-'
muoicacioocm obiri,oifi Filii & Spiricus
fanAi lotctucntu. Qui poflit? quum opera
diuiniutis ad cxcia linc indiuiia, & idcm
ordo (ic opcrationisadcxtra , quicd otdo
proccllioois ad intra. Itaquc FiUum.vcfcr-
moocm Patrisi & SDiritumfaodum,qut
prophetix Spiiitus clc , ab litius cBicieutia
rcuelationis nullo modo cxcludimus. Scd
alia lacio cll in patcfa(nioac £uangcliii
noo quidcm tcdificancium cefpeda pex-
fooatum, fcd modi. quo \{ix vcoiuorcon-
(tdcrandx. Paccr enim , Filius, & Spintus
fandlus habentincerlcoonrcfpedumcaQ-
tnm naturalera , fcd ii alium qui a volun-
tate ducic ori^inem , omnino tamen coa«
ucoientcm natuiuli, qux iQCeriUos cA, re-
lacioui. Cil procellio in pccfoois inccroai
cfl cxccroa , qux miHionis nominc in Scri*
pturts&a 1'atiibusadpcliatQr- Cuiuspo-
nctioris ratio in hac rcuclaiiooe potidi-
mum cfl habcmia. Patet coim patcbcic
Euaogdlmn pcr Fihum fuum,& Spiritum;
fcd pcr Filium, qu4 minilscfl,vt Mcdiaco-
ris panesiotcr Dcam & homiBcspcccato-
rcs pcragcf ctjqua >.«v(5^- efl caro /«J?<«iqua
Deui 1» carnt manififlatui , mib qua mor-
ruuscd, Sc ad vitarcfufcicatus; nacidrc-
ipfaailumfit, fiucindccrctoS' '^a-
tia Dei : pcrSp " quailk tu$
ChriAi,qucni iis a Pat. ia«
fua &: m o 1 1 c t m p c t rau I ti q u em rejujcitatut
amortnit, & coUetatut addl.tteram Patru,
ab codrmcA adeptus. Inrcliigitisopinor«
difliodlioacm quahic vtcadumexiiltmo;
dabp opcram vt candcm mccum probctis,
apcitilTimis Scrl-nui* locis ih corfiima-
tionis fublidium alijtis. Omni* , 'nquic //4///». if,
Ciuiftui,/r4</i/« mihifunt k PMrt. ntma
£ j n4iti$
iS . D. lAC. ARMINII ORATIO,
JffuChriJfiiCraoi obfcurf ir r.bVcrereTc-
ftamcnto , cLunjmciii ^ P.arricn-
tocft' .ur.i.Hi;
Chrijii. Acqucharc omBiaTl.t ./c^i fum-
matimc(
cunr,/7
■'J-
Cxrcrum . c^ux huc vfquc ih olteilf
T' ' oVisdK'"' :.A Thcolo-
g.. .. . . .^1 fpccnar . , . ^ , ;c , qux pri-
mzunK'- mini-.. ibiui fatt accomniodaca.
Quum cniin horro iopt-r » .1 fua in-
tcgritateliibboni & iufti Lh. !..-(;ie & bc-
ucuolcr.ti.iagf rcr.potuit Dco fuocuUuni,
qucmczinfl: iisnurma (quz diciti
JiocfucC'^ '" ; Deus.cxhi-
bcrcipoii. .(lum rx/c/o
torde ^Animoiii!: lo illo bono
& iudo fiduciam , coDUicniia inic;.;rit3tis
rux,collocarc ; pocuitilli , vt tali. Hiialcm
timorcm ipllgratum & dcbitum.vt fciuus
Domino , impcndctc : potuitDcus vicif
{im,citra iuflitix fu.T !.Tfioacm , cx pix-
fctipto iuRitix icgalis , cum tali hominc a-*
gcrc,i!liuscu!tum cx iuAitia renumcrari,
vitamillicxpatVoIcgis,.nrcjuc ficcx dcbi-
co » confcrrciiuxt.t boiiitatcm fuamqur
promini folutioncm cxigcbat. Niilljalu
naturx ipfius propiictas ad'Jocanda fuit,
c ram fuam hoifcm confciict; nul
1 .i.-r bonitatis progrcfius fuit nc-
cclfatias , qu..mquxbonum rcpcndcrct
■probrno , b
uispcrfcinx, pro
booo integra ...... .i : nulla jliaadio
prxter iflam crcationcm, qtix iam tum pa-
tratacrat. & prouidcntiam confcruantem
& jjubcinaotcm cx conforaiitatc fiaiusi-
iliusrfquircbacur: nulb alia volitio Dci,
quamqua & pcifcfVam Icgis obcdicntiam
Tcquitcrct & vicam cidcm rcpcndcrct x-
tr; ■• .r;- Oulabatur. Quarc , illorcrum
j llarujiflanaturxcxillispro-
prictjtibus dcfcriprx , iflarum at!}iooum,
'"luariscognitio fola,acccdcn-
tc nii ..otiria.cui ifta vcrc compctc-
baot.adcultum Deo prxflaudumocccilii-
ri::ic:at.&: folafufiicicbar.
Aflquumbomoabi/tapiimzua fuain-
tegritatcper frris tnobedicntiam decidlf-
(ct.fcquc . 1 & condorr.nattoois c6-
fccrancunav..u.tr } nt '\\ boni-
tasiuditix lrg.iliinix( acatio£c
prouidcntia.Don ida TolunciSi & pioptcr*
ca non illa Icg.i]isThco1ogia fctuando ho-
mioifuriicerc.Pcccatumt:- • 'nodccn-
dtmuandumcrac.fi homo ictur./rr
/c;«m{vtait ApoflolusRom.8. )condtmn»-
T! ' v;>. Homo iullificandus crat jat
p.. itjux pcccJti indcx cfl & viitus,
irxquc conaliatrix , iulhficati non potuit.
Nulliitaqucfalutari vfui,tumrcmporis.
fcruirc potuit ifla Thcologia ; horicndx
tantum fuitcriicacix ad bommcm pec-
cariconuinccndum Sc ccttxmoitiaddi-
dum .Infcli.v fjnc permutatio , & infait-
llx rcrum viccs culpa &: vitio pcc-
catiiouodudx : quofjdumcil , vc icx
i]ux*jlvium8c dccus dat^ ccat mortifc- Rcn
ta ntgcnciinoflto, &xccrnx piocutattix
ignominix. Alixcrgodiuinxnaturx pro-
Etictaccs adhibcodx fucrunt i omne Dci
onum fiiitcxplicandum.prcfcfcndx fuc-
runt cx bonitatis ptimgcnix matncc mije-
r$cordia,lengaffimit/u,manfuetudo , fatten-
tia.clementia,3it^\ic illaium vfurpanda o-
pctj.fiquidcm humo pcccator Dco rccoo-
ciliari , & in fjuorcipiins pooi dcbcrct.
Fuctunt c lioRcs produccndx alix.
Souacreai.ij iuuiiucn J.i fuit ; Son,i proMi'
denita,(i. quidcm nou.cil^i acaiioni ac-
commodaia,vfHrpanda fuit. Rtdemptio pcr-
agcnda rernijfic percatornrrt r.da.
iMjIitiaMfTiiJfatcpiiindjtt^int . i im-
fcttitiduiifalusperJita, tcflitticnda Quin
& dccrctum aliud dc hi c fa-
cicndumfu't . '■ ' ' n
hominciocu.. . .
/W, quuio eonon peiltitctant facdcrari«
alia & graiiofiorc voluntati fanflificandi
fucrunt, eonftcrartntur. Atquc hxc o-
mnia vcluti fuodamcnta prxihucoda c-
tantNoux patcfjdiooi.
Aliacri;otcucIatio ,& aiKjlmt»<^i Thco-
logia ncccilai 1 a fuit, qiix illas propnctatcs
naturx diuinx , fapicntiffimc ad faiutis no-
fttx rcparationcii ' 1-
dtioncsillas ffun : , ...
ctcto
DE OBIECTO
•retoi(lo&: oouo focdcic cxpttcando oc
cuparctur.
Vctumcnimuero quumDeus. > pccca-
torum vindcx & tIcoc iuriiflimus, itlas fu-
a$ propricutcs cxplicarc , iftas ailioucs
produccrc ,hoc dccrctum hcctc, vclno-
luene> vcl> obfiileatc iuditia & ▼critate
primitus in legc patciivft.i , non potucrir,
oiH interuentu MciiucoLis,i:i quo citca Ix-
fionc iuUicix & veritacis lua-. proprictatcs
iHas fuas expUcaret , ai^ioa cs tllas perdcc-
rct. bonaq; ncccirjua per ilias ^duccrcc, 5e
dccrctum illud gratiolillimum concliuic-
rec; hinc A/fiiWtfrordinandus ruioqui fMn-
gninedio pro pcccatoiibuslicarct, pecca-
tum harv 1 • mottc (11.1 expiarcc»
impiosl .t.jcabtraeiusrcr-
uacctj miicticotdiam» longantmitatcmi &
pattcntiam Dci expolltant rcddcrcc, re-
dtmpttontm iurriAm adtpifccrctur , remij-
Jwntmfecc»icrum obtincrct, tHftitiam f$cu-
iorMmicpitiict , fpiritum ^ratix itnpcira-
rccdcccctuingraciolxmilciicordixfirma-
itt,fvedus noiium cruorc fuo fjnctict , filu-
ccmztcrnamcccupcr.trct , & Deum tan-
4cm(aIuaniiosadduccrcc.
Conflituit crgo Deus tnflus & mtfcci
corsMcJutorcm Fiiiumjuum dilefiit»/t le-
fumCkriftum. IWc munusa Patvc inipofi-
cum obcdicntcr fufccpir.L^ :n--'- J\ -x-
fccutusiquinctiamnum ^ . c
ctgoiDco ordiuatuscft Rcdcmptort iaj-
• . fjb
isdc-
THEOLOGI.C.
i9
ope-
uacor, Rcx, & C.ipuc fi
Dco.Porro .inic}uumfo'
£ua^umlaboTibus& mi.
ratuv 'ila , canta n n
bcnt .... ..iglonuraⅈ ..
intcr nos.inbonoratuma nol .
quiflimumftut . vc victiTtmarrobis agno
(ccretur , colcrecur , iouocarctur & dcoiix
tUigratixagcrcntui.
At quomodo iiIumadorare,colcre, in-
tiocarcpoccrimus,«(/i/^ ■ .
a"''nMidofrr</frf polftmu.iii ii. ..i. . .■ji.ie
nuomodo auditc de ipfo,
niii pcr vcrbum nobis rcuclecur ? Hinc cr-
po cxiftit rcuciationis de lclii Chrillo fa-
ticudx ncccnicas,& proptcreaThcoIogix>
qux pcccacoruxn faluu kxuict & fufficicc;
titiplexrhivJium , fubftccDcndam , Deus O»
Chrtjiujeiu s, i{nudi{i\imipi\iii Saluaio-
ris noflriChrilli : HncinvirMtternMtVtte
folum cognofcAnt vetum Deum.^qiiem mi- lol.i';.
fifttlefnmChrtftnm. Et obicdum quidcrn
duplcx, uoquotum voumabaltcro fit dil-
fcparatum , aut voumaltcci collatcralitcr
adtuoilum i fcd quorum poftcrius prioti
dcccntcr cft faborclioacura. Atquc hic ha-
bemus TheologiMm,<^axAhe)l>ie3ofuo,Chri-
y?o,mcritilfimo iuic ChriftiMn» appellatur;
patcfadamnfln/fjf.fcd primis tcmpotibus
T^imvfiAiM , nouilfimis£M4»^f/(<7,quod
Je/«C/7r//?idicitur; quamquam voccsift»
ooi confunduntur. Scd dc v-
triu. jVi.^ coniuncltooc ^ fvilinrdi-
nacionc vidcamus. QnumC/, vo.
ftrA Theoiogit obieilum habeMmm Deuin
Chrifttimtitu , ccccc modus , quolcgaltS
Thcologia nobis Dcum cxplicac , vchc-
menccrcft hoc addtcamcncoamplificacus,
& noftcaThcolugia p:x iftalcgali. iutioi-
ccoobilicata.
Omne cnimbooumfuumDeusinChri'
{iocx^Aicnit ; VaiMitvtintUoomKiiflenitu- ^ ,f
do! . ' • /.& plcnitudo quidcm DeUMtii " •*'**
nou . - iim vmbram,yii/«»;^£'r4////rin-
habujrct.Hinc illc dicitur tmMgo inconf^i- y^^y^ ^
eui Dei , ft>lendorgioriAf>itterni. ^ charaller
fiiit txfrejfMeffigtes b^foftafees iffius, io quo
nobis I'atcc infiiitcam (uam ttuicftatcm,
tmmcniambouitatem* mifccicordiam. 6c
ft^tu^mnia* contcmplandam , fpcdan*
dam • & palpand^in pixbct ; adco vt ipfe
ChnauidicMPbilhPO-.ifuimtvidettVidet j^^^ -
^Vatremmtitm ' ' :q *
(i^illo, intuslact. u i i .j .l . iti
Cnt:ftotanquam chMracitrt, cui Jigiilum
per charaiflctifmumellinjprc(rum.cxftant
&claii/nmc vidcripoffunt. Inhac Thco-
logia Dcusvcic & in lumnio gradu o^/i'-
mus Scmfximus idpicct. 0///mM;, qui ooa
raotum.vcin priori Thcologia, fc homini'-
busotHcio fuogeotibus communicare ad
illoi-um bcatifudinem velitivcrum/rff.i/fl-
retfimpios.initttits, tnrmicesia gratiam reci«
pcrelibiqucrcconctliare , ic rcfiplfccntcs
vita xtcrna donare, A/4Aj/n/ii,qui ooo tan-
cum dc mhilo pr odaxit omnia,per aonihi-
D ) lauoQcm
DE OBIECTO THEOLOGI^
5^
ic proac Tulc didxibueotc , cootioguoc.
Nobis vcro cum Deo cimunicituo qux c(l,
ccChrirtoinrcrucaicDtcpcrficitur.Ilh ni
bus coollacgiaclibus.acccirioDcad Dcum,
iahzAonc io iiio,& fruitionc il]ias:quq tcia
bic conridcraDda vcoiunr ) vtinhxctcm-
poralccuianaincidcrc potlunc,&: r"! fiJi^,
lpcnn,cbaiitaccm^icxudci(lap: Hi
vfurpantuc Adacctilum cria uiatuccclia-
ria:vc Dcui locoritacccfTibili , •i r.u.
iiita,quaad illum poiTicacccdi, •
coi3ceiTa& Hduciaacccdcndi. Orooiaiila
Chrifto mcdiancc funr comparaca. Illc n.a
Pactc, qui luccm iubirac ia3ccciram,& cx-
craipfum thcooo iafidcc iullitiae rieidx,
Ham.yxi. pcccatoribus n'n ::dabili , coortitu-
tuscft, vifit/ro/^i...;.. ptrfidtminfan
ltiintifJiHi,(^aa arca obtcdta, & lcgc accu-
laoce , conuioccnte, & condcmoautc. qux
inilla coocinrltatur.vclutquodam vclami-
ncab oculis diuin.^ maicftacis prxrcpca,
chronus graciz cftcoofticutus,cuiDcus in-
ndcac,cumquo nobis in Chriftu cft ticgo-
tium:acq:uc it^nl^ nobisr.iClusctl
PatcrinFilio Idem iltc Chnftusoon nio-
Aoviam qua ad Pacrcm cuadum cft nobis
'viuam^ recctiti iiedicMHit percArncm jnaTO,
lcdSc ipfc x'/.i cft duccDStcda aJPactcm.
Acccdcndi libir!.iiem , imo ins^rcdicndi in
ipfum/'? , ti c^mitm tntra^vclum,
habcmu C/^ri/?/.- qui rtum
vt Sntet. 7/ , & fri.ftciui domtti Dei
copro nouisingtciluscft pnus, vtnosr»/»
•■ ' - ■ V, n,cer-
^/(•r/OTwj.Wcces ir.iqjDco otfcrrc habemus.'
r.ic iaccrdos eli ^ onat,
illc aicari cui imi u ... . w..i. . ..iccn-
(umcruDt Deo Sc Patn aoilro. Sacrificia
Euchariftica Deo oftcrenda? Pcr illum of-
fcrrioportet/ ■ ' ^'reptancnhmbebit DtMs
demanibMi»; .if^ctabona ptjeftanda?
pctrpiritil Chnibilla fien opoitcc, vrhoc
aurhorccom: 'iinccmt^
dcmtingcnd.i ... , . ; --^ ..uma ''acrc
rcpcllaator. iiedacccderc non luiiicit,tn-
hxrcrc Dconobr ' ' ftj Inhxtio.fi fir-
nia fucuTacft,naiu.u. ..<...nunionc innict dc-
bcc.Scdoosillam cum Dconuo habcmus.
Chriftushabcc,& ooscuChrtfto cmrniiiy
^ngninit noflrt fnilo f>artieife.l\lQ caput no-
Hebr.io .
Rom. 9%
ftrumfa(flusdc Spiricu fuo nobudonatjVt
aoi CMroddecarne oi de oJfibM emi wclut
mcmbra ipfius crtcdi , ipfi inlixrcntcs, vnil
cumillo,& pcrillu cuPacrc, T/a/ir/^cumv-
croqj Spirttns fimus Rcftat ftuiciOiqua: vc-
rus,l'oIidus.& durabilis diuiix bonicacis Sc
dulccdiois la hac vicaguftus cft, nua mcce
cancu & ioccllcAu , fcd ct a cotdc omniutn
lcdc aftciluum pcrccpcus. Hzc ct no nifi in
Chnfto nobiscontiugit, pcr cuius Spiricu
iaoobis Kabicance, pronuuciacurin cotdi-
busouftiis ccfttmooiuilluJ diuiuiiTimu q>
filifDeifumHS, ^htrtdtszntJtAtemjLtCX cu-
lusaudicu incctno laciiabilcgaudium cn-
cipicnccs,«nf/7/tf/ nojlrtu inJptQ' f^t:
^fftdemm.DtHm Abbn ^tjtirtm in orani-
bus anguihis inclamaoccs.cii atccuta cxpc-
£kacioac accclfus ooftriad Dcum finalis,
cofommatxiubxfioois , pc: ug
orania in omoibus,& bcacillui :. u.iiur.is,
qux claraipfius Dci vifiooccooftabic. De
quibus ia cercia huius nonii tra(^acus pat-
ic proptius eric diccndi locus.
^ubordioaciooc ipiam vtriafqi obic^v
ThoologijT Chriftiana: vidimus, dc ncccf-
fi utc cius paucis pciftriDgamus.Illa ex no-
ftix conragionis & vitiolicatisad Dci iii-
contannoabilc (an^icacc & iatlcxibilciu-
fticia: rigorC copaiationc oicu ducic , qux
tanro hi.uu vclac iofociabili intctuallo nos
a Dr u d:l(cperat, v£ craafitus ad illu ficti no
pol!ii,ui(i ir« Dci torcular calcauctic Cbti-
ftus,& fooguioisfui prcciofiirtnutiuis, ex
coprcins Sc difiupris corporis vcnislargc
pioflucntibusjhiacum iftum compleucnc:
cpnjcirnriaf<jj noflrin eade fangiiint fno adf^tr .
jki .1 mortHUoptrtbm pHrgMutrtt,\i(^niiiiy- ^^'^ •■■
caci Dco viuo ad ^ppioquarc & ftruire fol- ^
CmMisJinemetu,cum lujtititt <J» JaniiitMte in
ipfiui conJptcin,cunilas die*^it4 nojirt.
Tancaa iftiusfubordinaciontscft il^ccf-
ficas,vc ip(a fidcs oo(ira,Dili fic taChnltu.in'
Dcum cHe ocqucac t ptr lUa a.ioqoit Apo- i.rct i ii.
ftoIusPccrus t(i Dooijttiexcit/iHiteS
Amortiiis,^^ ..dtdit, 'vtfides ac f^ts
nojlra in Dtcejfct.QtiapTO ftci Sc fidcs ifta,
^ Dcoh.ibcmus, noo lcgc ("cd Euan
gratijf Dominiaofttilcln ' ' '> H
(ciipia , quod proptic Vf * .
mo frcmijfionu,
Iliius.
D. lAC. ARMTNII ORATIO,
5»
liliusrei coanderatioiofinttx cd vttli-
tatis.tum ad Hduciam iDgeneraodam con-
rctcQtit$&dctium,ad pcccatorum fuorum
iutuitum coottcmifccDtibus , vc ex lis qvix
didla funt liquct planinimc ; tum ad Chti-
Uianz Rrltgioots ncccilitatcm adQrucn-
dam. Dc qua rcquia & prxfcntis inflituti>
tc iprius Chtilliaax Rcligionis ratio Hc
pofVulac, DODDulla diccrejncccnc habco.
Dicoitaquc, non ChtiQi tantum iocer-
uentum [leccniirium encjadfalutcma Dco
linpctiaini.im tc huminibus imparticndam
red& Cluiili tiJcmad caodcm cz ipfius
manibusacctpicndam. Et fidcm Chridi
Donfub geDer.ilirjpieatix, potcDtix,bo-
oitatis , mifcticordix Dcinotionc adprx-
hcDfi , fedqucmadmodum illc ab Apollo-
liscflprxdtcatus, &iidesillius ab iifdcm
aDDuaciata,& litctis confignara.NoD mo-
ucorargumcto,quo nonnulli io hanc fcn-
ccntiatr. adduct fc profitcntur.quod ncquc
cummifcricordixDei amplitudinc, neqi
cumiurf -!r ipfius rationibus conacniat,
tamp: iciin Chrillum ab omnibus
Kaluandis palUlatio , quum multa hominu
rniltiacx hac vitacxccdant, antcquam tcI
fama EuaDgclii Chtifl:3d illospctucnciit.
Namde iuuitix Sc mifcricordia: diuinx
iationibos,noD cx modulo in^enii autad-
fcdus noflti cfllbtucndum, \-A Dco ifla-
lumfaarum proprtctatum & libcra admi-
lii{ltario,& iufta defcnfioichnquenda. Ac-
cidctautcm,quomodocunque ipfi vifum
fucTit illas adminiflrarc , vi fcmpcr viMat
Eu»nii 'itur. Nobiscx vcrboipftus
ipicnu.imLU.IIIadprimis fecundifq; ccr-
tisfidciin Chriflum neccllicatcm dcfcti-
bic<x oidioatioaciuflxmtfericordiar.mi-
fc! • Dci.6^*frf./ - • ■
, . .;/> , ^41 noii
non 'Jhiehit vitam,ftdirm Dtimantt fuptr il-
lum. NoD inciptt iraDci acccndi aductfus
illum.rcdquamtam promcittus crat prx-
ccdcntibus pcccatisaductfus lcgcmcom-
mifris,maoetfupct Utum propter iocrcdu.
titarem , quia liDcrariabillj ; •
dcrr. 111 filiiim Dct.Itcm : - . v-
7T.. ''f.tnerittniniinptctatuveftru. Bt f>ertittnmundo,ct*tenthrs,:ferJf{lea.Chrtfii
aliui . lUceH vita*t4rna,vttefolMmagH»' \ dicuncur froftnt^mfaHi &lMxin Dotmm.
NccciTc
fcantvtrum Deum , qutm mifiJiiUfutm ,^c#r r.* t"
Chriftnm. h^oi\u\u% : fUcuit Dio per
jlultittAm pr/tdfcaticHU faluare crtdtntet. 1 il4
prxdtcario cfl ftrmode crute^ftntihui fluUi-
iHtludiuojftndicu! im
Iud*is,tum <Jrdf < : . ; . . ^ i ^
potentia. Noo .i & porcntia , qua
Deus mundum coodtditi ab ilLa coim pcr-
fpicuc Chiilbshicdifliopuitur ; fcd (a-
pieotia & potcotia rcuclatJ huangclio,
quodcfl^xrff/M Dei md faluttm omnitre- ;Re;;>.;.jy.
drn:t. Non crgo ciuxipfa tantum Chtifli
iicccllaiiaad impctrandu rcdcmptioucm,
fcil & fidcscrucisadcandcmobtincndam.
Ncquequia piopnnituc fcrmo crucisho-
mioibus, fidcsitliuscflticcedarta: fcdquia
nci:cli"aria cft Udcs iu Chtiflum cx Jccrcco
Dct,lcrmodcciuccypponicur,vtcredcnt<js
itli falueotur.Neq! cx dccrcto taotu Dci rt-
dcsiailluoeccilaiiacil , fedct ex piomtf-
lionc Chrilko a Pati c ia<fta,imo & cx paiflo
tnter vcramquc ioito. Promirtioais lcrmo
hic cit ; PoJJitf.ttk nie dAlotiii gentet h*-
redttatemtu.im. Hxreditas autemChtifli
pr;- • " ' ■i.r.
. .1 u: i; m j^.^,:.i^r:iJUi
licenturinte omnetgtn'
tes.itajue jui exfidtfunt itnedicuntur cum
fidtliAbrahat}). Apud Eriiam; GUinm po- ^*!** i-%
fuerst pro deluhanimain /Jiam.videiiitfemen ^/''•Si*
ItngAuum, <y>votumtai lehouninmanu eint
frojptrabitur .propur labortm an: ■ i-
dtbitfrucJum qtiolaturetur.fcieu:. ij.;..^uas
dl fidesiDilltJ,;///.///iV4^// luJlutJeruusmeHt
niultos,Criniijui!.tfe: ip',crst ip 'rf.ortal>i(. l'a-
dliiciiPatrc in:- ' ' ' it Chiilt ' n$:
Paterglorifiea F . < . v/ cr ' ■ >ui ' 7 • »•
te glorifictt, Sicut dedijli ei aHthcntatem ino- ^ >'
' (fuotqnot dtdijlt f • • !-
• .///-lit/Trn^, & qu.L .j iO-
lur.Coflitutuscflcrgo Chtillus dcctero,
piomTilo & pa<!to PatrisSaluati' irn
inipiuir . ■ ! '.diccntcApoli».. ca- Htb.^.
fteratu . 'oor falutu omuibusfjui
ipfiauJcMit.*Kf \ ndc ct f^catcsfintChriJiodi- Eph.t
:'• - -r • , - ' ; ■ '■ , ■■; ..■•/<»
Pft$im. 1.1.
PfaJm. II».
DE OBIECTO
Ncccfleclt itaque i vc pr o RcligiootsC hri-
Aijnzneccniiatei laociuam pioijluTis ata
& aochora.iicpugncmusi nc, fi Filium no-
bis aut nullix Hdci potumuradirni , ipio
quoquc Pacrc dclUtuamut .- quienim Fi-
j.Icm.t.X}. itumrwn haitt , ne Patrtm quidem hai^tf.Si
Tcro aH itlius nece/Titacis Jtminucioncm
Tcl circumfcriptioncm tantillum conni-
ucamus> Chrilnisipfcapudruos ChiiUia-
oosincoQrcmrum adducetur , tc taodcm
in voiuctfum abocgabitur. Procltue coim
cfl falucis tnctitum , &: cBicaciam (aluao-
di illiadimcrc, in cuius SacramentivertA
iurare nulla necefriratc coinpcllimur. Quis
credit bcncHcium ab illo przflicum cilc,
cui gntiasagcrc non ncneccnfc? >mo qiiis
noD patam&plcQO orc profitebiiur,falu-
tis authoicm noo cflc,qucm falutis autho-
rcm agnofccre non lic ncccifc ? f oniccr cr-
go vrgcndacft vcriufq; obic(fliiftius , Vei
C/;r//?/,coniundio, in Thcologia Chri-
Auoa Qoiltai ncc^ucfcrcodum vt vlloptx
tczttt a fc iouiccm difleparcntur,nift ipfum
a nobisdidungi ChriQum,& cum Chrido
falutcm aobisautcrti vclimus.
Rcquircrct pra:fcns trjdlatus Tt partcs
omncs 8c ilngulas,quib. coofldcraiio iflius
obiculicondarcdcbcc , ordincmque iila-
lum btcuitci ocults obitfcrctnus i fcd no-
lo clatiiCmum & ccIebciTirnum hoc audi-
corium prolixiorc oratjonc detiocre.
Quumitaqur tinca (ic Tbcologix , &
ptzk.itim Cht-llianx noftrx ab obiedo
iplius , Dco & Ch-iiVo,dignrcaS} maicflas, i
claiiiaj, 5 ' cudo:xquumcft Txomncs
quihon -1 imagintm Dcicondito- :
rum.imo Chutliaoorumi &adimagioem
Dci & Chiidi I i;um longc aoga: i
(liorc ciiulo glv . ii. . , fcrio & ardcoti '
Audio 10 iliius cognicion.-m incumbanr;
cxitlim;)nccs feaulTa iorc ji^aius, iucuu- ^
diuSi Ttiliut^ opcram fuam poncrc poiTe. !
Quid cnim imaginc Dci digoius , quam i
pcrpctuo fe in arcbccypon luum rcfled^*. j
rc>Quid iucuadias,qaam cxcmplarisrui
ladiis Ulucaribus continuo irn lati Sz
colluftraii ? Quid Tflius q i.. i col» ,
lufbatiooem magis mji
ailimiUu ? NuUius faoc i.\ ^o^k^uo vu- i
THEOLOGT.C. 55
lius quxritur , aut fra^aoGus ioUcnitur»
Quid crcaturx , fciuo , filio conueoicns
magis & honcftum , quam io Dci i rcacof
tisj Domint, Pacrisuii cogDiciooem 00-
ilcs diclquc incumberc ? QuiJ fanguinc
<.'hrifti rcdcn-iptis & Spiricu eius findifi-
catis magis dccoram. quam ChriflumaP»
nduc mcditai i, illum io menrc,aairr.c),imo
& liogua fcmpcr circumgcftarc.
Scioquidcmvitam haoc animalem Ta*
lias fundioocs poflularc , U (iQguIis prz-
ficicndos qui illa> ad communcin tcipu-
blicz vtiliutem obcaoc , fcieotiamquead-
miaidtaodi illas multiccmporis fludio &
laborc acquircndam cflc. Atilliipfl,qui-
buscz omcto aliisrcbusadcflc & przcflc
roandatum cfl , agnofccotcs . primum
quzrcnda cilc quzadr<_g»//w Deia^ftjli- i,lgtth.6-
tism eim pertinent. fatcbuucur Ac huidlu*
diofuumotium , fuasmcditatioocs,8ccit- •
ras cflccoocedcodas. Daiiidipfc,Rez nu-
mcroG populi , ic. Tariisbcllis impiicitus»
tamcDuondcflitit hocftxidium ptz carte-
ris omoibus colcrc & traiflarc: cuius etiam
bcncficio faclum dicit , vtnoo modo
jlibuifuiiizASimagiJiritfafientioreuAferit. ^y*'-"5«
QuaotopcreSalomooiic ipfcciuidcmpo-
puliia foiio paccrooadmiaiftiacor. indi-
"QinarumrerumcocoittODcprofcccrii, te-
ftaotui tria oobilimma Icripta illius ,quz
cciamnum cumadmiracionc ic graciarum
adliotic Icgic Ecclcfia. QiJumauccm oi-
hil diBicihus nc, quam bcnc impcrare , cz
Romaoi Impcracotis feotcocia ; qux po-
cerit iufta prxtendi caufa ocglcAi ftudii,
cui ctiam Rcgcs fua tcmpora potucruot
impeodcrc ? Nec mirum ; Deo coim ia>
bcocc idfacicbaor , tc nobis ciofdcm Dci
iulTum omnibus & fiogulis cft impofitum.
Dicebat Plato , tum demum Re/public*(fa-
rebeMtat, ^Hum atitprtncifes iQttrum mo-
dtr/uoris fhiifephiirfnt u r.aut Phile p<ph i il-
iatMtlminiJirMrent. Nostdlongc iuft.usaJ
TheoIogiamrraQ5fcrreponumas,qnz ve-
ra cft ic fola rcrum diuuurum fapicncia.
Scdvosr^^o- ■ .', Lonccrnuthqcmouita Qo-
ilra,lcv.. cruditiiuucncs , quipa-
TeQCam aut mecjcoarum , & Tcftra ip(o-
Tttffl c:i..m toiaauic>ifti ftudio dicati, de-
£ UOtty
i
54 D. lAC. ARMINII ORATIO,"
uori&conlccraticIlisjDon vtilludpropriq ; agirc, mcnteintcntaiaid, quodvoblscx
cantum falutis promoucnd* caula fcdulo fcopoeflpropuntum. Hoc uficiciis.cxi-
cxcolatis, fcdvtaliquandoipfi fjntflorum I puitcmporisfparionon panirendum vo-
Ecc\e(\x, qt4A (OTpm Chrilltejl, (y> plcnitHdo \ bis,&aliisvtilv:m,»»'yMf<'^«»//o»M Domi-
iUtus ^iiiomniit implet in pmnihf4 iloccadx, ' mptogrc(rum£icictis. S«^rrrwmrm>»yM«m P/i/.ty.lf-
inflrucndx.xdificandx.clcganccm & Dco
tratinimam operam ptxftare poditis. Vo-
is ccrtc perpctuo ob oculos obuctfctut
amplicudo& maicdas obicdli , quodiurc
meritonos occupatostchciiSc cxitlimarc
niliTl cfle gloriofius , quamin DcoChri-
ftoquceiuscognofccDdo , no<itcs dtcf |ue
incumbcrc , quuravcra gloriatio io Dci
Chriftiquc cius uotitia confiftat Cogitatc
quantanntifta , inqux& Angeli dcfidc-
rantinfpiccrc, adquorum nomiois com-
inunioncm & vos aditum iam vobisfaci-
tis , & Dcus vos aliquaodo ( quod opco 8c
Ipcrojeft vocaturus.
• Imicandum vobisproponite «qucmlu-
bcntcs aguofcitis prxceptorcm , clcdlum
Chri(^i organum, Taulum Apoftolum,qui
tanto dclidctio Chiifti cognolccndi ac-
ceofumfe proficetur>Tcnonmrfffqitomnia
mundana ipfius cognitiooi poftpofucrit,
fcd Si omnifittifcypfatnmultatierit,^ Chri-
Jii mtitinm lucrif»certt. I ntuemini difci-
pulum eius Timothcum,quem co nomine
fcliccm prxdicat , quod kputro f»crmlite'
rasedonmfutrit » in cutus fclicitacis par-
tcm&yos vcoiftis, & porro ycniens vl-
ccriiis , fi qux \dcmDoilorGentium Timo-
thcum fuummouct,vobi$ ctiam capcirc»
da & cxfcqncnda cyiftimabitis. Vcrum,
noii diligcntiam modo hoc ftudium po-
ftulat, (cdf ' mooiam , &ifvnccrom
Dcoplaccu'.; 'm. Sandlumcnimctt
obicclum , imolan<fVumrjoftoiumquod
odintucmtni.quod c-
i, i .ind^a pollui uon dtL. i n,. •
tan dclideranc fui vfurpationem.
Diccbat antiqua Gcntilitas factificaturj,
proculhincprocii: " fa.ni. Idvobisiu-
ftiorccauf.ihiCi:.^ . l andum, vbifacrtfi ■
caturiitisalfiflimoDco , & Chiifto eius:
cui .;ndtus Angcloium chorusfan-
!■ -lamat. Ncquc patiami-
%\,\. uincambitis, in diuer-
las fancsaoimustiahatur. Hocagitchoc
Domtnm tin^entibui ft impArtitur. Imoeo
ipfo ." ' ' ■■m vohu ipfi parttm prdtltgijji
dccl.i , . jri4 fola a vohu mcn modo Aufc-
rttur , fcd maius indies incremcntum ui-
V is\.ftiis itapcrcognitinncca
Ll c.. V. i., ilhciusdilatatis , vt ampliffi-
mum Dco& i.hrifto habiuculum in !)pi-
ritu (iQtfutacx.
DIXI.
ORATIO SECVNDA,
De
Authorc drfne TheologU.
QVl 1(1 dcmonftratiuo vcrtaDturdicco-
digeocrc, & laudaudum aliquid vcl
vitupcradum fibi fumunc , occcirc plcrum-
quc habcnt fufpicioncm , qux facilime au-
ditarumanimosinuadir.a((:amuliiii quod
Qoncxjtfcdtuamotis vclodii immodcra-
tioreaddiccndum fintimpulfi , fedccito
animi iudictoaddudli ; quod nou ardeo-
ccm (ux voluotaiis fiammjm » fcd claram
mentis fux luccm , rei ipfius , dc qua adluri
func > QacurxcooueoicntQni , fuac fecuti.
M.hi vetoidncccflanumuon cft. Res e-
iiim tpfa , quam fumti commcodandani^
fufpicionc ilcam a mefaciicdepellic Non
dimtcorrachic ctiam amori&afFci5luicu-
ccdrre : vcrum in ca rc . quam qui non a-
maricipfum odit,& vitamaniinxfiixpet-
fideproftituit. SacroCinda Thcologiaeft,
cuius ptaftautiam & dignitaicm icnui o-
latiouc cclcbro . quam fcto vobis omDi-
bus cflc comracndjciflimam : ftudeo u-
mcoiltam jfifictipoflfic , commcndacio-
rem vobis rcddcre. Hoc ('ane poftular
nicritum ipfius > hoc ofllcii mci cxigic
ratio. Ncquc id ftudeo > vc digaicatcm
cius cxj£gccc{naliuBdc adfciiis oraimcn-
cis:
DE AVCT. ET FIN. THEOLOG.
th' fctfc^x cnim iiuius puIchncudiDi ni-
hil addi poccd cxcrancuin , quod ilbm
non dcdccorcc : Explicocantum illa.quz
ijfam pcr fe commeudaot affj:im. Illa
funt ebifflHm KiMi, 0uthor,finu, (ycertitU'
do. De olfiino dizimus quaatum dcdic
Dominos : iam dc /jh//?c/^< (5»7f/;eciui"dcm
dtccmus. Paxic Dcus vt ipfius Thcolo-
gix duilum fcquar io omotbus ■ oihil-
quc uifi qucd i(>(t conucnicQS . Dco di-
giium > & Tobis vcile ptofcram > ad oo-
mioisipdus olociam , ooit.iquc omoium
aggrcgjtionem io Dooiuio. Vos cciam,
AuJiturcs clatitnn.i & huinaQifTimi , oro,
&obrccio , vcqua bcQcuoIcntia &Jttca-
tioDC dc Obiello Thcolygia: diflctcntcm
au ' . cjdcm dcciuldcm Ahthort
fi/ii i.wiu;umaudutu.
Dc Authort aclurus , oon cooccxam
laudum iplius longa prscooia > qux illc
quic^cm mcrccur , fcd apud vos oon c(l
opus : dicam tantum quis AuthorCxt , cum
quo r«lpe3u confiderAfuiuj , quihus fitis pro^
prirtAttbut vfiii fit tui ThcoiogiAtn reuelnn-
dMtn, (^que modo iUam pateftcerit.
Qucnudmodumautcino^fVi^MmTheo-
logix bifatiam coolidctaaimus , ica cius
Autherem quoquc fccuadum duplicem,
legAluxn\vanan\ht.EuaHgtlici, Theologie,i<:
l'pc<flum, babcmusiutucri ; Ttfiogulxtra-
^atus oodtipattcs (ibi aptc & cxamuHjm
rclpondeaot. Vtiobiquc idcm nutbor tfi,
^ui ohieclHJti , dodttua; tcuclatoc idcm,
qui ciufdem mateiia cl\ dc acgumeocum.
Qaod cxfctcDCiatum numero nulii com-
pctic ahi. Qiiamquam cbim omocs au-
thorc Dco . qui IcieDciatutn Dcus cll,
glotiari polTuut > obicclum camen aliud
nabcnt a Dco , vt vidimus , & qutdcma-
lit^uid a Dco produdum. Scd Sc in ipfo
alicicotc oou paticctparticipaot cumhac
uodhiaa > quz pccufiari quadam racio-
oc . & multum ab aliis fcicnLiis diQiudla
Dci autlioricacem piaeccndit. Legalti ita-
/jue Thejicpe Author efi Dtus , Euangeli-
ca . VtMi Chrtfiiis eittt ,■ vcl Dcus in
Chrifio, cr/erChrifium. Icacoiuitcflatur
Scnptura « ica poilulac ipiias obic^i ra-
UQi quod pocco fcorfim in vcraqaccom*
monflrabimus. TheobgiA lega'U Autho-
rrwDobis defigaat Scripcora antc lapfum
hifcc vcibis : freccpit lehouah Detit homi- Gem.t.
tii dicendo, Exoniniarbore horti come^cndo
comedes , at de arborc /cientii boni mali
non cotnedc: ; addica comminatiooc vec-
bi lis , fi pracuaiicau tur homoj ac
pii . juc m ty^jo arboris vitx , ll qui-
dcm lcgi obfcquerciur. Scdduo qua:-
d^m lianc Icgiilaiioucm vt przccdGjKinCt
ica quoquc ab homiac pixcogooiHlc-
bucrunt ; Natura Dci faptcos , bona , iu-
fta,^occas;&: iubcodi autoricas.qax crca-
tionc oiiutir. PiA\ognit3 fuctunc
hoinioi . &CX patcUcliouL . • iliari-
tM cum ipfo conuciGurij, &: ^ .lum
illum cum im ommumcantist
cuius inlbucti. i,. u .ijync os ex.yfibuiGei$.i.i$.
meu &cArodecarnt me». Vtriuiqnc huius
tci nociti.im fid^i ttibuit Apoftolus , &
ptoptcrca patcfaaioni Dci. Iliiushis vct-
bis : Accedentem ad Deum credidijfe ( fic Hebr ii.
ctiifnle^o )oi>ortetefeDeum,(yremftner»-
toremeffe iuquiipfum requirunt. Si ccma-
ocraior, cigo fapicas„bonu$,iuftus, po-
tcos, i.-no & prouidus rcrum humanarum
curacor. Alcerius ifiis : j>er jUem intelligi-
mus conftruBum fnifie mundu) Dci,
-vt qtu cernimus non fint ex adfn nsfa-
cia. litquamuisilludhoc pnraxvohomi-
ois ftaiudclcgc moralicxpreflc&fpecia-
tim Qoo dicatur , tamen quum dc f) mbo-
lica & cctcmoniali ( qux cxpcrimcotum
fuic obcdicntix lcgi morali ab homioc
ptzftandx , & dcbiti adobedicndum Ic-
pi motali rccoPnitio)idaffitmctur,ctiain
dc morali cft fubintcHigcadum. Quod cla-
tius probatui io lcgc morali perMofco poft
laplumrcpccica,& l*pcciacim populo Ifi-ac-
lis patcfadla,his vcrbis: Loquutiisefi Deus ^f^ .^
omnia verba ifia : ic : qui gens ita magns cui
fint fiatiita (jy> ludicta iufia,ficnt
Jalexifia . quamegodocoram vcl ...iuf
DcditauccmcxpatefaAionc & iuflu Dci.
licna :AbfeenditaIehoua Deinofiri funt,rt' „
Ui ' (Ira fnnt crfiiiorum nofir&rum vf- "*'^^'^^'
1] *lum,vtfaciamMs omniaverba/e-
githMiui:EtipudViu\a:6)uoddeDeocogM. Rom.u
fcifotefi manifefiutn efi in ipfwDtut n. mani-
£ X fefium
D. lAC. ARMINII ORATIO,
Tim.f.U.
feJlMmftcit. Euincit idcm obic^i lacio.
Quumcoim Deiu (m ^M/WvQiucrfi , &
noD oacurah iQtccaa> fcd voluouiucxtcr
naquc opcratione . quxcaotumdciuoo-
pctiimparciturquancumvulc , &petmic-
eic ipfum , vodc pcoducicur > aihtlum>
accciTc cflillius pixflaociam looge cicc-
derc ipfius *n Mc fi &proptcrca ctiamho-
ininisicap ■ Qua dr cauraioScri-
pca^dicicur , iMCtw h*httMre inacctjf»m,
qu Janta cijiitatc crum acuri'Iimam cu-
iufquc crcacuro. prtibincitactcm , vtob-
Rcligioncm pcrpcllcrct » no^tailioi fibi
cumDe» JE^eri* congrcflus c(lc (imula-
uir. Ccrca fuciunt h^c 6c cuidcntia rcfli-
monia notioni&inanimis hoininumanci-
cipatx , quod nulJa Rcligio mfi origiuc di-
uina & c CQclofuDdamcDtumhabcnsrecipi
mcrcrccur. Adco vcium atbutati func>
quod ncmo Deum , auc de Deo quippiam
nolfc qiicac,aifi^fr Denm. \ tdcamus
d. ■ittEHMgeltcM. Hu\\xiDeHmiC
Chi AHthorcm fcctmus, Scripturaca-
dcmfictubcDtc, jcobicdiractoDctanco id
poltulautc iuflius , q-ianto ipfum iopro-
ic crcacuto. prtitrtngitactcm ,
cundatur& obrcucbtcfcaci Diflctrroadhi-
bico ccmpcrameoto coafpicicndu fc prae- i FundiorcCiptcDCixdiuinxabyiro cUrcco-
'^[^•SS'$' bcac : quxcrtipfapjtcfaftio , citra quam ; ditum,&maioiibusmenshumaujtcncbris
tentlrrfu duttur pofH$(fe hAbunculum Juum. ^ obUlla iguoiantia; Et Siripturjm quiJcm
Ncqur ipfetancum.fed&wriM* &cogi- , huic noltrx fcnccntix praruiam hibcmus
tatiortes tMnt?fHnt nohii •Ittorts , tjuaafSctli quam pluvimis locis. Paucos iccenfcbi-
i/>famterra/nahitHfitneexfuj>er»nt.jtfiior;es mustptiusqui Deo&Patri, ludc quiC/jri- i.Ctr.i.j,
D</,qMz vix DcidicuDCur , 5cprarictcim ifio huius doftiiux adf ribnnt paccfatf^io- lo.
grtatio,initiumvis.Deia^l>tUata, Prouer.g. ' Dem.Lflj«f/wiir,inquic ApoltoIus,/ir;'/t'i
^uaDeuiCJtrevcluccibliomaicflratisfux ' tiam l eiinmyferto occHttam tUam , quam
cxpitj oon nifi Dco reuclanrc iunoccfccrc Dem f>rAf nier.it ante fecnia in gloriam no-
potucraac , &qualitcr fas cft cognoici. ■ ftram.iijbuautemDtmiUamreuelauufer
Qut d & antc /</«r vocabulo ab Apoftolo Spiritum Idcm Apoilfdusdictc : Euange-
tfurpaco cft indicatum. Cogit.^tioacs vc- Ititm Juum &praconiMm leju Chrifti , quod ^"^- '^-
fo Dci& voluntascius, tum qnam ano- ; temporibu* arernutacitumfint , manifejlum^^'
l»isfieuvulr , tum quam de aobis faccre ' tffe faHumper Scripturtu Propheticof exim-
Aatuit i quumiibcrx fiat dilpofitionis. feno aterni Dei Pcrrojrcdajn dc Chrifto ■^'^"^•JK-
quam Tt«,'v»^ji'»j Dci dcccrair, & con- j confc/rioacm cdcnti , diJcicipfc : Caro^
filiarium nullum adhibuertc , imferHeJii- \ fanfuunon reHelarunt tili ,feJ tattrmeui
gabiles Jtnt Qr imfirjcrutabiles cft ncc clTe.
Atquc hifcc r ' \tlu .Theotogia,
quxquum cic:.< , .. a Dco tcurlu-
tioncmnon cognofcaarur . i7/«m iliius
Auihct emtiW- cvideotcr confi>. ttut. Adili-
puljtin r •" nuloium Tniucifitjs. Qmd
hhadar , quid ^^ianm Crctcnlium
RcgcsiuAitiimosantrumlouislubiic coc-
' re lcgc"- ' " • scx in-
.jis , quas. . , lomul-
^.ibanc. quam quod fciTcoircceptura noa
itioifiHiuiiiituscrcdctcuturacccptx i Ly-
r-i<-"'l' -'' • 'nm imitatui , quum
, > cdct cooditurus»
Delpim n\ ApeUmein < ommcauir,vtrcucr-
(us lcgcs fuas eraculi Delphici aurorirarc
rcddcict commr 11 Jacas. KumM Poin} i/iue.
qutrjlin calu. Chnilo idcrr rribuic loaa-
ncs B Jiccns : Filtm quieft in Jinu ^oan.^.li.
Patru. ,v Deum tnarrauit Bt L hi i-
ftus fibihis vecbis : Kemonsuit Vatmnnt- Mtttth. ii.
ijue Flium nijicui voiutrtt FiIim riuelart.
E:alib: ' :ifefaut nrmen tknm homini- loan.iy.
butqu • mtht e mnndo , & cognoue-
runtv. . Vidramus patcfa-
dlionis iU • i . ,jjQ_
nc Haii. i . — . , > , i,.i.login
E Hangelua proftic agcnshis vcrbis : K*-
mo noHii Patrem niji Filiu« , <^ nemo nouit
FitiHmniJi Pater. Iraquc ncmo '/»/rf/7iauc
F//i«/» potcrt r^uclarc , in quorum tamca
aotitta conftlbtEuangehum. Bapttft^eiar-
drm neccllicjti^ allcKOc cil , quum inquit:
Deumnemovi.iu vntjuam, Huius T^oe-
tipopuh Quiticium fciocioics aaimosad | logix cfl iUtt Jnpitntia , ^ha in myfterio ^
9V<nI-
DE AVCT. ET FIN. THEOLOG.
57
/.Ctfr. 1.5. dicitur Apoflolo , quAtn ntmofrtn-
tifHTt» hnim feciili cognouit , imii/juAnme-
^ue oculm vidit , ntqut AUru Mudiuit . netjut
in mentim hominu vtnit. noD itKcilccfiui
cognita}& vclut cum piimis notionibus
iu crcacioDC imprcdis iQclita : non diCcutlU
aoe ratiocioacioDc 3C quidra. y«<//#rmom^iM
quos dectt Spiritm fAnStiJ teHumiata. Ad
Mfh.yiQ. JiaDC Tl<rnIogiam pciuocc faf>ientia iila
Dei m ■■ a, tjunm ncceffeejt [>rincifib:u
fji>f#tejiat. rlii innoteftere fnr EceU'
J!ami(cc\ii, 1. ctum Angclisfuturainco-
gnita. Quio?(]uod ipfz Dei proruoHitJccs.
auM nemo nouit nifi Sfiritut ^ui efl in Dto,
hic doifliiuacrplicanrur : imoipfa fipicn-
tix Dci Ungitndo, latitudo .frofunditti'
«////«m/o» vr ApoflioUis alibi inqQir,admira-
bundus & vix inaenicns quibas vctbis plc-
nitudincmiiluisThcoIugiarcDuncicc ? la
hac proponitur cogaofccda charitns Chri-
tfh.^.li. ftifOmni eognitionejuftrton paxDeiomnem
txfuptrans inttUeclum. Ex qmbus clarct
cuidcotiinmc , Obicdum Thcologiac
£uaogclicx2'Dco& Chti(lorcuctandc>
buiflfe I aut pcrpctuisobfcnum tcncbris la-
ceici hocclt, Thcologiam Euangclicam
ad ooflram cognitioDcm oou vcnirc, &
ptoptcica ( quod bic neci:num ) nuUam
prorfus hjrc. Si cui volupc cft f & ics faoc
auc crroris anfam arripiat > cx lus qu x ita
diiimus,acnf'oIus Deus& Patcr, lcclufo
Filio, author Hc dotflrioa; lcgalisj idcm vc«
ih PatcrpcrFilium EuaDgcucat:noDnulIa
addcoda cruor, qua: lulucndj: lAidifHcul-
tati , ic QCgotio , quodagimus , potidex-
plicando porciuoc fcruirc. Ccnum eft>
quemadmodum Dcus pcrfcrmoncruum»
qut Filius cius cdt & opicicum omoia ctca-
uit , & homiocm pcr imagincm fi^ i ica
quoqoc nuUam abillo cumhomiQcH>m-
muQicattoQcm obiii,Qi(i Fiiit & Spititus
faoifliiotctucntu. Qui ponit?quumopeia
diuinicatis ad cicraunc indiuua» & idcoi
ordo ncopcrationisadcxtrai quicdotdu
pioccflioaisadmcia. lcaqueFiuum.Tifci-
moQcro Patris, & SDitituinfaadum,qui
prophctiz Spii icus clt , ab illius cfficicutia
icuelacionis nullo modo cxcludimus. Scd
alia tacio cH m patcfa^iooc Huangclii»
noa quidem tcflificancium refpedu per->
(oDatum, (ed modi, quo i(lx TcaiunrcoQ-
(idcrandar. Patct cnim , Filius, & Spintus
faodus babcncincerfcnoQrcfpe^tumtaa-
rumaatutalcm,fcd&alium quiavoluo*
tace ducic oiiginem , omaioo tamco con*
UcoicQtcm naturali, quz ioccrillos cd, tc-
laciooi. EA proceilio ia pctfoais ioccraa,
cfl cxtcriu > qux midionis nominc m Scti-
fticiecur jcouclcatius ida, &pcr(iDgulas pturis2ca Pactibusadpcliatni Cuiuspo-
parrcs dtfliodlius iorucri ,cooiiciaciIlco- Acrioris racio io hac reuclatiooc potidl-
culos mcocis fux in illas naturx diainx mum cfl habem^a. Paccr caim paccKicic
proprietatcs, quas propiio fuo modo vc- j fiuaogdlvm pciFiliumfuuro.&Spititumi
nitas enariat hxc Theologia:ioiIlasDci . fcd pctFiliuro, quami(rus(A,vtMediaco-
a(flioQest quasinluccmpioclacithxcdo- j rispanesiotcrDcuat&bomiBcspcccaco-
ftrioaiioiiram Dci vohiBtatcm,quam ipfc ' rcsperagerctiqua acv>' '/^«•^'■''/«'''«iqua
Euangelio fuo pacefccic . &: diAtndlius nc- 1 Deiuincarnemanifefiatiui imoquamor-
ccnitatem diuiox patefadionis intclligcc. Tuus c(l, &: ad vica refufcicacus ; fiuc id rc-
Si quis compcndio vti volct , Chriflam ] ipla adum fit, fiuc in decrcto *: co-
modo coDtcfnplctut : ^ qnumadmirani- | tia Dci : petSpiricum, quaillc 1. ..uus
icmillamfcrmonis&caroisvnioaem, of- Chri(ii,qucm ChtiAus a Patic pan!on«
ficiiquc tmpofiuoocm & exccutioncm di- fua & moitc iropctrauiti quem rejujcitaru4
ligcntcriliruitus fueric.fiinnlqucquod to-
cura hoc voluntarix ritocconoiv.ix , & !i-
benimx difpenGicioois Deit confidcraue-
ric : non potcric quia palam piofitcatut,
ii^arum tautarum rerum notittam dcd nifi
pcrDci 8c Chrith rcuclationem habcri po-
IQiirc. Scd nc quis (laiAcrioitt fulpicioais
amortuii. & coUoeatus mddtxteram Patrts,
ab codc-mcA adcptus. Inccliigtiis opit\or«
diAiodtoacm quahic vtcadumexiflimo;
dabo opcram vtcandem mccun tis,
apciti/Tir' ' v,r" ,r.- r locis ih ~v . . .lu-
tionts I 0/n«r* , ioquicjt/4///,.i|,
C bxi(lui,rriM/f/« mthifunt k Viurt, & ntma
£ j n«ui$
iMir. 17.
i,P</r.j.
II.
)8 D. lAC. ARMI
fio«/V TiliuTH nifi PAteri ^ntmonoutt PA'
trtm nifiTtli$tt. Tr^dicaith rtMcduTori.a
Paciccui fUcuit vt inte omnispUHttudo in-
hAhtAret.
li od cm fc nfu 1 at eli igc D du nrt q u odC lui-
ftus dicitiapud loanncir : verbA tr«di-
difii miht.tratii ' :
vere norunt tnc : . lunt
ittt»ttmiJfufneffe.Vndcippiict,V.\tremi\-
Utradidin iaroii-Quat\- & jliolo'
co dicit : ii ; 11 rr.ijit Detu ' ' -■ !hu{o
quttur HuicaJlhpalacutBapi. . .n!::
Lexptr Moftn d*tA eji , gratia fy> veruiu fer
leju/ni" 'j.Ai illcquaMofi oppofitus
accuL 1. . . .V V. ^> iidcmoaDti pccc.1 torcs ,con-
lidcratur vt Mcdiatoi mtcr Dcum & pcc-
catores. EodcmtenduDtquz ('cquuDtui :
Deum nemovidit vnqumm.Ftliui qut in finu
P/i/rM#/2,(idcliadmiilusquaMcdiacor,ad
intimam rcccccorum Pauis iDtuitioDcm}
inMrrsuitnobti.Paterenim diligit Filiumt^
froptertM omnia ilii dtdit in ;7;iinM>ct iam do
^riDam Euangclii quamcdctcxpofuurus
alii nuodaco Pattis. Et in omai»quam pct
Cbtiltuhabcmus rcuclacionc , valct quod
cAinitio Apocalypfcoslobannis : ApocA-
fyffis Itfit Chrifii.quam dtdit illi Dtm vt in-
tUeArttftruitJmt. Pet Filium icaqucluam
Dcus manitcllauit Euangclicam Thcolo-
fiam , quatCDUS illc a Patrc cmillus cll , vt
lcdiatocis munere apud homincs Dci
oomine fungcrccur. Dc lipiritu faodo tc-
ilatur cadcm Scciptara ,quod vi^piritus
Chiifli Mediatoris , & Hcclcn.r lux capi-
cis< Euaogchum patcfeceiic. Chriftm(\a-
quit Pcrrus ) per Spiritum fpiritibm , quiin
cmrctrt trmnt ,profe{\us pr*.dicauit. & quid
prxdicauit ? Rc(ipifccatiaro. Itaque per
Spiricum fuum canquam Mediatoris : Spi-
[itus cnim Dci folo hoc rcfpc(fbu adtcfi-
pifccoiiamadhorcatur. Clauusapudcun-
dem ApoAolum : Dt qua fmlutt inquifiut-
' runt Prephtti , qui vtnturmm in nesgrAtimm
pri.dixerunt,Jcruttmtes in quem tempont mr-
titulum prAnHtuiitf iUe , qut inijfii, Spirittts
Chtifti,ttjlificmrttur qHt. md Chriftum ,pmf-
ficKes , glori*m poft iliai coKjtquururmm.
EtSpititusquiijcni Chiilliqua Mcducor,
aapuc LcQhCuc t quod ipfumobic^umc-
Nll ORATIO,
niocit tcdimooii ab ip(b prarBUaciarf)
Qitod fcquitur pautu podomncmcxclu-
dit dubitatioacm } c^uam EuAngclium ipfts
prtdtemtum dunut ptr emtjfum t cxlti Spiri' >
tunijmncium. Emitius coim illc cH a Chii-
l\o mddextermm Patriteleumto, vced A^tor.
i. qui locus ctiamhoifiim adtcx propo-
lliOi & propictca dignus cuius hic lutla
habcaiur ratio. Ita cnim habet. Itmque
dexttrm Dei eleuatttt , oiffuni Spiri-
tum jmnHiim Adeptus, cjj.i.i;; fj. cqnod vtde-
tif^oMditis} ncmpc. 5'piiitum per qucm
prophctabant . 6c diurifis Hnguis loque-
baatur ApodoU. Sutficcrcoc quidcm ifla>
(cd non potTum vt locura o^- biUnimum
pr.T:crcam , ab ipfo ChcilVofoljadis di(ci-
pulotum I pioptct abicuin ipHus dolco-
cium . aoimiscnuuti.Ti t/t mhiero [ia ■ Mmtt.i 6. y.
<^xmii\c]conJ'oUtor,Jeu . . . iuocmtm.C^ni if,
miht vicaium piz flatiicopciain ( (iccDttn
T cnwWianai) nonvenittmdvoii Jinautfm
proftclu4 futro,mitlAm turn md vos: Et quum
venerit mrgutt mHtidum.^c. llleme glortfi-
cmbit , quiademromccipietquodrtnMaciabit
vobit Mittct cigoillum Chtirius, vtMc-
dutot : Accipictdcco.quod ChiiftiMc-
diatoiisclliglorihcabitChiidum.quaMc-
dutorcd, & caput Ecclc(ixaDco con(lt-
tucus, illagloiia, quam Chiidus ncccdc
habet pctcrc a Pattc fcqucoticapitc. Rc-
fricac mibi i(tc locus altciiusmcmoriam,
qui ipfi mciicopacallclusdici ^otcd-.Spiri-
tut JanHui (inquic \oioc\c%] ncndum crmt, ^^^•7'}9'
quim lefmnondum ermt glorificaim. Notnin
illudooadcpcilbna Spiritus.icd donisia-
tclligcndum , &i. pixfcitim prophctix.
Chiillus autcm gloiiBcatu^cU qua Mc-
diatoc : atquaglonficatus mttucSpiiicum
fao£tum : Spiritusiuqucfjnif^uscmidusa
Chrifto , vt Mcdiatorc. Et ptoptctca Spi-
ritus Chriili Mcdiatotis Aucbor cA pro-
phccix Euangclicx. At fuic Spicitus
(audus cciam aatc Chiilli glorincatio-
ncm roifTus ad patcfad^ioacm Euange-
lit.lia fau^ cfl: , &: (ic poAulauit Ecclc(ix
ncrcllicas. Vetum fit Chriftm esl heri & «'* i3-«-
hodi , idem(^inJrcuim:i\\c<^\io(^\icmm-
Hmtw mb initio mundt , & propccica ctiam ^f^.if.T.
uunxctuTciutus* & ^louficaius i fcd io dc-
ClCttf
DE AVCT. ET
ftto 8c prjcfcicmia Dci. Verum, vti con-
fbicc t Dcum nunquam Spiritum fuum
Ciniaum ad EccUliim mififlc, nifi inccr-
Bcnicntc McJiatorc Chiifto, & illius rc-
fpc^ujdiftulitcxubcrantcm iftamropio-
ulljmomm donorum cfFufioncm , vfquc
dumChriftusincQcIum cleuatus.iodcca-
dcm tantaabundantia dcmittcici:claro&
euidrntiatgumcnru r '1 h .ns.abco.km
iam olim dcftiDallt Jianfmataio
EcclcfJam,a cjuo.tupta p«t i^>lius adfcn-
fam vndofilliina aquatum (uper coclc-
ftiura nubc, tantas nubcs giatiarum dc-
fiuctcc, 8c rotura EccUlij: corpuspctua-
dercr.
Coxiucnicntiflimc auccm , & iuftilTima
caufa Huangclux Thco!og:x rcucla-
tioChtifto, I • i > '.cdiatorcft, 6c Spuitui
fant^o , qu. .coiis Chnfti Vicarius
cft , & Aduocacus,aduibuitut : tum quia
Chriftus, vtMcdiatoi,hmcdo(ftiiuxlub-
Acrnicur, tum quia Mcdiationis munctc
pcragcndariftaradhoncs, pcifercftda. paf
iioncs , iiMj ctianJa Lona fucruat, qu.T
bonam parrcm irpLnt reium Euangcho
Chii(h cnunfanda.um. Non rainimer-
go ,Ccorc(pc^l<i cft Euangchi rtuniftfta-
toi Chnftus , quoUliusclt ouicd^um iptc,
k fiuangclicaium gtatiarum impctiacor.
Doniinus,& communicator. Qjumquc
SpirituiChrifti Mediat«itts. & ia( i:isno-
ftri , lii vmculum vnionis ooiiix cum
Chiifto , tx qua pnrro coinraunioncm
Chrifti 8t omuium i,Mius bonorumobti-
Deinusi xquum eft, vt&ipfchoc, quem
^ivimus. rcfpc^u. Kuangclicum iiiftm-
mentuin ti4ci , pcr quam Clitiftus in-
Jiibicatin cordibus aoftris,mcntibutpa
tcficiJtjA: ccrdibus obfignct.
confidctatio &caulam noi)iscx!i.. , .
ficri poflit , vc Dcus tanta lcnitatc .
ticniia , longanimicJtc fuftincac , >
dum fiuangciio obtcmpercoc quibus ...
■aniiaiur ; & immcnrurti piXttuc igoo-
-raotix & infirmitari noftrxroljtium Vi
detis, vt opinor, auditores , lingularcrri
iftum intuitum,noii cxiguum dignitacis
graduro, aiidcrc Theologix noftr* Euan-
gdicz , ptxtct iftatn, quam a commuQi
FIN. THEOLOG. 19
Auchotis roQndcraiione obcinui^ St
porto conHdcrarc libcacqua fua (apicn-
tia,bouitatc,&: potcntia vfus Dcus,Thco-
logiam inftituetic & icuelaucricnoQpa-
rum accedec propofito noftro rnomcnci.
Omniaquidcm rcicnciaiumgcaeraezDei
(apicntia origiocm habcnt , eiufque bo-
nicate, & poccncia horainibus lunt com*
municata, fcd , fi Iiccat(vtlicet)gradu$fta-
tu re in cxtctno dininaiumpiopiiccatum
ci , diccmus omncs alias , prxter
han. tioiaara ,cx (apicntii Dei infcriore
exottas clTc , & mioorc booitacc & po«
Cencia rcuel^cas. Ex obicdli ptxftantia
banc rem xftiouic fas cft. Vt raaioi Cx-
picntia cft, qua Dcus fc,* quam quaalia
nouit : ita maioradhibitafapicnciaabipfo
in fui- ijifius , quam aliatum ictuin , ptce-
faclionc : ficquoqucbonicasamplioreft,
qua fcfuramura bonum homini dat agno*
(ccndum. quam , qua aliarum rcrum co-
I gnittoncm impaaicur. Maior cttam po*
i tcntia,qua ad fuperoacuralia cogtiofccO'-
' dum cuchitur oaturajquam qua ad homo-
' gcocafibi Sc cognarapciuidcndumdcdu-
cirur. QuAinquam igitur omnes fcicn-
tix Dco giuriaii polVunt authoie , tamca
& hic oou cxiguo inteniallo fupciaDtur
a Thcologia. Vcium, vchxc coafidcia-
tio Thcologix diguicatcra in vniucifura
mrlcum cuchit lupra omnes alias fcien-
ti.is, licquoquc EuangchcaralcgahmuU
; lum .1 • c dcjTiouftrat; quain rc Ix-
I ceat ni L . . , r.iiilpcr , bona vclha venia,
j comniorari. S.i('icQtia. booicas, & po*
I tcntij , quj Dcus homint-m cx anima ra-
i tioii !; & coiputc conltinicm coudtdiu
.•ginemjnnm tim^ai c!l i & hxccft
.ijuea Thcolop,ia: lc^gslis. .^-
. i . bonttas, &*potcDtia. qua- . . ■ '
r,; fii lm ttl; Deu4 in eMrne mMnfeJlatiu *• 1-
oi 1 V : iXvn;...,taThcolo-
I gix huangcltrx. Sapienria.& tonitas,qua
icuclatail' Ifaluccmope-
ranii," I cuclatj cft
tenfin J.exccdit. In-
g. 'Qit-i$,quarM-
JtuiH i^.ida.i^i: c.i ^ a.ii.ijLia>dcmftilicario
lcgi»
Hrir. r.
4* D. lAC. ARMINII ORATIO,
lcgis pctfecVr obcdicnrtxadrcHpracx dc- nc; (^uopcior.coboniuteampliorcrcror-
bico : (cd cxfupcut Iongi/Tirac« qua itijltti» mandusiquo impoccncior.co potcatia foc'
Dei ex fide nunitclbtacd , & (luutumvc tiorc Ibbilicodus. Er bcnc nabcCi quod
iuftificcturhoino Don opcranSjfcd //»/■/>«. i nalla canta cffc poflit aberrario oollra,
ac credens iv eum qui iufiififat tmptum fe- ! quin Dcus lo viam nos rcuocarc qucar.
cuadumMHitiiugloriofxllimx^rAtidtp/iuf. | nullus tam ptofuudus lapfus. cz(^uonos
Sapicnria & bonicas i qux mudum vnionis
10 tulti
cumDcoAacuit
cialfcaii ,
arllita
cx cooformiute imaginis Dci , .id quam
ctigcic fic actollcrc non valcac ; nullua^
cantum malum nodrum, cui bonum ipfiut'
non facilc dominccur, modo omnc illud
condicuscdhomo.cximiacdifcd quz mi- , impcnderc vcltr . & vult, mod6 nosigno •
rabiii lui^itix Sc inifcricordix ccmpcra- ranciam &: iiifirmitaccm no<lramilliuslo-
rocnto cxcogicato &: confc^o . modum miac&potcoriacoitigipatiamarj&ma-
vAionisflatuicin Chci(lo(f«//mi(;0#/lfn- | litiam noftram boairarc illius fuperan.
eonjpirtti Dei,^ exfrejfa effi^iet hjpoJlMfeoj Vidimus Authorcm Thcologiar lcgali»
Dcum; & Euangclicx.Dcum & Chnftura
FtUTii)ic iD luiiki Act\ii.perfidemiafAng$4i-
luipfim (ciio folidequc triuraphar. Dcni-
quc(apicntia>bonicas. & potcntia qtixcx
ciut : & fimut , fccuodum quos icfpr^us
Dci &: Chiifli, & quasnacutxdiuinxpro-
dcnfinimis igmruntit. teuebru admirtthile j pricraccs vrnultjuc reuclacio (ic pcrada
lumen Eu.mgclit cduxic i cx pcccacotum
iofinica multicudine lujlitutm fictUorum
sddttxiti cx morcc & batachro infcrnit/i-
tam (^immortalitatem produxit; cxccdic in
immcofum illam qua lumcn addicumlu-
mioi. lufttciacompcnfaca iudaremuncra-
cioQei& vica animalisfccuodum Dcum,
cx prxfcripco Icgis,inllicucaiin Ipititualcm
Sc xccroam coofumca cll& coafummaca.
Huius rci pcoicior coticcmplacio peoc
impellic mc , vc audaciocc quadam vfus
coi fidcotia , illam fapicnciam, bonitaccro,
&c potcotiam Dci,qux Thcologia lcgali
ell explicata , naturalcm adpcllcm , Sc int-
tium quoddam cgrcfTus Dei ad imagincm
(iiam , qui homo efi , & commuoicattoois
cum tlla : alteram ifbm,qux Euangclio eft.
parcfada , fupcrDacuralcmdiccicoon ve-
rcar,&cxtrcmam omaisrcuelatiooisclau-
rulam,& complcmcorum : Vtpotc lo cuius
maoifeftatiooc Dcus fcipfum fupctafTe vi-
deatur , & omnc fuum bonum cxplicuifTt.
MiraDci bcnigaitas,& ilupcoda dignatioj
quod homincm ob pcccau iodigaum,
cum quo vllam fuam porrd commuoica-
tioncm inflituat, ad pcnitiflimam iftam. &
gtacioDe mifcricordix plcoiirimam adini-
lcrit Dcus. Scd hoc rcquinuit ifb iofaufla
lc mifcrahomtoiscooditio i qui .quofiiit
iadigaior , taoto cciam fuit indigcntiori
qiiecxcior>coiuaioiecoIJuAraoduslumi-
Dc mod» vcrbulopctftringamas. Tnplex
vidctur cfTc mMius patcfadionis diuiox.
fccuiidum tria capacitatis noflrx ioflrU"
mcoca i Setiftu efetemfii, internamphafitM*
fiam , ^ tnieUeclum ftii mentem. Rcuclac
Dcus le & voluotatcm (uam aliqaaodo pec
imagiQcm, vifuicxtrroo, aut vocalemlo-
cutioocm,aud)tuiobicClam:AIiquadoper
eafdem imagiaatiooi inftouatfc : Altquaa-
do ipfammcotcm toci&bilitcralioquitur,
qux infpitatio dicitar. Omnium cxcmpU
(uppcditat oobis Scnpcuta luculcntifTimc:
Scd illorum recenfluni noo cli mihi hoc
quidcm tcmporc iQhxrcadum i oe con-
ucntui huic ornatinimo fuT\ moleflior.
Dc.^'"^-'''''^'^'^^^' poiroinfpi-
ciamus:qui quaoto cflprxflaniior & diut-
Dior,taato quoquc tcs illa iudicacur cx*
ccllcnrior, cuiuscflfinis. Qiiarc & hocti-
tulo longc fupraaliasomocsfcicntiashxc
ooflrafiilget, & emioec» vrpotequxfola
ad vitam Ipnitualcm & fipctnaturalcm
pcrtiacns,/^»^/» habcrhuius vua: tcrminos
exccdcntem i cum cxteix omocs vitam
hancaoimalemfpc^cnt , & fincsfibi pio-
pofitoshabeanr.huius rctrcnx vitx ccotro
ipatioque conclulos : adco i vtJc hac verd
dict polfit quod ilic dc fuofapicotc,
lUa fapit Jola,volitant alit 'Jtlut vmhrs.
Volitanr. inquam, oifi ad haoc voamrcfe-
raatur A ia lAa pcdcmfigant,& cooquic-
fcaor*
m
DE AVCT. ET riN. THEOLOG.
41
icaot. E(l autem finu Theologix idem i!le
^uxobieSHm c(lt3c Anthtr ciurdcra. £t (ic
poAulac ipfa terum hatum analugia &
conacnicncia. Qnum caim Authorlttpii-
mum& furnmumeas.ncccfTc cil> vc ipfe
quoquc fit prinnum & lummum bonuni.
Itjqucomnium finiscxircmuf.Quumquc
ip^e Cummum £ds & bDnuni > lc lubiiciac
& (ubftcrnat caoquam obicdumalicui po-
tcn(t.c (cu faculcaci lationatis crcaturar» vc
illa acltouc ru.\cifcaiplunivctlaur& oc-
cupcturi& vcluccum ipfo vciaturiHctt nc-
quic.vt creatura munctc luo circa illud ob>
icclum fun«fla, ptxccruolcciplum, ic vlte-
iius ccndat.maioris boni conquirccdi gra-
altud e(l k cerminis ipfis. Deus enim (e-
ipfum pcr fcipsu, citra imaginis aut (pccici
tntcrucnrum , vnirinrcllcdtui & voluntati
crcatura: fux , quod poUrcmx & luprcmx
vniooispoUulatratio: vtpotein quafum-
mum bonum confidic crcatuta; raciooa-
lis.qux tioo potclt niii infumma vniooe
fui cum Deo acquiefcerc. Hac autcm
vnionc inrellcdus ipfura Dcuin , totum-
quc ipHus bouum^&inxflimabilcmpul-
chiitadincm, vclut facie md faciemihiiC' ^'"'•n-
(ima vilionc intaccur. Et quiaiicti ocquic
quin rantum bonum j clatiiiima cognitum
vilione, pioptcr fc amctur j hioc quoquc
voluocas tanro tdipfum complcclicuc a-
cia i idcoquc in eo fidat fc occcire c(l , noa morc . quanta illius io mence cft ooiicia.
cancumvtintcimino,qucmpfoptcrobic- . Scd duplcx hic cxfurgic difficultas , qua:
Ai iafiaitatcm & ptopriam fuam impo- ' colieoda prinuim cfl , vt pollcatuu/Fcnfo
tcntiam ttan(gredi non qucar > fcd taa- i pcdciamaliquamdiucalcatumtramitem,
quam in fine & booo fuo, vltra quod, quia decurrercliccac. Vna cA,qui (iac vt huma-
(jmmumcd.dcfidctarcncqucvclitquid- < oi intclledlus acies cantt lumiais obiedtu
quam • ocquc polTic i modo hoc iplum, : noo hcbcfcat & obtcacbrctur : alccia,
quancumcapacitasfcrtcrcaturz,ij)(i vnia- | quomodo idcm inccllcclus , quamquam
E(l itaquc Thcologix ooftix Hois I ooa hcbcfcatur,caoca tamcn mcofura tl-
<rnrolicusa Dcoipfoadtibusinilla lud obicdum capere pofTic. lllius cau(a
tur
Dci;<
pta
inccocusabhomiueioadtuum
ipfocum ptxdatiooe, dandus aDeo, pod-
quam bomo muncrc fuo pi^ & rcligiosc
ciit dcfun<^us. At quia fuminumbonum
ooo in ptomtflione eius, ooniQdcfidcrio
obtincudi ,fcd in adeptiooc politum cfl;
commodiirimc (inis Thcologix adpcllari
potcfl, vnioDei cumhomiMe. Vnioauccm
noo clFcatiahs, quaft dux eiTemiX) Dci oi-
mirum & \' ' ■ , compingaotur in v-
nam , Auc 1 ^ . homoin Dcumabfor-
bcati:riquofU;T» illud ipfa rcium voicarum»
hoc voionis natura rcpudiat:non&nna-
lis,ac ft Dcus pcr vnioocm idam fbrma
(icbct hominis , vt anima corpotis ip(i vni •
tA , viaificaos, moueos,agcosiUudptoar-
btcratu . quanquam vitx xtcrnx munus
homini prxitccipfuminhabitans : Scdefl
vnio obicdiua, qui Dcusfehomini ,in-
tciucntu przdaotiflimarumipliusfaculta-
curo &adiioaum, quas tocas& in folidum
occupac & implcc , ita coouiocit , vt Deiis
omniAinemniliHtcSc dicatur. EAquc im-
mcUiata iila sxyxo» cxpcrs Tinculif quod
eA,quod lumca lilud ooo in fuxnaturx
iofinitacc , fcd coocempccaium obiiciatur
iotclledui. Cui conccmpcratum : Intcl-
lc<ftui-oe? fanc inicUcdui j vcrum non
iuxu capacitacem , quam habcbai ancc
vnioncm i fccus tahtum capere non pof-
fct , quantum illi fufficiat impkndo Sc
bcando : fcd fccuodum mcofuiamdilaca-
tioois & ampliationis.cui tolcraodx aptus
oatus cii incellcclus, li pcrgraciofum tc
gloriofum , contcmpcratiadillani dilaca-
tioncm luminis , fulgorcm colludrctur.
& irradictur. Qupd nfiac . nequcmcutis
acies oljtcnebrabitur , & tanta capict mca-
fura obicftum illud , ^uanu bcandoho-
minifufficiatpIcoilTimc. EthxcdtfficuU
tatis eft folurio vtriufquc. Scquctur autcm
{Otcllc<flus dilacacioocm ampliatio voluo-
cacis , vcl cx obie^i propcii & adxquact
obicAu ad eandcm aormam concempe-
raro, vcl { quod malojcx oariua iotcllc^as
& voluncatis conucoicatia , & logcoica
vcrtque aoalogia; fccQodam quam ioccl-
lc(ftus fc pcomouct ad vokodum cadcm
f pro-
4^
D. lAC. ARMINII OR.ATIO,
proportloBtfi qua intcJIigit tc cognofcit.
At(]uc in hoc mcotis Sc ▼oluntati&Dcutn
f rxfcatcni Tidcntis, amintis, & proptcrca
codcm frucntisaftufilushomiois , & pci-
fcda bcatitudo confiftit ; accedcntc ipfius
corporis noftri ad gloriofum illjm animx
ftatum conformationc : ({\ix vtrum fiat
pcr immcdiaiam Dei in corporc ad.o-
ncni) ao pcr mcdiatam ab animaincor-
pa$ rcfultantcro , ncijuc huius loci cft la-
ijuircre , nctjuchuictcmporincccirarium
inucnire. Hinc ctiam fumma & infinit.i
. Dci cxiftii ^celucciglo. tapetans
oir.ocm glonam , quamaiu:» uii.aibushuc
vfquc adiDinifttatisiunttionibusdccIara
uit- Si cnim illa adio Tcrc magna cft &
glor X bona eft ; & foUim bonum
mi'- .. ..cr pterium, inxtaclcgaosdi-
ihiin ; ft-.yet : tum lanc optima Dci
adlio,maximaac gloriofilHma : Optimi
mutcm q'.!a fc immcdiate vnit crc-tuix,
ii. tanta incDluia vidcndum , amanduin,
frucndum prarbct.qnanta conucnitcica-
turxad '
ht.ur . . ' ' f
ni.i. ^;V: .icT;i fioiscftvnio Dci
cum hominc , ad huius falutcm , & iHias
gloriam; & glonam,qiiainillcfuadcc!a-
lac adionc , nun quam ipli iribuit homo
Tnitusilii : quamquam ficrinequcat» quin
horao cxtanti boni vifio d
laudcsDco ri n- dtv. . .it:-
tur. .
Scd qax hac vfqucdcfiocTl
ditinvis , ad modi: - • ' ' '
piOUt } .k pii':. n'
nnis cft Dcus
nls ■ • '
tio
ico
X
. tn
Chriftum cxdudcre vidcatutabhactloo-
fideratione. Dicitcoimifthic Apoftolus:
C PAtri frtt:{i:urutn,
li.. ■. j i : : ^ ' ncieniiitm , vt Dct^ffit
omniM tn cinr.ibtu. Bx hocluco tria oL ii-
ciaatur impcdimcnta, quac commoda cX'v
pMcntionc iuntrcmoucoa. Si cnitn rep-.fm
trtulet Dr. Patri, oon ainplius ipli. ic-
irnabit; endiu ertt Pntri ,no\Mm-
I is lua: Bcclcfia: : Si
i;..^ > .. i in omnihns , tum in
ipiius vnionc , vilmnc , & frutrioric , i. I'-';
aoftta noti i. i. Rcip
finguU. Rcgu';
tur. Mfdiatorn
nrm.&gloriam :
actur; quia. nulla tu:
tjs , null •. : m.iii. . .. ..i ... , j. .., ii.x
actibus :
cr pado 111
X'.
is
a
ris conqniliti. & a ratie
coluta. Idcr.i f.ibie-
dioois vott Jtur , qnar i;
liud . quain fupcrcnjiucn;''
quam a Patrc acccperar . &
, cxvo'
.,..i..,..vrat , ■
qnjm nuju . .
lua:, vt TidcDimos. Eo jcrutenduphra-
(is ifta, qua Dcus otriHitiin onit.iluis futurm
du:tur. Tollit coim oiniKm omniura
crcaturjrum mtcrmcdiam & vicariam ad-
n.ii ncm^quaDcusvtifolctadbc-
ndl.... .:;4 V. • !•■:'- : • ' ''.;3t
Dcum turr o-
t!um, imofaplumluiscorrmunicaturum.
Xiiiil itaqoc huiusloci
fto adiniitur , (^uod ni'
v.iiuimu< lccundQm '
Ci
lain
,n ,c
Chii-
'.'fim
,.od
:mus.
;rbis:
ICK
V
cii.
oscap.if quihancno-
Usiiapouiir.^iCcUicatci. quod
'•'j'i€iemMi.
o-
;.jm
. . onum Ecclclixii;
brifti, 5: manfiopromiuitur,
liut vii« ccrn iois , fcd iij.
oft hanc vitam
- jDtc Apoftolo:
Cufiijdtjf>f'4t.(^elfecumCbri/}i) : EtCKu- F^-r.
itoif{Q :Voh'vix>tte^eJnm'jint4^ill$me-' Usn.
iMM. lO.
f.IO». 1,1
tumqthcredi.i
gclii fui hunc
ni3 nofirA jit cu i
DE AVCT. ET FlM. THEOLOG.
4?
icul-
t
Hociampio-
A :
I
.i'
c
anrcr. ' '
imotu
rQmmaKii:
/«40.24.^1. diccatcn
bi
i t , ceu •
L)e vino-
■ ■';-m
/re
tneo , (jr e^o diitgMm tllnm , eonjficuum ei
Jean.i^.
e.-.
api! \ Paircin
^/>9i. tl.
li) liocrcculotaptut» ?
1 ;'(luin ,pro fidclibus
ntcm : Velwi Fatir,
'cum q:<oi dtdijli
tmdtdt-
> mundt
fnudamenta. Viiio|icm cig6 giotiz fuXt
cau<]uam illis iJutarem * promittu illis
Cbuibt5>&^ Pjticprccatui. Confirmat
idcmloanncsiiJCCDS : Tunt. ilum videbi-
r ■ ' cdc
& l'3rm - iicm.Scd quid <.laxiui ex-
. (juod Chdftai LuctrnM
CHHIi
'eJtit.Md
>'iamquam
Cli .
D
KC/
pecj {ijiima-
^/cc. 19.
J0rf. 9 .
c. . . , loco conlUL..
OtV-^micli^ic^s acccxnj rxonw^t caent ts;^^r.\
T . _ i . , i.j. ..nur , fjf . .. . ..... .
lu agoi ctiam IzuitioDe iKanratcmconil-
ficre. Vuinjqucautcm voLcmilli inApo-
rA -r i-., ;t...,, . •,"<;.
< .
n, qtiiitneimuRt K!ij:tt agm, (y vxoreiui
paraHt: fr-.Si paulopi.'^ ' " ' jut sdcacnMr>
nu^ttnt um ^iiruvta: . ^xcftitdcglo-
4-
ilC
: c.
qidrautm de Chrifio (jf EceUft*. fii u crgo
;'jiaIiscopula,aua: C' vnct
- . ucclcfia. Huiasnjcpci-.^ .i.uifpoa-
(alia > mcdiaQti!'»n<; Chrifti jar.tnj/mphk»
rrophccis, Apo corum lucceirori-
hus,<^Mm Scjeq ;iituian<floitumfc-
(^uctur confu.-i. . ■ quando Chtidus
(ponfamruamtnchalaraum fuuminciodu-
cct- Ex iflataii ■ 1 boBorun) nio-
do,l(. J icipGi nitumcrillic
CommuDi< :niJoircflio
(itulo glotioiioic ilk^uucut cuQiugato;
Ncquc lo bonorum modo, fcd Sc nomiois
vcuitpartKipatiooem Erelefia: r.rercDinn
f , aoininaa-
I,
iatm,tcuij
tl!
c
&raluscu
t.'^
• TJtC
adPfat.^s.
rajunt Cantic-f.
eentu-
1 inea,
ceAta
ilcr
:a&
.us
•tia
cas>qua
itutismifci-
^natio
Sed
44 D. lAC. ARMI
noa parnm etiatn addidic haius uol^rx
cum Chiido voioois modus^ipfi vniooii
quam rum Dco& Pattc famus habituri;
^uod patcbit conruicraDti.quis^uancuf-
que intcr fatrcm & Chndum ficmucux
ncxus vnionis.
Vifiontm (i iQcucamur , duo quoque in
illanobisoccurtcnt inligoui buic Thco-
logixpcculiaiia. Imptimisipla Dcigloiia
TcTut conglobata , & in voum corpus coo-
Elomcraca dabitur coofpicicnda in Chci-
Itoiquxalioquin pcrfpatiofiinmaimmcn
fi cali palatia fuiircc dtfpccfaiuoo fccus ac-
qur lux priino dic crcata , & pcr totum hc-
mifpbxrium xqualitcr fparfj > quarco dtc
coilcda, coofl]paca)& in voum corpus fo-
brc cfl collata , oculifquc illuAi illV^c ob-
^>0Mi.Xj. irfta. Quorcfpc(fludiciturio Ar H.i^vpf^;
quod carlcflis Hicru(alcm»f
gtAtnique lunA,ftdquodgU'r:r >y.r
tUHftraturr " ' - .. j:,:.irus.
ccu iucui „ .i. ioimmcn'
fum fc diiHiadcncis vchiculum.
Deiodc in ipfb Dco non modo nacurx
cius cxcctlcutiirimas cuccmpiabimur pio-
ptietaccs >rcd ctiam, quod omocs illx mo-
do cmiocncinimo adhibitx & vfurpatx
fucrunc bono ifli nobis procurando, quod
iamfpe>tum rcipfa per voioncm & «ifto-
ocm idam poiridebimas. Loogc itaquc
huius vifionis prxflantia cxccdic illam ,
qux pcr lcgcmcirtitiircc. Atquchioccc-
iam vbcrior & dulcior cxiftic fruicio. \*c
coimlux in roleclarior>quam in llcllis : ica
folts a.ifpcdus.fi quidcm feirc illum queat
humapus oculus , giacior & acccptior > c-
iufquc fruicioluauiur. Dupiicabiturcciam
frutdonis grationfTima dulcedo ex tali
proprictacum diuinarum iotuicu. Prima c-
Dim ex propticcaium cam prxrtantium
coDCcmplaciooe cxiflec dclcdlacto : alcera
ex immcnfx iftiusdignaciouisconfidcra-
tioDcqua Dcus omncs ilias piopriccaccs
fuas , & cocum booum (utim > quod in im-
pcnicfligabili diuitiacum fuarum chciau-
ro pollidcc > cxplicare voluic ad (aiutcm
comparandam imparticndamquc homini,
mifcriimx creaturz fux^aoofecus atque
totum illud.quod cfl Dcus>foliushoroiois
NII OUATIO,
caufa & bono cflc vidcatuftAccedit & hoc phU.^.
pccuiiarc, quoti ipfum corpus humilitatii no-
ftrt glonofo corpori f .-'< ''^' ,.Ctfr iy.xj,
m*ndum > vt qn. ; gefljuimtis
imngmem ttrreni AiiAmt,it*quoque caleftu
imaginemgerMmui. Hiac cft,quod omniMin
lefu Chrtfto nou»f»nacffedtcHntur. Hxnc^^-^^-S'
KoHos cacloi (ff ncuam terram fecundum pro * • 3 • '^*
mtjftonim exfpeiinre .nomen nouum caicuh '^poc.x.ij.
Ailfo tnfcriftum: nomen nouum ipftui Chrifti; -^P'^' J . « 8 .
nomen nou* ciuitatu Hurufalem a Chrtfto
accepiuri , nouum Deo Chrifto canti A^. j .
cum tn Aternum cantaturi, in Scripcutis dc-
fcribimur.
Quis iam ooo vidcc , quaticopcre bcaci-
cudopciChr flum oobiscomparata,&pcr
EHangclicamThcoIogi3moblata,cxi:clIac
ilbni, qux pct lcgisiullictam, fiauiiicm il-
Ian-< ptxihdircmus.nobisobcigiiVcc : Fuif-
fcmusquidcm & tumclc(^' ' ';mi-
lcs > iam vcro Angclis ( \. n.ud m
boc cclcbri thcacro > cuius iofpedorcs ha-
bcmus iflos ipfos beatiirimos Spicicus ad
laudcm Chrifli & Dci ooilri cnunc acc^
lupctiorcs crimus. Vniti quidcm illi (iinc
Dco &Chri(lo,& in reilicuciooc omnium
forrc vaicocut flri£liufi: fed copula coniu-
galis, qua nobisgloriari liccbit, noa intcr-
cedct. Intucbuntui illi quidcm Dcum i*
^fumfncieadfactem * ciuli^uc naturx pro-
prictaccs emiucotinimas cootcmplaijun-
tur i fcd la iis vidcbuocoonnullas hominis
(aluandi gratia viurpacas > quas ipforum
bono ooo explicuic Dcus>quamquam id
nccellc non fuicncqi cxplicaturuserat.ct-
tamn ncccifc fuillcc. Vidcbuocfcd non ia-
uidcbuDC : admirabuncur pocius « quod
quam dignaciooem Spiritibuseiufdf cum
ipfis oacurx confortibus olim dcnegauir.
hominibus oacurx iofctioribus coocclIit«
amborum aichitedtus i Deus. Videbunc
ChrifiuiciuitatisDci viui.cuius ipfi quoq;
iucolx funt, iuccroam lucidillimam , coq;
ipfobcatitudoillorum pcr Chriflumiilu-
Atior ctit:fcdqui nonAHgelos,atAbraht,ft- Htbr.x.
mtn ajfumftrit:c\j'i ctiam io ifla aifumta oa-
tura adoracioucm & honotcm funccxhi-
bituri,& prxccpco Dci primogtnitumfuHrt»
in oritm /rmi rMjfucuxum vWaintr^uetnti*:
Cuius
a
DE AVCT. ET FIN. THEOLOG. 45
Mdin iunicadditaconriininationcyrii?*»» ■*'*"^'»7-
non nudtAmm.ferevt Mttm»noJlr* exfcfu-
/<>»«/?r#,iilcft,icpublicairracIis,rr/w/iff/#ir/ 3. ij.
Nc cadar tn qucmquam rancuin fcclus. Si
rr 'nielostifiiu4 fermofi' 'f »<>• ht&.i.t.
ty.i.:^ . ; inigrijfto ^citumACtA mtr-
ceJt^ritrtbutionem rttultt qHomctio nos rffit^
gttmta.fi tantnm ntgUxtrimmjnltitem f quA
quHmprtmum enjtrrari aperit fer ipjumDo-
minitm .ahits qttt ipfum aitdiiterant.futt no-
iii confirmMa. AccciJat finis do^tiox , &
h.in:,quia plurimunn pollec,rualionis ope-
ram, apud mcaccs proprii fui & fummi bo-
oi 000 prodigas, vtiiillimeimpcndct. Co-
f;itcmus,cuiustctgraiianos Deus inhanc
uccm cxrulcrit.mcntc, intclic^a, latiooc
inftiujctitiimaginc fua condccorant. Vc-
ntat io mcncem , qucm io finem lapfos re-
flitucritin inic^rum, peceatoretfiti reeenci-
itatttrit tinimicos in gratiam icccpcrit ; flc
compcriemus huoc eHe . vr falutisztcrnx
pariicipcs c(rcmu$,eiquc tn fccolum laudcs
diccicnnis. Ad iliumautcmnon ntfihac
via . quamdoftrma jUaThcologica pr«-
monfttat,contcndcrc,multo minus pcruc-
nirc valcmus. Ab hoc fine ii abciramu$,noo
tota tcrra mariqueifcd toto czlo , cui tarac
nosadfcribi inunbiquencccflccft , abcr-
tamus. Ethxcdoti rACttli tfi. o>ia-
nua paradifi 1 fca!* •'bi per quam ipft
Chrtjltn aii nosde^ . . nos vtcijfim a4
iUnin aJfcenHemur. Cattna anrea. tju*. ca-
lum ttrrtt. connefftt. lngrediamHr,adfcenda-
mtti,tnhtreamu4.Lataefiportat^rtMra,fa-
ctlt admttttt crtdentts; hnmota fcaU pofitu-
ra.nutare non permittri Mrifcendtnttt; infolu-
bih' ' ' " ■ i.nondtmittitin-
h^L , :ei adviuentem
tn jecMla,euehaniMr adthronttm altijftmn V'
' Deoviuc,Qi>Ftln)altij/imi ItfuChri-
y. .;:tnoflr0. Vobis vctOtpcculiariratio-
iiccura ilUincuir.bit , luucncslcAinimi,
quos Dcus coopcratios fibi in Eu.in^clii
patctadlioDC,&: ' ' • • miftros
dcllmauir. VoL, vcrle-
ttir^«/^«rfV(acro(an^i ftudii vctlri maie-
(tiSffinifqut Dcccditas. Autliuris intuit u ia
mcntcm vcniat Amofi Prophctxillud:
ritgit , quisnontimclttt Daminmlthoua le- i-
f j quutut
Cuias ctlam futun mundi booorumque
eiusparticipescxidcnt: vctum qui non il -
lis fcd Chtifto & ftatribus iplius , ciufdcm
naturx confoitibus, ab \^[afanHificat'u, cfl:
/ubiiffttf. ImpcgeratDco congcncr illis,
Ccd ma/igntts, Sptritu4 mendacii fic inuidii'
crimco. Vcrum quam inficnitcr vtruni
J|UcafcdcpulcritI>casinC£ii(lo, & (a-
uicpcr illumparta.vidcmus Etmcnda-
cium quidcm , quod nsfi mortc Filii fai io-
ccrccdcntcicconciliaii fibi homincm no-
lucrit i inuidiamvcro, quud cundcm nou
adAngcIicam modo , quam &illcimpu-
tus, (itnori^inc fuapctnitiifct . ailcquu-
tusfiiiirct i (ed loagcaogclicafupctiorcm
beatitatcm cucxcrit.
QuantahicDciglotia(epatcfaciat,Au-
ditotesoinatiiTimi i & quanta ipfiaoobis
obtantum bonum dcbcacur gloiia , cqui-
dem vcrirxreligiofxpiccati lccrcta mcdi-
tacionc, ne/Itn ptoltJcior,cogitandum rc-
lioquo.
Inretcaomncs.quotquot fumus.actciica
& dcuota mcntc pcnfitcmus , quod oBi-
cium ooftrum dcfiderct do^rina illa,qux
aDco & Chrifto patcfacfla , taotam nobis
(aluccm planc & plcnc adnunciat.& ad par-
ticipationcmciusiouitatgraciofidime.Rc-
cipi po(luIat,intclIigi , crcdi , & opercipfo
explcri. Et digna tfi omniaccrptione, proptcr
authorem,necej[itria accipi , proptet fintm.
Digna,qux abauthocctantonadita, hu
mili& fubmilfoanimo accipiaturi :n i]ua
cognofcenda & pcrcipicoda fcdula &: dili-
gcDS opetacollocetur. qux deinanu,meo-
cCianimoonodcpooatur, dooccfincm tl-
\\\x\,animarHmnofirarumfaluttm ' •■ ; ■ ••us
confccuii. Quidcnim.-Dcuslaci . .m
fuum os apcrtcti &: nos aurcs obturaras ha-
bcbimusUItccxlcftis iiijgiftcr doccrc vo-
lctific nosdtfcctcdctrctiabimus ? illccor-
dibus noftris diuiox fux veritatis nohtiam
infpirare, & nosoftio cordisoodriobfera-
to claiidiniam & lcniinmam Spiritus au-
rafti cxdudcmus; Chtiftus, tpfapatrisfapi-
tntta , Euaogclium cx fiou Pacti&allatum
nobisadounciat;& oosillud tn linu pcdo-
ris ooftiirccondcrcdcdignabimui?prxlcr-
lim conipulli pattis maudaco . quod tUum
4(? D.IAC. ARMIMII 0RATI(5,
luufiue^.^uuitenprfll^herMint tPropbciiic j fitquic*, fruftrancuscrir, qui perre^ioniV
'utcin noa potdtis » ni(i fiiiruu ptophe
tixiodrudi. Stcn hodic
tur , nifi in Scri- •
tit, nifipcr d
nm. ftu!$ cor.- itc-
tis , :•■
ff
r.
r
oscrgo
.m veran» ao
cai&fa-
, >.j;acxcm-
.l.U.
*ves tfftdtn: Dci
^ttifiaKi; fti to»itn/u UjuCkrtjlih
inmutritiiH ftrmomh.J^iifi hfud, dotk
mdtTanthoHum efus inflruP'
tt»u fudeti fimtnttmEuMn-
tef^fMtif iqut mejjer»
mmfiatrt citm U:..i i ^ ' ••
0t;MDti,&grMttMD9mif ^
fii. Cui fir Ibus & gloria ab hgc rcir.pore
vri^uc iiifecula. Amca.
ORATIO TERTIA,
Di
Certinidiue S. Snnitd Theo-
ponpocciQiir
iftius f'ircipie4.-i o*..iui
nifi fpci lim^ul afii ' 'r.r
pcrueniand^ ad c
ioDCum na£ta cffcoc
«aamquam rtiiusprrdaxi-
a«icot , cjmquc
iacaot , vtwoic
■;Dr«w.^t«mcn
m Audii
iu;:; uigcncrarc,
& noD locttra,
cotiam ) 9c firiU
acquirenti. Qj(um CQunmocukperrc^io
luac icrmmum , quictcm, ncquiLiraflcqui
ncamopcramncmoprudens (ibi
.w ultt- Suaauccin ■■■ • u , ,-U m
l-^.tiocc diuina. Anti i. hxc
animoshominum occup; .rit:orc-
nlVtn ■ J\
& ^•■f'
Qujarc nccclfc cli Mitt humini fa-
flamcfTc a Dco r ncm ,
qua:fjr.Ucll, cc.i.. 1. 1 .
nitamcirc,vcprodnuxij .
poflit : quto& modam (lic , quo tcnlus
vcrbocuunciJ " •crcqucjc , & fir-
tnactiCicjucu . , . -udcrc: cui ici tcr-
tiut luc Doftcr defudabit labor.Faxit Dcus,
VI to Jiur ccijm ; 'i>i ipdus pcr
' ;r, Si qui
riarpro
pag«ada;lcruiici].!c lumpro-
tcr.im ad nollu omiiim.i iu L^uiuiiio a"-
r : '.uioncni. Vosetiam Auditv icstlarif-
&humaDilIimi , oio& obfccro , vt
iiiiic ctiam oratiunculx uulhar bcocuoljs
• ' ■ nrcsaurcs accommcaarc non dc-
ji.
L)c ctrtitudine autc Sacrofanaa; Thco-
!c 'M.v aAuii , min ncccllc Jubcmus ilbm
L-.l.. '"•:iiDdumZ,fj«/«/y £.'•■" '
I ,dci.atc,vtrouiquccu
<CIIl
: proprcrcaidcmmo-
C 1
. »
cfalcrarcfpct
vtoidirr
mo dc C. .
dnm.-hjde <i'
u* liUo i:. -
gaitionij.,.
ebttlhtm^toui cl
prcv^
rcmi^'.,-w.. ,
fal/iiatis opi:
mri/j«^«rwduorcquauntur;rci ip.';us vc«
r- ■ ■ '
fio , vtpotc ei u cate & fccuo-
dumillamiofornuiA, veiitasdicitut, pro-
ptc
■jlicationcm. Vcrum,
crit pii-
dcliban-
-logiararcn-
iraqueeil i i
mndu» co-
- uscoguofcic
>'i!tinfcidnoirc
• Quod iAa
i - potdt , fcdcii
.ooc. Quirc ai
»E CERTIT. SACROSANCT. THEOLOG
|»tcrriroilitudiDcm; ci;-.-r; i^mo,'iira& rc$
ipraccrrai proptc Umiflo
niodoadptchcndcwi> .1. proptcr
jfdinirabilcm lui vniuucin . . .1 'i.i m-
aicem jltcraltcriirjDsfcribunr.Vc
icm,vtinrccft, di:
47
compJcxa.lllajqu.i .
ro i lila > qaa lei alic|uid n
cumftat, qi;' '
quarcpiodut. ^
intcr iprtsaftc^tuQcs 8c
dcm : ' ■
dup! . .
dmplcx apprchci
complcxum ,
tur. Duplcx 1
modusiocc I
dumqni
ccllicas rci locomplcx ^
rci, fiuci" "
locum,c\
tas.cflocccUaiia & ctlcati
dbum& adtiibuni-
cclfitasjJl i. tjua:ii
fidcraudtm dicimus , nu.
ipfo Dco,& iisquxDcop
ucmuat, noftio conddct j
iprodjftin^a
produCta: ncqucv
fapic:
j.
ra*coutci
nn • '
tuni
t'.;
•VI "C-
tingcof : Cecun-
X, tun. i ninplc-
ijs i^i:u;.
it ucccUatu tp.
, . ..JU-
odoab
:i-
■a
rcmresij
Wnr, tanrt.
\J iJ.lli]*.!?i
ctcau cll dutabf •
anbuum n imquaiu
' ' 'c .fomici
. . .iruas tora-
plcza non in Dco tantura cft , (ed ctiam in
rcbus ab ipro creatis. Verum in Deo, par-
tiir '-^ i.xipfiui fbndamento , partim
:.x , ;o TolaDr.itis libcix iprius i m
crcattiri::, cxlibctataluum voluaiate Dei>
11'" ' ^ ■ ic , vt irta cilct intcr duo
iiabuuJo. Sic iiccclVaria
Ucus viuit,incclli£;it,aroat,
■'- n '^crc:uor,
■,<.,. j^dus cfl
ipiritus ctcatuj intclljgcotia & volunrjtc
' ' ■ ■ ' ocftanimjlr.itionalc , nc-
.'cr« volitionc Dci. Vm^c
us inipfa complcx» •
-r-
l*u.uur.
] f!-*'mcnto,vcicliquisct voluc
Ifcill* • r.vcclLt. . * -
:cu-
"un-
. ; c) -
"•I nc talc . ...
q«aB: cx mtnorc. Solcm mouc.i
• ' liiii.Ticxn — '" ■
'•m,vrl("r3ri ■ ,
jlaretmmetu 7p//«i9.
• j.n vt 1'; ! ' occa-
. morti .!
.ic tnagis
; to (igno dc
I •
qtii
aoiiaccvUit
1
uuitmi-
' xk-
qrmpi:! .cf-
ioicbub. ita quo<}iamcoreadptc-
, , r ■ •" -iijns
, . .co-
:iomcrcbitut :.a:cmilbus
'■ ■ ■ per
em
•irj
.■'»-
'■«-
!c-
o-
Itmoi.ai
; I
!'a-
as
xtcr-
4« D.IAC. ARM
arccrnicjtcni. Dco quz adthbuunciir iu
Tbcologia noflia , patttm ipfius n.%iMrd
funt , parrimpcr/i^*r. ivolnntaifm
iili cooucnicncij.Pcrwj;;. vira.ijpicQ-
ria I boaiiJs.iuliuia,mill-:icDrdu > voluii-
cas , poccDtuipd competic nccclfitatcna-
luralf ii abloluta. Pcr UherMw 'joluntatcm
volitioact & ndioacs orr^ncs iplius circa
crcaturas> idquc immutjbiiitcir, i>]iiia Hmul
illas voluit noD iciradandas. Qiiz Chrifio
adcribuuncur > oinoia quidcmiliipcrlibc-
lamDci compciuot volancaccm i vcium
Helfr.if. iUtVtChriJI$t4 fu heri ^ hodte , tdem , (jj> in
fecHUfCxpcts omnis in poftci u futurx mu-
cationis.duc illafubicifii (ir,liucaQCiibuco-
rum,nuc,qua; iiiccr vcraquc ci\ , adfcdio-
ois.Rcliqiuomnia , qua: lococa rcrum na-
tura fupcriorc &: iofcriorc inucniumut . fi -
uc lila lu (c iocomplcxciliuc vt iutcr fc mu-
cuoiuntadfcif^a , coofidcicotur, adiAius
ncccniratisgradumnon pcrtioguoc. Qua-
rcThcoiogix ooArx vcritas dcncccliitas
longc omniumaliarumfcicotiarum nccci-
fiutcm cxccdir,q^uaccous quidcm vtraquc
lotcbusipns ciliua. £c proptcrca quum
mcntis apptclicodcntis & cognofccotis
ccrtitudoierum ipiarum vrritaccmfc nc-
ccflitatcm excedcrc non valcat , imo farpi f
flmeinfraillamfubndat excapacitatis fua;
dcfcclu ( habcnc cnim fc ocuii mcntis no-
Hra; ad ipfam puram rcrum vcritatcm vr
Doduarumadiumcnfoiii } ncccflccil, vt
nuilius fcicotia: obieillum ccrtius cogno-
fcaturquam Theologicx ; quiopotiusfc-
quitui,vchocquam ccrtilVunc cogoofca
cur } nintcliciflui fccundum ciuscaptum
cootciTipcratc & condcccntcc lufptcico-
dumoiu-ratur. Vcrum oon cflcius natu-
rx & coDditioniS0^/f<?//m illud, vtfenjihn
cx/«rnnobiiciqucat, & periilorum ob(ci-
uatioDcm Sc cxpcricotiamiliius adttibuta,
ptoprictatcs,3ftcdioncs,a(3ioocs , paflio-
Qcscogonlci.Sublimiusctiamcd, &:aItio-
ia,qux illi cooucniuut, acttibuta . propric -
tatcs,afrc<flioncs,adlioncs,paflioocsiquam
▼t mcas rafionis (j^ rA' v 'vr bcncficio vcl
ipfum cognolccrc , . ibutaciusinuc-
uigare . vel quodfubicdo cooucniaoc dc-
; naoaftiarc pofllti quxcumq; dcmum prin-
INII ORATIO,
cipiaadhibueric,& ad qaafcumque caufas.
vclip(iusobicifli,veIa<itTibutorum>vcic5-
ucoicotixintcr ipfa, confugcrir. Solifibi
ootum cll obic(flumitocaquc veritat ^ne-
cejfiiM ptopiic &immcdiarc cogmt» efi lUi
cui copctit: Deo primo & adxquate , Chrh
y?*fccundanopcrcommunicationem Dci:
Sibi adxquate,quafc cognofcic, infcrius
Dco.qua cogDoicicillum. Ncceflaria ita-
quc cit reuelati» , qua Bchs fe^Chriflum
fuHM inccllcilui noflro lufpicicodum &
cogijoiccndam cxhibcat . atquc itacxbi-
bcat j vc omnianmuladtribuca , propticta-
tcs > afFc(ftioncs , adioocs paflioocfquc.
qux fas cft , vt dc iplo Chriflcque cognolca-
tiit ad ncflramfaiuccm &ipfoiumgToriam}
cxpliccc, ad«oquc cota &. tntegratheoremM-
//•,quib. tum fubicda infa.tum omoia ipfo-
riim attfiliuta comprchcnduntur, patcfa-
j ciat: nccciiaria , mquam , fiquidcmDcu*
Chridufquc cius coguofci dcbcat , & Tter-
quccx mcrirocoli &cclcbiari. Cognofci
autcm dcbct vtcrquc , coli dcbct vtcrquc:
ncccflaria itaqi reutlatio vtriufquc.Et quia
ncccflaria,ctiam fida a Dco.Si cnim natu-
ra partiahs tautum booi vt particcps , ita &
commuoicatrix in ncccllariis noo dcficic;
quanro miousid dc ipfo anthore & opiBce
naturx D^t;. qui fHwmupt bonum cft,liccac
vcl fulpicaii? Scd ' ictium cft. viid-
ipfum pcnitiuspji. u .,>ccialius iufpicia-
muttfuudaincnti cotm inftat c(li quod rc-
liquis, quxfcquuDtur,ct^ pixdrucodum.
Nificnim ccrcocooflct fjclam cllc reuela-
tionem , fs uftra dc verio , quo renelatio ifta
fa'flalit& cntiDeatut.ioq^uiixturauc difpu-
tabitur Faclamitat^uccflc reHtlationem dc
Deo & Chrtfle . ipla Dci natura primoo-
mntnin cuMicitliquidillimc. Ilia booacfl,
bw X commuutcacrix boni fui > lum
qiiod cicacioncproceditabiila >rumquod
i^lcDcuscfl. At communicatioboni di-
uini uon flt. ninipfcinnotcfcat intcllcif^ui,
&abalfc^u & voiuntatcdcftdcictur. In-
notcfcerc autcm ncqt^t oifi pcx reuelatio-
nem Fa(^a igitui rfMr.W/^.comuoicatioois
nccctratiaadminilha. Ab hominis ipHus
natura k. conditionc id ipfum varic potcll
coadocefieri. Primo > Nacura hominis
mca-
DE CERTIT. SACR
incBtis & inrel!c<ausefl: particcps : Atfa$
cftmcDtcm& iotcllcdlum ia iplura ctea-
torcmreflcftiihoc ncquitficrilioc copoi-
tione creacoris ,ticquc tlla habcri oiiicx
rf«r/ii//tf«f:Faftaitaqucr«»/f/rt/»i».Sctundo
Naturabominiscapax c(lf.iAaboDi diui-
oiabipfoDeo : Atfruftra cflct capax, nifi
ficrctcius paniccps aiiquando > particeps
DOD fit,oi(iper»c/i/Mm lilius : crgo ncri;
ttai\\i\iipMefa{l4. Tcrtio, Nonpotcft va-
oum&irritum cile dcfidcrtum quod ipfc
Dcus homici iodidit : At dcfidcrium
iilud cft frueodi booo iniioiro , quod Dcui
cft.oon cft illius ftuitio nill cognitto i crgo
fadarrM«.Wi<),qua cognofcatur. Prodcat
•inmediumiprcquiioterDeum 8c homi-
11 cm cft.icfpcftus, & ftjiim fefe prodet fa-
da rtueliVto.Dcai crcacor homims bcccfi -
. ciocreationis mctitus cft ab illo cultum,&:
konorem. HcunoDcicrcaiuradcbctDco
tcligioncm & pictatem : & Lsc obligatio
cum homioc ipfo oata eft , fy ngrapha data
codcmdic,quo ^tMtuscft. Rcligioautcm
humaoumjouctitum eflcnoopotuit. Vult
enim Dcus coli ci pcafcripto voluntatis
fu*.Faflaigiturrf«r/a//ff , rcligionis Dco
dcbitxcxadltix , Si przfciiptnx placitar,
Deoque dccorac. Chrifium fi ioiacamur,
immane > quanta fepatcfj^ionisoftcrat
ncccAiras, quotfaifta; reutUrionis argu-
mcnta/eiliicopatcfadaot. Sapienti* nii-
landi juftitix & mifeticordiat lemfeta-
ir.cnti cxcogitJtrix Tultagnofci ; booitas
&graiiora mircricordia tanii boni admi-
QiftraitiXiColi debet& cclebrati: potcn-
tia taotzCipicntla: & boniutisadmitiiftra,
& dccrcti abvrraquefa6licxfccuriix,mc-
ruit adorari. At oulli debitum otiiciam
prxftari potcftfine reueliuiene. Rcuclara
iraquc Dci lapicnria , mifencordia, ootcn-
tiain Chrifto copiofe cxhibita. Cbriftus
ipfe tct& tam mirabilium opcrum.pcr qu;
ulusoobis amilfaprocuraoda cr.it pcrpc-
trator , tam horribilium & infandorum
cruciatuum , faiuii oobis impctrandar fcr-
Hicntium , pcrpcflbr , raotarumgraiiarum
cx lioDo Paciis poOeflbr, & iulluciuldcm
admioiftrjtor, aguofci.coli, &cc!<:br2ti
vu[t,dcbcc,aiuctttr. Aciiuftca illaabho-
OSANCT. THEOL. 4^
mihccxpcdl.ibitoffi ' • ' Fafla
igitur Chrifti rf.vff//i; : , , . . con-
ruIircSc inhoitaparcfaflioniscxcmplafup-
pcditabitradcovtDubolus :
lusicadcmimitatus,col!oq'i.i , ;. . :,u;;.i
oibus fub uomioe & prartcxtu Dci vcri io-
ftitaeric , cultumqac ab iifdcm poftu-
laiic , & rcligiouis raodum prjcfcripfc-
rif.
Habemus itaquc Thcologixnoftrxia
fuprcmo gradu coofiftcatcir. vcritjtcm &
neccniratcra.habcmusilhus tn mcnte Dh
Sc Chrtfii adxquatam ootiooem fccua-
dumAij.»», qui!«^''* ' ••■ ' benAus
ciufdcmhomtHibui
p9SAK*» rtHtiiUionim, tebii s c; ic
uotiooicoaucoicatcm, vciiiii: ..ipcuiiju-
mano cootcmper Jtam. Atquc hxc omni*
certitMJini,qa»tn nosdciftaThcoIogfaha-
bcmus , vr prxccdinca, ita ncccfljrjo prx-
ftrucnda. Nunc dcipfa certitudine vidca-
mui Cxtcnim , <juumThcoIogixr?«f/*-
^''17 couDciaiiuofa(fla(ic: r rt
.ontineatur , adeo vt ven. . ,.,ui
Theologia ipfa noftrafit : aon .ilitcrde
TheobgtA cerfirudineikiiai potcft, quam
dc ipfii/rr^filiiusccrta .1 ' ^i-uliooc cx-
pliccmus. Proratoain nccfloijm
iumcmuSjWriwOT ) lamin
facris Vtterit fy .[% rc-
peritK&propterca ,; .cnMia
iftammentis noftrx adprchcnfioucm ad>
ftrinccinas.Triaaurcm ! > ronli-
cicnJofuntpcrtraiHanda. I'i ^quxfic
cuiu(inodi]{icilIacm(r«>/4>,quI Dcusa no-
bispoftulatjS: quavult^T-' iti-
ni:i tv^lM": rccipi.&adpiclic
jus i:argumcnri •uetBi
illius vcritaSjimodiuinitaspin.^.jLUt. Ter
cio,quomodo ifta diuiiv 1 - ^ ' tis pcr-
fuadcatur,atqucadcc . uiunu
uoftrisimprimatui
CtrtitH4o,<^ u J D 0 U!> -itt i:. r.-. .: m
vultrecipijfidcielt, 3c proptcit
ti iaoitcns diccotis, quanon -.
tum , led vtdiuiaumrecipitur: c<. lUi.i r ub
implicitx.quaquis,citfa fcuk- v • rbj,
taaquamfignOjCHUDuatorumt, .iv,
crcjitiiles libtos, voIuzninciUo bibhc*
G cooi-
5*
Comprc
ra c
D. lAC. AkMINII ORATIO,
ic hiftori-
o vtr-
po! iuoilljm hubeiificicni,
qua lciiius lUo caunciaciiquantum quidcm
ad i ■ T.iiium fic gloiiam Dci cft
DCc^.. . — ^.aunUiacquciia Jiuiaicfle
ccrco cognofcAocur,vtnon modovcricar
tcmrumniam,(cdciumrummum booum.
homioiscomplccti. cic Janiui : Qtjx (idcs.
Dontantum cicdjt DtHm c?» ChriJInmcC-
(c iocquecaotumi^ro crcdac o* ChnJIox-
liquidcnu: ' \inD*Mm(^Chri
flum ctcdii .itiimancibus
fideadpicbcoia Uciunc, \tiaDeum can-
qoamPii/r' »/-
UMtoremai...: . .^.i^ ..^ i - ;.'.o-
(lo,(cd& praflict iaccllc^u» muous cdc
aibiuaiDui lci vctx &:vi-
uzQoanK)..- .< r . ' i.i Scnptuiis tti-
buitUt , Cci.Hk -^^rniPcg/lae. ^fj^ vnvtijnnr.
Aeqae idiufmr tuMnii & Hdci po-
' l)cus. Vndc porro
. . , : adatgumcnca qm
vctbiillius diuiuirarcm nobts aJptobaoti
<; porro crpli-
uminum ciga
icuc diuina.Ac
illo&prxfciibcndu ^
quamodoinillistii
SatnrAm DttMA
buatcxcrniiciim,niL .itiUicon»
ucuieos : Chrifli ftrjtnmmm dclcnbiti YC
mens humina Kjtc ri dcbcat , jUam intDens
dclcripiioncJnitilcin pcilouam cxci>gita-
itab iotcUcdu crcato non potuiflc i camq»
tam aptc , tam conucnic n rublitm-
icrdclciiptam tllc, vcij i.-.ii - :.itt iatclle-
ftuscapacttatcm longc cxccdac, Eodem
modb vcttatnrin DttChriJliqut amorecr-^
ga nos & bcnciiciis cujtraiulis; Adco vt A-
roilolus PauIus.vbidcjltistcbusadErhc-
iios prxrcriplit.dicat.indeipfiscoiUrcpof-
CcquM»t.t tf/ins /it : ■ tt» tJi rryjlerta
rf rifi, diuinam ne..., ..iam cflc & cx
uftam reuelatiottt Dch Intncamur
lcgcn},qua hominum otiicium c(l com-
prchcntum erga Dcum : Qii' ' -i
iimtleioomnibusomnium^
gibus . quod dcccmiilis farcuibus verbts
queat coinparaii , tacco a^qniparati? qux
tamcn& i^^iaad duolumma cjpitaidilc-
AiooisDu& proximtn)ntrcuocata.Saiie
&modum,quoi!l4rcqu:litarmjV«</i'5cfi-| adpaict diuina dcxtcra craratam & con-
dcsinanimit noilij&ptciJuc.Atur- Scimus rciiptam cHc : quodcttaro Molcs tndicac
ad vifioncm facieodam , prxtci obieftum his vcrbis.- itMmMgn* eni ftnt fi*- DtHt.
vifibile, non modoiumco extcrnumcire | tUf.t^^inMft* tnjla/icmt tfl vninerfMitxi'
'^'uium,quodtcm • "' : rnilluftrer,.
.m iDCciuamoci:: . . |uin,qux
rci luminc cxtcroo colluilratx ipccicm in'
tus recipia: :. itaquoquc
&hic,ptzt^. n iltuif iumcn
cxtcrnum,intcfna mentis& aiiimiluxefb
nccciraria,vtriJcitftavi! ir. Ar-
guiv. ■■- ■• r--'^ . -rLii
dlU.. . . ^ OS
aoanulia,caqj viiratiora,l<:ligcmuSi& brc-
uitcr dclibabtmus.ti ' ,oimiuau-
ditoriomolcili & c ...
Prodeac Sm^/Mr/tipfai &pnmas in dt-
uinitatcfua al]'r 5«^-
jhtntsam o> m- ^ ..lamus.
I otaillaeftde i '/.occupa--
tJtn nr.cura vttii loamorc,
hcaeu0lcucia»bs.iiwuui^ tiuui^i Liinuiio
/iM.quam tgo 4o corMmiehi^ hodte Imo tan-
tam ilhlcgi diuinttatcmincUc dicitMolcs»
vtipGegcarcs,vb;-aadictint libm Icgcm»
uiooc cxclamarc cogit : "Vtiqui
^ .. . .ij uns(^tnteIli^tns,^enimMint$ijl0.
Tra<f>Jcione itaquc ictum ipli obicdaiuro
ptr jmut,noa
miuuj(.i.i. ..V i.i.t; j uiLi:uicatc no-
bisconmoL llictotusei: diuinus,
Deigloiia.&lalus hominis ztcrna. Qutd
Sfq;; ' im vtomniacc rcfirantur , vn-
dciij i Jurcrunc' Quid iJci lapicnfr.
booitati , potcntiar, magisconuc!
quam vt homiocm ab tpfo cteat
culpaperditum , ioinc^um rctu .'.
diuinxbcaticatisparttcipcm taciat ?
quoTecboDcusfcipCumhuminipac
rc voluit>qucm fiocropatcladlioni&
..a
&fi
dccoium^
DE CERTIT. SACROSANCT. THEOL.
in pmr/tina
d§^rint.
^ecorum . & bomini (alurarcm magis.pro»
pofitum habae debuit ? Qoimobrem nul-
la nota mclius digoofci potc(l, vcibum di-
uinitus eirc rcucutum , quam fi (alutis via
komioi mon(lrct,aci illam vclut manu du-
ctttU profcqui ooq dcdnat, vfqQcdum ad
eiu' ^ • "• ^'■ducat,quaipf»inrcDci
glo , l cIucci C^uibocjqnod
<i€ 6oc dicimus.tn cxtgaa^fcd aobiii,ve! bi
i(li':s partc ,volct coutcmpl m
ipfam dominicam oculis au:.!.: . ..ir,
vidcat,3c quantam fashurraois oculi.'> pcr-
uidcat.- nifi &tcatur duplicem iQum doem
tamncruof' ' V • • ■ iccuratcin illapro-
po(uum,vt . & captum lltomnis
ctcatx iotclligeotiz , &jncrc diuina i(la
prccationisforma , plufquam yEgyptiacis
tcncbris mcnicm cacun^r^-Tir"^. obfcl
C»m habcat ncceflc cft .
Pjctcs dodtinz iflius lotcrlc coofcia
' V inueoiemustaotaminomnibusco-
;cm 3t conlpirationcm,ctiaminmi
auti(fimis,viab homtoibas patcfada^rc-
di acquc3t>aDcoautcm produdc ceitif-
Hmcctedidcbcai.
Confcrantur tanttim oracula , qux ^e
ChriRodiucifisfcculisfunteoaDciata Di.
xicDcusfcrpcntiadfolaitor- •^- • 'imorura
ooilrt gencris parcntum : muhtru
eenteret enfut tuum Rcpctita cadem a Dco
promidio , & Abrahamo fpcciatim fida/
In tucijewtnt binedicenttir cvintsgtntet, la-
cobus ratriarcha morti piozimusez pro
pitt (^pAritt/llium, (y nomen eiut trh tmj^
nutl.
I.ongumcTrcf rcccnfcrc , quar loIMlI-
mts& aliis Prophctis , iftirci conucnicn-
tifltmcfiint cnunciata.Coparcntur c3 illit
quarN.Tcft.de coplcmcoto prordiflians
(l-i!iifunrdcfcript3,&con(bbic cx tanr»
confcn(ioncomniij , vnius Spiiitus cliuiDi*
iaftioflu dida & fctipueirc 5i qux vidcl'
turiaillisIibttseiTc antilogixi pcrrcfiam
irrcrprctationc facilc concil antur. AJdon
non modoiccumconfentircomocs parrc»
fapialchudxp
•bis." N " " <•
li*t*i
le : et eritMg^regattopopu
&eztrancusPropbcta,&
lum , quodDri liraflis
^uta-
n»iio-
r.T
)
'C-
:iir.hi$ vcr-
.^cccdac
/rw«».i4.»7 Bilcam.)?
Jfrade
proQuncTauit|hifccaddat.*Pmr(/;/,2nquit fuppliciaxternad
b,(^ furget Sceptrumex
doclrinS: iAiii^
pcrrotam r' '
rcyfqucaii.
(ophia ioQcniatur, quod huic
nonrcfpoodcat. fi ^uid U -
ipfum cx ipUPhilo^opIif.i V
tioacconfutaripbrcftl
tatfc ft)Ius & cha .
demninr' •:-!>!'•
icftati.
tinimam. Narrat abhomioumo
ccmocifIima,imo captumilloium c
ranna, 5: tantum narraccjrca argumcnt.1-
tioncm , aur (uafionis vilum adparatam - &
vuli tamen iotcUigi » Vultcrcdi. Atquj:(i-
ducia.quartJtiodci- '- -cndirNul-
la oninino,ni(ipur.-i .us,idcft,di'
uina aurhontate nitatur.Iubcr, vctat.man-
dat.proliibcr omnibus : Rcgibus, fubditis
magnatibus , plcbtis, doif^is, indodis.d-
gnum pctcntibus , & fapientiamquxrcn-
cibus,(cnibus, iuucnibus, pari io omnes v
tcos poccftatc : frcra itJquc fola fua poteo-
tta.qur rcfra»ftarios omoescoiriccrc, A
n- remuncrari^otcftcificacilfimc
Ini^n.ijmurprrmia ■ rx
ccpra faaciuotur; .rr':
,»,'.•3
. 14.
flriut omntsfltoiSeth.
petNathancmprr
1 t:<.trr, ''i-rnr. :uuy.:
\ .', «.' / .f / " '■• ' •
r. .^ .V. : ;
'm Jf r-t ■
V .-.Z.M foit
■ i>, &dt-
iDauidi-
is vetbis .• StM-
quoJ egrtdietnr i
umeitu. Vooe
ir vtrgsdtfemine if/ii, &
•acmacrcm
- j . - . . i: virge canei.
Cc
Iis i.i . , 1. , >.v j. , ; ^ L . .
xque fibi &cilc c^Tc voljntarcs !
mortaItum,|;c prci
re.Ipfam Scripturari. uucui^qu
tumiftiusM.iirflrrs cirf .o -
mum , c
Cant:
briqu ^:. 1 i.ov..'.ui
ixoJ.x.
5X D. lAC. ARMIN
pciiiiftrctaui.Tiioculi»: Plalmum 1c4.dc-
uotamcQtiriotucatur. Con^rat cum illis
^uidquid GizcaLaciaaquc poclisdc clo-
aacatia in ruisatiihiuis poiTidct cmincntir-
Hmum;&c ' • '!>icntillimc,hxcab
humjoof^ 'unihadiuino pro-
latacHc. Cootcadatquis ab ingcoioi ciu-
dr I icotiaicloqucntiaiutcr ho-
nv liimus, &: (imile qutddam
ift .ompcrictlibiaquair.hxre-
rc, .n Qcruumcrupturum. Fa-
tc: Sciiptura vctc di^i poilci
iX#r.i.ij. qi; dc lijafic coafcruoium fuo-
rur^iorationcproDUociat : §1»*. t/Um lo-
«} ■ ' ' .'■ : • i itmana
''■ ■ ■ ■■.■..jpitt-
itHMlim Junt eaiungtntes
Vmhu.ia. iiUi Vjticiniaper totum cor-
j ' -.^ laz fparfa I qux paicim adi-
piam Judiinx pertiacut (ubUanciam,
paitimticiuncadautoiiraccm do£liinx c-
iufqucadminiAtiscoacihaadam.Aninud-
ucriaturfcdulo, quamdifcrtc &difbndtc
xcsmaximasabomaihunuoa5c Aogclica
pctucfligationcrcniotas, & nooinpotcn-
tiadiuioaprxflabilcs,prxauacicut i& li-
mul quaro prxcifccucocus & temporiim
iatrrualla , adcoquc omncs ciicamtt jutix
i:fpoadcaQtpixdi(rtioQibusi& ipia rctum
Voiucifitas fjtciicogctur» ooo oiii abo-
mnifcio numinc prxuideri, & ptzouocia-
li potuiirc.Noo rcfctam cxempIa;obuia e-
Bimfuot Iibtam tpfum apcricnti. Voum
uatum aut alceram iocum adivta . vbi i(la
prxdidionis & cucntus prxctfa conuc-
sicutia dcfciibuur. FMf/.mquit Mofc$(dc
Agjptiaca fcruitutc& hbcratione cz ea-
dcm.ir.xtai' ' Dcus Abialiamom fo
mr.ioprxd .^^\\ittii)tnJinequMdriH-
lentommtrif^inta anncrnm .fnit, laquam,
hiripfi ^xercitiuleho-
ti* - ■ ' V,.. j.,. v;,. libcrationc cx
ca] ' ;Iooicaaic[cmia przdidta,
TfJ 1.' , P^'^ (cptuagintaanoosfutura,loqaitui £f-
dias: Anno primoC ;< PerfMrum vt
firjictreturxcrhun} . , >x ore liremtt,
txtifuitlihnM j^trtiumCyri Regit TttjM-
Tum.^c. Ex huiulmodi auccm vaticioiis
dimnitatcm Sctijnurx cyncludi poflc &
11 ORATIO,
i.Iebcic,ipfc ' i Efuiamdcclarat , his igf^^^^^
vcibis : yt. ....ue ifut, rjtntur* funt in *
fojlerum^ut CiignofcamHi ^uod dtifitis.
Mitacula,quxDcus pct vcrbifui pro- j^irjieut^
mos coados , i^rophccasi Apoflolos, imo
pcriplum Chnfluindod^iiBX fux confot-
mandx & autontati iUoium ilabilicodae
patrauit,!ciufdcmdiuinita:is iliuihc prx-
bcnt tcilimonium. Taiia coim (uut , qiix
omniumctcatutaxum, ctiam vuicatuni,&
cociusoacurx vircs cxfuperaot. Acvcrax
Dcus, &glotix fux zclo ardcocinimus,
oumquam i'(cudoprophccis , fillzquc do-
dhiox illorum,imo oe vctx qutdem , dum
modo uoo fux,hoc ciV,diuiuz, ranc.i tcili-
monia pciliibuillct. Hiuc illud Chulti : .'11 r^.T^; t r
nonftuio oftrA t*tru mei,Holitecredere mii
finverofactOttjyftnihtti :ts,ofcrthHS
crtdttt.Hiiic ctiam tliud . <. jaicpuaXi
quumfilium iiium moicuumabHclia ce- i.jj,- j
(ufcitatum rcciperct : NMnrMmwM/, ^ACi/ j
vir Dei es , quodverbum lehoiu im ore tu9
viriiM ejl. Ei i1Il-<1 Nicodcmi ; Rabhi ,fci'
m»i tiH De9vtaijfefrseepeortm,qui/t Btmo
poteji tUaoftrM facirequt tu facu , mfiDeitt
fueritcumiHo.Hiac AfollolMi.lndiei/tqut-
demjifofioli tdttsfuntafudvoi.ftr omntm '"'^^
toUran/iam, drfigna, (^frodtgia ,^virtU'
/'i.Commcmoiantui quidem eiiain mtra*
culaapad Gcotiics cdita . & aufpiciisdco-
rum,quosinuocabaQt ; Pieudoprophrtae
cciam& ipfc Aatichriilus multa prodigia
& iigoa^cdttuii prxdicuotur : fed acque
aumeroiocqucmagnicudioepariacum tl-
lis,quz Dcus vciusapud Itiaclcm,& io to*
tius muodt coufpcdu pctfccit. ImoDcquc
illa miiacula vcrc taiiafuoc , fcd opcra ua-
cumadmir.tbili4 , patrata aftu & vr
Satiiaox,ctu(qucioltianicatoru , pct v....-
iasoatuialesoccuha», &hominum iotel-
icdum fugicntcs. Ncgarcautcmilb raota
miracuia > quz narrautur , vere accidiilc»
quii fcab hoittbus vcrx do^titox.Gcntiii-
bus & ludxisccflimoniu habcancmaotfc-
ilz impudcntix lit, & cxicciandi liupotis.
Acccd^ithuc ipla doArinx aoti<juuas, •^iti^uinu
propagatio,coufcruatio,defco(ioquc proi- dcHrtn*,
lusjdmirabilisi &Iucuieotum illi pia bc-
bufu^ditiiQicaus icltimooium.Si4;f//f><f7~
^iTttunt
DE CERTIT. SACROSANCT. THEOL. 5i
Jimuffi qitodqiie vtrijfimHm , vr fcirc & Tcrc | ftrinx ifti adftipulanturj lum demann ad-»
miratio oboiictur , qui doftnna ifta confi-
f truMic,
deftnfi».
rcriulliaQUSiCum vcnirwna tixc do^naa,
quia aatiquilltma i imo diuioa > qaia tunc
paccfadiVa j, quum ab alia mcore cxcogitah
ooopotcratiltmulcaim cum honiiac cx-
pic: jc dcfcrtof Angelusoullam|ruamdo>
^rina propoGcunis crat homioi . nifi Dcus
aotca fc homini parcfccWlct : Dco oimi
rum i:i-\pcdtcntc , & auila cauia cxiileotci
qua: ilium impeUcrcc. Noo coim palfurus
fiicracDcus, homiocm id fut imagincm
crcatum tcotari abhoitcfuo , pcttaliam
dodcinam ; aiii a vciaabundc inl^rud^us,
faliam cognofccre 6e reiiccrc poHet. Ncq;
toiliifct vlla Sathanam inuidia aducidic
liomiocm , atd Dcus illuni commuDica-
tiooc vcrbifui > & perilUmfa:licicatis x-
fropagAiio^ terardignatus ftiillct , qua ipfc tum mifc-
do^Jrin* co- rccxciilcrat.Propagatio. coufcruatio, de-
fcQrtoquc.per(eaJmirabilcS) diuinz eife
compcricntur.ii oculos intcodcmus primo
in iplbs , lotcr quos ptopao jtur , homiocsi
tumiaho(les& aducriartus aodltiox , dc-
niqucintuodam.quo fant pcradxiutVc-
Dus,&adhucpcraguntui. Homincs ipfos
inccr,quos doifluaa fanda viget.fi cooudc-
tcmus i inucoicmusilloium naturam, pro •
nt d\ corrupra , duplici de caula rcpudiare
doAtinain illam. Vna cll.qiiod in roa fui
patcc iapictiq homanx &mundanx ptorlus
cftcontraiu , adco vcab illa itultit ix inh-
mulctur:altcrai quodio partc la
mundants & catnalibusconcupil^i .uuio-
iriQiooaductraria & lotmica Kcpudiatui
crgoa mcoccrcfpuicari volttntacc homi-
nis.duab.fummisio bomtoefaculcatibas:
quarum prz(cripco& maodaco moucniut
&quicfcUDC reliqux Acccpca taineo c(l»
crcdita umco cil. Vida igiiar mcos ,6t cz-
pugoata votunus ab autnore vtrtufqi.Ho-
Acs habcc hxc doclrioa accrrimus & po-
icotifnmos : Satbanara mundi huiusprio-
cipcm, cum omoibus Aogclis ipnas,&
mundam t-TummaoipaIaremiHius:&ho-
ficsquidcm itrcconcitiabilcs. Hotum li
ailutia.potcntia , inali{ia,aadacia > impu-
dcucia.peitioacia , diligentiajopponatur
fimplicitati,tudicati,imbc«:iIlitact,totmidi- 1 tjHtmrtpreti
UiOcofiiUaiU',pigrici^>plcj:uiuqi,i]uido- ' (.i^M/if;ijM/i.Subiu
flari& farta tcda maneac , a taotis impetita
hoflibus, & talibus dcfcnf» propugoatori-
bus.quam admitationcmii cau(x fcqua-
turiouci^igatio ,fapetnacuralis & diaina*
(luiaipfcDcusinucnictur propagator, co»
fcruator,& dcfcofot do^riox iftius. Mo«
dus quoaucptopagatioois, confctuatio- ^
nis,& dctcnfioois>diuioiratcm argaic mul-
cisiodiciis Ficfiocarcu, gladio,cq»is,cur-
iibus,equitibus i proccdic umcn fclii-iccr,
ercda ftac . & iouidia durac, in nominclt-
houac cxcrcicuum,quum aduecfa illis fulca
& frt?r.i prortcroantiir, coTtuanciDtCTCaQt.
Pcragitur,non pcr ilicccbtolas diuitiarum»
glohx, volupcatum polIiduirioBes,fed pcr
hortcodam crucis prxouociatioacm,&pa-
ticotix colcrantixquc humaoas vaes cx- ^
ccdentts, prxfctiptioncm. Infirumtntum ' '
mihi eleHum tSi tJlt,vtperfrrMt nomen meum
inconfh mtium.f^re^Mm) C^filiorum
I/rAeL .:inoJleniiamtiquam TTmJtA ff-
porteat illumpronomine meppati. Ego mitto Matt.iQA4,
vosvt agnoiinmedium luporum. Pctficitar
non cooitliis huraanis , fcd contra confilia
humaoaomaia> um profc/foium ipfius
do£lrinx,tumaduet(antium. Accidit cc-
iaYii ooQ raro, vi qux lo pcrnicicm eiuscz-
cogicacacraac coo(ilu& machinamcncaf
ptopagandxdo^tinxfciuianttfiudra rin-
geotibus ptiocipibus ccoebiarum , &ok
concranum aflutiffimoram coniiliorarn
cucntum obrtupcfccntibus. Saulm vafta- ^ _ .
iatEfcleJiam,iDqiiitLaci%iiHframinfirr- '^9-
gulat d;>mos , o» trahens virts mulieres,
rr.t ^eiat eescarceri: lUi igttur dij^erjipera-
gralant regiones, Euan^elizantes ferpumem
Det : Vnic SamariArecepit Euaniititttns
HinfPauhi nauttmvos fcire fratret^""-^^^-^f'
quAmthiad . magH ad ptoftcium E -
uangelii euenijfe ■ *tUo vt vincula tnea etle^
hia Jint in toti> prsttrio , ac reliquu ewnihtii
leci: V'ndc&(i' *^ ' » rutpaitlhmum tno-
\\in:SaniuLtMfi- iminariumEccUJid.
Quid diccraus ad i(ta / A Domino foQmtt
ejitlluj.(^€ :tculisnrjiris. Lapk^/'**'^^''
.t t" f/u^iis tff iit
.:CmCOdutXl
6 5 i>4>i
I
D.
lAC. ARMINTI ORATIO,
^DcHn peifecacoret dotfVrinx iilius iadi-
c'iumi& exictu tyuonoiu O)irerabilc:quo-
tum non ocmo .lub ipfum momciuu, qun
fcclcrau & milcramanimaroeircc ctHaiu-
rus.quamq rabiora& frcudcnte vocct vcr-
biiftiusrl' oclaniaic cft
cos<;> j., Qjiis
nunc ; .idocumencadiuinicacisScr:
pturx , purgaco ab omnibus prxiudicitso-
• cuioincu' ' ■ • ,|uinfiiccatur, Ap '
Paulunui; , luoiurccxclamaa. . .-
^'^^''^'^'^' jmi>elit4mMfir$if7f /tHkmefl , juquiftreunt
r iuibm Deus buittifeculi txc£'
£.• icli,in/iiieijhi4f,ad{}0C,»e irM-
»i Kuangelit glorii.ChriJii,qniefi
»jr;«^0D«r,AclidicaciNop cJichanuoasii-
lasccncbras,acqiab honiiQcipCo mcttlu;
obdu^aStCcd diabolicas,& x diabolb prto-
cipc ccncbraru meati homiuis . in qaem^
atbicratu cyranoidemcxerccr.iuflo Dcnu
dicto, fupcrrufas..- fccusticriuon i'
c|uiaa tanca darirarcrcncbrx ii
iCciamdcnftnimx.
^Miittaf ^ Scruit cidcm htn Uiicticji liloium , p.cr
j^htifirtru, vcrbum illud pnmituscll hoimnibus
adnuaciatum, & (cripcis comprchcnfum.
Quumenim carnis & muiidi rapicnciam,
fcnfum , adt"c^>um , imo ipfum hominero,
muucrc iflot^inpcuccs cxuillc . tocofque
Dciglorix,& (alutishomtnamzclo vclut
dcuoratos & confuir
ccrtumcfl,i(lan)taDr .i .>
loipfojqui ('aD«flu$rt .infpLra-
cam illis& infufam U :imus'Niol'cs
iprodcj(r,qui totiniutii:» tiigratillimo po-
puloadfcclus, totics ad neccm poiUiatus,
paratus ramen fuit Uiius falucem cxtlio fuo
l««/.3X.jl rcdimcrc inquicos- I>f-'<njf
/<-r.>'^'?.--./^.f-r,V'.--.'V'rr ..lo..,,
( ium erga
gloriamDci.Voci lUiusdcuori caufam al-
tcram vidcri vulr'' ' - r ' •;:
14. Vtq'*i>ititcen:.T :
XI t etf,vt occ: in montibMs, quia non
fottitt iUoiiiuroUuccK ■ 'ii(equaiur»-
B,fin>.i. HtratpMribu-^'- ' ••-'iT-zc-
lumvui'.'ma' -/tpro
^odignacratpcrpciias. l\^'nuuoa>t Laut-
drmfjij ■rauia &cr.(jrn'.:j f:c!cn ruMicc
profitcrj,& poflcrisad xfcrnammcn
tciiptocomcndarc :N6S'a!i
fil ■ ■ ■ ■ ;'Ctuis cfl.-
lu publi.
tatc & furorc. Si vcl minima glotiol* t . : i'
ditasillorumanimos
quc poruidciu & "•
tio 01 '1 licrc.Ita ■
I. 'bs dcfcribenfii'!, igoorADt aduia-
u. itibus j hoflibui; c ' •
tribuctc , vciicaiis fohus
Dciglo:uniiomncspari '.
lo dtlctiiitmc , Difiquoc'
improb>farcm Dcusipfcli.'. - . . j .,ci ... ^
Vjlcdtxciunc (crQcI & (imuJroti mundo,
& omnibus,qux.ib inundo (uot, cupHita-
tibus,quum 1
Dci f ;* inc •
trifu .itref /ueitun
ifium Dei,
.*.rquid ilcprof.liotumhoius do^ioae ^
& marr) rum coDftaoria diceitius , vfurpa-
tain; ;ritatcin
tofci.>,. • ■ w.. . , fi vcl .. , j,..t.,, i-
dtinimisdotflrinxiiurusho(ltbiisfubiicia-
mus.ctiam ab iouiris cxtorqucbimus diui-
nitatis illinscoafcinoncm Vcrumad
cuor hxc illa intcndcndusaiiimus,v t
ftiusargumcnti cuadccflarior, a^dnumtrii
tyiibos.Nrtw^rtfw ti qaa . uumcrus
clhmaltacx. lumtllia (acquis
quodapaucisiuwLji!. Ci.cphrcucft dcpu-
taret,vcl virxtxdio molcltioiis. Si tondt-
titmm , nohi\z% inucniemus & ignobtlcs,
upoccn
>$, indodlos,
duios & ad pciiculaluctosjtcncras & mol-
litcr cducaras pucllulas, qwarum caUcs vix
fcrupulus in pauiracnto cxtubcrans pt; -
gcracaDtcanequisarbitrcturglorix
ditarcinccnfos , laudccxfufceptxop
nispr" ; •■,! & nuf^'i:in---iratc capc-Li,.-
fc r .lltstori^ adbibita, fu-
lita.: . ctu.lcata,parsciacc ai
pars<..i^ :tt: uuocatat hiaqaislubmcili, lux
l:ato igaciofti,noDau[Ii dcctibus &l3ai3-
DE CERTIT. SACROSANCT. THEOL. 51
Zcrhjtt tt^
tibus fcrarum moliti & abfum
dam rctfadifrc£Vi,JapiHibusobruti.....;..un
piUci,iufao<ii& i^dLx ruppliciis,ip(a fua tur>
piiudine iotamibus. Nullum omiirum (x-
uiti.^ quod vel humana cxco£;itarc
maliL..» ' :>> fplcndida &: furibudafua-
derc,vc! inaiis aulx officina potc-
ratluppcdttaic. Etcamcu , vcad/
TCQijmns coDfcnbrum , tamcn coua.u.tct
a:quauimiccr,quio & hilari animo & IztO'
vu!tu,tolcrjta omnia > vt ip(a (^itics pcr-
f ' igata , inuifto paticntix-
u.^ ..: ..^^ - ^....iwrc,& viL^amfc fatcri co-
gcrctur.
£c qux caufa paticndi \ quia rece»
/etea Rcligioac diuioanolcbant >,cuius
lolius negacioQepotcrantcuadcre pcricu-
lum,& fzpcgloriam confcqui.Quar caula
juiacrcdcbjntlcpoirnanc vi-
(...,... . i.s tolcratos , immgtcalitatem
bcatJm coo(ccucuius. Vidccur hic Dcus
cumSathaoa vfluc ducllo conflixillc, ic
vcrbi tuidtuiuitatem cx SaibaoariguomU
aia&ruiDaadAtuxiirc
Atqus hiv pctinimum argumentis vfa<
&: iapicntia . ad
.r.probandam. Nc
ti^lto fe c6-
.mon$Hm: cft dmina omni',
vetbi fut dr inicai
veroturpifllino lograti an:m
maculctficclciia, (cdau'hoii fuoDco, &
Chcin n-' ntamprxf^etopc-
tam, .j j . . . . ooio vcibi ilhus
dtuinitaccm aftruit : fcd aHruit tantORi.no
«({icftf rndicaroon impiimic Nili cnim di-
' uiourofuiirrtilludvcilum.quum Ecclciia
ooodum(.IIet } ooo pocuilRt iHa ex vcibo
illoitanqujm exfcmmi; inco:tupiibili,Da-
fci 'o i'jiiiMn Drj & pcr (idcm tlti vcibo ha-
bitam pat'tC(. ^ficti uatura; diuioar.-Auto-
titati»ipr..m ocmc I tlccle(i«adimir iltam
confercndi auck.<n(atem. E(l cntm ab au-
thorcautOotiias. At krcK iia nun Author,
/edalunwu v<.ibii(tius : podciior illocau-
fa,origiDe,tcmporr, Noo audimus obiici-
^ cntcs tcclcfi. m Scripiuraantiquior^^^quia
cum noiidu riictveibnm llud Ii:criicon(i-
gnaiu, (tiuitiiia : taltbuseTiimrauillislu-
detc iorr (etJa,Qondccc! Chiifliauot,oi(i
dc' T 'nsfadl:o^.Ndc(lEccle(ia
it . .o : ftmeHmMtitris («ntfrtt
f*y ,tu: quamquam fucncilia,quum
hocdi^lum ooidijcQc aMofeio Jcriptu-
ram rclatum.Fidcs cnim iftidi^lo. tamqua
diuino,habita,fccit vt Adam & Eva Ecclc
(ta c^TcDt Oci i quum antea eilcnc traafuga;»
dc(ettorcs , rcgoum Saianx dcfcrtori*. Ec
quidcm xWicoLumini vtrutitt, fcd vciitatc i-
p(a,vcfundam£torupct(hacla, ideoqvte-
ritatcm pcifctcns , Ac in c6fpc£lum humaD4
genetis ptofcrcns^tanquam lodcx ii. tcdis»
imocullos,pizcOi &intcrprenUiu$: fei
interprcs alligata fenfui ipfiua verbii & <ii-
dis Scripturac ,<x/r«<jia»> ncqi/i^«ipf»n'»
decct,!' julo prohibciKC i oeq}potcll,pro-
pria imbcciUuatc& rctum diuioaruin pto-
t :7impcdiia: Scdopetjeprctiumeli
tii.. j.-itate illiusteilimooijpauciscxarai-
oar-,ita volcotjbus l^oDti(icM$,qui proraii»-
& puppimccrcittidiDisno(tt^,E(.clcliacaa-
choutatem conli cuuut, dc Scnpruta tefti-
hcantis.quod fitveibum Uci. Ptim6,tc(li- •
mcnij cfllcacicaK vcracitatemtc(UoctSD6
exccdic. Vcracitas Eccle(ix eft vetaciwt
hominom.. Atillorum vetacitai impelfic»-
£ia, loconllans , (cmpcriocum rclinqucnt
^\iko>ici\x.zus.: OHtnu hcmomind»x. Nc-
qucfufficjf^- .diccDtis,adfidcmtc-
(timooiocoo. ..::^iam . Diiidc vctacitatc
tcftantiscooftctilli, cuifititllificttio. Ac:
quo modo cooilarc potctit dc^cracuatc
Ecclcf^x? Aurcx prx-conccpraolim nocio-
nc , autiirpiciriiiDc tcccosfjcla in animit-
auditotUi NullahomiDibosinoatacitDO-
tio dc vcrac irare€cclcfir,illius initat.quat
dicit , Dtum tjft ztrMctm mtntiri Ncnft>U't,
Imprcnacrgo (it necciTc clt iccmcialtqua
i i imptcdioDcquinem . aotio-
tiioiccus , a ' !. lotus
imprimete m .. , i-c. . ^ > cxtcr-
ois taotum ioftiumtntif ttitihcan» i ic
ad iotctioiaanima: noo pert ng^iis- ^k-
ternacigo critimpre(riO', quxnulia poteft
e(rcalia,q (cicutix,ptobitatis, &: (.tpc vcffP
di<flitcfttraaoii commonftratio Atifta o-
mniaopinioncmtaututnparerc r «
animisiilornm , quibr f ' ■ ' •
nioergo,3cDonlcicr. citatisil-
hus fuprrmas cfi
Rtr.cruntr ' ' • "r
authoiitatcni . ... ...> ....
'vor Mdit,mt AUtUt.\!id vidcottnift
1.: v.;t
^ D. lAC ARM
iddicunf .fcptiusScriprarx.qua''- ' ' -
(ycautoritaccmrtabilirc.Ncccirc ^ i.
vc idi dk\o I canquama Chiirto ptonun-
ciarcfidcs^iiushabcatur.quam !
prop^ct illud aailioricasqucJt cou. ^u.. . v i
cadcmratto tociusScnpturx, qux dic\i
libus. CoACCou igitur cilo Ecclciia ido
booorc, qucm illi habuitChuftus.quum
vcrbilui curtodcmillamfccit^ciufdcmque
tadicem,ceAein ) ptxcoocm& lotciprc-
«cm»dcfignauit,
Vcrum cnim vcro, quum omnium,qux
hucufquc ptoduximus aigumcaca , & fi
qux aiia probandx Scripturarum diuiai-
sati idooca funt.ncauc ipfum rcd\um Scri
pturaium intcl!c^!um nobis apcrircncquc
lcafusiDCcllc mis nortris obfigna
T^qucanr, quibustamcuconl^atfidciccr-
titudo,quam a nobis rcquiric Dcus,& rcr-
bofuo prxflari portulac :confcquitut nc-
cenario, ahud quid ad liU omoia acccdctc
ficbere , cuius cfficacitacc ccrcicudo illa
meotibus noflcisingcnerccur hoc tl\,
<kquo ccctiahuius crjdbcus parcc diclu-
rps nosicccpimus.
. . Dicimus igicur, & vtw, ji> lufcrorum
n c potcis tccbmantibus in£cmioamu5 ficitc-
■ yamus.Spiricumlanaum.cuiusiofpirano-
nc locucifunchoc vcrbum fandVi Dci ho-
miocs , & cuius impulfu & dudu vc ama-
nueoiesiniusidem ipfuin hccrisconfign»-
runc.auchorem cffclacisillia$,cuiusbcnc-
ficiofcufuum diuioorum iDtclle^lumpcr-
cipimus,& cffciflorcmccicitudinis iUius,
qua fcofus iflos vere diuinos cficcredimusi
it aurhorcm occcflarium , cifc(florcm fuf-
. f^.m m -1 ficicntcm. Ncccflarium dcmonftrat Scri-
^ _ . ptura.quum dicit: Semo nouit ant tnDeo
I truiOti : Se: ■ lefum dt-
ciL, Lj.htihum nifi ptr itfniinin fnnciMm.
Sutiicicotcm vcro, &plufquamfuiticicn'
j.Cor.t, lo, lenictadic Sctiptnra, diccns : Safitntiam,
tjHMm Deu4 fr4.finiutr»t MdfMlutem nojlram
ar,:efieul» , retteiauit nobisDem perSptrt-
turn :Spiritu4 inim om»m fcrutjuur ,tttam
; uetDei. SufficicdscrgoSpiricus'
1 iaatcanorum Dci cogoitioncjiof-
; jHcacilfima coiuudc rcuclarionc'
> fuiHcicoua aoQ ^oicfVcxcoIli am*
INII ORATIO,
pttus,quamabcodcm Apoflolopaulopod ^ . .
commcodatut,dicentc.-^M47i/;o;7»0j^ir/fH«- J'^f'
/w id c(l rcuclacioots iiltus patticcps.^mnM
' licMt , tauquam mcntcm Chtiiliha-
■ .ispct Spiriium Chrifli I quem acccpit.
Eiuldcm fuiHcicotix ptxco cfl cbrinimus
loanncs Apoflolus ia fua cachohcai hit ^ j^f
vcrbis; Vncito.quAmaectpiflisAbeo.mMnet
in vohti , ^ non nectjft baietu vt ^ui Cqtutm
ws doctAt ,fed ficut ipfu vaHio dofet vos deo-
crax eji, (j» non merul>tx,
mnn
T 1
dociti: '/..itjtbirr Iicm .• ejMi ^ ' . .: ■• i .lOAr,
inFiliitm.habet : :iminfei}jO. Hiuc
Apofloius Thcllalootccnfibus •• Euange- 1 Tktjf.i.j.
ttum nnfirum fuit erga vot nonpir fermonem
j^^ium.verum etinmptr virtiuem per Spi-
rttum /Mn^um,(Tpercertititdinem muUam.
Apcrcc ] 'udincm , quofcrmoocm
Ruaogclu-.^ijiUDcf: ' ' virtUtiSpirir^ts
lao^i adcitbucos. i. ^ jc Punt:;
.Muicos lacfhre Spititus rcuclatiooem , qui
camcn illa ipfia fuot dcflitutisitaquc in lila
tuto quiefccrc non polfc iidclcs. Bona ver-
ba ? AbcflobUfpbcmu.IaclantludxiTbal-
mudfic Kabalam ; Mahumttaoi Aicora-
numluum ; gioriantur vtriquc fc Eccle-
(iamcilc- An crgo Scriptuix V'c<cris
NouiTc^Bicntifatiscuto ctcdincquicfe
diuinam cWaflit manci Ecdcfia vcra mi-
ouslcric Ecclcfia,quiaifium citulumfibi at-
rogancFiliialicnigcnxjIaccroptnioocmac
lctcociamhxcefl dillindio.- opioaacucie
fcirequiicucraoclciulitucqui iciunc.fcirc .
fc ccrto cognoicunc. Spirttui ipfe tefiatur, ^'^''*"-f'f'
Spiritum , td eft , doftrinam Sc fcoliis ifta
comprchcuibs.T-friMr^wfjf/^.Scd ifla cefti-
ficatio Spintus qux fitin nobis, c6uiaccrc
ocquicaliosdcvcnraccvcrbi diuiai. Quid
icccvbi & ilios adi^aucrir.adflabic, lomn.S.
U luiitant £cclcfix,qaiow»»«m/ '
trniAudiott (^iiifctnt M PMtre,f^ ,.; ad
Chrifiu Nc^i poccllrcflimooiu vllius Ec-
clcfix couioccrcomocsdc vericatc,& diui-
oicacc facrarij liccraru. E rpcnuncur Ponci-
ficii.quifolisfibi Ecclclixnoincarripiuor,
pai il ccflimoniis i pfaru fi ici habeacut a W
i" ■ .iRoir.Ji ' irunofuocad-
n V.. .jportct . :.ilcclfcccfVi' o
oiam,cui omacsdcfcrrc of oncac- Ir..
TcltiT
Rom.io.
.ii.i:
DE CERTIT. SACROSANCT. THEOL.
Tcftimonio Chrifli IfiqnTr;'-. Jcfcric o-
porruic ludxos arntinon
dcbchant contradtccrc I
lorumprxdic • • •
cnnBinurj; ,
tumltfdidi rum Gentilcs , linc rxccprio-
ic; calc in Ecclci
monium » cui
I s u
•gamiis I 5c cipci
n c.xllitiirc , uccdum
tia ttu _
cxnarc i Sc oitequam cJttliturum ccrto
Sciipcuris ailnrramur.
fjnf^us.rclV'' ' -
fcaor»ficclc
ilbm . & illius aatb
ccrtitudincm ill
obfigoct. Vtuu. ... .
bcncpbcito voluntatis lnx
dam ad ifti muni.i f
rum ilIuJ ■ ■ • '
ficris S.
Scd foric Spiiitus
irtiusauthor & cf-
•it. vt non nifi pcr
iitcrucaicntc,
;is infpucc &.
..jtos (aD^tuscx
, organoquo'
•codum. ' Vc-
1 vctbum Dei»
ihcnfum: or-
loduclum 1
im.
ganum j
vant
cian
gic
vci bi s. Vtntts eji ftrtn^Dt: c
prol.uum I Sc
Cuius c(Hca-
ir
c ptatlones ,
fcdunidicitu; .
tx;\!tdir:t , atui;
cgrc-
)$ hit
&pc-
'it
•.udicat
Lulo : lutiiiejl
r verliim Dei,
Sic{uishic .nclus Ecdcfix interccdac i illc
cll,<ju*^ iII-> in vctbi illius ryiKct
tionecft occupata, & (cdul.im . ^ w. . illi
diuulg^ndoi.npcndic : qnamquaidipfum
ooQUmcfl Ecclc/i.i , quam A^(>jhlort$m,
Pn ' ' ' ' ' ■iJlorum.O'
. c.i .. cuit opcra-
ti.^s A// Ticorpotislut.quodcft
Ecclciu.V ciun ' ircrunatu-
r3,tumcammTu.i, : : ol.lcruao-
dum iprrm.iin caul .. :re vltcrius
aciioQc fua, quam tolhumcntatu potnt,'&
Spiritum fjoctum omocra vim vcrbotri
cicns,&: vcluttarapadcmcrcmcoll.i: .
& fuaimmediaraadlione infpiraos & ob-
:it Poot ' iisnonnul-
I iidcm ing .1 ■ ; ct-
.juenoo mliEci
tclhmonio producidicunr, vr, .
' " latthxi, vcl La^a. , dil-
i.iin Canooicumac .^po-
•.1 ■ dilhn^oerciotcthaacvt.'I il!.i;vi
itj varianc cxempbiM V\-
c:«. dcillorum afluum pon Jcic
. :c fic concrouctlla,&: o ; rr'!qae
ibEcclc/laprzilcocur,Doo r. M-
• o, iftjt
■ mcm ai: ui ;uui <. .
o inprxfcntiaium ,
volcote dc iliis pcr occanoneix} cxplici-
turus.
Vidimus hucufquc > Clatidlmi & Hu-
mnoinimi Auditorcs, Dcum Si Cltridum
cum Spiritu vtriufque . vtramqueSacto-
fan(ftz Theologix noftix paqi;, ;-.|e-
rc. Si«^ir/7Mm quxracur: Dei<- _ ?//f
4 5^jr//MDobtsmonftraiur. Si4»/
currit vltro Df«i (^C/;r//f/« , pcr HpintKi
opcrationtm. Siyfwri» propolit';;^- n 'uca-
mur;x'»WDoftia fi/wD»<? o' C . ot-
fcrcnoo Bifi5/'»r//i«coramuaicattonc ob»
lin ' Si dc iplddoAiinx -r
co: j inqui: .".m)!"; ; D.'!'t!.. , ..^.'.ipcr
cfficaciam Spir: . mcuccs ao-
ftras cvnuiocit cLi iliimC)&: haoc cordibufi
obngnatpotcnriffimc.
McticocrgoIX-n5: Chrifto , i-iSpiritu
fa nilto,glotia omi, rcuelationifdc-
bctuti mciirogratix iliisj
^iim.prQramaugullo&: ij.
bcncficio , agcodx. Ainull
agcre pofTanQUs gratiorcs ,
darcgloriofio
intuitu & dc<
bilisffbicdli ct
tota meditationc,ncabcrrci«ius,3d docl ri-
nxreucbtJooem confugiamus. Ex liln:!.
vnius vctbofjpctc difcainus , aidcoti •'
dcrio 8t iodcfcilocurfa ad fcopum ii
vkimum , & be. n fincm vr
lumfao-
•-.',;^
i^loriam
uuumcDcis
!!i tain no-
imus. ia
.ibKa,vtquod vcrbotantumfuadct,
tplc perfuadcatjicofus diuino« vctbo obii-
quapolU-avticur, canu cfficicincc , ooftrxcumDcotivi.-i.:.uocoatcndan
nufquamdc vaiicacciftiu^rcuclatiooisdu-
H biua-
D. lAC. ARMINII ORATIO,
bicaoccs . fcd certa fidci plcrophoria i per
Spirirus fan^li iurpirjtioncm & obfi'
gnacioncm mencibus cordibufqtic nofliis
imprclla.vcrboiftiadbarrcDteSidoncc c.in
dcm c vadamus omncs in vnnntem fniit, cr'
mgntiionu Ftlii Dti , in vtrum (■erfeflHm , hA
Tticnfuram flMitrs.aiiuUi Chrtjli Quod vc
Dci '- 1 ' ''■.cocillimusl'ater nobis, i» Ftlio
tiiu (A , ^tr commH)iic.ui:nem ftnQi
lefacit& prope<^<M.'«n»; ncqaeboDaaut-
bus aliquanculum rcfocilLicur, ad amumm
dinumcrare : futfictct abuodc vcriuti ifH
Hrmaudx , vnv - nis admodum ^^'Jir»
t
' J t,w.^ .V.-.,
5/irf/iMcooccdcici^i^netur,fupplczillum t Rcli^ioois Dotitiacoli
oro, & veocro: : illi lic laus, honor, & glo-
iia,in lcmpitcf ua (i:cula. Amcn.
OR ATIO
Com^ oHcndo diflitlio Rcli-
gionis inrcrChriflianos,
haittd itbJuaon i II I. Ft:b.i6o^,
cum RectdratHiwdc^onerct .
NVlla •vnqii.im , . pcccaci ic
ci! r lu.urr. :. , , tambcaia
cxititc; i,qua: nooalicuius mali lu-
terueotu tuibata fuciunc : ouila viciiTim
cammifcia& inrocninaca , quin obbcnc
aolcncix diiun^ in humanuni gcnus ccdia-
icgratx pia.'lcatiam , aliqua booi dulcc-
dinc conccuTpctata tuctint. Tcft.uui lioc
•mniun r-.-,rnni cxpcricBtij ,condocci-a-
vtiiulqi prargra;. . ;ili bono dircdc o
politi »74/ic6mcir oriiio Bonum illud c
quod diuioa clcmencia huac o<bcm no-
Uiumillu(lrifacro(aoclac vcutatts (uzful-
"otc irradiat, & vcta:, hnccft , Chtil^ianz
tm hoc
ciuot I
qujtum iii
QC, (i CUi VK..
boni^run: !<
cic
ic
r'.
kt
»ti
m
ii<
uruL L
oon nc. . - . .
utum pofuiorum. Ex
ntuitu & comparatio-
.. .... r.prc
. -n
ctum,na; il-
intcm-
iu cum
.Juajca
.u'i//4 homt-
;vUin rci (pcci-
.icum prxicntia
Dobis cofiaito
o
monMicm,
. , . ^ .comnium,
qux lohanc fcculi clau(ulaiii iouudarun%
uuloiumiid cniro tllorum lafiaitas di£cj-
elL qiiodhumana /iuc loiL.Lia nuc pcrucc-
litasclarxiflius vcritatislucem , nigra cr-
lorum adfpctginc contamioat , & voius
idius rclinionis confccrancos in varias par>
tcs.iino & partium paitiLubs , liifli .iliic Sc
difccrpit. prorfuscontraipluis Chnfliaar
Rcligiooisnacuram& gcnium. Cuiusaa^
ihoi t princtfspacM tdo^wai , Euangeliuin
facH , profclToics , Jl/ti pacu nuncupaatur.
Cuius fkndAmenttim cft pacijuatio intcr
Dcum&homincs , fangainc p
illmscohfcc'^.! /ri«/'//<w, vuaqtic ... ^ .4-
ginainculcirumi pacc (}p concordt.i ,frU'
iitu ( I pMx (ygaudttim ptrSpirituwi
Jc niquc^wif c 1^/»**
, :ccina. Tametfi autcm vctt -
tacisiltjfax,pcrChri(liaDumorbcmfparfa>
D< naoimum mcumrccrcct.&praE-
fcu..i. Liurior iltius apud £cclc(t.it,quzte-
(ormacioncm profircnrur incuicus vcbe-
mcarcrcxhilarccrdifficMi tamcn non po(-
fum.quin • ' ':o ReHgictiii , qiiod Chri-
fliauilmui;. . ...igaagtcDX inllai pcrua-
iic & mifcrc vaflat, ingcntcm onimo dolo-
.rcm concipiam,& (arbitiorivna mccum 0-
mucs , qui Chridum ciufquc F ' '• m a-
maocnili aaimosgerat .Vlaipc . . liu-
riorcsi&ptzcordia plufqaam qucrciootCH
b' ' ' i ztc c ' '
.i...amc impi.. .,...;.
\wAtvbiqui(iicltf,iltdem f^manum h^iet.
vcincclcbrihac/4;»<;^^r#,vbi mihicitrcce-
pto & laudubili morc , hicfejiiuttaiejita-
licmica , diccndi ptouiocia c(f dcatandata>
.;liquid dc Religionu inChrifliaDO oihctitf'
fdio la mcAwim piofcram. T' c;n
panibosmatctiam circumfciil . .. -
enitn dedijfidio ipft malit inde txijltntt'
bui dijjeram.indt dttitn caujij.dtaiqut de rt-
mtdiit.
DE COMP. RELIG. DI5SIDICT.
mtiiu. Trtirmp»rs necff^fatfm mali
(ollendi concinec , Pcj Oi^H/M quo
tolli port»c , cui fcnjit . prxfcribic
Omncs /imul iunvfla: rationcm confilii a
incfufccptioxpiicant& iuflificanr.
Dcumrero pacis fupplcx oro & rcnc-
r,,. , ... ,1. ... , ..
qu< .ta & Hcciclix Chstltianx lalu-
tai: i , ad ipfius qloriam & no-
ftn m. Avobistutcm ClatilTi-
mi & Humaniir Audicorcs, pcto, vc bcni-
gnis animis &auribusaudiatis. S(iu'tiin
lingulapctcurramjindicispotius quani o-
ratoris vicc fuofcns . nc paticntia vcflia
abutar.
A' ' i.i.u .aaimum
adv ^ parJtimfinmi-
las conddercmas , fiucplurcsjliqua intci
fcfociccjcc contcntas. Omnia cnim Sc (in •
gula, co ipfo quo vnum quid funt,id ipfum
luat quodfuDC, & in coquodfunt, vniont
iAa confctuantut. Et,ii pcrfcdiioois vl-
tetioris iadigafunt&:capacia, cadcm por-
tovnione corroborantur, augcntur, pcxfi-
ctuntur, vfquc dum taminum iibi a natu-
ra vcl gratia , vcl vtriafque authorc Dco
prxtcripiumaflcquaatur. Hoc ipfumad-
eo vcrum cfl , vt & in ipfa vniont . qua
Dcus efl&: fibi fcinpc- ' fr,
fuaqa(>omnia iibifimul pixi^. . .... ns,
illius bcacitudb coafiHat. Nihil itaquc
uatutzrcrum . tum fingulari ,tum vni-
acrl£ , vni \ - ' ucnicncius aut dcfidc-
rabiltus:ui. quoomnia dcflatu
fuo dcficiuntprimmn,pauUciro miouuo-
tur,tDccrcUDt dcaiquc , noxium magis &:
abominabilc. Cxcctum vthontin 8c vmo'
»'u funt diifcrcntix. Banum itlud prx>
ibntius cll alicro, quod infua naturacx-
ccHcnriam habcc prx alio , quod com-
inunius cfl, quod durabilius, quod fum-
S9
qtiam Reiigionif n'\ni tam ipftu</otini*
naiura,rumci? promanantia pa-
f<^f^'/'"' 'cbimusm
>iiJJlJti^.. . , '10C**-
/*<?«w»proptf»one,jn//f; ocdiu-
turr ^:Hm)\\c clt Rdtgto Chrifiia-
' 'i-s> vciuinDei
^)ntini;t . ac ic-
-iu(quccuJtum:fifinem , vnicum
...,u^;iinv(t n Chnflo
vicillimUc., ...iUumqucoobikumre-
ligandi A: conuincicndi ; vndc etiam no-
u.cniplumRcA:
.rblttaCUT.Vca: .
virtur, & rx vtraqnc i ,f^\.
IB
ht hocqmdcm non modo tn reipfi , fcd
ctiara incxiftimationc omnium, quonifn
mcntibus Religionit notio cft i ^
hoc cft totius ho.Tiioum vm .s;
quosnonrationc. fcj rttigiont , tanquaim
proprnfftmanota , irdiquis animantibus
diflinguit idcm Firmianuf. lam veto. fi af-
fcaiooi crga rcm modum ponit prxcon-
ccptaanimo dc illius valorcopimo, pro-
fC0liOinRelig(.v^r;>; olititict lo-
cum,arceinqac ..Rdigio-
li • Et quodampiius cli,li luxta Uern.ir.iunt
& vcritatcmipaim,modusanuiidi Dcum
fit, fincmodo illum amarc , propcnfio ia
Reltgtonem, cuiuspotiiTima pais cfl amor
m Dcum & Chiiflum, finc modo cfl , tcr-
mini cxpcrs & ignlra mcnfurx. Hoc cfl
I ouod ipfc author Rcltgionit noftrx Chri-
tjl medt^nui. Refpc
:ihamori,
' no.hoccft
fummamb. iac.qaumno-
mo ioMopropitiqnius. Ita & vnto illaprx- rirhuius-vwwn/j vinculum & elutinamcf-
/labiiior, qui in rcconfirtitprxflaDtiorc, fc/t*/>^/iiw<-Ai -
adpluie^pctiiticr, durabilioi cft , &: pro-"^ Hgionis dtjf.i
r
xime f«;«Dr)»cofppingit. Reltgionis crtjo
vmvnioftxW ■ ' i. Vcnim vc Ifonta
tximiu oppolic, - rijiniii fuo gcncrc
/ijatpc/Iiina > ica ouilum dtJfiiUuu) ictnus
cur. Lariflim» prxteica ghfcit & diflundic
kkiUjft.iiti, Mcs euim inaoluit
quotquocC/...^. • lacris luoc
luiiiitu Ncqucfusu .cutujro-
H i fit..iu
60
D.IAC. ARMINII ORATIO,
fircri , imo ycro nemo in Rttigioninitjftn-
fmie ncutcr cflc poren;. Narn qui ncutri
(Lindcotiuir. fcntcnt' 'tt| voa cx hif-
ccquatuorcaulisnjo .cir. Aut ipfc
rcitiam abvtraquc li uTjrcntcotiam
fouctin RelipoHtChriJtianA ; a»it aliani
v C«r//?;i»««mcIiorcm3rbitratuf , ZMiChri-
JiiMiAm & aIia> xquiparai,aut dcniquc nc-
c[ucChr$/iianiwt ucquc vllam atum colic
iusncutcrooncIk,rcJ tcr-
! ;oU. >:.iiidcntes. Sccur.dus & tci-
M.is vuiucifc a ChrijliAnA Rehgiane dilH-
licnt, coiusax o ujta lunr.quod ipfa veia
fit & fola vcra: non cniin aJmittit alias vt
tcc»tpaganomini<f//j/^. Quod amplius
eft , ^cuodus cft iuxta ChrifitA-
TJAm R' ' '■>»
tjfe Dei c -
i.loAn.i. ^
ciata rcatcnria
ucrfanonnnum mn.; •, & gonctalil-
Um'i,<{aodcl\dcReligicnei\.i\i in . paual-
tctacenfctur. Eftdeniquc \\oc dtJfiUium
maximc diuturnam & pcnc irrccoocilia-
bilci cuiustci duplex miliicJuCircddi pof-
fc vidctur , vii jquc cx ipfa rcligionis ua
lui 1 •' >i. V'nacft,quodquum Kf///»
vcu xlbinctutcnc icsDci, illius V-
oiusarbitrio & difpcnfationi fubdita , ho-
minum iuricxcrota> d. !it tan-
quamnormaviia:dirigci--uL . ubciiari
circumfctihrndafjnon vtfciuiatl^j^/* Rt-
•r omnttlacui accommodc-
• homini fas non cft, ita
.utiioiitJtcm iftam ai-
tiuodcumpciiculo C»-
tur , fi vcl
uiuoium au-
c(l, vccuinad-
.iocant.uifi vi-
' tatedaba-
_ .cm , eiuf-
ic vitamluaro, nen pe
viwt ifti con-
.. lii- V. i ...... Tcrtnm ad-
.at, qux iaopiuiunc C(.>;'.ii!bf>
quod vtraque parsfibiabaduerfariarua vi-
t«m & Qlutcm xcctDaro abmdicaii co ip fo
«M/Alli
vii
ro.
lut
purcc. quo Rtligi>ntm illius prjcfua impro-
bat& cootcmnit ; quxiniurta vidcturcf-
rcgrauil]lma : PAcifiiAiionu autcm omnis
loitium cdab iniutiaium obliuiooc ^ Titn'
damcncum in caium oroilTionc , q'
tali ptciudicio pcrpccuo vidcntui conti*
nuaii. Huius dijfi.iii naturam iflam quum
probcpcifpcctamhabcicoc Magnate&, co
iplo.velciusfaltcm pra:tcxtu.fxpe vfifuot,
fibifubictflos odiis, diflcnfio-
. .. -i .>,qux ipfi cx aha caufa fufccpc-
rautiinuolucodum: vtpio arbiciatubouis
illoturo^Sccoipoiibus, qujc pro dctcolio-
Dc anttx Kf/f^/0nx) facilc d«. fi,
voct!> pjis potircaiur • quoi . "■
aunquam cuafifllcnc hac opc dcditi^
'ri facic • v( vc'
....... i-rr-
inultftudo
vt
.-tunti
t.' .1 II L
rnun.. ^ t^r-
■ ili crtv.i.i &
)ft[o. Vidcor au<
arcin adduofum-
' fiiit ab
... in M-
aiiimos us
t j lupiimispioli
Tl-
c voquam ,
Natuijm
illtus vtcui..^ lUimus , lui. . . .
poodcrc gtauilhmum,ambitub(inimutn>
tcmpotcdi
ro qua: lil
(iutiuof^f .
tcm tniht liloiii
ma •
ejj-
Jlcrtor.i
eferAti
bifatii.
pulus , .
j';/4;i.iaittculuin, ilcquonoo hat diucilari
imo & conttatiar fcntcucii' , v '-o»
vtinquoparsvna protam&pL .li-
catisioo(t.cuic,a]ccrahoircuda iic-
mtam\ : quohipictatis ; .pi-
ccni wvtiaodamidololjti .t|pcl-
ic. . ^ c conttouctlus .igitaii tntctvi-
roseruditostgiaucs, ezpcrtos , magaiqu^c
oomiuis , ncquc taiitam nmv ' : la
vita motibulquc contcQdctun, .. uc>
pauciara. vt citdcic auHt , Dcuin hifvC po-
tius,v; ibus I qaamilli^ .u»
Deritaii. ....,,,^ic , labitui in tlLn, -
tioncm, vccxiftimct, Re!i^ionH ^ .
obfcura & ioccrta cflV. DHLitAtiontm tfbmi
fi cxcipicc ftudium iaquiicudiaiiquod,id-
f
DE COMP. RELIG. DISSIDIO.
ipfuin obortis didicultacibus dctcracfccc
illicOi& lucccdit mera verit*/it mutmenii*,
dtjperaiio. Q«i cnim fpc
lemfcinucnturum , <{uiini ^ nsj
piis .an tlia folisSciiptuiis, an edim cta<ii-
tion<busDou rctipttsconcineaatur , dtfpu-
tan iDtcllij;at?quum vidcat lipc dc vcrl^o;^
oc Scripcuraiu incidctc qux(lionc"i ,U !i
Hcbrzifc GiX(.j(Vimooisn<
lcm?quii imvtro-
rum.qut uc.v ^,. i. icutcntias
noh rai^ tcibiiionii vuc cicari , iplc vcto
injtcrnxtaottimlinf^ua^gQarus.libtisal^is
dtrtitutus.ft I ' ■ ' ' icin vcr-
naculaml ng. ^ ,:uqujiTi|
ficripotcU.vc DOo inhancTcnur opiuio-
Dcm,ncmitiiquh!
de RW/jMMiuapitiou , i.,.. . .a. u.j,
guarum pcticus, omocs tradtcioncs ad vu-
^ucin Qouciit f otnoiumque Dodorum
icripta czadlc ' ' ' :ic, & illoium dc fia-
guiis dogmac - .iitias acturatc pcidi-
dtcetit? De^trMtnnem vct6 quidrcquitui?
hMt perutrjtjfifnii ilc cora Rcli^ione cj inio,
aut tthnu Rt/igionn aiie^ioSc Athftfmm;
▼ndc ^cimtnat £/i«<rr//'OTw, infclicisar-
borishudibuspcililsotior. Quum cnim
homiois auimus de vciic.tce inucnicnda
dcfpcrat , & tamenpriir.oirupctuomncra
Rtltffonii ic lalutishix curam alnicerc nc-
qoit, compclliturtrsC Jcandx
conrcicntij; commin;:
cc^fc noo clle, vipop
gionis cognofcat ic. czplocacum habcat> | rcbus piiuati tum pi
quid crcd Jtifed id folis antillitibu?
bete , quorum , unquam y4//<'>;r'
fMluil sntmarum reJM/urorur
adfcDtifi.i tioncfij
aoo raio : >i Itiftunuu.iL :^ ...... ::Ui-
lescompct caufa : Aut pctiuailcbit
l^biiOmoemcoitumDco bonadcuociant-
miiotcntioneimpcnfum,ipfigtjtumc(rc, latriii clt
idcoqucioe/»»/Rr/»^/fn* , modoillamcx ' Rtligtont.
coofcicotia obferuec i homincm ialuati lithpicuit
pctlc» omocfq; (ctftasparilocohabcodas. tiamJ
Hifcc opioionibus , quzcxpcdicam& o- dtuini
mnimolcAiJ , quin & peticulo, vc puifftir, ciucoi
catcotem monlbanc vtam pacincanda; Eihxcquidcmipabai//^»//^/^
coorcicDtiX) imbutii Doomoaooaiocic- ! proucoiuot.quum iUiuso/)rr4riV>mcaci tn-
H j cumbtc.
61
rum diuin.irum fludium dcferunt ip/J , fcd
& ftultitixaiguunt illos, qui laboriofa in-
quiruiit opcra , quod ioucniri non polTc
r4ltux,quaG dc induftrii o irrsm inquo
inlaniant. Atverononn jisex
JeJ^era/iont ifla in ttheijmum laplus cft.
Nam quod vcra Numcn i^f/;^»o»edcfpc-
laiicvolcrcab omui illius cultu citia ma-
lorcm ooxam abftiocii pofleatbitranturt
proptcfca quod nullum oifi a fc prxfcri-
prum cultiim gntum habcat Dcus,& pra:-
iniorcmuufrctur.Iuuat/^o?fr«//^»Mirtius
c£caciam inoau nonnuliis ingcoiisirr*-
/ . quxcxcufjtionesadpcccataca-
p .. , .. Jiblaudicur,& natluam Numinis
itrcucrcnciam pallio iniicdlarum de Ktlt-
gienc ' rubit. Scd&rduplici
al ata..oi.. .ui , •>;-./«
10 orbcm Cii
cft , quod illo um atictc tiima-
mcnta prouidcntia; u.aiua: , quxomnis
Rehgionu bafis cft , vchcmcntcr concu-
ttuntur : quum fubit anirnum cogtcaiio,
quod pr^ X, fi vll.i fit, primarium
rnuous ciiL . .acatur, catillimanr filiafn
fuain Rtligionemia tam cljtjjlucc colloca-
re< ^comnium, quinon vluooculosiibi
c'-' ' c^HibuslItP '" •:t
niscoaii tusdiui-
nt cxcrciciudclittuti , pttoio lo tnfciciam,
' ' • ' culcus , indcin ipliim im-
. .luur romij;itautcmilli$
tum alicox
uuni
^ ..... : . . , ' , ,r. . t in-
,'tnon purat. AIicn.TP,quum
pats lu^^ctior n cartus
prohtbct , vbi kjL. 'i tr> &
fii;tjs litu iilM pl... ou-
lucotia ltr/;^rt}JM/nixah)Odameotoprocu-*
or in
ilu-
cn-
j i^uo luio la oit< -
ir.
m
cDmluc. VtinamTCi'oliicrubnflar'>& men-
tis m nulj . vbi propriam kabcc domici-
cnta , in ipfos
.li ii....' -■ r At va^^m
mciim votnm. Tjnropcrc nnfi i;>liiin
pcii numjci )-
r . vt pro jiuiti.iiu ...u. Jiii jn-
opcnsabiirjtur. Nam (juuiu
• mnismoium, fh]diocum«o-
; u,ad amorcm conciIijDdum,&
(lii. ■ ?r» quxuis ad odr. ^ i-nT--- ui
habi muni, fit vtex 'V
gisnu oiii» cxiAant plufqujm Vatinuna,
lc animorum irrcconcilubilcs ctafpcra-
tioncs, ctiam uitcrclatiffima nonr i- 1. qux
millc intcr fc oaturxncxibnsai, .1-
da > cootinuoar luut-
cemrcouncianc. i..^v i;: " ^
iiiquicDS : Sonvtnipacimt,
hi *tth. I o . fgfn gUdtnm . ^fMaurm vt di ffiucat ;.
limr
D. lAC. ARMINII ORATIO,
dicandi przdira cHct fupra alccram pof.
Astei & iam prxiudicatum cdet , IJrMlis
nomcn, quo Dcusgt.itiofc
ck-lum fuam compcllat , dijy. l.
'otjo Filioscomplccli fuoan^-.buuoou pof-
(c. Ncquc m /r /;ii/w3.?/»termioam fibi figir
animorum cxa ■ ifcd.fiT • jrs
"p^tcotiorcm lc i .t , 0011 .air
/fr/««*iw//inrtitucrc in aducrfariam , &
illius cxticmam intcrnecioncm moliri:
nulli parccns noxa: , quam aut excoi;irarc
poreU humanum mgcnium , aut Iplcn-
dida bilis didare, autipfaieferorumfup-
pcditarcolKcina. S : ■ ■ • .1,
cjrpora viuenttum , . . > . , , ,^ 14;
tntmcriam dtfunHerum : fitin tttAm tn am-
m0f viMorttm cj* ir.ortuorHm ; id.jue emtti
.'• ' •■ ■ ■ ' <iibr,:!,, ■'
■ mitbui ,1 .
:bni , MHatktrnMtifmK , libtUis famo(ii,
CAfctrtl t releg.:
btts ,ad//.. , . »/i , rf rr.i
• »rbitri0[>otenti4>-
cum abiur.'
.-irite cum .1 ,., .
.im fer ext:r-
loan 4.
6*«- ' •■■■'i
how. ^u^vetbanon queintertitBionibuwxchtfion^^^eetlo ■
fincmaducncusChnltijicdcucntumindi- ra,aqHMti£Hetftrro,cruf ,r5.»j.
canr , oriturum cx co ; qaod P - ' .uihulu .ferarum lat; ,ii.cmode,
mundo cUtt illaturus «bca, qu.^ _ ttno , fine .vfn'!' d;<. .^itpnrsmd-
obtinebat,Wi;^'/<'WWJ.& dcquthominum ' uerfaria, autfui
vitio multac ellcntfutur2<^j/i»/7fw«.Hinc ru ; cpini-mem /
tantum Iudd.oruin \n Satnaritanosodtnm, reitciendo, ^ ii>
vt ncopciam quidcmillorum in tc fibi nc- ' tiont accipiendo:
ceflariaoccupare vcllentj vft-^cadmiratio ' tam hypocrijin perdendo. Vcnianc in mcn-
Samaritamielefu. aqunmabillaaApotiim tcm pcitccutioccs Centilium aducrfus
pcflulantt. EtCiocodiiCJttrcmalincaclh Chrifitanos : Arrianeruin .iducrfus Or
nc vcllc quidcmfibiabatiobcncfieri. £x
prfmporro&aoimoium . rmi-
nant ' • ;w...iop3r-
tcs : ■lieciiis efl, ita
edium dtfftparalionts. H luc SynagegtL coo -
t gAi^tei' '/«oppolita,/i//4-
r/,i^uii:;aW.'.:'f r^roofccraiitur.
thodoxcs : Icoitolatrarum aductlus Icono-
machos , & viciHim horum aducrfus iUos.
Ncabcamuslon;' •'•io
Hifpanin,Lufita).. • . •«
)w//r4, Patrum&noltramcmoii
tunt, & vcraencqux dicocumlacht/mis
fatcbimur. At vcro fi contiog.it pattcs
frc^ucntaotu .iscumaltcra j pcocxqualesefrcpotcDtia.autopprcUjm
vcht habcrc commcrcmtn. Hioc toccs diu, perfccunooumpcitzfam.&Iibctta
audiuotur omoioo fimilc$ii$,qur iopo-
pulo Ifrarf '' -^ i-- r untc pciftrc-
pcbant:.; l:iunefti!lH
parsinDto,! fifli.
V . .-^i;ium
, , .lac , adcm-
stim altcri , qoq iccus ac li plcoatia iu-
! //; furo-
lujiamitt'
tis acccnfam cupidioc , /
rem , quod dicitur, aut po; ..
dignationem ccnMc r/a , a n i m o s fu m cr e , v i-
rc« colligcrci tunc beila oriuncut pot /n-
ma» rcpctuaturrcs, clarigjt- • • 1 1
fccialis liafla mittituc , bcilu.
concurritur aducrfis acicbus , dimicatur
ctuc^-
1 , hollc n
.ic,c]uctr.
DE COMP. RELIG
tniculcQtKTimc: D. ctficauone
aicum vntDquc (ilciui.j.u , >.c (]ua: pars
prior dc iila fcrmoncm iniicit , co ipfo
caufx fux taoquam ioiqnioii fjciat pix
iudi^ium. Imo veto taoca coucertatur
pcruicacia , vt ^f/)<»fnntctloqucDS vij fc-
iatur>Qin laqucum collo iaducus, quufi
«lilpliccac oratio, incruccmrapiacutcon-
tiouo. Talis cnim cauli co
fcrtor, ba:rcfi.-f^'i hxictitu. . ,
apoftata & t , a:ftmiatuj. Et hxc
quidcm r , . , mmtA. ferfenthbnet, hella,
co fufcnnuiuiii .gcruni.ir, adniiuifhaa-
tnraoimofius, quodquilqucaducil:.!
haSccprocotius orbis Chitlliani ptli
tifnmo infcdorc , inccntiiario
animarum hn:; ■ ■ '
diaboli } qui
tc> dcfccndcns corriput & ablt.tn j( j qiicm
non modo finc pcccato oJille , (.ifccrari,
occidcrc liccac.fcd dc cum dcbica ci^cii
laudc dcccacquuiii nullumvidcaturopus
eirc Dco acccptius, hominum ialuti vct-
lius.tnuir ^ ' '
gno pcrni- i , . /.
JalutU Ittmint:
ioHigaCiCompcli:;
noUrxarbiccr&r
do vos perfequerjtur
ptitnbnnt fe Droja
que ipfi conlcicr. .c^c,
IUUJC,dcfcndiC,0:i..i vi. ^..u . '
hcmentiz. Ita vidcmus, vrip:
tio hominum i fit diffidicr-.im , &
ctudcliirimorum cciraminur
cn.uinua. Hucfiacccdat, vtx -
autoticacem (ibi arrogcc, & .
ticntc m.igoa mulcicudioc vfurpcr
Reitgtjne prxfcribcudi , fulminc ni.i;(n
manicatioois , quos vifum cll, fcncndi,
Rcgcs dc throDO dciicicodi. fubditos ubc-
diciuix & fidc' !inmcntoal'
, in luosprinLij^i.b aunandi ,iur.uii luis,
aut prmum occuparc 'paracis,iusioaiic-
naiD ditioocm cransfcnbcndi , (cclcra
quaiKumuis cnormia tum patrata cum pa-
irandt coodouandi. Sicatios & Alfiiicos
calo adfcnbcodi i cuiusnutibus viiplius
JPeicaca obcdicacia/icobtcmpctaodum :
DISSIDIO. 6-}
Bonc Dcus , qtialc &: q olcumad-
ditur camino J<//or.v^ ' • ' ' Ho-
f«/;;. qi:x malorun. n-
bcm Chiilltanuni : Vtnonimmcritoquis
TnntHin Religio p^tnit fttMrrt
I:. omnia , qux dixitnus , inata
nontanrum cx dijjidic vero,\b\ dc vcritatc
inali, fcd criam cx im«ji-
. , ^ .ati quum rcs non vc lunc.
fed vc vidcnrui,animosafficiaoc.//Wi«^/«.T •
' />; vcl quod cll
UcOiabcTrani<
intum Re-
i co luuuac,
iplum ReUfionis
ct
vc
- . w m»
:iavc-'
rx docUinx oon lic , tanvcnclic cicdicura
• ■ . .. .... .t. . .. • .
i i)mmuntcaicvoluic,c6quod
a lc 10 ccmporcP.»/f/j*rsf cclcln.indidilfca-
nicnc. \ - ' ' "utcoucludana»a-
pcx omii — qux cx Rtligicnis
dijfidtooviuniutdi coloplion, cfliplius.dc
qnacooiroucicit irittts.lz-
cum r •'• f • ' ■ ' ''
i.\»o< . . m
piocotu: ■•.ircotiu-
ccpram,! 'it
: 'r o OH.i. . ... ' .i..n.S>
tiamroaximas ucrc.
Cuuu> rci oobis ctiltiiUmumcxhibcocdi»
' ' ' • :m , ohm
. .V • iim
implcxx : quii :s
inurad.'
producuoc,& qux^"
V L< l-
^tum
Ltticicn-
ofi-
.i.u.s/fr
.fit nntn-
rrf.qa? nonmodu mcmc &: atki^ilbunia-
num
c:
a:
c<
C
Cr....
/umc
dc &
infoii; u ^ ...1
quid li :'Jt, qui
etfixHm Si »::nH$wj niundi habciif /f/wii
ORATTO,
• ihtd dwmitntihm 2A\^\L\t\ix Sc
mo, ruamhicJt.>a/A«»«,licecfibicxi-
.IV I ..!c j [i.ii; iTi , fjcilc prjrlhins < r •! - ^
>ltco lun conficicndo mlhumcoca
ininnu5 illc Serpens. Mtm hci
alcc:j 0dfent/ta. lila oobis adnalcu
wjcrtoi:.
Vui huinanoaii-
ntgatto i mtm.ii ; . . .j , i
eontemtM , ipfor:tm .ifeciHum morti/ieM-
//•7.' Actlludalccium cl
/waxionu, cuiqii' •
ooa aJitipuljrut , . ^
cludttur. faciihxctcs, st<\\xizt:hrijiiM»M
Religione alicnus c{l,haud illi adcntucur
facilc, 5: qui nomch fuum Chiiflodcdu,
Dacur:e fu.x omuimodam vim infctrcien-
pocens. commcncaqaxdaracffingat, qui-
bus molliat mitigctqucCcmentum^orri-
diotcm; quo iplu.quua purstatc doifliuix
dcBcAicur , <//j^<//4cx>.-icaocuraducffusil-
lam 8c coDftaotcsciusPtofc(rorc$. Scri-
pturx quoquc ipfx, quibus vt vnico in-
ilrumcnto hodic ChrijitAnn Riligio cft
confignata,in *rror/i & occafioncni
rapiuntur.quum , vtinquit Apoftolus I'c
i.Tttr. ). trus, indt>ch(y»parHmj}AbiUte/viJe/{)rqtirt:t
in fniipfornm exitinm , co quod cootiocnt
nonoulla liiffieiliM intelleait. hguratxrt-
iam &ambigux , quxiailltsfunt, fcntco-
tix> vcliouicxfcnKii-ii- critati adulrcrao-
dx apud illos , c| liniunonljMbent
exerct ^ , fumamus.^ro-
priM*
fix maoibus
tcrquasatmcn ducit S.i//?<»/Mr, vcttt.it
pacis hoftis accnimus, & mcndjcii//iy/i-
Jiorumque v, profcmin.itnr.
Llc,P ' ' culutisinui Jus,
in on. nrus,momciita
obrcruac tiogula i iic nrer
MMtth.il, fetmef}f ^ (j ju,ij/».%/tim
xsxA'- • o - aius fux dcccrri-
mx (attoais pioucotum fapc v4)ernmum
ta, ita octflos noftros :
nauic, vc noduaruiMinftir ad vciitaiisio-
lem cxcuticnics, iilam ipfim non inpto-
fundo putco licincrljm , lcd in caloicpo-
(itani , cljtcramcodcfupetluccntcmnoa
mus. •>4</«f«/mi« quam h.
• ' >rrcrjt lucisobicufjndo . i.ui
r/ijOTi/wAnifidtlium roeotts, i,
netrraiitet iBai lumenEmangehi glorieChrt
y?/,crtxcJndoir Ucus ipic, luftus
I \ciitatisofiirunt V .1 ^ , e^caciam i y
i AanJo y \x\^\x\i Vndcfit, vrWiiw*» ;
\t 7iarccatabEuiiiigciiiadfpcdlu,de ^
! uaj.io crcdat,f ui • ■ ■ ■ "
; Mcnd-cii autcni iA\ , . , .
I vcriutis aflcitoii:-u<;. Cttcitatetn meneit
' cxcipit^'/i»;/<« c quxprocliuiseft
; ad dt ficicndnni .i ..ij. Religionmi2m\tCi
: cui nuo nifi pci firnium&inuai labilc mcn-
tis propoiitum lofiftuur , & ptopcofa ad
ccuriminilcrndum fibi Sumepanuta. fii.T
vaiii maximc conlcntancum culcumquc
fictitio Sumini gtatum cl^jbricaodum.
Vtroquc modo ^bvnitMte Religionisycix
difccdirur,qujdcl'citarutcui 1
Vcrum cnim vcro affeclm a,.. 3
omnium praiftaoc adiumcora . ,
Donjliceracdcuotaipfi m.-iacipia : quam-
quam non rato idficiant , cxilliman-
>unm,imo & Dci ncgotiumagcrc.Pi
fccundjs , tettias , adcoqae omncs h
cunt partes» dux piimarix/»j7f(^/#ij«, rcli-
quarum macnccs & inftigjtncesomnium.
4wc<r&o///«w : vcrumquc triplct nc
dclit numeri pcifcdiori : j1>
(' - '■ fAtiim: qucit
Ll . ,.' ''"•n - m , fl ,
Thej:
rnm , Bi ci
r/iam earnif
app
odium
DE COMP. RELIG. DISSIDIO.
tdittm vtrlttitu > pacU & proftfforHin vtrita-
tii. SHperbiai^nuT , ifXcundilUnM dijfiMo
rum in gcnirtix .triplici ratioDC
rrtum fuum fxtididiaiuiAcuititur. Aut
X. Cer. lo f. cnim extoUitfe aj»erfus cognitionet» Det, 5c
captiHam fc duci noo patitucfub vctitaicm
ad obcdicndutn DcoiimpaticDS /Mj^t quan-
Tfal i. iumais/fw«&:y«/«««iquod a Chnftoim-
ponituti ahriitnpamtis , inquicns » vincula.
eorum > ^fuHestUorumproiiciamtu a nohis.
liHm.iS. Ab ilia fuit (cA\\.\oCore,DAthan ttAbiram,
partemfibiin5/»frr</<i//>, quod Aaroni dc-
dcratDcus. vinduantium. Aui l'rincipa-
/»mambicin hccUfia Dti & alienafidiiiio-
i.loan. ^.lo, f„i„f,f^.^ cuius criminis loannesDiotrephtn
accufat , conqucrchtrffj'f . nec almfratres
abillorecipi , ScrtciperevoUattsab Ecclejia
ttici. Aut dcniqac impotente {\iodomtnatu,
qucm vfurpat, rum mcnimas.UgtsAc RtU-
gione prn arbitratu figcndo 5c rcfigcndoi
rum in corporn^ vim, qiu coofcicntiasfibi
fubiugcs faciac, iDtcntandoicogic£cr/«-
fi:n, qua:(aluaconfcicocia/^r*in)ii//f;»iQi-
Jiuiirunam fcrrc acqucuQtiif</'«//«rr, & rcs
uas Hbi habcrc. Hac causirootum fc dizic
iecUJiaGrica, cui cum Ro;7;/fniicommu-
*n;oQcm haberc nolIeCi co <\\iod Romantu
PonttfexC\bi contra ius & fas, contra rcgu-
lam ChrifH , & dccrcu Patrum tpUnitudi'
ntm arrogartt pateftatii. Ex codcm foncc
profluxitiugcnshocyc/nyjni», quod£«ro-
/«maofbramhodicqucdiAipac i qucmad-
xnodam Principet & ReJpMbUea Protejlantes
iuflis qudimoniis coti orbi paccfeccruat.
Impctit autem Juperhin Rtligionit ceneor-
diam tribus aliis iaculis ; inuidia, ira.omnia
fcitndt ciipiditate. Nam d quis ccnim «liui-
naram cogoitione > vicx fan^flimooia , eo-
quc autoritatc apud populum prxccltjc>
cxtemplo mittic fuperbiaixs^uimviminui-
diam . quz pulchra cootamincc . pans la-
bcm adlpcrgac » vitx vcl dodrinz calu-
muiam flruac . fcnfus rcdos malc intcrpre-
taado dctorqaeaccoQCcncioncm cum illo.
qui iQ honorc cfl fufcipiac > ic fupcr aom^
ni^ illius igGonuQia flt ucm proprix laudis
£iciat : Et,ll li^sadibus parcm /ibi locum
parcrc nc(\ucK, noua dogmata coofiogar,
fcpulmn pojtft ahducat i vtquamapudo-
mnes r0nror<///obciQcrenQn potnit digni>
raccm , apud Qonnullos occupet, a r cliquo
cotpoicftgregafos. /r/i;» immictic, quzfi
vcl lcuininia i 'vcntaiu profejpre iniuri*
quis aiFedum fc pucct,adx'7//0nrniezfli>
mulcci paratiorem auccm & aducifarii re-
bus QoccQtiorcm viz rcpetic vUam , quatm
fi dogmatis tllius obloqucns . hireticum,
quo nullum opprobrium apud moiralcs o-
dioGus,pubUccpioclamct. Qaodcrimen»
quiaaon inf»3o,CcA infinfucoQ(\iiit,vio\x
Jta diluitur , quia aut hxrcat aliquid,auc
(altcm calumnix nocam aiiquocliFugioa-
moliri a (c polTit calumniator. Tertium re-
lum cft , cunda fcrutandi (y fciindi liiido,
3UX nil rclioqait intadiim , vt adparcac
o^ior i ic quz magno laborc cx tCQcbtis
ignorantizcruiflc v tdctar.aliis vtfcicu qc-
cclTaria , nc prctium perdai operz , obcru-
dir, comitataplcrumqueAj|/^M«r4iii//A/tfi/ii
ciai vndcnon ponunCQOa m»ximi offendi-
eula fchifmata ia EccUJia ezoriri. Aum-
ritia h\Jc quoquc fymbolam fuara coofcrC
radix maUrum ab Apoftolo nuucupaca.
Nam quum doHrin* •veritasu quxfluola
nou fitifit vt fidis cius do(f(oribusfuccc-
dcntcs iofidi , lupirapaces,qH4jlui hahentcs
pittatem , illius mutationcm ioducant, aut
onera Ugani^grauia, & difeipulorum hnme-
r'u imponeuds, pro quorum rcdcmptionc
quotidiana ofFcrantur donaria : aut lucro-
(as fingcndo peccatorum czpiandocuni
ratioQcs , aut acDiqi pcr bUmdiUqHtntiamt
qux placitafuQtpopulis,prxdicaDdo.quo
illorum aucupcQtur graciam, quod Apo-
flolo cft vtrUattm cauponari. Vadcfxpc i.Ctfr.i.if .
dijfidia cxflitere i quum aut doflorcs fidc-
lcs,riuc qui fuQC ia Ecclcfia^fiucquosiit
populi fui falutcm czcitat Dcus. compara-
cz adqutjlum doOrinxfcopponuQi: aac
ipfc populus , impoiitionum &: rapinarunx
captus txdio, i///<r^«?»r/»faciiab iftispa-
ftocibus, melioribus fc adiungcado, auc
quos mchorcs xftiroat in illornm locuni
fubftitucndo. Hxc fa» inter PhariftosSc
Chrijium (ixndijfidii , qui auaritix illorum
obfiftcns grauia ijla onern vcnicbatdifTo-
iuium. Htacczcitatus primum Luthertti,
vt induIj^iMirttm pMtificiarum nundiaa-
I tioni
6C D. lAC. ARMINII ORATIO,
cioni ohicem poacreci a qao inicio fa^a Ecclefism ioacxit muttuienem , creAis ia
eft ad maioia progrclTio. Voluptaicunm & D*n ^ Btthel Mltanbni , fulilquc vituUt,
CMrnii cupiJitMs , cum qux fpcciatim illo nc populus (acroium facicndorum gracia
Bominc vcnit, & /ijf*<9io«r»> Qotatadfiir- Htcrofolj/m»m^Au% tcmporibiis , iuzta
cum quz^cDcratim conuaci. dtfidt- pixlatptum Dci,profcdus.ad</(7mMmDi»'
rittm ttecandi citra morrura confcicotiz, uidit . vndc fciirus ctactcucrtetetur. Hae
huic rcimniircct/r4|:<riu, & ipfaGitagcns cadcm mcncc MAhcmetes, qui cz commcc*
pro viribus dtjftdiorum czcitare foinitcm cio cum ludAii Sc Chrifii«ni« habtto , ab
in Rttigiont. Atfcdus enim illc , graucm vcrifque qux (ibi placcrrnt cdoflus , 6c
cx p ertus </o^r/0«m crnri«, dcfidcraos, vc Strgti MonAchi vafcrrimo confilio vfus y
v< 1 fuorum omniumcxcrcmum , nouam&huiuanorcnfuigrjtamconfinxic
/;/. .^..-.irivoluftatihHi . ^tamenccelejiem Re!igtcnem,(^mminjllcorani,;;i(uwmcou~
f^erartftlteitMtem , ipfc fibi^/oi^frf/cxfufci - gcftam populis multispcifuaCc i vndc ini-
.Tim.
cac . qai moUicrr confarcinatit & moUtbiti
confcrca plumu difciputorum axiUu fufpc-
nant puluinaria , quibus iuccr aculcatas
peccatotum vndique puogencium fpioas
fuaaitet iadormiaot ; vcoiam polliccoccs
dc facili , modo czcccitiis nonoullis . tc lc-
uibus, in Ipecicmgrauibus, NMmrnipfum
dcmcrcaotarjy/int^/w^r/ww» vcrociusgran-
dtbusimplcaoc doiuciuis. Hzc Apodoli
ad Tiinothcum ftc fcribcntis querclacft.
'Erit tempitt qiium fanam Joclriitam non to-
Urahunt ,fed auribm pruritntts iffi fibi pro
fuis cufiditatilut coacerualunt doiJorts,
.1 ventatequidtm autrtent aures , adfa-
bttlasviroeonutrterttur ; fubocza moncla,
vc Timctheiu vigilet , & minifltriojuofide-
lifer fnngatMr:\Ddc ncccirc ift.iutciri-
mothtum Si ijlos dofiorts dtffidtum cxoiiii.
Scruiuot vci6 tria ilb capitalia vicia au-
thori fuo Satbaox , etiam alia rjcionc
mutAii^ni ReligionisxntiodMccaAx, Sc pro-
picrca czcitandx in Religione dtfccrdia.
£x(laDt in iacra&profaoahiftoriacxcm-
pU p MTi & priuatorum illuftria ,
qui . , oia & auard dcmi?:aadi eupi-
</inf mftigati , RtUgionesnouas Sc ad popu-
lorum caprum placitumquc accommo-
d 1 '^iifinxcriot, quo vcl fubdicosfuos
Jii -j contincrcnt, vcl alicnx popu-
los ' ditionis fux potcftaci fabiicctcnc ;
ndi fludiumiWJ-
^ cxandi vcro tum
. & nouitatu defi-
derio , cum dodrtna iplius & prteonceptt,
\ F.eg.ii, «pintoHU congtuencia. Hoc Hieroboamus
piimus anuno Rthiivnii ia Jfratlitit/iin
tium czAicic amplifnmi iflius , quam et-
iamnum rMrcAoccupancdomiaatus.
Vidimus vc amorgloria , opum , volupta-
/M, patces faas agac io hoc dtjfidiorum de
Reltgiont thcactu. 1'rodcac odtum & fuos
quoque oobis adlus ezhibcac , propticad
diffidtum ez oacuiacaufxtendcnccs. Pri-
moiufccaamfcdac0^mmx>m/4/M & do-
flrinxipfiusjconccptum partimcz antid^
pata mtntis notioni, qux quod tun> doftri-
na ifla concilian rxcqnit . & t.>mcn zgK
cuclhtur , fcntcntiz fibi aducrix odtum in-
gcncrat : partimqnod j/tf<?r/nAi/«r«^«i»x-
nem aceuftt, veietqueea,<juorum ttntturtt^
piditatt , (y> la iuleat <jut muitm faeit,fiX"
ccpta fua cam vrgcns rigidc , vt nifi qutsad
illoium nutum vitam (cti6 coponat , fpcta
falutis omDcm prxcidac. Subfcquitut »*
diiim pacU (*• toncordia ipfius. Eft cnim
quuddani hominum gcnus, quod filicho-
itc viuctcnon poicfl ,qucmjdmodumdc
vtttribm Hijpanu , Trogus pronunciat, ica
iofrnfum cbcordtt,ri puro illius odioinimi-
citias fufcipiat. Talibusfiin Ecc/efialocMx
contingat honuratior , mirum quos noa
moucant dif)icu!utum fcrupulos > quos
non nctSlant nodos Sophifmatum , qaas
non accufationes inAuuant , \ tcontenti»-
ntm lulcitcnc dc articulu Rtligionis ,yadc
porro fimultatcs oriunturincxpiabilesAc
dsffidia plufquam capitalia P-ofcit fe dcni-
c^\xcodium iaverAdoflrini. Profejforts, vndc
procliuis admodum lapfus cl\ la dijfenfi*-
i7fntadod\rinaipfa.quam proficeotur iltii
quumidftudiohabcac, quiodit, ncquid
conmUACipfi iiicainaductlatio. Excm-
plum prxbcnt A rahi , qui Htrnclu CAfaru
(SrAcerumiif LMtinoram c\aiC\ihA\nmc-
rcbant , 0460, ^hm difccjferunt Reiigione , z
2utbiis aorca voluacaccdificircraiu >
umetifmum amplczi , prius ChriJIiani.
Hoc vcco 0//<MmincurrUDt vcrxdoAtma:
profciTorcs , vcl aliqui fua culp» . ycXgr/ttu
hominum malirtfc C«//>«/««,li vcrujtis
do^naam Qonca,quafascit,prudcacLa&
maufuccudiac admioiflra&t , (1 potiusad
commoda fua rcfpiccrc vidcantut, quam
Rettgionu fludio tcncti,fi dcniquc vita do-
, ^iinx rcpugaet,quo malam dc fe gtghuot
cptDiooem, ac (x parum crcdantquj; do-
ccar. CK//ii4/i>iMi,coquodhominumaai-
rot ceocllt & lafciui ooa fcraot acti vctitatis
falcvlccrafuacoufpcrgi&putgari , quod
Aridarchos vita: & moium luorumxgrc
CtU,\.i6. admittaoc.HiQcillud Apoftoli: Animmi-
tm factttt fum vol/ii, to qitod 'veravotue-
nMntio-.odinm newpe fmritvtrifai,obfequium
Mmicos. Es harquidcm vtdenturclfcfiiw/i
dijftdiorum in Religionefrocrtiuriets, quio
tL conferuatrices dum illarum duratcfhca»
ciras. SuQca1iz,qox impcdiunr.vbi ortum
/ K^k.^izxoxXcicndiJfidtum: quasettaminrcr
eonferuantis nact tt6 Dumciamus.lDCCi haf-
cc primum poHideDt locam 'V4rr«, quibus
mnimidijftdtntium occupiotuT, frAiudicia,
ipfis aduerfariu, dc aduerfariorum do-
gmatu.dtparentibus & auierujiriitdc Eeett-
fia.cni ojWiremus, dcnique de nohis ^prt,-
ceptorihus nojlris. Prtiudicium dtadutrjarii$
*Ji , quo putamus illos aon errore duci 1 feil
para puta m/>///fVi,&quia (ic coUubitum c(l
a.n'\mo,dijfentire hocfpem prxciditillosin
ccdiamfcntcnciamadduccodi , & dcfpeia-
uoconktum.Dc dogmatisaduerfarHpraiu-
dicium c(l, ncn tatum quo ilU condcmoa-
mus ipn yt faljai fcd vt Lamaatc publico
damnatoE^^f/t^iudicio , (lacuimusiodi-
^na , qux rutlus veoiaat io coatroueinam
m nouoeiamioifubiiciajitur. Prtconcefta
' V . [ o Jt parentibus ^ auis opinio reconcilia-
tionem impedit , tiimquiaMn/«fuiI1cillos
/apierttia ^pietatef uiimui,Yt errafle oul-
Jo mcdo firvcrifinnlctumquiadcfalute
ilioram , quam vchcmciicci volumus,&
incm<«,opcim^(pcramus:^uam indubium
T>t COMP. RELIG. DTSSIDIO. ^7
vidcmut vocare, fi ih fcittentia coBtrariaa-
liquid veri ad (alutcm perciaeocis agnofci •
mus , quod ipfi auc itnprobauerioc , auc
ignotaucciDC. Vndc fit vtfarentes relia-
quaot poJlerosC\ioiheredes vcboaorum , iic
(\a o<\\ic opinioniun dtjfeitjiofium fuarum.
Splendor pixictc:kEccltJit, cui Sacramttu»
oblhi£ii fumus , fic pixdiingic ocalos»
vc Qobis omniuo pcrfiiadcri non pacta*
mur , ficri potuifl'cautponl*ctiairmunj,vi
iila inaliquo dcuuucrit. Dcoiquc de no~
bii ipfis t5» pricept.mbtft nt^rit tam fcnri-
mus fpicndide , vt vixauimo coucipisxiius
ZMtiguoraffe illos , vel nan fatn •
3h<^uid,i\itnosiudiciolabi, quii.
gmataidptohimus.Adiaproeliuee
num ingenium, vtfe(^ quos in amore (j pri-
tto habet omni erroru eximat fuj^icione E x
hilcc^rii«i//f/«mirum aorkc[i,fithefin ft-
melpofitam mordicus dclrndcudt oifcatuc
perttnacia : cfficaciflimum re: ' ■i-^ntt
tmpedimentum. Qu-im ipfami* ^ etKt
facicpcrtiaaciorcm , infamiisaui , quam
(lulcc putainus incutfuros , fi nos in aiiquo
cnaflc conBcejmuri4//«r,quo totddoFlrind
periclitari iihitiimui . fi vclin vnocapicc
deprchendamus pcccaflc.Pr^ccr iCtx,modm
agendi , cum in aduerfarium , cum in dogma
ii//«ivfurparifolicus,Q«nparum obcll con-
ctliationi, quamquam pro t(U fulccptus cC-
fc videatuf .In «4/Mfr/4ri«j7i pcructfc agicurf
3uum malcdtciu (y couitiu obruitur, c|uuni
ttraBionib. t^f ealHmnits xm^ctw^x t quum
mint. ffj>violtntia ipfi intcotanCLM i qux (i
coDtemaattquodoontaro fit, t^unmtejli-
monium illis opponitur confcientt*. , ntbil
ptorfus cfficituti fi ad menccrcuoccc^ cur-
1 bacur cius aoimus & vclut ccCkxo percicus
demctacur , vc mulro minus agnofcerc er-
rotc poiTic.Imo vcioq; modo migis in fcn-
ccDcta cufirmacurjfiuc quod incclligar, cos*
qui idiufmodi armis vcuocur , imbecillica-
ccmcaufxfuz & iniquitaccm apcrce pro-
dereifiucquodapudfcdacuac , haud cfle
vcnfimtle , vc Spiritits veritatu inftiudi
fioc , qui iQaageiidi rationevtUDCtir. la
degma vcro4</M/r/Jir;»pcrpcr.im inflicuitur
aftio,quuni idtpliim hon ex mente afferfyris
ptopooicuc j quum prtter modit cxagitacur,
1 X eiul-
C% D. lAC. ARMINII ORATIO,
ciurquc/crWi/4<iatempc(liuecia^gcratur> quifquam ncc coriigereireddat im^edi*
quum dcDi({\ic parum aptU conptt/tfur /tr- cabilcm. Mahcmethoccon&nxnriAlco-
^Mm^n/fc». 7//M//fic,quod DODca,quafasc(t> j rMtum (uum difccptJtiooi czcmcumcon-
irMnqmUitate animi ii. p»tientia^ticnA^i\iz Aabilirct. Id P«2«»i/^i(iobtiauitivbii/4-
ad di(fla aducttarii.feddatimadprimum i;i«7;c/ii/rMvigebar.vtUqQetiatituloaItari
Tcrbum quid illc fibi vclitdiuioaiifolcat. ; cuidam jpud.^/^r»/en/«j, piomos& con'
7/r»</vc:ucxeocfl| quod ocmovidcii vc- i dospaganxfapicatiz. infcripto :<//M>(/ri,
lit dc rc czigui momcatilitcminrtitui^Tc. Eur^/^A, (^Africi,Jiitiglloti4&f>ereiriMt.
Hoc dcoiquc cx ignoraatia vcl nimia ve- \ Sc morc Romanurerum Dominiiy(\i3xo '\ti
l}cmcatiapiofici(citar, qurprxcipitataia I Dcoium tutclaiium cuocatiooe , ancc-
furoccmarmaminidranccm , quiduispro , quam vrbem ioimicam hodiliter.argrcf-
tdo arripit &ia«</Mrr/«riwm coototquct. (uricflcat. Satagcbati(larationc54/M»4<*
jUud G (lat I dogma fibi alicnum pcr calu- nc regnum fuum inftdiuifumperiret. Ter^
inoiamaffiugiincclligu , fi /j?w</.iudicacad /ium c(l difpucitiouum dc Reltgione pro-
lauidiamipd&diguicati ipduscoocilijo- hibiticquz Jiu/iid4 i^norMn/it oon\i (uQ~
dumtdfictiifihoc,icrefutabilce(redogma j dimcntum, eiquc wn«r///*»» (upcrftruic
fuumarbictatur.quuraaducrfusaigumca- il«//gw;///;vt vitlcrccft in Aiofceuia.\h'\ Icx
Rom.ic.ic
Habac. i . 4
1 Cor 4.ij
ca tmpa^a ilkcfum pctdarcauiuiailucrtit.
Qux omnia & (iogula fomcotamadpor-
tao t fl a m m X dtJJtdi«rHm,cAm quc io c x(li a-
guibilcm redduor.
Hucufqiic dtjftdiiia ReHgi^nt nMuraw,
0fft3a,caufas coofidcrauin^us. Supcicft,vt
rer "itimaUinquiramu; :quoddum
coii.j V.. w ofacio, quxfo, vcqaa lia^Ilcnus
diccaccm actcntiooc pio(ccucic(lLS, poriu
Ttamini. Remtdiorum huoc cflc gcniuin
dicunc '■ rw»»jy/;i, vrnunqu.imiDca{-
fum ai;., r.ur ; prodcflc cniai & verc
c^Te , quod dicuncur , aui noram i/iicirc. (i
noo profiDC. Qiix tcs raihifuadcc,T'P"-
xnitus firuerfa qaxdamaoooauIlisezVt;-
gicaru 5caliquaodo vfurpatar<rw7f<</;»amo-
ucam. Inprimisobtiudiiur r«m/»^n/w/7/^«
fiiitiimplicitt. /• » . qua crcditui (inc
noticia rci , qu». t.ulefia o» Prt-lati crc-
■ dunt. y£/ Scriptitra, (^MX {nfidecordu lujli-
tiam , o».7ri9 confej^onefalu/em ponit ; qox
dic- 'e vinere i itcm, creaidi,
pTc^ j .!/! , illudcxplodic : vfur-
patum vcro nou modo dijfidium toliit , fcd
& ipfam , qux finc fcicntia & fide cflc ne-
quit, Rehgionem. >f//rrwfnhuicadfinc cft
Jigmen/um.c^no (biuitur vnumquemqiiein
Jua RtIi£ionefaJMariptJf«.Scd hoc ipfum, v i
soimalomcdeatur , aliudinfcttQOciuum
roagis, ccrtjm ocmpc pcrnicicm corum)
qui i(io crrorc tcacncur ; co quod ilii opi-
aiocuorcm , qucmaecdcponciccuiabic
iu obtinct. Scd ooxia c(l , liuc x^rrA vigeac
Riligio f proptci bumaox mcocis iocoo-
(lantiami (luc falfa, quicoafccrat imraor-
lalicati : nifi p.xccdcns probctur fgmen-
/um dt Religionum tqualitate i cui cciam
MaLcmethiac ip(am lcgcmfupcrdraxic;
Jjli prepinquum ejl confitium ilc noo ex-
pUcandis, lcd ltgendiix.xnx.i\va, Scrtpturisfa-
crit : quod noo modo improbum c(l > pro-
ptei Itngularis adpiicationis omifllonem>
& rcpugoans vfui vcrcns ludaict Scprtmi-
tiua EccltfiA ChriJiiAna:Ccd cnam inucile
malo cutando, quumcx/«^/(;;;ffcruat(ibi
quifquc Jtnfum pro arbicracu , & lcHit ex
voluntace lcgcoiis '\n(i\i\\x:iixpiicat ianis z~
^at vicem, propter locorum (imilium &
diflir*;>liuro paralltlifmum.
Tmtifi^it^ vcro Eccltjiatria oobiscxhi-
bctremtdia. Primum ,\ t3dErr',- ^- Ca-
thoUcam ccrtitCidinis ^rata c ^ ,iur,
pro qua cameo , quia ipfa tota conucnirc
Dcqaic « reprafen/Atiuam fubflitmc, coo-
(lanrcm cx Pttucjice RomancCardinalibmt
Epijccpit.reliquiJq.^itPrilatii Romaiu curix
addiths & Pon/ijic»' in\j\c{S '\% : imo vero,
quia crcdtc omncs \ aiucise CardinaUj,
Lpifcopos , Pralatoi in vi.>um cogrcgaios cr-
rarc porte , foluiVi vci 6 Pcntijicem cxcra er-
roris alcam conilicuir , huuc adcuodum
dicit ptrtmttrti dc Religione iudicii caufa.
At hoc rtmtdium noo vaoum mod(> cft,
fcd & ccliquo oxbi ChnAioAo I<onge
pc cfua-
DE COMP. RELIG. DISSIDIO.
€9
peHbadetnrdifficilius» qoamvllas ia cora
Rtligione controucrfus atriculus: quumquc
Iioc ipfumcz 5fr>/rj«r«f adprobare oitunrur
Tontificii , eo ipfo dcclaraoc idScripturM
conrugteodum eflie.
StcHndHm cfl > (cd n diccrc liccat , dicis
caufa propoficum.ia PntrHtn ftrtltis con-
finfH. Vctum prxcaquam quod omocs
Ttttres 000 fcripferint > & quifcripfcruoc,
fiOD omocs concroucrlias arrigerinc ( quod
a/m«tfr/Ji/^/womnium conjenfum oobis au-
fert}ctiaminM///(rc(l hoc rimetitum , quum
ccrtum(ic , ipfis fatcntibus Pontificiii,CitX'
gulos errarc potuilfe. Vndc concludimus
coafcnfum omuium > quuin iinguli fepa-
raci fcQteociam fuam' fcripcis cnuotiauc-
riot.cxtrapcriculum crtoris non cfTc. Prtt-
terttt /k^We^fit cfl & xgte parabile , co
tim ciMiJponfHm ifHmmum iBum Stteerilo'
tem Prophetam Chrifli vicarium Petri
fuccejforem nudtre rtcufnt , Mnimm eint ex^-
pulnfHtsiriuitcetur.Sc quiaucoriraciccdcre
ram facrofan^la: oolueiic . carnificit ^ladio
ad confcnfum cogacur.auc deuitetHr,id cft^
vica priuccur. Compendiofiirima fanc ra'
cio tollcndi dsjfidia pcr concradiccncium
ioccroccioncm.
Iq hifcc dsfficultatibui poHci Qoonulli
mlinremedim commcricifuoc. quz quiaoc-
oeshomincs noa fuotyocis a Dcopofcu-
landa putant. Vnum ejl, vtDitu ttliqutm ix
mortuii fufcitntum ad homines mittat , cx
quo dc fententiii dijftdentium quid tudicii
Ocusfactacliccatrefcifccrc. At a Chrido
rcpudiatur diccnte : Htibent Mofen (^Pro- Luc.T.6.
phctdi, quosfinon sudiertnt.ne^ue fi quijpiant
quod paucis , imo vix vlli hominum |i- j tx mortuisrefurgat,crtditurijHnt. jilterum
ceat pcr(cdcfflff/*»yw<i7<»cognofccrc, tum , efl , vtDcns /»/r/if«/<7 intcrftinguat cuius
proptcr ingentia & inoumcra fcripcurum parcisadprobctfcncenciam : qucd cempo-
volumina , cum quod de fenfu ipforum j ribusi/^//<f3(num vidccur. Vcrum, quid
iotcr pattcsoonminus I quamdc Scriptu
TM , cziguo libcUo contcntx» diiceptc-
tor. In infinirum fciliccc ablcgamur , vf
taodcm ad Pontificem icdirc compdla-
mur.
iioullafcila Hcab omaiprorHis crrorcim-
munis ; adprobabit ergo Dcus£a](iacem?
Scd fuperuacuum eft hoc votum , qiium
qui. Chri(lui dtxit t^feeitfcript»fint vtcrf loh.iO'}!.^
Jamns in eum , credtntes vitam habea-
Tertium ifli pmcidaneo non abfimiU tlf, , mui pernomtn eim. Qoin & iacfiicaz rt-
vri/«frr//iaotcccdcotium conciliorunt coti- ( midium. Nam ctiam Chrifii ^ Apojlolo-
fulancur . quibus ii conflccconttoucifum j r/</»ccmporibus </////<//« iiicrc. &aductfus
dccifam cflc , id pcziudicium dcfioiciux ipfos , quumcamcnmiracuhs claruerinc
maximc. Addo c^^odaiiuentmjintichrifiii.ThiJf.i.f,
futuriti^ixdicti\xx,cumomnipottntia,figrm
fcoccncix loto habcndum , ncquc rcm iu-
dicatam fcmcl «urfiis in iudicium profc-
rcndam. Scdquid fibona caufa malcdc-
fEnfanc,& vic^la aonfui vitio,(cdaiIcrto-
rum vclfilcntio proptcr mctnm , vcl pro-
picrinfcitiam incptopatrocioio ? Quidfi
oppugnaroris & propugnaroris partcs cgc-
rit vnusidcmqiicS/xr/ViMfrrflrii*. Sed rcde
pronunciacuni cflo i d\io Xitnzn caufam
Religionit , qui Dei efi, in rem ab hominibnt
ittdicatam tton vtnirt.
^luartum 4ii////i/, cuius,proptct cfiica-
ciam ipfius vchcmentifnmam , nobis cz-
pcrtisnon facilr obrcpct obliuio: fulctum
itlud t(i antccedcQtibus firroandis , ba-
fistotius compufiti : vt ouifquis concilia
lc patrum fcripta luzta Romanum Jenfum
iaicilc^ > <l\i\ic^\xiiEccltfiam, 6c przfcr- ^
^prodigiit niendacibfis.
Stepiriliaiiud horrindum quidcmrtmi-
diigenus,CcdtitT)ca anon ncraine Tfiirpa-
tum^ diaboli QCtnpc incorporibusobfcno-
rumpcrconiuratiuiics& cxorcifmos>i</iM-
rario, v t de vcritate dogmatum controuer*
(brumrclpondcatjquod & excrcmzdcipe-
ratiootsiQdtcium , Sc czfccranda d*mono-
mtutis. Scd veiaQailla & mali nomints o-
mioifquc remediamino ; ad fanlla , vera>
faluraria traofco 5 qoz in prdpararttia 9c
ifdui dij/idii apharttieadiiliihuo.
Adprtparantia pcttincnt in primis, votM
(^fHppUcationestidDeum, pro vcriratis no-
ticia & pace Ecclcfiz impcrrauda , cz fpc-
(^iJtlaiifirMtHum iuflu c\xiaitiuniis,cintr»
1 j Sifst-
7» D. lAC. ARMINII ORATIO;
icfAecfi.Ccilot^Acatct , afliduo fjcieitdz:
qux quia iaxta maDdatum Dci mbcutis
gr*ri prop/utlfratlu . iipratnijfumChriJlt.
SpiritHm vtrtfMtif fpondcntis prccanf.bns
liuoti iueiiicaccscllc nequcunt. Acccdnt
vit»feri4corrc3ia f^fecundum cofcttmiMm
inriiiutio. nDcquaprcccsirriTa- fuiu . quu
Dcoiogratar.co quod tntitgnuirtJcfActt Jci-
tnti* Mrgutntnto,qut /juam hAbtt.mMlt vfur-
fM. iuxta diflum t hrirti: HAlcntidAlitur,
non hAbenti etiAm qnodhAbtt Auftrttur, Ta -
libusaatcm ptomittitChrillu^ difcrtticnis
loMf.y. Spirttum. ioquicns : (sUtivolttfAcertvolun-
tAttm Patrismei. cognojctt de do&miA , ar. tx
Dtofit, Anego m mttpjo loquAr Cartctum
cAuft I quas ab AfftSu ortas difftdu ilhus
frocrestricts cotiftruAiricts cAc diximus,
cumprimisaucirunccntur. SuferbiAm do-
, roci humilitA* ; AUAntiA fucccdat Auimut
fortefuAcontenttU i -voluptAti carnts extra-
dxtcAleJliumamordciiciArum ; inuidit lo-
cum occupct beatuolitia . iram frangat loft-
ganimitAf ; fcitndidtfidertovnoda poait fa-
fiendi fobrittat, ^do£ii ignorantiAfiudium:
cdium o>acerbit A4 dcpooatur : contia vero
'vifcera miferAtionum induantur crga cos,
quiaaobisi///|?'/«n/> &inertore rcrlari vi
dcacuf . aut etiam crrorem profcminarc.
Qaodnondifficultcrabanimoncftroim-
pctrabimus.fi htcquatuor fcdulo cxpcnda ■
mus. Primum * quaota fit 'viri in omotbus
inueniendi ^erroriscaHtndi dtjficuUai . in
qua rcm pulchre Augiifitnu4,^zfi\mo% har-
tcticorum Af*i»rf/p«>i cotnpcUanS. llii, in-
quit, in vos ftuiant , qui ntfctunt cum quo
labore verum tnueniatur , (^quamdifficile
cautantur trrorts: lUi in vosfauiant.quini-
fciunt qu*m rarutn arduum fitcarnaltA
fbantafmata frd. mtntis ferenitate fuperart:
lUi in vosfduiant.qiiinifciuat quatA digicul'
tAte fAntturoculiti inttrisrn homims vtpcjfit
iMHirifolim fuum : Illi lo vos (xuiant . ^/vi
nefciunt quibm fufpiriii (y^gemifibuifiAt.vt
exqMMHt juipArftfofiitinteUigt DtUi;
fnfirimo j fduiAnt , qui nuUi talt er-
rore dicepti funt.quali vos dtccptos vidft. Ego
autrm l*uiri in vos oinnino ncnfoffum . qucs
fieut miipfum i''lo ttmpcrt.itanunc dibto Ju-
fiinere , ^ tanta fatimtia vtbiftum agere.
quaniA mtcum tgeruntproximhnei.qunm
vefirs dogmati rabiojui (^caciu errarem.St-
f««./«»/,Iongc cflc vetifimilius illosigncrm-
tia labi,q\xim ex matifiA fihiSc jliisxtcrail
ciitiummoliri. rfrr/«w,fictipofl'c, vcfior
exeUfiorumnumtro , quots cadetc quidcra.
pi trnifcrit Dcus, fcd hocconfilio, vtmaio-
iccrigatcum gloria : aductfus illot vcro.
ui ad pofljdcndam cdlorum hdrtditattm
cllinati funt , '\t\fratrts nofiros , in Chrifii
membrm , Dr/noo modo ftruos fcd& fiUoi
quomodn quidpiam (Ijcucmus inclcmco-
tius? fefiremum, aduerjariiperfonam oo-
bis induamut ipfi , & illiviciffim ru>firam,
quum tam iicri poiru vt nos, quam vt lUim
crrorc vcrfcDtur;ac cogitcmus fotceillum
ipfum , qucm crrarc& quidcmpcroiciofc
arburamur.a Dco oobis datum circ, cx cu-
lusorc veiitatcm,hadcnusoobisiocogDi-
tam.di(camu$.yfi^MM^i(/Mrhifcccogitatio-
nibus confidiratio articulorum omntum , fu-
ptr quibut vtrinqut tjl conjtnfio : ferfitao ll-
li ram multi & taoci compcricntur poodc-
ris,vcquicontroucrcunturad illos compa-
racinumcro pauci & exigui momeotinoc
futuii. QuatationcquidamraGatf/^ma-
goi nomiDis piiDccps vfus fcriur , quum
Cardinaiu Lotharingm commitccrc Augu-
fiane conftfftonisfocios cutvprotefiantibiuia
(jAliiamoUictQifVtcoUeqfitumPoJfiactnum,
iotcr ^ Pon//^rwi inlluutum, iatertur-
barct. Quia vcio folconc cft incuodis poft
longa Bi grauia bclla pacificationibus prx-
mitti induciai, pcr quas.lbpuo omni hofti-
li cooaminc , quicta dc concordic raciooc
Iufcipipoflitcogitatio;idipfum & hic vfur-
pan vclim, vt vtrinqucabiiwar«/f«//; fcri-
pttonibtu,inueiituts concicnibui , anathema-
tijmis (^ deuotionibm abfiineatun iIlaruiB
vero vice fcriptiones vlutpcntur tnodirati,
quibusmatcrixcontioucrlx citra pcrloua-
rum tcfpcAum Sl cIatc txpUcentur , Sc for-
cibusf<>/w^r<»if»/«raiguuicntis ; conciones
babcantur ad vtriiAtts, caritatis, miftricor-
diA .longAntmitatis , ccnccrdm atfcc\uni Sc
Audium accommodatx , quibus Princt-
pum&PopuIoi Jcfideriopacifi-
candi iuccnii,». ud.quod tollca-
dis dtffidiii c(l 0^-ortuiiinimuin , vfurpart
vcliuc.
K#/»/-
DE COMP. RELIG
HtmtdiHm hereR , fMrtium interft dijft-
dtntium coHUtntm erdin*tH4 Uber , tj»im
SjnodHfn Cr/tci, L/itinf^ConciIium appellant,
inquoplacidcaccuracc&in ttaiorc Do-
mini , coibtis fcDtcotiis . & cxpcofis ratio-
nibus , quid vcrbum Dci dc coQiroucrdis
proDuacict.difpiciatur, cCfuItctut , flatua-
cur, 8c pollca Eccltfiis commuoi coDfcafu
czpoaatur.
Huoc fummi MMgiflrAtm Chrijlian^m
Ktligioni ^rtftjft indictnt & coDUOcabuatcz
orticio ««nK^'ns4x« ipfis dluioitu^ man-
dato i & morcin//r/rc/iWc«oltm & poflia
EccltJIa ChrtfliAna vrurpato>& ad Dongcn-
tefimum circiter a oaco Chrido annum
continuato: vfqucdum Pentiftx RomanM
illam fibiautoiitatcin pcr tyraonidcm cx-
pii aitogarc. Siccnim pollulat 'vtilitatfu-
tlica , qm* nutlt commtndatur curanda tu-
tiltt,ijuam cuim priuata non agitur .
Couuocabuatur autcra ii jdmineotur
ad SyHodum ifiam viti fapitntia , vita fanffi-
tate , txptritittM rtrum tnftru£lt,xjlo Dei
falutu hominum.aimre vericatu pacu jU-
^rii/7m,omucrqueadeo qui Sftritum Chri
fiit tiifcretieni vtri^ falfi,l/jni ^majtlu-
bcrc aiiqua probabtli raiiooc agnorcuotur,
quiquc(uadrr5'cr>//wr« fillcrc polliccntui:
Bo modQEcciej7aftici,(cf^. Cyliiifi.liuc otH-
ciialiqua digajtatcprxccl!ant>riucpiiuati:
■ontantum vaius aucaliquarum , icd o-
innium^r//«»i dijfidtntiu,n Itgaii, fiuc il-
li dcfcafotcs 'Jogmatum pugnantiuin iuc-
tinti fiue ncc vocc occ Icripto publicc (en-
teotiamcxplicucrior. Omntao vcio vc-
fttbulozdium , inquibusfaccrillc con
ucntus habcbitur , aurcis lit. looi-
coritu inicrtbcn jum crit: Nemontjtveri-
tatu ^pacit ftudiofm intrato. 1'tinam vtro
Deui ipjt Angelum fuum cum rompht.a fia-
rmantt ^tmctpui ad in^reffMm ijlim Para-
difi, vbide diuittM veritatt (^amakili Ec-
eltfiaconcordia agttur,coUoett, quilccus a-
Aimacosabarccac , Pytbagoreum illiid &
Orpbci vocc iotoDaos horrifona:/r«cM/#/2«
frofani.
Circumftantia quoquc loci oon cil nc-
gUgcuda. Ifleiic ad conuenitndum acccm'
mM/um, oc difficaltasptofcAioni&autui-
DISSIDIO. 71
ncris Jonginquicas quemquam impediac;
Cnimmunii a pericub , violtntta (^infidiu,
vttutoadcum vcnire , in co vcrOin , &
ad fuosrcdirc poirtut conuocaii : qua fi-
ni nccclFc ctit, vt omnibus/M^/>c«dctur7(-
dtsSiC faa(f>c fcructur.
T nCiibiiMiiaido concilio ,uon dcPria'
cipum turc & prxcmiocucns , uon dc Epi-
lcoporum opibus , potcntia , priuircgiis.
ooo dc bcllo Turcis iufcrcndo , aut aliis
rcbusPoliticiijicd dcrcbus tanium adKr-
//^i0»r;»pertinctibus: qualtsiuoc iwtndog-
matafidtt morum.zam erdo Ecclefiafticttt.
lD<&>;m/T/«duocoolidcrabuntur,qux' illo-
iMmveritas fff quanta feieiidi,cr9dendi,faci'
tndi nectjptai • quz mjximum habcDcmO'
meotum. Dt erdtnt Ecclefiaftico , quia
bona cius pats pofitiua cll , pcifonis, locis,
cemportbusiaccommodaada, tacilc traafi-
gctur.
Fmm cenntntm iftiut eric veritatis iUn-
ftratio, cenftruatio ,propagatio 5 trrerum rx»
Jiirpatie, Ecclefia concordiM,y odc cxiAiC glo-
riA Dei jaluf hominum Jempiterna.
Prifidatitiilltun conjeffus illi loli compc-
tit, <\ai caput cd 3c Jponjui Ecclefia , Lhrifte
pcrSpirirumfandlumipiius,qut & ipopoa-
dii fc ioicrfuturum cJttui vd duorum
rrium in tpiius nomioc cugrcgaturum: cu-
lusctiamauxilium (iibioinum dciiuctncu-
lufquc congrcifusimplorabttut. Ac veio
otJuiis & modcramiuisgratia , vt viictur
conhifio , fucccnturiatisprxfidibus opus
cfl.quosvel ipii Af«^//ir4/M«agcot, {aqui-
bus vriaamtd i pctr..ri potrcc/) vel ab i-
piis dclcgaii, vcl a tota Syn^do dc'ci^uquo-
tam muaus ctit conuocarc cztiim, ageuda
propoacrc,(eoccniijs rogare, Nocariisad*
hibitiscolti>,crc , & • • ad^ioocm gu-
bcroaie.^<?>i7n«/io ii> - .<>pcragcndx,
fuotiaccurata dc cooirouetiiis difceptatio:
matu ra eenfultatio &• I f ntentit diilio:
quaium omoium 01 im,^^.. ipiumverlum
Dti, Vtttrit cr Nf«i Tejlamtnti libns con-
fignacimi i quod pitica concilia iignifica-
ruiic.quum codii ? Euangtiierkmii\ primo
&huaoratiore icditicoliocarcot. Dchoc
quid^ imcintct dtjfidittt coaueoirc dcbcc.
DiJctptatio^ctDost pcr Rhtterittitionii , (cd
pec
D. lAC. ARMINII 0«RATIO;
7i
pcr T>iaIellic/uS: coixc\(2sariumtntationes,
omoifquc extempcralit/u & frAcifitAntia
caucbituii cuiquc partium aquum tcmpo-
nsfpatiumiuftx mcdititioni occclVanum
cooccdctur;/m//octiam,vtmulraincom-
modavitcntur&abfurda , qux vilumcft
profcrrc , coniprchcndcntur,& cx co rcci -
cabuotui. Di/jM/*/wflw»abtumpcrch$ lit
ncmini , nifi totius Confcflus iudicio con-
ftct caulic fatisfiiilum cfTe. Tinita difpua-
/m;«grauis&mituraadhi!jebitur</^/ii<r«-
riotumdc ipCneontrouer/iti, tum dc argu-
mf»/M vtiioquc adhibitis,vt</>jy*»//*»* c6-
fioioy?r/<7#conrtituto , Sc difciftationum
•mplitudinc m ariJum contrada , id Jc
quo pronunciaodum cft,vnico quafiintuj -
?u diftmdlc vidcri poffit. Huic fucccdct It-
btraftntentii diSio , qux ad omhcs coouo-
catos cuiufquc partisxquc pcrtincbit.non
cxclulls ab lUa , qui Synodi confcoftt admilli
fuciinccx iis,qm fpontc fua non vocati ac-
ceircnint.
Et quia huc vfquc nihil indagathni vtn-
tatit , & inttmdo cenfenfut obftitit magisi
quara quod coouocati fcntcniiis rcccptis
adftriitidomoadfcrrcQC , quod lo Synodo
pronunciarcot: ncccffccft vtomncscon-
frfcgati antc •mncm a(ftioocm/*«<?«»i iu-
?>iiwf»/«m prxftcoc , dcnon prmaricando
aut calumando. quo polhccaotur. lc omnia
in limorcDomini cx bona confcieotia(qua
quod falfum putaot non aircuercnt , ncc
quodvcrum.taccant , quamquamaducr-
iumfibi & fux paiti \ nccdubulibi , pro
cctti$vrgcant) iuxtaprxfcriptum vcrbidi-
uioi.hDCvlloadfcau aut pcrfonarum rc-
fpciflu, idfoliMVirttatii io illo cxtu inqui-
rcndx , Scconcordii. Chripani ptomotio-
hcm afturos , & fcntcntix SjHodixa omni-
bus , dcquibus cx vcrbo Dci conui<fl» fuc-
rint,acquicturos. Qaa dccauGiommbus
a\xiiiuramentu , huicdircAcvclindircac
contrariis , per qux tMtEccltJiit & catum
confcfienthm.intfchelii&prtrtftoribw.iUt
frincipibut dcniquc obHridi (unt . Cduo il-
lorum in fubdttosiurcabfoluantur.Sic vc-
re libtraSynedu* ciit, veritatu inucftigatio-
Di & concordiA cooftituiiooi coaucaicoiif-
lima Cui fcnicnux AcciAitAi*li'pn*iiC\c
porto ad Manfchxos.Ioco ante cicato, ftr-
mocinmvt auttm faciUt*^ mitefcatu,5 Ata •
nichat.&nen inimicoanimo vobififfpernicio'
fo mihi adutrftt/iini , quouu ludictirse impe'
trarea vebitopertet, vt ex vtraifj parte omnu
arregantiadtponatur , Semo nojirum dicat,
iam ft inutntffe -jeritatem^fic eam qu* ramiu
quafiabvtrtjijt nefciatur. Uatnimdiligtnttr
Cr concerdittr quaripoterit.finulla ttmtra-
rtaprtfumtiont tnuenta & cegnita tfft cre-
datur.
Ex Synede ftc admioiftrata fru£lum v-
bcrrimuniDci promitriooc frctis cxfpcda-
rclicebit. Ncquc cnim cxiftimandum cft»
adco ncglcdum iri a Chrijle Ecclefiam
fuain,quamquammu]cisQoftris iniuriisfic
ofFcniiouibus ad iram prouocato ; vt fidos
faos feiuos, difcipulosdocilcs, vcritatem
&pacem in fimphcitatc cordis quxrcntes
& Spiritus (aoiSigtatiam iraplorantesbbi
patiatur ia cnorcs cum fundarnenio pu-
gnaotcs, & ia iis pcrfcucrarc: vndc cifenfm
autinoraoibusautQItcm iaplctifque , 6c
iii pracipuudegmatii . qux cUra habcotia
Scripturii ccftimonia, impctrabitur.
Si vcrocootiogat io nonnuilis artieulk
confenfum ooo cooftitui ,cQm duo mihi fa-
cicudavidcotur. Difpictcndumprimoi an
non pofHt intcr paitcscirc fratcraaiQChri-
fto concordta . & vna altcram pro cooforte
hdci & falutisagoofcere, ctiamfi diucrfum
dc iftisfcQiiatui. Siquxpars frattrnitatit
dexteram altcii porrigcrc abnuat , illa o-
mniura conjenfu iubcatur,cx Scriptiirii mA'
nifejlu probatc tantum pofitum efle ia
controuerfis arttculit momcQtum , vt vnum
inChriJloclle nonpofliot dc iis dtjfentien-
tes. £t (Itcotatis omoibus uonponit ioirt
frattmitai , corcrumftatu hocfccundum
obciocat , quod oullius potcft vUo prxtex«
cu lecularcconfcicniia. Amicuix porri-
ganturdcxrcrx , & folcnnisineatur (pon-
lio,quaomncsfc vclut luratis verbis ob-
ftringant, abjlenturos iDfodetum ab omni
acerbitate.maledictntia, infeSatione ; popu-
lis fibi crcditiso/mM/fm.quam ntctjfariam
puraoc , placide adauociaturos , falfitatts
quas»tfXM«arbitraotur/i/M/i & tngleriam
DmntHriiu , c\ixaxjlo^xdcm,(cdfcitnti»
DE COMP. RE
direff» 8c mMnfi4ttudint ttmftrate coofuca-
turos:fccusqui faxiti huic D«»m Chri-
fium imtum pariccr impiccancor» huic Ma-
lifirattu cajiigatitnf n\\ti\i.itoi Si infciuro.
Quxvcto communi cruoc ftatuc;» eon-
ftnfuMh pcr vim obcrudendi noQ fuiiicc
au^totitaccm fibi SjnoJttiScmpet cnim co-
gicare dcbct fe » (^uum omoia cx coofcico-
ciafcciflc vidctur, ramcn iudiciolabi po-
cuilTc : qux faae xquaoimicas plus po-
CcricioconfcicDcias cum ^///T*' ' ttiin
cocius fidcliumpopuli I quam r .^ • ..iimo
dcratus:quum fidtsfufuieHiiafit non im-
feranti0,nixti LaffMntium : nihilque minut
fit Religionit qunm Rtltgionem eogere , vc in-
^vi\\.TertuUtaru*s. Auc coim dcllfleoc iUi
molcftiam i^cclVcicEcclefit. crcbra & im-
porcuoa faarumfcaccotiarum iocutcario-
ocquascancocam xquo& modcraco cz-
cuipctfuadcre non pocucruoci auc horun\
omnium iuflaEiodigoacioni czpodci» viz
iaucnicn cqui aurcs cam prttfraSlis DoHtri-
^M^commodarc voicr. Sccus fi fiaCi cogi-
(andum , oulUcfrciemcdiacunCtismaiis
apcacoilcndiSiiisvtcodum qux miousha-
beotpericuli , Sci\\\xdCljriJli S/tluatori^,
num ty^vot njuliu abtrt ! mzii\.c rccolco-
dum.vfurpandum,inquccoquicfceaduro.
Hzchabui iCbrinimi & Humaoinimi
Audicores.quz dc diffiUio Religionit compo-
nendo in prxfcutiarum diccrcni.non pro rci
digoicace & ampluudinc, fcd quanrum io-
gcDiiaitemporispcrmific anguftia.
Vtinavi Deus \eritatu pacu, Magiftra-
tuum.^opulorum.EccltpA AntijlitMm cordi-
bm "jtritatis fi^pacu fagrans dtfideriMm in-
Jpirec, "Exfecrabilem dijfidit de Religient fae-
ditattmoculis iUorum nudtvidendam txhi-
beat,malorum, qui, iffiifim tx illa profluunt,
feriofenfu affictaf.vt omnia fua v^ta.cor.flia,
fludiateeonferaat,quo , caufstantimalia-
utrruncalu,manfutta (^placida,tjualia fola
agerrtmum Ecclefi* eorptti natura mali
admittunt , compontndodijfidiepartntur fjj'
vfurpcnturremedia ,Dttupae'u.qui folcspa-
tificos amplt filiorum nerninedignatur,adpa-
eemnosvecauit. Chrifim. princepspacit,ifut
pretiojo fuo fanguine pacem coinparauir.fra-
ttme afftQu iUam nobu commtndauit. Sptrs-
tm fasSiiHtVini ulHmfack.quiHeiomnes ar-
LIG. DISSIDIO. 7i
diffimo faedert in vnum eorpr 7 -
tandcm nobitobfignautt.
Pugnat tam J^lendidum ncmen nefirit cor.-
tiniionikus contAniinari ; j^eclemur ad quod
vocat Deut.ne patiamur tatngrandeprettum
indijfidiis noflrif dilapidari j ampleHamur
quodcommendat Dominm Chrtfli s : tu fera-
inus tam fancium fcedus faHictiihmr.^^firis
cxinantri ; ftrutmu* tUAjum quoU objignat
Spiritui. Fabius Romaooium Legatus di-
ccbac Cartlj3gincnnbu»,fc paccm bcUnm-
quc linu fuo ^crtarc , cpcarcoc quod mal-
lcoc. Egoauiun roccm quauquam firlcn-
drplcoam, noa ooflns viribu
bonitaccChriJlt promifiis & Spiaiu^ ..^a-
cliccdiBcaciooibusficcus , iniicari&:dice>
ic.vtlimui modopactm . <y conftQam reddtt
Dominus. Sic fiet vt cum Utttia m
vocesfratrutnfeinuicetnadhoriavi:.:!.. . i..t-
mu* in domum Dotntni,vt volunratim juam
txplictt nobit , vt pedts nefiri cum tnpudi»
fieniin portis Hierofolj morum , vt eum ve-
luptatecotuemplemur Ecclefiam Chrifii tan-
qud ciuitatt qtu coniunQatfifibi pariter.f^
adfcendentts to tribus,tribus Dti, ttfttmeniii
Ifratliadctltbrandum nomtn Demini-.vt eii
gratulationtadmirtmurftdrsifitc pofitM ad
tudiciumtftdtsdomwDauidiftdtsvirorum
vtracium f^pacificorum Principum Daui-
dtm imttantium.Magifiratuumftadcor Dti
compcntnttum : fic ficr vt htlari atloquio alii
«liorum aurtbiu bUndutn inf»ntmus,pefiuU-
tepacem Eccftfis. Catholicn,^ communi v»-
to btnt prtcemur diligtntibus lUam : vt vna-
nimi veee tx intiinis animerum praeerdiit
votiuahicj: ^promijja iMiconfacrt-
mus; Sitpaxiii .ii..cwuralitito,pr»jperitai in
palatiistuis :prcptcrfratrts nrOrrnf'^ proxi-
mos nofirespacem /equtmurd. 'tr De-
mumlthovt, Dei nojiri qudrei/jus bonumti-
bi. Stcdtnique fiet , vt dtlibuiigaudijsjpi-
rtiualtbus cum tuLiio eanticum iUud tucun'
dijfimmm concinamus-.Ecctquam bouStfl <^
quam amanumfratres habit ■ r.a:
(jftx intuitu ordinatt Q<paijy, ; . , v;i>»
domeDt. incejfusplenijpe cofutnmanJa in ear-
lo pacificationis eencludamus tn tUo j-'
Quicunq; fccundum hancicgul.ii.un-
ccdcnt, pax fupcnllo$& mifciicoidia, ini-
fertcordia 5c pax fupcrllraclcm Dci> DIXI.
i K Ad
74
DECLARATIO SENTENTIy£
-^<^/ Nobtles^i^ PrAfotentss
D-D. ORDINES HOLLANDI.E
ET WEST-FRISIiE.
Suprcmos mees Dominos.
NithtkSiPr^^ttertttSi^Aptentes Prudentercum-
prmU DQmbti.
Vnm poft collMticnem inrer
D.CJow/irumc*me.Ctl/ilu-
dinum 'vejirarum m^ndato
)\\cHagt. C.otnttu\QA\<Xxvn,
8c praflidcntibus D.D.Cow-
fiiinrm fuptimiL Curi* , Id
prxrcncia i^rMiMoz Mimftrorum , cclcbra-
cam; poflquam de ca ad Ctifitudin. 1'eJJrtu
xdiV hacquc inrchtjoDC'dc crxffr»-
«/r^. . , . V ioicr nos OTtf««aw. mcntionc
iimulaiiquaioic^a . mozdciade iiobiliff.
.'. vcftrij confulrum vifum ftiiircr,y-
:.- Dodium, vnaquc quacuor illos
. i coramad fcin CoOT»//-»iba cuoca-
re.Dobirquchocmodoomnibus (i^niHci-
£Cs quod cxpcdirc pro co tcmporc tudica-
rctis : accidit, vtD.f '■ w.j''?» coufirmarct,
noftram intcr dos . -ft^m pert»aani
jllam clfc wowrn/;, quippi. m
cllcccum tuji, qualcm cgo i • . ;K^ivi,.wO-
tcntia coroparcrc coramcoufpcdu Dcjj
qainimo.oilimanirehuicreiobuiam ire-
• fcdfjld, ci-
\ ...j .1 ccoip.mit-
cercntur , inque fe mutuo infuigercnt .- .id
qu.-. dcm pro co tcmporc
• ' ,>i;u ii..;.4i.. aliud , nifiquodtum
.u rtligiont fcoccuttz planc mihi
coolciu5 noncOcm.-coDfidcreautc») mc,
^uod nunquam vtlam \a EcileJtM Det juc
eommum PAtri»tx<^i\xi liuc caulam liuc oc-
calionem fthifmMiSc Jifcejftoni pizbicurus
ciTcm^ cuiusia ici Iidccc hoc aildcbam.pa-
Iratnmme apcrrr arquc bona fidc diccrt,.
quidnam dc ror.i Reli^ione fcocta , quidque
' circaeam nncduatuslim.idquequunipti-
mumillud mihicoram hoc conjejju inao-
darcrur,ctiam aotcquam pcdcm cx hoc lo^
co mouctcm. Atquc ad hanc quidcm prx<-
{cntacioncmAc oblacioncm mcam confuS>
tum iudicaiunt CelJitutJintsveJlrd.,vii ad(e
euocarer,quQd obcultn'em . in hoc id oune
r<>»7rj7Mpra;Uiruru9 Cuius protndc ounc
etianvrei gratia in hoc loco compareo»
qu.dquid c(l huiusrct . bonaidfidcexfc-
lututus.VciumcDimueio quum liniftcr de
.nic lumor , tam apud nolii us. qtiam ctiam
apudexccros,iam longum lic facis per tcm-
' ilusfuctit, atqucli.licc: ij
.. . .cvjmfI(us,quidoamin ncgot.u .. ^io-
«tjfcntiicm , circaquee.im mcditatn» cf-
fcm, haclcuusprontcn fcnipct derre^a-
uiircm.voJc mulcum admodum malior-
tunilu; cciamacqucctiam vusrcgo.mihi
vcibooa vcftracum veoia liccat, qutdoan«
hutus rci lic , ingeDueprnloqui.tdquccc-
i j m a u t f qu am V ! u- 1 : 'J ^ !i i i ; ; J 1 ! Ki p I o r 1 -
dltlL.
Aoo?i6of. rrigclimodic lunu ^^^*^- S^rrjiti^
baocadmc Jr- ' • ) trcs Dtputati Synodi cotUttcnu
Auflralis h. v , Frii»«;<-/« vidcltcu mihtcl^lmti.
LMnsiergim, Liiertui Fr/kximui, Sc pixmo^ f,4^f„f
Wioxix Danie/ DfiU^itiitmixiiO ■ Vfitatdt,
¥rr!rf^i,R(ittrodMmemfii,Hay
prxfeniibulque duubus Synodi
UoUmuUa BortMlHmixx\£Ui%, loMnniicilicct
Sogari*
D. lAC. ARMINII, -
J?.i- ' ^ c\<:UxU>irlantnfis,k lnethtRo- i nullamctiaiTi ipfoshabcrc caur.ini,.Ui uj-
Iak .. I .cisj: jit/ijierLdAntenpi nuaiilriSi 1 iufccmodi cjuippiam a mc poflularcnr,
in Cblfibus quibufdam rcfciuilTcfc dicc- I quippctjui mthiconfciusnoncdem vllius
bn iin cxaminibus,<juibusadticclc- I dottnna; , fiuc If/n'*, fiucvi;^ tnn,k
fix . ' rM.Miiieriuni ailmittciidi
cxplount : sHtmiiLtidenpi^A
euacdan) coium.quar ipfts obiicctcQtur,t
Ip^ nouas atqi reccptn \a Ecdcfici
d.i:.- ■'. '. . ontr.^' ' ? iicnt , quas tamcn c6-
mcpropolira: , tj"
Dn. (
it/i in B:
tinri.ii<kt ; nunquam aquoquam adhuc
V. ulc mihi obic^um ; ■ rc
im, noDfacilctn! rp;^ m frdfenta-
6;marcnt,aw< liabcrc fc ; qux j obic£lumiti,vbi,(iqui5 1 .lodiqni ! /i* v/ff/^
quumiufchabcrcnt . rogabaoc mc.vti*- j < !.qoi objcccritprobarc ic- /»»^7
vitcMtn cam \pf\s cclLitionem insrcdcrcr, j i .. i .itif*'
vadc confbrc ponit quid cius rci (ii. bcnc-
q u c poflca i a t Cm £ c clcTix a fc co afu li. A d
lixc tcfpondcbam , r ' ibari
iiuncagcndimodum.t.L. .e,vt
multotics 3c ounquam n j ncm
mccum veniatuT , ft id fa(f>o opus torct,
QUOticfcunqucy?«<i/(j////cl]'cc, quirtp««ali
quarf/^f»/5"t;«? vtcrctur, quam ic zx raedi
i - ■ itamcn t.
tatorum a fc vtJinr dcponcic , arqi:
quii«|ac priuato nomiue cf
cum ingrcdiiparatum mcho. .,
ftantc id faccrc,(cd hac idiamcn
V n oqu oq uc srticHio fuam i p i i
cgo meam cxponcrcm, fuasinii/ri.t.
&cgo mcas adfctrcm , mcam/t«/t
dicillc prartcndcrct : vidcri proindc mihi 1 nicalqucr^/f»«i)>/;, «•^i>viciflim/f».
courulciusjvtquoiicfcunquc ftudiofusvl- j atqucf4fto»«iplorumrcfutarcm:hocmo-
lusincxamincfuc refpoalionc aliqua v«c- j do fi altcr altcri fatisfacercmus.bcnc fco-
rctur.qoam cx mc didicilfc fc connt marct; J mnia habiturajftd minus.nc qua rclatio vl-
fiquidcm fratres eam Conftfftoni & Cate- j libidccp^erct,fcdtocarcsia5^j/N/»i}«-
Ecclcrtjri: ' ' irj»;/?» conttauc- j '*»»4/#/7» difiTcrrctur.Hoc verocumabnuc-
nirciudicarcnt.fl . : , illnmiiiicomc- j reocplancuaaltcrabaltcrodifccflillcmus,
cun\ committcicnc, paratum mchuiusici j oiftcgocosrogauijrem, codcmvti modo
gtacia , acquidcmmcii iriius fumptibus, j collattonemD. (, . Trelcattop\x mc-
moriz obfcircntAjiiij j cqui mibi vidcbar.
libus collibi-
■ f.,
t. . ^ , I ^ncfuturum, j non magisliuius iplispoUulaticaiiiam dc
vc,fiearatt&fcrrclarqueitcrumiocatur,dc j diirciquamaltctutercorum.cuiusmei di*
:aut^Yr//«7«plaoc atquc euideo- J £h(imui cciam rariontsadiicicbam , quas
t.. .Uuii.CC.
Se.d<D> Lnmhr n nominc
teUMtionemw .bam,
aoi\ vi Jcrc n.i. , v.j!joiiio-u . . ..Ation^m cum
ipfis ingrcdi poflcm : idquc quouiam citu-
lo dtftttatorum comparcr<.nt, quircruma
lcgcrbrum tationcm rcdditun cfrcot ali- j amcpoftulatum iiiit
quando ^»*<i>; vtproinHc inrcgrum niihi I ftulaco mtilrus admoiiuiu
oun cllct id facecc . niileodcm modo con-
fciis aique conrcnticotibus , imo vcroec-
iamtdinihM ' isiilis quibuspaii-
ccr&cgo ii:. i .xCC.qu.mi,qiiod cu
pcriculu nonlcui nico coniiiodum circt.
li.quidcm dc eocaru r0Zf4//«»ff a (m
aiiquando qiiidpiam ictciicnc, i j pvuitus
ipforum nic tidci pcrmuccrc. Qii,<auno f)t.:
lon^ius cllcc reccofcre in pcKfcntiarum.
Ad nx-c vcroipfircfpondel-aot,id feicafii-
£luros,acquidem etiam antcquam Le/V^d
ilifccdcteottiufc id feciiTc mllii confirma-
bjot.
Atque hocprimuro omjyumcfV. qnod
' ctiam po-
ictmo fuic,
multis id io orc habeocibus. quibufdam
veroid noo plenefatis . atque vt eoca res
a^acracoarraocibus,; ili-
cccTicifllm mcam & c ..i.
ioaolocnubus. Non mulcis poft dicbns.
dic videliccc vigefimooii*uclHlii eiuidcm
an; ' ' ' ^ nominc
ibrurn
fuiti
I
;6 DECLARATIO
^uiti atque icaquidem , vt(i poAuIatum i-
probarcmi dc eudcm ctum altj ap-
pcIlarcDCur; fia mious, aihithac inrc cca>
carccur amplius. Scd cum coDfuIi £roM-
thouio &. D. MeruU pix mcmoriz , (qui
rcDioces cum eflTeot itlius EcclcGx, eiuf-
dem cciam nomine ad mc vcocrani) fi-
gnificauiirfmpljncnoa vidcic inc> quo-
modo poQulatum idud probarc podcm,
idquc addicis ciufccmodi rarionibus ,
qux pcnicus ipfis racisfacercnc > nitiil
porrohacquidcmcciam la rcab illis ccnca-
_ - , tumfuit.
df utatorum cmldcm aoDi cxhi-
, n bucruiiuu, . , ..iii HollanJii Aufira-
.y , . iti Fr/tnciic. Lt
..- r j Trnnci c. L»mbtrftHs , Fcflui Hommtui
ttic* Synoiii . i i ^ j
dDD ^^^^^^^^*!'^"*"''^ ^'^"'^*^'''''""'^''^''
Curntorts ^*'*^*"!'' Qo"*^"' quxftioocs , addita
- . pctitioncvtiPrcyirjT''''"-^^''''^''^'''^'^**'"'^^™
V"' rcfbonderc iubercoturrfcd D. D. Curatorts
rclpondebant, nequaquam pcobarcfcvci
jumMiiil- j^yg^fprtlins ThtUgtA quxftioncs vllx pro-
poncrcocur; fi quisvllcc, quiarbicrarccur
t^occrt qutppia lo Ac/uitmiacooui quam
fas cflct , id ad SynodHm nAtion/iltm ( quam
primo quoquc tcmpore Ipcs cratcclcbia-
tumirijrcfciri , dcqueeo ineacognofci &
a£ipoflc. Hac acceptarelpoonancidam-
plius coatcndcbaoc depnt*ti (ynodi, vti bo-
na ipforum cum vcnia ProftJforibHt Theolo-
li* eas tamen proponcrc poflxnc, cogni
turi quid quiluuc corum vliro 6c fpoucc
• ad cas rcfponfuTicflcnCifcd ncquchocfi-
bi vti liccrct » impcuare ab ipfls pocucrunt)
atquc hxc quidcm fic clam me ada funi:
quippc qui cci.imc!USj quod</r^M/<i/iio vr-
bcmvcairtcu^»p)anc ignaius crara.vtoon
multo poA tamco idrclciucrirn.
Intcrca tcmporis toco labeate anno
carfus .nppcllaroff Qoafum,buius quidcm
rcigracia . nifl quod annoi^c?. paulo
aotc quam SjmdMiSuydtholl*ndicnDt!phts
ce]cbrabatur,ad mc vcnircoc loAn. Bernardt
mintjicr r ■': I , > f "^us HommtutLeiden-
fu.f^-- ^Actnt hceltfAmini-
fierideputdtiSynodi //f4, cogni-
turi cx mciqutduam i.. i\.iiiuuoQc AnMbn-
ptjiarum prxftuiflcm. Ad td cum rcfpon-
diflcm aliqoidjdc quo yluo ci troque mul-
SENTENTI/E
cus incqinosfcrmo oriebacur, proximi iin\
vt difccdcrcnc . rogabaoc mc, vc qux mcdi-
tataapud mchabcrcm in ncgotio ilf/f^M-
ms , ca profiteri apud ipfos nc grauaxer>
idquc hocfinc vticaad 5^;ioi/M/» rcfcrrent»
(icque Fratribus hac iu rc lacisfaccrcQC.
Scdcgo idficctc abnucbam.quodncque '
commodc. ocquc cum fru(flu. idalibire»
dius, quam in Synodo nAtienali (icri poH*
fctiquam (perabamus dc feotcntia Kobilijf.
Sc Pottntif.D. D. Or</x;iM>» .primoquoque
ccmpore celcbraodam. Daturum me
opcram , vti ibt loci quidquid feocio,
apcrtc proHrcrcr , oihilque dUTlmatarem,
cuius crgo cooqueri poflcnc: quibusad-
dcbam&: illud, a quid apud cos pioficc-
rer rtUttiontnt eius ipforum mc Hdci pcr-
micccre nor. poirc,idquc quod in id gc-
DUS ocgociis quilque luiiicopcimusiplius
incerpres.Hocmodoalccrab ahcro difccf'
flmus.
Prxtct hxc omnia priuatim ctiam a qui- ppnulMtitm
bufdam miDifttis togatus fum, vtt nccra- i^fffi^pnd
uarcr qux mcditatos cflcm, colicgioTra- ffjtpriHMtm
ttumiaSjfnodo commuDicatCiabaliquibus ^f.efhen'
ctiam vti ipfifmct mcditatioocs mcasape- fMmmeum
tircm , quas 10 timorcDomintfccumi- \gjj-n^
Enczpcndcrcoti data iRfupcr Hdc.oihiifc
orum diuulgaturos. Horum piimis
quidcm communiccr refpoadi , nullam
ipfos habcrc ciufam , curid amemagis
quam ab aliis cfHagitcor. Voi vcro,qui noa
c podrcmis crat , coUationcm tribus diucr-
/is victbasobtuh,dc omoibus Religionis no-
ftrA capicibasiidque vc ezpeodct cmus.qui-
bufnam tandcm modis omnium folidini-
me arlftrm Sifalfttn rcfutari pofliti
cui fei74/w»/ prxfcntcs cflc polFcntprxci-
pui quidam c patria noAra viti. Scd hanc il-
Ic condttioncm oou acccpit:cctcris auicm
aliccracqucalttcr rclpondi. qui6ufdMm<j^ui-
dcm plaoe quod mc rogarcot, ahQUcns>
qutbufdAm vcro atiquid apcricns . prouc
mjgisminufuc noti mibi clfcnt. Intcrca
hoc mihi aliquando conttgit , vt noo mul-
to podicz quo quidcuipiamapcruiflcm,
ad atios mox id dcfcnctur > vc vt apud
mc coram,quumidpro(itcrcr,veroidcoa-
icQtaQCum dbiudicatum cflcc, dau ec-
um
r
dem ptrti-
ninstn con
uenru prt,-
fnmtorto
mccitUrit.
D. lAC.
■am mfupeifide) id afc tnioimc diuuiga-
- 'um iu.
His oece(rc efl adiiciam & illud j quod
- incra atquc ctiam cxcta rcgioois nodiz
Hncs pcr lictcras rpatfum cfl yidclicet
quod (juum in ConutntH prtparAtorioy cz
cuocatiooc Sohilijf. Pottntijf, D. D. Or-
dinum CtnerAlium Hagt. Comitis mcnfc /m.
ttio aDaii6o7. a collcgto £iatium, quiibi
prxfcQCcs eraot > cclcbrato i aniicc togatus
eflcmi Tti oe grauarcrquz mcditatut cf-
fcmio ocgotio Chrijiian* fidci, ca collcgio
idiapcritciadditarpoofioQC , daturos fc o-
pcram, vci mihi (acisficrcc,quaDrum mazi-
mc ficri poHctiquod tamcn>ioquamiid dc-
ticdlauiflcm. Quum vcro cxpcriar , quod
hzcres hoc modonarrata , magoam mihi
apud quamplurimos iouidiam creaucric,
qui putcoc maiorcm huk {onuentui a me
hoQorcmdcfcrri dcbuiire, quippc qui cx
omaib\isfim\i\preuinciis coicrat, cam mi-
hioccenicatc iocumbcre vidco.vt quooa
modohzc rcsadanr,pauIoaItius rcpcta.
Priufquam Leids HMg»m Comitis ad
conuentum xWnm ,cuius modo mcotiofa-
Aacfl.mccooferrcm , quinque arriculiid
manus mcas pciucncruot , qni diccbaotur
ad aliasaliquot/roM/nriW mifli cfTe, etiam-
qucaquibufdam Minifiris ic EcclefiaJ!ieis
conuentibui\c&.i,f io(\aci\i habiti,arque ii
mt»m Az Mrticulis religionis , ibidcm dccla-
racis, ftiutntiMm compled^creocur. Eranc
iuicm\\i articulidtPrtdtfi!' ■ ■deL»-
pfuAi»mitdc Libero arbitn cccateo-
Ttginis, iii> d» falute aterna infantium, Quos
artieulos,c\i peTlcgiflcm, cz ftylo plaac mi-
ht vidcbar vidcic quis corum;*«<70r eflec.
quem cciam proiodc ( crac coim vnusno-
flrum qui illuc cooucocramos) de hac re
compeIlabam,cadcm opcra libcicci ligoi-
ficans.habcrc mccaufas, cut cos articulos
ab illo profcdos efle crcdcrcm , quod ille
ooa obfcurcatinueosrelpoodcbaccoSQoa
ita min(>$,acquc(i meicflcocarciciili.fcddc
quibus Leidd. mcer j/w^/io/bj dilputarccur.
AdquzcgoTcgcrcbam , ciui probc illum
cflcconfcium , quum quid hoc mudo vel
fpar^irur foIum,ncri ooo poflc qoin iooo-
ccanzmcz illicograuc ptziudicium cic-
ARMINII.
ccur,mihiquc hi«rm«/>mox impooantui.
cum , quod ibi coram proficcbari ocquc i
mcprofcdicflcoCQcqi cum mta ftnttnti»
coocordareot , nequc vero etiam , vc qui-
dcm cgo iudico, cum xierboDei.
Hzccumhoc modointcr me &illamj
duobusfolum przterea przfeotibus,agc-
rcnrur.confultum duzi,vtiDipfoff»«'w/«,
cuiquidam intcrcraot, qui cofdcm perlc-
gifliroc > proquemciscos,(quod quidam
eozum coofirmaueraoc ^habuiflcocjvt, in-
quam , inipfo conuentu\\\iiui tei meocio-
ncm aliquamfaccrem : quod cciamfcci»
videlicccquumiam in proximocramus vc
conuentum dirimcremos, lamqueadlafub-
oocau cflcDt,& dacum quibufdam in maa-
dacis , vciqnzaAacfl'cnr,adPo/^/ij^m0i
D D.Ordinis GeneraJesxtkrTcat: rogabain
rcilicccfratrcs, vti. ocgrauareoturraaocre
pauluium . habcrc mc aliquid, dc quocum
ipiisagcrcm.quodip{isaoaucotibus,dice-
bam quin^ut articuUs, quos in maoibut
habcbarn > & quotum tcnotem brcuiccc
ipfisprzlegebam , ad maous mcas pcruc-
aiirc,cofquc compcriflcmeab aliquo hu-
ius cooucotus 10 </iM«r/«4 prouinciiu miflos,
io ZeUndiam quidcm 8c Didctfin VUraie-
3inam,( quod quidcmccrtuscram)atque
^quibufdam miniftrit ctizm in conucoti'
bus ipfotum cos Ic^os,proque iis habitos»
qui meam ftmenttam complc^lcrcntur, ve-
rumcoimucro boiucoofcieocia caoqtum
ioprzfcotiaDci coram coco hoccoouea-
cu proficerimcquod ifli «r//cM/i mci ooa
fioC) ocque mtnmfentinttam complcAc-
rentur. idqae bis repercbam, togaodoia-
fupcr fTatrcs,nc t.im cito rumotibas, qui
dc mc taccrcotur,iidcadhibcrcor, aot q>dc
me cum prziudicio mcorpargcrccui , tam-
quama mcptofcAum, tam £acile admic-
ccrcor.
Ad hxcwt»seconuentu refpoodcbar>rc-
^aicaqueincfa(^urum,(ifiacribu) fignifi-
carcm,qui.doam in iftisi»r/jf«/i/ probarcm
autprobaicm mioas, vt ftcmrz quadan-
ceous fcoceotiz coofcit efTc poflcotiio^uz
ipfius vcrba cciam ^ rcliquis aliquis ibat.
ScdceoturfusrcgcTcbam,huocro»«nf/»m
hoc nai iodiClum aoo cflc . quodquc fatis
K i iam
7^ DECLAEIATIO
um diu voa fbifTcmas ; tjainimo Dom. Or-
dirus iam relponfum cxpc^ace i atquc hoc
modlo altcr abaltcro dilccffimus. nc;niDC
rcrrooncmillumprofcqucntc vltcrius.aut
tiiqui vna couucnerant fimul omnibusin
campct tioncinconfeniicntibus,& fuaho-
ncaliooa qua td itaxquum clfc ludicatcntt
anud nic vtcntibus. Qutnimo adcrant i ji
quidaio» qui pofbnodum guantum micl>
ligo > dixcrunt fc in mandatis habuiflc > ue
quam citca i/0^r/;;«m cellAiioHtm ingrcdc>
tentur , & fi quafortc incidiirct,ru^uium
•faifle vti quamprinium connentum dcfct-
uilTent; vcproiadc mulcum abfit , qujlia
tot* congregnttonezd i^ , quodante diclum
cli.foIUcitAtusfucrim.
RMthnes Hxc vcra cii.Nolftlif & Potentif Ordi
eur coUm- ;tfj,eotom , ad qua: mc fratrcs folltcuauc-
titntmMb' n]ar,nmulc|uc rcculaiionismcx nartatio.-
jtnerim. vadeliquido,mcoiuiIicio,conflarc cuiuis
poicdi C 2<ipetitionem corum modumque
illius jfiinulveto ctiam ad recujatumem
mcamat rmtiontm illius. cum vcto maxi-
mcad/r< •J"» quoquc racam at-
ccndatut ,wi <n ctTc cauiam cur huius
quidcmrci ergo cgoaccufcr. fetitio qui-
dcro corum,qua declttrntiontm a mc mcam
in oiii/i*jW#ipctcbaoti nullis vtqiiidcmc-
go iudico,niicbacur ractonibus , qiium nt-
hilvnquam quidquam doccndo , quod
cumffrioDeijCUm f • ^
BtlgicAritmsnilCMteC'.^^, i-^^. ... ai
cuiquam caufaro prxbuerim . curhuiufcc -
inadi quida mc magis quama quoquam
alio pof^ularetur. Atquchoc □uiniujm
oun profcnusfumjatqucctiamnuni modo
pto6ccor;paratu$pa(i,iiqutdcmf(udus io-
dcaliqu: ' cpoflciudic imil-
ludin5;;.. . . . aut •/« in-
qiMiatur , dcquc co cogr. am*
pliuf.
Modui 1^:1;:. (^uum fcx Depui.%:<n ca
ficictapercc Gitis nuhiobibbat: grauabar
ctiarovaldc ptxiodicio Synodi» quxnou
rirfumitUf • vicniquam ad
UAtionem\^. , ..iiadrcm cau-
fam prxbuerit,-yt intcgtom proiodc mihi
noncifct ec". ciufraodi admitterc,
^uiaudcm u^wu, quali mibicius <oa*
SENTENTI^E
fcius,fatcrcr docuiflc quidqaamme (ccus
quam fas ciXii.SLiuionet vcro recHfationu
;7;f4hxfunt.Pr/m;i,qiiod cum Diq'ic5«/'-
hoUandicM ncquc SortholiMndic* Sjnodo ob-
Qoxiusfum, fcJalioshal>cam fupcriorcs*
qu bi: rcrumomaiummcaruir ,
ii; rcinccUitionem i,um</ty .
' ■ icuon potucnm , ni<i dctiru-
tcntuatque cciam cum czprciro mandato
coium:inaxi ' -aio-
dlCX cfjiciJOr.: ... . ....j ...L., :.uoa
incurabcrec , a.'que adco vcrocciamipii
1 3pcrtc latis rubiouucbanc > haoc
: . . :fM miiiimc tllam piiuatamfutu-
lam, rumrccubicot.citulo Dfj>ut,uariim
licfd^to ,tt!lMtiot$em ivccam aliquam cr-
pcriri. Itacjuccon:r4SM/fr;,;r«ir.cos dcli-
quillcm. nilt qux co raodo obf^rcbatur,
collAtionem tclj>u.i(lcm. Opta:tm ciusfra-
I ^ioidc vcllcnt , uunquuin adhuc
c| . .u^ ..im cx minifliisnallcis.qi'1 camco
^ luxquifquc ,^7if«,!/e> vt mcmbium tilmi Itib-
iicicbautur,aufuin vuquamfuiflc coliAtiO'
»f/7> ingtcdi , nili dcIcutcntUjVf4^/,'?'
fui ,imo vcroctiam nuiiquam vIIo>/ •
rM/!ar»Af/(g(/7rAr«i jimilillc,vti fuai luiifdi-
dliwuis Minijier cum DeputAtist.cclcJiarHTn
vnquam collMtiontm cxpcrirctur,nili lu cata
antc tpli conlcolillcQt, quodquc vcto cc-
lam fviic volucriatpcrI3«'/'ttMm fuos ibx-
dcin ij ii prxfcntcs cllc. Rcuoccntur fo-
lummodo to mcmoriim,qux LeidA.\a cau-
la ColhaJiuGoudd, cum HtrmMnno Herbtrts,
Her»it,iacau(jC iggen ^ Meden-
bltci I o cau fa 7'd< . /. . s ^ ; j I u -j c.
SeeundM ratio,qux mihi eoUAtionem.diC-
fuadcbat, hxc cratj quod , qux obfetcba-
iMZyCoUAtioats magaamiuzoualitatcr
turamanimaducrtcbam i quum nccc
intercos » qui dcrealtquacullaca.i
fummam xqualitatcm cxiftcic.Pr/>;
Dtm/M^/;r>iad mc vcnicbant atmJu^xL;. -
I rttAte,\a roc cum piiuau omnta cdeDC. mi-
j nime tcto omniummclatct,quam cgtc-
! gicfulFulciatur.quiqui I ' i auflori-
i tatcinlbudusagit. Secn . . , i/rwctanc
j numeto > duojque pcocs fc DeputAtos Synodi
NoordtltollAndic/ihxhcbiat : cgo cootra fo-
1 ivucram^aoaioluaomfli dcUitucusopc
D. lAC.
fcJetiafn rumr« aiflioDis tcdibas', qutbus
Hcutiipti, lucgo quoquc co(o les mcas
concrcdcic poilcm. Tcrtto, 'Uifui ioris oon
erant,lcil cx iii ' f frroru fuorurff pca-
dcrc cogcbaot ... .-u^Lanturqucad cxtrc-
xnum vfquc pro ca in Re/igiom lcatcntia
pugnatc, io qua cfTc SuptriortsGios cam a-
oimis fuis ftatucrcot , lo caocum . vciatc-
grum ipHs uon fuinctrationcs, quxamc
adduci potuiflcoc.admictcre» tiect vcl ma-
timccom; : cas fttingerc atquc o-
BQninoioItji... j cflc.Qujbus podtis oon
▼idcbami quonam modo cxciicoUnnoftc
cum Ttrimquc (rucflum conrequcremur,
qucm xquum ciatindecxiflcre, quiquea
mcaquidcm partc indc cxllitutus crat>
proptcrea quod mci iurtseram>poteram-
qucmeam (blius con( ic cuiul-
que prxiudiciuin ludivii. .. ^u. ..icodu.id
admitccre , qucd dc vetitacc conuid>a ipQ
verumcfle mihi di(flauirt«- Quanci vero
huiusinrcrfit , onmiuin plcotflimc Ctljit
Ve/lrd compctiflcnt. (i qui vcllrum pct vos
DtpufMti xncomuntM prAfarMorio prarfcntcs
fuiircot. Tertio rclatio cotum , quam pofl
tollMioaem i^dSupericres f.ios fadtiri c-
iaot,noo potciat non cum piociudicio mco
coniuaAacflc multis inodis.fmeftbrututus
fuiflcm , liac ctiam coram adftiturus. Sin
abtututusfuiflcm, ficilc accidcte potuif-
fct, vt fiue omiflis quibuldam , (iuc quibuf-
damadditis,Tecbisectam,feafuaur ordinc
mutJtis, quippiam fiuc ^tx inconjldtrMto-
afwdcfcftu xaizWz^m ,\\MC^zxt}n'jecilli-
t»ttm dcfcdtu nacmotix,liuc ctiam cx aff'»-
Suun) Malitcr narrareraiiquam :ci i
Tcritab..iiwi. Acmca quidcmctum pr.r-
fentiaidincommoJum diiticulccrcuitarc
auccorrigcrc pocuiflcmi cum maior Uepu-
tMit quam milii priuato Adcs ' ' '
fcc.Tandcm vetonacrationc (■ . . . ^
aliquodio meiusacquc aliquamfupra me
ptxrogatiuam dctultilcm ; qu.Tucqucin
meh.ibct, ncque e^Oipto co quo tuagot
f&uncic dcfcirc ei polfum nncpr:ciudicio
coruma^uos nnhx coi»tnuHii aoUct MAgt-
firMH* prxcfll- voluic.
Icaq; nont xwxijHi:.:^ .^'....■nx^h necejft-
#iua mcciH.i^itabanc, vt oblacam n^ihico
modo coUMiontm rcpudiacem. Vuic vcio
ARMINir. 75
huiusegofeniencixeircmi nihilo tame»
minus cius quod pullulabanc compores
ficripoiuiircnc> fi collationtm iilam friua-
ww),quamdcomnibus vniuctfx Chrijli^
WiC Jidei artteulu iplis obkrcbam, admittcce
voluiflcnc > atque hxc priuata collMio ad
mutuam :oftitutioncm jduIco accommo-
datior illa fuiflcc. quodmotisfit vt \acol-
Uttombtti pTt,iatn multo quis quid familia-
rius& hbciius cioquatur, quamcum/er-
malttatcs, v t fi c loquacur, deputationum ad-
hibcntur. Ncque vcro caula crat cut difti-
ciicsfcfc hacio parte przbcte debueiant,
cum id cuique pcc fcfoU ticcat. cgovcro
etijmhocaddcbam, milr '<;rt;
ccie , vc qux inicr oosagi . — .
nes nos coatinerentur , aeque quicquam
curum apud qucnquam climinaictui .Hoc
modo fi iacoUatiuntm mccum confcnfif-
rcat,aulius dubito, quinauc alccraltcu i.i-
tisfcciflcmus , auc faiccm conl^iciiTcc t cx
mutua nodiacoatroucrfiahaud ficiie vl-
lumaucMfrir//4r/<£ ad falutcm veritati,nvtt
ptetMttWt Chri^tan* paci damnum immi-
ucre pollc.
Scdhis omiflTs , la co (atisfaccrc plane G^uertU de
mihiaonpoflum , quoaam candcm modo declarationt
hxcfimuIconfi(laac.-conqucii,<juafi/r0- mea fenttH'
7f/<ff/quid fcntiam,./ •,&tamcnia- tiaamene'
tracxciaquc iiucs nuiuo:. . ique adco \n gnti.cum
mc inuchcrc,quafi/!o/«>»,^w^;<r;?,atquc/»//» rumoribttt
in Eccteftam Sc Religtonem Chrijiianam dt me J^ar-
concr inuchcrc.Si quod fcntio nonprofero, fsnencon-
vndcipfis dcyr».'f«//* mcx improbitMtco- gruit.
ftare potcil ? iroo vcro quaoani candcm
ratio. :ouchcrc poifuin , fi mc »0»
expltcc . iju puri putx fi ' •!ft obttu-
duocur , cootra ci.intatet. iltcm cam
multumillis cnbucie. Scd hocdeme iaci-
•ui,quod quidcm 4//^«;<//'M>/rrji;- ii-
< '•' : : .1' , r cO ipfo , quci! ; • a
( .^uouaratcn
Vciam hiciiiui acccDdcoduincli. . v-
truin quod a mcprofcrtut , H
r^;{u.v/;/ ciic aut verio Dtt ..
ILccUparMm Btlgicarum. ?»jh .
batucdocut coutra iliud,
»flM/«?nf maiius mexjJi/e/
mc docluium.Ccquc pai. - .'co : pri~
miim vccofiprobatuc « multoiam inmc
animad-.
to
DECLARATIO
aoimaduertidebet magis . ccneorqae auc
pAlinoJiam caacrc.aut a mMntrtmeo dcfiftc-
rc:maximc(i tiHfmodtiunidaSrttu, c»pit»,
qoar Dtihonori ic jklMti hominum Dotoric
prztudiccor. iiorcro, quoJamcptola-
cum cfl.ncque cum vtrbo Dtt , ncquc cum
confijfiorie , cuius modo mcocio faila cXl,
pueaare comperiacur; iam ocquetquod
indc dicttur ab coque pcadcc» verboDtt
coottaucoirc ;aut c0»/«^0/ii poccil : mxca
rcgulam eoim (c\xo\i(iKoitimiCMiui doSn-
juconfeSnria fnlfajunt , mndem quoqMc t-
ffsmtjfentctffiefi c^comrM. Altctutrum i-
caquc ficri oportuiUctiVtaut4(?f0aducrlus
mc ioQicuca fuillet, auc rumortbut illis fidcs
DOQ habita. FoJIrtmum optaflcm Primum
vcro plane non mctuo , vt vt tri^tnta Sc v-
num Mrticuli vlcto duoque cum magno
meo prztudtcio dc mc fpatft (int, mulcifq;
fummisviris in nuous cradtci,quitaucii
(acis liqnido ipH tctlaotur^ qua iaiulfitatc
coorcripti fiot , acquequafide & coafcieQ-
tiaimpa^i mihi.^ed diccc l-ottc non ocmo.
potuilTcs Ctoc curbarum euitaadarum gra-
cia,partimque vc hac tatiooc quampluri-
mis Minijlris (acisfaccrcs.quidquid ioco-
co Rtltgioms ncgocio fcnciresi apcrrc arquc
nudc profitcriapud confratres t\i09 , vcaut
cumacure ioftitui rciSiaspotuilles.autil-
UidcollationemmutMMm tcmpcftiuc fcpa-
nre potuiflcnt. Scdquo miousiiitucercm
fnVimcquz mecucbam,i»c<7m/;7i7</4abftcr-
frimMriA tucruot-
tMuftfropttr Ac;>ri/»«wquidcmmccucbam , fiquod
quMiMufus fcocio profcflus fuiflem, indc cxltiturum
mmfui me- fi]i{revCiquomodo4(9/0aductfusmeioAi-
ditMtionts (uetecur,qux(itum fuiflct, Secundo mccue-
tntM$ in nt- ^ vc cahs mtM jlententiM pt o fuggtJiM tn
gotio Rtli- Templu acque AcMdtmicu dtJputMttoniiui
fionis Mft' exagicarectuatqucrcfuutctof, Tertio, yti
riri. ea ad czcctas ]ue EccUfiM*
traofmitcccecur.lj^ . condtmnMta-
rt* aduecfus cam obciocadx , ticquc mc
ecauaodi. quod vero grauillimas caufas
babucrim cur ea fimul omoia mecucrem,
difficilemihi noo cflcccz4r/irM/w & fcri-
^i/quoraodamhquido demonfltarc.
Quod vero attinec ad injlttutiontm
mism I quuD (pccvc ladc poiuiifcmi dc ca
SENTENTIi£
ita babeodum c(l , non mtfolum.Ccd multot
P ' ' 'Krcctiamipfosquzcir.a
rc .1 riiu,vtptopccrcai«ji//.<-
tto ca vtilicer adhibcti non potucric, oifi v •
biloci omnes comparituri lioc . acqucvbi
ftntentiM , vcloquuncur,4/*/m//«4 potcrit
acquc debebic pronuociari. Qujntum au-
cem ad iilud. quod incerca cemporis fracref
mci tcmpclLucfcid coUMtionero patarc dc-
buiircot ,dicoid cum omoiuin commoJif-
fimum fucurumcflc, quum «mwr/ fimu:
meditMttoaes^Mii in mcJium proculerinc, vc
jcafimul £c fcmcl omoium paciterracio
habcaur. ^
Acque hoc modo quum dilucrimquz
pociflimummihiobiiciuotur, idporroda- ^*^ ' ' *
bo opcram , vt quodego pollicicn$fum,&
vos Nohlijf.Sc Porenttjf. D.D m^himindi- g"**^''^
uiflis.td excquar,ccrco pccfuafum habcos, 'PJ*'"/*'*-
hmcncqucmthi ncque feoccntiz mex vl-
lum prziudicium crcaodum , cum quid-
quid boc cft , ex ca obedieocia oriacur>
qiiam huic confejfui pioiivac foji DeumSc
JecundumDeum dcbeo.
Primus Sc priminominitm Religione Mrti- DeprMiUfii-
culut , in qucm m««///ii/f<;»«/quafdamha- nntiont.
bco, iamqiindcamulcisrctroannis quip-
piam mcditacus lut, dc Predejlinattont Dei
cdiid c{\,dcEleeIionehominum Mdfalutemv
fy> reprohaticiiciuiinttritum. Ab hoc jfrti-
initium faciam , cxpofiturus^r//7i«w»
qui'Jcm,quidn3m deco qutdMm in Ecclefiit
»«/?r/f,acquc cciam io AcMdemiM Leidenfi
cam viuavoccquamfciipcisdoceant,i/rfi}-
de veco meMi iti cadtm ipfa medu^ttiones pro
licurus, fimul vcrocciammeam ipfius dc Triplexjem-
codcmlocofcncconamezpoficurui. ttntiMEccU'
SententiM doHarvmin Eccltfits noflris dcji*''"^^'*^
hoc ArticulcvnMiWi itquc Jimplex nonefi, nosrtforMMa-
fcd io quibufdam 4//«<t/«, acquc ioccr rc/4r///»W!r
dijferem. Srn/f7i/r«vcrocorumquiquam pre.deJlittM-
altifllmc afccoduot, eahocmodofclc hz-tione.
bcc ,prouccatpfilhmis pailim corumfcii- PnmMfen-
pcis coaciBCCur. tentiMteri
I. Dcumzccrno Sc immutabilidccrccof" V*^"'*
tx homintbus,{^\xoi ncn vt creMtos,mii\to mi-*/'w*»«
ousi;//i^/0/iiicuitusfic, quofdMmMd vttMm MfctndnMt,
AttmMm , quofdamMdatrnMm perditiontm^namegt
^dciiiaMmccitrMfimntiujJititiMMtptccMtitrtiif^-
D. lAC. A
obedieMu aut inohedientU intuitum, tx pu-
lo ^MlQ yUcxtOt zAdemonJlrn 'iria/n
iMjlittA fut tnifeiicordii. i v . r«-
iitfuifalutifcri , fapientu . ii fut
Itbtrrimt .
1 1. rraricr hoc dccrctum Dcuin certa
quxiii ' " ■ UApri.ordini\Hiffe ^Ac ' -mI-
lius (. .fmpciciDciiua . itl^ n
ipfum dccrcto xtctno atquc immut.)bi)i.
hxcmcd:
riofeijui, ^u.i..^ , v^;.. , . .■ .......a- ^.^,
r)ece(ptrio ad Jincm priordtvAium dedueere.
} K>mm qutidam eommuniter ad dccrctum
citcitoms 1 .•jptrcincrc >
vcrohuiusaii; j^eciAliAzSc.
J 1 1. Communia incdia tria elTc.
mum.C'
fimilitudincin Dci in iu(lii:ia& fancHiatc.
Sccaaduax, fermijfionemcffe iafftu Adami,
rmc. ordinar ' .thomopcc-
carct.at vitic , ..v.nm* amifio-
nem c flc fttti m iufiitit originalit ^
imAgirni Dei» crumquc coadufioncm fub
pcccatofic co' ^ uic.
IV. NilicJi .w.»juoscrcarcr,non
habitutuiu quibus viiam xtcniam da.ct,
aut moftcmxtcrnamfapeiinducerct. Nifi
eosctearctinijilitia^&fiQv^itJtc , audlo-
rcm ipfumpcccatifiJturum,atquc hoc mo-
do ius nou habiiurum nequc ad puDieu-
dum cos a«l laudcm iuflitix fux , ncqnc ad
faluau Jum cos ad Uudc mifcricordix fux.
Nifiipfimet pcccarcnc , fcquc iph nicnto
peci .nottispeiagcict,Iocum tucu-
lumuu tuiilcnequc dcmonfliationi iufli-
tix ucquc dcmoudiationiiTiilciKutdix.
V. Mcdtaprzordinaia ad cxccutioncm
decrcticicdioniSiCtiam hxc tria cflc. Pti-
mum, frAordintUienem (iut donattmem ( '
lefu Chrijli MediAtoris cf Saluatoris,t^ui l
mnibus & folisdciflisamilfam tulhtiam &
vitam mcrito fao piomcrcatur Si \ iicuce
luacomrauniccr. Secunduni. vocaticnem
ejfciidjidem , cxcrinfccus pcrTcibum, in-
crinfccusYcro pcrSpuitum luum io nTrn-
cc , afFe£ltbus& voluntJtc ; oporationc
famcfficaccvcclcftus ncccflario vocatio-
Aiallcuciaiuiciqucobcdiac , in caacumvt
RMINII. Sr
vocacioninoocredcre > auc inobedicos ci
cflcplancnonpoflit. Hinccxi' fli-
ficationcm& landhticauoocm pji uijj;ui-
Dcm &Spiiitum Chtifli , lodidcmqueo-
muia bona opcra;idquc cadcm plaoe vi ac-
quc ncccflltate. Tcrtmm mcdium eflc.
e^ttod citjhdiat e!cl •>■ ^de, fanditatc flc 2c-
lo bonotuin op . ae doaatioDcin clfc
pcrfcuciautix i cuiushxc fit vircus , vcclc-
' & ctcdcnccs oon folum non pecrctir
, ..uaatquc tota voluntate , auctocaiitcra
tidc & gtatia noo cxcidaot, fcd vt ctian. no
pol]iot plcua atquctoca voluor c4-
I • ictotalitcrautfinalitcraliu- c»; irx-
; . . >ictc.
V I. Duo poflrcma horum mcdionim,
adclcctoslcliim iji«Zr«pc: ' /f-
deltuin ^j.ii.uLrumltlero} .uiiL juuI-
tam accaicm cx hac v ita migranc , Dcom
breuioccviaadialute pcrduccrci oimirum
fiquidcm ad clctflotum oumcrum perti-
Dcnt ( quos Dcus folus noucrit ) dot , n ^ o
ipfuChiifhjmferuatorcm , cofquc
uo, qui faDguinc& Spiritufuocoslaluec,
cura idlualcm fidcm&: perrcucraniiam iu
ca: acquc id luxta piomiliioucm focdcris
gratix , Ero Dem uejler o> feminis veflrt
DeM.
VII. Mcdiap<.;;.a.utiaad cxi.wU:;oi(c!ii
dccreti rcpiobationis ad xcern.im moi-
tctr.,^2XixmemniHmrtieHorum ^ rtprobo-
rum \ fiuc ad adultam xtatcin pcrucnianc
liucaotccamni"" ■i-r'!t ^ " c^Horun-
dam folnm ^ro- n omniuin
commuoc , lemcllein pcccaco pcc
gratix falutiitix ii us qux
cui ad faluccm ncc. _ . . uus fic.
Haocnfgacioncm duobos conftarcmcm-
bri' T.um cuim I
_ . oluncatcin Dci
am >n, vcquidcmcam vocaoc , oc-
qucquoad .aatvalorcm prccii
rccoDciliatUii... >^ ;.iiii pictiumhocncquc
tcfpc(fln (fecrcti Dci , ncquc rcfpcdu vu-
cut .cacitacis pro icnrobis quidcm
obLcuiniir ; altcfum vctohuius nccati
nts '
IT,.
Jcgatio-
-'*// rc-
f .abf-
quc
?1
DECLARATIO SENTENTIyE
^ue quo t^mca ChrtRi & bsacftciorum
cius participcsficri ooo poffunt.
VIII. Medium qtiorHndMtn folum refro-
borum pTopnum , obdurMionem c^c : quz
adulciScoDciogic * qux quia Ccpius atquc
cnormitcr conrralcgcm Dci pcccaucriut,
fiuc quia gratiam Euangclii rcpudiaucrinr.
ad cxccuiioocm primt. indurntiortii pcrci-
oere confcicntiar per ooticiam iUumifiM-
tionem conuu^tcium illius dc iuflitia lc-
gis. Hanclcgcmnon poflc non ncccflauo
cos in iniuUitia dctiuere vt iocxcu&bitcs
fiaut. Ad ezccuriooem fecnndt. indurntio-
nu, Deum vocacionc vti pcr pr.xdicatio-
ccm Euangdiiquxwj^fjjf arquc infuffi-
eitnt Iic>cam refpedu dccrctiDci quam rc-
fpcd' cucncus. Hanc vocacioncm
aurr.- . folum cflTc » cui ncquc vclint
ncque pollint obcdire ; aatcciam iratm»m
cflc . qu cxci-
tcntutaii i^.i, ..ii.u.i. ^u.n.iii) qux
audiunc i fcd fidctamcn folum tali , qua
prxditi DiaboU cootremircuot : quidam
vcro lccriusprouchuntur,vtaliquo
rr • icrcr cQclcdia dona guflaic.
.o otonium infcliciflimos cflc,
quippc qni in alcum tollantur, vc laplu gra-
! • rc niaoc. Idque oon poflc oon ipfiseue-
. , ncccirariD cnim rcdirc cosad vomi-
rum & a fide dcficcrc.
IX. E 'ccrcto clcctionis & rcpro-
bationis . ...iii-.c, atquecxhac adminillra-
nonc mcdiotum ad cxecutiooem vtriuf-
oucpcrttnentiunjfcqui, vtclctli ntcefArh
tcfiicntur.licvtnon poflinf pctitc, & vcre-
prohati nrr<-j(74r<« Jamncntur , licuc noo
poilint fcruari ; idque cxii^ytf/Mrdpropoii-
• ■ ■ 'q;
- ■ . ii :i; , - .1 -i . .■ . ^l-
regrcdiatur.
otiaaqutbufdam eotum.qoi
ludicar • ' ' rn
, f*lui: _ i*
la!»:c ■■ in quo ccrra arquc indubicjra o-
n,quzqu!dcm<
-■■•■■ .i.*;n icii ■'' ■ •■ f^ ' .jiu.a -
tio . i imo v iii&ci
>»ni fquc adco \ do<ilrinz
conuauu.4;uc , Dco lau^ luj. gratiz oc-
ceflario a Jimactir ( libero vero dei nde bo-
minisaibitrio & viribusillius tnetiiniQGi-
luci'; • .qnodPcligiauifmum rc-
dolc. , ctiam proindc caufas ob- .
tcnduuc, cur cam anziedc puncace huius
dodliinz io Ecclcfiisfuis rccincnda labo'
rcnc & omnibus nouicacibus pugaaocibus
cum ca opponaor fc.
Vcrumcoimaero mc quod attitiet , vc Af. .t
quod fcnrio libctc ( faluo tamcn mcliore'''^ •^ '
iudicio)cloqujr, io cac^ofum fcotcntia; n*tii.
quod bzc doclrina multa falGt , impciti-
ocutia lotcrquc fcfc pugnantia iofccom-
plcftaturjquz vtomoia ounc rcccnfcam,
tcmpusio przfcnriarum nonpatitur , fcd
cam in fui folum latitudiae exaraini fub-
iiciam Tnyyuf^Zf. Quatuot vcro pr.Tci-
puc capita, caquc maximi in ca poodcris
miht ob oculos proponani ; ca primum
quidcm cuiafmodi nnc , cxpoflcurus , de-
ludc vcro amplius dcciararurus quid de
illis cgo iudiccm & fcnciam. ca autcm hzc
funt.
I. Quod Dcui aifotuti fr^cifr dcctc-
uciit (ingulaics quofdam homincs pcr mi-
fcricordiam iluc gratiam fcruare , alios vc-
ro pcr iufliriam condcmnarc i idque fi»
nc vllo 10 hoc dccrcco intuitu tIIius ta~
Aittx aut pcccati > obcdicntix aut ino*
bcdicnciz , quz ab Ifis auc illis cxillcrc
potuic.
II. Qaod Dcus ati czecucionem vr--
cedcocis illius dccreci , dccrcuciit
mum omncfquc homiocs in ipfo n<.
re^o oiiginalis iudtciz llatu , quiii ii.Lv
ctiam ordinaucrit vtpcccarcor , ficqucz-
tcrozcondcmnationis icificrcnt , ori-
ginali iuflttia priuarcncur.
III o-;r>d Dcus cos , qucs ffc pr.TflTr
vul. . dccrcucric adfalutcm .
dia co [ tia ; vidchcct ad tidcm ii\
Icfum C.i.:iiuin Sc ad pcrfvucrantiam la.
ca pcrduccrc ; colquc rc ipla ctiam ad ta
pcrducat, per giaciam vimquc iitcftflibi-
' .tnooacdcrcpcrfc-
u^iu.L ... i.^.L c-s .....i.iri*-
IV. Quod Deus illis , quos abfofura
voluotaccad pcrditioocm ptzordinauctir,.
dccrcuetic ocgaic • acquc ctiam rdpfa
Boa
D. lAC. A
oonconfcrat iIIjh^ '^r -.m, qux ad falu-
rcronccciraru& 1 jcft,lic vcacquc
HMnefrA' cicdcrcautrciuanpoflintaurvalcanr.Poft
dejiinattio- fc' ' uuor capitum diltgcntcm in ti-
ntmreitcto, nK.. ^ oinini mcditatJoncni atquc cxa-
sitquepro- minatioacm'; dclucprxdcftiuatiooisdo-
pterftqultis «flrina dico qax iam fcquuntur.
riaionet. 1- Quodca nonfitfunJ xnChrt-
Jitc prtde- fiiit>"fmi,f*lutt:,nutcertitu . alute,
ftinationm^ tioa Chrijhanif>'it. I. Hxc cnira pras-
tfi furuU- ' dcftinationoncftdcurcrumiIludDci,quo
menriiChri- Ciuiftusa Dco ftatuitur Saluator caput&
jiinnijmi, fundamcntum corum , qui faiutis hzrcdcs
ficnt;quod tamcavnicum cftChiiftianif-
mi fundamcntum. II. Dodtrinacnimhu-
iusprxdcftinationis , noii eftca dodiina
pciquamChrifto fohangularilapidium-
q\iam viui lapidcs . pcr ndcm inxdifica-
mur,cique lamquam mcmbra capitiiufc-
rimur.
l^taiiefnlH- falutu: I. Ha:c cnim prxdcftioa-
tio noo cft decrctum illud bcncplaciti Dci
inlcfu Chnft^.coifoli noftrj falus inniti-
tur. H. Dodrina huius prxdcftinationis
noncft fundamcntum falutis. Non cnim
cft poicniia Dci ad falutcm crcdentibus;
<]uiaiuftitia Dci pcr illamnon manifcftc-
lurcxfidcinfidcn
j^equeetr- Non ccrcitudiuisde falute i Hxc cnim
fitudtnude inbititurhuicdccrcto : qui crcdidcrint,
f^tlute. faluabuntur : ecocrcdo , ieiturfaluabor.
Dodrioa vero huiusprxdcftinatiooisnc-
quc primum ncquc fccundum huius fyl
logiimi n>cml-' '• i-^ in fcc<Vplcctirur : quod
Cliam auidan. ir bifcc vcrbis : N««
Vidtthtfti tjomtnu^ quod huius [pridcJlinMimtf }
hM/cebtlgict fdtnti» funtUmenttim Chrijliamjmt ai< :
'Verfiti- lutif fit , Mut quod eodem modo ad y
ttnt ntceffnri» Jit ,ficHti dcilrtaa huMngt-
hi, 8cc.
Sccuodo , quod non comptcbcodat in
fcncquc totum Euangclium nequcctiam
p.r :cm illius aliqoara. luangelium cnim
otiftat partim mandato rcfipifccntix &
L ii j,paitiin promifnonc rcmilTionis pcc-
cacorum , gtati* fpuitus& vitx xtcrnar:
ioxta tcoorcm concionum lohaDuis Sc
Chrifti,proutcxnobisabBuangehftisdc-
faibuntur; limulquc iuxta doChinam A-
RMINII. 8^
poftolorum Chrifti poft arccndonem ciuj.
Hxc vcro prxdcfttnatio ncque ad maoda-
tum rcnpifccnrtx & iidci,aeque ad pro>
miflioocm pertinct. Imovcro ctiain nxc
docliina nondocct, qualcs Dcus •n ^cn- ■
ce prxdeftio.iucric, qux ptoprie >.
na Euangclii , fcd iofccomphrduur my-
ftciium quoddam,quod foli Dco prxdc-
ftinanti notum fiti quo comprchcndatur,
quas finguiarcs perfonas Sc quot Dcus dc-
crcueritfctuarc Sc coudcmnarc Vndc I~
tcriusconcludo , tjuodhxcdrvO- v.
dcftinationis non lit neccflai -t
cognitu,crcditu,fpccatu, au
itacflc fatctur doiT^us ^uidam .
thefibu&hacdc rcad dilputandun. . .
litisiidqueperhxc vcrba ; qitJire EMnge-
liumprtdefiinationit pjttefm^io (jf iiitr ncn
ixXis , fed ns^nin tantur: .--r • 7. r
qutfpt quod mc mattiiAm .. ..i
abjolute dtnotttt i hoetjl , nonquotJigiUMtm
( perpauciitxciptii ' nec <juos,fedtAhtHm qua-
UigtnerAtimprtdeJliti*utrtt,declarAt.
Tertioiquod bxc do^lrina iodc a Chri- fJicpraJt-
fti tcmporcprimisfcxcentisanois.innullo fiiuMtioin
voquamcoocilio CinzgentrAlifiuepArticu- nnUontaue
/rtriadmifla, dccrcra autprobatalir. Non gcncralinc
inCoocilioNiccDo , io quoconcra.^r- aH<rft,ir//ftf-
rium dc Dictarc & '*M»nit hlii Deiadum /^^ coKcili*
eft. Noo inprimo ConftantiDopoIitano, Jtcrets^tfl
in quo contra Maccdomum dc Dcitatc
Spiricus S. dccrecum fa«5lum cft. Non io
Concilio Ephcfino,in quocontraNcfto-
rium dc Vnitatc pcrlbnx Filii Dci adunj
^ Non inChalccdoncnfi , quod Euiy-
cncin damnauit, dccrcuitquc in cadcm V-
nomioi noftri IcfuChrifti 5 duas
iidasnaturaseflc, ellcn:; . ccr fc
diftcreotes. Non in Cunftanrioopolira-
nofecundo. inquoPecrus L Aii-
tiochcDUs 5 V 1 ■ •
litanus ci. ^
adfcreotibus Patrcinquoquc paflum cfie.
NoQ ctum in tcttio ConltantinopoUta-
no, ioquo Mooothchtx damnari funt, ad-
fcicntcs io Iclu Chrifto oon nili vnam fo-
lum voiunutcm& opcratiooemeflc. Nc-
quc vcroctiam hxc dodrioa in coorilits
p:ii ticiil.Kibu5 , Hicior-.' '■ micTno . A , •-
«4 DECLARATIO SENTENTI^
!iDO, quioimo oCc in Miieuitano Aftirx,
quod conrra Pelagium ciufquc crrorcs cc •
lcbratum cft. vcmilAta aut confumata hiit;
prouc apparer ex ardcvlis dodrinz . qui
incocoorrar' ' nciufquc crrorcsdc-
frctifunt, 1 ji.t vctoabcft vt do^tti-
na ipfius ctiam Augulboi dc Prxdcftiua-
uoDcinillis coocihisrcceptadt , vcCcic-
ftinus Epifcopus Romar. - illo tcm-
porc ' i'Jc^ u,ail Epiicopi.. ' . xfcribcns
Sc Pc rum do(flrinas condcmnansi
ciuaiumlittcraiumiD hxc vcrbaco-
t.^ujt : Ptofundiorcs vcro djfficiiiorcf-
quc partcs occurrcntiam q'!alboniira>
quaslatiaspcrrraAaiuiu qui hxrcticis re-
fiicc: csrhniTC,
n?. f luiaad
i ri ac
i murhiipcnuus ;dc(1>
IjCii luiiiccrc ctcd^m' :cun-
dum prxdictas icgu . . fcdis
do dc Prxdcflinatione loqui ; quafdam ho
ni(i obitcrfolumillius mcminilfc : quz-
quc mazimecxflantatquc vrgcnturinhac
de Prxdeflioatione dodrinx capica, nilc-
quca mcadducunturjcaplane ncattingc-
ic quidcm fcmel.Nullam vcro pcnitusco-
fcdioncm ficcamiradcrc » ptout ca a me
anteapropofinfuir. Coofcino Bohcmica»
ADglicajVf^irttcnbcrgcnfis.p ' i-
ca , qnatuorciuitatum.Argcij. . vn-
nantix , McmmiDgx& Liodauix» huias
r :aationis nullam mcntioDem
Cia..i. L<a(ilicnns& Sazonica oon nift obi-
tcrtribus lolum verbis ilUm dclhiogunr.
Auguflana fic dc ea loquirur. vtaoootatio-
! <i{pixnioncn-
u.,:,... .^..ii.c ciint. Hcluc-
ticapolhcmai cuiaddipubii tuiic & fub-
'■ .nt nnagaapars rcforniatatumEc-
' V '( dccaloquitur , vc
-rc , quaoam tao
Dosfcriptadocucrunt. &c. Quodvcroaf- j dcm ratiouc cumca , quxmodoamepro-
tincr rrxdcflinationis dotflrioa fub»
ritioincernosconneniec, ma-
?rii<e-
m
ciulqiic
tum t hnlturaa
0
quod hanc cioi-Hiinam nan-
■'^oihxiEc-
. s pofl ua-
ncdiuraactuleijat
m aliquis
1
iyraum . An-
•Lir
. ai-
.im, Orofmnn:
a.ii-:. /;.'r.
hEcdtfnt'
rttm doaert quaicj t
tanicnii
qur
iiie- (.
'^on ucti:
rum,quxlubDominibus EcclcGaium Rc-
-L 10
iium Haimo-
ur.id appaticurum cfl,
ii.uiu^ cuiiKiUo^ci ooo codcm illas mo-
. . ...u
H.itmouia confclTioDum ea-
fTi: lirecctia.mcam Gcncucnlii&
..lixappiooauctir.c.
5cxto,optimoiurc(ioeconccntioncauc Hic frgJt.
cauillationc in dubium vocaripotcfl , i- jl$na:i« m»
tiumhxcdoflunaconcordcccumc» nfrr , , .
(ione Bclgica Sc C«(cchifmo Hei.i
gcnfi;quod brcuitcrdcmoijlhabo.I
! Bclgica A - I . !■ r '
imjeter.: , -
Jequens mortiac fubtecit , dnm
verhu iiuiiMrt' ' ns.
^< Jc concii. ..^ ^niincns u.. .i ^ ,.a-
uilTc ncccflltatc aliqua vllius prxccdcxiti$
dcctcti ptxdcftinationis ; quod cumhac,
contiaci — ■ ■ . ; • fri.
uacxdi. ; a-
dcj^.mquodc xteroa Dcicli -i-
tur.hxc \crbal«£unrur DewJttic»M0ra-
uit i> ■ • rdtm , ex datnn.tf: "•r:'< - ^..ig
eoStqitcsinAtert: rt-
li jHoconJilio , progrntHita Juabonttatc ele-
git in lejH Chrijto Demr ' itt
'vUo eperutn ipJorHm rejf < . ..... . irr,
in illo fiio l*pfu o« ptrditione atioi rtlir.
prd.cif'itei dederMnt.
qux ) wibu v^auuiuau v.umhac dePxxdcfli-
oatio-
D. lACOBI
Datione doci...:.^ .oaucniaoc, planc noa
vidco.
In Caccchifmo Hciddbergcofl > qux-
ftionc to.hzc Icguntui ^.nibHHjut
»*; AdatHo pcritrant ,pcr l y urn falutem
iitWrum iis rantum, qui Chrijlo 'vera
(e beneficia MifleSun-
t:'i. \ Luu^iui.o, Dcumnulloshomi-
Dcs pixcifc id ^jtluccm pra.dcflioauiiret
quia ipfos in dccrcto fuo umquam cre-
dcntcs iDCuicusnc : Qupd cum priino
itcmquc ccicio capicc hutus Pixdcflioa-
tiouis pugnac.Simihccr qua: Aionc ; 4. hzc
lcguncur. CredoFiliHm I)ei,/il>ttxvniuerJo
genere humano cccmm a ^ .
tUclum ,pcr St!r:t:im fuu , . , . ,
Vera fide con . m 4^ /7* . :di Md
finexv vbi elcctioad vitam
a-tcii....i. 1... ..iL..iiisinfidc.ijxra(cmu-
tuo collocanturiidqus iic vc pollrcmuin
hocpriorioon (ubordiocturi quod camcn
iuxca fcotentum huius PrxdcAioatioois
ficu dcbuillcr , v 11 rn) ic koc moiio collo-
cati: Filium De: ^madvitam&ter-
nameU3uM, 'novocar««t-
bcauc uulla caula cU, cui qui hanc dc Ptx-
dcftinacioue fcntcuriam amplccl
dctcn ' ifir .nit ranto conatu co
fymn .is fiuc Ecdefiar Cli.
obtrudeiei aucia pcfTimam patccm acci
pianc,n quid cum ca do<ftrioa non cou-
gtucDs auc cciam pugnanscuni c.i , in I:c-
c lc fia aut Acadcmia doccatui
Jjdc Pr*di' Scftimodico.quod hac dotliina pu-
fitnatio gnetcum^ij/wr;» Det, prxcipuc vcrocum
gnat cum attrihutii natura: iliius illis,pcr qux omnia
UAturaBti. opcntur&agit } cumiapjcntiancmpeiu-
Cum Sa- ftitia& bonicacciIljus.Cii llius
■/ir»/wX)«. pugoattribusmodis; I. i]^ ■ ■ i ^um
dccccDcre aliqaid propccr cum fincm , qui
Dcc boous (icnec bonus cifc polfK : Dcum
oempe crcarc ad pcTdcndumio xccroum»
adl.iudcmrua.'iuliitix i Quiaincacradi-
cur,Dcum pci haDcPrxdciliioationcm hoc
propKfuumribi habcrc , vt budcm mifcri-
cordix &: iuilicix fux dcmunflrcci qum
iaudcm catnco dcmooAiarc OOD potcll,
ARMINII. 85
nift pcr addm miiericordix &: iuftitiz
cootraiium , cuiufmodi tllud Dei dccrc-
tumcfl, quodccreucrir,vthomopcccct&
mifcr fiac. 5. Quia ordiocm duplicis fa»
picotix Dci.oobisio Scripcutis paccfadx,
mucac & inucrcic. Scatuit cnim quod Deus
prxcifc prxdcflinauerit homincs feruare
pcr mifericordiam & fapiciuiam verbo
crucislcfu Chriflicomprchculjm, abfque
co quodftxuidciicimpolTibile cllc vc ho-
mo ac quidcm fuaipfuisculpapcrfapicn-
ciam io Irgc pcrfcflam homioiquc io crca-
cionc in(uUm,feruarecur,cum Scripcuia
coi\iu dicit tpiaeuijfg Deoferuari credentts Cor.i, 11.
fer fluUam prtdicatienem,i d i:(i,per verbum
crucH , poflquam mundrti Deum infapientia ^
tpfittfJterfapientiamMncognoMertt.Cnm in- Pu^natcum
jlitia Dci pugnat, id^uccam quaccousio DtHuflitia.
Dcoamorcm luAicix & odtum pcccaci de-
nouCiquamquaccDUspcrpctuaci^ & con-
flaos voluntas fuum cuiquc tnbueodi.
Quoad prius hoc mcdo ; quia f^aiuic
Dcu!'"i fi:"'ularcs quofdam homincsprx-
cifc uarc &dccrcuiifcfcruarc abf-
quc vilo lullitix aut obedicncix incuitu .
c fcquicur, quod Dcustalcshomines
. ^is amct quamiuditiam. Qjuoadaitc-
rum vcxo , quta (latuic Dcum vcile crcaru-
:x DOn poccd
■.amcDcrcatu-
accm.acpiu-
.iicpanxtramiaiquchoc
liiuJu iiiuui ..i; ir , Dcum & crca-
ciux darc vcllc»., . . cacurx noocft, &
quod cum fummo iplius malo coniuu-
^ '^- ; quod etiam ipCura iu(titix ad-
u...,.iL.ii. lcaquc qii ' ' 'oflrinam,
primura quidcm Ui , ^aodfuum
e(l, dctrahit. Dciodc veio id creacurat tri-
buic, qa< ' - > , ad
mifciiani .j . ^^. .,-cDci ?Arjfl/;i -
pugDatibo()itascnim,atTcflustnD«:oc(l, Dtt bonita-
bonum fuuro commuuicandi.quaceuus id te^.
iuftitiacoDgrnumcfrciu.i ' 'ermittic.
In hac vcco do(fiiina Dci. . .Jcquod
a fe,nulla lecxua G: moru5,(ummuro crca-
cuix fux malum 'qucahzrt rn ^ci
pvxordinn! ir ' • r prxrtitucric,
ctiampi..^ , .ciboDicon-
i. j fcric
fiiijAtio pu-
gfiat ctitn
HMtur» hO'
mtnit.
M.om.to.^.
Cen.z.ij.
Rejptffue-
A.i :iil»gi'
Htm Dei.
fHsquedin
0>cumli-
trrtate VO'
tuntAtit
ntMtmefi.
8<? DECLARATIO
fcrre (latueric. Scatuic cnim hxc doflriaa,
Dcum Tcllc damnare . i Jquc vt farccc pof-
fci, vcllccicarcj cun :tcatio,pci-
m'u5 bouitatis nii nc. Harcqui-
dcm ccrtc- inultu;. .pantabcabooi-
tatc Dci,(}u4 non (olum tn.i^^^nu,(d ctiam
f»«/M atquc pQcu.i
ipfiim in V.ur: v
mut.
Oiflauojdodtina talis dc P^gtdcftina-
ti ' -natcum natuiahommis, tam rc-
ipv. . .,as quod citatuscllad imjgmcm
Dci curo agnitionc Dci & iufticia } quam
quod ctcacus c(l cum libcio arbitrio ;
quioimo ctiam huias rcfpc(flu,quoJ cica-
tus cft ctim .iftct^u & aptitudinc ad vita
itcrn liaquc hxc cx hifcc
. . 'crts.
Hoium vUum- fi homini adimatur , non
poicA quicquam prxllarc talis monitio ad
pctmoucndum illum ad obcdicntijm.
I. Pugnat cum imMgintDei »coa(ii\.tuic in
cognitionc Dci & fanftitatc. luxtacnira
hanc cognitioacm&iuftif.am homo aptus
&'potcnscrat,ctiamqi tcncbatur, Dcut^
nollc , amarc . colcrc , cique fcruite. Hac
vcto Ptxdcdinatione inictucnicntc imo
ptxucnicntc , prxordinauit vt homo vi-
tiofus ficrct ciiamque pjKcacct, hoc cft, vt
Dcum non nofccict , non amarct, non co-
lercr.cique «on fcruirct ; atque hoc modo
non faccrct , quod prxftarc fccundum
hanc Dei imaginem 3ptuserat& potcns,
enamli cenebatui : qaod arquipollct cum
eoatqucfiquisdiccrct ; Deum homincm
ad imaginem fuam in fanillicatc Sc luftitia
acauillc quiJcm , (ed prxordmaui(fe Sc
decxeuiflc tamch vt honv mpurus
&iniuftu)j ideft, imaguu .iL.aix con-
formisficrct. i. Pugoatcum//i*rMr#a;o-
luntAtu, in qua 5i cum quahomoi Dco
cicatuseft. I' mvfufnimpcdic
obligandoliuc . .iiJo • oluntatcm
pcxcife ad vnuni, .-idhocncmpeauraliud
aliquidagendum; vt; lod
tamco abfit) altctiiccuis . , ^ ). , aut
quod homiocm cum volucatehbcracrca-
uuic^auc quod talcm cccacam, in vfuli-
SENTENTIi£
bcrtatis fux impcdiat.- in vno eoram ioco
gitan» cxiftcos, in altcro mutabilis, ui v-
troquc vcro tam homini quam ' '00.^ •/
ritts. - j. Hxcjprxdcftinatiohoiu.. a- ^'fP'^'*
riam lofcrt, cclpcdn eius propenfionis & l'
capaciracis ad in xccrnum (aluce ftucu''^"',''*^ ''f^^''
dumjqux ipfi in cic Haa iuditaeft. '.'^V"**
Cum cnim hac prxu ,,.one pcxdcfi-
nitum ficquod maior pais hominum (ala- f^*'*^'*"'
tisparciccpsnonfiet, indamnationemau- '""J* '
tcm xteruam incidcc , idq; lam aotc quam
dccrcucrat eum ctcarc auc homiocm tacc-
rc; priuantuc eo,ad quod defideraodum
IV ' :!i propcofioncm habcbaot fibi a
IJwo ucam ,& quidcm oullofuo prxcc-
dcnte pcccato & mcrito , fed fimplicitct
pec hanc folummodo prxdcftiaatio-
Nono, pugnatbxcprxdcftioatiocdia- Prddt-
mctro cum a^u creationit. I. cnimi crea- fi'"**"' »*
tio, comunicatio eft booifccundumpro-
prictatcm intiinfccam uaiiirx fux ; fcd /'^5*'" '^*"
creatio eiufmodiiquxbanc habct intcn- «^*'*-
tioncm& mcntcm, vc viaficperquamrc- ^**'"**
probatio iam ante fadla fioem fuum con-
lcquatur , non eft communcatto boni.
Bonum cnim omnc xftimaii & iudicari
dcbct ex meotc daotis, ex finc ad quem
fiue proptcr qucmdatur. Intcntiodiutis
hicfuifict damnarc, quod non poccft con-
tingcrenificieacarx : finis vcrofiueeuen-
cus creacionis (uiffet , xtcrna crcarurx pcr-
ditio.quocafucreatio non clfct commu-
nicatio boni aHcuius , (cd prxparario ad
fummaln malum, ctiamfecuoduraipfam
crcatoris intcntioncm & cuentum rci .
luxca id quod dicit Chtiftus ,/wf///w/"ttiy- j^ij^^f,
fet homttu lUi nunqu*m muum fkifikj, ^
II. Reprobariocrt odii atquccx odio ori-
cur i crcario vcro cx odio fada non tft :
creatio ergo via fiuc medium non clt, per-
tinens ad czecucionera dccrcti rcproba-
tionis. III. CreatioaclioDci pcrfcf)acft,
pcrc|uamfuamfapicnciam , fuam bonita-
tcm &. omnipotcntiam declarauic. Crea-
tio itaque io fincm nulltusalccriusopcris
aut adionis Dci prxccdaucx fubordina-
tur. Sed pociusadto illa DcicOcibtui-
tUTiqux acceHano omocs alusDctactio-
DC8,
D. lACOBI
ncSt^uas aut dccerhcrc aut fufcipctcpo-
ccn.antcccdat aiquc aDcrgrcdutur,)mo
citra qium pixcooccptam , oullius altc-
rias adionis a^ualcm rafccpcioncm dc-
ccuicrc potcn: , & citu cuius cxccutio-
ncm aullum aliud opus vllo modo al)(ui-
ucrc pocc/t. I V. Omucsatflioaes Dci,qnx
ad damn 1 crcaturarum ipfiusico-
duatialiciK^ t^^. idtoncsfunti quiaDcus
) 10 cas proptcra1i.imat(]uccxcrancamcau-
£im coorcaric. Crcatiovcronoacdaclio
Dci alicna fcd propria , imo maxirrcpro-
pria Dci , a J ^ujm pcr uulbm alum cxtra-
oeamcaaiam moucri potuic.cumprima Hc
Dcia*flionum,fincquanihilprrtcr Dcum
rcucra cft * ouum quidq ii ! ' f :
a^ioncmcxfticcrit. V.
& mcdium pcr Vjuod Dcws dccrctumrc-
probatioots fux vult cxcqui . ni.ngis vult
adum rcprobandi quam aiium crcaudt ,
indidcmtjuc magib iibi placcc in adioac
condcmoa^urs quaiuodam creaturarum
fuarum innoxiarum , quam in adtooc
crcationis ipiarum. Vl. Poftrcmojcrcatio
noQ poccfk via fiuc mciiium cllcrcproba-
lionjs fccuodum ' um propofitum
Dci:quum ct;. r 4(fla homo pcr-
nnaoctc potc: cocia przccpto-
^nun Dci , & 000 pcccarc ; ad quod Dcus
etiam fufficicorcs viresab vna parie& fuf-
ficicotia impcdimcnta ab altcra pnr-r .^e-
dcratarqucpofurraciquodctiam i
diamctro cam liuiufccmodi prxddtma-
ctooepugnat.
?r<c Vridt' Dccimo , ptit^nat haic przdcdioatio
JHnatio pu- cnmnatu? 'rr/ii &titulisquibusil-
^nat cum lainScriptunsialignitur. Eftcnrmatquc
THUMravi/A s oC3i\.m ,btrtditM filicrHtn Dti : lic^w illi
attrni. foh' font Ftlii Dci , (ccundum Doftrinam
Tit. Ei , qui«i Ttcmtn Itju < rc-
Joani.Xi. dHhi.i iu.Lcrea vocatur,»7fr<-«Dfci.;.'.„//ji(j«
hlatt. y.xi. Uhorioftcharitatu,prAmium tcrtimiqutbo-
Htb.6.iQ. mam ctrtamia militans ^ hene cHrtunt , co-
Jlper. 1. io. r0n>if«/7i/M,&c.acmiDiicaquc Dcusartct-
Tim;.^..^. namvitam.cx abfoluto fuo dcctecocitra
omocm omaino confidcratioocmauiio-
tuicum fidci Sc obcdicntix dcflioauitauc
dcAinarccooflituit.
^*tcJrid^ Vodccimo, pugnat cciair! ctim thirurft
ARMINII. «7
</rr;.*<OT<?rftV, iifquc nomioibus qua: eiin j}„jatio pu-
Scripturatribuuntur. Vocaturcoimy///'C»- gnatcum
dium peccatorHtn, pccna ilerU4.ptrditionk, naturamcr-
qut reprthciidttur tUu q;; ' nonnout- tif^trn*..
rintattju- ^■'"'•rHoChrij:^ ... . .(len/esfne- Rom.Sij.
rin/. atrr : ijui prAparatiu ef, Dtaholo x,Thtf.:.i
atefue Angelueiui i ignisquicoDlumetad- .^.
ucrlaiios :imicotDci. Nemini ica- //^jm^.^i.
quc DcLi lam motccm cx abfoluto nc'' ? - • -
aiiquo decrcro prxparaoic citra iocuitum
L O , «. Ul
ptcc.i. . i;,idq'ir
pcccatuin vocaci
j'>..u.o.% Hte Prtde-
Jis: i.quia Jlntatio pu-
'la rtbehfp : f nat cum
itura pec-
ui.
^ ..loa.i.\.^.
pcccatum damuatiums mciitotia caula
cft. Mcritoii' ^ -1 ouct volonta-
tcmDciadri. nndum iufli-
tiam , imo Dcun^ qui ^fc^aturo odiu ha-
bct.mouct. vt vclitrcprobarc. Pcccatum
itaquc caufa mrcrmcdi.i cifc nonpotcili ,
pcrquod Dcus decrctum iiuc voluntatcm
rcprobationis cxcquacur-
Dccimorcrtio.pugnailiXcprxdcAina- Uic Prs.de-
t\o cyxm natur. t "r.irit D«, camqucquan- flinatio
tum in fe cH r j vc vcprxtcnditur, quantumiu
i\ icaimoplanene- fetft,gr»-
Ci.ii.<i i.i iiJDilicndam ; idquc tH defiruit.
cribus modis i qiii,i j;ratia fic conccnipcra-
ca lit nacurachominis, vt Itberiaccm yolun-
nabolcs Miidiricacac-
qjc . : . r quc pso-
piics atia hxc
Pt.vdcltiDatio tatem ^aiiam incioducar,
pcrqiiam libf .
'ic dclciiri,ir(ir V ..t»/
inianiimacc::
ijuwtifjiuetsf'
contral.Tr ^r.:
tia iti t
fit j.quia ^
t.Cor.fi.j,
Heb II. if.
''/""^ Mat u
quxdam visacqiopcracio
:qi prxcipuam-
. i jd booum rcndac
- itur,quiq, camrcci.
tcntionc i
illorum,quibu
piuot.Cucn coDcra hzc Prxdcflinaiio hoc
fccumtrahicqun ' ■ l iam ct
iam icprobis oftci. ...^-
-jiiead il-
lumiaa»
fiwatioin-
htriatjlglo-
rit Dei.
^iatxeM
Irquitart
•
peecntii pro-
ittqu:%tuor
feifut)}itbtti
Ar^utnentts
prohattir.
DECLARATIO
!:m;nitioiicm!ntcncftns&- r^iiftumcalc-
i^-.wM (ionorumcomn :rinliunc fi-
ncm, vtquaotor,' .;.untur, tanto
gfanius rujat , nu.. jucpcrdinoncm
nicie.iDtut Jtqncaccipu:.'
Dccimo quaito , dod. ina huius pivcdc-
ftinatr ■ ' ' —
oon C .
potcftaiis,ncqucin dcmonlhationc ir« «c
potcntixjnifi guourciuc illa pcriuflitiam
lul.ff^ 'cft.OiluorcmpcrDcoliouo-
xc is. Exliac vcfodoJVrinafc-
<juitut,Dr«w aniijrem ejfe peccnti,i^C{vc
qundruplicc argumenro picl ■ ' n<(\.
i.Qiiiaponu.qiJodDcuspixt.. uc-
lit gloiiam (uam dcmonltrarc pi i lulli-
tiam punitiuam & mifcu
dam homincs fcruando & au. .i^ ....i.
do : quod . oili i%tAictutinmundHmpec
cMo , ncqacfaavol eft . ncque ficri potcA
1. quiahxc doftnna dn,it, Dcum , vt h-
nrmfuumafl"-- ur.ouimauiflc vtho-
mo peccAret 6 'fi''" ' ^^^^' "
naiioDC ncceflario laplusfit. 5. qotadicit,
Deur ' ligratiamfufiicicntcm&nc-
f cflii u i cmtaniiumpeccAtum dcocga-
uiflcautfubtraxiflc.idqucpriufquamiam
homopcccauiflTc-.
atquiuhominilci;i.j.. , ^ Iu.m.. j 1: Imi-
phcitct ci impofllbilis cflct pr.raitu , pro
lationcnaturxioquacrcaius i
Dc» circa homincm opcratiou.
tamextcrnasquammtcrnas, tam I
incerucnicotibusaliis crcaturis . quam im-
mediaus , quibus pofltis homo '
■ recnre ; idquc ca occ.
i.i s vocaturUfff^Mfro/.
Ttmipfitmiintccedctti, quJC libcrtatcm vo-
luntatisioiotumabolct. Atquch
drm.i£lum Dcoattribuit cx prinu ^ -
cipua ipfm» intcotionc , citra vllam.pix
fcicntiam propcD(lonis> voluntatisauta-
' ' '':c vcro vltc-
.iusucuu,....;. :.. -.reiquiaiux-
ta hanc doftrinara ad pcccatum moucat
pei incuitabilcm aflu
luopr ■ iacprima.i..Li.;.i.;i-, ... I ^ V
co vt .... uDtcmoucaturpcctatoaliquo
aut mcriio hominis prxccdcDic. Condu-
:9-
SENTENTI^
ditur vero ctiam hinc, Deum folumpeecjire,
Homo cnim , qui pcriocuitabilcm vim ad
pcccandummouctur, id cft,.idpc' • ' .-
dum aCtumaliqucm prohibitum, 1
potcll, ipfum pcccarc» vndc candero etiam
noc fcquitur .peccMHm non ejft r
quum quod Dcus facic, id pccc-. . . .
3iiccrtl-ocque dicipolfit. 1 rxtcrhxciam
itla ctiara .nho modo udhuc hoUi
Dci Ixdit.fcd hxc iuprxfcmiatumluin-
cianilicct.
Decimo quinco , Hxc do(flrina ipli TrtJt-
quoquc Icfa Chrifto Scruaron /r .
y^r/?. Nam.i.oxc!" ' ' ' ' ■ j V- , . ^
dcllinationis , qi.. ^ '.idi-|^ ,
citque homines piJus prxdclUnatos vt fcr- ^
:'.ir , quam illcpi,: ' ' ■ r. . >
\ : ,iu tantum.vtnon ^
Si<mij. X. Ncnat,qiiod Chrilluswe»:
cAitCiJit m nobislalutcii
lus impcu-uc.it , i uwcndoillamfubuiai-
natam folum cauum faluc<s . cius oempc
qux iam ance prxordinata (it , ficquc mi-
niltrum folum & ioArumeotumquodfa-
lutem oobis applicec. Atquc id tcucra pla-
necongruitcum cafcntcQtia , quaitlatuic
Deum prxcifc hominum quorundam fa-
1 >luinc,idq;/^r/»M(5»y///'rrOToquod
K .. ..c 'rr0,vodcccccraomnia Dcidccrc-
ra pendcant ntquc (cquantui. quod (i ita
cil, giturfuttvctaliumbomi-
luiuiui.Kiicretur : proindc ctiam nc-
'lon ftrr , • r mcriro Cliiilb , qui ipfis
1 rus cft.rcpaiarc-
tui, &: i-mquam dcuouorccupcrarciDric Prtie
loucniictur. ^
Dcfin.o fcTro, hxcdolflrinafalutiho-^
mic i.quidcm,quiajmpcdic „py.f^^ff.
:idum *"
.. .. ..icnoQ
j qui ouUampcccati confcien- ,
ttamhabcnt. Atvcroconfcicnciahu:
modi pc. '^Kioc in hcminc cflc Uwi,
potcft , ^ ; . .ucuitabilcmncccllitatcm
dccreti Dci pcccatumcommifit. 1- Q^uia ,
!t piamfollicitudincmconucitt
j ^ ^ccatoadD^m. Quicnimpurcl
(iui habct ptnneejue infiar mortui , m
lum ad fcDCicndum cxcitaDicm & pt
u;..
D. lACOBI
tcmDcigratiam,(cd ctiamadci aflenticn- |
dum ciqvc obcdicDdum; <}uiqu'- Cu pcr ii-
rcfiflibiicm vimconucitirur, vtnonioliim !
graciain. (jiuxiatuspuiljt, nanponitpoD
tentuc«rcd cttam ci Dcccdario dcbcataf-
rcDtiri • (icque fe conucttcte auc potius
conuctti; plaoc oou potcil in cordc fuo
calcin loiiicitudiocm lu animuminduccre
auc coDcipcre , niH pnus ance irrcfiflibi-
lcm talcm motum rcnfeiit : aut fi quam
follicicudiQcm iuanimum loducct , cafru-
ihanca crit atquc oulltus rci i vcra eoim
follicicudo c(Ie noD potcl^,quz noo oiH
pcr vim iircfiriibilcm io .inimo ingcnc-
raca c(l cx prarcifo propofito 8c abluluca
StHitittm lucencioDC Dci ad (aluandum. ). Quiazc-
bonornm «- l.jm & ftudiura bonoium opcrum inhibcc
ptrummhi- in conucilis , quum ftatuit rcgcuitos nc-
bet. queplus ncqiic ir.inus boni pixibrc poflc,
Tit. ).(4. quam prxilcnt.adtus cnim agratiaialuta-
rt, dcbct opcraii , acquc td intcrmittcrc
potcfli ab cadcmaoccmgratiaoonaif\us,
aoopotcftquicquamagcrc , fcd id omic-
Exflinguit tac . ncccflc babet. 4. Quiacxftingaitze-
«rdorem lum ad precandum ; quum oratio tamcn
precandi. ciKcax mcdium fit i Dco inftjtutiim ad
ii.i.i. impctrandum a Dcoqutdlibccboni , ma-
j. d/^c. ximc vcro(a!utcm.Ex(iuocnimaotcadc-
Ainatum cft imwntabtli Cf< ineuitahili lie-
crtto , eiufccmodt liumincs falutcm ade-
pturos> oratio ncquaqium mcdium cflc
fiotcft ad falutcm impctr.indum , fcd fo-
ummodo cultus Dci : quta cx abfoluco
dccrcto prxdcftinatioDis fua; t.)lcm ho-
ToSittim»' mincmdccrcucricfccuare. f. Tollicfalu-
rem & tr«- bcrrimum timorcm & crcmorem, inquo
morem in iubcmur fAlutem nojlrnm cf>erari. Sta-
muofalutem coim quod clc«flus & crcdcos noo
noflramope- potcft plcoa & toca voluocarcpcccarc, fic-
rari inhe- utiimpiipcccanr;Tcqucvcroctiam/«M/i-
^ttr. teraut finaliter a fi Jc fiucgratia cxcidcrc.
Thil.i ii. Quia in horaincdcfpcrati»ncmgignit
Dejperatio- camfacicndi quod oflicium noftrum po-
ftulac . quam obtincodi io quod dcfidc-
rium noltrum fcttur. Quumcnimdocc-
tur , graciam Pei . qux quidcm ad boni ali-
quidfacicndum ncccflatia cft.iTiaiori parti
hominum cx prxcifo Sc abfoluco Dci dc-
cccto dcocgad , idquc propccrea quod de-
jttm tnge-
ntrat.
ARMINir. %f
creco prrccdencc arque abfoUif 0 dccrene-
lit (alutcm ipfis non cooferre , fcd Tcro da-
mnarc cos; vix poccft quin cito accidac,
qui fibi haud ita facrle pcrfuadcc elc-
^um (c cfle , cx reptoborum fc eflc oti-
mcro ftacuat. Vndc noii poccft dciode oon
oriri dcfpcracio quxdam facicodi iu(U-
ciam Sl obtiocndi falutcm.
Dccimofeptimo , Hzcdoifttioainuer- Hit fritle-
cit Euangcliumlcfu Chrifti: oam iQ Euaa- flinatiein^
gclio Dcus poftulac ab homioer^/»f/irf»- utrti/Euan
tiam^ fiiiem.ftomittcndovitim xtcroam gelia Chrt^
(\ homo fc conucrtac & ciedac. Pcr \ioc fii.
vcrodccrctumPrxdcftiaacionisftacuitur, Matt.i, 14.
Dcum fincularibus quibufdam homtoi- ij.^i^.u
bus prarcifc (alutcm vcllc dace , fimul vero
ctiam iifdcm ipfis rcfipifccntiam vellc darc
& fidem, &: quidcm ctiam pra:ctfc pcr vim
irrciiftibilcm, proptcrcaquodlcruarecos
vclic. la Euangclio dcnunciac Dcus im- ' J**
panitcntibus& infidcltbusxtcrnam mor-
ccm ; hxquc minx horfum factunc , vc eos
ab infidclicatc abftcrreat atqucitafcruet:
pcr hocTcro dccrctum Prxdeftinacioois
doccrur.Dcum cetcisqaibufdamhomioi-
bus oraciam nd coouet/ioncm & fidcm
ncccflariam darc 000 vellc . propccrea
quod dccrcuctit prxcife eos coodcmoare.
Euangclium dicit, i/a Deitt dilexit mun- UtOt.yii,
dum.vtFtlium fiium vnigenitum dederit.vt
qiiifquti credit in eum .vitamttternamha'
leat . Hxc vcro dodrioadicir,t/Al>'M4 di-
lexit eot quos fricife ad vitam aternam elt-
git , vt if/iifoHi Filium fuum dedtrit ,fiJem'
que in ipfumfer vim irrefiflibilem ingeneret.
Vt vcro totumhocpaocis rctbiscomplc-
^ar , Euangclium dicit.fac mandatHm o>
chtintbu fromiffum , crede (y viuefi Hxc
vcrodoftrinadicic, quoniam tibivolodare fj^^ doSri-
vitam , prof^tereavcUtilidatefidem : qur„^ minifie-
vcracflatqueipfinima Euangelii inucrfio. riumEuau-
Decimooiftauo, pugnathxcPrxdcfti-^,/,^ j^,
oatio cum miniftcrio Euangclii. i. Noo fifnir.
coim potcft homo mioiftcr & coopcra- jr/fcit vt
riusDei cflc, ocquc vcrbum per homiucm tnimfiti-non
prxdicatum inftrumcocum gracix ^^?'^- fit coefera-
ritits cflc, fi Deuscum, qatmortuuscft riit$Dti;to-
in prccato , viuificctpct irrefifiibilemvim, traUcum
aoQ aiagis quam crcatura potuit eirc io- x^Cer.y^,
U
9Lt\l-
DECLARATIO SE1^TENTI;€
piim.i cieatiotieaut
.oms cx tnorte cor
f^Acitvt ftiumcnrvm r
"Euanfehi poiis i.QuiapcihancPrziicdioatioacm
rrj}c.i:t minillcrium Euangclii rcfpcOu maioiis
multoriim r*^'''^ auditorum conriuuitur odor moriu
•dorfitmer- t**orttm, itemque intlrumcotum con-
tU firr/pliei- d^Tin^rion'* ex ipfoprimofcilicctpropo-
ter atdj ab' ^^^^ ^ prxcifa ipfius JntcncioQc , ci-
folutt con- ^""^ mtuiium prarccdcntis rcbcllioms. j.
trslocum, Qul* P**^ Pra:dcftinationcm Aacui-
i.Cor.1.14. '""^ baptifmus crga multos infantcs cre-
j^l dentiuni & tocdcratorum Dci , rcprobatos
Tacitvthtt" f»-i''cct,aJmiuiftratusnilul planc obligna-
ptifinm in ' "^1"= inutilis cflc cx prima & prxcifa
mukit fide- iutcntionc Dci, idquc citra vllam culpam
liumliberu infantium , quibus adininiflratur fccun-
intitiltsfit dum mandatum Dci. 4. Quiafacitquo-
dtra ullam "^'""S pubiicar prcccs ficuri decet , Dco
infantium otfcitipoinnt , cum fidc ncmpc & fiducia
culpam. <l"od omnibos verbum audicntibuspro-
Jjuit vt futurxfint:cumintcrcosmultifint,quos
freces fro modo noo vclii feruari , fcd quos ab-
multt* fMffj ^olutaxtcrna&immutabilivoluntatc, o-
fiducia of- moetomninorcs & caulas autcgtcdicntc,
f-rrine- «Jamnaii vclit i Apoftolointciim, vbiprc-
auant. ccr.ikfupplicatioocsproomnibushomioi-
I Ttm.x.i. ' ' ' hinc rationcm ci adiun-
^ ^ gcntc: j/. • ioniim acceptum efi co-
jttta tft iidr*tn DeoSerkatoreno(lri>,quivultomfieiho-
neglitentiA ^'^' faluos fiert (y> adagnif.onem viritatu
adminifira-P"'*""'^'' f- QH'* ^**^ doftiina ica
ni*in P*- comparatumcft, vtquamfacilhmcPafto-
fijrum ani- rcs k Dodorcs fcgncs & ocgligcntcs in
fnu ingtnt' fuo minjllcrio rcdoat: quafidil ■ -
randam. miiiMp(o:umnuUis vtiliscflcpom. . i-
lis folum,quos Deus abfolutc & prxcifc
Yuli ktujic. quique pctire noa poHunr;
omnis vcro ncctigcntia ipforum ncmioi
Boccrc pofljt oiYi illis folum, quos Dcus
przcifc pcrire vult , & qui dccclfai io pcri-
curi funt & noa poflunt noo pcrii
jtiAc Fradt- Dccimonooo, quia h i 'Mjj iicr-
fitnattce- titfuLirlamcntum tum Ri- . ^vniHerse
ittrtit fittt- tumCUitftiauzRcligionisiwy/^rfir. Fun-
dartentum ^ c;ionis voiucts^ confidc-
' r...u,i .. y A^*/4»jflrf/J,finc quo nulla
■y,. .. Kchgjo jut cil auccflcpotcft; primuscr-
ga iullitiam cft, vadeodiumpcccaricxi-
Kjaltct crga cicaturam eil tationr przdi
tam , & quidcm tn noflro nunc rr- • ^''n,
ciga homiQcm ; iuxra diclum li
H c b. J i cctdenttm ad Deum crtdert epor-
ttt , Deum ejfe (p* rcmuneratorem ejfe eorum
qui ipfum quirutit . Ar.ior cigaiuuitiam ia
co dcmonllraius c(l,quod vitam ztcraatn
Qon vult dare uifi iis quiipfum quztunr.
Amorergahomincm lu co confiftit,quo(i
vitam zccioam ci daic vult, fifcquzrar.
.Mutuus ioter dupliccmhuncamoremrc-
fpcdus, hic c(l/ quodfccundo amori, qui
in crcaturas tcndic, locuseflcnoo potcil»
nifi quoufque i I piioramorpcrmitrit i vc
pioiodc ptior amoi multo przflantilfimug
(it; fccuodo vcro amori vbique locus fit,
ybi piiot impcdimcntum ei non ponit.
Horum primum cx coeuidcntiirtmc com-
probatur , quod Dcus bomiocm qucm
quatcnus crcatur.ini amet , proptcr pccca-
tum nihilominus damnec ; quod tamea
nequaquam ficrcc , fi hominc magis quam
lultitiamamaret , magifqucabztcrnaho-
minis mifctiaabhorrcrct ,quamabinobe-
dicntia illius. Altei um vcro hocargamcn-
tum probacur: quod Dcus ncmincm da-
mnct nifi obpcccatum; tammultosvcro
homincs (aluct qsi fc a pcccato conuer-
tUDt : quod non ncciet , nili amoci fuoec-
ga crcaruras coutque locum dare tcHcc,
quoadufquc id luftitia iuxta Dci iudiciunt
maximc pcrmittit. Hzc vcro dodrina
hunc ordincm inucrtirmutuumquehunc
rcfpcftum i idque (luobus modts. Vno
quum (latuit Dcum fingutares quofdam
homiocs vcllc przci(c falucs facctc , abf-
quc co vt in propo(ito fuo vllo modo obc-
dieoiiam cotum intuitus fic ; quo modo
amotcm Dcicrgahomincsprzpooiramo-
ri ciga luftitiam ,ftatuicquc quod honu-
Qcs qua calcs magisamctquamiuftitiliQ,
magifque abhorrtac ab corum mireria
qtiam a pcccaco 3: inobcdicutia cotum.
Altcro.quum cx aducrlo aflcrit, Dcum.
fiugularcsquofdam homiocs vcneprzcife
damnarc aufquc vlla confidcratione , in
dcctctoiuo. laobedicotizipfbrum : qao
modo amori crga crcatuiam dctranic
quod cius c(l , docccque quod Dcus crea-
cuiam (uam odio nabcac ciita vUatn
taufam
D. lACOBI
Ciufam aut neceflitatcmdcfumptamaba-
niore crga iufliciam & odioconcrapccca-
tum . qoo cafu vcrum iiod cft, pcccatum
frimttm cllc olieHum odti foUmqnc caufMm
mtristriMtn iWiMS. Quanium vcrohrcrcs
momcDti habcst aJ cocrtcndum funda-
mcntnm icIti;ioiiis , apic hac fimriitudioc
dcclataripotift Uicit Filius.Patcrmcus
JuAitum & j;(]uiiatcm vf<)ucadco dthgir»
ytmc , quamquam dilcdum fuum filium,
«xbxrcdatuiusfit , fi iliobcdicos crgacum
tnucniari itaqueio obcdicDtiam dcbeo fc-
dulo iocumbcrc , (i hxrcs cffc iMius vo!o.
Alius Hlius 4K'^> P^tcr mcus vfquc adco
mcdiligit t vt mc prxcifc vclii hxrcdcm
fuuro halicrc opus hou ct\ vt ad
obcdicndum «.i ...^mdem : cx voluota-
ic namquc immutabili ipfius hxrcs cius
futurus lum. Imo vcio potiusrocpcrirrf-
ffiihiltmvim ad obcdicndum fibi trahct,
auam pcimilfuius cflet . fuus nc hzrcscf-
/cm>Ac qui boc tamcn ez diamctro pugnac
MJtttff J a.cunihifcc lohannis vcrb»s,»**»//»<«w/fl-
* ducatH aj>Hd vos ipfos dictrt Vtitrtm hnbtmtu
AhrnhionH ; dicoentm vobu.Dtumfifft ttiJt
ex lAfidibmiJlu txcitnre libtros AbrMhamo.
Chriftiana vcro Rcligio ctiam hxc du-
Suertjt plici huic amori (upcriaxdiBcata cft cam-
fundArrten- quam fundamcnco ; fcdquicamcopauUo
iHTTt Chri- alitcr conftdcratur pro murationc ftatus
JJiand. R*li' hominis , quicrcatusadimagiiicmDciin
^pniitnjpe- fauorcillius , cuipafuapcccator, & inimi-
^io. cus Dci fadus cft.Amorerga iuftitiam.cui
Chrifttana RcHgio ionitimr,primum qui-
dcm iuftitia illa cft quam io Chrifto iijquc
fcmel folum deciarauit ; quod peccatum
• cxpiari non voluit ttifi fanguint tjf morte
Tihifm , nequc iUum admittcrc aduoca-
ttim & dcprccatorcm , quin fAnguin* fuo
jUJptrfm tjfet. Dcindc vcro quam quoiidic
jn prxdicationcEuangelii oftcodit.io qua
dcdarac ncmini fc vcllc darc commuoie-
octn Chrifticiufqucbcncficiorum , ninfc
conucrtat& in Chiifturacrcdat.Amorcr-
oa mircros|icccatore$,cuicadcmCliiiftia-
na RcliEioinnititur, primurBqiiuicmillc
^ruo^ cft , pcr (^ucm Chriflum Ttlinwfuum
pro if-fiidtdit.O^fAluAtortm conflitnit eorum
^Ht ei ohdittnJ.dciadc vcrOjpcrqucm ube»
ARMINII. ' ji
dicDtiam poftulauit • Doti (ccundum tiga>
rem & fcucricaccm pco fummo fuo iute.
fcdgratiofcarqucclcmcntcr ; additapro-
mi/iionc rcmillioois pcccatoruin , liqm-
dcm homo lapfus rc(tpifcat.Cum hoc hia-
damcnto pugnat hxc dodtrina duobus
modis. Primo quidcm ftacucDJo,quod
Dcut pcccacorcs ^uofdam in tantum x-
mct.vt pixcifc.cos (craare yclit,antcquanai
amort fuo crga iufticiara fatisfccciit la
Chrifto leru,atquc td quidem ctiani in ip(a
prxfcicntia fua erpcopodio fuo.Quiuimo
ipfumpcnicusSc pcromniafuDdamcntutn
cucrtit. doceodo Dcum vcllc vt iLllirix
fux (attsfiat , proptcrca quod ralcs vclit
prxcifc (cruarci quodaliud oibiIcft>qiiam
amorcm crga luftitiain in Chiifto inoo-
ftratum fubordioarcamori ergahomiucm
pcccatorcm , qucm pixcife lcruaic vulc.
Secundo \ cro, doccndoqun J Dcus quof-
dam pcccatorcs prxcifc vclit Jamnaicci-
cra coa(idcracioncm impocniccatixiquum
camcQ amori crga iuftitiam & odio aducr-
fus peccacum plcoilfimc (atisfailumfitiQ
Chriftolcfuthc vc nihil iam (it quod im-
pcdiac quominusmilencoidiam oftcudc-
rcpo^riccrgapcccaiorcm.quifquiscandem
illc (ii, prxtet conditioocm pozaitcntix.
oi(iquisveUtdicc(e , qaodetiamhacdo-
drina ftatuitur , Dcum cummaiorcpartc
homiocm cadcm ,imo maiorc fcuctitatc
Ycllcagcrc,quam cum Diabolis 6c Angc-
lis ciuscgit ; vt vcHc ocmpc Chnftum fiuc
Euangelium cius non magis ip(is piodclfc
quam Diabolisi vtqucgratix i.inuaxquc
ipfis prxclu(a ftt, idquc luxca piimurc pcc-
catum ,atquc malts Angclis prxtlufa cfti
quum tamen Angcli pcr lc iinguli in fua
quifquc pufona cx propria fua maliciajc
voluotaiioadupcccaucriatihomines ve-
ro Doadura adhuc f • ' s io Adamo
folumParcntcfuopc . .u,
Adiotelligcntiam vcrociiis , quoddu- Vrtffior df
plcxhicamorfundar ^rMiopr*.-
ligionis & qucmodo. ..; ,., .. ^i,.;. .ic?ittitrri.
muruo uli ad fc iouiccm rcfpedu , ficuci
diximut i rtilc cft vcrba dX .^ponoli ad
Hcbtxo'. • • ''■> a nob,-^ ^ i '
nwilAi.. ,. ladDc: : Helr n a
M a 7
DECLARATIO SENTENTIit
I)eum,ejft f^tjuoJremunerafor/i/eernm qni
^fumqutrunt. Qaibus iD vcrbis duo ia>
ciuntur fuodamcnu R.cligioDis aducifus
duo ignira tcla Sataax , pcraicionirtmas
Rcligionis pcdcSiquatum Thaquxquc pcr
fe potcfl illa omncm Rcligioncm cucrtcic
acquccxtitparepeoitus: Bacum vnacA/r-
euritat , altcra deJperMtio. Sccuritas cll ,
cum homo fibi pcrluadcti vt vt Dcum non
coiat, quod cquidcm tamcnnon damna-
bitur , lcd (aluus fict. Dcfpcratio e(l , pcr
quam fibi peifuadct , n vc Dcumcolar,
quod cquidcm tameo rcmuncrationcm
■cnadipiicctur. Vbi alccrutra harum lo-
cumhiabcc, ibi vcroctiamre^usDcicul-
tus locum haberc Don potcft. Vtrjmquc
vcrba ApoiloH aucicunt. St cnim homo
firmttet credat, Dcum datutum folum lUis
vitam ztctn jm, qui ipfum quxtunt.cztc-
ris Ycro mottcm zcernjm infliclurumi
fieri nullatenus potcft vt ftcurw ftt. Si
▼ero ctiam crcdat , Deum Tcre icmuncra-
corcm clTe corum , qut ipfum ^mzcudc;
Deum quxreado ocquaquam i^npern-
tiontm incidtt. Fundamcntumquiucmil-
lius fidci , perquamhomofirinitercredit
Dcum ocmini vitam zternam datuium»
oifi qui ipfum quxrunc , illud cfl , quod
Dcus iuftitiam magis diligicquamhomi-
ocm,quofoIo fccuiitastoilitur. Funda-
mentum vcrohaiasftdci,quod Dcusccr-
to rcmuociacor erit eorum qui ipfum quz-
runt, iltudcfl,quodDcushomincm vique
adcoamct , nibil vt (Ic quod illumauc \n\
pediciuum cft , auc impcdirc ctiam potclb,
quominus cum faluct , prxter amorcm
crga :uititiam. Qui tantum abcfl vt im-
pcdiar , rjuominus Dcus remuncrator f'
corum q.ii ipfum quxruoc . vc potius m
omnibus modis promoucac- Non potefl
igitarqti: .ncdubicare vllomo-
ck>>quoii I ji lemuncracot fururus
fit. Arn udcftquo</rj(]^fM//<»ftuc
diffiti tur. Qux cum ita fint,
duplcx iiic amur mutuufque hic ioter il-
los tdpcdus, (Jucm cxpofuimus '"i
mcntum dt Rcfigionum,finc quo
nulla (ublifterc potcA Dodtinaitaquc ,
qux cuin mutuo hoc amore & oaucuu hoc
intcr cos rcfpcdVu pugoat , cadcm opcri
fundamcntum Rcligioois omnis cucr-
cic.
Vigcftmo atque vltimo, doiflrina hxc H*e Trtdt-
dc Prxdcflinatione a maiorepartc Chri ftintuiok
flianorum tam oiimquamctiamnumho- mAxim»
dicque tciicicttr. Vtvcrodcfupciiotisfc- pMrtt Chri-
cuii temporibus nihil dicam ; rcsipfah -»
quitur Eccicfias Lutbcraoorum, Anaba i ^ .. \«
pttflarum, etiamquc Papiflatum, dodlri- eji.
nam haoc pro errontn haberc. Imo Luthc- A thiiif^
rus & Mclanthoo, vt vt in primo tc''ot ma- MtlMUfn-
tionisinitiocamprobauciint,tamcn pofl-
modumabcadefciueruot. AcdeMcbn-
thone qtfidcm id clatc apparet cxfcripcis
illms puAcriotibin. .De Luthcro \cio Luthtra.
idcm Itjcuunt ,qui fc Luchcri dillipulos
I vocant ; qui tamcnhacin rc rciitcntiam i-
1 pfum fuaro poi! larauilfc plcnius,
■ quam a priorc dL>L.uaic pcnitus contcn-
duot. I hilippus vcto McIaDthonfcutcD-
I ciam hanc non muitumaFaco Scoicorum
I abhorrcrcctcdidit : proutapparctex mul-
ttsfcriptis; maximc vcro cx Epillola qua- EpifloUMt-
; damfcriptaad Cafjparum Pcuccrum; vbi Imnthcnitmi
intcraliahxcdicic; Scnbitndme Leliuidt Ptmeerttm,
StoicofAtovfque ndeo littm Centu* moutri,
VI qutJam incarctrtm cenitliM jii.prcf tf^ t.%
quodi Zenonedifferrtt. Omiftraten
j do^irinM Jnlntu fercgrir.n quilujdam dijpif'
tationibu*olffciiriUur.DA(\\cX'c.i\itwEc<.\c- ^u^wtt»
ficomncsaliamabhacfcntcntianifcquun- t,,/./:-
I r • • Ki- I .. c.cciejiu.
cur;proutapp;:tctcxrctipits NicobiHcm- ig,^^^
gii in libtodc Gtac a Vniuci' ' n jitmiruit'
i.s,coattouctfiamfuam,quamcUi;- .1. .icr- _•
j fanisfujshabeat,iuhoccon/irtcrc,r/r«»i yff^gf
I eledi credant,auveroj!deles eUcliJlnt. Priui ^^jn,
''C^fdemfemireiumdo r^]^^^
mO>^toiccrum , qui;}- .^;,; vrmm.
Jleriu4, cum Mofe, Prophetii , Chriflo O^A^e ^i^^^ r
Jhlu plane confentire. Prxtctea a muiti$,qui f„ut QuiM
in hac noflra patiiadcgunt.dodtinah.rc fyedhtrm
ludicacur vfquc adco malc ("c habcre , vt ^jMiti m'
propcercam multi coufirmcoi fc cum Uc- hiffg vgmi^
clcfianoflracommuoioncmhabcrcncqt c „,^f^^
'fc ncquc vcllc ; quidam vcio fc holtiis /«^;,^^.
icfiisadiunxcrintquidcm.(lduoDLi.ji ifcrrenttr»-
cum ProtcfUtiooe i quod huic ^^^^^- pttr ha^^
DX aflcniiii qob pofluoc. Non pauci vcro jffffrinAm,
cciao).
, tos iudi
.■chtorumi
etiaffi propferhanc doAiioamab Ecclenis
nofltisdcicccruDC , quiaoteaidcmDobir-
cum fcafcraoc:<]oidam vero eciamminaii
fucrunt feaoobis difccflutos, ni fi edod^i
fuilTcntquod Ecclefia fcnccociam ciufcc-
modi non habcac. Porro nuilom cfl cio-
TMi/tg,td^- ^""^ capuc quodPapilbc > Aoabaptidae
mniJlAt Lu- ^"t^^^r^oi acvius oppugocot, perquc cu -
therHtiipo- lAtusficdcfus uolhisgtauiusinuidiam
tijftmum eb ^0"^'''*°' » totamquc adco dodtinamio
h*nc doHri- voccnt: ftatucnics DulUmcamfar-
tmm EctU'^*"^ aduetfus Dcum blafphcmiam cxco-
fiai noflrtu S'"'^' vcrbis profciri poirc; quac non
in ,n,aMam P"''"'* coDlcqucotii cx hac Dodo-
rum nourorumlcDtcQciaconcIudi.
PoAccmo vi.t vlla difficulcas auc contro-
'vocant.
uctfia inEcclcfiis hifce nofliis toto hocRc
in nojlrit Ee , r
ctefiu JtfR- ^o^i^^tionis cempore oborta tuir, qux oon
eultnu nU- ^*^***- doclrina originem traxent: falrcm
aHnoborta a.imuta non fbctit. Rc-
cuinon '^o<^cntur adanimum controuctfixLr/^/M-
D. lAC. ARMINII. 93
to, gracix & gloria(fu.vparcicipes ^ccrCf
adlaudcmgloriolx gtatixfuzrproplacito
autcm fao maiorcm parccm prancrircac-
quc in oatura ipforum > qux fupcroaturale
oihil poccfl.rchnqucrc, ac non commuoi-
care cum illislalucarcm 61: fuperoacuralcin
gratiam , pecquam oacuraipforumeciam*
numadhucintcgra firnuri , auc corrupca
inllaurariponit,ad dcmonflrationcm filx
hbctcatis. Podmodum vero pcccatorcs
cosfat^os & moriis rcos , ztctoa morce
punirc , ad dcmondrationtra fux iu-
ilitiz.
II. Przdeftioacionem ( qux voz aputi
hofcc fpccialitcrptoclcfitooc accipicur&
rcprobaciooi oppoouor ) confidcrandam
cHe rejptiiit Jinn (jf rnediorum ad Jinem ten-
dentium. RcipeAu /nMqui e(l(alus & illu-
ftratio gloriofz graiix Dei : confidcrari
homiocm communtccr & abfolutc , qualis
10 nacuca fua cft. Rcfpeftu vcro mrdiorumt
^ _v«.;v. Hernmnni Herherts , Hornnn* in Corntlii
/4 fuit '^'gifrt, Medenbltetnjtiia ncgotio Taconit
Sibrmndi; fc quod dixi , vcrum eflc compc-
rictur.FuithzccauIa non poftrcma , quz
ScopMmtui mouic vtadhocdoiitrinz capurquam
■ d'IigcntiIlimeattenderem,darcmqucopc-
'^' ram nc Ecclcnx noflrx damoi aliquidcz
huiui
tUtdtJlru-
iltonttnpe
r»gni Anti
shrijli.
co pacerencui:crcfccncchmc Papacu, ca-
ius dcflrudioncm camquam rcgdi Aoti-
cfaiilhci, pii omncs Dodorcs cz animo o-
ptarc dcbciiomni lludio quzreic,& quao-
tum in fc cft , curare quam mazimc.
Acquc h(^c ilh func breuiccr quz in hanc
de Prxdefcinatiooe dot^lrinam medicacus
fum, ez fuis lilam Audoribus opcimaa me
fidc propofitam ; nihilvc ipfisatHuxcnm,
quod ex eorum fcriptis liquido pcobaie^
non portim. •
Stcundajen Quidap, ygro ooftrisDoftoribusdo-
tcntiadepM ^uQjn^ dc PrxdcftinatioocDci pau-
''^^"''''''"''•loalitcrdccIaraDt iidqucduobus diucifis
modis : quod ctiam ipwm breuircr percur-
ram Apud quofdamigicurcorum fcotcncia
hxctcDcr.
1. Deum io fcfe ztcrno & immucabili
dccrcto propofuilTc cx vniucrfiratchomi-
aummiaorem parccmpro fuo bcocpiaci-
^j^^j^^^-^^JesiaacgoiioCooIhafiitGoudanAiaDcgoiio homiocm confiderari taniquam a fe Scia
■ ■ ■ fc pcriturum,atquc tamquam tcum in A-
damo.
III. iQdccrccodcfiachofcegradus ciTe
obfcruandos; Dei f>rafeientiam , pcr quam
przdclkinatos aotc przcogoouic. Dciodc
ciui prdJiaitioHem , pciquamlaluccmco-
rum , quos aocc ntzcognouic , przordioa*
uitiprimo quidcm cos cligcndo ab xcerno;
dciodc vcro ipfis przpatando,gratiam qui-
dcminhocfeculo , gloiiam vcroinfcculo
futuro.
IV. Mediaadcxecutioncm prxdcAiDa*
cionishuius pcrcincDcia , ipfum Chrijlnm
ejjt : Deiodc vero tfficaccmvocationtmad
fidem in Cftrijlumtyode oiiatut iuftificatio,
:.iodcm vcro ciumilanum ferfeMcranti.tid
fincmvfquc.
V. Rcprobauoocm, quantumadnofttii
comprehcndcndi nv ' it luobus inadi-
busconfiltcic, in/' 't , dcindein
pradamnationt , illam omncsrcs & cauias»
qux in rcbus fuoc auc cx illis cxiftuncance-
ccdcre.idcft, nullumintuiiumhaiicrc vi-
Jius peccaci i & homincm fohim ii,tucri
communiceratq
VI. Ad cxcCLCiuiii.i;i .4i.ti:G ■>. x.-c. icio-
Dis,duo mcdia pr.roidmata cllwi ikitiniio-
M j ntm
i>4
DECLARATI
nem m Datura i qoar pcr fe nihil (upcrnato-
ralc poccH : & tum commnnuationem crarix
rupcroaiuialjs , q'' i ipraiumnrmc-
turinccg!.! v;t ;t' ;>.; corrupra.
VII. Pi icm rcs quidem o-
mQCSanti. Qcquaquam tamcn fine
prxfcicntu w.ii:.-aiumdamnatioois: quod-
quccahomilicm incucatui pcccatoicm &
damoatioois rcum m Adamu i acquc pro
ptcrci tamquam pcntmum cz ncccmtatc
iulhtizdium.T.
VIII. Mcdia ad czecatioficm Iiuius prq-
damnationisoidinaca cflfc : primum > iu-
Aara dtjtmonem , camquc cHc auc exflor*-
ticnn, qua Dcus graciam luam oon con-
ferc» aut pcenaciim Ocus omnia lalucatia
fuadona.'.' ' i;fcrc,cumquc in po-
teUatcm L,.. ;it : Sccun-ium roc-
dtumcff^c indurMionem , quzquc excarc-
quirolentj vfqueadrcalein damoatioacm
rcprobaci.
Alu vciorcotcatiam fuam dcclataot io
huocmuduQi.
Ttrtiade 1. Dcom , cum vcllccab ztcruo apud fc
^niitfttnn- dccrctum faccrc , quo ccrtos homines cli -
r/<>rf 'f«/r«- gcrct & cztcros rcprobarct » Humaoum
gcQUs intuitum ctTc non folum vt coditHWy
lcd cciam stlapfum corruptum,3t(^i pro-
{»ccrcamalcdi^^ionistcumi cx lapiu &ma-
edifliooe hac (latui0c eum quoldam libc-
jarc&fcruarcpcrgratiamfuamgratis , ad
dcclaiaLioQcmfuzmiicricoidix i cztcros
vcro io malcdi^ioQc iuflo iudicio fuo Aa
tMiffc dcrclioquctc ad dcclarationcm fuz
ial^inz i idquccitraomncm coondcratio-
Dcm rcfipifccociz Sc fidci io iihs.aut im-
poetutcBtiz & iofidclicatis in hifcc.
II. Spccialian^cdia pacticularitcr pcrti-
ncotia tam ad cxccutioncm cIc(flionis qu.i
reptobationis , mdim ipj* ejfic^ux la prima
omoium fcotCQuaexpofica (iiat; czceptis
illismcdus qux clcdioni cum rcpiobatio-
occommuoia fuot ; quum hzc fcntcatia
lapfumhoroiQis pooat ooa Tt mtdtum ad
czccutioocta ptzccdcncis dc ^dc-
Ain.icoois pixotdinatum > fcu ..: :uod
prcirtftn fiuc occaliuncm huic przdcfti-
tjatiouis dccrcto facicodo przbcrcc.
■ Kiif Viraquc hzc fcnceotia j vt qtudc» tx-
O SENTENTIiC
crinfccus przfcfctuQC, io eoadprimadir- gi^fjf J^jjta
fciunt, quodocquccreationcm nequcla- ttaproximc
prumcaufam mcdiam ponant przordina-^,.^^^
tamaDco aJ prxccdcncis dccicri przdc- btttfenttn-
nioatioDtsczccucioQcm t quamaisquoad f/^,
lapfum diuerlitas aliqua in fenccnciis ho-
tum pcrcipi.icOT i cum lecucda fcoccncia c-
k-(ftiouem rcfpcd^u finis pizponat bpfiii,
(icuti ciiaro piimam pactcm rcprobationis,
piztciitioncmfcilicct ; tcitu vcrofcotcn-
tia tocain clccltoaem 6i rcpiobatiooem ou
niii podlapfum homiuis lochoct. loccr Inhifet fen
cauias vcio, cnt hifcc vifum Fucricdo^rina temiit i
dc przdcftinatioDchoc modotradcrcjOc ' • -
3uctamaltc,atqucpriinifcceruQt,afcco AJa-
erc bzcnonpo(ltcmafaiC: quodprxca- mt non ftA-
ucrc volucrunr, nc cx doflnoa fua coQclu
dcrctur.Dcum autiorem ijftpeccati, idq-, ca
probilicatc<quaquidam corum, qui vtri-^rx
quchuicfcnccotiz aflcofum przbuerunc,
idepiimafcotcucia concludipolfcindica- (j>
acruoc. Vctumcoimucro li hafccfcDCcn-/"^'rr*ir/>f
cias aliquaoco pcuicius infpiccreacprzci-yiV^M* fimiM
pucquidcmfccundam&tcrtiamcum ihis Deuf mm
corundcmAudlotum dc Rcligionis oonrx ther fercA-i
capittbus feotcotiis colhtas , ptubc czami -
natc volcmus , compcricmus lapfum Ada- ^ond ft-
miiuxtafentcntiam corumnon pofTc noo ^miu^.
cofidcrari vtmcdium occclTariuin ad cxc- ttntiav
cutioocm przccdentis dccrcti przdcrtina- dunbui > .-.
tionis.Idqucpiimo quidcm , quantumad tionibmii
fccuudam lcotcotiam . cz duabusiationi- Mpp»rtt.
bus apparcc in ca comprchcnfis. Prima frimsi
harumcll , quod io calbcuiturDcus per
dccrctum reprobatiouis dccrcui^Fc homi-
nigratiaiM ncgaic , quz ncccflatia eratvc
pcr cam nacuram fiimarccur.quomious pct
pcccatumcorrumpcrccutridauccracfl i^c-
crcuiflc^^ratiamcam noa cooferre . mux
.occcflaria crac ad peccacum eMtcaodum,
vudeigitui*nccc(fario fcqui dcbuit trtmf-
grelftohomini4,c^n\^^c lcgc ipfi pofica. Efl
iguurlapfushominis nicdium ordioatum
adcxccutioocmdccrcti rcprobaiioois.Sc--c^-,.. , ,
j j L ii ' . ^^t!trji(a f ir
cundo.duz bic partcs itatuuntur rcproba-
tionis, frtttrttio ^prAdAtf.r.ntw , quz dux
pattcs.iuxta hoc dcccetum,ucc(,-fljiia intcc
fefcmutuo copulaconuczzfuQt. &zquc
laic paicm.Omacs coim io collaciooc gta-
ciz
D. lAC. A
tiz pnteritia De», fimnl cttamJamnantnr,
& quicicm aon alii i vndc pioiuJc conclu-
timu jpecfAtHm ruceffiirio exiitcrtto reproia-
tionnjequtdeltrt , alioquio enim ficri po
tuincc, vrquiprztcriruscnct . noopccca-
iccczcoqucdamndbilisooQ fieret : foio
pcccato mcritoria caula 'ioniscxi-
AcDtc ; atquc ica quidarn j . - : . : uorum nc-
qucfaluaci ncque damDaci fuiiFcDti quoJ
magoutnabfuidunicft. Hzcitaquc fca*
tc □ c la in Kiem tnecnuenienscMm f>rima i o ci •
dicioequclblumiaQoncuicat i lcd dum
id cuicare conatqr , in apeviam Sc abfur-
dam coacradi<£tioocm fui ipfius inciditi
quum quoadhoc, trin:.-. vhiqnt fuijhnt-
Uijtt.
Vtrum ter- Tcrtia fententia boc mcommodum e-
ti» yrM/r»r'«uitatquidcmmciius,ninilIiusrattoDi pro
hocincoin- dcclaratione pra^Jirimationis & ptouidc-
nfodieitittt. tizquippiamdtccrcnt, cx quo ctiamipfo
necejfttat lapfm coocludi poUct>quz tamcn
1100 nifi czdccicco aliquo pracdcflinacio-
Trout qui- "i***'^''^' potcft. Hucpertinctprimumqui-
iam eam de <lcmdcrcriptio/*rm//^fl«««/;M/M4,quapcc-
clarantine- catum pctmitcii: cuiufinodi lixccll i Ptr-
HaquA- 0> mi^iocnjubtrailiodiuinAgralii., quaDetu
auidem m»- ( f*""»''"'' voluntatu ptrrationalts
ximeterfui f ^"^'"^^ exequitur ) aufvoiuntatemfHam.
termifftonit f**'^*'' illHm allum fitri, crtaturt, non pa-
dtfcriptio' *'f*'*f i autvtiuntattm crcaturt non fieHit
.... adobtditndnm diuina voluntati in eo a&M:
qaibushxcadJuotur: quodipfumjtfit ,pec-
cat qiiidem creatura nereffarro,fed tamtn vo-
lutuaric atque lihere.Sidicuax t quodhxc
dcT !onqua't ^ nnDti,
qua ^ im AJan. , . . ^uidcm
itaaccipimus : nihilomtous camcn cx hac
defciipiinnc (cquicur , quodeAtrra peccMta
Tjfr! '^r* ' *tH/, Sccuodovciohucpi-itinct»
Mintmevt" ^ ..im contcndunt Jccbratronem
roetiam,per gionxDct.quxocccirario illuftranda cft.
explicatto- gtan^.flcin ^ricord.a &
netnftiam -^^^^^ ^,^,,. , ^ potcft.ni-
tiM.tnqtio gpgfcatun, pcrpcccatum miicria , fiil
dtclaratio- raioimum meritum quodJam mi-
ntmjloria f^^^j^ mundum logrcJiantur i atquc hoc
Dei jtiam n)odo cinm peccatiim cx occellic^rc calis
tjje arbitran J^monflratiooisgloria; Dei , necijfanoxn-
iiodncitur. Qn\sniX2ailaffmAdami^oai-
RMINII.
95
tur c/Tc r.cctffarim ; ac proprcrta > itiam
medium ad cxccurioncm przccdeotis de-
crctiprxdcflioationis ; Hmul eciaraipia
rrr/T/fffponicur tamquam medium fcraicns
cxccucioni ciulHem dccrcci. Lapfuscnim
crcationcm nccctfario fcqui nou poccd»
nili pcrdccrccamprxdcflinacioius : quod
intcr crcationcm &c lapfuin noo poccft col-
locayi , fcdtamquamprxccJancumvtriqi
I prxficiiuticrcacioncm ad lapfum ordinasi
• ' iutcm , ad cxccuctoncm vnius ciuf-
^ .c dccrcci, addcmonftraudomi«y?i-
fiam lu punicione pcccaci, & miftricordiam
in rcmilnonc iUius,3liuquinn.^woii('r^4//c-
ntm ntcejfario fer^ " .• ' ' •/ it,k Deo in creatione
tntemumnontf mpofr.bilccft.Scd Q^ij
poiuo,quodcx ncutianarumduarumfcn- r*^ . 1,
teatiitum necej^tai lnpfm Adami concludi ^^j^„^/
polluinibilotamen miQUSomnci/r^ffd^e- f,,..,,
ttsargumentattontt coiKraicQCeottam pii- y^.
mam produ<5tc,ctiam c6trah.u valcnr,pau- ■ ^ ■
, n \ t j- r , tentia rete-
lololum ihtcifcoppfuo/icfomirtJa/tij^rK-m ff^^,:
apparcrct , fidccocoiljtioncmcontiocc-
n.- • A l n. • ° conir..-,...
tct tnUicui. Acquc baacnus quidc cum cas ^ff,^^,„fii.
fcnccnctas declaraucrim , qux circa ariicu f;,„t vHdt
lumdcprxJcftinacioocinBccIcfiisnoftrts -.r,
acq etiamiD AcademiaLcidcnfi tacolcan-
cur.acqiamcimprobantur , fJmul vcrocc
iam tacioncs mc-is produzerim,cur co mo-
do dc illisiudicem; dciocepsmcam ipfius
fcntcotiam in mcdiumprofcrafti: qux talfs
cft.vtcgoquidemarbicrcr cam vcrbo Dci
quam maximc conformem cfle.
Primum & abjolntum Dei decretum dc Meafenttn
homincpcccatoic fcruando, clfe ,quode- tiadefrtde
crcui: hliumluum Icfum Chrif^um ^ovic- fitnfti^nt.
rc 10 Mcdiacurcm.RcJcmpiorcmtSalaaco-
rc: ^otcm & Rcgcmi qui peccncuin
m -bolc.tt , amiffam faiutcmobc-
di- .impctrct , viriutcfuicom-
muoicc:.
i^rxcifum & ahfolatum Dci
dti> , cjttodecrcoicrr/i^iVfram »
crr</ejt(mingracuin rccipcrc, eoltjuc , per-
fcucranics aJ fincm vlqucfaluosl-acercia
Ch- 'h [ cr C hriltn m 4 pcr C luiftu ;
-'ro infidelet in pcccaro 8c
fub ira dcrclioquete , atquc damoarc tam-
quara ahcausa Cknilo.
Tcr-
5^ DECLARATI
TertiumDcieJccrctumeft , qaodccrc-
uic>»7f<^4 jdrcnpifccnciam & fidcm ncccf-
itxiXtfHfficienttr ^ effi<»citeriAtn\Q\[\x2ic.
haQCadminiflutioncm indicuiiaxca fMpt-
eHti»m Dei, qua fcictquid mifcricorciiam ic
fcucritaccm luam dcccac » iccmquc iuxca
»wy?///;iOTCius,pcrquam patacuscll.ljpirn-
tizfuarprxrctiptum (cquiatquc cxccucio-
fii mandarc
Hmc fcqui quat tum dccrcfum«quo dc*
QlcMnfinguUrts certm qunfiinm perfonin
raluarc& damnarc Atquc hocdccrctum
/r4/r/rn;/4D«iioDituuriquaabxccrao fci-
uic,quinam iuxta ciufccmodi adminiflia-
cioncmcdiorumad conuctfioucm &hdcm
idoucorum , ez prxucuicDCc ipHusgracia
creJitMrierant.Sc cx fubfcqucDCCgracta^er-
fener/uuri ; quiue veroctiam aoo eraoc
credituri ^perfeuerAturi.
Hzc piardcAioacio hoc modo expo'
llca
I. Fundamencum ChriHiaoifmi c(l,(a-
Htcprdde- iutis& ccttitudinisdcfalucc.
Jlinatiofun- n. Maceries Euangchicll , imoipfum-
(iamentum mcc Euangcliumcft: cx coquc , occcfraria
fafutiieff. crcdicu ad falutcm cft, quanrumaH duos
SummaEu- priorcs articulosatcincc
angelii efi. \\\, Ncqucopushabuicvc a ^*»rr,i//auc
Totidem kfarticulari vllo Co»c///tfcxaniinarctutaut
"jerhii in dccerocrctur, cum clatc atquc cxprcfleto-
Scripturit tidem verbis io fcripturis cootineaiur , ne-
contenta, quc ci ab vllo utthodoxo Dodlorc vn
tui^uenema quam coocradiflum fic.
'vnquam iv. Ab omnibus tcAc fentientibtuDo-
centradixt' ^m^iM femper aguicadoi^aqucfuit.
V. Congruit cum Harmonia omnium
^ouU ttm coofcnTionum ,quasprotcAautcs Ecclcflx
foreappro- cdidfrunt.
^***- VI, Optimcciiamcongruitcum confef-
Ccnfeatit fone Belgica ^Catechifmo , idqucita.vt fi
quineiiam in Arciculodccimofcxto confcirioiiis vo-
cumharmo- cabula kxcj^j»///^»» (^^///.cxponantur, fi-
niaprote- dcles& infidclcs; fcatcotiahzc in eoarti-
fiantium Ec culo mulco claiiifimc comprchcn(a fu:quq
elefiarum. ctiam caufa cll , quod difputaturus aliqua-
ItemquecS. doincellcgiopublico priuato Acadcmia:,
tonftffiona thcfin iu^Tcrim vcrbis ipfifmct coafcflioais
Cate- coocipi. Cum C«m/;/ywo Ncro congruit
c^f//woWMijgm^caco quxftiooisao.fic M-
Ecclefiarum
O SENTENTI^
VII. Optimeconfenrit cum»4/i/r/»I>f/, f^^r,... ,,
fapientta bonitate tuftitia tllim : vcpotc .
, prxcipua macctics omni«mq;cla- ^j^i
iinima lapicutix bonuacis & lullitix Dci
dcmoodratio
VIII. Conlcncit la ommbus cum natu- Cum rmm-
rahominu, quomodocuoq»* tandcm illa ,.4 homivt
con(idcretur,(iue in piimo (latu ercationis
(iucio Aatuiapfus , liuc luftatu lodaura-
cioois.
IX. Cooueoic cwmanucreationif.covi- CumaHu
firmando, quodcrcacio ipCflima fic com- ^f^^i^„;.
muoicatiobooicx ioceotioncDciacci
cundum iplum cucacum : q«»od cx bot:.t.uc
Dr/oriacur , atquc, qu.inrum quidcmad
coocinuacioQcm (iuc coufcruationcm >l-
liusattinct, cx4worrproficifcatuf , pcife-
^lumquc& proprium Dci opus fit,iaquo
Dcus libi complacuic &pcr quod ca omoia
habuicquxadoon pcccaodum ncceflaria
ciaac. Cum <■
X. Cooucoiccum natura vifa attrns, ra^tci -.i
dfiitulH , quibus ea in Scripcuris deco- uits,
ratur. Cuirf natn-
XI. CoDUCnircum W4/Hrj mortu/iternA ra
^ nomintbui ,c^mhu$c2\o Scupturis coh- /.
goomtnatut. Peccatn m
XII. Sutuic pcccacum vere // .i m
tiam efft , & cauGim meiicoriam ^ouac- iii.^cc.urn-
moacionis; cxcoq; optimc conucnircnm tiam f .i.': -
lapfu iy^peccato. anfut
XIII. Omnibus modis cooucoit cum
natura gratu : omnia eiadlcribcodo qux fan.
cicompccuot , eamqucoptime cumiujlt- damnAtio-
tia Deit cumquc /M/;/r4 Itbertatt volun- nit.
M/toinbomiucconciliaodo. ' «
XIV. Quam maximcfacitad «/ff/zirii»-
damglortam, Dei , ipliusiuflitiam &mife- curn natura
licorHiam : pooitquc Dcum caufam omnis gr
boDi& faluiisnoltrx.homiocmvcrofiW»- .AdaeciarM-
y4mpcccati& damoaciooisfux. ticnemdiut-
XV. Facitad honorem lefu Chrifli, ipfom naghri*
poDcos fundamcntum prxdeftmationis, quam mn-
caufammeritoriam & communicatorian^
falucis.
XVl Salutem^oannMm\a\6cfromouet
<^\x'\u\tr\opotentia ^ medtum ad falutcm efJ
crinuiam inhominc ptocrcans fupcr r
cato,foIIicicudiDcmcooucilioai$,fidc
K
Ordifiim
'EuMngelti
D. lAC.
IcfumChrinum .(loJiatn adbonaopcrj,
7clum io prccibus : rjfficnfque yijalutem
ncjlram in timore tremere oftremur ; dc-
rpcracioocm vcfo , quourqac occcifc zd,
impedit.
XVII. Confitmat & Aabilit orJinttn,
inxraqucm Euaogclium pra' '
poRutando piimum quidcm ; ,
^fidem , dctadc vcropromiifcu
lioQcmpcccati> gratiamfpiriius flc vitam
VtrtMtemrr vt-tii r* t -i- » • /» x-
^ . «Hjjf/« eamquc fiuduoram icddit, quoad
EHAfti--' P'^" "^'"oncm. admiQiitracioacm lacra-
i; - Mxim & publicasprcccs.
Fuotiamcocum cft ReligionU
:jitA»tii propccrca quod in ca duplcx
^ ' •• . ijtiiiroflrlimul lunganturatqucfccum in-
^,'*'*'*^^"* uiccm conucnicntci concilicntur , amor
Jiiaru ejt. f^-jijcct Dci erga luftitiam , fimulquc ctga
homincs.
A msiori Poftrcmo , doflrina hxt a maiorc fcm-
fartt Chri- pctJ>ttrteCfrriJlianorum/ipfrol/Mta-eJi.»tt{ue
/lianorum ctiacaoum hodicquc a maiore panc ap-
0j>probata probatur. Ncquc cuiqiiam occafioncm
" daic potcft a fc abhoircndi.auc vllam con-
ccutioDi in Ecclefia ChiilKaaa ptxbctc
anfam.
con- Vtpioindc optandum rjlct, oc in hac
efl.
Jitgat.
tentiotuan- nMtctia pioccdcrctur vltciius; iutimfer-
jam pnL-ere fi^"'"^'^'-' ^uittaA Vei pciucftigarcDtur,
potcj}. laltcin : ^oufquc io
^tqne tn- Scii:"
lcrutabiliA J Potcntifl.
Dti ittdicut D.D. Ordincs , quod h;. ; ri$
non ferHt- cxponcxidnTTV,quoaddo.:t;iu.iiM uc > ixde-
ftinatiouc , dcqua mapna cft in Ecclcfia
Chtiiltcoutroucrlia. ]\i(t graue cn'ctCcI-
fit. vcAris , habcrcm cttam alia quxdam
Cclfit.vcftrisproponcnda :qux fcilicctct-
iamipfaad declarationcm mcz fcnceotiz
faciuDt , cuodcmquc ipfum ad fincmtca-
dunt,cuius^iatia a Ccifitud. vcftns iuffus
fuin hoc 10 loco (iftcrc mc.
Suot nefhpe quidam prrterca etiatoft^
lii Cbtiftiaox Rciigionis Articuli, qui ma-
^ i;nam admodum cum doiflrina dc prxdc-
.^/y^.ftinationcaffiniraccrahabcut.atqucm.igna
czpaite ab ca pcudcnti cuiufaiodi fuut.
Deelar.^tio
tnet r
tid
ARMINII.
Prouidtntia Deijtrr^irn f-^y
ferfeiterojitta fai:
dchisctiaro iplisii placcr (catcatu mcant
rcfcram.
ProuidcDtiam Dci ftatuo ctr<? folicitutn. Sfc.i fcnfiu-
eonttuHutn vbique frifentem Dei int:' - >
t- tjutdem cura: uuicnttM
■ I ,,..:i: a .. ::tr vero vmr.r: P •.
c creaxura* , r:u{la earum exctfj
hcrjum , vt eoi xn cjfentia fu» , <jHMlitatibiM,
'usfirpaJftmtbmfHtsconffruet^gti.
i : routje decet arnu .- nfticongruumiji,
adlandtm Jui nemv. iluttm credem-
tium.
Nequaquam icaquc l'iouiuc;u.x iJci
qiudquan; fubtraho corum , qux ci com-
pctuocifcd dicoomniaram coolcruarcrc-
gcrc , gubcrnarc acquc dirigerr • ' c
nihilplaoc cafuaut fortuuoLot , ^ , .^i.o j
veroctiam ProuidcatixDM|ubiicio Ube-
rum athitrium f/fifjMlill^^falit ereaturt.
«(?Mi?fic vt nihil Hatfia^^luntJteiUius,
ctiam corum qux cootra voluntatcm il
liusfiuotiobferuato folummodo difcrimi
nc quod cft iotcr malos & bonos adus, di
ceDdo,P«»m benosuHui 'velle cj>agere,ma
los^veroliiereftrtnittere.t^woifno vero pcr- Det^utcun'
libcntcrconccdo , vt prouidcotix Dci ctia e.xeogi-
ctrcamalum pmocs omoino adlus adfcri- poffnnt
baocur .•quicxcogirari poliunt, modo hoc a&usadfcri-
folumcaueatur, neindeDeutegufa feccatt bAntur^ttu-
ejfejlatitatur. Quod laLulcorcfat:s tcftatus ''^^"^
fumin •! "iiMcioncquad.im dc lullitia & "tatttr,n$
cfficac: dcntix Dci inmalo .Lcidx^'"''/^''''''''
bis fub me difputati : loquadcdio-
pcram,vtquotquotcx Scvipturaconcludc-/' "
rc policin jclus circa pcccatum Dco com- fifttuatur.
petcrc , cos ipfi .TiHciibcrcm :iocoqucco ^^mca-
vll: xeooc- '
calKi.. t^'' '
Dcuni
Amftecodami cx tifdcin lilis cbclibuspro ^t*tnm.
fuggcftu plurics contra mc produiftum
fuTc lcdquoiurc, ex ilhs cooft.^rc potcit.
qux ad iti(^infa 6: vnum articulos filio
\v rum aucea meatio*
«cniUi.! _ i.i.f Co iv.poodt .■ CO^*"^
ctiam hic vnus crat.
Dc Libcroarbicrto hominis ica fcbtioi
N ho-
^ermitto vt
Troutdentit
0«
DECLARATIO SENTENTI/E
bitrt
1 ^•^'nrm 'n primo fbsrucrcationis fuxe-
.otitia.rindiutciirquc viribus
i.i.tiudtumlinll :um boDum intd-
li^crc, : ' c, tuiiiidcrarctvcllc & pcr-
ficcrc V . .^-roatquidcm ci mandatum
erat: fed hoe.famcn doq nid cum«Mxi/fo
grar in ftatu vcro Iapfu3& pcccati;
cx afcip^^quodquidcm vcrc bo-
numeft, ncquccor^imrc , ncquc vclUauc
lccllc, vtaDco io
.ULii;,i.iuiflwm ipflusregc-
yittwvxatnttlitclH.n^ciliont-
tm jiut vfilHntMt, omnibitfqut virthuiaii id
quod vcrcbonumcflrciflc tntelligcndum,
z-riinundiim > coolidcrandum , volcndum
& Ucicndum. Huius ^cro rcucncrationis
iiacrenoaation; -.,i}a-
tuocumvrpi • .^LLaLi.i,poirc
bonumcoo l:ic, fcd lamcn
iioo ni/i cu
Quaat
cam rflr
oe:
un^^xilio lempcrgiatix Dei<
(j^HfeBttam Dci.crcdoprimoi
rWKKm Mftcium quo Dcusbc-
mifctum pcccacorcmi
m /tlium daCj
Deinde vcro in Icfu oc propter le-
lumChxiilum eum tujltjica/^ iniuijHtt-
ritm adoptnt ftltutm. i . H a m c (1 c i n fu lio-
acm omnium coram donorum Spiiitus
laodti tam io iattUtilu, qua in 'velun/aftt^
<ijyr5»^/«bominis,quar ad icgcncrationcm
£c icnouationcmilhuspcrcincnt ; vtfunc
jiiiti,Jptj,ehitritat, &c. finc hifcc donisgra-
rizidoncum noD elle homincm, vtquid-
quam boni cogitct velitautfjciat. }. Eam
c i! c continu«m »JfiJltn/iMm atquccontinua-
tum auzihuro SpiricusianAi , (ccundum
quod $piritusfan£lus homincm iam antc
' <"* M r y • I •
'I-
ioquebona dchdcna, vtlicbonuma-
^uulitcr vclit ; quioimoetiam ficcundum
quod dciudc cum homioe vna vciit atquc
opctecur.vt homoquod vulc,id etiam pcr-
ficiat. Atquc hoc modo gtatix adfcnbo
tntttHm.continuAttoHtin a/que (onfirmmit-
/iontmomnit i^ni,cii»m coufque.vt homo
iintrcgcncratus (ine hac przucnicate &
cxcicaotc fcqucQCC & coopcraocc gracia>
bonumprnrfus ncq;ir rr - -irc , rcH'- • "
faccrepolTit, ac ne , vlli tcnt
aialartclilU-rc. Vndc liquido apparcc. rrc
ingratiam pIanci»tj/r/'«TO nouc'' •
qui Libcrohominislicuti dc m<. _ . ic,
axbitrio oimium tribuam , tocacoim con-
croucrfiain co folum cft po(ita,vcrumgra-
tia DciHt itrcfiAibilisquxiiain vis. Hoc '
efl.coDtroucrfiaoonclcdc ad^ionibus aut -
opcracionibus , qux gratix adfcribi pt
(unticuiufmodicam niuicas cgo cooHtcoi
atqucincuIcoquamqui(qudm vuquamfc-
citaliusifcd dc niodo folum opcratiooiSt^
vcrumiircfidibtlisca Ac occne. Q^antam
eoim ad hoc > iuzca Scnpruias crcdo.quod
v\vi\i'\ Spiritui S.rtfiflun/ , ^^rtUiAm ahU-
tam repcUune.
Quautum ad Pcrfcucraatiam .San£to- De Ftijini
tum, dccafic feocio: cosquilcfu ChriOo rAntiMS/m-
pecreramfidem iofitifuoc, ficqucSpiricus {JcrHm.
Tiuificancisiliiusparcicipcsfa^li (iiat,fufi-
eienttt 'virts hahert ad pagnandum cum
Satana, peccaco, (oando, propriaque fua
caroc , atque ad obtincodum vi^otiami
fcd camen non nifi pet AjffitntiamgrAti*.
iHfdtmfpiritm, qujnimo lefum Chtiftum
per fuum fpintum iilis io ommbus teot j-
cioQibasadfiAcrcatqocauxiiiarem maoum
przbctc,& modoAdpugnAmpArAttfinr ^
perAm ippui implorent.fHiijue ipfis neu
cosa lapfu przferuace, fic vtaulla aiiu(i.k
autviSatanz lcdaciaucczmaoibus Chn
flicrahi pollint:fed vtruroudera pcr negh-
5entiam tmttum fuA tu ChtiJIt exifi*n/itt
clirrcrc non poffint , /rjc/f^-
rurj'iisaMurtre , m jUna doB: .
trAditAdificeri,bonAm confcitntia
■tmfActrt '
. .j ; . , ... .;:ntCf intji. ,
avbitrot, fimitlquc ctiam nct
eoioptimo oofltocoDUcocuagamus. In-
gcaucramenaBit:mo,nunquamc ' •
quod vcrc crcdcns aut /0/4/«/rr .....
/tra fidt deficiA/tfictjutptreAt.^VLzmKiii ooa
diirimulcm ellclocaScriptuta;. <juz id vi-
dcantur przlirfcrre, ad quz rctponfioocs
ctuitnodi viderc mihiDoolicmt.quzfcfe
mihi per omnia probauerioc , qucmadmo-
dum ctiam ab altcraparccloca quzdam ad-
ducun-
'nitnd»
' rUi,
.C
'D. lAC.
-"1 illa noQ in-
ARMINIl.
digna.
QuaQtnm 2dcerxhMiitnemfMlMtu,(linxo
Jicin Icfum Chnftum.camcx
; ; j icusfjniSi intusipfum agcn-
tis& frudiibut fidci ,quam cx propnafua
:ia & tcfbimonio Spiricus vna cum
CA i.uKC , f ' ' '■■ - ' • - 7 ♦ • ■fe
at<^ucc:iam /e
non coniemntt, ftUum fe Deicffe ci* tngrtutA
' ■ /li/ltire , :m ccttafidu-
.... j^. ..i.cDci 6i u..:..u^ . iia: lo Chnfto
c::hjcvita migrarc pollc & coram uibu-
cali gratix comparctc, cura anxium ti-
morcm& tri ' ' ■ ' ; -f — C^- -.-- ta-
jncn oiarc 6. . . . n
trtgrtiiiAtHr^niMiiictum. Sed cum Domt-
uus maioi fic cordc nodro & omoium con-
rciusjhoinoqi fciplum ooa iudicct. quia-
imoetiam quarouis nuUius (Ibi ipfl con-
fcius.in boccamc&Qon ludificciur. fcti
Dcusntqui ipfum iudicct: hanc cctcicu-
diacm noo audcu tAntifnccTe , quanti cll
ilia ccrtitudo.qua fcimus DtH ejfs. & quod
ClrrijlMsft S Alimtormundi. Vcrumcnimuc-
ro quoufquctan«|em harcccititudo fc cx-
tcndacdcco etiam ipfo in cooucntu no-
(Iroagi potetic.
Deperfenio. Prartcrcaquxia.i •'• 1 'vpcct-
nefidetiHm umfcrmo fcritur dc .^^fi
in imc vit/t. '''S'"'^'^'*'^' '" '^''^ • fpfrgo ' R^c c-
* godcli.i ' -c quam
ICqUC Vt . ' ■ ' 011:
in luc vita[
yin/.-adhoc vc. .i- |
uisicafcntir: '
gianobabc. ^
K ncque la toium,modo vtdchcct hoc !
lumadiicercm , idipfospr * •
C/7r»/?i,ucquaqaamaurcmi .
camcnfidclis prxccpta Chriftt tn bac vita
ferfeSe/H-uarepoJ/it.aMDt^Qiindixitfcdac-
qucidncgaui vnquam, vctum totum in
^icdio fcinpcrrcliqui: contcntus illts^ux
Augull dchac xc dicit, cuius proindc ct-
iamvciba multotics inAcadcmia jdduxi;
'.(Idito.nihil mc lubcrc amplius qucd illis
jjiiccicm
faautcm hxc fuat : juMuor funr QtU"
9^)
nr.epec-
flinnes qnA in h^c negct:. r. .
n!aejl'jtrufn ■vUiii viiqit..
c»to fuerit.qutab irtitiovtu m tl
liHSufquenc:
vnquam vei j ■ ^
ntnptccetthecefl qusadeam prrfe^to::
neminior! '^e prffifirfr ^!'-
Sluarta,. nepeccat
nunqua;
(liuus,/; ,,
fulUTU». v;. Adlr-
cuodan>
homo aa
rit.hdl
gratiamChriji: LtL>rrumar(>ttrtum. A'(
quartami/^ow/^jf/fl n>
tiamChnji: t' '^r : j ; .
bonumfit.ait iilain oi .
eoponif.
Hinc apparct ipfum Au
qui Pclagiaoicx doftunaracc:
ueriacius fuic > 10 hacumcn lcntcnci.i
fuidcquod homo io hoc fcculo jw »
CbriJ}tfinepfrcA.'ot,fef>oJJit. Imo vcro du::
Augiiftinus: coufiicatui Fclagius homi-
ncm (In ifc , ied non n.;i
graiiaC . tiit Scd Au^uftiiiu
ha:cl\' . i.cllclcntcniia , quod
homo lcgcm Dci prarftare qnidcm cain
poll" ' '
unantcj
f, fjcilius \cio fer
IV i - oab hac Icu-
crquc Jc-
nc
tia-
rtuTi verbis
t
nct:
QClifii:
.loUlic^ gio-
.-.^ ...aac.
Iaco,qi; cnusdcnicaipfiusfcn-
tcncia in mcdium pioduxi, vidcre noD pof-
fum quidquam tandcm contineri, proptcr
quod quitquam iurcmctueiepo(nt,quo -
mmusfowi^rM/ ceram conjptSH Dti, ar-
quc vndcmctujponitgrauc malum cxfli-»
lurum. Qaum tjmeo nihilominns
quotidicmagisatquc magis incclligamdc
mzfyiiQi , quod pecoicioCis fcotcnttas
N t acquc
PUniordt'
cUrattocir-
<•/. ■ '■ ■ •
.».7 emnem
Pr ,;';VfUf-
nii . .r
nctorie ea-
L.
rmiii 1.;.
HijloricM
relatio to-
t III hium
. DECLARATIO
atquchxrcfci inllinu geftemic6gitare non
polfura quidnam id tjodcm cnV poflit, nifi
Fjuc qujj-ipinr • ' •- ' ^ ' huinitaie
TiUt Dei (y li, cornm
Dr^fcotcutia prxtendaiit : prout ctiam re-
iuaximcpofl:
... 1 :a adioncm
mnlii alraqueiaci.
auuc c-iilacJt, curaibr ;liD-
' • iim , f\ v.iui , Lclfi-
. olixcfcfcicsliabeat.
Qannium ad dtmntttirtmFtlii Dei c^vo-
• , dcquibusin A-
....... , . .aifcmclfuit. roi-
ris non pon'umj qux tcs aliquosmo-
nhoc ocgotio ( nfa-
ijcrc volu-. r : • ' ..^ cum
.,c ptvbabilr. i hxcnt/-
tatur.taraquc lougcab orani laironcic vc-
,,. • . n cf«
fc.
SENTENTIit
fuAm k.Pmre hnleret fer tttrnam gtntr*tto-
wfw,addcbani vc
tali fcntcntia ncci.!.....
ccrapuPDantcscrrorcsfcqui.Tiithcifnujm
& SabcTliaoifmum .idcf^^biDC oeccl
fcqui , quodtrcsDiicflcuc , qui ii.;.Li.
colLatcralitcr dmiuam cllcntiam habc-
reoc , cirra hoc.vt vna , pcrfoDalitci
fcilicec folum ab ahcra diAtuiSa , cam
abalia pcrfooa habcat, cum taiucnpro
voiutc clTcatix io ttinltate pctfonaium
dcfcndcnda, vnicumhoc fcmpcr fuuda-
mcDtumai:
ihib
tcum
ij. ...IKIO'
mcioominis quoadhanc rcm de mclpai:-
iLiinfuir f onc quadam
poltmcii .clcbrata.cum
ihcfisdc .ue Filii ad dilpucaodum
propofita cUct,vt(b]diofus altquis obiicc-
rcr.quod Filius D ' idcoque
JuAjneJftntiiimajc;^ , i PMreh»'-
btret : adquod cumrcfpondcretur» voca-
buliim ^«''^ "'jjy-duobus r pof-
lc ; quoJ ficn' " • ■ • ' V -m
ejfct,ji\it eiimtj
rcm hgniAcatioac , bcoe Sc rcde tiiio Dc>
attribui.fed non I' •iofus
illc piofcqucns a.^..^ .viam.
vchcmcotcrcontendcbat , mttijecun.iam
mixxmtJignificMi
tcrc , quodqueci
propric <^K-' pofTr
comi :ftc vcro ficpropiie,
' aic ipu4iusfaQ«nicommuniscf-
:"i rc ( r'ntidcntiusdiccbat> quod
. al. luniorem pix mcmo*
crct,qi; hacrcio
k.ommunibui Lij... aii modum
^d hxc cgo tuoctcfpondcbamr
haoc leoceonam pugoarc cum verhoDii ty-
■■*<^ri.ca (jf>La:ir: qux
lc-.^w uocmllct, quou» , ,^:Mcm
ntti-nttufctjonmoa.. . ..
trc Hioc vcro ctiam hoc fcqui.qnod Fihus
Paccrcnct,abcoqucooa nifi nomii;
I ■ jsditltiat, quxlcutcntia Sj. .....
c nCDiinpropnum Patiisfit, Dri/ii-
temjuama fei^johabere hmx. vt rcciiusio-
3uamurr<( ntminehabtre ; fi co fcufu Filius
icatur Mti')i:^ & Dcus afciplo, fcqui, vr
Patecfit. Hxc difputatio q^uaqua vcrfam
fratGcftrCiiamque AmftcrodAmum pcr-
ucntc^vbiaMiDiftroquodam, qui iamin
Domioo obdormiuit.quomodo ft hxc rc
habereciotcirogatosi toiamhaocrcr:
Dc vtauoc>cioairabam,fogabamquc cuu),
TtiD.Trclcat pix mcmorixdchac rcccr-
ciorcm rcddeicr , de fcotcotu (cilicet fua c-
mcudanda commoncfacctc:
impcrcincntia h.Tc vetba io.I(' u.i
muuibus lorrigcrcc : quod cciam a
modo^recipjcbat fc fatflurum. Ncquai.;
igitn hic culpx affini:
vcrii .. . . ..j Ji , & lcDCcnrn
licx & Oichodoxx Ccolcfix
tius q^Ji formulam loqucudi '
1 >- : •■ niiddcm' • •
aut qui .
luscft, vr dn1tdioaliq^uooboneDtc>]Qn.
illicoomnis' 'uiiaacuriacqucfin.:
nuscgo vfrajL ....^uflim, quainquilibc
alios , cum hacio re aflcoticotcm mihi ha-
bc-am ipfum ctiam D Gomar. qui oc
poft-cditoj aD.Trclcatto loc> ••■':
muDcSidifput.-)tiooc dc Tin
fita.io fuis thifibus cet D. Tic r
diamctroco! ricquodct! ^
Miniftro illi .odam. oftt . .
qui
po-
D. lAC.
qui ctiam i d ratcbatar.Hi(<ft rameo n6 ob-
uancibus nemoopcramdcdic > vcabhac
calumnia viDdicarcr .- prout quidcm labo-
racum t'u>c»vt molli aliqua inccrptcraciuae
D.Trelc4C.excurarctuc ; vtuc ea tamea
cum vcrbis ipfius oon poflct confiftcre vl-
lo modo. Tanium pofluQC fauor acqae
zctus.
Molltocquaradh(bcbacurinccrptccacioj
eahxcerat: quo Dci dici poircc
tuitijt'^ fiuc Dcujii-.u .1 lc ipfo habcce
qu» Detu ifl } licec cum , qu* F jiM«.a Patrc
nabcac. Maiorisezplicatioois gratia dici-
cur, qttodDcusfiuc cit ri
^oOazitlifoluit (''^ ^ ''v.quti,. ..ijs
eamaiciploii ^uoJ rr/^/*! eam ba-
beacaPacre Sedi^zc Doualo<{uendi genc-
rafuDC&noux opiDioocs; quxquecoa(i>
ilciccciam Duilomodo poliuat. Filiusc-
oim&^ua Fihus&qua Dcus > Dcicatem
aPacrchabcc , caotummodo . cum Dcus
vocacur , quod a Pacrc (ic, ooa cxprimitur;
ricotivox Filii idconnotac: atquc circotia
quidem Dci miilo modo coiidcraripoccll,.
qum diccndura flc cam Fitio commuutca-
riaPictc : ncquc cnim vllo diucifD rcipc-
dlu dici poccic communicata cflc ei 6c non
efle communicata ci , cum hxc conciadi-
ftona f' lacdiuci'" • 'latc-
DUSCOu. i Doliuut . 1. , . ^.J^//.
^ujccnus.t^,^/M/rca cooriJc^acur, ooupo
tcd liia ci comitiuoicati»li«f' commumcata
f/?. quatenus ' i confidcratur , non
poce(leara;i/'^- . 'ulidcrarara a (c t-H)
nabefc; Ro^abor fortcvrvdra oo
d.; '
Cll .ic > ....... .Lk. Lu;a 1 i
cc cur, dicjcuiquc quod hcuii
Filiuin Dcicflc,fi^n:fiLata Patrccflcotiam
fuamhabcrc,i:aUcumcirc,i ' idG-
giiiliccc, quamcflcoti.iinruan. . ..j .aba-
bcicaut a iieminciJ vcropcrncgo : limul-
qac dico magnum hoceflc «,Hj»V^^,noa
lolr ^ ' icdaminna-
tu. . ... liiim cllc ic
V . optime inccr (c hxc c6ucoiuoc:
a V o cflcociam fuam habccc cam-
quL i,..r:ia ncminc habcrc, cootradjAo-
uaruoc,i'cquc inucuo pLrimunt. Scdvt
ARMINII.
!0J
hxahallucidaiio clarias «pparere pofficf
obfcruaodum cft bis cetna quxdam paral-
Ida iuxufcpoflta, zquipollcre,ha:c fcili-
cct :
AbitttrnceJfc,Dcu%,tiiMinameJfenriAmal>
dternohAbtns.
A nniio ejfi , Patcr, uiuniam ejfentiam i
nuUohabens.
AP/Ure ijfe, f}li\is.elsuinam eJfenttAm k
Fatrehabens.
Vocabulum itaquc Dmi figoificai,quod
veram diuiaam cflcotiam habcat:vocabu-
ruro veto Fittii4 > quod cam habeai a Pacrc»
▼nderedlc (^Dei4i (Jr- Dei FiU$m appelta-
Cur,fcd'quum Par-rn-^vr!! ui n.'>n )H'!nr,di-
ci cti.im uon po: »"/
ibcre. Equidcm tamcu lo hoc lo-
tuiiijuur, lixcvti cxr.ufcncutf: diccndo,
■quodcumFilius DciquaDcuSidicitui cf-
featiam fuam a (c ipfo habcrc , idnihila-
liud : !icatur,c^ 'lcntianoo
eflc aL) uii^^uu. Jtd ii itaa^cn. . ;lum efl:, ni-
hil um prauc dici potctic, quod non pocc*
ri^cxcutari. QuamuisenimDcus&cflea-
ciadjuinanon diffcraot ncqua-
quam ramcn , quidquid dccflcutia diuina
prxdicari potcft , idemdc Dcopixdicari
fjotcfl.quianoilro conccptus modocadi-
HnguuiMuri ad quem ramcn omnes lo-
qucndi modi ezigidcbcnt : cum propierea
adhibeantur , vtpcreosre(fic quid perci-
pumus.I.iqi hinc apparet,quod xc£lc qui-
dcmdicimas-, Deum mortnuw ejfe. Itcm,
effeni$am Det communtcari , fcd minimcj
Deam eommunicari. Qui difFcrcntiam tc-
!)ctintcrfo;ifrff«OT (jf^ ahjlraclum , dcquo
i: ,r c. 7 . .(jtranos ta crcbro difputa-
t., i _ ,iuci!i"ir . qu*am multa ab-
farda confirquercucLi nodi cxplica-
tioncs /cmcl in Ecclciu Uci cctco-
tur Nulloigiturmodo ramq ... i . cacdi-
d^um czcalliri poccft, FiliumDii «Jt»^"»
#/e;ucquc vcro euam j^rofris locutio dn.i
cllccuin '• ' •tfiaDei:- "^nod hic
fumcomv......
.:npropria
uo.tiiUgin-
voiabaltcra communieata cflc dicitui :at- ternctan-
que hoc quidcm quod' dico , ( Lifcruari ium eft.
quam maximc vclim.vthincappjrcrcpwf-
ucquanium valtarausrolcraicinco,qucm
H j h^rejm
»
• DECLAR.ATIO
' • • 'fot rarpe^um uoo babcmus,& quam
i auidc qujdlibct airipiamu<i ad cum^
grauandum , qu 'Um:
cuiusquidcm reilko. cxLiU| .a.ii iiji.iu& c(l
DeiHjiificM- maoifcltum iHud.
rhm homt- Dc /* •« homiuis coraro Dco
eeram n lUuodi: 'aucdocuillc
Dre.
r
a
u.
optmicquc cum icutciitia ipUrum con-
ControMtt- i ^...j,.. i.m<jaaiuumadli.i'
fiAtnter Pro ttoucinaq<r.L-dam intcc loh.i
fefforl qntn- rtm l m Thcologu in ytcademsai)iAj •
djirn in Co- f. j^LceUJtiu (i»llicai . caqi
fnitMMNaf- p 'tim bedientiafiitciHftit .
fiMk9,6c Ec q :tMur,M^uein<f
Gtl- «orum coram Deo confifltt, oir
tii^y. r ' •'■ '^ ■Chrtfiifit.ytditi:
: . . , rdterta aiam m .
iliiHifit.quam tota vita fua Ltgt Dii ixht-
BMicqut- ^>*"'f't*>^1***f*^ qua conciptm
fiionime *^.;tflatucbaoiL. ...... . «.//fa.
noninterpc- «g^ nuoquam huic me quxRiom
immifceteautiutiiciumilliusaflumcicatt-
(ahancrem 'usfuijmccum itacucns,polIccos, qui cao-
Caluacon- ^*^"^ RchgioDCin proHtcotur , diuctiilm a-
feirionk V- iiosabaliisiohacreicotire.(alua/4f*Cibfi-
ntiAte alitu fi'*"'*^'^*'"^'*^'^" ' l^^od ipfumvtrioq;
MbalioM jpfin^ctiudicaic vidcotur aducrfarii , altcr
Uirfam fen- *hcrum tolcraoccs , ncquc fraternitattin li •
letttiamf»- iouiccm piopceicareounciaotcs:vtutdc
auit>0{fi»t. coinpatnanolha quidamaUud iudicium
^ ' fcrunc.
GuiJhie in P*'f*^caTCTO,<jaarftiomouotarde*cr-
n bis.Apo(l. PauliadRomano
ijuAfltonitn ^,^^^^^^^ r .
vocitur.
irum nfnir'- , .
umaoda-
SENTENTIit
tiont (ub mc dilpljt . noo quidcm p
fc.llmnliciccr Qii . is lamco al:
^ '•V4^«m. Haoc obcaulamiadicoi
Uc ii ji^jicatione hominu coram Deo malc
docctc. Hoc vcro qualc lU, id luo tcmporc -
in«*«f4/wn*w«rt/>iiiqucrcpotcrit. Inprx- f,^
(cn:: dico , crtiUre mt
' riAtuflesr •
joU mei
cauja fit yf^ropter tjuam DtUi credentilms pec-
l^tttat.ntn
impHtat nifi Jiaei
10 hoc Jinju irtni o»
' .ii rcJcntt ,iniHf '
....... (juMimu Deui .
V* Filium fuum fropoluit triiHnAi
.i/wi/;<,qucm t.imco ncmu nofl:ru.
Paratm
vt /
tuni iiuao^
Dcf •
cun.
iicintcl!
siem apprtt.'.iij,iiii)i i-
i,l i {\^f^urate aco':
vt itij:
O
:firfi.
itftur,
ut vcro
>ilue adtjuam
:!ir tjujniei t/ijitunu
. w.imadrcruQt Ego."
^i4ucu»i'umia (hcllb .
rcpcchcodit atquc maleinhacre (entico- ^ ... .
tcm,i]Uio paratm ifjein rnanu« tru
tioncfuLfcrtberc illu, tjui. in terttc
numjuarum Ubro de hacredicit,
culum meum adiietre.
Atquc hi Caoi.iiolrilijffy' Potenttff. Orui--
nti.practput Articult , circa quos occcfle cf-
(ciudicaui vt iuzu mandacum hujus ve-
AnconrclTi: "cotiam, dcclararem.
Sunt • ' ' ' T 7a-
rum Bii^ .. . .<./-
bergenfim quxdam ctum a me aoootaui
' ' ' '.!S commodc in 5/»04i»*»oy?rii agi
I . I . , qu;im pnmo quoquc ccropoie
coMjenfui tftto , imo \ zxo euocatiotuvifira
fperamus;) :nodoCc
' .'^-.i vti ..cL.ii j/aucis alii.K.: .j.k.ciCviC.
iqiiad.iir;!i:bquaiV(»iii/(fj^OT/{y'Ptf ^
tentiffimiOr >)*ralei ia SyHadHinHA- ^
■'1 lo iiac piouii:
q ..(, i.xc cil,vtincaCc/.^ . ;,
mut EcclefiArum Belgicarum cx.' .1)-
iictaotur.Dirphcet veromultisbscc ciaujit'
^.nonfolum quod nc - rc non pu-
uut,Conftfftor,em C.,1 y nm cmmi-
! oiftibiiciiicdquod ncquc id xquum eflc
arbicicntur. atquc me quidcm & aliutn
prxtcrcaqucunammagui nomiois virum
puunt cdc , qui id apud DD. Ordi^^i
' GvnrnL
D. lAC.
(j^ntTii/.procarauerimds.Sed acartum ho-
itiniiurc aliquo. Quanrum eoim adpo-
llrcmumactiner , tan<umab coabcfl. vc
Dosillius !'!/> rc-sapud Sobiltff. ij> Poten-
ttff.Ordv:. '4/«cxtiterimus, vt lam
aatcanaos rndecim aut daodecim DD.
OriiiHcsSuythotUndit \(^ejlphriJ$M ad ia-
ftjDtJam niaxiinam EccltjJarMm, oua Sync-
dum nntionaltm rollicitabant , tanaem noa
atitcrconrultum iudicaucrinrdccrcto fuo
ineam confcntircnili vti eaio SynodoCon-
fe/po EccUJiar/im Btlp£jir;4m cximiai fub-
iiccrecur,aobis nihilaut confilio auc opcre
quidquam talc tuoc connirentibus. Vc-
lumcnimucro licct ctiam id vcl maximc
feciiicmQS , nihtl, nifi quod otHcii noftri
eft^fccilfcmus. Quumiv', -onftnta-
netim.iquum Bc la hoc iciuu, li.icu , cliam
ntctfjat Mm fhae liz vtfiat.
Primo , vtcoram tocoraundo apparcat,
aos foli Dti verbo tum hooorcm nabcrc
( quod &c dccet) vt folum id txtra, quinimo
& ftefraomntt diJpMiatioms tliiUitnr, omni
ezccpiiODCmaius, omniquc acccptione
dignum.
Sicundo , quod hi liitlli,fcriffaCiintab
homtnfpreftfla :ac ptoptcrea rrrortm ali'
quem in (c continertpefftnt . v ndc & deceac
inquiri,( dcbitc acmpc.id cft.in Synedona-
fienali)wttum quid in(i t tllis quod cmcnda-
tione .iliqua indigcat ncc nc.
Primo vidchccc vtrum htc fcripia cum
vcrbo I3ci tx emni parti confcntiant , lam
ba ic modnm Uijuendi,t^^n{ qoo-
*a t CLiiiinjtrtjHm.
Secundo.yaam quidqaid adfalitttm crt-
ditunictffarinm cft.in illis cont^neatur.vt
confcqucntcr fjlusadfcribaiur illis,quibas
caoon compctit.
r/r/id»vttum non nimit mulfa conti-
ncat , roulraqnccompleilhturcreditu ad
faltttemnet ' idqucvt &Iusiuxta illam
rcgulamii ;i-f:cctiir il'is,quibus ea
compctir.
vtrum in illis non vfurpcntur
v./ . >' -i. .:formuUloi]ut7idi(^\ixdiutrfism»-
W«»»rr(7:^rponunt, licquc occafioncm li-
tii)as prarbcre.' vt, excmpligratia,in co».
ff^ioHt articub x ^.barc lcguntut : nihilfiiri
ARMINII loj
fineordinatieatDii.Sihac vocf ordinatioH**
%Dificatur ordinare w tajiat, c~
nuociatumhoc iam malc lchaoct, ex eo-
Qucfcquicur. DfMCT auclortm ptccati tffe:
ita vero fignificatur , quidquid fit lidtrdt-
nart adbonum fintm, iim r*(f?f conceptum
eft. *
g«w»/*,vttumin iis pugnantiaftcum m-
uieem non ioucniantut : cxcropli gratia:
Honoratus qnidaminEcclcfia vir Iittcras
ad D. lohannem Hfcatorem Profefforem Htr-
borntSaffouierum dcdit , iniifquc illum
bortatur,vtquoaddo^finam deluftifica-
tione pamancrc |io (cnteotia Catechifmi
Ilr: ir'i>rrT>}fitwc\it, citans hoc fiuc trta
/ iicabat cumfcntcntia P//r4M-
r .»re, D. r cro rcfpondit in
lcnn:iiL..iCatechtjh,: ^ ioiruspcrmancrc fc»
pro probationc fuz fcntcntiz decem aut
vndecimcx eodcm ipfo C atic hifmo i\lc-
gansAir/i. Ego vcroftndcaffirmojoon vi-
dcrc mcquomodo intcrfc conciliafi calo-
capofTiot.
Sexto, TCrum omoia in illisictiptis,cr-
iam//«^//O0r<//ff#digcftafintjproutquidcm
Scripturapoftulat ca conftuui.
Septimo, vtrumctiara omoiaqaam ap-
pofitiffttruti continendam pacem atquc vni-
tatemcam atcru reformatii Ecclejitt cou-
ftituta Hoc.
Tertia ratio r/7 , qu i a Sationalif Synedui
hoc finccclebratur.ad diipicicndum, ncm-
pc vtrum«innM in EcclefiareHe fcfc habc-
antjbac aotem pixcipuc omnium perti-
nci examen do!frin*,t3m cius , qujc vnani-
mt cenfenfu Aii^' j'^^ n cius,proqiia
quiciam Do& .
§lifartaratio eil, quiacxamcn huiufce-
modi non iblum hifcc fcriptis/i//fl.'r//4/fw
coociliabic , cx quo lcihcet poft maturum
& rigidum examcn aut compcricntar cum
idmagis
acv.|j. 'i''':^' ' •i'->- .jiJiu. icd ciiam
in animis hominum prcnum maius ftatuct
Minilirii : quippc qui ventatem in StriptH-
ra patefaSam pcrcipicntut raoti raccrc
camquccharjm habcre,nulli vt laboripat-
caot,quominus doHrinam fuamvra^M ac-
quc magis luxca tziaeonferment,
^intn
i . DECLARATIO
^tnta rstio , cur hoctempore , fi vaqujm
i\ui,neeifarium fic, vc^uod dicimus Hir.
hxc eft- Qaia primo quidcm, incct Mint-
ftros multiftnr, qui mtditAtiones quafJam
habeaoc inah^ua coium (juzliiicc fctipiis
coaciQcotur,qaa$apud fc coutmcnc &: nc-
mirr 'i.iuncj idquciquod fpcicnt dc
ilhs... j jgcudum. Imo vc-
io cciam (^uidam r quod hoc fibi piomtctc-
iccur,pcrluadcri fc paflifunc, (juo minus
y]h% jt*»rum medttAtienMm to lucem pro-
fcrrcac-
Prxccrca NtuionAlu S^nodiCcopui hic e-
rtt,vc Hobiltjf. Q> Pounttjf. D D. Ordintlnu
placcat. EcdeJJaJiicAi quaGUm /AnHiMes
audotiutc pubhcamnnire , iuxta quas
quifqaeccQcaturio ' o-
ncrc.Hoc vtab t.j..-«. > .nn-
pctcaciponic, illique boaa id coofcicntia
czcqui poifiociaecclUrium cfl , vci iocclh-
^iat do^inar» tn forniulart vnttatis com-
prehenfam.uerbo Dti confcocaocam cfle.
Quxcaufa raoucccoos dcbcbac, .cur ipH-
mctCottfeJponis no/}r/tcx2men coxam Ctl-
fiff.Ordinib.euim vltro prxfcncatcmusiof-
fcrrcmufquc,auc oflcafurum oos cam nfr-
bo Dei coofcncancum cilc,auc cam confor-
mcm illi reddicuros.
Sext*rait« eH , ab cxcmplo rociornm
Cenftjjftonis Auguflana , Eccltfiar .te-
ticarum,tu»mqueEcc!cJiarumGautcaru/rj,
qux aoic daos auc ctcs mao%,Conffjfionem
iuam coco nouo articulo locuplctaucrunti
imo vcco ipla cciam Confcjfto Btlgica, cx
quo primumcditacfl,pofln xamtn
jubiit.quibufdam demftit , qu:. ..^ ...wnaddi'
tit , quibufdam vcco aliquo modo tnu-
latu.
yiltAs TAtionei prxterco, qux pluics ou-
metoa^fcrripoUciu, quod ludiccmhafcc
rufficerc : idquc ad pioDaodum quodr/«tt-
ftiladte (jjf* rettijicnevi \< ur,
icilcic ,1,^ .ainjlriimentecohj. ■ i ,tU-
iut modo mcotionemfccmuis, inlcrufic.
Contra has ratienes ooo ignoro camen
product Yici(nm«//i«riacprxcipue quidcm
vcqux maximc pcr ota circumfcrtur , o-
mniumqucfolidinima circ iudicacur. (acqj
ad quamaccciTcpioiadccire duztvc bxc-
SENTENTIit
uiccr aliquid amftrefpondercfur)hin
dcliccc, quod decinna Ecclefu pcc h i.
modicxamco iit «Mi^tM/n vocabicor,quod
acquc</f;r>ir,acquc deheat fich.
I. Quia hzc doctuuaji/^^^iff mnlro-
rximgrautum Sc doHerum^virorum a^objt-
taJit,M(]iic aductfuscos,quifcci
oppofucruii, ... .laflt.
I I. Quyii//n^//w«tammultorumw;;/
lium niATtyrum ob
III. QuoJ cx t -.n.iAia,
deflruciio cojijcienti Jcjiam;
trrifienes vczo.calumnia & crimenattones cx-
tratim cxflicurx {ioc.
Ad hxc vcro omoia rcfpon 'r^ '■ T fvi
quidcm.mcliuscnc.vcodio.
digeacra.qualiafuoc , iifdulnumvocare,
Bcc non vf\jrpcatur,cum dc huf/.
fcriptQ fcrmo cft , qualc ctiorci ....
piefti potcft.quo cnim iurc dici poccll lirri-
ptumaliquod mdubium voeari, quod fci-
lictt Duuquam indubiuminh , v.i
quam tamquam induLiumhnhc
Secundo, quod opprabatieDo.
fenfiofcripts altcuius aducrfus aduciii.ios,
ci u (d c m q u e fangmne Marty ntm obflgnattoi
nuilam docltioam authenttcAtn ficiar, aur
«.jr/M//«^///»»omac colIoccDc; cuni
rei & Martyres errare potuerint i q u u j j a
hocaigumcnco inficias ircoon dcbcmus.
Tertio, quod di/crimen aliqaod coofti-
CuidcbcaC/«/£r/.r a}nfcjf!oneco\. <
tur.'^.''<C'/^wcuin) coium Jundamen:
lui: racquc fundamentales /
nisCijHjH.ini arfictili fiiaz , aJi..
damento tr.idtfica^iiur acquc abjc.u.c ^ ti ic
neceffariaadjalittemnonfunt. lUa quiv^pm
voaoimi coofcofu reformMorum <>/
approbafa , efficacittrque aducrfus oninc
,coacradiccutcs./tf/f»y'« func •• dc ^i* vcro
vlcrocicioqi interfedxfpMtant : fuocqi iotc:
hx'cquaidam,quxfpccicoonomoiaoooU
iavciitatis ab aducrfariis fuis oppugaan-
cur.IUa quidcm a Martyribm (anguioe fuo
obngoatafuoc,hxc vciomiQimcgcocium.
Dcbccquc quantumadhanc rcm diligco-
tcrobfcruati.quidnamtandcm Martyribnd
noftiotcmporc propofitum fuit, acqj pro-
pccr quid Janguintm futitn ipfi fudcfiotr
qood
i
D. lAC. A
quod Ci Rct , lauenietur deco quidem , de
quo cgo iudico xquum cdc vc in Synado
coofcratur, ncmo vnquam lotcr cos roga-
tusfuUTc » atqucproiodencmoidyiin^wj»*
/«oobfigaauifTc. Vccxcmplumadducam;
cam quxflio crac <Ie 7. capicc ad Roma-
oos.diccbaturaLtutiquoIocusiftc in mar-
^iac CcnftfftonU dratus cflc, idquccofca-
fu qucmtUc quihoc diccbstiamplcdlcba-
tur : quoilquc MArtyris Confefficatm fsn-
guioe fuo obfignAUtjfent. Scd rclpoQdcba-
tur; quodfi vclmaxtmc cou hiUoiia ma-
ior M4r/^rM;»pcrcurrarur , ptoucquidcm
caaG4i/Mcditacfl>dcprchcDfum iri >oul-
lum voquam Martytum fupcr co ciami-
oacum tuiflc » aut id propccr/i/»jMr»«wf
fHum fudiflc. In fumma ; fMgHu MartyrHm
hocconfirmac , quodf>ri»/e^ri/iif« lyjlm-
fUcitateconfcientu fidcm fujm profciii liati
ncquaquam vcro , quod confejpocoiximo-
mm reprehenfionc fiuc exception» maior fit:
nifi fi a L hri/lo in omnim veritMttm dnlli
idcoquccrrarc non potucrinc.
^srto , ii Eff/fy/4rcdcinft:turafic dc
eo difcrimine , quod clk lcmpcrquc cflc dc-
bct intcr •verbum Dei CT hurr.Ana fcripraidc
ca icemquc Itbcitatc fcripta humtuii» omnia
ad regulam verbi Dei cxigcnda , quam £c-
clefa f^hrifiiani omneshibcQt fcmpcrque
babituci fuat; nuoquam in co totqucbic fc,
neqfc crijm oftcodctur proptctcJ.T'^'''/''*
tmni» humana ad lapidcm Lydium vtrbi
Dftptobaci vidcbit i fcd potiuslztitiamc
e«oactfo cx eo concipict multomjxima,
quod Dcus talcs Tafiorei ^ DoQorts iibi
hici;iV3tcus(Ic » quiiiiammet ip^n]mdo>
AtiDaiuaptc& dcbitc iufloq-,fcrrtper ob-
fcntato ordinc ad Lydium illunt lapidcm
T/#rp#D« cxigantijMquevtonioibusmodis
cum co coogrucrc aiquc in tninimis etiam
qnibufquc cum eo coufcotirc cxamuflim
pon"iot.
^^a>7/i?,commirri vcro non debccquo-
mmil. diBtina yfwr/rerf//*examinilubii-
ciatur.vtvt t • I ir.iximc mctus cllct,
fhrk»fittHee.^^ ... .m, /'lalcmlvs iJ luJijica-
turos.cattniiHtJU.iros crimiuJstHros , quin-
imo vcro eiiam inrei:* ftiamid quimw^-
jmoiverftirMi quafi fcUicet qui id Uccrcoi,
RMINIf: 10)
io fua fibi Rtligioni ddb coDflarenc /otiSj
cumDci id niandatamfic 1 ferHtamini
probate Jpiritits vtrum exDeofint. Si huiuf-
modt cogitationcsLM//;/rMi;>,Zw<n;/rM;)*
atquc alios inhtbuiflcnt, nuaquam d»3ri-
ffim Pcn/i/iriorMm cxplorautfTcnt acque cr-
aminifubiccifreoc : nequcvcro ctiamqiii
Conftffionem AMgujlmnam fcquuntur,C0B-
fulrum iudicauitlcot cam dc nauo rurfurm
examini fubiiccrc acque io (jmbufdam ct'
iam;r:Mr/irfcam.Hoc vero fa^ilum nos la«i-
damus,flatuimufqucI.M//;rrMm io exicu vi-
rz fuz a Philippo AlaUnthon* raonicu [ pro-
uc id a ooilris (cribitur j vt eontrouer/iam
Eueharifiicam dt Saer/unento Cctna zdeon-
f(7r«it« w aliquam maiorem rcuocarcr> noli
red^c fccifl*e quod id recufarct , toquc Phi-
ttppum id reiicercc , idque haoc ob caufam*
licuriillumdixiircaiuDr . nc exeototadc-
ctrinaindu^iHm vocaretur. Siveroporr»
ciufmodi rationesadmitti dcbcDCopcimo
iurc id Ptfn/i/fr/Valiquaado dcderunc ope^
ram^vtimpcdircot quomious dotflriaa toc
ccaceois recro ab anots in £rr/f/7.im rcce-
pca,ini/«£/Mm vocarccur > acqucdcnoua
cxamioi fubiicctctur.
His vcro oppouitur :f!</0^r/04£rr/r/r4-
ntm totics dc nouo examint fjbiicicrur»
quocies Synodus Na/ionalit cclcbtabitur»
nihil vnquam habicuracfl Ecclefia, \n quo
confiftar, cuiquc firir.iter inoiratur, iurc-
quc dc ciulmodi Ecclefiit dici putctir.quoi
Jidtm anniHtrfariam habcani , omnitjutd»-
8rina vtnto huc at/juc iUuc circumferan-
tur. Scd rejpenfiotti ^r/«j<»quidcm , quod
Ecciefia fcmpcr habeat Moyje» o>Prophetat,
imo vcroctiam Euangtlijlas .itque Apoflo-
/oii i d c fl > totam Scripturam \ 'eteru (y> Sotti
Tefiamenti, quodqi^c hxc quidquid ad fa-
lutcm Dcceflaiium cffcplcoc 5:cIarccoffl~
prchcndac. Supra h^acEcctefiafiJemfuam
fundabit , huiccamquam immobihfun.la-
m/w/oinnitetur: maxnnc cum cquidcm, vc
vt C*«/f/7?o»*/ C4/f f /j//»»w habcamus.in
[ hanc omois tjnJcm in caufis fidei^RsU-'
\ ^/o«Mdcrcrrairi3tiorcfo!ni dcbcat.
SecHHdo y quiddm in Cetijcjfione .capitA
I {uotrrr/4 aique in^M^Midc his nunquam
quxflio moucbituc aili apud hsretieos.
^ O Scd
jot; DECLARATI
Scd vcro quxdim ctiam in ea cooccnca.de
co gcncrc funcvrpbne vcilc (icdccis incct
doHos o» Deitimentes viros quam fxpilTimc
coufcrrtjidquc Ai>fjf«< > vcquam proximc
ficri potclt.cum iWk^im caiir//V«/MConci-
licntur.
Tertio , dctar h«c opera , ytConfeJfio
quam pauciffimos habcac mrticulos , eoiquc.
quam brcuiffimc coaccftos iffijfimi^ pUne
Scriptur*, verbts proponac : omiccancur o-
mncs ampliorcs explieMtienes , frobAttones.
eligrejfones ,exMggeratu)nes, temflificationes,
txclMtnMiones. folumquc neceJjMriaMdfMlu-
$tm in ca tradaocur Ica futurum cft, vc pro-
ptcrbrcuicatcm minus crroribus , mmus
obloquutioui, minufquc cxamini obno-
xia fit.lncxemplumadlubeatar'v#/rr« Ec-
tfefid praxis ,qux *rticulos , quos iudicauit
credituntcejfMries , quana breuiflimis con-
ccpiCTCtbis.
Vcrameoimuero auidam intciConfejfto-
»f>»j <^C4Wf/?i/i»«/n diftioguunc quantum
ad reuifienem , iudicaocquc , cum Confeffio
Ecclefinrum Belgicarum propria fit, atquc
eciam non iu mulcorum in manibus vccfc-
luripoire cam finc difficultatc in Synodore-
mderi3X(\\ic examinifubiici, fcd cum CMe-
chifmus non folum noftcr fic"» fcd cciam &
quidcm prxcipuc Ecclefiarum ymUtin*-
rum, omniumquc in manibus verfcturi ex-
amcn iilius graui cura pcriculo coniun-
^um cflc. Scdegortfpondco , fi quidcm
hocvotumus , yi CMtechifmm Heydelber-
genfis formuU concerM* iic inicr Ecclefi*-
rum VoBores ,cn\<\ac ipli fubfcribcrc ccne-
ancur : nectjfitrium ciiam eflc vc tXMmtni
fi^biiciMtur. SuU* enim Ecclefit co loco a
flobis haberi dcbcnc, vt vllum icnptum ab
ipfis compoJttum ilc rccipctcmus . quin fi-
inulectam libcrtaccm fcrucmus id txami-
ni fMbitfttMdt. Atquc hanc prxcipuam cau-
fcm cilcaiburor , cur Eccitfi* diucrfaium
prouinciarum cum wfumdMmtatMlib Ctrt-
fttMiM doftrinn cMfittkue inccr fc confcnti-
rcot. fuastamcn quxqucy*«|w/iir« Confef-
fieir,- ' - rcripfcfint. Scdpctmiitatur , vt
Cii .M Hudtlbergenfis (ormala ciuf-
modi noo <ir,& cooccdatur libcrras ia cx-
lUcauoBC ilUus quahs dccet ; & occcfle
O SENTENTIiC
oon erit strtuidtMtur ^t(\aciXMminifubiI-^
ciatur: OQcicfciticetiubrcriptionis fobla-
to & modcrata libcicaicizicjipiicatioaetr-
huscooccfla.
CoNcirsio.
AtqQchoceftNo^i7/jf Tottntiff Safitn^
tifftmi Mtqu* FrudentiJJimi Domini . quod
habui CtlfituiL vtfiris propoorndum : fl-
mul ctiam graiias ago tlobiliff ^ Totentiff^
huic Confeffui ( cui poft DcumagBofco mc
tcoeri omoium a^iohum mcatum ratio-
ocm rcddcre ) quod clcmcotcr & paticBter
audircmcgrau;iiusnonfit : Simnl autcia
ctiam fan^catlirmo , cx aoimo paratum
mc cflc , vt dc hifce omnibus aliiiquc » dc
quibusconirouerna aliqua potcnt crifte*
re aut accidcre vnquam , cum reueremtis
confrMtribm meis Mmicam frMiernMmtMl-
iMtioneminfiituam , quocunquc tcmporc.
vbicunqucloci & quacunque taodcmoc-
ca(ionc,confctrushicidcoofultumcfl!ciu-
dicabit, vtifiat. i olliccorvero ctiam prz-
terca . quod in omoicolbtionc tquumo*
fiexilem mc^xxhcho , ooo minus paratus
aliquid</i/<rrrr. ^mm doctrt Cumquein
coomni , dequocollatio ioftitui potcrit»
</M0attendcoda vcoieot, primum^\M6tn\t
f/riif/niddcquoquxritur , verumfit:de'
indc , vtrum necejfarium creditu ad /mIh-
tem fiti dc qao vtroquc cx 5m//MrMagi de-
bcbit: ego quidcm lan<flc adfirmo,atqac
dcinccps folemniccr ad id mc obligo , nul-
lum mc jr/ic«/«/» , vc vtcumvclinaximc
folidisargumcntisprobaucrim Dci verbo
confcntaocum cflc. fratribus mcis aliier dc
cofcocicniibus , obirufiirum ad credea-
dum , nificlarccx verbp Pr/ probcin, ac
quidemxqucclare acvcticaccm adftruxi»
fimuletiam neceffarium ejfe Md fMiuttm ^ vt
quifquc C^r/^i4n«Mid ita crcdac. Idcm d
paraticiuot/rA/rrimcifacerc < vtqiiidcm
roea fen fcocencia , YiZyxdSxcWe controieerfiit
aut fchifmM aliquod iorcr nos cxftiturum
cft. illud vciocttamadiicio( tdquc vt Ifo-
btliff.hmc confejfut grauibus ouoc acgoiiiv
occupato atquc diftti£lo.vadcfiilice^yS»-
/mP a/rMatque EtcltfisrHm reforma/MrMtn
itquaiu
D. lAC ARMINII. loy
'Vf<^amm3ximependec,o(hDeminetuma ^Midcmzi mtitutkcttfehi/m/tCptte orica*
mca<)ui(lcm partc qui impcadeTc poflcc , rumccumquodDeus auertat,n4mis miil'
adimam) ncccHc forc vt valdc multa &ma- ta mter Chrijlianoi glifcaot fchifinMtn ; in-
gaj(iot qua: ia ccnfrMtribsti mtis noD (im , quckocpotius quifquciDcumbctcdcbcaC*'
coIcracurusrcumnoafimquiAlcenusfidet | ea vci miouancuc atqucaboleaatar. Hoc
dominer , fed Afmr/^^r folum credentibus>
in boc , vt crcfcai in illis eognitio , veritM,
fietiufAxcrUtiti» m leju Chrifto Dontino
noftra. Quod li Tcro cmfrMtret mei vifiit i
Don rinc, quomodo mc tolcrarc podlattac
q[ur aliqucm mihi inter fc locum cooccdc-
verocafu . »nim»mmi*minp»tientiMpeJfi-
dtbo, meumqucmuous (vi^urus tamco.
quamdiuOeo placcbic vium mcam miitf
prorogarciidquc eommitnH ChriftiMnifmi^
commodo ) a me dcponam ; illius mcmor,
SAT ECCLfiSI<« JAT PATRl^
DATVM.
rei minime umcopropterea • quaocum
FINIS DecUrdtionk Bel^c» ftrmonttdhAuiloTtbiilnt^&fH'
firtpM ,p§/lcdL4tiii€ reddsu.
APOLOGI A
D. lACOBI ARMINII,
Aducrfin
t^ticulos quQfdam Theologicos in vulgus fparfos, (alcemiA
quorundam in Bclgio ^€xtra. Belgium manibus vcr-
fantcs , quibus tum iZif,tum Adrtanus Borreui Ecclefio'
Jles Letdenjis nomtatCs i-n^oio^iouiin Keltgione erroru
harefeos fu(pc£li rcdduncui:.
inficiantur.tam vt ri qui in Tolitia EecU-
y#«icrum potiuntur ,auioritatcm fuamic-
pc(hueiatcrponant,Qc malum vlicriusgli-
fcat. (od pocits in ipHs fuis primordiis «-
lliaguatur.fccns maenam iHritati diuind
(ycencordii?eUtuA o^Ecclefia/iic£ nozana
illaturum. Noaeflonpera adco itla dilTe-
miaatio, fcd antc bicnniun feftendectm
ez iflis ipds ji.arriculisad manus mcas per-
uenerunr, iifdcm prorfus vcrbis concepci*
quibusinhoc, quodeimprctcntiarumao
:;o,fcripto fuot CDuniiafi. Tacui autcni
icdidnnulaui , arbicracusin ipfa herba e-
noiituros mrticuict « dcUituros veritarc
jrtim hifloricx oarnttoDis > qua oon
O ? fuis
IrcnmFcraotur nonoulli «r-
tisult ad Keltgionf ChrifttM'
niMffpcTtioentes, &namc-
toquidcm vigintifjfvnde-
cim (fic o. intcrflioifti funt
10 fcnpto quodam mihi no
tca pridem io Tnanusrradito ) partim mihi,
^ittitn jldrisno Borrio , partimi;/rf^weat-
cributiiquib.iHi.aiqoibuspiimil fuot didc-
ffnioati,nosi»«Mfr«/M Sc. ivr(«^nK«-iE«*i«Kin
JtcMdeminm fjf EeclefiMm Leidenftm inue-
C\x fufpciftosrcddetc, errorifqmt tfy>ht refeos
ionmularc moliuntur , tum vt fludioli&
liominuvulgusa Dobisifla nigra oota ad
fpccns Obi caucant.oc cabc ifta vcncoai; ;
,0« RESPONSIO D. lAC ARMINII
fuis autotibus adfcribcbatur.partim Thco-
logicifcofus , quo ipftfAintasimpiugcba-
cox. Scd rcs fccus accidic : Duratuoc caim
tc incrcmcacum fumfcrunc quAtuerJecim
alicrum ad priorcsyr/rr/ni^rrm;adic£liODC,
omniumaue lauotc > quam quai aotca fa-
Aictii, difl*emiaanonc. Q^.^^^^^ cfFecic»
Tt );s modenttM rejponjlone occurrcndum
puurim , nc lilcncu dmcurDitas conicirio-
oisiiiflat habcatur,quod (ialibi.prxfcrtim
in adfpcifa bzrcn ('tocliuc clhio qua,quod
iadlatur, Hieronym$«in«mtnem ■vuU fjep^'
tieniem. CAndore vtar & eonfcienris » quod
VernM cffc aoiii fiUetor , fjf defendAm ; ia
ouo htftttitgnorMttiam non dijfitebor . quod
y5i//i<OTcfl'canimusdi^lai»fg«ic , ^ refel-
Um. Diiigat meoccm & maaum mcam
Dcus veriratis& pacis pcc Spititum (uum
&u(^um. Ainca.
Articvlvs I. & II.
Tidem non effe Ele^larum propriam , fali-
Ht lufltfcantem.
Iiddes pojfle d fde & falute finaitter de-
Jiteic.
RssPONsio. Hi duo ttrticuli ira iDtcr
fccoamrxifunt, vtptioripufiio ncccflario
iofcraiuraItcr,dc viciflim^oiitohoc xuic-
ratur pri6rckrocoiecoium>qui hofcc«r-
//<-«/<)/ cudctuoc. Sicnim fidesnonftt pro-
ftmEhciorHm , ^ ferfeutrnntia in riJc &
f/tlus folk £/<-f7Mconucaiat, (cquicui fideltt
Don modo pofft- (c4i & oonnulios ^.^de o>
fulnte excidtrereipfn, Btcootia/i/^/c espof-
finti fidc falute final:':' <• • riiiere : fcqui-
tUT.^^»aon cilc fropr. Ijrum, ynpo-
tequibustribuuQti(ii , quod aun pollinc
nc ' ■ .tiarcfl. quia
yfiii . j. L.. .,/, . w \ , . I ..1.1 . pothcd , )a-
tius p4tc't quam EUilianu i^r EUilorum
Comprchcadit itaqi ctiam nonaullos ntn
eUflos , boc cfl, quia fidc ^ fnlute finttUtcr
deficiunt. N OD opus i : a ii c fuit hic duostir-
licMlot condcrcj fi. <t 'vnum propo-
nctci & fi cxjggctatioinon lo rcip(a>fcd io
puiis putisvcxbis coQfillcas. quxllcafuii>
pocuit fccuodus confcdlarii infcar cz priore
dcduci. l'acct igitur captatam cflc atticulo-
lum muUitufiiacm , vc in pluribus cnaK
yidcTcntui , ^uosirtitit de hdrefifuJpeHes tjji
'VuUnimit ftduUtfrAtrttm cHrtofitM.
Sed ad (ingulos vc vcniam, dc primo di-
co. Nuaquam me , ncquc pubUct ncqac
^riM4rfm, dixiflc , fidem non efe EUdorum
propriam : adictiptus itaquc hic nrticulm
noa fuoaucorii&admiflum 0-f «'/,<<^ bido-
cicum.
Addo , Etiamlt dizilfcm , dcfcnfioncm
przfto cflc , Nam > vt otv^xix.JittiScriptHriUt
ezquibus proiizior cflci illius tci difcc-
^tatio, pactibusaoQ (iui: vctilimtliiudinc
lcatCDtias liias todc (u>.-n(ibusiP4i/r;<M coi^
yf/»/«.*mihihicpro cutoeflet ad anK Itcn-
dixn noMitttttm ', & httmunin cotifjficnuti»
ab £cvlc(iisiquxa Papatu (cccflioucmfc-
ccrunc & Prottfitinttum ReformMMrumque
oomioc vcniUDt,(oufcriptatum . protho-
racc vrcrcrajnnpa^x m{«4«{i«K laculam
aucrtcJu p. Ip(ijs cciam Cel^icg confejjionit
Catcchtjmi Httdilv. rgenfisuuiw^m hac
quidcm in tc non ezcimctcctcm.
Adconfenfum tatrMm ccflandum Tcni- jlttg,detn-
itstjiriptjitni*», "roQier , & .mdtor libri de rept^^rrtt
voctitionegentfutn. Aug Mtrandum ejl mul- n^^ct^ 8.
tumquemtrandum , ^ufd fiiiu jutt qutbMf-
damDtut.qK nMit utChrijio.quibm
fidrm,fpem,» : rnom dat perfty
ueranttitm.cii intAjcelerM di~
mtttAt, Mtqtitimp4rtu»grmtiafMa fiuitu fi-
Uoi fMtS.
Profpcr Ex regentrMtu in Chriftt Itfn, Trcf^tr sd
qMojdmm reUiia fidt d^piit moritut Mpcfiatlt capttM CsL
re a Deo, (^iT/,ptA m xiita in fmt SMtrfione fini- rtfip. -j .
re,mMUu,qMfrd dolendU efi.probatMr txetnpUt.
Dc vncationc gcntiutn : Demadobedi-
endumfiiitfjum velle ficdonat , "Jtetttun a _
pcrJeMeratMrit lUttm mMtabiUttUtm , qut po- ' '^•f**'
ttfin9Ue,nonMuferat. AUoquinnemo fitU- "'i'*"*"»
Uum rtcejftjfet k fi.U. * • ^
Harmonta confejfionMm (ic (eruircc de-
fciiiioDt mcar.Sidogmaillud , quodyfi/oflc
EUOorMm / rf/^r/*, q-iodquc jideUsUjidi
faiute deficett finaUttr nonpojftnt , (iidogmtt
adfalutem neceffariMm^ tum ooo puceft illt^
ctnfejfte qux ifiud dogmtt aoa babet, auc
^MS tPtHfitrium dieit , enferi conftntire eum
rtlijuitin ntgotic Religionu. Vbi cnim h*r-
m^nincd, Deaucdeftiium, ncqucfo»/r»-
diHiontm cflc fas cft,i« rebM ndfalutem nt-
ttjftriis. A t conftjfio AiiguJlMi» (iicir.yJr
mnMri AnAbaptifim , qut negmnt jtmtl iujlt-
ficMtes, ittrumpoJfta.mitterc Spiritum San-
£ium. Practctea thilippu* Mtlanthon & qui
ilJum rc(]uuntur,& pUrttjut Eceleft, Lu-
thtranorum fcoiiuui fidtm etiam non tUQn
contiogcrc » & tamcn pro fratrilrm tUos
ngnofcere non vtrtmur.
Conftjfto Btlgiea id ipfum dogma nod ha-
bct. £x Catechiji noftra citra cootioucr-
fiam elici ncquit : Nam quod dicicur in ar
ticHio de 'EceUfia;Crido mt mtmbrum Etcly-
fitperpttuoviAnfiirHmi Itcm : quxd. i. Ira
BuconferUAt Dim , vt omnia faluti mtt fer-
uirtoporteat, iutclligcoda luat dzfidtliqud
fidtlutfJ : rclpoodct eoim Chrifiianm , tt
vere taiuat ocmo tali* eii oiH ptr fidtm.
Ergojf^rf ptxfupponicur
AD XXXI. ARTICV/LOS. loj
fidt &fitlutifinaUttrdtfictTi ; at Damqaim
dixiflc jidtUs a fidt <^ fiUMt finaUter defi»
cere , idcoque tc hic articulm adfcripta*
oon Tuoautoti, & lo veriuccmhiftortcaM
pcccatumcft.
Adiungo maghum efl*edircnmeniattc
hzc dao couotiata .- FidiUspoJfunta Sdidt'
ficert, 6cfidtUspeJfuntafalutedeiictrt. Hoc
cnim poArcmum rigide & accuratd exa-
minarum vixadmittipotcll. NamimpoC-
flbilc c ft fidiUs, dum fidtUs maocot a falmte
dcficcic. Vinccrctur cnim Dcipotcotia,
quam Dcus flatuit adhibcrc in fidelibm
(dluandu: & rarfus imDeflibilccil fidtUs,
(\ ijidt dcdcizai Sc inJUeUi fiAtitt nondefi-
cert ^ falute ; fcilicct fi maocani infidelet*
Idcoqac ocquc polita, ncquerublauby-
pochcd illa cnuotiatioaccurateeounciari
poccfl. Pofita cnim h)'pothcfi,/fr/<«rrii»-
tia in fide.nonpojfunt dcfirert; fublata illa ca-
dcm, nonpojfunt non defictrt. Prius vcro il-
lud enuotiatumhypothelin nuUamiaclo-
Ad fecundum articulum quod attinci , dit.idcoqucad illudfimpliciterrcrpohdcri
dicointcr/>«/c»//4W)&/if7j<»3diliinguide- poccft, TelpoflTc, Tclooopoflc. Quadc
bcre. AliudeftenimjW*/«»^j7fi^*<$»_/i- caufa fic cotrigcndus fuic iftc articulus>
bue defictrt : AI i ud reipja deficere. Quod TidtUs pojfunt a fide finaliter defictrt v cl po-
«Jifcrimeo eoufque fc cxtendtr , vt & anti- kus : FideUt nonnuUi drficiunt a fidefinaU-
quitai dc ipjis eleclu & faiuandii affirmarc /fr. quopofitoaltcrumilludDcccflarioio-
▼eritanoDfit,/>oj/f<//«iw»/4/i«rf,Donau- [ fcrti poterati cTgo etumdtficiuntilliafa-
fcrri ab lis mutabilitatcm , qua poflunc lutt-^.
oollc obcdire Dco , quamquam ccrto crc-
didcric taUs nunquam fort damnandis re-
ipfa. lo hac ip(z le nofirideiloresp\eii(\ue
difcrimcnponunc. Nam dicMat pojfe laUs
dtfictre , Ci confidcrctur ipfoium natura
Dc veritati ifiim ariiculi idcm dico,
Jiuod dcptiorcdidumcl^.-funccnitiiincer
c rcciproca & confi-qucntis fidemifftiU-
Horum propriam , & fiJtUs a fidtnondifictrt
finaliter, Itcni fidem nontjjt (Ucjorumpro-
propcnfa ad bpfum Sc dcfcaioncm, fi priam.icfidtUsmnnuUosafididtfietrifin»'
mundiflcSathaozicotatioiatvero»<ns/M- Httr.
turum, Dt excidant finaliltr,<^\i\^ Deus eU-
Hoi fius fit antt vite.finem ad fereduClurm.
Si quis dicac fideUs, vtpotc tU3os, dtfUirik
faluti Jinaittir non pojfi , quia Dtm dtcrimi-
rit ecs faluari ; rcfpoodco , dttrttum defal-
uando non toUtrt poJfibiUtatem damnandi ,
fcd damnationem ipfam: Sa^uari enim ail»
tc poffenon y^/wiiricoDtrariaooofuot, fcd
confcotaoca.
Addo igicur me intcr ifta duo huc vfquc
ka difcriminalfc , vt addita cxplicjrioDe
aliquando dizcnm quidcm,)&/f/ri fofji m
Articvlvs IIT.
Dubtum ejfe, an ihdcsqud Abr.ihamus
iufltfii Jtm dtcttur , Jucrit in Icfum
Chnftuni vcnturuni: N»; w/»t;j(ff pfl-
bart aUttr iUnm nitfMcxiJfe^romiC'
fionesDci , qudmfefuturutn harrc-
dcm mundi.
RcsPoNSiO. Dir# fuoc haius Ar//r«/«
membra^ vcl potius dfo difimSi arttculi.
RESPONSIO D. lAC ARMINII
intcllcdus typorum iflormm, oiC admvl
dum obfcurutjqualis Ecc/eJiamitifMnttltm^
iuxta <rco>t*mi»m iOam tcmporuma Dc«
fapientct vCurpacam , dcccrc vidcacur.
Confieracur illa ftruittu , fub qua hturu
qummdiuinfAmeR t ab Apoflolocnrcdicf-
11«
qut nobis (cpacatim fiogali coBddcraodi»
Tbi priroum ootaucio hic nullam nobis
^ffirmMtiim*mrclfuj»tioH4m , quz ftoprti
ktrttitum £iciuoc , attribtii, fcd (Kiraio pu-
•tnmduhitMtiantm* quae infcitia: 6c infimu-
cacis confcicaciam arguic,cui pcr pbcidam
ii(lru(flioncmcollcndx,noncxagitJndz, * cur. Gal.4 v.i.i.) cunw^feruitnte.k^U.
{abocarc dcbcnc ejut fcientiam rerumjibi | fciDQVC\\tx\Spiritumuktraridicitur ,cuitu
arrogstit. Ad friusmtmhrum tcfpondco :
Primo , Nunquam hoc a me diHum cflc,
imh cootrarinm nonrcmclpublicc& pri-
aatKn docuifTc. McminLcameo mc cuidam
ninifiro Leidinfi , quum cUritatem idius
Mfticuli iadlaicc cum admirationc, quod
tnucnircncur qui fcrus (cotircnc , dixiHc,
non ita fscilem ip(i fucuram \ fki\ii frobatic-
mtm . nquulcm«ifMr/^rfM«/«r/i/obctoge-
rec.*: iAexptrientinm prouocauiiquod cc-
iamnumfacio.VcUmclIcqui idipfum cam
flanis nrgumentu con docerec , v c nulli am •
fhus iu^a dubirandi fupcrc^Tcc inaccria:
cui lanc rcilongc vtilius impcndctut labot
Tkeologi , quam dubitationiinjirmorum , &
aoQ co vfqucfibi fidcotium publicaodx &
tzaggerandx.
SecHjido, tidtmxn Icfum Chriflum bif*-
^«maccipipctflc : selftcundumpromi^io-
ntm vctboruin & rerum typis, figuris, vm-
bri* inuolutam 6c fic propofitam , vclfc-
cundum Eu*ngelium darc manifcdacum.
Qgpd difcrimcn cantum cft, tc ciu« rcfpe-
€t\x dicantur ludxi, Gal. j.T.if. Anse^uam
venijfet jides , fub legt detenti fiu cujlodtti
futf* , eonclufi in iUam fidem , ^u* erat rtut-
Unda & 1. Cor. j- t.i|. dicitur: ^»Hodfilii
Ifraili* impediti funt velamini Mijit fatiei
impofito ni intutrintur infinim eim (fuod
mboieturt idcft If gis, vc paccc cx coto capicc
& Rom.i O . V f . CJmfim diciturfinit ligu ad
iafiitiam omni crtdenti. Confiderccur o-
innisdefcriptio fidei AbrAham K^odo ■
lo Rom. 4. prolixc fadla, & adparcbitin il-
la Uju Chrifiimontionim noQ txprejfe fien,
fed iUa implicatiouc , qiiam explicatc non
cuiuis facilc fit. Acccdct , quodyf^/ in
Iifum Chnfium meionjfmice ooaoulUs dici
Tidcatur.pro ca qu* c»tdc tjcpuScfiguru
lefum Chrifium prafigurantibu* tc adum-
biaoiibcs ; qutmquam iUi oon Gt
' eor ad Dominum conuerfum iH. x.Cot. 4.
15.17.1t. Sc dubitatio iHa pocius trtpidA
ctnfcitntia iufio timori, quam praftndenti in
htrejin ingenic adfcribcodaadiudicabitut.
Ad alterum hu'\ai articu/i membrum
co. Frimo, idamcptolatum noncfic. Si-
cundo , ctiamfi didlum cHct , tcprchcofio-
oem non mereri , oifi apud illum , qui c*
ipfo & iudicit imbccinitatcm & impcri-
ciam fuam edcc proditurus. M mus ArcMr*.
ti iudicii figoum cll id culpatc ab aliqu*
didtum , quod cocidcm verbis ab ipfo Ap»-
fiolo fcriptum cflc euinci potcft. Sicnim
promifla clk hnredit/u mundi Abraham»
i/lisverbis : EtupMtermultarumgentium,
quid mirum >f^r«/7/i/n//;7}nonaliteciatel-
lcxiflc/r*wi^<j»«,quamdiuinicusprolafr
fuot? Imperitu indicium e(l,quod condito-
rtt hotum articulorum putaiiat hirtdita-
ttm ifiam mundi Abrahamo^xovnxiXzTmzA
animalem hanc vitam ic earnalia bmtficim
pcitincrcicum»i«»<^**<iftc.dcquohic fcr-
mo fit,fit m/i/M/M/ /Yfr/(//MriM,ad qucm pei-'
liaetvoeatioCentium, perquam AbrahS'
muspatermultarumgintiumefifaSm. Ap-
paret hoc ex eo , quod per lufiitiam fidei,
cuius euiocic Centes ctiam elVepartieiftt,
d\e2t\iifaSuieJfthiretmundi:v.n. cap.4.
ad Rom.& cxcap.j.Eph.a v.ii vbidci/*-
catione Gentium agcas, dicit illam pertioe-
rc ad gratiam Euangelii, Sc communiontm
myfitrii a fecuhs ahfconditi, iamper Chri-
fium in lucimproduai,ptr quim Dtu* omnis
cendidit. Pcrtinet, inquam.illai/oci»//tfnoa
zAf^ientitun^c^nz mundum conc^idiiDcus»
fcd ad illam qua *^hrifium conftituit fa-
pieutiam foft^tiam adfaluttmcredenti-
biu, Sc <{\XiEccltfiam condtdit zicraunxdm'
raturam.Vidci.Cor.i ti cap.a.T.
6.7.%.ic Eph.j.loco citato. Si dicant.fcct-
ian» id vidiflc, fed cxilhmjflcnruramfcn-
tcocv**
AD XXXI. ARTrCVL05. iii
Tcntiam fuiflc iHami rcgcronon cffc/r// /o»/wptxciscfaliiarc>&i vtfahier, fidedo'
dtntit, Angerc fibi MdtterfiriHm fiolidum
Articvlvs IV.
Fidcm nw tffe cffcdum Elcdlionis ,
ftd ncccdarium rcquiiicura incii
gcndisiD*'» pracnifum : Ecdccrc-
cum de danda tidc^rdwerfm dccrc-
tum clcdbonisv
Rksponsio. Huiuf eciam Mrticuli duo
filDCmfm^rAinccgra. In/rior«/rMdicun.
CU r, Pnmum,fiJtm non ijfe tffeilum Eltilio-
ni$. $4cundum,fidim tjfe ntcejfarium rtqui'
frum rn e{ignuim,Ceu lu f»lu*ndti. Terrium,
Hoc rtquifitum » Dto ejft prduijum in ili-
gtndu. Omnia ifl4 rcdlc iDtcllc<fVa & cx-
plicata Fateor mcx rcnrentixcfrecoQrcii-
tanci,(cd poflremmn o Jiotius cllc propofi-
lum, quum oullj iflic mcnrio fiac Dti, cu-
ius bcDcficium iidonum&dcmcKczgtxo-
fco. loftngulismccxpiico. Kdprimum;
Xltffionnvox ambigua cft ; figoificat cu im
aut Ele/liontm qua Dcus (lacuityf//r/Miu-
ftificarci infid^litmecoferariii^iuihtuic
£i!uce rcicdis , aut ele^tontm qua flatnit
ccttas fmrticuUm ptrjonas , qua talcs , fal-
«arc iKfalucc, fidedooarc. rtie(iUi\\\s
«tiam (ingQlaribaspeiroois. qua caluruot
indiuidua. ScaintbimfiofirtmumfignifieA
»«/»accipiturabii$ , qui ifios articMlosmihi
impinguoCi Sccundum prtortm cgo cam
accipio , iu» ca Rom. 9 . V. 1 1. N^ndum enim
nAtupHirii,quum nihi/fectjfin: boni vtlma-
U , vtpropojitum Dtijuodefi/ecHndumiU
Hientm, now tx opiribm ftd tx vocMntefir
mi4m mMneret , litclHm tfi tt . mntor ferutit
minori. Au rc(f^c .iccipiam ncc nc.hic pro
liiius Borrdirpufabo ; Qltem coofhr , cflc
aliquod</<frw«»i Dr»,quo ftatuit fidtltsixx-
ftihcarc.quod quia cxcludit a luftitta &:
£ilutc/n^V*/«,mctit(') dicrttum ftcundum
slelliotHm vel cum eleiliont dicitat , vcpotc
qiod wrtownfjfuiambitu concludir. Ei
hoc dtcrttumdico clVcfundtimtnfumChri
fttunifmi , fnlutk ctrtitudittii Ji falute:
deaijo lUo agT ad Rom j.io ii.capp. Et
Bplicri. cap. Deillo vcro</rcr//0,qno .
«iflc DcuidiCKUr fingtiUret qff«Jd*m ptr-
nate, alitsa falucc & fidctcprobatis , qaid
to vniuerfum fcodam , ooodum dizi:
quamquam faflus nmcfTcaliquodDnt/^
cretum fccundum quod Aacaic mcdiu nd
fidem (^faluttmidmmidiifc, proutoouic
f'jam iufittiam & miftncordiMn Sc feueri'
tMemdccctc. Vndc confcqucotiamanifc-
iVilTima deducicur , fidem illius eleciionUt
quaDcusftatuic/i/c/cnurtificarecfFcftum
ooncfrc. kdfteundiim, iftisficezplicacis
concluditur fidem clTc neceJfitriHmrequiJi-
tum ia iis qui falutisfccundum«/c<f7«?>)«m
Dcicruntparcicipct:fcuc«;j^i/i«»rmaDeo
prtferiftam & requifitMm , vt przftetur ab
tis, qui laluccm Iqoc adepctui: rropoGcio-
nes enrm i(\x:Hecefivolunt»fDti,vt quif-
qniiereditin Ft/iuin.hAbetu vitMm4tern0m;
<jni nen cridit ccndemnnbitur : oonpoflunt
icfolui nifi lo iftam ctiam a Scripcora vfur-
pit3un:Cride (y> fa/utiberu. Vbi,cr*</ehabcc
poflulatum , Ja/uaberit , fuaflonero a* pro-
milTobono. Ha:cautcmx'fr///Mitapctfpi-
cuacft, vtillaro ncgaicpcructfitatis fitauc
exrrcrozinfciti^ Si quisdtcaccflrcqoidcfn
condiiionem, vciam Euangeiicam, Sc quam
ipfc Deiti in nobii prxfiet , vcl quod mcliut
cft , qitJI Deuiprtfiare nos facmt grasta fua;
ille non coatradicithuicTeritati, fcdillam
coofirmat.addita cxplicationr, caiufmodi
/icconditio Ad /cr/i/<w dico, diftingucn-
dum efle iRtcr tonditionem, qua requirttur,
quipriflatur, Sc qua vfpr*fiita vtdeturfe}X
pr/Luideturi8eptopt€ic2 tertium illud mem-
brum confufius cifc propofitum . qua con-
fufionc perilhim diflind)ioncmcorrc£la,
nihil appaicbic ctiam io illo membroab-
furdicacis. ?rzM</<(^cnimfeu t;»/Jii»natura ic
ordioe rerum f«iqmtur ipfam pr<iflationem;
prtflatie Inbct fuiuraufai io quas cft refol-
•irnda ; 8c caujarum }\\ituin ejfitientia t\oa
WnicifJaria , qifi fidcs iegtfidti ScEuange-
^ iofuprajcripta 8c rtquifita. Quum itaquc
"UtS0Decpre.uifa tiicicui in fatiiandk » noa
lolluotur , lcd pociusponuntnr iHz caufr,
:ioc quarum intciucnru fidn oon cflct; in-
rcr tysisprimariamfiatuo Deigraiiamprt.-
itnitntetn , contcmitanttm , ic fuhfeqnert'
:em, Sc cum Fu/genttc dico , tUcifertfaiuMy
RESPONSIO D. lAC. ARMINTI
M£
frdfeiuit grntu prAMenientu ( cgo addo &
comitMtu) auxilio crtJiturfiSjCrfulfjequfn-
tit ^erfeucrMturos Ergo in illo mcmbro tii-
hilcftprx:cripfi<nmam vciiutcm. Altt
rum membrum cft , lUcretum Ac dnnti* fidt
fricederedcQTctMmtle^ionu. la quocxpli-
caado caodcm diftm^ioucm adhibco>fi£,
dico , decrttum eltiiionit , <\no Dcus fidtles
iuftificare Sc faluarc fiziMii ,prAtedert de-
tretum d$ ditnd» fide: l^2tn fides o o n c ft
4ejfaria,itno inutHu Hnc ifto decretoprAuio:
& decrttum eleilionit ijuo (Vacuit hancvcl
ilUmftngulMrtmPtrfonnm iullificarc & ial-
uarc tpcJleriuiciidtcreteAccMndwtr. cjuod
flatuic adminijlrart mediMoJfideniniCcJfa-
ria(^efficiuiA, boccd. quod cildc dunda
fidt.Sx «Jttis dicac Dcum^riiM ^c\\<:finguU-
rem aliquam ptrfonan, fruise Jaluart , &
quia id rclit, vcUccidcm yf</rm, darc,eo
quody7«f7f</*raluari non po/Tit,dico illum,
concradiccDtia poncre.Dcnipc Dcum vclic
citrafidti intuitum aliqucm prxci(clalua-
ce « & tamcn (ccundum volaocaccm Dci
filuariinomff>r«/("i«w>nonpoflc. £z vo-
lunrace Dci nobis rcucLaca cft, neminem
fine Jide Bio fUcere attt faluari fojft: crgo
nullaalia cft m Dco voluDcas > qua qncm-
fiiam citrafidei intuitumfrgcijefitluari vc-
ic. Nam contradiclori* voluntatts ia Dco
pooi Doo poduDt. Si quit rcgcrat , Deum
friui TcUc fitttm, quam media ad Jjmem ; fa-
bttem autcm cflc finem , fidtm cflc mtdium
' zAfalutem : Rcfpondco. Primo , falutem
non cflc finem Dei i fcd Jaluttm & fidtm cifc
dona Dei, hoc ordioc inccr fc cz voluncacc
Dci coUigata, vt fidei faluttmfrtcedatic-
fpcAu datoris Dci,& tcipGi. SecHnd»,fidem
frim cffc conditionem ii Dcorequifitam , vt
przflctur ab co qui Gluabitur , quam me-
id!iNif*(alutisobuocndx. Namidco. quod
Dcus falutem darc ooo vuU, 01(1 crtdtnti,
inciratur homo vt crcdcrt vclic , quia no •
uit io falHti foum fummum bonumpofi
cuv) cflc. Homo crgopcrTW/wtanquam
mtdium cooacur perucnire ad faluttm tao-
qaamySptfn» , quia nouicfc noo uifi pcr me-
dinm illud ad faluttm pcrueoirc poflci
quamaouuam aoa habci,aiii ex illios y o-
luocatis diuina; declaratiohe , qul fidtm
poftulac ab iisquifaluari voluot, hoccflr
qaiRituiifitlemcondittonemiQehitSc , ii
c A io faluatido rtquijitam.
Articvlvs V.
N;b// rtfum contingcntium duifffe
ncccllario fitri rtjpcilu dccrcpi di-
iiini.
REsroHsio. ScQCcntia mca de nteef'
fitatt dc contingentia e(l , ounquamilUfi*
mul tmi eidfmquteuerttui compctcrc,\0'-
quor autcm dc nectjfitati contingentiM
vniufmodi, non qux flnt diactfi gcncris.
Scholx flatuuot neceJfitMem aliam effe
confequentis , aliam cenfnfk<entia. Conft-
qutntit cd I quando c(l cz caDfa rci Mteci-
d*nte. ConftjHtntt* ^quaodocllcx frinci-
piocozic\\xfioa\% anttcedente. Cum nicejp-
t»te confcquentii noo potcft confirtcre flc
m vnum cucntum cadtic cnjtmgentiACcn-
ftijuentii: qucmadmodumncqucvoa£<n»-
clufio porert eflc necejfaria & continginsti'
noDc cpn/ejuentit. CauQi vcro cur vnarcs
ocqucat cllc necejfaria fim\x\iceontingintf
hxc cll, quod Secejfarium & Contingins
diuidunt totani Entit amp'itudiocm.
Omoc coim Ens cft vcl Sccejfarium tcl
Contingens. Qux autcm diuidunt tocum
"Ens, illanoncoinciduntin vllam£»i,fc-
cusnondiuidcrcnttotum £iti. Diflcranc
cciam contingeni & ntcejfarium tnttputf-
fentiitictotadcfinitiene : oam Necejfarium
cft , quod Dcn potcft non cflc vcl ficti:
Con/m|fm cil quod potcft non cfle vcl fie-
ii.Contradiciorie fciliccc ifta oppoouncur»
qux oppoficio cft idcoqut diut-
deos fcmpcr vcrum a falfo ; vc, hxc rcs cft
homo vci oonhomo : non poccft vllares
(imul cflc vtrumque : vlla rcs loquam
t/nimejfentia. alioquin Chrifim tfi hemo vc
cz Mnit2,nonhomo(^\}2 ex Patrcgcoitusab
xcctno : (cd titx funt dui res & dHo. natura,
Scd dicunt , vuum cunJcmquc eutntum
porte diutrfo rtJftiBu cflc ntcilfarium 8c
contingentcm j Secijjarium rcJptHu friiru
caiift , qiu eji OetUriir contingentim rtJ^eSu
feeundarnm caujarum. Kcfpoodco:Pr/w#,
qujt
AD XXXI. ARTICVLOS.
qux intfgru tjftntiit diffcrunc rtJ^Hibm
soa coiocidcre- Secundty HectJirMem vcl
tentingtntmm ehi.tttu doq ez vnM cmm/»,
led cx omnibm Jimul iunSiii efre xflimaa-
dam:Sicuim yoCxix^ Jectm cMttJii,ci quibus
res n«n nectffari* fed ccntinienter pioduci-
rur, acccdjc czqua rcsn/rfj^rf^con-
ficiacur , cora illa rcs dicicur noa contingen-
/rrfed »*c#j^ri<?czftiiifl"c. Pofitisenmi tUu
cnujiitmnibm noo pocuicresillanoapro-
duci»& ezlldcrc. Faceorquidemrcmillam
didia^e k mcocc noftracumnogulis fuit
collacara caufis , diuerCim haberc rejpeiii-
MMm relntionemiA eafdcm : fcd quum nui-
la carum caufjtum fic cnufa tenuit ifitM e
uentm , fcd omtm Jimui iun^i tot*Um fa-
ciAntcMufam,cxi\h cocali cau(a vel necejf*-
ri« vel eentingenter fa(fla efle ftacui & dici
debccres ipfa. Quod veio rcs quz reJ^tSH
fecundarum cMufarum conttngtnttn fic , nt-
ttJfMrio Hcri diciiur reJpeQu dtcreti diuini,
td oon modo petpcram fcd &: imprricedi-
cicur. decrttum \if(\im diutnum , vt>
foccinternM DetM^to.tei caafa immcdiatc
nonedffcd quidqnid facic per petentiMm
&Cic ,rccundumcuius modum sc\neceffM-
Pto vel enuingenter rcs 6cri dicecur. Si c-
nim Deus(l4Cuic vctaJ txjecutionemdecre-
li luipotentia irrejijlihili , fcu ca u tu m adhi -
berc poccncix vc nihil illi refiflcre poflic
auccam i pcrficieadoimpedirc, fcquecar
rein nectffario e z (l i cu ram iy7r impii inpiccM-
tit ptrjeuerantti neeeffario ptrihunt ; Oeus
CDiro vi irtc(iftibiUillosin baiathrumin-
fctoi deiiciet. Sivccoftacuit vcivifMn/r-
re^Jiibili,(c6cuireJiflif>oJfiticic3HiTi,tuac
Doo neceJfario^Ccdcfintingenrer illa res dici-
fur ficri, quamquam Dcu.cetcofucucam
praKciac, (ccundum infimtatem intelielim
yirf,quonou>cquidquibufut$,/iuc;M<-4>j|/«-
rio iiuc conttngenter rem produ<lluris cau-
fis ponrts fucurum fic. vndc ctiam dicunc
fcholalhci omnia fieri neceffttate infalltbi-
iitatu, fcofu ccrco,quamquam verbis malc
rcmeoaacianctbus. Nzminfalltbt/t/at noi\
cft affcdlus Entu, quod eziftic cz cauJis,Cc6
tnentu vidtntu CeuprtLuidintu, quid c x qui-
$m cMuJis Jit futurum. Scd fero facjlc cata-
tbreJiicMim mttMlipJim , quumdcrcconfUc,
quamquam velim ennnciacioncs nodras
rcrumnacuriscfleaccommodaciflimas.
Scd ezempiis protacis probarc otcuntar
rcm vnam radcmquc r<y^f ^7« deeretidiuini
ficri necejfario, qux rejpeHu CMufMrum ft"
cuifdMrumEt centingtnttr. Ojfn ChrifliitX'-
quiunt Jrangi ; Jrangi pottierunt C\ anmun
ofllum quiscunlidcrcci ceicc eftim fragilitt
fucrunt; nonpetuerunt Jrangi, C\ decretum
Dei confidcrccur. Rcfpoodco me ocgacc
quod reJpeHu decrett dtuini non potuerunt
prMHgi. Dcus eoim non decrcuic vc non
P^ffint frMngi, fed v c non frMmgtrintur .■ q u od
adparec cz ip(a ici adminiThjtmnci noa
CQim adhibuic/<7/r»rf4m rmr/iy7i^/rm , qua
impedicec ne pojfentjrangtrt Ofla Chiifti,
<^ui acccdebaoc ad JrMngtndum:ftdltnifuM-
jtene effccir nc vcllcnc offa Chrtfli fraogc-
rc, argumcuco dufto ab inuciii. Quum c-
nim Chriftus iam, antequam ad ccuccni
venirenc crurifragi , czfpiraflcc , fcullca-
neam opcrftn io frangendis cruribus fu-
mcre non volucrunt ; frangcbantur cnim
ccura , vr mors fcftioaretur , oc io dic fcfto
mancrcnc ia crucc fufpcnfi coocra legem
diuinam. £t fan^ maior lautcftfapicociae
diuioz , fi id quod dccrcuic eflficere oouir,
vcens caafis fccundum oacuram & mo-
cum , C\\\econtingenttmC\\xeet\imliberum
ipfarum ; qujrn C\ adhibcac poccnciam cui
QuUa cccacura rcfiftcrepofrir: quanquam
ctlamidfaciacquandoipfi vifumcftexpc-
dire. Nihil icaqucacbicror a rac pcccacum
cflcquum dizi : Kihil rtrumcontingtn-
tium : heeeJlauA contingentir Jiunt feu falia
fttnt , dici pojfe nicejfario Jieri vilfMfium efft
rejpe3udtcrttidiuini.
Articvivs VI.
Omnid Jieri conringcnter.
Rbsponsio. Hoc tam i»/*/^dicitur,
vcaui mibi hocdi^tumcribuuot, eoipfo
dcclacencfc non viderequam multis/*^-
tatibm id di(flum laborcc : imo oon videce
quod dicaac.Nam fi comtingenttr ficri dici-
cur, cjuod poficiscaufis omnibusadagco-
dum rcquifitis poceft nen Jieri, & concra
neciJfMrio ficri, quod poficis caufis omni-
P bos
H4 RESPONSIO D
bus ad agcndiini rcquifitis j non fottfl no»
fitri; Et cgo conccdam politis Dounullis
caufis non pojft fitn quin rtifi*t ^txifiat,
quomodo poflum fcuttrct omnia Heri con-
tingtnter Scdfcfcllitillos^rii^rMipforum
r^nor/iArM.aqualibcrari poircDrifi rcdtio-
ra dcccDCcr audire vcIIcdc . & cz autorc
placidc fuasfcQrentiasiDtcUtgcrc Dixi cgo
& docui, ntetJfitMtm, (^uinect^ariotjftwd
fitri dicitur , vcl nbfolMtum vcl relatmam
eJTc. Abjolutam (jua rcs fimplitittr citra vl-
iHmrejpeiium ad pofitioncm vllius cau(a:
tjfe uel fitri necejfario dicitur. tiilatiuam,
t^mnioici Aicnui ntctjfariatjfe vtl fitri
pofitioDcm alicuius cauGe. Sic Dcus abfo-
lutanecejfratecCi, Si V>c\isahfolutauecejft-
^te (cipiiim iDtclligit & Amit.MunJu^ve-
ro (jf omnia a munJofccaadum ahfolMtam
tonCideuuotcm eontimgentiajunt , 6c een-
tinienter a Deo libere eferante produda.
Acvcropofito , (jtiod D cus mundum vult
toruUre potentia Jua infinua , cuii|<('um oi*
hilum iudar matcria: prxparatinima; cife
dcbeti &pofitoquod D(.ui a^u ifiampo-
tenriam yiurpit , lam dicctut mumium non
fotuijfenonexiftereex ilta cauia j & hxc eft
relatiua ncccllitas , qua: dicitur cx hypo-
thcii tauji antecedtntii pofitx. Alitcr mc
(xplico : duobiccoofidcramusr4»/4i»&
tfjeHum: $x vtrumquc pouatur ncccdario,
hoceft. fi non moAo tffeflui ^onniut necej-
jario pofita caufa , icdctiimiffanecejfario
exiftarA; ncccirarioponatur opctaii , i^m
fiviplex ejt & aLfcluta iftim efedm ntcijfttat
Sic abjolitta ntctffttai effcdlus diuinj, <juo
Jtipfum ncjft & amare dicitur ; namnon
pored non iatciledlus d: voluoias di-
uirra operari At hxc operatio noo mo
do rm«r»4Dci efl> (ed etiam adintra, tcn-
deos>nobiedVum <]uodipfccft. Scdquid-
quid Dcusfaciat/u/rx/r/i. idcft, agensin
obicOom.tjuodcftaliudabipfo , furiioc
iltvnitumipfiiD iniclleitione , loquc id
tcndar iK?M inttmo , fiue reipfa ab illo fcpa
ratum in quod tcndai aiiu externo. id to-
"lam facit libcse, & propterca totumlioc
dicitux, abjolHre ejfeeontinieiu Sic Dcus/i-
^rrr ^rrrfwi/ muodum condere. St libtre
m uu d um condidit. £ c hoc ftnfM omnia fiunt
. lAC. ARMINII
contingenter , reJpeHu decreti diuini, qu ta vf
ipfumdecretum DtifooAiui.nullaeitntctf-
yiV/w.vtpotequod proiicifciturapura & li-
btravoluntatt Dei. Ahict.fimpltx ic Mbfo-
/M/4n/r//7'//if alicuius ctf<.<fli dicitur^quan*
do caujantcejfario cxidit, ntctjfario opera-
tur , & ea^/fn/M vtiturcx ^u^rtsntnfe
ttft nonextjfere. Talis effeHm cogitart dod
poteft in rcrum Daturx Nam latelleif^io
Dci . qua fe ip(um incclligit, cft quidcm ez
cau(a Dccc(ranoezifteote& neccirariofc-
ipfum iDtclIigentcfcd aon a cau(a quq po-
tcDtia agcndi vtitur ad iaccllcdionetn
ilbm.Ez qua coafidctatione dupUxcd nt-
lejfitoi relatiua alicuim euentus. J^rimtt,
Quando cauja necejfario quidcm exiftem,
fcd ntn neceffarie operans, vcitur poiencia
ad agcadum cui rciifti qod pocefL Sic po-
fito, quod Deus, qui ci\necejfarium trn,
velit mubdum cooderc omntpotentM Jua.
ntctjft ift vt mundm ixiftat. Stcunds,
Quando caujancn necejfarioexiftens, ntcef-
jario t3.mcn operans c2 efticacttiitti^\t , cui
refiftere run poteft materia (cu fubie8um , in
quod opcratui ; iicjiipuUdiciiuinecejfari&
x^r/abigae, fi in/^ncmconiiciatur i quu
occ i^nu poteft fuani vieodi vimcontine-
re oc vrat adu, ocquc ftipula rciiftcrc igoi.
At quia Dcus potcit impcdiic nc igois vrat
admocam maceriam vitibilcm , ecce hxc
necefptat dicicur cauft tartialu Sc fc
dum aatutam rerum iftjrum muti.
queiDier iftasafTcdioucm tancum. }
(tccxplicatis vclim viderequid contradict
poflii. Vtinam ptoDripotius foltmnecrffi^
tate, hoc ci\,nectjfartaiim exiftentia,ti nt-
cejfariaaHuumcnKzd intra produffitnt ,
omniuin altarum rtrum, tc * '
/in^r»///i pugnaicmus , hotn.j^i^-d Uei
gloiiam vcrgcrcr, cuij/f>r/ii tribuerctur co
modo tum exiftemtu nectjfarii , hoc eft,
ttermtatu , fccundum quam putus aiftus
cft citra poteniiam : tum liberiL omnium
aliarum rerUfficreativnM , qtiaboiii-
tas ipiius fummopcc ^om-
mcadacur.
AlTI*
AKricv ly^f VII.
Deiim flitura contingcnna decreto fuo
ditrno non cictcrminallc .td alter-
utrampMretn.
RsspoNsio. Sub xquiuocationi-
bus laccos caUjnioij Lzdic cuci/Ijmc.qui-
hus cJtplicacis quiaapciicur , tobuc amic-
cicapud pciitos. Deinrnnatioms yox am-
bigua elt.Sigaificat cnim vcl dtitrminMio-
Deii quadacuic vcaliquidHiC , ulcm.
qua poHca qualicuoquc adtione . motto-
nc.impuirubci ; eaujk fteund» Ui*rs ma-
nct quoad/#/f)MiUOT Sc vjHrnfcttittid,ida-
gendHtn vd non Mgetidum , adco rtstiionem
fuam.fi vclit , fnfPendere poflic ; vcl calem,
qua pofita bw» manct U^ra eau/n fecunJ»,
UUcm nuaad vjum pMtnti*. , vt mQtontm
jiiam yi#j^»4/rr* pofllr.pofiraadiooc, mo-
uonc Sc. impulfu Dcijlcd cx qua fii , vc«*-
*efArioiD»lterutramJ>»rttmAeA2ZUi. abb-
VLindtferentnnd alcctucram paricmj ancc-
quam »^m4 ipfc dcterminsttm produdus fic
icrtatur/t libera.Sifriort m«do\ox dextr-
77ttn»tiotm incclligacur in pofito arcicule,
abfic i mc vc calem determinmtttnem Dci
iJcgcmus.Sao cnim A(3:o.4. dici , Hero-
dtm.Pontium ?tl»tum cum Gentibut f»-
pulit Ifr/uleoM^oi fmftiu vnum MdHerfm
ChriflHm,vt fttrtrtnt quAeuo^u* mtmm &
eonftlium Dei prtdefiniuerat, ( & ptxdctCT-
minarat) V/ fUrent : fcd fcio etiam Herodem,
Tentinm ViUuum , 8c luJtos idipfum libert
JiciJfttiL foCit2f>rtJtfiniti*neiJi*Dti , & o-
mni Dci pcr poccotiam ipfius a£lione. mo-
tioac,impullu,ad prtdefiniticnem illam cx-
requendam ncccflaria , tameo pocuiflei-
ftum«<9«m a Deof>r*definitMm , fciliccf,
truafixionii Chriflt, ab ijfdcm non froduci,
cofijuc Ubiros 8c indifftrentts man fiflc ad a -
dumprxdandum vlqucad illud momco-
Nim rcmporisquoadlumpatiabunc. Lcga-
tuihillotia Pajfionit Domiai , Sc animad
vcrcatur quomodo rcs totagcdafic , qui-
h\i% Mrgumentit Herodei.Pontim Pilatm,Iu-
ii«imoci finc&quxqualifqucfuciit nr^u-
i»n0«rMm iflotumaaminifttatio , &coa-
ftabit mc vuum dicuc. Si yexofecundc
AD XXXT. ARTTCVLOS. xif
ftnfu fumatur vox deierminMtianU . rareor.
mc boc axioma quodicicur , DtHmfHturM
contmgtntia(\atz\\\z^c quxa libcia crcatu-
tx voluiuate pitrioiut) dterttofuodternt
dtterminajft nd alterntrMm parttm : tau-
quam fMljHm,abJ'urdum,6c multiplicis bU-
fphemti. prAuitim ,%hom\uix\ & czfccrari.
VtfMljum, (]uia Dcus ficprouidcociafua
adniioidrat omnia, vt quum ipii vifum clb
crcaruiis vtiadfuadcciecacxfcqucodum»
eis naturam natMrMlefqutpropriet»tei v -
fum tarum non auferat , fedeMfuosprofrtot
motmperMgtrtfinat , kcM^frouidentiM quc
ereationt dcbct cflcaccommodata, ci dirc-
&eaducifabitur. \tMbfurdum , quiacon-
cradiccos cll in adic^o <«»;/»;rM/«r alji-
quid £cii . boc c(I , ira fieri , vci poiTi: noh
hcri. & tamco idipliimfitcflc dettrmina-
lum ad alccruiram parccm , yt aoapoflie
non fieri idquod<^«/frmrn4/Mmefl vtfiac.
Non fufficit ad tollendam contr.%die}ionem
quod dicuot de noo ablara//^«;/i*/irquoil
ad naturam ertaturd ; aam ad contiK^ea'
tiam hbertatem (lacucadam fton lufti-
cir, vtadiirpotentia qux libcrc agcrc polTic
icciindum naturam , fcdrcquiritur vta/yiM
i\\i\Kfttintii. libtrtatii aullo modo im-
pcdiatur. Erquxia(aoiac(I/o//»/fjfmy/^r-
reagendi, vcl aHionem fufptndendt crcarurx
io rrM//(»MCoafcrrc* & illiusx^yMm 4;</«rrc
quum iam vfurpaada vcoit libertMt : hoc
cft conccdcre qunm x^xmvfud nuHta cft;
arquumi'/jMcius& R«/«|^/Mcrit, cum/«-
birtMttmin adu impcdire. Videacut dc hac
re Tertutlianm Hbroi. adacTfus MMrcia-
ntm cap f 6. 7. vbi rcm illara & crudite
& ocruofc pcrcra^at: caicgoincopcor-
lus aflTcncior. \'t blajphemta mulftp/ieitpra-
uium. Namrxiflimo oullafophi/IicacS-
ci pofl(!,vC cx iTio dogmacc dc tihprddetir-
minatione aoa fcquatur : Primo,Dcvim ctT^
authorcm pcccati , & Hominem immu-'
ncniaculpa. .SfrMini/tf, Dctim vcre & pro-
piie & folum pcccarc ; quia polira Icgc ve>
(antc idapa 2£k\jm,ic prMdttermiuatiorutA-
li, qua at^us illc noa poccll uoo pacrari.
Icquitur DtvM ipfuro cflc qui Ir^cm
cranfgicdutur , vtpocc qui faciac iplc a-
C\\im coutra lcgcm. Quamquaro caim
I' 1 aaas
ii6 RESPONSIO D.
ft<^ui ille imfbediatc a crcatura patrctur,
tamcn cius rcfpcdlu pcccatiracioDcmha-
bcre ocquit , quum iUt mHm po(ita ifta
frAdttirmiftntiotH homini fucttt intutt*-
bilu. Ttrtio > Deum horaiuc ptccMtort &
ftccMoifGusituiiiMiJft adglonam ittftitid.
&. miftricordiACixx i\i\x(ii2Dd\im. 6^Art»,
Pcccatum oon cHc pcccatum. Quz ab
ab altis ci ido dogmatc dcdudla nondum
vidi confutata : vclim id fiar, faltcm cona-
cusfcriusadhibcatur. Quodfifadumfuc-
cit . & cgo commonriraic tunc non poiTim
obicdiamcota iila non cflc (ublata > ma-
fiiis dabo & culpam dcptccabor; auam-
quamcgo iJIarrt ftnttntiMm ijluconftqutn-
»ui Mfud »UosgrM4/ut non folco.tantum fa-
ceri (blco* &quidemDcccn'ttatcTrgeo'c«
tnc (cotcntiamiflamooopoircabilUsob-
ic(fljmcnr:$libc'va'-c.
AaTicvLVS VIII.
Quibufcuncjnc prxdifatur Euangc-
lium luflicienicmi^riSpintus
landli gratiam , vf fi velint, poflint
crcdeicj 4/i(?^«iluclcrct Dcuscum
hoviimbm.
RespoNsio. E^oilludcDUDtiatum
lAis vcrbis , aut prorlus xquipolicniibus
conflans, nunquamjncquc publicc.ncque
prtuatini protuli:quod fidcntcr affirmoi
ctiamH contra tcflarcntur plurimi > quia
ego idipfum oifi commodc cxplicatum
ooQ adprobo qudc, ocquc vnquam adpro-
baoi : quod doccrc pollcm lcriptis fupcr
hac re (um aliis collatiombushabiris Tna
anicm hic commodc txflic»ri dcfidcro.
Frtmo, Dcdifcriminc, quod cfliotcrillos
quibus£H4»£</(Mmit/inMnait/Mr:cuiuscrc-
bra cil mcncio io Scripturis » vc lo hifcc lo-
ci&.M jtth. ?Mttr»ge tiiigrstitu quod tU* rt-
MilartifAruuli«, (jf> abfcond^it k Japientittu.
cuius cxplicatio poicdpcciezi. & t-cap.
fipiflolxprimzad Coriothios , 8c Mactn.
lo. V. u & ij. Extjuiritt quii in tajit di-
gHmi^pdomuffuentdignA^venitoftixvt-
jirajtiftr iSs. A^ox.i 7.11. IkdiiBtrvctnfa
lAC. ARMINTI
futrunt gtntrofortt ludtid ThtJfnlonictnfS"
^wi.Thcffal.j.v.i.&x. OrMtivtliltgrtn-:
tur i froteruu ^fctltratis hominthitt , non
tnim emnium tfi fidti.^c. Secuudo.Dc lU-
tiontgratis Jufficitntit, (\u'td illa fit. Dotum
cnim efl cHc gratiam hahituMltm ic affi-
fltntiA : iam phrafcs illa fic acctpi podcri
atquc n omnibut ,^\x\bM% EuAngtltum an-
Muntiatur, ^iztii aliqua habitualit infun-
dcrctut . qu2 aptoi illos tcddat ad fidim
prxflandam Euangtli* , qui fcofus a me
oooprobatur. Scd quidquid dcilla fuff-
cimfMdicitur «arbiiroi adfciibendam ajji-
fitnti* Spiritus(aQdh,qua illcafndi c £m4II-
gtlii prtdtcaiioni , tanquam organo pcc
quod illc folct cn'ecBicazinanimisaudi»
totom. Hzc autcm aJfifientiA Spiritus fan-
^i opctatio tam potelt commod^czplica-
ti . eiquc ywj^rirnrMatctibui, yi Ptlagtanif-
mui quam loogi(fimd cuitctur. Tertio, De
co quod dtciturrr«</rr«^jl/cpcrillamgra-
tiam fnfficiintem fi vtlint j qux vetba fic
crudc pronuntiata io pc(rimum(cofumde
fcttptuiis mioim^ confcocancum trahi
poliuoc.ac d potcocia ilia data potro quie-
icac Spirttut 8c gratiadiuina, cxfpctflaosaa
homo dc reSe vfurui i(kipotentia , Accre-
diturus Euangtlio : quum qui rcittc dc ca re
fcotire & loqui vult , occcifc habcat^rii/iA
fua* & quidcm/0/fj^/n4^^«rr#jtribucrcin
petfuadeada voluntatt , vc ancnciri vciir
eis quz przdicaotur. Hxc czplicatiofa-
cile mc libctat bic a fufpiciooc hxfefcos»
& euiacit oon eifc ctedibilc , quod illi&
vcrbisvfusfum,qux cgo 000 oifi addita
proba expiicatione idmitwe vclim. Adr4'
tionem buic enunciato addtcam quodacci-
occ , oimiturn , fccus Deum cum homioi-
bus lufurum i fjtcorillamimulcisaducr-
fariis vfurpari aducrfus Icutcntiam mul-
toi um ez ooflris , vt cam abfurditatit con-
uincanc : Sc non fioe caufa : quod mon-
ftiari polllc , (iquidcm ip(i$ , qui mihi hof-
ce articuUi ccibuctunt vilum cllctfcntcQ-
ciam fuam fupct illa teiquaro pcdturc
claufam gctuor, apcnccauu-
cuuc.
•A K T«-
AD XXXI. ARTICVLOS.
Articvivs IX.
AffliAioncs tcmporalcs fidclium
nonreSedi(i caftigationcs , fed effe
pccnas f>ro feccatu. Cljriftum enim
untumCa.tisfeci({c pro pcsnisxter-
nis.
»J7
RiSPONsio. Duplici 8c iafigni mendd-
tiohic articulM mjhiacinbuicur. frtmnm
eft laipfoiimVw/tf, Mlttrumia catioac ad-
^iu.Dtpriort Qui Thcologiamaliminc
fal u taru nt , n orun c tifflt^ionts o* atl*mita-
Hs huius vitaranimahs clTc yz\pcentu , vcl
hnhutfft: din non incommotltpoJfitqstumptC'
e/uum mert0tur paenam Attrnam ptccAtigrs-'
uitattconMtniiTUim , ^/imulpctnnm ttmfo-
rattm ( fiquidtm iUam Dto vifum ifi in'
jligere, quodftpinon facit . ne in itiuqmdtm
quitnpiccatufirfiHtritnt. VodcPral.75. ic
iob. II .) Dium rimijf*culpit , quMtnus t/7
miritorutpeeru MftrnA,iU»m referusriquotuL
panam timporalim : tiocui tndi nuUum
p»trociniumpararipofft fontifitiodcgmtui dt
purgatorio, quod dtfputationu ifiitu ir»t oc-
cafio. Ad r»tiontm quod attinct , ilU cudcm
meruUuii cwvcwxit. tcnctut , & oon minori
infulfuAti obie<fVi, quod mooftro. Primum
t»Jiig»tionts,yc\protalionis,hoi: ed.Deum \ cniraaairmonuquam hoc a mcdiaumei
" fc,imoncr<>gi/4/M/»quidcm: rcntcciacnim
meaeft: Chrifiumtffe Redtmtori (^Salu»-
illi&immittcndis vcl intcndcrc punitiontm
pcoptcrpcccau, quateousiam pcrpccrata .
iune.cinaaliumrefpcaum: ic\ cajligatio' , foremnoftrumapicc»tu.qu»mortemttmpo-
»ri».oeinaha&fimiliadciucepsincidanti | r^»c;tm f^Mtirnsm merentur , iHmqf nosm
yc\ prob»tiontm ^ci.J}{i,c»rttatii,p»titntia , m»rteAtirnai^timpor»li,quAefi corporitf^
&fimilium inljgoium virtutum. Quis ita
dcfipiens eft,vt dicat , quod virgitcdfi(\iat
Jtpofioliia coaciho ludAorum, peenam(\i\{-
fcjquum ipft txiuirint Uti,Dtum laudanjet,
quoddigni effinthabiti, quipro Chrifiinomi-
nifontnmelta t^eertntur. Ao noo eft 00-
tum illud ApolloU i.Corio. ii.jo.ji.ji.
Propttriaintervos funt multi debilts (^in-
naiididfdormiunt multi. ^tenimfinot ipfot
tlttudir»remu4 . non ytdicartmur. Sid dum
iudtcamura Domino , irMfidJtMiJu , corripi-
mur , erudimttr, rucummHfidocondtmiu-
mur. Apparcc crgo ooo cantum atfdaci»
corum,qui hofce arcicutos mihi cribucrijc,
fcd ctiam i/n/«r//i4 , quod dc illis &fimih-
bus locis oe cogtcaucriac quidcm: il cogi-
tarunt , qua mcntis iofania fa<5lum cifvt
mihiidiplum adtnbucriut, quodtainpla-
ois locis confuratur. L)ixi aliquando,
quum ageretut dc c»l»mit»tibtu demuiDa-
uidii\nn\iXKpropttr facium ipfius aduerlus
Vriam.U loca Schptuix , qux adfercbao-
tur , magna veriumilitadine nitcrcnturt
ad probaodum iftas^«iM rationem habuif-
(e : rson tjft ntttffe vt in ifiai angufl i»4 nos c»n-
iiciab adutrfariu Vontificm p»ttrtmur , ex
qutbiu difficulttr tgridipo^imtit , cum 'verba
vidtantur »dMerjiu tUam fenttnti»m fact-
TfiqHidicit tUat ttuUo modo feetu rationem
anim» ftp»r»tioJtbirari. Muum autcm boc
mihi a viris cordatis cribui potuiife , quum
Scripturacxprc^Tc dicm Chrifiumpartict- Heb.it,
Pim tjfefa^it earnii (jjf f»ngutnii,vtptr mor-
ttm aboltrit eum, qui mortu h»btt imptrium,
tdtfi rt/4W«OT. vbipct/wmf incclligitutauc
folamoiscorporis,aucetiamilla.Itc,C/;ri- i.Iean.i.i.
fium »pp»ruifii vt optra diaboli defirutrit,
luterqux & mors icmporalis. Nani inui-
di» di»boli intrauit mort in mundum E t alio
I oc o : ftr vnum homintm mors . per vni ho-
mintm refurreSiio mortuorum : qui bcmo eft
Chrifitu. Ht.Chrifiumtransfiguraturum ijfi i Ccr.if.
corpiH nofirum humile.vt corport fuc glortofe ^hil j.il,
coformttur,pro efflcacitatt quapotiRJibt ftib-
ttcireomnia. Nimisopotcet cflehofpitem
in Scripturis,qai ncgat nos Chrifitmorte,3t
mortt ttmporali rcdimi.& rclurrcdtionis fc«
hcioris iusadipifci. Verumhocdixi ffoit^ t.CorJf.
mortt temperalt ipfo ttBu non libtrari, nifi ptr
rtfufcttatioHtm txmertuu, ptr qH»m hofiie
txtrimtu o- mors »boltbitHr : idioq, di(iin^ie
hte cenfider»nJa(^doctndaiudico . Chnfii
morti fua fiasim im qutdtm ademifft merti, ^ _
qucdtnnos habebat,jc detintndi nos jul j ua '
pcttfiate i qHcmadmodum(^ipjiaUi< -isi
mortu dttintri ntquiit at »b aauA . .
miniofuo tempcrt nos Itbiraturun.
pcnjattenem Dliquianinie prtvr
ii8 RESPONSIO
jlerhrM tem^r* ctmeJivolHit. Cjcccium»
fateor me cerca coQfcicnciaatreucnrc noa
ludcrc.mortcm tcmporalcm , qux infligt-
rurrcuimmittuutlaiiOis , non cHc^a-w*»!
fcri nOD habcrc rcfpe^lum^ni , quum ha-
ft» ippcWcmz deftrtiendiH pct omnipocca-
ciam Cbri(l<. Contrarium noa cuiocitur
eo argumeutOj quod Hoftramon ccr^rtnfit
triuifitm in vifm tttrnAm,qHiM trMnfititt eft
mnimM.run corporit,(^\iod dum in terrafepul-
tnm mMnet fub dominio ntortu dccinctur.
Thilif.u Ncquc co quod fMmli morttm corforit o-
^rir;r/;opranc CDim dijfolni tjfe cum Chri-
fto, quod fir lccunaum MnimMm, ccrporexa-
cctca.lub dcminiomortu c^hofiit fui manen-
tc > vfque dum & illud aoimz fux rurfus v-
7m».i.i8. nitumcamea ftmulglorificctur.Et opponi
jf, poteftquod Chrirtus Pctrodicit; j</fi«/*
einget ^rducct quo non-vit , fignificans (jhm
tnorteglorificMtMrm ejfet Deum Noo can-
tum crgo non vcrc, lcd ucquc ludiciofc (a-
ti$ hanc CcDtcntiam mihi impcgcrunt. Cu-
iusinfirmi judicii duplex iUudfignum hic
animaduetto.r»«f»,quod non diilinguanc
intcrgrauitatcm vtriulquccrroriseo. quo
dccccmodo. Nam longcgrauius ctracqui
ncgatCAri/?«»>fatisfccitIc pro paenuterfo-
rMfibm, ocmpe , pi o feens mertM tempcrMlie,
quam qui dicit mortem cerporu baberc re-
(pccium pane. , quum fandis immittitur.
Scdhicettorproponitur,alter vero, vt rt-
cio illi firmandoadfcrrur ; quum fecas ficri
dcbucrit iuxta vtnufque crrorii z(lima>
tiouem; fcilicet , Chriftum tancum facisfc-
ciflc pro pocnis jeterois.idcoque MfftiSiones
tempoTMles fidelium noa rcilc dici cMftigM-
. tionesXcd clfc pctnM* pro peccatu. Altermm,
quodillo argumcntome vtcntemfaciuot,
cuius cgo oullam agoofco vimadptoban-
dum quod proponitur. Conccdo caim
Chriftum (atisfccillc ctiam pto pocnistc
Jtoralibus, Etcamcodico, vcrumclTcpoI-
c , quod mors temporMlie pcau refpccflum
habcacctiam fidelibm xn^x^Ji. Vndc& ter-
tium fignum loconftantis ludicii fc pacc-
ficic, NonvidcDC enimquum ip(i fic ar-
gumentcntur;Chiiftus libcrauit nosa poc-
uis tcmporaltbus , crgo mors ooftra oon
poccft babue rc(pc(^um pocDX : mihta;-
D. lAC. ARMINII
que promtum tSct indc (ic coocludcrer
Ergo ooQ cft xquum vt fan^i moriantur
mfrte temparali. Mca argumcntatio cft a
rcadrcmiquiaChriftus tulcm morfemcor-
porn, non cffc iUMm nobu toUerMndMm: II-
lotum, i !c ad rcfpcdum rri,quia Chriftus
lvi\ctitmortem ccrporit illam nobisquidcm
lofligi , fcd non vt qujc rcfpctlum ha-
bcat. Dcus auccm atf^umentaiioncm arc
ad rcmaliquando ipfo tfic^u compmba-
bitjfcd qux lcgitimc inftitiiccut oimitum:
Chriftus ruliimorccm corports: & fccuo-
doabftulit: quodapparct , quiarcfurrcrit»
crgo Dcus mortcm caudcm a oobis aufe-
rcifuo tcmporc.
Articvlvs X.
Fidclcs in V. Tcftamcnto ante Clmjli
afccnlUm in ccrlum,fuil]e in calo,
non poJJeprobdriexStriptura.
RisroNsio. Hoc ouoquam pnblice
docut , ncquc priuatim dixiaflcueraotcr.
Vcrum rccordor mc aliauando cuidam
vcibi mioiftro , cx occauooc coocioois
quam habucrat,dixiire, mulca cflc Saipcu -
rac ioca, quz vidcncur id ipfum euiocerc:
& oooDulla protuliflc , aducrfus qur pa-
runo piofcrcbscifcdaddidiirc , arbitrarime
id dogma ooh admodSfm vciltccr ouoc Ee-
c///iiTichabcnciproponi poflc, quod dili-
gcociusexaminatum &vcrum comperrum . ,
cum ciusvtilitMte 6c 2d gloriam Chriftido-
ceriponit, ybiaoimicncotprzparati: co-
iuscriamnumfumicnrcntix. Dercautem !L'^ .
ipCanihilaffiimo iualtcruttampancm.Vi- *V
deo sriumftMcffeiDVtrMm^uepMrtem^trim l '^^~**'*'
LemScripturM , tumr«/fVnricx iisdeduflas,-''** ^*»^""
tum fententiMs Doiiorum. Examinatis o-
mnibusfro virilti hxrcrc mcfjtcor , ic di-
co mihi non liqucrc : Inquafcntcciaquam
plurimos Do3orum habco mihi alTcotieQ-
tcs.prxfcrtim noftrixui. FMtrum pleriquM
aoimaspacrum (ub V. T. extrM ee.lum fta-
cuunt, vcl in inferno,\c\ in limbo, vclqoo»
cunque mlioloco , cxtra cxlum tamcncxt-
ncncc, propiic llc dtdum. MMloitaquede
occulti* cum Auinftino dHbiiare, quum dt
infeT'
Iteminlibrm
deAnims,
AD XXXI. ARTICVLOS.
metrtii litignrt. Ncqucopuscfl.Curcnim
coDCcadam iam lufcc tcmporibus , quum
Chrijlui adfccafu fao ia coclum nobis
przgrc^Tus rizm dc ingrcflum iDiliudoo-
bis parcfccic i quo foco fucrmc ^nimi.
fatrtim tcmporibus Vctcxis Tcdimcnti
Nc tamcn * tc ficri folcc > hioc mihi pcr
coorcqucntias calumnia Aruituc . qua^i
ptifijUct.dtUmho rcatcacizraucam»aurac-
ccdam aJ cos > qui Mn$m»t dormirt ^Midor-
mfijl/farbicraQCur» auc, quod pcfTimum c(l>
cum iis facerc vidcar . qui dicunc P»-
trts porcorum injlnr , fnifft /Mgmatoi citra
^tm viumtliorit ■ apcrcc quiddc pacium
llatuaocc Chridi inc<rlosaHrLCofum feu-
(lam couDuabo. Infrimit (lacuo dnimmt
hHmtuuu ei\e "»r»ort*iti , boc c(l , duq-
3uam iocciicuras. Indt liatuo animiu non
ormirt. Ttrtio, Omnibui hominibm poft
haoc »itam aui felictm aut miftrHm ftn-
tum cflc cxpofitum , in qutm ttiam , fimul
tuqut tx h»c vit» difcedunt , inirediuntur.
€>uarto , Animatpatrum . qui io fidc Sc ci •
fpcdatiooc Rcdcnitons dicm fuura cxtrc-
Cium obicruDC , iuiflc ad locum quitiit»
g»udii^ht»tit»tit , & bcncficaDci pcz-
fcotia pocicas cflc , (imularq; cx corporibus
exccflcrunc. Quinto , Vbi locus illc quiccis
fucric , ao in cilo propnedi^o . in quod
Chiiftusadfccndit ,an*Jf/r«illud, dtfinire
nonau4eo Si quisaudc u . puco iubcodum.
vtratioocs p ofcrat, autfllcnciumilJiim
poocndum. Stxto, Addo,inc arbitrari ftli-
ett»ttm\\\Ai\im anim»rum oon paium au
AamChkifli tn coeios adfeenfn , Ac plcn
confHmmattd»m poft torporum refurriQio-
vtm,(j^ tjt»Itmiouus EcclefiA in coclunw>i
troducJtoutm Scio .id prob.indum in coclo
fuilic.pcoduci Scnpcura; ioca qiixdam, ni
mirum. Ecclcf ix. Spiritui rtdit »d Dium
qui dtdit lUuMi vcium aot dcomoibus id
nominum qualiumcuiiquc Spiricibas in-
cclli«;cnduni cft , ic ficnihil ad rcm,aur. fi
dcfo|ii :>rnorum inreiligatur, noo fcqui-
tui . reJit ai Dtum ,trgo in etlum prof^rit di-
Hum, *>cd maiim priorc moJo incclii£'i , dc
tro >tu ad Dtum crtaiortm (y conjtruatortm
animatum , & ludiccm itae ancca^a:
Eno(hdtctti4r»ffumm4 »d DtHm,Eluu ra
119
ptiu incdlum.Sciipxxtet^\iim quodcxcm"
pla (inc cxcraotdinatia , non fcquicur^iM''
ehum , quia aflumcus fir ad Dcum,io edlum
fummumeCCc cranslatumiczlieoimvox la-
citispaccc : ica& dc/fr/f/> S lAe M»rtyTim
in i.Rcg.i.v.i3.&: V»tab.uni incuodcmlo-
com.Primiii* dormientium Chrifiui.i.Cot.
tf. quod vcrum ooo vidccur . (t Enoch
Eltiu corporibut fuis immort»iit»tt donacit
in («/M;nyw/>rr;»M;;>adlccndcrint. Laxjirus
dtUtui tfi in finum Abr»h» > vbt folatio
frueb»tur. Scd finum Abr»ha ipfum caium
flgnificarc oon probatur : (ignificacur L»-
ZArum rccolledum cflciounumPtf/rMfui
Ahr»h»mi, io quorequiefceret iofpeplc-
ox bcatttatis prr Chrifiu itx czlis ipns obti-
ncodz : qua dc caula Apoflolus poft Chri-
(ii ta czlos adfccolum , dtfidtrat effe cum
Chrifio , M 1 tth 8 Multi venientts »h orien ■
tt occidtntt »Jfidtbuiit cum Abr»h»mo,
Ifaacody lacoho in regno ct.lorum. At indc
oonfcquiturcosfuiflc >d r^ioproprit diiio,
antcquam illi^iflldcant quiex geniibiis ad-
uocaadt fuut. Maith. i)-. appatct taatum
du^cfTcIoe», vniim dcllinatum piu . »iit'
rum itnpiit. At lodc non (l-quitur locum
/>/»dcAiaatum fcmpct fuiflc ceium fupre-
mum : uuoquam tueiuatpluraioca , qiiia
nunquam//Mrri ftatus, at aoo occcflccd
\'i(inx. eadimloc» (ttramutationem j modo
nunquam pooatur terciu^ ad duo priora
icccdcns ,faluj in.iDet cius didt a>ic1oii-
ras. Matth.4. Mercts piorum diciturfutura
inct^u: Efto Eigo ftatimpoft iw<?rr<''»
tunc trau^fcicodi xacilumfupremum. Non
icquuur» quia uocum Scnpcuram rcfpiccre
10 promimooibus iftis ad tcmpus quod
>p(um iiidiciu/nextremum fcquitur : luxta
I d : Ecce vcnio, {3* mtrcts mea mecum Rc •
Ipoodcc ^nja : Etiam vtnt Domini Itfu.
tiodem modointclligcnducftquod Lucz
i(i dicitur; ktcipient vos in aiemM tabera»-
cuiaincmpe poft iHdicium extremit , faltcm
poft Chriftum:(^\xi dc b ui c mafiones illai pre -
parartiiiii Aifl.i;. dicuutur pac:cs r«/// fide
qua nos<«/?#/iV4//ifatcor. Ergo fcmpcrfuc-
i unt in ce^io ctiam aotc Chriftum, vt nos fu -
titrifumus poft Clariftum. Noofequicur.
^ ant cnmi 10 glorificAtiont gradus, ncc miril
lidi-
RESPONSIO D.IAC. ARMTNII
CALVIN.
^dicABCUr poft ChriAiincxlum Mfcenfnm
bcattorcs &gloriofiorcs fadli. At latrcm
dicit f.huflus-HoJietnecumeru in P,irA,ii
fo. Rcfp. Pr/wjtfDoacfrcflcccHc, Tt F.iraJi-
/m iDtclligatur hic tertiumcaelum fcu ftdts
AttrtiA beatorum : ootat cnim gcneratim
lotumfAlicitatii. Stcundo.Chryjoficirm di-
cit huDC primum fuiflc > cuius anima in ca
/«iwiogrcflacft.-ocquc iuir ante Chriflum
& aotcquam vtlum templifciffum tfftt.
Vcrum hi(cc locis opponitur adiKtrabi-
IhiWiMJpenfatioDci > lccundumtcmpora
Chtidum antegrejfa & iWum inftcutat dif-
crimioata: cuius dijpenfatienis illuHre ci-
cmplar fuit ttmplum Httrofoljrnitanum»
cuius pars cxteroa pcr iotcrpofitum ve-
/M«»Biic fcparacafle diuifaab tila > io oua
S4rrr</0mquocidie comparcbant, ^dicla
{\iic,S.inHM ftmBorum , diftiowlc contra hac
qux //m^fldiccbacur. Heb.j.i.j. ftxSan-
ffafanfiorum C4iltim dcfignatum ftiit. Hcb.
5.14. lllud ctaufumfuitftanttprioretaitr-
nacuh, vfquc dum in illud Chnjlusfctfro'
frium fanguintm ingreffus efl. Hcb. 9 . 8. x 1 .
Qui taoquam prtcurfor nofler przirc dc-
butc,vc& nospoflcmus ingrcdi iocaqux
imtrti^vtlumfunt.Hchx.S.xo. Adquodi-
pfumncccflc fuic vcnobis littrtat daretur
ingrtdiendi infacrarium ptrfanguintm lefu.
ea via quam dtdicauit nob%4 rtctnttm (V vi-
uam , ptr-vilum , idtfl.percarnemfuam.
Heb.10-t9.to. Qua dc caufa ScDiorcs,
qui pcr fidcm Dtoplacuife ttfltmonium ad
eptifunt. dicu otur «o» accepifft ftu obtinifffft
fromiffum i quod Dtui de nobii {t^uiChi*-
Aumfccuti C\im\ii)mtlii4H]uiddam proui-
tUrat,nifint nobit confummarentur . Hcb.i 1 .
19.40. Ethxclocapotiflimc cffiiiuotvoa
cum ifta dijptnfatient vc fcoccncix affir
roanci ^*/r«fuilfcin tnealopropritdtaoxA-
ftipulari non poflim. Quod netantoperc
iamcreprchcodaoc fiatics ooftri , oppo-
oamiUis voum acque alterum ex reccptit
DoQoribmEccltfunoflrA. Caluintot loihc.
Iib.4.cap.i.fc£l.ii. 6>u4, tnim ob hoc vnum
Eccltfm difftdeant.fi altera cttra conttHtionu
libidintm , citrapwuicaciam mfferendt, ant-
mat ftcrfcribtt* demigrantei in catlum «cn-
uolare puttt,aUtra nihiltutfit dtjinirt dtbea,
cAttrum viueri tamtndomin» certoftatuatt
vidcatur ctiam loftir. libr.j. cap.if (c&.6.
Valdt fitorquentmulti difputando, qutm lo-
cumoccuptnt ( animtt,) an cilefii ghriA
iamfruanturntcnt. Atqut jiuUum (jftt'
merarium ifl dt ribut incognitit aUttu itt'
quirire , quam Dtui rubu fcire permitat.
Ecce,iile dicit fi:iuoIum cfle coDCcodere«
an animxmortuorum iam fruanturgloria
cxlcfti ncc ne , & dc co contcndcadum 06
cfl*eiudicac. Ercgo condcmnor , falcem
accufor , quod 000 aufum aflirmare
trum animat ixitc Chriftum fuiflc in cacb,
frobrie tUiio. Martyr vltcrius progrcdiiur, 3c
aflirmarc audct nonfuiffe mnimat fatrum ^■^^TTR.
ante Chriftum in cttloproprii di3o lu 1 Rfg.
1 v.ij. Sunc verofiroger , adqutm iocutr»
Hencchm (^ HtUtu translttti fuerunt, dicam
me fimpUciter tgnorart , quod m diutnit Uttrii
idnon tradatur. Si tamtn vtrifimilit rtui»
fequendafil , tlios dicirtm adUcum Patrunt
vtl finum jlbrahi fuiffe ptrduiJot , vt ibi
Chrifti rifurrtlliontm exfptnantes vna cunt
beatu patrtbm agtrint, vt foftta cum illo iant
rejujcitato , Jupra cttlos attoUtrintur. Vbi
notandum, quoddc Htnocho & HtUa du-
bitccvbiflac , atanrcucrancctdicttdciiii
quifuDCi>>)7»M.^^rii^« , Dcmpc, dcpacti-
bus , illos cum Chnfto refufcitato fupraca-
losfuiffefubUitos. Quodappaict ct cis,qu«
paulo poftaddic : 6;iiiod ad fubUmem iilum
afcenfum attmet , concedimtu ntmtntm iUo
jjtpctitum antt Chriftum. Htnoch igitur
O» Htlia* adpatres iuerunt , atqut itlu vnm
cum tU Chriftum exfptUarunt , qutm cum
adutnifftt in cilum comitati funt vna eum
cAtiru. Vidcatut Bullingcrus m Luc.i6.x;.
Hcb.9.8. i.Pct.j.i^.
Exquibusomaibusiam plaoum fccilTe
meatbitror, Doocaoium wsiitii dubiiatuli
cauCis mchabcre , fcd ctiamfl dixiflcin,
quodhicmihiimpiogunt, idco reprihin-
dtttdmm Doo fore: & quod maiuseft , toU-
randum fuiflc, licct (implicitcr aflcucraf-
fcm aoimas pattumantcChriftiin
cxlos adfcenrum ia cxlo
floa fuifle.
I
AXT
I-
AD XXXI. ARTICVLOS.
Articvi-vs XI.
Duhtum ejje , an Fidclcs in Veteri Tc-
ftamcncoinccllcxcrint , Ccrcmo-
nias legalcs fntfe typos Chrifti &c
benciiciorum cius.
RtSPONsio. Noa mcmini mc viiquam
iddixiire , imooondixiflcdio, qutancc-
dum audm dicerc: fcd dixi , qitouiquc Vc-
tcrcs itvicllcxcrunt Ctremoniiu leg*UiC hri-
Ai typoiixix^c , non inutiliccr ioqutn poifc:
(altcmooniQCcllcxiirepiout iam paccfaiflo
Euaogcln mydetio iaceliigimus,mihi ccr-
tumcTlfDCcpurocn?. qui ncgareaudc. At
vclimfratrcsnofttos opcram furoctcpro-
ligerctad Chridi triJtMnam ia fcrraf m»-
dio maK/to»ew fignificandawi loAicucani
fuiirc, ni(i CbriftusidcxpficuiflctJEcquid
noxa:ailfcrtrlljlcoccntja , quum, ^utita
tciitiunt, nun ncgcnt^«fmillacadem ia
fidtinfantilt£3\\xo% cflc fadlos,<}ucniadmo-
dum>w/i«j tam hA.rei cft patetnotura bo-
norum, qunmJiliHSM/jiltiu. Si quistndc fc-
qu I d jca t ,(alu os circ£»d os n nc/i/< C/-'rf-
Jtum : Rcrpondco , fidemqua; in fnlutare
■Dri . GilutC ! 'i illoprominamintue-
tur,& exjptii.i. / ; . tiitionem //r-»f /«gcncra-
li ooiiooc intcUcdam , cArfi^ieri in Chri*
Jinm iMxxititJptnfAtionem illius tcmpons:
quemadmodum viderc eft c» iftis locis,
Cicncl.4^. Snlutem tuamvelfMlutaretuftm
bandi,quod/</^/«in V.T.idintellexciint. cxjpeaauilehoua. EtLuc.z.dcSiraconc:
Sctuotenim td ipfum non modo io du-
bium Yocari a nonnullis , f-d & fidcnccr
ocgari. Expcriantur &: vidibuin quam id
futHrumftdtfficile. Loca entn.quastj pio-
bare vtdcncur tam fpcciofc ab .nduciruiis
ipfis cnpiuntur , vcquinoo (oiccaflcuciri
aiH bcDcprobaris > facilc ad dubitandura
. inducipoirit.anfidclcsfubV. T. iftius rci
uotttiatn^abiicMat t prarrcrcm) li cogitct,
totam vetsrtm Ecclejiam ia nifantili ttatt
fitijfe. Gal.4 ^.«dcoqjc vtri/in/cMi Qpuif*
fcicui an compct J t ki iftis c. >. poralibus vi-
icaca.
. ^ imej-
'■ iolpiciantui
.picamhihi:-'
uoSc Ap( fto-
dcrc Jpiri/Hali(t,Un
dilpicuDC.qui no!
fem infans ^vtinf.i}
acipCiio.
lii iicplana, vtabfqucMcf-
(ix pixuu inceiprctationc ea intelleifluri
fucrimus fccundum Ipintualcm iatellt-
geattam ? Quod Abrakamui dtcitar ViJif-
Jeditm (. brijfi (jfgaHtJiueJfe, iotctpretaa-
cur qai cootrarix (uuc fcnrentix merony-
mice intcllrgcodum.quia "jideritdiemlfaa-
*i, qui ciSit t/pi*i Chrijli , Sc propcccca eiiu
diei.dies Chrijli. Nulltus ccrtc altcrius eau-
«iiimcuciofitioScriptutt» , quam iftius.
Coofcratur quod diciiur Rom. 4. pcnc pcr
totum caput AcJideAhahi , eius fidei ob-
itSe, & mooftrcturex co , QMoAAbraham
erat ifife exJpeSans eonfolationem Ifratlu:
&i ibiiicm: Anna loqHebaturdeeis amnibm,
qHiexfptfiabant redemttonem tn JerHfalem.
Veiuin coimucro fi coofidcrcmus fidtm im
Chri^um.^MZ Nout Tejlamenticd , in il-
ium .dc tanquam in Regem Spiritua em ^
Cdlejiem , qui fais bonadctealefiiafajfione
<^.»>tfr/f fuairopcuata, tunc mator hicdif-
fi fu tas cxurgct.Quis plurcs dc Me^ia ptv-
n> tjftones acccpic.quam Dantd, autpluradc
illo vaticinatus cft? attatnen non immerico
?|u:s dubitct.an OiwwWintclIcxctit Mefftam
oic RegemfpirifHalem ^cAleJlem , quum ^
illc, vbi cor fuuin t ffudilfc vidcrur ad Do-
miDum , ne verboquidcm eiu* ftuinttUi'
gentit, iodicium pi xbcat , qund tameo ma-
gnopcrc ad magDiHcandumIchou.im , 9c
fiduciam fuam confirmandampcrtincbar.
Qux ipfius Chrifti temporibos dc Mejfia
ciufquc rtgno in toto Ifraele fucrir mtitta,
adparct ooo modo cx Pkartjtm ^tottpo-
/*/((). vcrum cx ipfis ctiam Chnfii difcipuln.
^uuiniam iutcgrumtricnnium &lias
cum co conucrlatt fuilfcnc , & cx ipfi us orc
apcrtam rtgni eihrum mcotioacm larpe
audiuiflcDC : & quod magis miraodum cft,
ChriJIo iam a roorruts rtfufcitato idipfum
nondum incellcxcrunt. Vndc videcur ho-
ram alccrucnimdiccndumi tnt notitMm.
quxaocca fuit , paulAtimftriig'e. aatPha-
Sam.j.
inpromilfisiftis . qux fidcapprchendit, rifAOtodtolefHillam corruptfft. \n ntHirum
C£iiftua>vtdetic. Signum lonA quis lotcl- vctiiliQiIe vidccur. Nou iilMd: tum quu
pt»-
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
ni
piopiora fbcruntccmpora Mtjfu,eo fucrut
<Uriorts Profhetu Hc co,& manifcriior illa-
xumiDCclligcQciarncc finecaufa. quiatunc
cxpitmagis magifquc eflc ncccfuiium,vt
illa^r/eaA cicdctctuz ciXc MtJfiM, vclCil-
cem adpropioqaarc tcmpus» quo illa fidet
cHct neceJfnrtM. Non h^c: quia illud oiiium
conccpcrunc ThAriftticx ipfius prAdic*tio-
ne^fniracnlu : ac fubinitium fuD(flioais
fuacaduocauir ad fc difcipulos illos duodc-
cim. Sciocilctquicx Jl.»^/;»** ciustcmpo-
jis mulca profcruor dcSf^iritnaltregnoChri-
fii i fedcafuisauthoiibus rclinquo , quia
diiudicarc mihi non cft intc^um. Mihi
(/)7um vcifanci tnilla maccrta « &:proba-
rc Tolcnti pcr 1'rophctitu anttgrejf»t re-
gnum Chrijli Mejfu forc Spiritiuile , non
parua dijficultM oboricur , quum ramcn
plcrofquc confuluerim , qui dcifla matc-
lia fcrtpfcrunt. Expcriancur qai hicdu-
bitaremn permittunt , (j^Jpecimm cx\\\hc-
ant argumentorum , quihusid probari pof-
fcpucant, cuAcnauactllMjlratilumine So-
fiiTtJlamenti : fpondeo, aon tam fmijlrt
iudicaturos dc iis, quifc hic ht.rere fatcn-
cur. Hzcaurcm a mcailaca func , non vc
ocgcm fooccniiam fratrurohac inpartccf-
fc vcram,n-.ultoraiDUS vtconfurcmifcd vc
doccam , fcrcndam cfTc imheciUttatem
cius , qui dcgmatijltn ea in rc agerc noa
«udcar*
Ar T I c V LV s XII.
Cliiiftuin pTo omiiibus & finguljs
mortuum tfft.
RisroNsio. Nuoquam a rfK: di<flum
cfl Dcquc publicc oequc priuarim fne ad'
dita explicatione , quamcontroacifix,qax
dccarc moucnrur, ncccnariam fcccrunt.
AmbigMttatem cawwU^hciphraJifiJla: ni-
rnirum ; Aut prexium mtrtii Chrijii pro*-
mntbus d^ijinguliidatum , aut omniiui
pngulta, adplicart 0» comfnunieari redtmtto-
nem illoprttic impitratam. Hanc ftiuenttam
^oimprobo » propterea quod Dcuspct-
cmtorio dccrctoflatucric, sifoli fidelei re-
4tmitoniii(i\\x% parttcipcs Siavpriorem fen-
#(0/^;0quircpudiaot , vidcantquomvdo
Scripturit rcfpondcant diceotibus , Chri- \^Jf/m\ t^
Jlum ejf$ mortutim pro omnibus : Ejfe propi- j
tiationem pro peccatu totiuf mundi : f^liff^ioaM 6.
ptccatum mundi : Camem fuam dedijfe pro
mundi vita: Chriflum tjfemortuumetiam ' '
pro lUo ■ qui efca alterius perdi potefi: MerctuB
ejfe iUos etiam qui jpfum ainegdt, exitium
velox fibi accerfunt. i.Pct. iz.i. Quicrgo
fic loquitur cum Scripturisloquitur : ^ui
ifiampkrafin repudtat, audax c(t &i fcripiu-
rarum/«</rx,noa tnterpres. Qai vcro illalo-
ca eonutnitnter analogiA. fidct cxplicat, offi"
cinm facic interprttu boni ^ Prophett tn Ec
clefia Dei . Dc interpretatione icaquc cfl coh •
trouerfia; verba fimpliciteradprobari debtntt
quia (unc5ciiptura; verba. Profcram vaum
aucaltcrumiocum cxPro^ero :o,
vtconrtcciftam di/Iiaiflioncmtuji.uaac
vfurpacamfuilfc : §luidicit tjuodnonpro to- ^""•J-.A'/*?
ttui mundi redtmtione Saluator Jit crucifi-
xuf,nonad Sacramtntivirtuiem,fedadiH' ^**^'
fidelinmrejpuit partem , quumfanguii lefu
Chriflipretium totius mttndifit : A quo prt-
tio extranei funt,qut aut dele^ati captiuitat*
redimi moluerint, autpofi ridtmtione adeaa-
dtm funt feruitiaem rtHtrfi. Eralioloco:
Quod ad magnituditum (y potentiamprHiit
C^quodad vnampertintt eaufam generis hu'
mani.fanguu Chrifit efl redemtio toiitti mS-
di:J'ed qui hoc feculum fine fide Chrifii ^fint
regenerationit Sacramento pertranftunt , rt-
dtmtionis alienifunt. Q3C eciam totius an-
/i^w;/4^MfcDCcaciac/l:quod vclim a mol-
tispaulo diligcatius conitderari.ne cam fa-
cile»»Hii//<>ni<cnmcn itnpiDgaocilii , qut
quidpiam profcrtip(isaatcaiaaudituai,auc
incognuum.
Articvlvs XIII.&XIV.
Pucdtttm originalc ncminGm condc-
mnarumm.
Omncs omnium Gcntiura infinrcs
moricntcs fine ptuatit adualibus
{aJuosclIe.
REsroNsio. Hoc articttlos 17. .B^rrM
tribuunc , quos ad augcndum numenim
dnosfccciuDt , qaum vausfui^cffiet , cx
quoalieracccflariofcquicur > cciam cxi>
pfo-
AD XXXI. ARTICVLOS. itj
pfbrum fcntcBtia.Si cnitn neminem damnat
fecr.uu origi»u,neccCCcc(komnes fahmioxc
<^m acJimlianuBaifG perpccraTUoc , qualcs
(unc/>>/iiHm0/»»«;finedifcrimioc;ni(i quis
i»edtum inicxfalutem ^ damnattonem po-
uac ftatum , cadcm (luhicia qua Pelagium
dicic inccr falutem ^ regnttm ctUrHm di-
(iiax\{['cAHguftintu BorreM autcm ncgac (c
▼oquam /lubl ce altcrutium docuiflcicon-
tuliflc quidcm priuatim dc ca rc cum noo-
OuUis Theologii candidaete, quod liccre fibi
arbitratur:imo &y«fy*»/ir» , indudumra-
tionibusiquas Uhcnsexamini fratrum fub-
iicic , vt li iAisconfucacisiedlius cdoccri
quc3r,fcDccotiam murcc.Rationcs lix funt.
trtma, Quia Dcus vntuerfum genui huma-
num io reeonetliationti gratiam airumfcric,
& cum./f</iifn0omnibufqueeius fofteri* ia
cofoedmgrattA iniucrir.io quo remifftonem
feccatorum omnitim pollicctur quotquot lo
tllo faeiereperftabat, &aducrfus noc nonfrt,-
uaricabuntur . Cxtcium id oon modo cum
^i<imtfiniuit,fcd&pollc«cu t^oacho rcd-
intc<;rauit,&poihcmumpcr Chrtftum le-
/«/]»coo(irmauic& confummauic. Quum-
quc infantes fadu4 iUud tranfgrejft non fint,
non vidcncur condemnattotn obnoxii , oifi
ftatuamusDcum iUaciditionegratiofa, fub
quatamcD & ipC faederati comprchcnfi
nicruoCiCum infanttbtu agere noUe. qu i ante
atatem adultam cx hac vica difccdunt i &
proptcrca iWoivt^condiiionem multo ejfept-
f0m/) quam 4</M//<7r«;» , quibus czpofiM cft
ttmtjfiopeccatorum omnium , 06 modo cius
quodi»j<<^r»0perpctrarunCi verum& il-
lorum qux ipfiperpetraruntinpropriitperfo'
nu : peiorem 2\itcin nuUa ipforum culpa aat
tnertto, fcdquia DcoficDtfumimicumiHit
mgere: vndc IcqucrcruriDcum ii/o/T/ffl* co-
demnare obpeccatum eommijfum ante faediu
frattofumpromiffum v cl tnttum , perinde ac
li ab tUofaedere iam prtcedaneo Det decreto
cflcnt exelufi fyreieHi.promiffumif} de Salua-
tore adtUos omnino non pertineret. Secunda
Quum Dcus ipfiAdamo, qui inproprtaper-,
Jona pcccauit & voiuntatejua ItLera.peccatH
iUud cendonatitrit ; nullamcfleracionccur
Deus/^ peccatH infantib imputare volue
ipfiinpropriijperfeniiCxit^crent,jdco^l»C9.
d u peccarepcffent arbitratu proprio. Ttrtta,c^*
Deus fic vidcatur ctim infantibui rigrdimei-'
rf quam cil ipfis tliabolu. Rigor n. l)ci ad-
ucrfus Angelot Apoftatat fuit fammiu , C9
qnod ip n$ peeeatum ab iis pcrpetratum con-
donare noluit. Rigor idcm aduerfttt infan-
tes, qui propter Adami peccatumcondemnJi-
tur. Aieo maior . quod omocs Angeli in fuit
propriisperfonispeccarunt,tnfantes tn perfon»
parentisprimaii Adami : quadecaufa An-
gelt ipfi tnculpa quod peccatum, quod vtta-
repoxctit,admifere infantesnonin fw/jp.i.oifi
qua/w Adamoexiftentes eius voluntatrpec-
eato f^ctifpi, inuoluti funt. Ec hz quidc ra-
cioncscancifuncmomcoci» vc& cgoputc
qui concrarium (lacuuocillas confurare de-
bere,antcquampoinocaiiciii notk htrefect
itx\pio^cTC.Oppoauot,{cio,Antitjuitahm,
quxficiudicauit :ac Antiquitate oppooctz
000 pofluncilli,quihacip(aiorc,vbide/«-
lute infanttum2g\tQr. AntiquitttiiixxAxcia
ftarcnoluot. NoyZriautcm fratresibAnti-
^M//4/rreceduochocipfo in ncgotio bifa-
riam. ^rr/no. qQodaaciquicasAacuicomMri
infantesc[uifine baptifmohiac difccdunr, tn
dMnatione(\xt\itoi : qui vero ^^///i4//ance
Atatem adultdmoti\xM\xt,faluosfore : quod
zh Auguftinodogma cathoUcum eflc aflcri-
cur,his vcrbis ; Nolicredcre,nolidicere,noU
docere , infanasMnteqtia 1'aptis.entur mort*
prAuentos , pojfeperuenire ad indulgentiH ori-
ginaliumpeccatorum ,fivis eJfeCatholiciu.
Hocsctorso(lrifratresa\x\\o modoconcc-
dunc, fed vcriqucparticontradicunr. Se-
eundo,(^\xoAAntiquitaiiiit\ii\baptifmigrM-
tiampeccatum ortginale iufcxicib iis ct;am
qui/r/i^-y^i/j^r/nonfunc: iuxta illudPr*-
jperi Aquitanici,qHi dicit , ijuodab his , qtu
non funt pndeftinatt ad vitam non attfe- p^^,/!^^^
rat percepta gratta bapttjmi origtnale ^f- ^ Gai!*r»
catum,nonen Catholicus. cui etiam fcntcn-
lix fracrcs noftri rcfragaocur. Non vidctur
autcmxquum , vtquandoipfisvifumcft,
grauent kfedijfenttentes, co quod patriltte
dtjftmiant, &rurfus, quando lubct.i^/-i
patrtbusdtjftntiant locadem raatcria. Ye-
rum ad iplam ^/f//^M//4/}/fenc^ciara qu©d
fentent.i.
rjt,<i\xifnjidamoJ>eccaJf9dUMUif<\\x\imQO- iaiunct > dc coodernnatione non baptixjttO'
X rum
Ii4
rHm^TOfUrfilumpiccatHmcriginUi-vidcn-
cur ipfi «cqui cos infecuti funt mitigafft tam
dMTMm fentitixm» faUcm mittgareconati tjfe:
quum {lixciunihi,quodin omDiummitiJ-
fimMJAmnMiicnefxQxfntmi , aliiquodnon
fctinfenfMitCcddMmnitMntHm(Lnti6fi.cica-
di: cuioonouIliaddjJcrunrquod iflMjxxn»
ipfis infligcodafit citramorfsim conjcientu
ipfoium : quamquam hoc tpfimfequatur
cxeo«quod pacnMm dMmni tantum pafluri
dicAatur,«<>» fenjtci : qui finfns cft vbicun-
quc merjU4 cfieonfaentii, hoccd, vbi ver-
7»ii rodem ooo n^oricur. At vidcant quahs
tlla damnatio ficqux ob pcccatum cft » va-
dc morfui confcienttt noo cxiiht.
Exhtlcc ficcradlatis adparccquiddc4r-
ticulo 14 fcQticndum fit: ialten) ua cx prio-
rcdej>eudet,vc fepMrMtm Mrticulm aptiore
couhcinoa dcbucrit > ab iis qui (latuunc
Dullam caufam cflc cur itifantcs pcrcunt,
quam peccMtum originMle quod ab AdAmo
propagacumcflio ipfos. Opcrz prcttum
autcm crt vidcrc quid ca dcrc lcnfctitD.
Tr.lumn4.Anlc paucos annos Theologti. in
D# nMtu rM AcMdemi* ncjirM Profeffor. H i c omnes
fy* graiia infMntet e/ui exfixdert eleflione funt jeruM-
RMtioK* z S. ^ffi''"''" • '-^ charitMte Mutem prtjumit eoi,
quos mUj etnftntci vacat Detu , (jftemfeJliM*
ex hMc mijera vaUe^eccMtorum ertptt , jrotius
feruMri. Quod;Ucautcm vcl/»j^rmi«/iuxta
doilrinMm fidei , vel fr*jumit ex chMritMte,
anooB licctaltcri cicra/;icrf/;;ifcntircapud
conlcicotiam fuam : quam outli omnioo
oht rHdit 3ut fierfuMdere liudet^. Nimis (aae
in3^nacllirta5rgjc-«>an!A>i4i'.^ , 3c virisfapi-
CBcious indigoa. Et qnid quacfo incommodi
cfk ex tfta do(^noa ? An quodiadecoofc-
qu- "'»rri/;j/./riii<»;ltralucntur , cx-
tra <. . ' . . . fii ctrra ipfius mterttentum lal-
uaiilconicqucotiamiHam ocptt Bortem,
jSc habet D.lHniumifiA. iorc iibicoofeDti-
eiitcm Sidin'cDtiaocfratres, & putcnthxc
eflcconfcntanca > tum :u rrfTc cll omncs
infideliuminfanttt con.. . fiem fubiici,
lofiddium dtco. (juiextrMMet futitafccdere.
Caius tei non potcft reddialia catio,quam
quia liat tnfdntes extraneorttm s faedere: vo -
de vidcturcontra loferri , omoes tnfMntet
cctHm<\Hiin fiedertfuDt faJttMri, fiquidcnn
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
io Mtate infantili moriantur. Quod quia
negaot (iratrcs ooftci, ccce quale dogma
ab tis crcditur , omnesextraneorum afaedert
infantesdamnari , CT eorum quinMtiexpM-
retuibmfaederMtuinfMntes moriuntur, Mlitt
dMmnsri,Mlios/MluMri : quod dogma an vn-
quam obtinucririn EccicfiaChnfti»pciitis
dirpictcndum icltnquo.
Arti C V LV s XV.
SiEtKnici & 4 vera Dci cognitionc ^ORAirJ
alicni, fdciant u qtu viribus narur? ^j^^j^
polfuM facere , Dcus non condc-
innabiccos , feti rcmuncrabitfc<£C
ipfbrum tpcra maiore cognitionc,
^«4acl{alutcm perduCdntur,
Rss»oNsio. Nui^q.iamid^m#dtdlum
cfk.nequea torreoij}o{:^i)\dcm modo (^ijlit
a;rrZx«. imo vcrifimilc ron c(l qucmquatn
rcrum lacratunt .^lii^uoufquc petitum cam
fnri^ndnncmentis fux fcnla cnunciaturum*
vttisipfis vetbismcnd.uii (ufpictuncmpa*
ri Jt,quibus fcnt5tiam fuam cou ntiat. Qois
cnim a vtra Dei cognitioneMHtnm »\\K\\x\i.
factccquoJ.Pto vllo modoacrrprumrfTc
queac l Nciellc (anc ci\stbonHt/if\t tfUM-
dMm f . l- j» . rttione , quod Deo plactturum
eft : ncccflc jnlupcr t It , ^t.qui i'd furrabic*
bonum effcfciMt ^ DcogrMtum^fine fide enim
ijuiMjutdJi: peccatumen, hoccft . f\accertit
notitiM id bonum cflc & Deogratum. Ha-
fleous crgo ncccflc cfkstverMm Dei noti-
/J4mhubcat ; quam ctiam Grn//^Mf rrtbuic
Apoftolus Rom.i. V1S.19 zo ii.if.i8. 6c
cap. a.v.i4.if. Cicrs hanc cxplicationem
contrMdiiiio ciixics hic enuntiatioae : Qui
verM Dei cognittoneomntno dejlitutm eft.iUM
potefi Mliqutd prtJlMre , quod Dem eoufqut
grMtum hMbet , w id remuneretur /Ui^ucprM-
mio: (^uimcontrMdtciionem auc noovideoC
hi fratrcs ooftti . aur fi«guat fibi proilut
fielidosctte, quibusbaoc lcotcntiam accri-
buuot. Detode. qualcflc hoc tfk.fifMciatU
CM quM viribm naturtL pojfunt fMcert fAa iM-
tura piorfus dcfticuca jr4/i« (7>5//riYM Dei,
inftruAa cfi notitiaveritMtit , qua: dicicuc
in initifiitiM dttintrit cegnitiotst tim, qutd dt
D40
AD XXXI. ARTICVLOS.
T)e4 ctfYitfcipeiifi , Aterni. eiui tum potentit,
SHjn dtHtnitAtii ; quz iodigarc poccd ho-
raincm vt Deumilorifictt,(^fincnglorificet
proHtncuit, omni excufntione f^oMitt Non
atbitror ifla calia»«/Mr«, <^Mx{\ntgrati*,
& Spiritu Deiid hxcmund»HM vergic tota,
cnbai poHc citra faintaccm & iniuri^m
graiii, dtuinA. Si ha:c illu modo habcrc fc
putaoc fracres oo(lri,qua; caufa e(l cur cam
Eicilc id atcribuaot iis , quos DofTc dcbc-
reat non omnino fcientia rerum fserarum
cfTc dcflirucos ? Si vcro arbiucncur homi-
ocm virihwnAtur^tfxccK polfc sliquidlfo-
»/,non abfuoc a PelMgiMnifmo,<^\icn\ carr.cn
aliis impingunt. Ei\Hc Mrticuluddctnun-
titutu vidccur iodicare; qoodarbicrencur
homincm (juidcm sliquiddcctc poflc toni
viribm nMtun , fcd eo ipfo non euafurum
eondemnationem , acf^ac impetraturum re-
munerationem. Hxc coim attributa trx-
buuntury«^/<c7tf in entintiatione , flc co
quod illa attributafubiecio idx oon conuc-
nianc ez ipforum fcnccociaj hocipfumf-
nuntiatum barefeos inftmulaoc. Sicrcdanc
\iom\nctt\ a veraDei cognitiont alienum si-
htl boni fjccrc poHc ,hocipfumpriusfuic
htrefeos accufandum : G putcnt oemincm
'viribue naturd quidpiam Deo gratum facc-
rc poflTc , hoc ipfum errort tuit dcputan-
dum, fiquisatfitmarcaudcrct. Vndc fc-
quitur aut illos ipfos Pelagiana hdreficfTc
affi ocs, aut ignorare quid prim, quid pofie-
gruo,nenexeoHdigno; & noD quiaficmcr*.
//<r^Kf7«»jipfotum, (cdquia Deimagnam
miferieordtam Sc benefieentiam dcccacidi-
plum :quod tamcn ipfum Scholafticorum
didlum ego vfurpareoolIcmcicraiu/4////0«
nem horum vcrborum : facientiquedinipfo
efi vigratia diuin*. qu/t ipftiam obtigit , hnic
Deui maioretrKgratiam largietur. iuxtadi' Matth.iy
UumChrifti: Habentidabitur, c^nocaufam XI.H.
complcxus cil, cur Apoilolis datuf7) ejfct
nejfe arcana regni ccelorum , altu autem da-
tumncnejfet. Pr2tcrhunclocum& capica
I.& tJid Rom iamcitaca,infpi€iaturquod
dc Cemelto Centurione , L/diapurpuraria, j^^j jf^ f^p^
6c Berrhtenfibuin^wniirm AftisApofto- {5.1^.(5117.
licis.
Articvlvs XVI.
Opetii irrcgenicorum placerc po/Ie^jQ^
Dcoyffje a occafionem b (jr cau- ^ ^kax.
fam impiiinuam , tjUd Dem mouc-
bicur ad (alutarcm gratiam li/ir
fommunicandam.
REsroNsio. Aotc bicnnium aut cir-
citcr fpaifi fucrunc iy.at/iculi mihiattri»
buti } quorum deeimm quintm iic habec:
Opera irregenitorum non pojfe quidem piaeere
Deo.ejft tamen eca^tum, qua Dem mo-
uetur adgratiam falietarem lUitcoinmuni-
eandam : (^\xo6 difcrimcu ctficitvtfufpiccc
\tn6.artt(uionegatiuamemtJfAmctt'c : hiCi
9im
rooaa
reprehendendum & ^ir//^0i conde- 1 fortcabcotcmporc/»^#/«^/r(>jr«j^i,hoc
idumfit. Apparctercoillos4</</f//0»« afiirmauero, quod tunc minusaudaxaut
goillo
ifla aggrauare errotem wo\\ii9iC ; (ed ncaf-
fum ; qiiiapct iftam W<///i<in«mcfFccciaoc
vt ncgarc poHimus talrquidpiamanobis
diHum \cl cogira/umc(fc , Sc (imul iulbm
dedcranc cau(am ipfos Pelagiana harefees
lofimulaodi. Sic laquco capit;it incauciis
Tcnator j qucmnexuiralccri. Loog^crg6
rautius & tuiiusfcciilcnt^n cxtii exaggera'
ttfinem iftam impcgiflcnt nobis hanefen
tentiam , quam norunt Seholaftieif Theolo-
^MC^Tc vfurpatam,& |)o(lcaimpiugunt«r-
//VM/»i7.(cdpauloahtcrcnuntiatam .- Fa-
eienti quod in ipjoeft, Demfaeiet quod infe
eft. Scd dc tum addcnda fuilfct illorum ex-
pudenticrhareticm ncgaui. Vtuc reshabet»
dico boQos illos viros ncque fententiai ne •
ftraf Qoffcncque phrafes fcirc quas vfurpa-
mus , ncque, vt(cuot,/*n/i/i//7rj/</</win-
Cciligere: vodc mirum cfl illos multumab^
errare k vero , quam fui^ verbu neftra* fen-
tentiai cnuDcianc,aur»»/7r« verbuaiios fen-
/«i//,yM«jncmpeatfingunc. Huiustci maoi-
feftum (peamcn prxbcoc in hoc/irrirMi*;.
Nara pnmo vox Irrtgtnitorum dupliciftn-
yiwaccipj poccfl. vcl vt illos notct, qui »«/-
lum Jpiritus regenerantu velad regeneratia-
nem tendtntu, (cw preparantu aQiimfenfe-
r///Tr,adco(|Uc primoprincipio regenerMfionit
piicarit , ncmpc, Dcumidfa^hjtumr*«/i- I func dcfhiuti , vcl vcfiguificcteosqui r#-
* j najcun-'
n6
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
'jlfoc.yts.
nafeunti4ric finuuM M!imSf>iritiu ftnHi vcl
ad prdipttrMtionem vcl adipfttm rtgtncrMienu
ejftnttnm pcitiocntcs > airamct» nandum rt-
geniti funt i hoc cft, co quidc addufti func,
▼t ptccMta fum Agntfcant , de iHdeltani , libe-
ftuionem defiderent libermtertm monjlra^
rMrjquxrant.attamcn nondum///>»x'/y/'/-
ritiu mftiudi funt.qua cAroini vetus home
piortificAturtSc hemo in nouam vitam rtfer-
tnMttty opertiiHfiitii. ^A/r;irf potcos clt. Se-
cundo,placet nliquid Dco, vcl vt initialu
m3io2(iiniiii(mconuer/i,jniipctx\ncas , vcl
Yt cpm tfftntiafuaperfeiium t rtiiamcon-
uerfo^renatopci^ctiitMm. SicplacetDee
eonfejfio , qua quisyi" frigidum . cecum,pau-
ferem ejfe agnefctt , idcoquc ad Cliiillum
conRigic vt collyrium ,vejiimenta,aurum
fihieoemat: Scplacent Deoopcnejferuido
amorepT o&:(ki. Vidcatui Calutnui lutcr /i-
morem initialem Ac fiUalem diftingucns .• &
BetA, qui dolorem contritionemque ohpecca-
M.non ad i^Onelfentiales regenerationis]f2i-
ccs , fcd ad prtparatoria pcttiocrc arbiira-
tur i iufam veto regenerationii effentiam xn
mortifieatione Sc viuificaiione conftitucos.
Tertio, occafioSc caufaimpMlfiua(^UiDc\i%
mouetur , non eode wo;/ofuniuur, icd varie,
Noftro propofito fcruicc fi duosioces^to-
tulcro,cz quorum collationc difiinSio cm\-
ligctur noftro fcopo cooucnicns &fuffi-
cicns.Matth.iS.v.ji.. dicit Rcx totumdtbi-
tum remifitibi, quia rogafii me. Gcncf xi Y.
K. 17 . dicit Dcus Abrahamo : G^andotfui-
itm fecifii rem hanc , quodnonpepercerufilio
tuo , vnico tuo , benedicendo bentdicam tibi.
Qui hic difcrimen non vidct impulfionit,
imo & placentia , illum valdc carcum in
Scripturis cflc opoitct. §^rto . Salutaris
gratia vcl pto ipfa /•r/w^i^r^fiflaccipitur,
Yc\ptofccunda,pr/iuenienteyc\fubftqutntt,
pro operante,\c\ pro ceoperante.ptopulfante
yc\ aperiente , yc\ ingrediente. Hzcomoia
hifi quis commodc diftmguat.& vcrba fua
fccundam iftas diftioif^ioncs vfurpct i nc-
ccflccft vtimpiDgat,& alios,quorum fcn-
ccDtiara non beucintclligit , impiogcntcs
Bciat. Si vcro quisillaailigcntcr intuca-
cur, vidcbit quod ifiearticulue futurus fic
fenfumi tx\\x\i\imyctoz Seripturit diuetfif^
fccundum alterum.
Sumatur vox irregeniti pro co quiiJM
rennfcitur vt ytnondumrenMtus , ptacentia
pro initiali ; impulfio per modum finali* poti-
tionu : & falutarugratia pro ftcundajubje-
ijuente, cooperante, ingrediente : & conftzbic
bcoc dici i doloremfirium obpeccaraeofijut
Deoplacere , vt to ,fecundum multitudiKem
mifericordiarumjuarum , moueatura
tiam hominipeccatorifaciendam. Exluicc
adparcrc puto,quam r^M/; loqucndum fir»
vbi procliuii c(i lapfmin hirefi»,yc\itx hlre-
feosjujpenfionem : cMiw^cautelanots omni«
no ncgligcntcs noscilcpco prudcnriafua»
dcbcrcDt cxpcodcrc fratrcs noftrt ,quum
Qoo ignorcnt nobis plaoiilimc cooftare.
quam ooftra dida Jimfir/t iyiterpretatioiti^
imo 6c ealumntt fiorcxpolica Acobnozu.
Vcrum ni multitudinem articulerum qaae-
fiiflcot, potuiircnt haoc & prarccdcocem
codcm capitc complcdi: vt & fcqucotcm.
Articvlvs XVII.
Dtus gratiam funm ncmini negabit
facicnti quod in fc cft.
REsroNsio. Hic articuliti ica prxcc-
dcntibus oatura ncxus cft , vt c^xxivnum tx
tribue ponit , cadcm opcra ownes affirmet;
qui vniimnegat , & reltqnos reitctat : Potc-
raot creo fupcruacuo labori pcpcrciiTc i 8c
r^jMm huiuimodi /riMm loco conueoieotius
poocre : Potefi homojinegratiiauxiliobone
aliquidprtfiare, qnodfipnfiet Deut idipfum
iargiore gratia compenfabit velremunerabi-
tur. Vcrumhuiufraodi articuloCcmpc
men falfi impcgiiTcmus i quarc tutiustuii
Kquiuocationibuf ludcrc, vt calumniafnyxs
oon 7quc facile omnibus innotcfcerer.
Cxtcrum ad hunc artieulum dicoi nun-
quam nobis in mcotcm vcniflc iftis vcrbis
tMwinconditu vri, qax primo ftjtim iniui-
tu gratiam exeludunt a prineifioeonuerfi»-
nii.qtura nos facimus fcmpcr & vbiquc
prdcedaueam,cemitantem./ubfequentem, tc
eitra quam oos nuUam emnino benam aclio-
nem ab hemine produci pojfe aircucramuSj
ctnfent*»9H4 Sfripturit fccuodum vnum coufquc vi ae Adamt quidcm natura id
ipfua^
AD XXXI. ARTICVLOS. ii/
pJltntH aozilio tiibucrc audcamus} vqJc
adpaiec uobis pcr eslmmniam hoc imponi.
5i idcm fcntiantfratics,confcnfuscftiri vc-
ro arbitrcntur AdAmMm pcrnatMram citra
&[im cft. D.Korr#w,/.i/f (juidpiam dixit,ac
non prorfm idem : ncmpc, fieripojftvt Deiu
M»gos >tl oriente venientesperSpiritMf fnnlii
internATti reiielationem , »ut Angilorum mi-
fupernMtHralia potuiflc legem fibi pofstam \ nijlerium infiruxerit de lefu , quem venit»
itnplcrc, non vidcnturlongca ?c/tfg/«abi- j bAnt adoratHm. lUndvczoprocuUubiot 8e
rc,quum ./f«^«/?i«idi<flumjlludfitabipfis iju.implunmos, additamenta(\iQZcalumnid,
fracribusnoftrisrcccpiumi fupernaturalia d/- valdt audacii ealumnu . impingcnri»
amijfa.naiuraltAcorruptaejfe, Vodcfcqui- quodrcrifimilcnoacftanobisvcl at^um
tur i^uaotuiu maDntniirMrA//Mm, tantnm vclco^/V<uw;77circ. quididicimusaudaciam
inann{rc/>prt';7//«ad legemimpltndnm, poli- illjmquiduisflrcnucaBirmanc^i , quaple-
xOf quod pixmiHum cfl, Adamum pci na- , tumquc iuniorcs & lis qai ignorant quaa-
turamfuam poimlTc Dceob/emperarf.cixra ; tum nefciaoc , laboranc , periculi plcnam
fr«//4;0Coatra/74rMrii;»difliQgui fulitain. cfleiQEcclcfia Chrifti. An veriOmilccfVi
Dcclaranc ccrtc quum hoc oobisimpin-
guotjid talc a fc itidicari.quod in noflrum
icnrum cadcrc poHIti&propterea non tan-
tum iu co vidcrcfc</^;W;///<i/«,quantum
xcuera incfl iAi articuU , aifi putciit uihil
tam abfurdum excogicari poUc . cui oos
credendo & eauntiando aoa fimusaccom-
oiodi,3cparaci. Nosillum articulnm ta m
cxxdxmimMi abfurdum , vt oullircrumla-
crarum periio facilc lUum aitributuri fi-
mus. Nam quomodoquisquod Deogra-
*«/» c ft , qu od q } i 1 1 e prtjnio falutari vcl gra ■
tiA vlterioris vcl vit* dterna rcoumeiaturus
cfl,prx(labi c fne auxiliegratit. dtuiru f Ac
ifle srticulm difcrt^ fatis gratiamprimam
3ucmpiam cordatum di^urum id procMl-
ubio fieri in quamplurimii , cuius oei;»/-
eumexemplum producere poHec rogatus ?
Qupd nosfarcmurnoo poffe. Coocrouer-
(\x cnim obnoziumcritfi pioduxciimus.
Quemadmodum idquodZx;/;/^/ii//dcfa-
lutc Socratit , Arifiidu , $c fimiliumfennc.'
quos occcfTc c(i pcr SptritumS. aut Angt-
/wdefaluteinftrudosefrc. Navt Scriptu-
ro/ viderint,& cx iisedodlifint,vizcrc ve-
rifimilc.Deindc fi frarribus noftris in mco-
rem vcniflctdidumhoc Chrifti Ad. 18.9.
I o . loquere Paule , ne tacueris , etiam multtu
efi mihipopiiius in hacvrbe > ooo facilc no-
bi$impcrifrcothuncar//VM/Mmiqui cz illo
czdudic , quum dicit, factenti quod in fe j diflodioicimus, Dcum vcibi fui prxdica
eft. Nam fi intciligit id ipfumhocfcnfu, tioncm cztcrnamitiercad populos,qujQ-
fkcienti quod potefiper gratiamprimMmiam . doipfl vifumcftfM<i/;//'/Mr/m«/conuertere
«eUatamfibi, tum ncquc«^y«r<//dicjtur id | cx illis. rrr/w,ficogic3frcnt& nobisillud
ipCam, Dcmpcgratiaprimabetitvttniivl
leriorem gratiam Deut largietur , acfiatrc
«kclarant fe per maleuolum cius,qaod ad i
dcbuic yfileruiuro, calum7U4 fidcm vuluiflc
conciliaic.
Artic V Lv s XVni.
extcma Eiiangclii prxdi-
carionc procul dubio conucrtit
«|uiiplunmos4rf(alutarcmChrifti
<ognmoncm , intereesvbinullaejl
externs prttdicatio y idqueat(t pcr in-
tcrnam Spiritus fandti rcuciatio-
iicni,4M/Angclorum miniflciiiuii.
&
ARMIN.
patiirimum didunn probari : Ordtna-
1 ccnuerfioni4 medium <^ organum ejji
: dtuint per homineifa^amprtdiratio'
yitsobltgattjHnt.atSpi-
t.:. . j- , -ira iUi non adfirinxidr,
Vtextra. >^perari ne^ueat, quanuo ipfi
Vtjumci/rasftteruttumopera humani., ooa
putafFcnt nobi5hunc«r//fMWjimpinPca-
dum, Ciltcm nonptocironcohabcndum.
Nam quod adprimum: quodextrafirdiiui-
riumcd > id in quampturimis aoa obtincCi
fic cnim crdinari rHc incipcicti fi6fii-
cundum,h vtrbi} ^eshiii^prddicatit
fii ordinariii medtupt, quo fignificatur clfe
& Mli^uodixtraordtnartum,idt{MC adftipu-
batc
[i8
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
orbe Chrtjlinnototo, tum [inchAreJissc\ er
Yorn&D c\\ , Dcumctiaro citrnhoc thedmm
Donnullos conucrtcre : cui ctiam procul-
bnic totM tifljfra EccleJi»,itno vc arbitror | W<(A(quii(iipsuancucrarrau(lcac. Tgoo-
' " ' rarc illud oportct quid fit 'uniK/rf^
yMm/;i,qui!iocaflirmabit. An quis<///i;rrf,
timtre, ctlere, hotJorsreDeum, otetiire tffi
tluhio 2ddi potTct : A eaitn Juiium cd ao potcfl/n<^/«»quxomniuma(fluum,(^ui
1/Uus ^ec MMdmediumextrAiritincm (c\\\- ~ - -
cct faluctur, t^nivn^ci humanMm prt.dic»-
ttonem, dubiumc^i , 2averO:diutniibho-
miaibHS fa^a prt.dtc»tio erdtnartum me-
rf>«n»dicincccll'chabcat. gM^r/o.Quid/f-
ficuli aut erroTii cttam iu lioc (itum cfl , fi
quis dicat Dcum tjuamplnrimes , hoc cft*
aliquttm multot > coaueitcrc pcr Spiritus
faiicit reitelattonem internam aut Angelo-
rumminijlerium.modo id (imul ilatuatur»
ncmincm conucrti nifi pcr illud ipfum |
iMrbumciaC^ucverhi/enJum, quod Dcus ;
ferhomtnesnwtuxadpopulos, quoj fibi ad-
iungctc ptopofuit. Metucndum fottc
diccnt,DC fi populus cztrinfccus "joeaio-
rum id crcdat • ic^ad\zx.2extemapridica-
tione , illam reuilationem internam aut An-
gelt aUoquium cxipcdct. Sanc, qucmad-
modum mctucndum c(l nc pancm adpofi-
cumedcrc nolii.qui intclligit hominem non
in pane folo viuere , /ed tn omniverboquod
txtt exert Det. Sed dcftnUjOC tUum mitmm
ez fuis caufis czamiDaos vltcrtus pro^te-
<iiar,quo (ratrcs noAri mchacoccafioDC
proucdlurr' noW^znudtcittm/apienti/at.
Articvlvs XIX-
Adamum ancc lap(um non hal/uiffc
potcftatcm crcdcncli,7«;4 fitlc ntn
erat opus,ideoque Deum non potutj/e
nbillo hdcm exigere poft laplum.
RsspoNsio. NiH DonnuIlorum^MiM/
mihi notus eirct, lurarcm pir calumntam
ipfis iroponi, quod hunc articulum mihi
adtribuUDt, prout vetba babcnr. Econc
&Dtiam Adamitm antilap/umnenhabui/fe
fote/laiem tredtndi, & qutdtmpropttr hanc
CMMNfm,quta Jide opusnen /«er//.Quis igno-
raciJIud ApoftoU : Ateidintim ad Deum
epertet crtdtri(rc\ crcdidifTc ) quod Deut /it
(5> quod/it rimuntrator qutrenttbui ip/um
Noaatbitror Yiium clTc MabMmetici, vd
Deo ptarftari podunt cz ipfius volunta*
tc , cft prtnciptutn ScfHndamcntum f Am^
daxSc Jiohdac{i\\\2calur/jm,t. Scdarbirror
addere illos voluiftc .pcitejlattm credtndt m
Chrtjtum i ic fanc adJi hoc ipfumdcbuic.
Nifi forte ita quis in(aniit,vt dicar fidem
emnem in Deurn , cflc /idem tn Chrijlum,
pcrfuafus hoc argumcoto , quia nunc nulla
fit vera Jidisin Deum , qua* non.^it >n Chri-
Jlum. Difoiuquc, ajfirmo Sk afftnere.proji-
tter & theee : Ad/tmum ante Lipjutn nen
habuijfe potentiam cridendi tn Chri/lMm^
quta /idt in Chrtfium non erat opus , idaequt
Deum non fotuijfeab lUoJidimiJlamixigirt
poji lap/um i hoc, nimirum iutc, quiaAdA-
muspotentiam iUam credendi/ua culpaannt^^
Jerat : qux cft fcnicutia corum , qui hoC^
mihi impingunt ; potinf/e autem exigert%
quia paratus fuit dart iUa gratit /ub/idiap
3UX necejfaria crant & /ufficientia ad cre-
endum in Chri/lutn , idcoquc&. tpfamfi-
dim diicin Chrt/tMm. Scdquumcgohic
tantum nigim , /tairihus affirmanttbut in-
cumbit prebatie herumtrtum .prefo/ittonit,
fciiicet , r4//om4additz &: eonclu/ionisiadc
dcdudx. Propo/itiocfi : Adam habuitanta
lap/um peitntiam credendi i» Chrt/lum.
Ratio c(\ . quia /idt i/la tUiopMs/utt. Cen-
ciH/iotfl: Ergopotuit Dtus lurt ah lUefidtm
ifiatntxigertpojUapfuri. Pr.pi>fiticnimfitk "
icpofitam: Adamush.i -
tampotintiMm crtdtn.tt . , iw..icct
tx hjpothtfi EuangtUi, hoc c ft,vt cgo lotcr-
pictotji Euangiltum tpfiannunttatumfMi/^
/tt ; quidam •v/r </t/^«iprob.irc nituur/>^e
argumtnto. Quia quum ncc mtntis caectta-
te, Bcc cordts obdurationt.acc aJftclMum per-
tMrbationt(c[ux impottntit crcdcodi imer-
JMcaufjcjlaborarcti fcd menscffetlueidaic
voluntof cum ajfecitbui re£}a , potuit , fi
Euangilium Dii fa^fTct ci prdnnniiatum ,
clari vtritatem illius vidtrt camquc from
bare, & corde illius bonitatem anipliiit. Ra^
tientm ilUio nuo puto qucoquain impre-
boffirum.
AD XXXI. A
iMturum, \icoq\ic illam ab ipCistroSMrinon
pojiub.V c\in\ tamen id diCpicii u Adainoji-
des in Chriftum necejfarianon fuciicquor-
fum illi collata fuciit fotcTUia credtnti in
Chrifium. Tertii vero f^iobandi necejftliit
illis iocumbir, qoia fdipfum cxpit-fle di-
cunt , & quidciu addita cjuf i , qnia yf)/4-
mM ilbm pottntiAm fua <:u\^i3perpeccjttum
Mmi/erit. Ego proptcr pcrfon* u fpc^um
abftiacbo ab iUiui *rgumenticonfutaiicne,
non quia id irr(/«/ii^//f cxiftimim :quud
fpcroywtf r«rn^r«adparitutum.P.iucaq'iX-
dam profcram ad JententiM, mei prohatit-
nem Primoidpropojltionem. AdamHmnan
h/ibuiff» /inte lafj um potentinm credendi in
Chrifium , piobo. rimo , <juia jruftranem
fuijfet, nuUaenim eratntceJfitiu,nuUa vtili-
tai credtndt in Chriftum : at Naturanihil
fruftra facit , muito minifi Deun. Seaindo,
ti^itia Dem non potuit abiUoantepeccatum
jidem tn Chriftum poftulare, Kitnfidesin
Chriftum cft m illum vt Saluatoreifj kpec-
eatu : Jcbct cigo, qui credetin Chriftum,
crcdci c /# ejfepecc-AtJrem A t li oc antequam
fecearat AdamHt,^iit ftljum. Itaqui. Deu5
lubi nJio.ytAdamns crederetin Chi iftum,
1 u fli fl 1 1 iJ 1 u m credert mcndacu. M o n p ot u i t
iU'^ur ia itBum pio6iiciilUpotentia:(^iiX
etiamcadecauG cdfruftranea. Tertio,Fi-
disth Chrif ' — ' ' nouamcreatio-
ntm,<]:i/c>,> y nm ij:iaMedta-
toreft tntti feccfltoreso>DeHm:<\\x:L dc cau-
feiunJifi homo . imo& nouitehotnt
N''.r i)>:\ir. i:(£^op(>tentitimcredeH-
, nm yi pri.nt tretitioms hTvnirii
datim no i iHc €Utnrto,Fideiin '. hriftum
ffAfcnirilurEuafi^eli.i lex&cEuangelium
ecujtjnewiCi .1 opp^nuntur\n Sci ipiurii ,\t
fer vtrum jme ftmui fjiluiiri neaueat homvi
fed li f*r legem U lu ci u . . n n o io digca t la 1 ua-
ti fer Euangeliutn; Upfr F.uangelium^\w^\i
Bcccflc hahi t> tiir per/egei/j (jliiati uoo po-
cucrit. Qa^ergoporcdcxcogitJri caulij
ob quam Dcus Adamo,CMsa qno inprimH'
Moftatu antepeteatiim cx legalnfaederu for-
nnula agcrc voluit 3c c(Mt,pra:tcr potca-
tiam eriiUttdt in Deum luxtalegem ,<:tiim
fotentinm credendiEujngelu) & i n Chriftum
«iedciic i Si dicaat vn0m fuiflc •andtmpt-
RTICVLOS. ii^
/<fnrMm.conccdam,fuinca potentit tocc ge-
neralifftwa netione & \>ioremotijftmaapti-
tudine,<\\ix cft x'ti mteUi^endi Sc vclcndi,Sc
fimiil communium omnium^ mentihus im-
prejfarum notionum fcitntia. Segabo vcro (i
quidpiam aliud pra.'tcr id ipfumfignificcr.
SiipiefUia enim Dei Euangelio reuclata mul-
tii parafangi4 prdceUit fapientie per mundi
criationem in legepatefaH*,. Ad rattonem.
Quia oftunofuit Adamum crederein Chri-
fium tij ftatu primJiuo. Hocargomcucum
nonicfutabit , nifi qiiisdicat Dcuvnpoten-
tiam homini infundere cuius nuUmfit vjw,
imo & nuUw vfw cttcpjtefi .nlfi KomiQc ai
ii7Mmy74/Mmrcdadlo,inqucm & Deus vt-
tatntincidat.tc inciderenequitniftperprA-
uaricationem mandati diuini. L oq u or a u -
tcm fcmpcr de fotentiacredendiEuangelio
ty in Chrifium , diftinfli coattapotentiam
credendi in Deum iuxta legii prxfcriptum.
Ad concluftonem iodc dcdu«n.im quod attt-
oct:illam vnico tantum abfurdoox^\\i\3o.
Si iu rc5 funt, quodhomo/<7;r;}//4//)(-r/-
deadi inChrifium habuerit inprimjLuofiji-
/M.quum illi fides inChrifium non ejfet necef-
faria, cadcmquc iUi ablatafit pojllapfum,
quum illi cudcm neceffaria ejfe coepit , mi-
lam illam cflc dijpeyifatiauem Dei .fapientin
diuini eiufque bomtati ptotfuf aduerfam,
quarum muouscft dc prouidcrc
iis.qui ipfjram fubCtimpcrio& curx Dc-
fino plura , <{Mixdogmatitifiiusahfurditai
nou faciltjidtminueniet,afud iUos qui non ex
prtiudicatis , fedex Scriplurii ludicaredidi-
cerunt. Addo nunguam iUuddogmn ift Ec-
clefia Chrifii obtinuiffe , a\itpioarticu!tad
fidemfertinenxe habuum fuiflc.
Kk t I c V l V s XX.
Non poflc probari ex fatrit Imerit
Angclos nunc tjfe conhrmatos in
ruoibcu.
RispoNsio. Et huic articuh adfpcrfa
eft r/i/M/n«/4,quanquam arbiiror ab itetn-
Jaoii&\im , cxcM//MKiirr«/xo»/mihiillr
impoairur. Koa cnimxr^AM/tdtpfum r.v
Sf r/^/Mri* probari poflc.fcd qua:fiui)i»#|#-
t:ir t^uibiu Alc id srgumeMifex Scriptura
R priba-
13 o
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
frohMiarw tjfetfl^on ita fatn temtrariu«,\t
<iicam ex S cti^tmis proOari nonfcjfe ,Ciii\is
^ontrsrium cgo non poflum firmutr cx
Scripturis ecndoccfiuert , «iamfi mihi
freUtio (trtitudinem noo ingcncraucric.
Arburari cnim AchcOyahostffcf^MX xApogint
3uam<juam ego id nequtMm: qucmadmo-
um & illi» & cum quibusmihi aliquaodo
fcrmo cft.fic dc fc fcntiic dcbcot.quod
noo cooiiouo fitrtpojfe negem, quod Hl*i
dtfficulterprnjittittrntfirmo. Namcx cotto-
auio fi-requtntiore , cx eoncionibui /jumi h»-
itnt ad populum dc illorum ioT/rm*/** no-
titiaSc Scripturarum iHttlltclu profc;2ibus
iadicium ficii pollc noo igooraot ipii. Vc-
lim itaquc illos optram fbijumertprobMidi,
dc quo dubttare mt non permtttuxt. Scio
amd Augiifimm & 4/11 ?*trts dtflatH An-
gtlorumicu^(ciitxi , dc illoium beMitudine
& confirmMioiiecotnmmbono , decerttiu
dine, qua fciuot fc numqu»m defi*tufuo U
pfnros. Nooi ctiam Schol»fiicoi haoc in par
icm ptopcDdcrc.fcd quum ar^umenta qux
producuot examioo, oon vidcotur mihi
;i7M</r<j^«rhabcrc. vtaliisidrrr^/^^^nao-
quam fitUtarticulutr^ pracfcribctc mertto &
iarcpofTiQt. LocusMatth.ix. jo.y*i/w«'
'Vt Angeli Dei in ror/o.agit taotum dc fimHt-
tudine non nuUndi ^ vxares non ducendr,
Don dicit Angelos Deem c<e1o i»m cffe bea-
tos. AltcrillcMatth x%.\o.Angelitorumin
errliafemper videtstfaciem Patrumenjutefi
inecelu: oon loquitur dc vifionebeatifita,
fed dc ilU vifione qoa adftantcs thronoDti
iujfa illiui exjpeclant : quod ex fcirpo Chrifti
adparct, volcntisperfuadcrtnc ^wfc/^rxw-
lufcandalum ponat, cai fuafiooi facicndx
kmhAd^eHtti Dei non beAtificun.vciwmad
iujfa exctpiendum paruulu tfiu cufioditndu
comparatus.Locus Hcb.i i- ii- AcctJftfiM
i.d Urufakm eeeltfttm & mj^riadtn AngeU-
rum, id non euiocii ncccHario. Angelc*ejfe
nuac beatos & m bonocenfirmatos ; quando •
quidcm ad eiuitatem iUamroelefiem ctittn
munc pcrtiheot non heatinec in bonoconfir-
mati, nempc iUi firi dicuntur ud tll*m ctui
tAwn cAleJltm tuctjfijje , qoi adhuc mfide
A:>.iulabant,^p*t tLnigma videbant.i.Cot.
i j . Bmio ^^Ktiui.tMnefore An^ehi in'
^eliciore eonditiont quam animtfinf piorum
lam beatttate cum Chrijlo apud C hrifiutm
fiuentti,tsoti fttingit: Nam AngelifuntMd-
minifiratorii Spiritm infalutemiUorum qui
htLredes eruntfalufunttrn* : quod ipfoiuio
ftruitiHm durabit ad fintm huimfecMli:
quum ioictca illi qui in Domioo obierunt
quitfcMttalab^ibttsfiui. Apoc.14. Ncquc
/tfr/icr cft illa , qua dicitur Angtksdtn bono
co>ifirmatinonfunt,poJfeexcidere.ScfToptcT-
ca fcmpcr neccflc clVc, vt metu torqutantur
UpfiufuitC^wi accidcrc potcft:8: taoto m»-
itremetu, quaoto cUrtue cogoofcuot, ia
qHod maUm iocidcriot Angtlt apoftata.
Nam eerti c(tc pofluot de ftabtlit.ue fuai
ncmpc forc Tt non «xcidant , quamqaam
ncc btati fiot occ i» ieno confirmati eoufque
vt »0» pojfint excidere: vcl certitudine tal*
ux omncm dubitationem & metum ex - '•
dtt,sc\talt, csMxmetum anxtumitt{^^
dolort tfi excfudat.confifiat vcro cwmtimore
& tremore,quofaUtem operariiubtmur, qui
dc falute nofira certitudintm fidti liaherc
dicimur. Scd quid opus iogrcdi in ifiarn
dijputationem, qua: ncquc exScripturu oUl
difficulter dccidi potcft.A: dcci(^ivt ilttaterrt
oobis ixiguam adfctct > Id poiius ftudca-
tnuistiatn voUntatcmDeifacientesiqtiem-
admodum Angelifaciunt in ccelo, aliquando
beatitatis tatmi cum i&uparticipts tjftpofi-
mt4t : prxfcrtim quum/<i«f4admodum de
Angtlorum fiatu nobis pctfcripta fint, k
fide accipicnda mandata.
Et hxc cft rcfpoofio irea ad vtgmtt/nc
resarticulos^ixntnmthifoii t pamm ctum
D. J5orr«adtributos . \ni\mh\x% KuUmeft,
cuius <ontrArtum fit ab EccltjU Cail
cicdham 8c pto articulofideihihiiMvn .
awi/ivcroitaluntcomparati , vicontrariA.
jllorum nouitattm fapiant Si faljitatem te~
dolcanrrprancrquam quod piciiquc/^rr f*-
iHmniamnobii funt imporiti.Piogrcdiorad
confiderattouem vndtctm fcqucntium,Tt \ i-
dcam . an felicim tc iudtciofiui in ilhs tum
mihtimpingendtt.iuvn errori\d hArtfidtpu-
tanduCiat vcrfari Dc\ii*f'tntem& manurr*
dirigat . tt cum veritati coniunfta benA
conjcitmii piofcrami ad fratruin meorum
quiiftfnli tranqHillitatem»
AD XXXI. ARTICVLOS.
Articvivs I.
Nouum >H;trcticum ,S.ibeIlianum,
tnib hhi'\)hcm\\n\clfedicere Filmm
Dcieflc At/V^cv.folum^niw Pa-
trcm ejft xviiyiov . non autcm Fi-
lium & Spinmmrandam.
Responsio. GjiHMto cum ti/tu>r€ , 8c
<juam folicit» confeieHtia do^m» \ \\ud fubli-
jne dc Trinttmt perfonArum tra^lcm , no-
taDt plcnquc qui mc norunt : quam aoa
dclcftcr neuiuphraftStScrtfturt. Crorthodo-
XA Mtiquitiui incoghitas in hoc articulo
explicando aui^xff^rfflrcipfc, autabaliis
Mxcogitatat vfuipatc , tota mca doccndi ra-
lio dcmondrac : quam cciam lubcns (cram
Jicmlojuentei,modo fenfum probum in cc n-
diXiX. ,i.c(izhnax\ii auditcres mtt : quz prx-
mitto nc quts putct me de voct ifta litem
quAfiiffi aliu mouert , qui iftam vfurparanc.
Vcrum quum io di^utatione quitd^ ooa
TOodo voxtlUScA ^/ew/W.qucm cgo ert-
do Sc fcio toti anttquitatt, \mo dveritnti
Scripturarum cflc cpntrArium, mwdUtu ic
fiiienter a quodam iuuene dcfcndcrecur,
oon Racjentenli* verioru fcria improba/io-
ne,co3i&ai cxplicui,qutd dc vocf Sc dcfen-
fu vocit fcotircm. Vocemdlxi in Scripturu
non contincxi , actamcn quia zhorthodoxii
cflct vfurpata , luraab Efnphamohxtcf.69.
cum a nonauUii nofirifecMltdoHoribui , mc
illam non rettcere , modo refle accipiatur.
D«^//fiautcm y>»/«accipi poflc luxta Etjf-
#ii«i»,vtTelfignificct^i'V*rea£ feipfoDttu
*fi , vcl qui m ft Detu cli : illo fenfu dixi vo-
ccm tolerari pojfe , boc fenju contraiunirt
Scripturii (y> orthodoxn vttufiati. Quum
vcro vrgcrcc Opponem hocpofiremo fenfm fc
'Vcc*wacc«pcrc. & Chrtfium reNtrazilc o^C-
■rijitt id cfl, Deumafeipjo, qm cJfeHtiac^m-
dcm habcax communtm cum Patrt,2ta Va-
tre non communicatam , Sa co fidcncius id
diccrct,quiafcirct Icinco D.TreJcattump.
m. hAbcic aljetuienttm ,zt c\i\\iiinfii/uxto-
ne ctiam fintentiam «/liunhaunirc vidcba-
tuc ; dixi »0M4mcflc illam fentcntiam,vett-
ribui inauJttam & incognitam wimCricu
tiimLafinu: imo vcro rigtdeexaminatam
eflc hdreticam , Sc SabtQitrti fmttntu afii •
ncm : qnx faic , Fiiium 8c Patrem nonejfe
dtfiiniiai perfonat , fcd vnam ptrfonam di-
uerfii nomintbiu appcllatam. Addtdi tc
prorfus contrariam htrefiv ex iltaftnttntia
dcduci pofle, ncmpc FiliHm ic Vatrtm eflc
duMdiutrfatptrfonai, icduei Deoscotlate-
ratm quod bUjphemum cf\. i'robaui bre-
uiter hifcc argumcntis. Primo, A fe, vel
quod mclius c{i,a nullo ejfe , ejl pr.^prium
perjoni Patrit, Filiuiefi afe vc\pot'Usit
nullo ,ci^o Fitiw efi Pater. Hoc Sabellia-
numc^. Secundo ,Si Piliushibcz effentiam
cum PairecommunemCcdnoncommunica-
tam k PatrttC^ Patri collatiratu , 8c pro-
ficrc2 duo D/i .-quaadoquidcm tota anti^
quitat vnitatem effentu in trittu diJlinHu
ptrfonis vnica hac cxplicacioocdcfcnditSc
(aJuauit , quod FiUm habcat ejftntiamean-
detn ttumtro k Pa/re fibi commuuieatam .
Sptritut fanHus vcro ipjameandema Patre
^Fiiio. Hjccfmttumccmporisa mcalla-
ca cxpUcacio , in qua ctiamnum perljdo;
£t dico mc in co Scripturai habere mihi
ajfentientes, 6c totam antiquitatem , Grtcam
Latinam Ecclefiam. Mirum crgo fratrtt
nofirosid aufos fuiflc mihi tanquam ^rrtf-
x;««M»impiogcrc lo quo tamcn non fyncert
&ciuot,quum voctm «mJW^*' noo cxpli-
cant, cius amOiguitattm collcndo : quod
omnipo facicndum fuic, acquisputcc mc
omni feaju ncgaic • Filium ejje cut-n)t$f , 8c
proptctca non ejfe vtre Deum : quod co
nrugis ipds facicndum fuit , quia fciunt me
fcmpci dilHoxiflc ipfos ftnfus, 6c vnum ad-
mififlc» 4/r«rMm rcieciirc. Qazrcsquum
ita habcat, poflcm limplicitcr hune arti-
CM/Mmmendactiarguere 4 proptcrcaquoi
atiquo ftnju fatcor Fitium ejfe eu/-n')fp , ct-
um Spiritum fanSuin 6c noaPatrem folum.
Cxccium iuflificandx tili phrafi Sc fcn-
tcatia; dicunc , quum Fil/Hs dicicur cfle
kfe Dtus ,tatic hocfenfu Acc\^\cad\xvc\ cflc,
quod tffeniia c^\iiti\ Fitius habet afeipfafit,
hoc c(t,a nulto. Fiiium caim conftderan-
dum cflc qua Dtus ifi qua Filius : qua
Dtus , cflc a feipfo, qua Fitius, crtc a Patrcj.
Vcl in Filio coof)dcr.iri duo, effentiM & r*//i-
tionem:Ccc\iodu effcntta c(U- ajoutlo velmfe^
R t fccua-
RESPONSIO D
rccundum relMtionrm cfCci Patn. Scdrc-
rpoadco I Primo , non poirc illo modo cx-
cutkii illum , quidicitFi7//ymhabcrcqiii-
<icm tjftntiam cum P4tre communem , lcd
nnnecmmnntcMAm t nifiim^rff^ri; loqucn-
do Secun//o,non edc idcm, Ejfenttsm qu*m
Filitts hshet efle i nu Uc, & Ttltum.qHi tjfett'
ti/imhAbtt,tfftknutio. Ttlttttcaim nomch
fetfoni c(l I quar reUticnem habct ad Pa-
trem . & propteica (loc illareUtione ncquc
dchoiri ncquc coundcraii poccfl ; Ejfentia
ircro4/yo/i»f«/wquidcft.& hicduohi intcr
fc coniparata liint, sieffenti» Fiiii dtfinitio-
^em non iagrcdiatur nifi in obliquo eafu:
oempc FiUitt ifl, qui ejfentiam diutnttm htt-
ettjioia PAtrt communicatam: quod idcm
cft>atqnc Ftliui eji qui a PAtregcfiituscJl.
Gtnerareeami cft ejfentiam communicMrt^.
Tcrtio. RcJpeiiusiWi duo , ^UM Derit 6c ^ua
Ftlists, non taniiemmici lc hibcniaffeiiio-
fis/n vd relationem.t^uim h^hcm hticdu0,ik
ffjelaniiUoep.Sci Patreep, vcl,«y*,feu
,i nuUc habert fffentiam , (jr- a Patrehabere:
quod duplici raiionc cuidcDtiflimacom-
movSito-Pritriacik.DcMsic Filius^Mntcen-
ftatanea Sc fuhordinata; aa m Filius cf\Deus:
a nuUe vero effety-ab aiio effe , a nuUo habere
tffentiam (jyab alio habert , funt ofpofita , ic
dttodtmdici non poflunt. Stcunda, in tUa
coUat tone noa conkuintUT apte <^ux confc-
ccoda fuot , ncc[acfingal*ifut4paraUelit tc
nr»tz«'i opponuntur. tixmbitternaconfx-
deranda fuot. ncmpc, Deumejft, Patrem
ejfe;6cejffntiamdtuinam habtreiUam a nul-
lo,f^haberea Patre.Syfieccha fuot & paral-
leia, ptimo, Deiim efje ^ ejftntiam diutnam
habere.^ccnQdo,PatremefftcrhabtreiUati»
anuUo : Tcrtio, Fiiiumtffe ^habertiUam
a Patre. Scd in ceUatione,<^U2m facit iIUcx-
plicatio, hxc tanqu.ini/'«r«//f/>»crunt po-
lita .• Deum ejft 8c tjfenttam a nuUo habtrt :
quod (i reciefit.tumAut Jolu* Patcr Deuieji,
aut tresfunt dit coUaieraies. A bfit j ut cm v t
iisqui dicuatF«/i«f»cnc *ro», hoccfl,
M fe Deum , illam fcntcnriam impin(>am.
Scio rnim tllos kWt^mndo commodete cx-
Prafathne P^'^*"^^ • 'J^*'-' exflicatio pbrafi ipfi nen
in Dialjtai f^tt*"''" Quadccaulacciam BexjtCalm-
Atbanap. '^^**/**» apcrtc coufcITus. quod dtjcri-
. lAC. ARMINII
nien particularum.a fet^perfe,non ita firiBe
obferuauerit. dizi tantum , quid cz ifiit
phrajibm tt fenteotia phrafibiu ijlu conuc-
nienrc fcquatur, & proptcrca iphrafibitt
huiufmodt abdincadum ctrc. Abdincoi
probationibus, quas plurimas exScripturit
& Piim^iM adfcrrepofTcm ; & C\ ncccilitas
poflulctiflatimproducamj habco cairoiU
tasa multisaonis io promptu.
Ejfe ah Aterno- - Deu«- • -Habtns ejfentiam
diuinam.
AntiUoefft Pater— Habenseffentiam
dtutr ' ' y.uUo,
y<>/ . i.afe.
A Tatrttffi—-Filim—Hahens tfftntiam
diuinjim « Patrt.
Hic ytctus c(k paraUelifmu^ ,S£ qui.fi vllo
modo iouctratut rel tranfponatur , in ht-
r«/7/;iociditur:adco vcmirci fi.itribus con-
fultum Tifum,Tt huius rci vUammentie-
nem faccrcnt , a qua re^iue 8c prudentiui
abilmuiflcut, fi aqua trntiva illam peofi-
talTcac.
Articvlvs II.
Summam bl.irphcmiam tffi dicere
Dcum t^e libcrc bonum.
Responsio. £t hic propria fua dcdc-
cora.ipciiunt , quibus prrmc licuitTct cHc
6c m.-incrc fepultis : verum quia &huius
ret mtmoritim rcfricanc, dicam quomodo
habcat. Uif^'Utatum e(t an necejfttaa ic li-
bertiu cuufqnc intcr (c conciliari poninr»
vt aliquis dui pcflit necejfar lo iiberev-
num eundemque efe!iumprodMcere,voc\hxk%
ifiis proprie wxtifxns Jlriflai dtfiMttiontsV"
futp.«tts, qnz hxfunt .• Necejfariea^iteffi-
citni,t^n\pefiti> omnibksadagendumrfn'- ifi-
tiinonpotrfl non agere vcl aHienifuA-
pendere. Liitri agit tfficitns.quip jfitu viuni-
Lus ad agendtim rcquifittipetejl non agercutl
aiiienl juam fujpendere. Ego dixi idfiert non
pejfe Dixfrunt aliifieripojfe, i d q 0c t ii h u n c
fiacm >c (labilircnt <i!o;mii . quo dicituc
Adamui iihtre q<ndcm , fcd tamcn neciffa-
ri. ^cccJiiiC-.iibere rejptciu fuiipjiu} 3t Iccua-
«■lum naturam fuam; ntceffartoreJpeHMdt-
cretidikini. EgoiIlam#Jty/iV4/«flm , ooa
admtfi.
AD XXXI. A
><Imif!.r<rd Sji,nectffarium fjr Hherum non
^e/petiibifi.Ced tntegrUeffentiu difFcrrc.quc-
aHm o d u m ,nccej]tttu contingfntia, v c I
eejfA rium contingtns , quarquudiuidunc
$ot/tm entks MmplitHdinem , eoincidere non
poflunt: oon magisquam finitMm tnfint-
tum. Lihertai3i\Mzn\ ad eontingentiamfct
tincr. Vthinc me»m fententiam iofringe*
rcoti attuletutic inftaruiam , fcu exemplHm,
ID quo necejfitai libertas concurrertnt,
Dcntpc Deum . qui nectJfMrto (jf lihere ho-
nmefi. Qaodiprum^ii?Mmita vebemca-
ler mihidijp!ieuie,yt diccrem nonproeulab-
tjfe i hlajphemia: '\r\ ^wActiam nunc fenten-
n<fium:& paucisfic probo falfiiatem , ab-
furditatem, & itifalfitate hlaiphemiam . 1 1 la m .
Qui naturali necejfitate & (ecuodum^yi»i
ejfenttam :$aturam fuam totam bonmeff,
imo ipjum bonum,JummHm bonum.primum
horutm , a quo omne bonum , per quem omne
honum,in tjuo omne bonum, ^ cuitttpartici-
patient qut.cun^ boni quid hahent,hona funt,
magifquc vcl mious^<j«i» , prout ipft pio-
pioraaucrcmotiorafuoc , illt nonefflibere
hontte : cft cnim contradictns in mdiicio , fcu
eppojttum iQ appcfito. Dtu4 autem efl natura-
tinecejfttatt , lccuudum naturam totam^
tffentiam honui , ipfum fummum , primum
honum: a quo,ptr quem . in tjuo omne bonum,
&c. Etgo Deiis non eff libere honttt. lUam.
Libertoi efi affecfm voluntatu diuin4.,non ef-
fentia , nen inteUeHus , non potentta: i d e oqu c
nonnatura ditunt in rua/<>r4/r/4/ccourtdc-
tatac:& quidem cfft^m^voiuntatit, fccuadu
qucmfertur io obitSum Monprimmn , n»n
adaquatum , mliud ahipfoDto,q\ii8cpto-
ptcrca pofieri^r efi erdtne affeiiwvotuittatu,
Tccundum qucm fcicur Dem in chieSum
fropriumprimum adiquatum , quod ipfe
9fi. BonitM vero eft afft0m totim natura
diuiiu , ejfenti*. , 'vita.inteliecim, 'VoIutUatit,
fetentta, & c. £ rgo Dem non efl liherehonmt
hoc e(l , non efi bonmptr modum lihtrtatu,
Ccdnaturalunectjjitatii. Addo,de nuUa re
iortrum natura d\cipo({ci quodfit lihtre^
ycl quodHi hocvcl iUudlihere, nctom qui-
dcin quum homo \d quodeR,fa3m efl t per
aSiontimlihtra 'voluntatt profeBas ; vt nc-
Aodkitur doHut lihere, quaoquam rrWi-
RTJCVLOS. X3J
tionemdbi comparauic ftudio a liheravo
luntatepiofc^io.BlaJphemiamididiAoiti-
cllc probo. Qaia fi Dem lihete honusefi ( id
c(i,nonper naturam,Q>naturaUm nieeffita-
tem)^oici\ ejfe Ycl fieri »oB^<»»«ri . quemad-
modum quod quid //iwfuw/r , poccft n»n
veUe i quod c^\i\i Iihereagtt , ^ox.c^nonage-
r#. Coofidcrctur difputatio itiici ?atres(jjf
EunomiumciiiCi^ucaJfeelaf : qui conabicnt
probarc F///M/»oon cticgcnitum ex Patre
ahiterno , quta ?4/»rijlum accvolensnc-
quc gcouifrcc: fcdrefcrcbaota Cjtt//-
h, BafihoS^^IiistcCfonrum: PatremncqMc CjfriUui
voltnttm oc(\uc noltntem , hoc cft, non vo- Thefi contta
luntatt, fcd »«rMr4 geouiflc Fnium. AHio- Hara.Iib.l.
nemgtnerandi noo elTe avoluntate t(cd a eap.%,
nA/Mr4. Si dicanc , DeMmctiam//^rrf pofTe
dici bonum , quianoo f\t coacie bonus : Rc-
fpoudco, non w^odo coa^ionem, fcdc^»4-
turam rcpugnarc libertati : (^ vtrumque
tum naturam tum coaiitonem cflc caolam
inttgram, tctalem , (y>fufficitnttm»d exclu-
dendam//^#r/4///».'Qcquc (rquitur, coa/?'^
Don cxcladK//i>«r/4/r/»ab ifta re , er^o illa
rcsidquodcft./firrrf/?. Lapu oootcrtut
dcoifam ptr coadionem.c rgo per Iihertaiem:
Homoaotx vult ftltcitattmjuam coaBt,ct^o
vulc illam libtrt Indigoa fuot ifta qux a
viris obiiciautur:& quibus refutaodis tcm-
pui & otium impcndam. Sic crgo Patrcs
mciito blajphcmiam impc^cruot diceoti-
bus , Patrtm voluntatefua icn voltnttm gc-
ouiflc Ttltum , quiaiode rcqucretui habtre
prtncipium tnfiar creaturarum ; quanto ae-
<juitis imptogitUT blajphemia diceotibus,
l}eum iihere ejfe henum: quum It (it honus li-
here, ctiam (cipfum Ithertcognofcat.amet.8c
omai^ potio licerefactat , cttamquum Fi-
/iM»jgiguit,& SpiritumCpiut.
Akticvlvs III.
Sdpe fieri vt crcatiira non omnino in
nialoobc}ui'aca,a<5tum,^ai4 pcc-
caro '.'w/ir, pitrarc nolii : nifi
argiitnenus t|uiL»ufclam & occa-
ficnibus , qut velut mcitamcnta
/(/»r4</iUumpatran<ium, obiccflis: 4
t34 RESPONSIO D. lAC. ARMINII
tjltw quojue obic(fkionis adtiiini-
l>ntioncir. penes Dci proiiidcn-
u.\ni cllc , qui mcitamcnt.iirtii ob-
iicif , Yt opus fuiun per adliim crca-
tutx ijjiitst.
REsroKsio. Nift quidatn nimia libi-
dioc catpcodi cajquzamc proficilcuotui,
tJi, «ct*fiones , incitnmtntM , ^ trrh»-
mc)tt»3iimc}t4m,^M\petCAto\\X[x{\\x%y^lltzvi-
dum diipcnia(,iM0f poiui yfn»! colque ncc
collMttrnlcfi hoc cii:,parKer intcncosinequc
ar^aiotctrccuDiuodiouc acxo& : vcium
quorum vnum prtmo ^ praprtt p*r Jk
iutcDdit Deus, ncmpc ixploratiorttm crtm-
tnra.Sc quorum 4//«rH/n, ncmpc, vtptr «-
ciMm crt»tnr*juum (rpm efficiMt.txoa inccn-
adRom c.f. incitarcniur , nunquam faoc in animum | dit niii poftquam pixuidit crtMurMm ifiu
tnitlMner- fuum induxiflcnt liic mihi molcltj.im fa
bM:dtcttmi' cctTcrc. Quod iplum umcn ipfis iguo-
hi qutd nd- fcercm ranquam veritMtit rigtdit jtut-
huccontjue- rn ex/tminatortbtn,U modo fyntereCl' cttrM
ritur^fol. cAlumniMm qujc a mzdtd» vcl fcrtf ta iunt
4q6.1. rccitarcnt; hoc eftj mt/tdtdn, ac(\wc Adden-
^ft! ' Dcits do aec^ac demendo ncquc mutMndo aut ptr-
tUftru.: ho ■ uerft interpretMnJo cotTumptxcnt. At vi-
mines fuo ('tcntur vlqucadcouonnuUi cllc calumniM
auxiliciejifs atfucti , vt ctiam vbiapcrtc dc illa conuioci
riUnqttit <«poiruut,illamtaracnx»m>ff»// firucrc ooo
tMmdepra' vctcantor. Cuiusrciexcmplummboci/yi»
uMtoj:atu,fi articuUpizhcat luculcntum.Nam qua:c-
fofienobtt- go ia Thcfibus dc EffxcacitMte lufiiiiA
ctrttoccM- rrouidtntix Dtiinmalo,iaao i6of. mcnfc
funts.qui- Af/i#odifputatis , Thcii if.pofui .hiccitan-
bus animMS tur,at mutile CT omiffis m.quz omniaicMlu-
irritMttir» mniMpotentrrvindiearepoJfunt. Sic cnim
M£Mri non habcni vpri« thefeos i f . ^um vtro aSut,
pottJl,e(J't cU quanqua potentiM^voluntaticrtatMrMptr-
tUtquo modomtffm.pottJlMti tamtn tiufdtm Mdtmtm fitptr
non tamcn ItgitlMtiontm.iypropttrtA ftptnumerofutHri
proprie CMU-fit,vt creaturanonomninoinmMhebdurMta,
fMm erum- a3um, quiMptccMto iiinclmfit ,patrartnoht,
pentiumM- nifi Mrgumtntis quibMfd/tm fjf occMfienibui,
Hionum. quMvelutineitMmentafuntadiUum patran-
dnmiobienw. i'!-"- 'u queobitHiomtadmi-
nifirattopents i . Untiam tfi, qui irri-
ttmtnta ifia obiicit tum vt exploret, a» crta-
furamptccMndo abfifiert vtlit , etinm irriiM-
menttt incitntM , quandoquidi txigitn Uttt »b -
fiinentuttvbiillMabfunt i tnmvt,ficrtMtura
vtlit ineitMmentu ctdtrt, lUt fuum oput perM-
liumcrtaturt f^" ■ • ! Izc vctba mcafunt:
fixquibusi//^^ ../,quz4/)/4 videban-
CUC CAlumnu firuend^i.tMvcio omifirunt , &
dcmcdioabituIctuni,quz CMlumniam ma-
j nifcfkifllmc/ro</«i»/ ^f<)»y«/4«r.Bgo cnim
ndminifirntioni* ifiiMt , qua Dcus argumen-
incitamentia nonobfiituram,ftdccJfurMm,\d-
^viclibera volMntMteJuMcootii mMndatum
Dcu^Modftqnidtbtbat (ypettrat : reicdlis
6c rcpudtaris incitamentu lilis o> irritamt'
tu argumtntorum ^ occMjionum ■ Articulus
vcro lilc Uc mca v ci ba propon]r,atquc d A-
{\xm pcjlrtmumfintm Jolum o» ptr yriotcn-
dcuum Dcumfcciiicm i omittens^a\\xcxJic
primttm iUum : tudc omittens i.onditiorum
prMMi4tm,i\xb qua DcxxipoJirttnum fintm ld-
tc di t pc r 4<f7j< crtatnrt., o c c , vbi creaturn
vull ijln tncitamentu cedere.DupIex crgo cft
i/i4f*/«/fl»/^. hoifum inucota , vtcxhifce
mcis didis cooclodcrctur Dtum nMtho-
rempeccatiiimeponi . quod nupci qMidnm
ooncil vcritiiscx lihsiplis vcrbis inpuhti*
ca conciont citatis aductlus mc concludccc:
Scd pct calumniam, vt lam paucis doccbo.
Ratto , pcr quam cx ifiu vcrbis, quz cx meie
thtfibuiia ilio arttculo ciiat* luut , corubtdi
poteji, Dtum ejfe authcrem peccati > quoil«
creaturaiDcofctargHMenta occnfiomi
/»(i/A/4patratur,voiucilc /ri^/excft} i/iM»
(\\xoA Dcus/>rxnjctntcudarpcr a^um crtn-
ture , qui/j»p peccato ab ilb pacrari Dcquir>
opusjuum tfficcrc: quod in diipltcemDc\ pre,-
cijam intcotiOQcm tcfoluitur , quai um vnn
cil,qua prMcife intcodit hoc fuum optu effice-
rt: nittra qua /r^riyf iatca dit illMd opitt floa
nili fct aclum creaturd efficere, c^mfintpic-
cato n ct eatura pniiti ncquit. l/ilttraratin
cn,quodm«. «r« ^ci obttBionem iftorum
tncitameutiirum (y irrttamenterMm tntttntn
ad aclum illum p.urandMm , nonpojfit nen n-
clum illum pMlrare, hoc cl\.pojitaii\i incitn-
tiont tttit non pojjit Jufpendere aclMtn illMm,
pcr qucni Dpwiutciidit efficcrecpttt fuum,
lccu>poHctDcus/rw//r«r/ inicntiooc fua:
vodc aaluiur ternn ratio cx iftis duabus
cifut-
At) XXXI. ARTICVLOS.
^exfurgeoSiqtioc] Dcut iorcndac per ilUin-
crementAcreatnmfmmouere ad /tiSiiim > qui
peccMo iun/Jui e(l , fMtrfmJHm, hoc cft i ad
pecc»ndum.Ei\\<^c<\\iiizn\ omoia vidcnnir
nlt(jun prob»hibtHtt concladi cx Tcrbis fit
poficis ,vc in arftcuUCual rccicaca, propccr-
ca quod iihus admintjiraiionii ^ oltenionit
'vnushic & prtcipuuijmu ftacuatocvc I>eHs
peranum creaturt oput fuum efficiat. Scd
verbailU quxcgo injerut & illi onitferHtjt,
occxjmioi triplicnlU rattoni, Qi^totumobie-
liamtntMm\\\\i\no\x\ivn rarionibus confu-
tan: folidiffimc. Occ\itT\itxttriplsci'Jltii-
liooi'
Trima , Kegmt tnim Deum prAcife
iatcudctc cpusfuumper aHumcreatur*. ejfi-
cfrr.quia dicunc Dcum nonante inccodccc
vci creaturd. ad opus fuum perficiendum .
quam przuidic rreatHr.uni{lisincitamentit
eejfuram.hoccfi, non cc/lituiam. SeciindA,
Nc^anc enim pofita illa iKcitamentorum eb-
ieciione crtaturi acium fnum fufpetidtre oo n
poffc: quum dicanc: i^xvcit^vt fi-velit creatu-
ra ifiitincitamentis cedtre , iJIc Juiun opmprr
aHum creatura efiiciat.Q^d hoc c(i,fivtlrt
cedere: 3onoi3 apcrtc nocacur libertai volii-
tatit,<^02,por\t2obie^ione ifia argumentorS
(if oecafionumipotcfk camcn voluntas nollc
crcderc/T^rm. Neganrcnim Dcammcc-
dcre per illa tncitamenta mcuere creaturM ad
ticfum patradum.c^ui peccato iunclits cR Ixoc
cd.adpeecandfim - (^aii dicunt.Oeum iotf-
dctc txplorationtm crtatHrAfudAo Dco ob-
tdtri Dtltt ttUun incitamtntu tfiu incitata,
quumquc viditillam mallt ctdtre iftis inci
M/«r»r«;quam Dcoobedire , cunciDtcndic
Deus (no ailum ipfum creaturs., id n. aeref^
rcnonclh lamcnim intcadcni explerrationf
«uentum ubtincc ailui patrati cx voluntate
creatura,(td opusfuuptper adum pofitivo-
luntate (yculpa crtatun. tffictre.K^pztct cr
go verba ijla,(^ax fracrcs mci omijerunt.ca-
Jktnnii obiuam ircquam maoifcftinime,ac
roiucrc obic^amcntum iAud fortinimc.
Quodeciam alio modo commoAio , vto-
Jr.nint) i«r^«<745 huius obicdlamcnci adpa*
tcac. Qjj duic Dcum creaturam fttam pcr
argumenta^oceafionespccc2od\ txplorart,
40 obtdire ipd vtlu ctiam iniitatasrritame-
tU, ille apcrrc dicit,trtaturMmpoffe ifiit inei-
tamentu rtfifitre. ^non peccare , a I i o q u i a
non cft exploratioobedientm , fcd in neceffa-
riam inobedieittiam dtieclio impulfio • dc -
indc qui dicit Ocumpcr///« imMm«n/4^
incitamenta txplorare obedientiamertaturA
fu* , illocoiplo fignificarrf/«<tfff>i//<j»«o»
argiimtntailtA, q\ixebiiciuntur a Deo«x-
/•/ar^trwflfwrDCcndcntCjnoncflcinfiMw^n-
ta ^ irrttamentapeccadicx fine fcopo Dtii
(cd c^cittcttamenta primo. Potentia iuxra
affeHum creatura , qux potefi illu incitariid
patrandum adumpeccato iuniJum , Secun-
do,£M#n/«,co quod creaturaper ifia ad pec-
candu tnduffa cft.fcd propria culpa yiifl.quia
debutt ^potuit afeffut ifit refifierti^irritO'
mtntailU infupcibabcrc & couccmncrc
Mirandum igicur & multum mirandum,
qucmpum rcrum Thcologicarumaliquo
modopcrirum , i\i(\imCn\^Qmihihancca~
lumniam cx iltis vcibis ftruerc: wi^iioqua
qucmfciunc/b^ryoZ^i/roiii/ii nounuUii ipfo-
rumfententiit (^dogmatuacctdtri non au-
dtre , futaextfiemem exiIltsfequt.Deum ejft
authorempeccati.idquc hac dc caula . quod
aTb\tici ilUstadoctrt, vndccodudctcpoC-
fum bons^certa cenfequentia,Deumpraci-
Jtintimdertptccatucrtatura, indc (icadmi-
nifirartemmta^t po(it2 illa admintfiratione
homo ructffariaptccet.^nonpojfit ipfo a(ftu
&rcipl3 a^umpeccatiomittere.Qux dico,ft
docucrmccx lcnteotiisfuisnonfcqui, illi
faltcm decaufa dou patiai me ab illotym
cofenfuio iftisdimoucn. Lcgancur M/#|rA
ifit. Thefes, 8c coo(lib\t quam folicttec2Uc-
rim nc quid diccic.VHdc///^ blajphemia vlla
verijimilitudtne dcd\ici po/rcc,& tamcn ni-
hiljtrouidenti* D«.ifubuahcrc, quod ilh fe-
cunduSertptura) cnbuendG clTct. Cxceium
vc lam pxolixc probc rcm ita haberc, vi iftis
vcrbisdocuj i viz arbiuor clTe nccctlumi
quum ilbm iam prarmifcrim cxplicationc.
l^aciam camcn idquc brcuinimc. "Eua noa
tantum non obdurata in malo , (ed oe maU
quidcm,ab#/«/r»<7»Mi;«/>i abftinere vo-
1 u I c q u i a peccato iunciui trat , vtadpaiercz
rUpoolo quod dcditfcrpcnci : Dtmdixtt»
ntn comtdttutx M.bocautc facilcillifuic
caoufruAuum copia : ea^uc txiguahi\(icz
4Xfi»-
1^6
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
exflorntioobedientu, f» duIIo jXxo nrgnmen-
to rutHec folicitata aTcocatore. Fadu igicut
eft vt pixccrca ft rpcns \\\\iufiumtntHmjnA-
fionu obiiccrct , quo imtartt ipfam a«i t
dtndHm,(i\ccn%,non morttmint , Jedir ti»fi-
mtles Deo, Hoc argttmtntum fuu irrtta-
mentum ndpetcnndnm cx yro^fcipcotis. fi-
nc qao vidit tUam ad tdtndum pcrmot*m
DOD iri (crpcDS , quiaau(1iucratillam«^«-
Hn abjlintre vcllccoquod^*ff4/*i««<7«wc-
rac.Quxtoiamaa Dco tribuca<lafit«ym«
fnftrntio totius inius/r/^/^/ii^nM occoe ? Si
ncgcnc > impingunt in proutdentijim,con-
UiSeriptHrmt Si omnium noftrorum DoiJo
tiim fcnccutiam : fi farcautur , liabco quod
dixi. Ac quis itdminiftrationu idius )ini«}
"ExpUrtttio^n Ena vtUetabftinereabaf/utt-
iamargumtntufolintata , & siSatanairri
tata i YC Uudem obtdttntit. con(cqucrccur
apud Dominum CT Crtatortm fuum. Bxcm-
pIum/r;i/r«/<>/</»A/in mat^inc Thefi iftius
if.citatum idcm docct planilllmc « vt lu
TA^/Tmonftratumcft. Vidcatutcxcmplum
Abfolmie, <\mpatru fuiconcubinai inctfta-
Mit, Ad noD otcafio illius aliui ptrpttrandi
fiiit hxcquod Deus illi in manumdtdtt co-
eubinaipatruipjius , hoccft. pottftati ipftus
fermifit tuf! jirgumtntum % quoiodudus
eft vt4^i»» itlum a quo natura abhorrei,
/i4/r4r«/,annoo fuit coiifiliumyf r/»/c^/;c/M,
cuiuscoafiliaiiabebaacurpro oraculis? (\-
flc vlladubitationc itarcsnabct. Acquod
Dcus banc totam rcm adminiftrautt, appa-
rctcx Scriptura, qux dicic , Dium tdftcijji.
Vidcacurquod DcusioquicDcuc.ij. N<m
obtdies verbiiProphetd fuadtntitcuUum alio-
rum Dtcrum,itiamfi dederitftgnum,velpor-
tentum qued rttffa iHtnerit. A n n o n hxc/r*
noUe , a\{\ incitetur argumentu (jf oecaftoues
ofiFcijncar» ille profctt quidquid poccft /«-
eitamentorum vt io pcccatu pcJliciac. Dcu»
vcro pnftdet hifcc omnibus S: prouidentia
(uiadmintftratomtwi, vctumlougc alium
in ftnem quam Tentator, ncmpead explcra-
rfww piimo,indc,fi cedertvtlit creatura , vc
vziacium tUumaliquidipje tjpitat. '>i a-.nd
utc rcprehcndcndum puccnc,r/>c«/;
(\cY)c\ ius ^pottntiam , ncpoirualiuino-
dotxplorart obeditntiam creaturg (\ix , qua
criandc in quoptccaripoteft , Sc a quo lullic
/fr/r^rmabftiaeri : quod li cciamaliomo-
do «.v^/9r«r«po(ru,doccanc quisillc fit prx-
tct argumenterum cr occajionum obieiiic-
nem , ti cur Dcus ctiam iUo vtacur przicc
illumpraxcdcntcm modum . quem dixi:
AuQon quia vidct rrr4/Mr/imillu nont^tu
fortitenA malajolicitari , & pioptcrca exi-
guum cllc apeccatoabftinere , ad quod nulla
aha incitaminta inftigarunt f Pcrpcodcoda
h<ft(jria lobt , cuius paiientiam tam varic
exptorauit DcMi, cui toiirrttamenta fucruc
obiicia vt pcr impatitntiam io Deum peectt-
ret,5c totahatc rcstlarcbic cuidcntci Dcus
dicic Sataoar : yidifti feruum mtum lobum,
virumperfecium.ttmentem Dei (jf> receden-
tem a maiof Kcipoadii ^acaoas. Sluidrmrm,
quum tu lUi tanteperi benedixeru f Sed e:^-
raiUumperaJfli3tinet. jlge, njquit Doim>
ous. emnta eiut tn manu tua,tamen in iUMti$
ni immtttat manum. Eccc, quid aliud to-
lunt fibi vcrba i(U , quam , irntaiUum jul
/na/edtcendufn mihi.' fci\ii\ito tibi : quao-
doquidcm putcs txiguam illi dcben iAudi
quod (rctimeatbooisabuodans Fccit 5«-
//iri«/quod pcriniirum ctat : &: oihil ctTe-
cicatito vc Dcusdiccrcc : adhucrttintt lob
diihofignicoatttmztiLtutntu ipfo argumi- | ptrftiiionem fuam , quaniuuincttauermmt
tum cft quod illi authoritatem coociliarc
poccn.& autoritoi conciliata incttamtntum
feaargumtntumzdptrfuadendum id quod
/r<>^^«rii iftc fuadcbac ? £t quidopusiirg««-
meiitis,incitamentu,irritamentii,(\ creatura
ttaadaclum,<\\i\ finc/frrA/opatrari ocquir,
propendet, tc on^oino fine vUo argumentopa-
trare yclit aJium iftum.KwpetCcAebitCciUcci
Tetuator lupccuacuolaborc. Ac quia rf«i-
tator nouit creaturam adum iftum patrare
tneum. Qop fatloquum Satanat peietet
vc fioiliccrct irritamenta matora ipft adhi-
bere, obrtnuit id,& tanico oihil cHccu:vo-
dc Dcus glorificatuua lobi pattentiaidStt-
tanaconfuftonem. Vwio ifLfulficcrcadh-
bciadum hxc mca vcibi ibornnicatumttiM
& (laiftraiotcrpretaciooc. Stcognoucro»
i{ii\b\iiargumentu\\li vtantut vt hxc Tct-
barrr;?r//conuincaiit,dabo opcram ytcon ■
fntem, A\xt ^ ac(^\ic2tn,ctdam vcris.
Axti-
AD XXXI. ARTICVLOS
RTICVLVS IV.
Jiujlttiam Chrijli nobis non iniputari
.adivptiam Jedticiaicic ncs lufti-
.ficarc.
RsspONsio. Quid iiicpotiilimumad-
mircrigooro, //; . aa mMliti»m,2a
fupinMm negligmtt.i/)).^>,egligcnii.t in coc(l>
' .^uoii Doa curjnc quomodo & quibus ver-
'•}>\sfenttntiM quas mihi cribuanc cauoricor,
Dcqucopcram daocvc mzz^fententiai co-
gnofcancquasramcn refrehcKdert yo\\inx.
quod Don dtjlingMnt diftinguen-
.on oppoQCoda. Af«////«.
2uodir,Ui. u.wL. iDctjux aequcymr/^.Dcq;
ixi, vclquod hiniHo/uantici, vtquodr^-
diQ.\jm cn jxruerfe di<flum vijcripof-
fir, vc Hclocus cAlumnti. Sed ad rem iplam.
Quamquam in hoc articulo du* caotum
vidcaotur eirc///]/?wf7i« enunttattones,tivc\ca
petentiairet (\XDt , qua: ctiam <i<Sf« djlFcpa-
randrfiiiK, vtrcsintcllfgi pofTic Vna cft,
Ju/liti* Chrijlttmputaturnaiu , Akera, lu-
fiitiMChrijiiimpHtMurtn Lufiitiam. Terti.i.
ticreitr$ iwputatur in iufitttam . fic emm
propricloqui debucruncvc mca verbarc-
tiocreat : lujltficare cnim lacius pacec,
quam imputari intuftitiam. Nam Dcus
itifitfic»tSc non imputaturin itifiittam.Oxn-
ftus feruM Dtiiufiiu iufiifical tnullas cogni-
tionefui.Aif^ui hac iti ficitaoalmpttta'
turin iufiittam. lam quod ad prtinamiAix-
Dcc.nuDquam dixi, iuftitiamLhrtfii nobts
non tmptttari , imo coniratium dixi lo Tht-
fibu4 dc iufiification» .• Thcfi i o . lufittiam
^HAcoram Deo iMfiificamur commodo ftnfn
imputatiuivn dicipofie,vtpcte qui velgratio-
J»Dei*fiimattonet:ifiittafit. quumtdnoini-
nisfecundum rigorim luru ftu legu nojt me-
reatur : vel aliena cum fit , nempe Chrtfii.no
ftrapergratiofam Dei tmpuiAttonem fiat. Al-
lernaiiuec^xAcm iftaporui: accoipfodc-
claro.mc \\\iphrafin non improbarc .• lufti-
tia Chrifii imputaur y- ' 'itntm noflram
grattofaAfitm,ittont D..,,... cft quod no-
bis imputari : imputatic cil cuim graciofa *-
Jlimatiq. Nc auccm iadcanfiquxractOf/i-
iummiA , dico mc fncti, ItiftiiiawCJirifit
nobu imputari : quia ^erba Apoftoli t
Cor.;. Chrifiumftcit Dtm pro ncbis pecca
tum , vt nostJftmuiDeiiufiitia • " , ^
■a-
m.
pfun\cqntiucicaibitror.><///r/,
ium.OjriJl i itifiitia imputatur a
mihi noD probari dixi : & ^uidni liccatmi-
luphrafin fcpudiarc . qtu: lo Scripturu aoti
cxftat.modo aullum vcsum fcnfcm nceem
qui cx 5irr/;///mprobari poffii. Rtuio autcra
curillamfArA/r«rcpudicm h-rr
q**'dimputatur intHfititam vel.i .
-^jhro tufiu ,^ ,fi i^p.^.^
firir.
u jHmpta: at Chnfii iufiitis
; ' ifittti. Patriobediendo.eniprift.
maiufiiiiafiricitt^ rigidefHmpta Er/o non
tmptitatur tniuftitiam.
Illa CDim cft vocis tt^jfuta^tut /icm-
hcatio, qucmadmodum P/yM/or aducr
lnsBtQarminHm dc 'ufiificationt igcai cx y
4.cap.adRom.4.bencobferuauit&ptoba-
ui t.Excmplo rcs potcft cbrefccrc. Si debi-
totctn/umfiortnorum foluarcrcditori cea~
///«w.nonrcacdiceccrcditor : Ego imput0
cibihociafolucum r Altcr coim^cer fci-
l^iinstmptiiationtm non curarc. Vcrc CDim
Joluiflc,fiuc<y?//7/fr hc crcdicor Ci\xcnonA-
fitmet ht fi ctntum dch\i[t,decem numcrcc.
tnnc crcditor rcliquum condonans, diccw
lurc potc(t,cgo tmputo tibi hoc in folutum,
nihilamphusabs rcpo(bIabo.Hic^r4//>>
efitfitmatto crcditoris , quan». etiam Prat»
mentcagnofccredcbctdcbiior.-qualcmc-
go.iotclli^o quotics dc tmpHr.tfione iuftitit.
qur Bu.: utfaiJacit loquor, fiuc di-
catur Chnjii .^.cdientianobu imputart Sc. Uc
wsfiracoram Deo ittfittia, fwiefides dtcatur
""^'^''fmiufiitiam.Doiuscr^oXxtct^aifia
conftijione. Si coim Vitf/»idcqunciaium,
diccntmcncgarcC/ . ■ '-tiamnobtstm-
pritarnU affirmem, a. .Ik-d abfur-
dtimmwd cxiftimcm Chrtfiitufiiiiam noa
cllc tfj.iw tHfiitiam. Si dicant voccsi impu-
//iW/alitcraccipi.pioben: ''^ 'gcr-
biprobauciint)quod:|.; _ ..it:ni-
hil clfcccriaiin.im lu/littaChrifti aobiiim-
putAturgrat^ r.^ .neTiti. Autcii»»
imptit.utngr.. . n ; ...
//«/w.aiit non gratioja ■.JigrA: .,tatur
ccUc cfcdici j 4: non^ratiof*
S impu
«ff^/ijqiiodacc(
RESPONSIO D.
irtifuiAtur in rtfliiinm adparcc ioifta
confitfwne dttorHm horum Axiomatum vo-
cttniTKpurntttit DecciTaiio nmbigue cfTcia-
tcllipcuHjm , & dnfilicem fcxiCain habcrc.
Tertiun} eKuntfMtttm efi ,Ji4tm (cu t» crtdt-
rtimfiiian in iujiitid.c^ux mca vcrba func,
vcrumiUis omillishxc fuHlituctunr :«
ertiitrtaot iufltficare: cx fitnf ttciiAte Hicc-
rcm>tiputaicmilJoscap.4.aiJ Romanos noo
lcgillc } in qiio "jndecies lila phralis vfurpa-
tui ' '■ • ruiariin in-
y?;. . ..iraijamDeo, \
f^sv.putalHmen tiii in injitUAm , ncmpc. |
iie hriqucnoa meicd ^pojiolum ^
Tfj -., . . <nt , (juii!b/'/;r4/;rocicsin vno .
capiccvfus cft .•qui cnam ab .iJrcra phmfi
non abltinct,nr77;/ irifidt ^ exfide \
y ciufdcni r.j iiici*. /'' > ■ ■ • •• ■ 1 I
cndert non dcbuerunt ,
.v;fM;n,r/>^rii/in pcrucr(ccxpliccm: quod i-
plum vidcorfaccrc.diccDS ncnChrifit iu-
Jitttamnohis tmputariftu iuftificart, fcd fi-
dtmvtiri eredert : {ed rcfpoodiid faifum
eirc,.!. Siiufii-
ttam^ . ' . j. :. 11 impu-
tari:i |uu illi cppeiiantyid no
ex mM,ied cxjuojenjH facianr , & j^>ptcrca
fccuodum fuos Irnftfi mihi ealumniam
{ltuunr,quod cA iniquum. Scd inquicnc
mc illam /jI rafin ,fidtm tmpHtari in iufi itiam
Tt/>ro/ri«acccptaminrclIipcrc,quuni fu in-
rclligcndayfgMr<i/f. Hoc crgo diccndum
eiat, qutaidfolum vcrc diccrcpoicraoc.
Italancfcotio > Sc vciba mihtant nru ver-
boramfcotcotia:/ir<yr/fMfc;r.fubm/^«r*,
idptobaci dcbccabiis quidicuoc.
A R T r c V 1 V s V.
Torum iZfwrf, ^uo cornparcmus co-
rain Deo, nusiullihcarc : dt n$n
tdntkm fi(\c,verum ttiam operjbiis
cor.im DcocomparcnuiS : rrgonon
f4nrK;w lidc, rfMOM ttum optnbus
iuililicamurf«r4in Dco.
REkroNsio. Qujcorum , qux.igun-
tur i^QKUi bunc ^'■/;>.v/«>;;!fgcc .procul-
lAC. ARMINtl
dubtoarbitrabitur me inArtieulo dc ;
Jieationt Peniificiornm paitibus far.cre.ean»
quc cx ptofciio tuv vvro co vjque
progrcllumclK ' '-.nn
ftatucrcaulirr -r^-
tr»riam,C[^
' ' ;\t •.'oi
I o-- • ■ • •• ' ^mpin-
gatut ,tumcon(i \ccalumnia,Sc
verbcnonrnecr - Egoitaqi
ncpomuini- ' ..v^ifc ,aut vn-
quamfpwf . .erc iutcodilTci
vc) ca ponciccx quibus iila eonciufio^cAvL-
cipollct.Qi! ' '^yJofuftrccrctxquismcn
tibus ad b.. iticeiprtciiijuin ,li fortc
quid di^iam cllct.quotl cccafioHcm dare po-
tunjinijlnon juificioKi.Scd opt ufn
cric vtadfcrib.im vciba mca cx ' ij^^.itiiO'
ntqiizdimdclMfiificatione, vndc hic arti^
ri//i«dcfumpiustft, vt apparcac, qua fide
iAh^iiuv.fii.Thefisnona fic habct : Extfiu
Jicfecundnm Scnpiura* pofitis cfic/udimitft
lufiifieationepro aclu iudieit vfurpatam, auf
p:'- -.^mefie iufiitia ir , tx
n. . / . . .•iadc titrono grau^ ...
pitiatort faciain pecc/ttorifed ci
hoiritnem coram Deo ex debito tuxtm rigortm
/;/ ' - .• •' .• •:Uam condortMlionemiitfiifica^
'• ■ qiiiaPontifitit negant , alte*.
rurr. til ud concedere dehent. Et hoc vfifue adea
■verumefl,vt Saneionimntmo , quaniauu
fi.lf,eharitate . jpe pndtttti , oteraijut fi,.rf,
jpti,charitalu ifuam pr/cflantifilwa plii.
rimaiaptrjtus. imaDi0
ludiccrelaturu j.:.,.:y :..,:>:■. :. ...ijiuert in'
dicii riiifJogra/ittlftonutn confcemi.ir t-
dc jenttntiAm alrfolutionn pro iL'
totmnijutilluii ' - •
coinparet.grai / , ^ , ,
(TT»ifer/ttor Dominus :V4.tnim tr.,.
fimAvitt , fci :un
^odibjuir.c i::^i.
ijuioperaS nnifijah^
elacoramuuiicio Hti conjijitre pojjt negMnt.
Hucvlaucr/. Anq»iifp! 'tra-
ri poflcT cx ill.. lianc m.. . ixta
meamjententiAm ic propofttum tlcduci poC-
\t::1jftum iUtid ej uo comparemus coram Deor
;;r'^r«/?/'fr,j; /quum dlC«m, ne tofttm qhi-
dtirt-
AD XXXI. ARTICVLOS.
d:m hocbdnum , ^nod Povrfficiitribntre fof-
funt Mut mrurtt «m^^: it hominibtM
^pH.iDeur
fetrarepnj,. • • ■ •
grafiA idipfum pr,- >itt grsitioft.
Quis non vidct inc pcr T.y^j^n7%viiL concef
ficHem hocdarc/ V tum hoc bonum,
^uodicunr P(?n/r/ . scarAmDeoccm-
farerf,ea»fiJerMrtSt protttjlifia tjlimare:\t
f obtiucnswf ••
di . j. . ^ ;j. X.,.. ..iri pro iufiin.: - j -•
miftricoriita grattcjt •' MAltgnttiis \\zc
cft>& T'f(7/f«MYcrborum mzoinm detorfio:
obq'- • n p;rua datur off^/o
ecrtth. ,1 conqucrcndi .• lcd
coQttnco me.nc hoc animq ipforum fu dc-
cimcnto •• malo ' rvtiplis/wtf-
comparemnt inflificAt Hes. Saoenon id c5
ncgarcfjdlu kA t\Mx{\t3 t(i cMumnit an-
(it(>ih*r qua:
aut f;c^r.u-. ...... .. vt. , ..>. • ' ■'•
tifi?icx'\ potcft .• it a weuverbfi hit'
cluli '.winclufi.HAcdc/'
ij;... i.int A ■' . ad •
qu4milhilli/>rty .ui auv> i
iunx nunr.quxiuhabet •• AtnoKtMtnum
i d etiiim operituf cor*m Dtc^
. .. .ItJncvcto vos coiamDco c^.. ^ .ic
1« Yultibfiattesmct .» ?\'oo fic Djuid, di-?j
ctns : Ne uenia.^ q
lioremmentem CO'^^^ u.i. ..^.iciur. Rcstra
babcCyacftquis M.onacho aut Tharifioh-
flanti xiirtutejr\ji% Sc cperafidcm.fpem, di-
lr:lionem,obcJienti*m, Vi^htntitriMn rajiita-
t^m&i (imilia, dicercr; O hotno ,nifi Dtitt
ftHtrttMtiudietiomiJl)* dtthrcno grattd. ftn-
tcntiam Mbfohitionii de tepronuntiet , toium-
queiUudbenum tuum, ^u»ntumcu»qu« efi
jrJitiofetJlirnet,(^Jic proiuJlitiAhabeitt, nen
pnteru coram eo conjijiercaut iujii/icari. H an c
(qo dico menttm miam fuiflc & coram
ChrijloAico GUiifque autem optimui vtrbo-
rumjuorum cntnterpret.Sed cfto j dixcrim
^cgoiftacx/ro^r/»/i;jrf»/Mi anift '
crat dcducciida cx mcis vcibis . •- -'■'t
progrcdicndu rccundum T^nrr •»j:(^m'««<.
Enuntiatuma mc vfurpatum brcuitci c-
ratponendam.quodtalc: P -
hocbonum,qttojAfUlu'cprSeoccv^ .1-
tiofe pro iufiitia t ffimet, r.on poterit tlle coram
T)eoiitftficari. Vndclixc dcducitur affir-
matiua :Si Dcus bonum hcc, quo fandttt
comparettf 10 iufiitiagratiofe tfiimtt , tunc
potcttttllc corMm'Peo iufiifi^ari, vcltuhc
^oramDtoiufiificabitur.Vox (totum)ia ne-
gatione locum habct ; fcrutt cnim txag-
gtrattoni; atin ajfirmatiualocu habctc non
dcbct. .Scd habcar&ifticlocum.cjir Fra-
trcsmei omifcrunt ifta verba, jratiojejx
rnijericordia , dtthronogratia, omijfa feue-
rttate iudicii iUttd bcniim pro iiijiitia afti-
jnet; ii. lioia illa pofacruac; toiUHlffm tjut
tjuu ' ■■ ■■'
rarr> ■
rcddii : •'
[acaro. N lii iL- uitu^ii vi
le^ti comparcrc cotani Dco , . . , . . . . ..
jideQfcharttatefaSii. Vchm mihl cxpiicatt
a vobis , qatd ht corr.parerefide , quid tfen-
bHi:SCin ficri po/Ilt v i qujs &: eptrtbut
comparcat. Scio&cCtGs qui fiftcniur tri-
bunali ludicii diuini,&yf.^f«) habuilTc & ci
rpatrailc. Scdarbitrorilloscoin-
p . . ^ wc ftarc coram Dco hacfiduciti.c "
Deus Tiliumfunm lefurn Chnflumrr
rit prepriatoriHHi pe>
pfiu6,vtfie r ■ ,, iuj..^uiii::ii
perrem:f:oiu ^ .NOnlcgoChii-
ftum cn'cconftttutuni^ro/>///arflrinOT pero-
pcr.% in Jlin^ttine ■pfitts, vt ctiam ex operibui
iufiificciuitr. tgo fitic ficcomparctc volo
coramttibunali Dci^A: ^r>i//i>/ifeA; miferi-
cordiAdcthronograiit. iudieari ; feCUS fcto
flK coii.' '.um iii : quodaucrtatf/*-
n*ensSi. r Domir/tu fuundupt ma-
gnam mijtrtcordiam Juam; cciam ^ vobis,
frat aaamqu3mncloquamini,nue
cx -..j.i . , : »fu , fiuc mihi illum ciibucnccs.
PolTcm iic . (i accufacio rclacionc vcl ncri-
minafioneSc uon <»/»<'r«/?//<*circedilucDd;|,
ctiam /»/>«• • • faccrc, cx poflta U
Aiaffiti/.::: .... nolo. nc paiti
xcfcrcc vidcar:i]uaoquam poHcm
paulo matotc va
lifudinc.
V4© RLSPONSIO D.
Ar T ICV LV s VI.
Tidem ncn effe inftrumcnnim iuftifi-
cnrionis.
Rtjio,'. . u. i roicclar A: profligatx
afj/igpnr/t jnHicittm hic djtin in atticuHi-
iims emtnt. itaclcdpiartVCTni-
uc;!' •-'ww Jici pofTc,
qu.; . - . . itas acnf>tat Sc
Mfprthcn(Ut &L cciamiliaranoocad iujlifi-
cattoftf ■ Scd quis vicifHm au»
Wcacdici.. - iii ncgotio ittjiificationii
nulbm aliam quam tiijlrnmentt refpecittm
Iiabcrc .".Ex^^iicandum itaqncfmlfct , quo-
mo ' ' ' •im lit, Jc vt injtrH-
mi imcoucuTiat. Sal-
TCmnoa c iientHmDti; quo Df»i
vtttHr tni>: ' icm ramcD fcn-
Xum vcrba ... j ca pumum in-
tetiduDC. Nam Deu4 tWcnnfa ptimariaiu^
flificalioni*. Verum quum ttifltficatio fit
tntntis dJHtn0tte , quanquain 'voluntatis
iudufacla , uon &tpcitnfirHmentHm. In-
^rHmcJtriccavm vntur Dcus ■voletuic agern
^cx fotentiam fuam. Dcinde in iftis vci-
bis .• Crtd* in Chnfium , remittentur tih
ptccMtatu»} vcl.quod idcmcd, ^iuftifi-
tnberis: dico yWfWJ.cflc pofiulatum it Deo, 8c
mSienem credentif , c^uum fofiuiato rc(pon-
cicr.Sed mquicnc cilc aifUtm apprehetjfioni*
dc acceftiotM,m(\ncfid*m ifiam Uabcrc ra-
tioncm ir^ refpondeo///f7» vt
quaHtatei/, ..ihzxc ad tnodum tnfiru-
iR/nri ,(cd ipfam acceptionem Scapprthinfio-
tum ci\ c acf:(in,Sc (\mdcm ebedtentiA Euan-
gelioprifiiti.. Cotil\dctciut &i tliaphrdtfiito-
cics ab Apoflolo aii Rom.4. vfurpara, fidts
imputatur in ttifiitiam. An fides 1^133 ttifirw
iw*»r«m,an vcro qua 4(7i0.>dinbluic auat-
ftioocm Pauluscz Gcnef. quum dicit--
CrtHidit AbrMhamDto ^ tmputatum efi tl-
liadiufiitiam. Dilloluit rcsipfa ctiam vca
fr-ir •busnnftiticrplicatur Ftdtiimputatur
;ttrChrtfiur»,ebitiiitm,<\\ioA
appni.eitUii. iiUo, itapprehenfic ChrtJii cd
jiropiot quam injirumentum affr^hens . vcl
fuo apprthenditur, jfpprehetijio mtcmcU
ttHio : iil^tfida aoaf]u;^ infirumtntHm,
lAC. ARMINII
'ed ijuaaciie impiitatufjp itifiitiam , quaii
qu.i ' 'rim
b. . . . ..>itiat\^c ■■ ■ .. j qui^
apprehenditur,Si appreiiehiiorpfa refpedam
habctado// f;.'>,illaw*-
diatHm,hx. i cigcvfr*-
cundiorme: ^vipotcqur a propin-
quiore ducTa ctiativjiuac concclVo , quo<i
phrafis tdi , imp::t/ttnr itt iufiitigv) tntrttty-
mictht ciplicauda. Qui cigodicit ,fidtta-
Qum impulMri in iufiitiam oon ncgac
fidem , \t irjlrumentum concurrcrc ad
iufiificuicnem. Cooltat iraquccxhoc ic-
rponfoi&atrcs noilios fine cur.%aut JoBict-
tudine sWi huiufmodt articuies cudtre, mi-
hi impiiigcrc,quodctiam.irbicroi iilosHil-
furos (i cxamrncntur, quomodo^i///?i<>nrj =
illMsnouem tt^uis ancc iienninm coulcolu
D.D.Cnr/ttorum jicadeinu nefira, Profejfo-
ribm Theolegia oAcrri coaaii(iiQr> VteO-
rum r«;^fl«/«»»adillasobrincteDt,coofcco-
ru at. Granttai dcccc viros Thtolegos, & ftrit^-
feUicitudo rcquintur ad tantM negetitt coa>*
ftcicodum.
Articvlvs- VII.
Fi(Um non tjft purum Dci donum ,ftd
partim pendcTciDcigiatu,par-
tima vinbus hberi arbitrii : vt fi
homo vclit , foftt crcdcte,4tff non
cicdcre. ^
Re.<ponsio. Nuoquamd^/.xi, nuti*-
c^imcegitMUidicerty nunquam Dcigratia
ixctMS, tim incoitdite preii9e fententtam
mtamdehuitijinodirtin! '^mpli-
cittrdico,y<i//i/ncflc i//-..' . !/;.<.... uionem:
Tidtinonesi purum Deidonum :9.\\{im ic i-
(lam (ecuodum rigorem vciborum fum-
pram .• Fidespenderpanim a Dct gratiaipar--
tima^virtbus lii>eriarbitrii i Si iftatn fic e-
nunnatam : homo fivtlit petefi credtrt vtl
noncrtdtrt. Siputcotmc noaoullarcotirc,
cxquibus ifta dcducaorur bona: ■■''r-^nen-
/u.cutmca vcrba oou ponunt .
JPtciescfi impiDgcrc alicui (»r
quasquiscxipfii.s dicTis nciTtir, n ii.tji*
jentiret , ictniujittia maior fi illa; conjt-
fuentiti ezdi^n condudi nt^neaut' benjti
ionfn»
fturta.
s
itmc
(onftquentm. ExptrUmur iraquc fratrcs
mci^n ex lis (]QX cgo docco taltM canft^^t-
f^M de Jucerc qacaoc ftd mtcnm exptrian-
tur.nonipfhjierft; vanus cnim critiUc lu-
lus iific lucro auc viifloru : vc accidic puc-
ristquum foii ulii^luduoc de proprio.Scd ad
huius rct cxplicJtioocmr pcrtra^Undum
t(Cctiicgra/st,Jt!iini 6c libtri artjfrtiCca
wluniatM hum*ru concurfn & concordtdi
qtrod quia proliziotis e(r<:c operXiiam ooo
aggrcdiar-i/7/)//i vtar ad czplicaudum nc-
guiium • quod r^mco muItuoR faceor cile
dijp/nift.led diJfimililHdinemcx feoccotix
pluriraum£iucntc.E^e«tf & prxfamc mo-
i^ituio dat diuts tlttmofyn»m^ vndelcSc
luos fu^entare pollit ; an dcSnit cflc donum
purum putum , (^ax^iiic egenm manttm «x-
fehJitidaccifiendttm ! Aji coramodc d»cc-
ta« eltemojyrta pcpcodiflc parrim cx Itbe-^
talttate dantit , ^itumcxlihertate acci-
fientit , quaoquam non habcrcc illam
nifiacccpiirct manumcxtcndcndo ? Ao re-
Cic dicctur, <^\liifemperf>ara{tf4 fitpauperad
accipiendum, tUixm poffehabere elettnofynam
yc\ non habere n:oiovelitl St ifta dictuc-
AD XXXI. ARTICVLOS.
Articvlvs VIII.
Sufticicntcmgratiam 4i falutem Elc-
tkis &nonE\cctisconferri:vtfi\C'
liiupofllnt crcdcic aut non crcdc-
rc,(aluan,4ur nonialuari.
Responsio. Eadem & hic ncghgcn-
ciavcuDCar. Non cucaot ooilcquid lcn-
tiam : ooocuraotcxamiDarc (^uimverum
ficquidfcociam , noncurant^«i^i*ix'f^'«
cnuoticot quod cgo 8c quod ipit feotiUDC.
Sciuncmc voccm LMfariam vfur-
parcrpro dtcteto quo ftacuit DcUs Jidelesiu-
JliJiairtSi infideleseondcTnnare, auodib A-
pollolo Rom.9. v.ri. dicifur decretumft-
( E/e^tonem ; & piodecretoqno fta-
t L , , ' ^ . r vc! illor populos ^ homtnet tligeref
admedia Jideicam illis communicandum^A"
Uos vcro popttlos & hominesprateriri: Et ci-
tra di({in(fliooem ii^am lila mihi impin-
gunticum cius bcocficio diccrc pomm,
Sufficientemgratiam eleiJis ^non eleHH con-
ferri,yc\ potms offerri : Et tuifus • Sufficien-
queant , quanco minus dc donojidei, ad cu- \ temgratiam non offerriniJieleBit OfferrieU
ius acctptiontm mulco plures icquiruotur
tduintLgrati*. aiJtorus Dchoc agcodum c-
licquruam gratii diuind a/Iiontt rcqui-
ranrurad homini /faVm iogcncraodam : (1
t^OxUam omitram qux nictjfari»(\i,\t\
^A Concurrat , monftrctur ex ScTipturi» &
ttUt^'*!^^ '^diungam , oolimus fjccrcmiu-
t^iimgratttdtuDu. , illi quidpiam^/r/nfnt^»
q\iodipfiusc(lifcd vidcaotfrjcrcs mei oe
ipfi facia 1 i j ni iujiiiid. diuin*. , illi tri-
oHcnucc^^i^ ..irc(puir,imo&^r/i/M4/i-
»io;t,illam in aliud quidd.im , quod gratia
iUcineqHit,tranfmufando : quale cft,vc ver-
bo figoificem quid probanduin ipfis] fic,-
patiam ad faluttm ntct([ariam fujfieitn-
Mim,e0icacem,ejfetrrifijiitiiem,\tlvka-
ca agcre potentia, vc illi« rrr«-
(Hralibera refijlint-
qMtM,
ciu (^non tleciis, quia ofTcrtur iohdclibus.
fiaecredituri illiluatjfiuc noa crcdtturi:
ojferrinon nifieledU, quia coquod ipfis of-
fcrturidcfinuotciTccx aumcro illorum dc
qutbus dicitut ,permifit illos irein viit ipj ■
rum.Sc nonjicfecitemfirnatitni. Etquis mc -^'"^-14
cogcf vt cgo vcrba vfurpcm cx illorum '^/*' U7'
prxfciipto,oifiprobccurcx Sctiptuiis.vcr-
ba fic &'oonaliter elTc fumcoda i lam ad
illa veibifVtft veiintpejpnt creiitre.aut non
eredere , faluari autnon fdluari ; dico illa
pofle biEiriam accipi : vt fi vtlint pojfint
eredere,ncm^t vcJfQisviTibus^vel illa gra^
tiacxcicaci&adiutr : autnon credere iXc}},
gratia illa proprio libcroarbitrio rcpudi-
aotcs eiquc rcfideoces iSaluariaut nonfM-
Hari ; faluari pct graciat admijftonem & v-
fumreHum.nonfaiuari, per propriam ma-
littam repudtanttm id , finc ^uo fttluari oc-
queuoc.Rcfpoadeo adoRiaia. Nihil i(h'»
verbis qualiccrcunquc iotcllcdis cnua-
ciari,qUod 000 ipkAHgufiinus Sc qui cum
ftcuu ftfQt i libcDtcspro vcro fiot agnirurL-
141
RESPONSIO D. lAC. ARMINII
j(ug.tdni.7,
deSst.&
Oratiit c»p.
67.
M,
imomo , dicoiftisvcrbis iifffimam Au-
gHjUni fententtMtn cnuatian •• '
& .
torMc cinm loquKur AwgujitHm^ dc Nat-
&C: ■ t4t»Tl!:
qitir real'.(r,i
jfrnt.
c . . .
iflUIIHS
igfitTMt . Irj ijucd fje^h;n-i qK^rere qiiod igru-
Ar
IX.
• mvoeet.Jiceat creAentem,
^^^iAcspofJe pcifc6tc iniplere Ugemy<ir
; '.'wrljne pcccato in hjcrtra.
REsroNSio.
quuma'iqaaodo - ^ ..
taiionc Jc Baptifino mfiintium ptrlongani
ncm meco cooarctur adiiuccrc,
....ji. ..vCicm r " .'^ ' • '-r,- '•.
ftnfatia Am§^jl!ni cx liu.iccundo </<■/
ttriitnfritu& rerr.ijfione contTA ?:!■> ■..: ,
(juamctumhicadlciibam , vt inw i
|i««7/i7»#dcFcpdjm-quiaan2m.'»du<:itoho- f^ef^^Jff* '
mincsmcoscti.im illa reiapanicM ardima-
tc.qux nul!'j modo talij tun' '^" • • i-ur
A ligujiwuf : Qui dicftnt cjjcf . , . . tn
hacvitA ftnepeccmo , jtenefl iuconttni4o in-
. .U
jrttm
cau ta temeritMte obfiflendum Si et:
Libcr dc VocattoneGentium Prejperoadicii-
£) yocMtione ^i^i voi\f\n\i]ii}i<{Uim Aml'rojio, uahabct
Genliutn cap.^.lib.i.^ i"' " • ^cmptrerivmuerfiiho-
lil.t. cap.^. Tninilfiuqus.. rnn menfura dodrint.
ibid.cMp. 9, f«* etf! farctaru occiiltiorifqite gratii fuit,
JuffiattMmenfieHtDomtnmiudicauit.qui-
hHfdam sdremediiim , omJiihti ad t cf.imo- je ncgAuerimu4,& bominn liLeroai .
ttium.Sc cap.9 ciufdcoilibriXubinitiumto- hocjolevdoappetit , (yDeivktutivc!
tamrcmcxpcdit , diccns : < ■ ■ '^m ricordtt qui hoe. ' :it , icr
Deiinnojlris iupficttiontlru^ ^ , f min.SedjUtaquiy . -'^iPoJJt
fr*emtn€t,fuadendoexhcrtationitm.monen-
doexemplit,t«rrendo periculit, incitando mi
rftcuUs ,daii ' ■
virumfit : aliafinenjitci, fn.curnon'
ftt: aliavfrum qui omninoTUinquam vBum
•:t])irandoconfj- ; pcccatumhabuerit , nonfolum quifquam fit,
lium.corqne io&fidei ajje- verumeti.xm potuit aliquando ejje vclpoffit.
HionibM imbttendo : StiicttAmvotuntat ho- j Jn hac qu.tJrtparttta propofttione qiuflio- i^f^^J^
ntnisfHbiun^itiir ei f atquer ruret, numfia m: qu.<)it^r vtrumhomoftne pec- f„f,^j^g^
catoc'^'' • ■ ''^r tn h.u vita : confiteborpoffe fer^i
quiadhocprddifJu r/7 excitas. ■ , . '^'
dinino in fe cooferetHroperi , & imtpiat exer-
ctre ad meritum quod futemo jepiine tence-
pitadfludtHm.de ftta habens > ■ ' '.Hasefi
deficit , degratu opiuilatione j. . • y«*
epttulatio per innumcros modosjtue ocdtitos
fiutmanifcfios emnibtu adhiletur , <y>qHod
#t mnltii refut/trnr , • ' • w eH ncquitia,
qnedaiitem a multf irt^ gratta efl
diuina cy* volui. Hxcnon
ptofcro co quod j ui^ui j:n:i..::u Patruin
flanduni cllc aur mihi autilhs, i(:d
rtcrimco Ptlagiattiftni ia co
kjae amoliar.
p *
.9
. tm eontra
Dci (yl:berumcmiarh:trium,iic. pefagiMitm.
tt alibi .• heJic quidem dijputat ( Pclagiu*) ^
hocipfoeetconfitrrinc • T/.j/r, qioa '
bocvetm/iltivelorru , hoc.vnde
fitpojfibile tonfiteMHr , pax eH : Jpfa eU t-
Mim graiiaDeifcr Irfum Chriflum, &'
pmlo po(i: rtrumeniminh ■■' ^ ^
vclfit,velefff fojftt aliquts u. ''^f^t^
vtnullum habe^if omniea peceaeHm , poteff
ejfeali.iurt quifiio ituer veroi pieJqHt Chrt-
jinnos. Fofir tiimen tjft , ccrtepofi hanev*^
tam,quijquuambigtt , defifit; ftd egc nec d»
ijla vita velo contendei e : Sc c*;tcra qux fc-
quuntur.Etcap.^j). Eo qutfpe ipfo qu« ^r. ^
miffimecreditiirDeumiufiumdybonHmim-
pojfiLtltanonfotiiiffeprnciptre, hinc admene-
miir •■''■'' w qttid agamut, (y> in dijfi-
,cUtbiHj !nm : omma quippofuntfM.
AD XXXI. A
fi^raeiarftMhScc. 'HMicjlugiiJlini fcntcn-
txxnonrepiiino ; dc couaucemrcvt/nri;»-
tendi:^vkX.o cnim tcmpas fclicius & vci-
lius ri ■ I precilufid ifKpttrnfuliim ijuod
mbii . . ^ tnonitu feriir \ t quilquc profi-
etre & ad mttam ptrU onttr.dtrc CO'
nccur,qii i//V>»/^.Acdi-
cctuin Q.i. . • iy vj i-^ iH ipfum
ct:a(rtiri,& iflic qiixri : 'vtriitn illi qni a^i
^tumcoHuerJifuntprixeptA Diiperftele fer-
II ■ ^ ii f ReJpDnjiontn:rjue(\ibi\3.n^\) Mi-
ii^' i^'OaucOimcnoQ crjncradiccrCifcd
PMXicncmntgationii t qu.-crubiungicur,dc4-
(lu eircquum qusJlioCit dc potentia, ic pro-
pccrca nind probari.Nocum ctiamjicfjion-
lioncm iUara anunnulhs fuilVc repndiJttam,
poi\c.\ fracrum inccrueocu qoq DiH cum
3.1 1 '■ uiono 3b iiGicm ftlillc aifpio-
i:... ■ . a & dc liac rc lubcus cutn fra-
tribu& confcram,quando coinmodum ciiti
ipero aos facilc coufcafucd^
Articvlvs X.
Difquiri poffcy an Scmipcl.igianifmiis
BffM fu vcrus Chrifti.mirmiu».
Responsio. Dixi iD quadam priU-
&icm,hc\\c forc,omaia> quz non picbAO-
rurnubiSj pra'ccxcu Peiagianifmi coadt^
maJic>lt liccc fingcrc SewipelagiAnifmuw,
{fuAd rantem PeldgtMnifm t, dodrantem, tpmn-
euncimAi &c dciuccps.Ec adiuoxi , diiqut
ripoiTcan SamipeUgiimifmui aon^fverm
Chrijlianifmu4 :quo nolui Pe/agiMnd do-
dltinarpacrocinari : fcd volui ligmficarc
pollc aiiquid vt SemipelMgiitmim habcti»
quuda veritMte doilrinM Chrijiiam ooa
difccdjt.
QucmadmodMm cnim fia 'vero difcc-
^Jturm..' »t tuitur,
hi ifaiji:.. . L ,i. .i : ..M/fwpct-
ucniripcrt"c,qua:f*pciDtct///*v fa!ja Iblct
clVc me {la. V.i iic rcs habct io PclMgianifmo
Sc MMfiichMijmo,inict quas duas hirejcs (\
i.\M\%mcdiMni'jiam inirc iioiutrtr, Catholi-
tusetiZtnccgrMtii cum PtUgianii, nrquc
ithircarbirrio9\xm Manichtk iniuriam ix-
RTICVLOS. 145
cicns Lcgantur^M^wj?/»/ ad vttrafquc ifti»-
A/frfj^^iconfutacioncs , & a^parcbtcillum
hoc ipfum agnofccre.Qua de caufafaftum
cft,vtaducilus A/an/f/^ioj fciibcntis vcrba
4 MantchAisix^c piolaca finc fcotcniix fux
(labilicndx caula. Hoc itaquc volui, & vc
fratrcsmci intclligaot quid vclim.dtcoa-
p.,., . foremihi mnnuUoriim txi-
; '.anichiifmi conuincert,im(y
^ Stoicijmi , quam iUiw>tmiillii,ejifos Jujpt-
ciof hMbentPtlagiAniJmi.trrorisiJitui Dtre pa~
teruntconuincere. Vclim auccro ab huiuf^
vno Axodiojisnominibni abfliucri,quumnut-
! 1 viurpcocur. Aurcoim ncgabicqui
a...,i ..ur (coceaciam (uam cffc caodcm
cum Vtlagianm , aiK fl faccatur. dicct PiIm-
gfHmah Ecelejia malc damuacum cllc .• prx-
It j t c t c rg o < ni i fli s »0 w tn ibtts Acreipfazoa-
fcric : nili Ponnficiis acccdcntcs arbitrc-
mucria cuntroucrfiam craht non polTe
quodfcmclabEcclc(ia cddiiudicatum.
A R T I (; V L V S XI.
vltimiis.
Et
^onrtiledtci in Catccliilmo propter
inn.ita pcccara irafci Dcum : quiA
pcccitum origtnalc pociiacn:,</Moi
tfMrtmptcna ///,propric pcccatum
nonclt.
R 0. Acctdit anteduosmcD-
I :i;r, vt quidam Verbi Minijttrvnc
lC, collatut^;<> '. r ' r lcmcayin-
l aapucabam. n ic Con-
fejjicrtem Belgieam in Synodo HMtionMli no-
Jlra- ' dcqua cum
incc . inf.imjcnten-
/M;yjhoi >fio concluliilcm : omn«
Jc nj !um kunu/ium , non teuii-m-c 1, non au-
ihtnticum . non ■'■■'■■■■•'": :. ' l errO'
reni ccnti/ierr po! :ino(y*
rdint (ir irgittmt Jieripotijlr
];et. . .':■...■'.■ ■ , perti-
neiii ... . _: Con-
fcJfionofrM.Mxya. Ouiillcaonoulla oppo-
QCrc quu ficegiirct , vt a rac difcufla cllcnr,
cLuif-
•44
RESPONSIO D. lAC. ARMIKII
xUrilfima vematislucc: carpit ioquircrc.
qu3:q.ini ilbcflrcntquxaducrfus Cmfejfw-
nem ic Cattchifmutn habcrcm ,'Rcrpoadi,
tnc oihil habcrc aduetfus i(la>hoc CDim fo*
rc pr*iudtcti quod cgo mihi non arripcrcm ;
11»^ clfc in illis fcriptis, dc quibuscgo cum
ftjtvibusfuotcniporcin SyncdoUgitime (^r
ftrdintconftrre v etlcm , »n vfqt4tqu»qnt S cri-
fturufiQtconfentiinea.2n vcro ibnidijfci-
/imnt. hmc fini.vt fi confentirecompcinca-
tvu pol\ ferinm & feHtrum examen » adf^ro-
tsrentur , 8c confirmartntnr rcccntibus &
nouis calculis, aut fi diffentirt,c9rrittrentur
quam ficri poflct commodijfime. louitit cc-
go, & pctiit vt (ibi apciircmdc quibus
coufcirc vcllcm.fcid pcrcrcnullaalia cau-
fa,quam vt& ipfc dc iflisfcrio cogitarc
poflcc. Rgo pctcnti id ipfumncgaic voi-
uer(cDoovolui : czpi igitur nonnallaio
Coofcinonc & przfcrtim iir/iV«/«»> 14.
profcrrc- Scd quumiplchoc parui faccrc
fediccrcccoquod atbitrarctur io Conftf-
yM»«faciIcaliquidinacairi poflc.quod oon
'vftjueijuaqHtadamnjfim rcfpondcrct Scn-
ptHridiUhcm quod ad fhrafes, co quod a
^iMrMcfletcoofcripta &: quidefn ijtuttm-
foriiuffirimis: &: minimum pcficuli vidc-
ict in co , fi Confcffio alicubi corngeretur,
quumpopulus illam in maoibus noaha-
bcat » & dc Catechifmo vrgcrct acrius : E go
&ioilloipfi gtJciHcaii votcns , nouuuTla
protuli .& inccralia Rejpon/ionem ad 10.
ejuiflicntm, v bi DtHt dicitui horrtndis mo-
du irafei tttm ob innatA nobii peccAta , tHW oh
taqut.ipflcommittimm , &c. Sl dixi dno ID
iflis vcrbisdifquiti poirc.i.an rcdcdiccre-
tMi io plHralt nHmtrotinHMapeccata : quo
di^o.illc 000 cxpedata vltcrius cxplicaa ■
rioocdixit : Sc fibi aliquando oonoul-
hs Audions Cattehefin czpIicaDti dc
hac ipla fhrafi incidilVc cogitatioocm
ao ptoba c|I*ct , fcd camhoc a'gumcn-
CodcfcndijIi;,quod^/»r^/nMrifr0V[crctut
Catechtfs, p(optcr ipfum ftccatum origina-
It, & ptopicT ftccatum ab Adamo pcrp«tia-
tum , quod Mw/i cfli • ' -llius. Vc-
rumquum id</r/ir»/w^. ....jgoum?!-
Aimatem vlla coofutationc > dizi prxdarc
T(//>j[«;>Mf agaofccrcc rcibailia tmtndMio- ^
n^iadigcrctquam tali defenfione vccrcrux-
quibusdiiflisfubicci.t. loco& alccrumiSc
hoc difquiri poflfcAn Deutpxopx.ctianM-
tum nobii feccatum triginalt irafcereiun
quum idipfum vidcrctur in fcenam feecttti
Ai^ualuih Adxmo Ac anobii intHo pcrpe-
traci , aDeo oobis iaPa^um cfle : fo^ec-
aitp frfgrejfum infnitum ; fi Dcuspioptcr
r • ' ■ Adami iratm fnniret not
:.. . . .ilii&iiMtCosfrofter tUudno
bu iraJcer/tHr *'iam feenam infiigtret, Sc
fimiW dec2\lCA frefter iffam ftcu
clAtnpaenAm tertio irafceretur : lu^.vjw^»
tibub (ibi mucuo & ftpc reatu Sipaena fioc
intcrucotu yliius aQualu fecftUi. Ad
quoJcumille rcgercrct, cflc tjmco illud
ptccatum: rcfpondi , vacx^ncnnegarefcj^
n o n c flc «t?iy4/« :3c p ro t u 1 1 ca p . 7 . 44/ ilMMA-
not.nMt de^#rf4r»agicur, quod omnait in
nonregcnitti producit concuptfcentiam , fi-
gnihcans .dillingucndum cflc intcr peccMt;
tHmaSuale &. xY/M^/quodclTcc caufa titi^
rumpeccdtorum, Si.coipfopeccaei nomiac
adpcliarctjit.
H.rcintcr nos tuniplacidcafta funt, 8c
hoc Huc , Sc fcio mc td aUbi oon (iixifle.
Hoc ipfum codcm dic rclatum fuitfiucab
ipfo ^ fiuc ab alio qui hoc cx ipfo audictatj
cuidam do3oviro : cx cuius orc cgoidi-
pfum taoquam mihi obiicicntis audiui
paucts dicous poAquam hoc cotloquiHtn ia-
tcrine &ilium MtmJirHm habitum cflct;
diucttcratcnim apud illum Mioidct illc.
An xquiim efl vt qux ficaquocoriatcr
fratrcs coll.\iionti crjjj,ltatiin clijfemintmtttr
Sipublice tjoquam hirttica proclamentHtf
iiihoc noncu ipfum omnis familtaritafi
St.amicitit.iite vialareSc coHattsnet r
dciir/ifw/i#jRf//^w;;Mabfciuderc& iui..^;-
rcfjtcor mc nihil vidcic. Et illi Ibnr»
qui conqucruncur quod cgo cum ipfis
conferredetrenoi<\\ioi p\ic\ic rogatus Jen-
tenttam dtcertrecnfo , quod atumai illoruni
fHjpenfa* teneo.
Dico igitut breuiter ad hiinc articii-
/M;x;iftlfum cflc mcdixiire ttm retlt diei
hocin Catcehifmo. Apcrcc cnim diximc
noo fctre pritudieium : expcdarc vcllc
frMTHtn mtoTHtn dc huiulhiodi > & aluf
ccbu»
AD XXXI. ARTTCVLOS.
jcbui i io CiUtchtJi 8c ConfcHioQC com
'41
prchcDriSiiudicium : vc fic rcbus maturc dc
a(cucatc pcnGiatis > «r^» ^ Mx/flatut pofTit.
Vidctur autcm huiufmodi prtced^yieacol'
Utio eo ipfo vtiliccr infVitai > nc quis Sy-
noda ipHca difpicicnda & iudicanda ofre-
rac» (jux pcr huiufmodi priuittnm inftru-
Qionim\tiic\\cx\x difficult.itcm nullamha<
bcrc. Rccordenturfracrcs quid iSuydt'
hoUandicn Synodo Gorcl>omiMn» rogatt finc
Profejfores ThioUgu in hac Ac*demiA n»-
ftra > 3c cemfonant hoc intcr (c : "RogM-
fHur vt dihecnter Confeffiontrt ^ CtUe-
chifmum ptrlegamHd , 9c Ct quid animad-
turfiont dignum in iis inneniamut , \dttm-
ftfiiut ^ ordtne ftgnijictmut ; quod &
cgo pro mca parte poUicitas fum h&M-
VXTC\. Anuon ho\(Mrt\st\\i%c[i priuatafira-
trumcoUatio , vc quod pcr iHam potcft
aufcrri, Synodo difcuticndumnoo propo-
hacur?illcaucem Minifler &ego a multis
annisnosnouimus ,&fucrunc luccroos a
mulcis aonis Utterarum commtreiM 6c dc
mrtieulit fidti coUoquis : qua de cau(a ar-
bitratus fum pctcnci hoc ipfum oonde-
cegaoiium , vcczpetircc aa illc ezpcdire
ncgotium pofTcc.
Ec hxc quidcm ad obiedtos articulos
ijios triginta ^vnum inpratfcnciarumre-
fpondcce vifum eft : fi cui co ipfo fatti-
faclum noD cft , oaracusfum c\jm quituf-
uii fuper iUii ipjts f*r aliit ad Rtligionem
Chrijlianam pcrciocntibus ordinc colifcr
xe* hoc^e vc vcl ftntentiit eonuenirt pof-
fimus > vel fi illud obcioeiiez coUationt
oequeac, nosinuictm feramttt,ybi conftice-
ricquoufque finguli in Rtligionit negotio '
progrcdiamur > & quz proben.us, qua;
improbemus > & illa talia noo cffc dc qui-
h\Xt tUutrfumfentire nonlictat eiufdcm Re-
iigionii proft^oribM. Erunt fottc quifu-
giilabunt quod aliquando dubitanttr rc-
tpondcre videor : c^xxMm DoQtrtm t^ Tro-
ftfforem Thtolagid. oporteat certum tjfe deiit
^UA docebit alios , non JtH^uare fentfn-
giis fttit.HxCcc cgo rcfponfuna volo I. Do-
ffijftmum ctiam & in Scripturu vtrfatifft-
fTtitr^ muUa ignorart , difcipulum fcm-
H^r clTc in tn JchoU Cbrijii <^ Scriptura-
rum: qui autem multa i^nc^.ff , iltum dc
omnibm , d^ quibus di^ tfio ^ nt^
ctjfitas ofFcitur , vclab^Mfrjarw, st' ah
lif qui ipfiui fententiam ^ztpriuatam vcl
publicam coUationem (jf* diJputArtjnim in»
quircrc Sc cognofccre volunt yfinedubtta^
rcfpoodcte nonpoffe Prxftatcoiw
vtde quibus cirtam fcientiatn non habcr»
fonmdubitanrer c^MiTCi affirmanter^tonZ-
lict : &: fc ipfum profecfu quottdtano indi-
gecc fignificans, & vn»cum ipjisinJfi-<
»»#»»quacrcrc. Puto eotm ocmioemcire co
audaciar progrcfTum , vc fc magiflrum dt-
eat nuUi$4i reiignarHm , 8c dc ni. tu
redubitare. II. Nonomnia.o'
trouerjiam vcoiunt , paris cflc
nonnuUa e((etalia vt dciis neminen-
tarefat fic qui Chnfita) cnlcu
vehtj aUa vci o cflc non etu^ .< . / , • • ■ ; &
de quibus CathoUct. fenientia . «
inttrfi falua veritati ^ pace Chriji:ana
diirenfcrunc Qux hicaguntur ' ' i.
bus ego <6<^/V«wftfr rcfpondcrc v . . . .u,
^ualia fiac , & iaabfoluta necejjitatis.pozc-
citcciamfuoccmporc difquiri. lU. Hi6c
meam rejponjionem non clTc peremtcy -
oooquodquidpiam inca«<^«fr;«*
#»/i«mdizcrim,fcd quodvifum mihi nro
fuctit omnia , qux dicerc polFcm , primo
momento , adfcrre i Jujficere arbitratus fui
illam icplufquam Jufficere ad obieBamentA
ifta oullis prorius ratiooibas fubniza, tum
quod mihi illa vcrc nen impingerentnr^ ^
tumquodaduerfus verttatem Scriptitrari
nOQ venircnt. Segaticnefitrip\ic\i:poJlu-
latione probationis in piurimis potuillem
toto mco muncre dcfun£;i - - 'Tu^
fum vltcrius , vt aliquo nu .c-
rcm , ^&porio , fi ncccffe putarcnt fra-
ttcs mci , ad coUationim illos prr
ccm. Hanc nuoquatn dctrciilabo , . o-
do Icgitimc , atquc ita , vt fru^lus tr . c
fpcrari polTir . inftiruatur. Si poft ill m
coilationem compcctum fuecir , mc v l
quia ignarut fim rirn neceffariarum & c X
io Acadcmia o» Ecclejia doccii ilcbci t:
vel quia praui fentiam de tirticuUi n
qu bus momer.f : ' '11111 ft
ad Jalutjs 'adi, . , .
14^
RESPONSTO
tQufiraticntm vel quia Acialibui Aubittm
Qnx»lfeutra»tcrli3i^\Ai}oc^ni Scferiorigt
dr'futii\culc3ti,a\\iixctCJlcAdcmico vclff
clefmfiico lodignum eflc fccudum haoc mt-
firitm condtttontm ncflr»m ( quis cnim di-
cnu$ ad»(b?) non iliibenicr munta depo-
nam & digniorilocum ccdam. Moriitos
tem s o\o frMtrttmios . przfcrtira iuniorti»
qui nondum coufquc ftnfmhahtnt in Scri-
fturit txtrciftci , vt dc omuibus ctrt^ ftn^
titttu cxScriptitritpiofciic pofTmtjOC nimis
fini sudMCii in tjftutrMndo cuius raiioncs
luffi difticultcr profcrrc poterunt ; imo vc-
£0 vtdiligcnrcrf«/»f«»/ > t\c ybt flrtnuiMf-
jSrmMHtrtnt , quod cgo in dubium voco ci-
tra cootrariam MjftutrMtitntm tc comper-
tum ^uctit MrgumnitM , quibuscgo duhitM-
tioni mm iuJlificAnd* viot , forttcrM cfle,
quamquibusilli Jn ifta fua #/^rw4/w»# ni-
iXini\xx,immodtfiiM&MrrogMntu crimcn a-
pud c9rdM«i mcurraBt , fc co ipfo iudjcea-
D. lAC. ARMINII.
, tur/cfoqucm tantM cuiv prMfumtiont tciJu
inJtgni l^ccctcoi^mEKr^-^-m c^EcWe^ .^^^
doaortm. non modo ttnaccm tjjepdtlu jer ^ t
moiw.quiMddonrinAmfAcit , vtpojftt txbor-
tMrt ptrfanMm doarinMm & contrMMetntts
conuinctrt . fcdctiam^/iV»*"» ab«»M»»f.
MrrogMntiM&MudMciM, iBquamfocileinci-
dunt.Mfv^-.quiper intxptritntiMrn ntftt- '.^'J-J;*-
unt quMntM difficuUstifMnttiir oculm mt- ^^^^
uoruhominis vt pojfii intutrt fcUm fuum; ^^^f»
auib.fujpiriis>mitibi^fint, -vttx^UMM- ^^'^^
'tuiMcuf,ut pMrttpojjit ^-^'i^ ^::^::::
ciUtMutMnturtrrirtu Cogitcnt nifiu euc
/iK^i/iM^quaf^non (blum fe dicirt,^cA cuam
opinMri vcium inueDifTc : fcd quam rtipf^
diJficiU id fit i tunc dtmum fc
quum ftrio fiudio de tontroutrfits tonft-
rttur . & cx rigido txMmint cuniVa «jue
n vtrMm^ui J^rttm allaw fuaijjr, W^r<*-
l
ti4ntnr-
147
Q ViESTlONE S
N O V E M,
Nobiliirimis Dominis
CVKATOKIBVS ACADEMl^ LEIDENSIS
e xhibita a D eputatu Sy7iodiJn hunc finem^yt adeas a Profef-
firihus S. Theologia rejj^onderetur : cum D. l.Arminn
ad eas Kejponfionibtu^ atqueAnterotematu ex ad-
uerfo totidem aliis : menfe Nouem-
bri anni M. DC. V.
^JJk STI O N K S.
frl«T , M 'vero fidtt
frttiifm, itMVtDtm
Jtcundtim fidemprA'
m^nmtUgcrirfMotf
II, An indt ft-
^usturDenm eJftAU-
dlorcm fccciu.jtdi-
gMtMTAitrru fuo dt-
gfttt omDU & finpu-
la» ttiAm prauas ho-
xninum voluotaccs
««^ccccof boQOS fi-
Responsiones.
I. i£()uiaocacio ia roce EUBu>n'u{2Q.\i
yt a<l qu«(lioacm nonoifi per diAin(f>io-
nemrcrpoodcii poflit. Si itaquc EUflio aO'
cac dicretum quod efl jtcHndum eUiiionem
de fiJtUbHi iHfitficmndii fmittMtdM : Dico
EUHtontm cG^cfidtfriortm, vtpoce qua fta •
tuitur fides mediHm falutis adtpifcvuU ■• Si
vc i o Hgn ificci dtcrttum quo Uem ftatuit a-
lictit f»lutemd«re,\.\xvR fid*tprtMifaf>ripr ct\
EUatene; vt coim foU fideUi fnbttuitur , ira
ftUfidtUt nd fMlutempruleftiHMi. Scriptura
wcxonuUnm noixit EU3iontm , qua Dcus
friteift t^ nbfolHtt rutucrit »UqutmfaIuare
abfquc co vt ouWam tanquam fidtUm coafi-
dtrautrit : pugaarctcoim ifba EUHto cum
decrtto quo ftaiuit neminim nifi fidtUm fal-
ttart.
1 1. PefcatumcdtranfgreJfioUgit: itaquc
Dtmcmatitlerpeccati , CiefficiatnifjisU
gem tranfgrtdmtur i q'io«i fit Hclnegando fi
ue adimendo i i' quod ntceffarium eft Ugiprt
fiandt,yc\\v.perratHmimpeUtndo. bm vcro
I li dittrminatie ilU lit veiuntatit ximtxifii
\ ri>/r4M/,q<ium ncquc(igaifirernirf«;r9oei»
I fcu mbta(icr,tmirAtta,iiC(\»cpraMHm impul
I T X fum
Qj^it ST I O Nl«
OP»0$lTi«.
l.Att decrttumdt
dada aUcui fidepriHt
fit dtcreto,quo ftatui-
tur fidti nd falHttm
ntceffttat.
II. .^«dctetmt-
narc & diiigcrc o-
moia & fineula tt-
iam praras homioii
voluotatcs^'/ ccttos
bonos fiocSi idemfit,
quod, ^tucrcvtho-
mo Titiofus fiac 4c
148
fiaes deccrmiflalTc,
tc regcrc?
111, An peccatum
ortgtnuU homirJ ftr
ft ittrnA mcrtis reion
fkcitn etiam nulloac-
etditt feccMto ȣlHa-
U\an vero eim reatu^
Chrijli Medtntoru
beneficio ab omnibtte
/'VijM/M hominilms
JubiatHi fttt
IV. Avopiracon
Rcnatorum cz viri-
bus mvMX frofeS}a,
iu Deo plnceant , vt
iltit ad confertndam
ipfis graiiam fupcr-
Dacuralcm mooca-
tur.
V. AnDemiute
fno MM7;rabhominc
bpfoitiiiciQ Chn-
(lum extgat , quam
tt fc halcrt mn po-
QVi£STIONES NOVEM.
fum in pcccatum.fcquitBr indc non fequi,
'l>c\iVCici(i:auclcrempercati : Si yciodeter'
wlM/MooiccdccTctum Dct|()uo(latuic vc
'voluntas parua fieret , & homo peccatum
perpetrartt , tum indeftquitMr Dtum efftOM-
ilorempeccati.
III. Qax h.icquxflionctanquafi?wrr4-
ria opponuatur.facilc inccr fc conucomnc.
Nam ^oic^ortginaltpeccatum reum faccrc
mortis xtcroaii & reatm pci Chrfftumib
omnibm i\i(ciii : imo vt aufcratur reatm,
ncccflccftantcarmfaftoscfrc. Sed vtad
fmgulas partcs rcfpoQdcaturi/>rr«rr/r dici-
XMipeccatumorigin.tlt reum mortis faccrc,
quum peccatumiiladpoenaCitpeceaxi aSua-
lii Adami,({\Xim pocnam prxccdit reatm , id
cft>obiigatio ad pxoam lcgc deouociacam.
Ad fccundum mcmbrum ciuod atcincc , fa-
cilUmc icfpondccur pcr di(liQi5lioacm im-
petratioNii i?* applicationii bonorum Chri-
Qa\im caim folafide cotdict parcicipac
cio bouorumChriili.fcquitur , fiioteriila
Cnltberario:ih illo rtatu folos fideles ab illo It-
berari, v tpotc fopcr quosrra Dei non manet.
IV. Habentt dabitnr , inquit CbriAas,
non hnbcntt «ti/i quod habet auferetur. Non
quidemquod illa Hidignitat o> prafiantia
vfurpanonis boni aUcuius a Dco collati,
vel fecundam naturM vcl fecundumgratiam,
vt Dcus meriio cius moucatur ad maiora
contcrcodum ; fcd qaod iila iit Dci^fffi-
imtai liberalitof, vt quamquam indigna
hnctamcu rtmuneretMrillilargiore benedi-
ffione. V ox ixiqnc placendif^uum fenfum
dupiuemhihrM . duplicimodorcfpoodcri
potcft, vcl . io , Q fumacur pro co
quod cC^placitum habere , gratiam inuenijfe
irt cculu eim,&. habeic /ibi cemplacitum vci
«f^^^«;/o,fifiimaturprocoquodcft fua ex-
ie!lin:iaplacere.Qn3n(]azmd\cipo(rclope-
ra ^0»4moialu€r non tain cx natura viri-
bm qy am aiiqua Sfiritm fan^i optratton* ia
illisprxmiaii.
V. Partcs huius quxdionis iotcrfco/-
pofita 000 funt, imo conueniunt optimi*, ica
vc poflcrior p.iis ciTc poflit vclut reddttio
rationii , cuc Dcus poflic ab homive lapfo
poUuUxc fidtm in Chriflum , ^uam cx
fcha-
peccct , quo via na-
tcfiac cxfcquCdo ab,
foluco dccteto Dei
dc nonnullis CJi ira
damoaodis 8c aUis
ez mifcricordia fal-
uandis}
VW.An,finonnMl-
lipropter folum pc€-
catu ab Adamo ptr
pttratMm , aliietiam
proprer repudiatunr
Huangclium. conde-
netur, nonfit duplez
pcicmptoiium dc-
crctum de damnan^
du homint'vui,i(. du-
plcxiudicium, vhh
lcgalc , alttrum Eu-
augcUcam.
IV. jfnfciiusfcB-
luspcccatt & timoc
loitiaUs ita placoant
DeOyVt iii moucatac
ad peccata rcmittf-
dum, & tiroorcm fi-
Ualcm ittgttteradum-.
V. An DtHtiute
ab iWo homiacpojfit
pofiulare vt crcdac
in ictumChriflum,
pro ^MQ dccicto ab;;
ttfi'. «» vero omni-
bus {^fingalis^M/-
tuipTxdicitui £□•
anwclium rf#/gratia
fufficicnrcm, ^uMfJi
veltnt credere paf'
fnt.
VI. Anfi^ksiu-
(lificaDS ftt foUus
Dci vocancis, illu-
minancis,& voluh-
catcm icfurmanris
«ffetlMm purum
doDum I idquefolu
mb /ueruo ciciflis
fra^rium t
VII. An quiitbtt
'vere fidelit poflii *c
«icbcat de falutc
fua CCllMS efft inhzc
vit^
QVyESTIONES NOVEM.
ci fc habcrcoon poteft : poccfl cnim po-
ftularc , quumrt4cuciicdarc^r;i/i<i»>/Mj^-
eientem qua podic crcdcrc. Forte itaquc
fic corrigi poccd qurrtio.-/*» turefuo
Mittc Mbhcmint Upfofidem in Chriflitmtxi-
gat.quam exfthaiercnoM^otefi,etiainfigr»~
tiain ftijficienttm qud crederepcjftt ,iUinoa
dett nequedartparatuffitf Adquamqux-
(lioncm rcfpoiiJcbitur pcr negationem:
DcuKi Don poUc vUo iurefiiUm tn Chri-
fium poAuiarc ab homine lapfo , quam tx fe
liabcrcnonpo' ' • ' ^ dare
paratHifit , gr.i.. ' ■ , . . . ^ :.; . icdc-
rc polfit fi vclit. Nctjuc vidco c^\di6falfita ■
tH io illa reiponfioue Ht > aut cui hanJiiUi
tcfpohfioaftinislit. NooPe/.J >• ■ quia
/'f/iigtKjncgabat prxcer . mc»-
tionem vllam gratiam inttmam rcquui ad
mgcncrandam mcucibus hominum.
Quodampliuscll , illatefpoDno non im-
piDgitin do^rinam.^M^w/7xnf dc JPrAdeJlt-
futttone , quam tamco tpfam adrtcucrc oc-
ccUc Don nabcmus, vtinquit/»»0rf»/fMf
Pont. Romantu.
VI. VupUx quAjlU duplicem rtfjionfio-
nem pol^ubc Ad privrtm rcfpoodecur ,fi-
dtm effe tjfe^lum Dei tUitminantis menttm
ror ohfignAMii , ciufquc pnrum donum.
Ad fofiertortm refpondctutcum V»/?«i<-7i<»-
neEUclioniiiC^MXsox fi intclligatur dc E/e-
9ieH9 adfalutem (^nxxvci illa (npdtlium iuz-
ta Sccipturas.dici noo potclifidem dsrt eU-
£li* fcu faluandu , fcd eligi f^ faluari fi/UUs.
Si vcro accipicur dcdeertt^ic^Qo flatuit va
ti^ adminiflrarc media ad fidim nect/faria,
fic dico fidenieifcdcnumDeiqnod fulisil-
lis coofertur, quosr/fjf>adhoc,vtf fr/>M//>
Dei audiant ic Spirttus SanifH pirticipcs
fiaot.
Vr. Quam Dcus omnibm eredentikiu
tn Chrillum 'vittun tLUrnem poHiccacur,
ficri ncquit.vcqui eredit,Sc cre.1 ' ''^ ^i^uit,
dcfu.tjiilutidithttet,iM(\dHbui : . ■. vo-
luntateDet. At ver6id<pfum. vtccrtusfit
dc fua falutCy noD pofhilat Dcus vt debi-
tum , quodf/>/>vcl ChrtfioprifianJttmcfk;
(cd cA fonfequem promijfionu iflius , qua
promittit (redentt tn Chrififm x/itam ater-
::am.
T ) VHI.Quum
149
foluro fituuit oc
Chridus roorctc-
tur : cui graciam
tul credendum ncccf-
(jriam dcncgarc
dem deertto fiatuiu.
T I. id pnruni
donWCR dniilutAt , ^mtd
«puulibcralitate «ffi-
untk etUtum , n ia-
min tui offcrtur icpit-
diaii p*t*/l: «i»«rrsvo-
luniana acceptio id
dom numioe indignii
factui- li.T^mtidcidt-
f«rla!uandit,«nMr»fi.
detibus ditmrCtiu» : am
vtrumquc dntptfttdi-
\xtt(o iei\e(k\i,&fift,
^itmtd» :r:r/?«dccietit
f)M J!t circulus , in fM»
n$hilpttmt& ftfiaim tff
VIT. ^wfidesia-
ftificans naturs. or-
dtne prqccdat rcmif.
fioocm peccatoru»
rutntf^an quiJPiam
ad aliam fidcm ad-
firingatur quam ad
lultificacioocm.
T50
VIII. Art vcT^fi-
dclcs & tlcdi /ti^fm
ad rcmpus prorlus
IX. AnfidtlesfHh
grmt$aN.Teftamenti
ptjftnt in luc vita/*-
gemDei pctfc^lc/rr-
QV/£STIONES NOVEM.
VIII. QnMtveleifios^falHtemoantin-
tun fidem, \zABiperfeueranti*minfide(MO
aiTilMiu romptchcndac.diccntc Augufimo,
Deum elegiffe ad /aluiem illot,quos viditgra-
tiaprtuenienti^ auxilio crediturot , ^ fnhfe-
quentu fcrfeueraturos ; non rcdc fidelei &
«/*t7i vclut pro//j'//fif»iumuntur. Er£;6, o-
mifsa vocc EU{ii0nu,ix(poadcofiuelc}ira
altquando cflc eomparatos, vc aliquamdtu
ni:l!um vera fidti effaHnm producant, ne
quidc aBualem gratit prcmijponum Dei
Apprehenfionem , ncc fiduciam in Dtum aut
Chrifium ■ q\io6 ipfum camen necrjfanum
ad (alutcm impctrandum. Dc fido vcro,
qua qualitai cfl & potentia crcdcndi , dicic
Apoftolus , nennuUosamifsa hondeonjcientia
eirca fidtm nau fragiumfecijft^.
IX. Prtftatio legit fccundum mentem
podulancis cd xdimaoda: qui cum auc ri*
gide vdic in fummoperfe^Iionu^ndMiWim
oblcntatifau c fecu ndu m i9n«'jM««» ca n cu m i
rcfpondcbitur bifariam : nempc,Don poiTc
kominem talcuilcgcm Dc\perfeSeprtfta-
re , fi confidrrccur vr prxflanda luxu rigo-
rttio. Si vcr6 poftulec fccundum f:nHK««u',
& o/irrjcollatx CuQtproportionatt poftulato,
3uod diccndum cfl , quum Euangelicofae
rr«poflulcci refpondcftdamcft,/<|/7f/fr-
ft£ieferitsri. At qoxfiio dcpetentia aotx eft
caoci momcoci, vc ioquit Auguftinus.modo
qMUfattatHffergratiam Cbrifti idfierifofe.
Vm.Aitali^Hk
Hdcm hjbcos <^
rccineris ineidati»
illud momcocum,
^M0y7obirec, cou-
dcmaarccur/
IX. AnDtHtm
confortibusU.Tefl.
poftulet , ne caro
aduerfusSpiricum
coocupifcac,r«»-
quM ofHciumgra-
cia fadcris ifitHS
iefpoQdcDs;i«ciM.
p 1 N I s.
lACO
lACOBI ARMINII
SS. Theol.Do(a.
DISPVTATIONES,
(:;Magnam partem S. T heologu c$mpU£{entesy
PVBLICiE & PRIVATiE,
Quamm Indcx Epiftolam Dcdicatoriam
fcquitur.
'53
tAMPLISSIMIS AT^E PRFD£N-
tijjtmfs Vim^
D O M I N I S
P R i£ T 0'R L
CONSVLIB^^
SCABINIS,
ej/lfCagtJlratHt mclyts, ReipuhL Leidenfis di^ni(?mOy
Dominis atque Moecenatihmfiiis
coUndtfmu.
Prudcntifliml atque Ampliffimi Viri,
SNVS UiH ngiuiY o^diiiu , (um AnipHfimsmn DD. Cftu-
torum , viuque etum atUtoritate dtqut mandato rtflro ,mlo-
cumdefunclipu memoruDoH. Frdticifct luniuReutrcndiu pa-
remnofler^ m Domtnottiam tpfetam mDrtUMjii iUufircm hdtii
Academiam wflnm.ex Ecdefia /im/Ielrodamenfiuiiiflcrcmip'
; mA,cuipir aniios XV. operamfuamtmpendcrai.tuccirttur^nof-
quc dtmdc i riam ipft muem illm libcri^ rw.i cum matreajfiiclif-
fimdnuv.cn9jh4yAtqtietripli(eiiittrc4temp9tutt'.mnoUadlu^JUilK ineMidcm
trdnfmigiauimiu : db eo Ytro tch porecolcndifv,, :rPartt. ^ hai utr^
quam vt omiiefuum ttmpus , mdujhiamfnam oiimem atij^ oprram m ornanda vefhd
Academhij aiqucoJfiiit fHO: quk maximepotuit6' debttitpde, rucrietindocotloiaret.
IJ4 E P I S T O L A
Atque hocquidm t]ttoddt fide & diligentid ipfm dicimm, Veftru A. A. tefldtifimum
tjl yqutppt quorum fub ficulk fides eiusatquediligentidpertotts VI.mrtosmtbtaMt'
runtjid vero minime etiam Utet eos yqui quamdtufuum Acddemidtveftr^debitum
perfolucret , aut non longe binc aberantyttut quottdianos , atqueindefejfos ipfius labortt
fubltce priudtimque coram intuebantur mirabanturque. Quantum vero ad indU'
flriam atque in docendo iK^^cisui iUtm attmet , quam fine illius atque nojiro merito,
pro ineffabilifua Itberalitate fingularm in iUum Dem Opt. Max. contulerat , eam et'
iam ipfamAmpli^imoVeJlrofuffragiofemperornauifiit, cum vbicumque aut necefit
trat.aut expedtebatyingenium tpftm pradicabatityatquetum iHdicii dceo vefiri laudd'
tijiimiytumefftiimex eo veflrterga^m intimifignificationes cUripmoi atjjluculen'
tijitmasytotoeoyquo Jiejlrit A.A. operam fuam dependttytemporis tra£lu,(idem exhtbt'
htitynibil propem(Jdum vt optaret iUe vnquam^quod non confequcretur fed vero tejla^
tifima hic etiam tUis fuitt qtti partimquotidunss ipfuuleHtoiiesmagno admoium
numero aftduefrequentabant , iamij, Ecclefiis quam pluiimi eorum vtilem admodmn
cptram prajlantipartim^jquiaddtjputationesillim audiendaSy ex locis non rareettam
hngtnqutoribm,conJiueba»tyatqueacerrimum ipfim ingtnium,fedmaxime incredibi'
lem ipftm in S. fcr0lh-u peritiam , qutbmiUefolebatinuigilarepropemodumfemper
folu,Atjj meliores vita fua annos impenderat yomnes demirabantur atqjaffatim pradi-
cabant y quinimoetiamconfianteratqjpertinacuer contendcbanty vtqua conjiaretad
dijputandupropoftta fub ipfo '^^ot/m ab ipfomet cofcripta digefia^j ejfe.ea fme vUa mo'
rapubliciturk fierent inque lucem l}ominum,bonopublico ettam eorum qui longim bic
aberantyproducerentur.Atijjlmquidemydifficulterfatisparente nofiro adfentitnteymos
tandemtuncgeflm e(i, cumqtitthefesin coUegiodtJputationum publicarum extarent,
abtpfotttidm verbit defcript<t,defignataque, at^fubiUopoJimodumdiJputata^tX' *
cuffaiqua quidem nunc iterumy vna folummodo, qua de Refipifcentia ejiyaddita,vejiri
iurff fiunt)pralo fubitcerentur diuulgarenturjj. Verumenimutro Amplijf.at^?ruden'
ttff. VtriyVt Jiudia laborcfque optimi Parentis nojirt V.V. A.A. exteris aque atjj iUit qui
nobii proximiores funt , magis ettamnum adhuc innotefcant :ecce dtuulgamm Thefes
praterea etiam tUat , quas domt fita fubcifuuatcjj extraordinariis temporibm . prout Ji
totum vttUtati Jiudtofa luutnttttu mancipauerat , tncoHegto dijputationum fuarupri-
natarum vltimo,etiam ipfafmet a fe confcriptascrcompoftiatyContendenttbm lUud ob-
ntxifmieab tpjo fiudtojis addijputandum propofuit - at^ bas quidtm pottmyquam vl •
Ut altaty qua etia ipft dijputationibm ip^'us priuati» mferuumunt , de^^parentis noflri
Jideat^jdtltgentitiy iniuuentute T' ^.(atnformandaabundetffiartpoffunt^pubiici
iurtsfacimus; quod prater mat // Jubteciam ftue reni ipfam ab tpfo fideitter accur*-
teqjpertra^stam,quempraterea»rdinminJj/fiemateS.Tbeologii nnflifueitdo •
pro fuo quide iudicto parens nojicryfeuerm methodi arbtter, ( (lut hac i^HUum tn re mul'
tumfe diuqjtorjerat, atqttehoc fine fere omnes quotquot extant S. Theologia fjnopticos
traciatm cum magna admodum curaperreptauerat) obferuari debere arbitratm efi,
mm tttdm ipfum in hifce Thefibm reprafentstrealiquo modo animum fuum tnduxerit^
quod
DEDIGATORIA. 15^
tfUodqum rtUeadfeqmtus fit^ iodiorti iudicent .conatum certefuum clrca bajtcqui-
dem etiam rem exercitii^ratia demonfirare voluit.ytinam vero per Dei Ojtt.MJw VO" .
tHntafemhocceTbeftumtbeologtcaru corpitfiadoptatumfitiemperductrepQtuijJet.qyM
tnorte mmatura prautntusy nobu bonuqjonmibui luiluofifiwu, tnterrumpere coacim
efti [itfiderari enim crtduntur Theftspropemodu adhuc viginti^autpaulo plures) equt-
dem idnos Liberi tUiu4 affitcftfiimt ,fi qutdqua m vitahacaliud, opfauiffemm omntum
maxtme. Ac ftqutdem hono DeOy (ui obnitt prottrve non debemM^vifumfuerat ex wi -
fera hac lachrymarum valle m ceelejlem fuam domum euin euocareivttnam vtro laborie
at^ innoctntia fuaaquos atj^ candidos afitmatores na^usfutfftt , dentef^ calumntaru
quosex mandato^ atque prtfcrtpto lefu Chrtfit vnict SaluaiorunofirifinevUoremerfu
patientifitme^dbiUm proptmodum vfcjjamicorum, quamdiu vtta huicfuperfuit.tok-
rabat/altem mortum ejfugertpetuijJctiat nontjfet nonnimo,qutetUm dtfaluttatcr-
na Parentk nofiri.quem tn profe^tone fua. qutdem miferia at^^ imhtcHlitatii,fedgratia
rurfum illim, qud credentibut in lefu Chrifi», falutu nofira auclore^folafalutaruiUu-
xit, inter tugesatq^drdentifiimafprecesquafi iormientemDeoanimantfuamplacidif-
fime rtddidtjjt, coram cum multisaiiis vidtmus atque te(lamur^non omnino{ inquaritf
non nemo effet,qui non leuiter aidubitartt. Abfit^ abfityeum Yttdumnemus qtnfquAm
noftrum , queDem abfoluit , & pro quo lefm Cbrtftus in m undu vemjfe fe cr mortuum
fefe ejfetefiaitm eft. O nosplui fatit miferos, quod Parenttm noftrum amiferimiis tenera
fittisadhucatatu omnes\quorum natuinttr nos maximut vixdum dectmumfiptimum
adhuc atatu annum excefiit. At hoc Dtm nofter auertat , vt qui m nomine foltus Jefu
Chrtfti Deo antmamfuam in manus fuxs traiunt , falutis aternt compotes nonfianty
aut ^e vita btata excidanv.ifiui vero potius nobislargiatur omntbut*vtcharifitmi Pa-
rentunofiri vcfiigtisfiitltterat^jiugtterinftfientes,veritat€mjjCumptetatetn integri"'^
tate & finceritate aninii alacrtttrftdantts,itaDeo & bonis omntbm^vitam.fiudiaijue
omnianofiraprobemus,ficuttreuerendusnofierParenSyiumvixit,fefuajjOmniaVefirit
A.A.vt\C9nfidimm,probaun^quodqutdemtefianturcumaluiinnumera,&numquam
fatis pradtcandaab A . A .Vefiris in iUuprofellayquttmdtu vixitybtntficU^at vero multo
adhuc magit iUd , quibuscharifitmam Matrtmnofiram^ nofqueadto ttiam omnespofi
morttm mox iBius profequuti tfiis^atljutttiMmnum adhuc prolixeprofequimim. Vti-
nam Haliquandodiesoriatur , quopariartferrtvobispofitmtuproinnumtrishtfctvt'
firts tn nos mtritis: tta Dem nostuuet.lnterea vcro ttmporis, vt ne nuUum pyirfusgrati
antmi offictum erga A .A.Vefiras a nobisprofectum ex(let,quodprtmum lictt^exBibito-
iheca Pjsrentts nofiri defundi , fub aufpiciis Ampltfitmi nomints veftri, hoccepecultiim
atqjKn^nKioidepromimuiydeprompturipofimodumexeadempenUyfuoquodjjOrdine
& temport,qud tiufdtm aut etiam aitusgentris nonpaucJpratereaettaalia nobis reli-
qtiityfiquidem quod nunc dammy S. Theologiaalttmnisnoningratumftftffecomperit'
tnm. Mintme verh fumm nefcii.vile hocejfe munm,praquam funt veftrain nos meiita;
ingratifimtjuturi hominu.td fi dtjjiteremur; qutntmo Partntii pottushocnoflri qtiant
moftru hoc niunus ejfe.Verutnimuero/iReucrendM nofitr Pdrtsjicutt hutus laborisyat-
V X que
i^c EPIST. DEDIGAT.
<jMf hAYHfn vigtliarum fiurum Iwedes nosreliquit , itd quoque , cui Deutfelieiter dn-
Hu.it, induflrtd, pietatti& virtutUfiuharedtsaitquandonQsreltclurueeft yddbimus
pre vtrtlt operatn,vt noftro officto nunquamdefuij[edeprebendamur,fedidtotavitA
tioftrapropofitumnobtshabtajje , vt quibufcunquefiertpoteritmidtt ,Veftras A.A.no-
hn demereamur , nofque Vobit ffatos femper prsftemm. Deus Optimui Mdximm
vosquam diutipme incolumes ^nobtfquepropitiosferttet, omnique benedidionefuper-
tiegubmationi Vtflraqfia^fipoUxiftme benedicat.
Vtfius A.A. adclidjirmii
D. I A C O B I A R M I N 2 X
Vctcraquinatis Liberi.
4
0 DE
»57
O D E
In co^ntendauonem prafintulmius
L I .P R I
^ Jimul
A V C T O R I S.
luinioiisquefn Sapicnrijc
Virtusbcauit.c- nmtua
Bcauitiprani, umtcncbrit,
lamncbulisopcrofiorcfn.
Totqgcimpcditis fcnlibushorridam,
Hxclcnpta cio£lipignora pcdoiis
Sacratftiturodonalcclo
ArminiusiPatrixquclibaf
Vizdam mcicoir.Sumc camcn pias
Eacauecutasjfnmc rccogaitos
-i.ates Ichoux.totquc facrx
ralladisaurcolos pcnatcs.
Hicvindicatum Aatfidcifux
Diumvolumcn.ncc picciumcapie
Vcoahnllatcrrupcrbi
lmpiauadicioMonar#hx.
Idobpciicisrcdibusezcutic
DoIcntcRoma.Magnusin Aulbiaft
Tcrra Tj raoDOS Antichnfti,
N ominaque & titulos rcportac
Tarpcia nutait culmina fortibus
QuafTara tclis,ringitut Iialus
Soplulla.ncc rcliflcrc aufus
Purpurcxgcmitotdotuibx.
Ha:c magna fcripti portib. Quin Dcum
loudtacisafrcritaufubus)
Nulliciuc conceirum videri»
Qoa docuicumen iple,moofb:ac.
Vt hic rcbcUcs comprimat impctuj
Potcotc nocu,ciimuu ditigai,
Sioatquc £icere,quod pcraflum
Non cupii,expofuit Profcflur.
Sic alma fcnfus Rclligio pios
Odcotacorbi Pacriadcipicis
IjifigQc ccptum.quod tcprcflum
rollciitas magis iogcmifcct.
C.B
.5»
I N D E X
DISPVTATIONVM
Publicarum ;
I
De AunotitMH & Certitudint S. Scri-
ptHrA.
U. De Snfficienti» 0> TerfeQione S.ScriptH-
ri eontratraditionei.
III. De Suffictentia perfeSione S . Scriftu
ri contra Traditionts humMHMi.
IV. DeSaturAj^ei.
V. De Perfona Patru ^ Filii.
VI. De SpirituSiuUlo.
VII. De primo primi hominis peecMe.
\lU.DePecc*tna^uMUbm.
IX. De lufiitta Efficacts ProuidentiA Dei
in mido.
X. Delufiitia ^ EffieMcia frouidentiA Dei
in malo.
XI. Deliberohomini* Arbitrio , tiufyue vi-
rtbue.
XllDelegeDti.
XIII. De LeiiecfEMangelticomfMrMtieHe.
XIV. De njfietu lefu Chrifii.
XV Dedtmtna Pr^efiinatten*.
X V I . Vocatione hominum ad falHttm.
' M.De Refiptfcentta.
A i Wl.De Ecclefia.etuftfueCafite.
XIX. Dtlufiificatione hominu coram Df»«
X X . D< Libtrtate Citrtfiiana
\W.De VcnttficeRomano, (y>prtcipu$4 fui
iHi attrthuuntur titulii
XXII.g>H« afftritur "Ecclefioi ReformatMt Sk.
Romana Ecciefia fecejftonem non feeijfe:
eafqut reHefactre.quod fidet cultHsquedi-
uini comtnunionem cum eadem habere
profiteridetreQant.
XXIII De Idololatria.
XXIV. De Inuteattone SanSorum.
XW.De Magifiratu.
DISPVTATIONVM
Priuatarum.
I. De^faTheologiit.
II. DeMethodo quM TheolcgiM informanda
eH.
ni . D * BeMtitudirte^fin e Theologia.
IW. DtReltgicne.
V. De Korma Reli£ienii,Verbo Dei.f^fotijft-
mumde Scrtptura.
VI. DeSeriptunauiforiiate ^ certitu.iint.
yil.DeS criptur* perfeBione.
VIII. De Seripturaffr^icmtate.
I X. De Senfibm <^ mterfretatiome Sacri
Scripturd.
X. Dt Ejp(a(i4 ^riftura .
XI. Di ReligienefirifJiud.
XII. De ReligioneChrtfiiana , ^primumdt
voce eiufqut ratione.
XIII. Dt Reltgione Chrifiiana quod ad rem
vniuerfe.
' XlV.Deqbie^o Chrtfiiana Religionit , &
primode Deo,primarioeimobit{io,^ qutd
Dtus fit.
XV.DeSaturaDi.
X\l. DtrtraDei.
X V 1 1 .Df InttUttiM Deu.
XVlU.DtVoluniJieDti.
i XlX.DtvMriis VfluniatH DeidifiinQioni-
bm.
U9
XX.Di jffirihutUDti quA In veluniiue eiiu
coHjidtrandnfMntt^frimo de it6 <]ut ^fe-
auum tn creMturit nuionaUbm anAlegiam
habent.
OCXI. De Attributis DeitVirtutum mor*-
lium , ijutvtlut mederutrtcesfunt afe-
Quum prtcedente dtjputatione confidera-
torum.analogiam habentibm.
XXn.DePotentiaDet.
XXIII. ?erfeHtene , heatitate^ Gloria
Dei.
XXIV. DeCreatiene.
XXV Dt Angeluitt ientre& ^ecie.
XXVI. DeCreatiane homints ad tmaginem
Det.
XXVII. De Dominie Dti
XXVIII. De Proutdtntia Dei.
XXIX. Dt Taedert Deicum friimthomini-
but inito.
XXX. eiuemedo fe homtgejferit i» foedtrt
frimo frijlande,feu de ftccato primorum
parentum.
XXXI. DeEfe3is peccati primorumparen-
tum.
XXXII. Deneeejfitate RtligiermChriJliand.
XXXIII. Df Injlaurattfine hominie.
XXXIV. De fetfena lefu Chriftt Doimni
noftri.
XXXV. DtSacerdetali Chriftt munere.
X X X V L D# Frephetia Chrifti
XXXWl. DeKegtoChriptmunere.
XXXVIII. De Statibttf Chriftitumhumi-
litatif,tum exaltationu. V
XXXIX. De Voluniate &mandato Det fs-
trit& Chrifti,<juo Religionemfibi ab ho-
mtne peccatere prt flari volunt crmandit.
XL.De Frideftinittionefideltum
XLI. De PrMdefttnationemediorum ad fidtm.
XLII. DevocationchomiHumpeccatoru/n ad
Chriftum & falufu in eo participatti nem.
XLIII. De Paenitentia , qua rejpondetur iu-
cAttontdtumt
XLlV.Df ftdetn DeumfyChriJium.
XLV. DeVniontfideliumcum Chrifte.
JXLVl. De .^emmunienffideliumeumChri-
fte, .jutdcm cum mortt lUim.
XL VII. De Cemmunionefidelium tftrnChri.
fto.^uoad vitam iHtM,
XLVIII. Dclufttficatione.
XLIX. DeSan/lificattone heminii.
L. De Ecclefia Det & Chrtftu feu dt LicU-
fiapoft Uipfum ingenere.
LI. DeEcclefia V.Tfeu fubpromijfione.
LII. DeEcclefia N TfeufubEuangelio.
lUl.DeEcclefia Captte & Notu.
LlV.De Ecclefia Cathotica.eiiu partibta &
reJf>eefib(U.
LV. De PoteftateEeelefiaindt>gmatutraden'
dif. *
LVI DeVoteftateEcclefit inlegibmferendis.
LVII. De pcttftate Ecclefit in iure dicundo,
feu Jedtfcipltna Ecclefiaftica.
LVlU.DeCencilits.
LIX. De Minifteriu Ecclefiafticis N. T. &
vocatione adea.
LX. De Sacramentis in gtnert.
LXI. De V.T.Sacrame»tis,Arborevit4,Cir'
cumcifione & Agno Pafchali.
LXII. DeSacramentisN T.ingenere.
LXULDeBaptifmo & Pade-baptifmo,
LXiV.DeCaciia Demini.
LXV. DtMtJfaPapali.
L X V I. Df falfis /futnejue Sacramentit.
LX \'II. D* Cultu Det invntuerfum.
L X VIII. Deprsceptis cultm Diuini ingentrt.
LXIX. D# Ohtdteniim , fermali ebteciepra-
teptorumomnium dtuinoruiru
LXX DeObedientiaporre mandaterumDtr
ingjiHerali.
LX XI. De ObieBe msUeriali practptermn It-
gis in vniuerfum,
LXXII De Amore.timere , feducia , honert
Deo ab homine debitis.
LXXIII. De Afiibus Obedientit ftngulari»
bui , feu qui finguUt pnrcptts prtfcrtptt
funt.feu dedecalogo tn.vniHerjum.
L X X I V . Deprime decalogipn cepfo.
LXXV .Defecundodtytiegiprtceptt»
LXXVl.Detertio decalogtprictpto
L X X V II . t quarto prtcepto.
LXX\'Ul.DeqHintopr*cepto.
LXXlX.CeJexte prAcepto.
lACO-
i6m
lACOBl ARMINII
DISPVT ATIONES
DE
T^ONNrlLIS RELIGIONIS CHRISTI ANjE CA-
■pitibii-s , Ab ipfi comfofttA.
T H E S I S 1.
Authoritate, &: Certitudinc
S. Scriptura:.
Respon. BERNI^ARD, VEZEKIO.
l.Pf/.Mj.
Rcwi.f
1. Ctfr.i j.
5.6.
2. C*r. ij.j.
G4/.1.M1.
f .9.
\.lch.y^.
7// 1.1.
7 Wlr,.!.
VTHaRiTAs Scriptu-
rznihiic(laliud,()uam di-
gnitas!ccundum qu,imil-
la mcrctuc , Sc fidcm can-
quam vcra m vctbis,8tvc-
laiQfcnnbus, fiucquid e-
Duncicifimplicicer . Huc ctiam piomictac
& minctur : Et cx fidc obcdicntiamtan-
quam fupcrior , quum quid mandat vcl
ptohibct. Dc hac Authontatc duoquar-
nincar. i. Vndc Scriprurx compctat ifta
Authocitas. 2. \'ndc hominibus couftcc,
Ycl coDftarc po(fic > iftam authoiujtcm
Scripcura» compctcr*. De qua duplici
QuzftioDc ordiQcpcittad^abimus.
II. Authoritas c ! (cripti cumf
cuoquc ab ipfo rius cpcndct, vc
nomcn Authontacis : , ^,:canta eft,
quancaeft vccacif .s & potcftas , tdci\,etJ -
Jiir,» authoris. Dcns jiitcm cft v cracitatis
infallibilis. ucquc fillcic , iicquc falli po
ccns,& poteftatis incfiagabilis , id cft.fU' g^.M,-l
prcma: increaturas. Eigo ii ipfc Scnipca- /^jb.^.jf)»
ir Author cft. Authontis Sci iptura: a Deo R^.it,}*
folo,& cou pcndct. Tota, quiacft fiiffici- i.Cflf.7-4l
cntifTimus Ami^or.aM-TK^^r^f? ^ m^Tt^^gtot: Hfm.n ^
A folo , quja (ucium non h.ibct , ncquc ia
vcracitatc locjiiclz, ncquc in potcl^aceia-
ris : vcpotcaquo (it omnisin Crcaturis v e- jicf.lttl '
ncitas& poicfUs , & incuiusvcracitatcm
& potcftatcm omnis fidcs #c obedicDcia
tanqiiam luprimam caufam , & Ylcimam igc.u-
cermmum rcfoluatur. i.Pr/U.
III. Hoc ipfum mulcis aTgumcnris pcr ixfii.]^'
cocamSciipcuiam fp.iilis cuiucitur. i. £x j.C^rJtsj'
infctiptionibus pL-ioiumq, libroiumPro* £xW<fi'
i hcticoruTi , & .^poftolr aium Hpillola- y^fl.fJJ-
iiiin:qua:itahal.'?;)r l'criut/i Domini cjucd jo.
piit ad Hfjtartt , lotlcm , jirnc(iim , Paulns, M.v. !«■
Petrnf. lacobms fcrutn Det if.fi ft^^olnt Chri- jo.
///. 1. £xpioa:iniis miilc.itum rioplictia- Ex»d.io-
lum. Stcdi.xit Dttnt):::f.SU4od accepikDo- jif^M' ^
wi/fCi
DISPVTATIO PVBLrCA I.
iSt
mino.h^ctrMJidivobu. j. ExalTiAcntixdi-
uinx t tanquam uccclfaric &ruflRcicntis
ad coQciliaQdam authoritatem dicrndiSj
cum pctitionc ab ipiis Dct 6c Chridi lega-
tiSttumpromidionca Deo&Chtiflofacta.
4. Ex ipfoDci morc qui icgcni fuam cnun -
ciacurustftc przfacuscA : Ego lehoMS fttm
Dem tutu. Ei iHiofuo Autboricaccmcon-
ilabiliturus, dixic: Hic efi FiliM tntm d$!e-
Btn,huHc*Hdtte. Ficecurhocipfc hominu
cOD(cn(us»cuius contciij MitJos,KtitnM,Li-
tHrgtu, Solan, lc^s fuas, quo valcreoc , ad
/tf.if .11.1 4. authorcs Dco$,L)cafuc rctulciunr.
hh.S.iJ^. IV. Hxc Authotitas cogQita obligato-
Gal X.9 9. mDiumcorum, adquosfcrmovclScriptU'
Efh.i.io. ra dirigicur,confcicotiam,addiguc acci-
.^^c. it.14. picnduro. QuivcrotanquamaDcotradi-
loan. r.6.7. turo accipiunct &approbaur , diuulganr.
&S ii'ii' &przdicaoc, mtcrprctaocur&^xponuDC,
5r }6. afupponticiis Sc adultcrioisdi^is,veUcri-
i.Thtf.i.ij. ptisdifcertiunr. & difcvimiiunc , illt nihil
authoritatis addut didis, vcl fciipciS,quum
totaillorum.fiue nngulorum, fiuciunflo-
ruin,authorirasUttaotumhumaoa, & di-
uioa ab humanis confi! mari ocquc indigc-
anc. Dcquc po/riafi Scd totum illud appro-
baadi,pfardicandi,cxplicaodi*difcerneodi
munus, cciam ab ipfa ccc.i CathoUcaobitii,
tcflinratio tantuni dt.qua fc di(fla vcl fcri-
ptaitla & folaqiMdcin,prodiuioishabexe
Eecit^En- & agoofcccc declaraf.
vhtr.de Ec- * Non modoctgotilla,Icd& cootra-
:le(iM. didlioncm implicantia , ftulta. & blafphc-
Vtah deHtt mafunt , hutuimodi didtaPootiBciorum:
tttr Eeclef. EecleJisScriptHris tH »nti<jMior, & Scriptn-
Ub X cttp.x. nontil Authentic»ntjiEcclefiA Authori-
Hof. de AU' iOmnu,qMinuncefiScrtpiMri.AH-
rhor Scrtpt. theritai.MbEcelefUAuthoritMedeptndeine-
iib t ceJfario.Et.ScrtpturdnonpliuvttltturtieJfenr,
Maf l6 \%,<i'**f*f*MA.^.fopi,velattudamdHitfcriptii,
[ Cor \ nifi Eccltft£ tejiintenio crederemtn.\t^\imc-
' tum vero quia Scripcura antiqnior fit Ec-
cIcna,falfirarelaborac AotecedcDtis , & iu-
cofcqucntia.Nam blcriptura quoad fcofus,
imo& vciba Aociquior c(l Ecclcfla Gtic-
nccurEccIefta prior,acciperepoflcrioradi-
Aa,& fcripca £(aia:,HieremiZi &c. Pauli,
Pecri, fimulac illorumdiuina vcrirasargu-
meocis lujcca Dci ludicium fuBicicctibus
clldcinoanraca.
VI. Eo vero ipfo,quo Scripiurae fuot di- Oeti.t-; % f
Dioai,etiam funt CaDonicz.ex modo & fx- pfu^^io^,
oe fcnptionis: vtpoteregulam6dci, chari- Rffff, fo.17.
catis, fpei,totiufquc vitznoflrxcootiocD- j^Mtt.xi.ij
tes.Suoccnim datat addodrinam , redar-
gutionem.inflirutioDcm , corrcftiooem, ^ j ,^
confolationem.hoccfl, vtoormz fint veri n^^ff,
& falfi iotcllcAui ooftro , booiquc & mali
alfcAui,fIuc ad facicodum &omiticndum,
fiuc ad habcodum vcl caxcfidum. Nam .
quemadroodumdiuiDa; fuoc , ^uiaaDeo *
darx.aooqttiaabhominibusacccptxfuot: *
ita & canonicz funt & dicuntur aif^iuc. ^"'-^^'^l-
quiaCaooQcm praifciibuot , ooo paffiuc, *'" '°^-9
quia pro Caaoochabcntur,vcl<}uiaiQ Ca- ^o-H-';-!?»-
noncm afTumuntur. Imo vcrotaorum ab-
c(l,vt Ecclcfta iihs authcacicas vcl Caao-
nicasfaciat, vcQulIushomiaum coctus Ec-
clcftz nomioe veoire aueat,aifi illas,quod
ad fummamLegis & Euaogclii * proau»
thcoticis & canoDicts habeac.
VII. Alccraquzfliocil, quomodoho-
mioibus pctfuadeaturjSciipcuras if^as efTe
diuinas: cui explicaodx. oonoulla pixmic-
tendafuDt , qu.^iradatum ab xquiuoca-
tionibus libcrcnc , &£icilioremrcddanr.
i.IoccrScripcuraro,quzvciignumvcrbo, 1o.i.x^.&
& fcripcioDc verbi conflac,& fcofum Scri- c»p y .jy.^A,
pturzcfldtflingucnduicoquodhaud pari loh.^.j^.
momeoto,vtriufquc Dotitia& fides, fitoc- i.Cor.n.f.
ccffaria, quumScripcuraficproprcr fenfus: t Cor.x.f.
& difpariicprobandiracio . qua fcrtpcioai c?*r7>8.9.
& fcofibusdiuioitasaflruitur. t.difccrnco- A24/.to.io.
dumiotcrcaufampnmariam Scripcurz. & i.Cpr.j.ii.
inflrumeocalesioccadcinxflimecui neccf^ ti.
fitas crcdendi Iibrum aliqucm Scripturxab Phtl. yif.iC
hocvcliilo amanucofi lcripcum & a Deo C^f.i.i^.i*
profc^um cffe. 3. Scnfuumiflorumdifpar
cfl racio.quum alii finc fimpHciccr ad fala-
cem occcHatii^vcpocc fundamencum & ca-
puc rcligionis contincorcs, alii vcro ou oifi
aliqua cxplic3noois,probatioDis , ampltfi-
canoois rclacionc ilios actio^anr.
VIII. 4. f idci pcrfuafio a Ccrticudioe i Cor.i^.f.
VifioDisdifctimioandaclt ,ncquishtcpro i*-
fidccuifufficic adoccfus tcacatiODesprx- ^•*«
ualerc , cctcicudioem poflulec oulli oboo- &Rom.i.
xiamtccaiioni. y. Fidcsimphcica,quaScri- »910.
ptura tlh citra fcDfuura intcHcilum diuioa ^"^- 6. ;
\ X clTc 17 >i».
1^1 lACOBI
HthAJ.}t, ^^^^ acdicur,ab fxplici'ta,qux rcDfuum ali-
qiUtprzfcrrttn ncccirarioruniinotiriacoD-
itf^.j.i.TD. A<ic : & ipfanoiiria hidorica , quxmcatis
Jaci.t9. tantum «V^aAha* faabct,aC]luiiica , (]ux
lch j.jf. prxtcrcairA^gj^«e4<»#a£ ^mtjHny , ioqua
AfiiMj.i. acquicfcitcofcicnria.continct.diftiDgmn-
Het <i.it.(y> ^^'^it » TC tcflciudicati podic, qux ar-
ic.ir. gumeoracutque fidciiagcDcranilx occcf-
Efh.i.ii. Taria & fufficieatia liur. 6. iorcr argumcnta
j!tf4//.]2..jg. I^co digna,& qux humana vanitas pcterc
j potcfl, diiliagucndum cA : ncquc talia bic
AIat.i6.r. poflulauda • quxQulU oon pcrfuadcanr,
iK.ifi.jo.jiS^""^'?^' Chrifto,perrorfigoa, prodigia,
AfiM. 17.41 virtutcSj&S.Sandi difttibutioocs dodri-
loh.i2..}y. namfuamrt^Uto , fidcs .i multis fit dcnc-
Xirc. 14.17.gata. 7. Argumcotoru ad liiafioncm adhi-
44.4J-. bitotum.lumcocxtcrou.abintctuoSp. S.
tcllificantisluminc, difccrocodum cil , oc
quod huic tauqui Hdci noflrx fignaculo&
aiti)abonicompctit,argumcntoturebori,
&foris rcflificatium vcracitati adfcribarur.
xX^fiT 1.12. iX.g.DiftiDgucodumcfliatcrillos.qui
£/^.1.1) 14 jpfuinUcum.vclChriftum , vrlpcrfc, vcl
/9^.4.41. per Aogclos,vclpcrPropbctas, vclpcr A-
poftolos loqueotcm audierijt , quiqi primi
libiosiacrosaccepcrunt : & inrcrcos , qui
iftosfccuci , cx illorumtradirioncSctipcu-
iW.z.7.io. ras habcur.Prionbus eniRi miracula &ptx-
Jith.x.} didlionumcomplcmenra lo ocuIosiDforu
loh tc.Z9. incurrcnria,fidcmdi(3is&fcripti$adftruc-
E/44.7 8. rc potucrunt : Poftcnoribus vcro narratio,
i.Cor. 11 12 vtdod>rias , fic& argumeocorumconfir-
loh ^.$9. mandx iftiadhibicoru,pronoDiruria Scri-
40.41.41. pturis, & iplaargumcntisluisadftrucnda.
i.Per. Mi. 9' Uirtiottio quidcm lotcr vctiratcmScri-
Mat. II. ij. pcurx, &ciusdiuioitaccmfictipoteft , «c
JAC.4.6. pcr illius fidem ad huius fidcni gradacim
?f if 14. progtcfllo fiat : accamco diflcparatio iotcr
Jvh.y 17. illacllc ncquit:quia fi !!icnpturx vcix fini,
I Cor. i.jo.^^i^^i^f^f^^cncccfTccft. iJcniquc hic cogi-
7 un'iam,paruulis,buir '^cumtimc-
Luc.y.io. cibus, Patiisvoluotatei volcntibus, i
.Acf.il ^6. rcuclarifccrccaDci, & V.- un Chiifti,
7.JI, quodcxDcofic.'coocra,&picntibusmundi,
x.Ctfr 14.4. fupcrbis , coofilium Det aducrfusfefpcr-
i.Ctfr.i.ij. ncribus, viraxtcrna fc indignosdcccrnco-
x^. cibus, pciucrfis&abfurdishominibus, Sp.
S.rcfiftcucibus , fccrcrum Dci & Euaoge-
liftm Chrifti cc^uffl cifc & nuncrc : imo
ARMINII
yeiofcandalum , & ftulcitiafbe(rc. quQra
pcr fc fir fapicotia & potcntia Dei.
X. His prxmiirts vidcamus,quomodo
npbis pcrfuadcacur, velperfuaderi queac,
Scripcuras V.& N Tcftamenti cfic diuioas:
faltcmquoad eficotialiaeius. Idcft, Lcgis
& Euaogclnfummam, fioccuius fidclalus
cooftare non porcft.Huic fuafiooi facieo-
dxcriapotiinmttm ioferuiuoc. Teftimo-
Dium homioum cxrcraum , ArgumcDca
ipfis Scripcuris iofita , & Tcftificatio Dei
iQCcroa:quorum illud,xftimatioQem &re-
uercQciam Scripcuris humaoicus coocili-
aodo , fidem prxpatar , qux io hxc duo
ffoftcriora verc diuinarcfobntur, & pcr il-
apcrfe^tcabfolutcur.
X\. TeiUmonium homiuum eorumqi
prorcirorum,(hoftcsomtttimus,ctiamMa-
numocano^ , fcccm icligiunis cx ludaica
& Chriftiana corrupra , quio & Ethnica
conflatx amplcf^cntcs ) duplex eft : ludxo-
rum dc vctcris Tcftamcnti, & Chriftiano-
rum dc rotius Scripturx do(5lrina . & Jibris
tcftificanrium. Hlorum trftimooio duo
robur coociliaoc : Coofcilionis cooftadcia
to fummamifcria, qnumfolaciusabncga-
tiouclibcrcacis&dominioium mundi par-
cicipcs circpo(rcot:&Chtiftian^reIigioois
odiuin,quz fui orrum,amplificacioacm Sc
coofirmarioncm bona partc vctcrisTcfta-^^ i^.u
mcuti Scripiutxtranilcribir, rantafiducia, x.j>e: ■ -
vtillius foliustcftimonio & iudicio ftare Aci.
& cadereparatafic. ChrifttaDorum ccft^-
monium , cadcm conftantix noca infigni-
tum, ttifattamconiidctamus. i. hcclzHx jtfoo.^.f.
CathoIicx,qux a principioiui ad hxc tem - it.xu
pota Chtirtianam rcligiOQcm,vc diuinaroy
profcfI'a,iftis iibrisfuam tcligiOQcm cooci-
ncri.cofquc a Dco piolc^os clfc > rc/brur.
2. Siaguiarium primitiuarum Ecclcfiatii»
qux ab Apoiloljsfuodatx . tum cocum ve-
tus Tcftamctum , tum Epiftolas fibi fuifiie
paftoribus . vci nutisialrcintofctipcaspii-
moacccpcruQC, & fuccclToiibus iuis,aliif-
que Ecclcfiis codcm ciculo cradidcrunc.
j.Rcpr.TfcntatiUX ,quxdicitur , Ecclcfix ^fh.f.fj»
cx paftoribus & doLloiibus cooftaotis,
qui linguarum & rciam diuinaiumpcntu
ioftiudi cxamiac Bt^to iudicium fuum
pio-
DISPVTATIO PVBLICA I.
pronunriaot,& populis C\bi crcditis adpro-
bant : ia quoruni ccafu Romanum Pontt-
ficcm in&a infimum Poutificia; Erclcfix
parochum ipfo do<5tiorcm collocamus.
XII. Argumcota Scripturis lofita fuot
quatuormaximi momcnti : dodltinx ge-
HUStdili MaiclUs|.pattiumconfcnrus, &
do<!ltinzcfBcacta.qux (iogula pondusha-
bcnrgrauifrimum.iunda vcrocuiuis, pci-
cioacix Spiritu & prxcoaccpta pcr inuctc-
r^tam confucrudiocm opinione ooo cz-
cxcato.fidcm faccrc poflunt. Do^iioq gc-
nusdiuinumcircprobant. i. Pixccptaillis
libiis tradica: in quibus tres ooix diuioita-
A/4/. 1^.14. ti$. I. Aduumprxfcripcorum prxccllea-
ly. tia.infuiipfius abncgatiooc, & totius vi-
Rom.SJt.ii txfccunduDcum inlkitutiooe. i.Adluum
i.Cor.i.iS. ooooullorum mirabilis & nulricix ioOar
ab aoimali hominc xflimata infolcntiai
quitamcn fccura conHdcotia prxfcribua-
tur, vt: NiH in lefumcrucifixum&roor-
tuum crcdidcns, condcmnabcris , (1 credi-
dcris, faluabetis. j. Modus quoprxftari
l.Cor.i].i. poftulantur , vi cr confcicotia ic charitatc
lacob. 4. iL. fiaocfecushjpocitticos ludicacum iri. In
Rom.ii f. illofaodtitas.inhociftoomiiipotcoiia, in
i.Pet.x.iy. hoc omoi fcicoiia puic diuina conlpici-
tur. II. Promifla & minx.qux duplcx fi-
gnum prxfcrunt diuioi valotis, tuin ^uod
aoullo quam a Dco dari pofle cooHar,
cumquod iracomparatafuot . vt oonoili
confiLicutiam prxcepta , qaibus adduotur»
pro diuinishabccis,moucrcpo(nnt.III Ad-
mirabilc lulbtix Dci , qua tuftitiam diligic
r Ram. i.if. Acpcccatum odit,&xquitati>,quacuodta
X Cor ( ij. admioiftrat, cum milcricordiaioChrifto
Eph X 11 16 '^«♦"iie^^Tcmpcramcntum , inquoglorix
HehrZ < Dei fummaclucct.vbi tiiaootanda.i.quod
"j 7 11.11. pcccatortm,cuiusvtcteaturxfuxcxamo-
^ rcmifcricordiarangitur , io graciam rcci-
pcrcaolucfit , oili rccoociliaioris Sc mc-
diatorisiorcrucntu. 1. quod ipfumiiiium
fuumchaiiflimum ez fc groitum &iufti-
tixpcrfc^lx muncic funaiim, deprccat»»-
rem & intcrccflorcm admittcrc noluerir,
oififaoguincluoadfpcifum. }. quod illum
fci.A ^ . ir ipfumfolisfidclibus & rcfipilccntibus lal-
uatorcm coniticucrit i impaoitcntibusab
17.1.8 ^^'"oifpcvcnix&faluiis cjtclufis. 4. Ex-
16^
1/.1.14.
/04».g.l4.
Rom. 10.9.
Heh.f.s.19
Heb.f.9.
Lt».i4.> 6.
Rem 8.19-
Het.io,il'
11
ccllcntiflimum documentam.quo heccfli-
tas & fufficicotia dod^rinx iftius dcmon-
Aiatur,in eo pofitum, quod ipfc Icfus noo-
oinpctobcdicntiam & paffioacm 10 glo-
riam fuam iogrcflusfit.idquc pro folis fi-
dclibus ipfi coQfoimaodis, & quod io coe-
lum tcceptu$,prxfcdusdomui Dei & Rez
populifui , virxqucxtcroxdatorfic con-
llitutus.
XIII. Stilimaicftatcm cuiocuot. i. At- ^^/4.44,7
cribuca qux fibi arrogac Scripturarum ju- ^f*- ■^x-ii..
tor : naturx pixdaoiia in omoifcientia & if.itf.
omoipotcotia ; opcratiouum cxccllcticia. Pyi/.fo.i.
vccfcatori &gubcrQatori omoiamtctum:
poteftatis fupcrcmincocia, vc Rcgitcgiim,
& Domioo dominorum. l. Air(»j*Tw?rtA«-
fauoris& odii , fpci& mctuscxpccs,
quacrgaomoes tcuiufcuaqae Aatus fint»
cundem fc dcclarat , tam regibus iubcos,
ptohibcDS , promKtc-ns.miajns. quam iu-
nmisitam coci populo.quam fingulis , ipfis
eciam ccncbrarum Redonbus , mundi hu- jj^^ 1
iutprincipibus,SacaQx & AogclisciiiSiac- " '^*'/»
que adeo coci crcaturarum vniucriicaci.
j. Modus quo vcitur in lcgc fcrcnda & * "
(aocicnda: qux nullum aliud proccmtum J
16.
i.Sam it.
Exod
to.i.
habcc , quami cgo Icboua fum Oeus ruus. ^
Nullum cpilogum , quam : Ego Ichoua
locutusfum :fiftofottis,quta cgo cccum
fum.ncmctuc, quia cgo tc ciipiam. Aut _
hxc vcrc fibi airogat qui loquitur,& fic di- ' **^*
uioa cA orario , aut Aultiflima cA ; ( abfit
blafphcmia ] oullumcAmcdium. Nullus
autem io tota Scriptura apcx cA,qui il-
lam a Aultitia iauido argumcoto ooa
czimat.
XIV. Confenfus in omnibus & fingu-
IisScripturxpariibus cius diuinitaccm (a-
tiscuidcntcrarguit , eoquod lAcQoa oifi
Spiticui diuiDo adfctibi poflcc: cuircifir- ,
mandxleruicc. i.Coofidcrario looPilMmi ,^ _ „
tcmporis.quo ilta Scrtprio durauit, a Morc j^^^ ,
oempcadloanncm, cuipoflrcma rcucla- '
authcntica fadiaeft. 2. Scriptorumlcu n-J* . . ,
cio
Amanucnfium
itbroram multirudo. r>-« „
j. Locorumtn quibus fciiptiIunt,diAan , ^
tia,qux vctuit nciijterfcconferrc poflcnc^^^ ^
Sciiptoics. 4. Deniquc & potiffimum p,-^' ^t, *
ipIadodtiio«coIlatio,tumintcr Mofcn& ,,_ ,
X fc Pio-
t6^ D. lAC.
iist.x.f^i. rropheta$poftcriorc< s tum intcrV.ficN.
<^i4-6*i7 1*ciUaBrDrumiDAicuca. Coafcaruni , qui
L$ic.i .ff. intcriiloseflidiuioum elTc* cutnceotfola
70. <j»t4. Wo^s McfIia,vocatioDC GcDtium,rcic-
^ioocIuda:orum,Oracula,cuai «ntcrpic-
r/iil.ti. tfncDtis, ic fiDgularium ciccumflaDciaril
ailJicameotis.quzioProphccis, Sc Pfalmis
Af*/.ir.4i. iriucQiuojur,collata.DcconrcDlus,ioccrV.
2i,'li.6f.i. fic N.TcIbmcDtifcriprajdiuioicatc, tcfla-
.<f<!?.ii.iS. birurvelfula.fubiuilla & iaopiaaca qui-
ff.iO.y.Z. <icm,fcdadmiiaculumvfa; confcocicoso-
DAn.^.if^ niniumOraculorudcMcnia,GcDcium ad
: s . illumagj^rcgatiouc , ludzoiuoi latidclita-
tc,&repulfa, legisdcaiquccxrcmonialis,
prirao pcrcomplcmcntumiuiis , indepcr
yimfacjcnda , abrogarionc , fiuc vciboiu,
liuetcrum , pcrfoDaru,f.idorum, eucntuu
typisptxnuotiacoram , ad Icfu Nazjrcoi
pcrfoaam,adueatum,riaruin, o(iicia,cem •
poia,acc6n)udatio:qux.ctiamfi vcl de Ve-
cetis, vcldcNoui,finuPula foh cxtatcor,
<iubitanpo(rct:de vcriuiqi fic coofcaticotis
diuinitatcdubitatioDcm omoem excludic:
quum impofllbiie fic iflum confcufum a
nieotc V ei aogciica, vcl hununacoaticlura
cffc.
i.rj/w.j.if. EfPcacia dcniqac do(flria«, diui-
Zach.ii.z. Scripturx potcntir dcmoaflrac,
Zt^h.x.ii. 9***"^ poDiniasioduobus. lo fidc , qua:
Jl3,i6 16. iiii^'^'^ eftiumando, & iadeflrudliooe
tcliquarum religioaum cotiulquc rcgni
W/;, j I Sacaoici : cuius (Igoa cujdcatiuima duo
'* fuecuot , Oraculocum obturatio, acido-
locumablacip. CammcndaachaocefBca-
>.Cffr.i.^i ciam. I. ipfc doilrioxgcnius.qut cicra vim
t.ri.;.u. diuiDamilliafliflcDCcm comparaius ellad
ccpcUeudum omocs ab aflcofu fui , pro-
pcer appareaccm ia illa abfurdicatem , &
abhorrcDtcmab illahumani affcifluscoa-
Xmc. cupifccnti.im. Siccoim mquit, •
MMt.^.lS. JUm erucijixum creMderU , (y^r* iTZo vium
^9' profnndere JupMraiui ,perdeittnimAtn tuun.
i.Cor.4. Perfooarum,pcr*quasdo(itciaaadminilha-
x.CorjaJt.tacfl paucitas,vilius,iofirmirasfccundum
i 7i.4.a. homioem^atfccundum DcumiouiAaco-
Iah.6.67. Icraotu,&lcDitas> qux tanta fuirio prio-
i.Ccr.t.S^ cipc omoium , vt quibufdam dodrioa fua
.rfnf.^ay. ofFeofis cx diicipulis familiaribus quxrc-
icc.aumacipfivcllcatabirc i.Hoftiuro,
ARMINII
quifcdo(^riaxoppofueruQf , loulcitodaf
fapicotia.authoricas, potcotia,amorinrc- j^j^j^
ligioacspatrias . ficcx illoodiamiaiflam t*^.^,,^,
nouamdoftriaara,ciqucillisfuriofaChri- jfp^^ jj^-
HuQOS&do(flrioamillorumcxtiipandira-
bies. Impcrium fcihcet Romaaum , fcfc ad ^
creceotoscircitetaooos oppoluit. rcliqup jojj^
muodo adiuuaotc , & ludzis iocitauti-
but: imo vcro & ipfc Sataoas, quichro-
oumfuumioimpcrioiflocoUocarat. 4 In-
fiaiuhominum,omoisgcDcris , nationis,
ztatis.fcxus,coaditioDis, mulricudo , qai
huicdoflrioarfidein adhibi;crunc . eam-
quc morteper tormcnta incoicrabilia to-
Icrata,coofiimanior: quod ocqucambicio-
ni,Dcqucfurori, in roc & ralibus , oifi per
ambiciofam iafaniam adfcribi potcfl.
f. Tcmporisbrcuicas,quomagoam orbis C0I.1.6.
habicabilispaiccm fulgurisinflar Dcniafic, Rom,
adco vc folus Paulus ab Hicrufulymis ad
Ulycicii vfqi omoia loca EuaogclioChri-
fti repleucnc.
XVI. Hifccfuafioaibus, quzfidci qui- i.Car.\.^.
demhifloricz , acfaluificx m^cociaadz, £^^.1.17^!.
folxperfc ooofutficiuncDccclic cfk vcin-
ccrior DciperSpiricum faodumfuafioac-
ccdac: quxfitaefl. i. In illuminatiooe
meotis,vt probciiiusq>ir fic voluocas Dci
booa.acccpta , pcifc^a , vt fciamus qu* ^^rm.it^
Dcus Dobiscflgratificaius, & Icfum Chri- J-C*^. 1 li
ftum cffc Dci fapicociam , & porr . <:^*^^
1. loinfcriptionc LcgumDci ioc>. . i.C«r.ix j-
ooftris , qux cooflat lludii 5c roboni ad -W^fr-S.ic
prxflaadum infufione. j. lo pto:nifriODu
Dci in cordibusDoflris obflgnacioocquo -
Dominc fign^culum & arrhaho hxrcdita-
tis ooflrz dicitur.quo obfigoamuc io diem
rcdemptiooi&. Ira fcilicet idcm iUe, qui la-
crasScriptur.is nariiflis Dci homiDibusm-
fpirauic,quic6ftituicin EcclcfiaEpifcopos, Ait.xc 1%
ApoIloIos.Prophctai, Euangcliflas, Pa« £/'
florcs,Do<Sores, qui Vcrbura Rcconcilia- i-f
cionistn orcipforu pofuicautbor cf^ F ' '• P
quailUdo(flriua loiuflitiam, &
tcroam adprqhcditur.Cuius tcflimoDium,
cam atcflimooio fpuitus humaoi '
guitur,& deipfisicb.ad (alutfoec
ao dc vcibis>lKcris,aut fcriptione t
tuTipcrucifc facianc Potificii tcflimo'
[noaiau-
lacoa-
19. lO.
Rom. lo.li
XH.i;.i7,i8,
x.Cer, 4,1
j. Or.i. 11
aj- 2.4-
JJ-
DISPYTAT. P
lacOD^uD^cotcs, & pcr Spiritus teftinio-
aium difcrccieacm vcifus Apocryphi. rc
cum Canonicis Scripraris coQfeoucntis, a
Tcrfu CaaoDicopoftulaoccs.
XVII. lam Tcro vtvimtriumiftorum
documeocorum paucis complc<flamur. i.
de Yi tcAimooii humaoi fcripcuras ooftras
Dco adfcribcDcis , dicimus ; ouUius fchpti
quod in rcrum oatura vclcxntit, vclcx-
tat,auchorcm cam luculcniis tcftimoniis
probari poflc , quinillorum poodus longc
tofra iflius digoicaccm fubfidac, cumquo
ad ccftium mulcicudincm,CipicQciam,pro-
biuccmjcum quoad ccftimonii pancaicmi
conIlantiam;duracioQcm. Cuiusrci caufa
eft, quod rcligio iftis Scriptis comprchcn-
fa , (juamplurimis populis, & quam diutif-
fimc prxdicatafit, quod ipfum non exi-
guum coDtinct diuintcacis cius argumcn-
tum:quumxquinimum(it,vcRchgio,qux
vcrc fola diuiua cft , & quam Dcus ab ho-
minibus citra difcrimcn populorum vulc
iccipi,ia coromunc quoque omnibus prx-
dicctur.
XVIII. 1. ArgumcDta,qurScripturi$
iofita rcligioais 10 iisprxfcnptxdiuinita-
tem arguuoc , tam plcaa & pcrfc Aa cfle af-
fcucramus, vc nulla pro vllius rcligionis
dcfcnfionc cxcogitari poflinc , qux iftis
ipfis non fioc . & cxccllcntiore catiooc,
comprcheoGi. Imo vcro unci cflx valoris,
vc lis ipfis tam forciccr Rdigionis Chri-
ftianx vcritas adftruacur,quam vllisaliis
probari poflit,quod vUa omoioo vcl fir,
vcl cflc poflit vcra Rcligio ; adeo vc Rcli-
gioDcm vllam vcram cflc , vcl cflc poflc
probarc volcoci , non minus compendiofa
6c faciUs via ficpcriftaargamcnca ,quam
pcr V Ua alia , qux a communibus nociooi
' busdcducipoflinc. Ecquodrairandum cft
maximc, illud iplum quod m Rcligionc
ChriftiiaDa vidctut abfurdiflumum, prxbct
dc cius diuinitatc documcarum cercifli-
mum > pofitoquodverifliraumcft , lilam
pcrfuafioncm lcucm io confcicatiis, noo
per vimgIadiiiocrodu(ftamcfl'c. Qoofacic
tUa cciam ab Augnftino vfutpata olimar-
gumcntatio.fi Rcligio Chrjftuna miracu-
lis , qux io Scriptuns nairaotut , adftrmfta
VBLICA I. i^S
cft, vera cft i fi ooo cft.omDium maiimam
miraculum cft , fioc miraculisfidcm inuc-
niflc. Dcbuitcoimmiraculotumcxtrinfc-
cus adhibitorum viccm & vim prxftitifle
intcrna fuafio illius. qui miracula foius pa-
trarc poceft. £t fic ipla miraculorum, quar
olim do^tiox probaodx fadla funt, Dana>
cioIibrisiftiscooccQta, pctdoftrioxcxa- jip9C.l't7.
minarx diaiaitatcm.vcta cflc pulcbcrrima
viciintudine comprobatur.
XIX. j. Spicitus (aoAi tcftificatioio-
leroa, quaaquam foli iUi, cui obtiogic^ao-
ta eft, tamco cum mutuafit iater vcracita*
tcin tcftaocis . & rci probatx veritatcm rc-
lacio,potcft cx ici probacc oacuia,detcfti-
monioipfocxamcn inftitui .-quodcancum
abcft, vc Spiricui faocf^o igaominiofum auc
ingratum fit, vc coipfo iltius, taoquam qui
& intcroi icftimonii,& cxtetni vcrbi,quia'
& fenfuum,dcqutbusteftifi#aturvtrum-
quc, autor fit,vcraciias vndequaque in-
clarcfcac: quadccausictiamiuflicvcSpi- i.hh.^.l.x*
ricus piobeotur ao cx Dco fint , pt obatio-
ois (pcciminc addito. Tam icaqucfacile
eric Spiricus tzaHi tcftimonium intcr-
oum fiils6 iadaotcm coofutate , quam
facile ipla , cui addidum fc dicit . Rdi^io
dcftrui potcft. Vndcapparct,tcftificacio-
ncm illam Spiricus intcinamcciciorando
illi. cui fic,ooD coDuioccDdo alccii compa-
raram cflc. Quarc illi,qai iftam iater cau-
fas , cut Scripturasprodiuinishabcocnu-
mcrant, principiam petctc infulfe a Ponci-
ficiis dicuotur, quum nuoquam iUam con-
uioccadisaliis vfurpcot.
THESIS II.
SufEcicntia & pcrfcdionc S. Scri-
piuraccontra craditioncs.
Rijp. Abrah. Vliet.
I. Vum Scrptorx Vctcris 8c Noai
V^Tcftamcnti pcrfcftioncm attri-
buimus , non intclligimus perfcdum illud
cuius Apoftolus I Cor ij.mcntioncmfa- ,.Ctfr.ij.
crt; propriumjdcnimfuturxvit»,inqua ,q
X j Dcur
t€6
lACOBI ARMINII
l.Ctff.if.ij.
Ffs 19.8.9.
Deuserieomniainombtbus ; ncqueabfo- | gacurfcnfuum iofpirarorum pcrfcAamprr
iucam quaadam per integrum Sctipcurx
corpus & nogulas cius patccs zqucfpar-
(am qualicatcm , quamadimerc Scnptuiz
ooa poccfl, quia Dco pctfcdilTimo au-
thorciilamcllcfacccur : ncquc cciain pcr-
fcdioncm talem , ouz omnia & (iugula rudibus & infancibiisin Chtiflo , corunv»
vcrbum «^^«£/1(9» cnunciatioocm fieri
potuiflc: diucrfjm coim cflcfcnfuum dt>
uinorum ad falutis nofliz pcrfcdam coa-
fummacioncm cognitu ncccnjnorum ca-
cioncm , quum alii fcruiaoc indrueadt»
Rem.7 \i-
17'
(aodlis virisaliquaado diuioitnsinfpirata,
& peciilos Ecdcfiz cnunciota, qualiacun*
quc ilia lint. compic<f^atur : Sed perfcflio-
Dcm reiaciaam intcliigimus,ccrii Hnisgta-
cia Scttpturz tanquam inlhumcntocoo-
ueoicntcm , fccuodum quain omniai
quz ad faluccm EcclcHz fuetunc , funt.
etuut ncccffaria perfc(^^ comptchea-
dic.
II. Ad haac Scripcurz adtlrucDdam
cum ipfius rci veritacc. dc qua moz , cum
ncccilicacc ccrta compcllimur. Citra il-
lam coim a^ alias Dcinueiam(a<flas{iuc
pufl fucuras reuelaciones falucis ioccgrc
obcincndz caufa confugcic cogcmur; at
iouiiliconatu,nili indubitattsatgumcntis
iliatum diuinttas adAtuaiur. Quod huc
-vfquc de iis, quz faAz dicubtur,eo modo
commonfliatum oon cfl, & dc iis.quz
fucurz dicuucur , ounquam dcmoDftr:iii
pocccic.
III. Vt vcro haoc petfc<fli«ncm Scri-
pcurz fblide & velut ex fandamcnto ad-
firuere qucamuside rcuclaiionum diuina-
lum pcrfedlioDC voiueriimbrcuitct vidc-
bimus : fic entm noa crrorcm fccus fen-
tieotium tollcmus , fcd & footcm cius
mooflrabimus& occludcmus. Eflautcm
rcuclacio iiuina ( pro adu , iam vocem il-
lam vfurpamus,ooo pro eoquodrcucia-
cur^ tum inccraa,quam infpicaiioncm cum
Sciiptura ipfa gencrali vocc appcilamus .
cu(Q citcroa pcifcimoniseouotiationcm
▼ci fcriptionem. lam vero Scripcuris pcr-
fedlio adimitur vcl in iplis vel lu ptzccda-
Dcis reaelatiooibus hoc ordioc & roo-
do.
IV. I. Negatur pcrfcda infpitacio fa-
ila Proi>hctis & Apoflolis f«.riptuiatuni
adminiAiis. ii alfrritur oouatum polt ii
los reuclacionum ncccHitatis , & vfiir-
patio. I. CoDccfla ifla pcrfcdionc, uc-
3uc mcDtibus pizpaiandis , alii pcr6ciri>>
i&adultis,eotumquc mcotibus plcoafpi-
titus fapicntia imbueodis & implcodis.*
& illos quidem exccroo vcrbopatcficiiAc
doccripullc ; hosvcto non oififpiritusia'-
tcroo alloquio mrntibus ofFeiii& impri-
mi poflc. j. Conccfraperfcdijomniua»
fcnfuum diuioorum infpirarionc & cnua*
tiatioQc i ocgatur Sciipcuris quidquid ad
faluccm oeccfrarium iafpiracum & cnuo-
tiacum cfl , pcrfedc concincti, quia ncque
Spiricui infpiracori, ncquc anuuuenfibus
ptopoficum fucric.omnu ilb liccris ad po-
f tcticacem roofignacc.
V. Trcs illz ncgatiuz quumhuncin-
Cer fc ordiocm flc rrfpcdtum habcaOt . vc
ptioribus duabus vcl alrcra carum adftru-
dla,ponacur &: cercia , & hac dcflcuda col-
lancur przccdaacz, poircmusfoims certi*
dcltiudionc dcfundi iatisfccillc videri,
oifi caufas eiroris, vtdiximus,collcrcvi-
fum clVcc,& aniam przcideicaducrfariit
conqucrcodi.quod (ODCiQiierfiainoon cx
tpfius natura , iird ad loflituci noflri cora-
modtcatcm & vidoiiam craftafTcmus.
Quare tribus iftisocg.iciuishzctria vctif*
fima eountiaca affirmaic oppooiinus. i.
Omoia, quzadfaiutcmEcclefizcognitu
QCccfTaria fuccuoc, fuot, etunt vfquc ad fc-
culi coafummationem , i'rophctis & Apo-
floiis pcrfedc lofpirata fuillc &rcuciaca.
1. Omoia fic occefratia a 1'tophetis & A-
poflolis fccuodum iflam lofpiratiooem
verbo «ofce^x* popuiis ipliscoocrcditis
adminifbata & cnuntiatacirc. j. Eadcm
omnia itancccflariaplcoc& pctfcacillo»
tum libtis cffc comprchenfii
VI. Ex qua dcdu<f>ionc .idparcr , a£lu$
icuclationis a fciiflbus icujjtis diflingui
&camcn dilfctcntibus rcuclationibus a<t>i-
bus rcs (ubic<flj>;& fcoluscoiu:
diftiu<nioncm ilbin occuiriiui uUic u.um
Spiri-
DISPVTATIO PVBLICA II.
1^7
SpiritUalium , inCCrDam Sp. faodi > illumi-
natioucm fcmpcr Dcccnanam vrgcDtium,
2uod dc a^u oon lie rcbus fubicais & fca-
bus Douis cooccdimus.- pcrcooucaica-
ciam rcfutancur Poutificii EccIcnamScii-
pcura priorcm affirmantcs , quia fcripcto
:Verbi aate pronuntiaci £cclciia Ht podc-
hociquod oon fequitur.n iidem fcDius fmt
verbo fcripto 6c proauotiato comprc-
hcoG.
VII. lam vecoapriorisprobatioaeor-
dieotes brcuicatis caufa , RcucIacioDisfub
V. Tcftamcnto fadti pcrFcclioDC fcpofi-
tz, docebimiis Apoilolis omnja co.quo
«lizimus modo , aeccHario infpiraca fuillci
d: aullam nouampod tcmpora illorum iu-
rpiracionctn fadam ciTct oequcporrofu-
turam. Illudaucem, i.cxprcfnsScriptura;
locis. X. racioaibusindcdcdudisncpco-
I»Mn.i^.x6. bamus. Pnmus locus cA: SpiricusS. vos
doccbit omnia qux dixi vobis. Excuius
parte prima propoHtura iotcgrum obtine-
nius .- quar eaim docct omnia,aihiI omitcic
docendum. Exaltcrapartc idcmprobctur.
ilconilct ChriAum omaia Apoflolis fuis
dizilTe ; quodprobaturhis verbis Chriflii
Omoiaquac audiui a Patre oota feci vobis.
At qui in (inu Patris efl omnia audiuit pa-
cefacicoda.ltcmivcrbaqux tiadidifli mihi
cradidi ei.
Ican.iS.i}. VIII. Sccunduslocuseft Spiricusrcri-
tacis deduccc vos in omncm vetitarcm:
Cuius efficacia cluccbit piaoius, fiabco-
2can.tj.iy. dem Chtido doceri oos paciarour illam
%c. veiitaccm. qua noa Apoftoli modo.fed
cota Ecclcliaad finem vlquc muodi fandi-
iicabitur ez voto Chrif^i.
IX. Tertius cil. Nobisaatcm reuclabic
/04i».ly.lj.
lom.j.z.
i.Cor. it.io
Deus I cr Spiritum fuum . ncmpc fapico-
ciam iliam . dc qua ibi cfl mcntiu. Ar dc
quis putet fapieotiam iilameOcpartuIcm
& pro ccrto tantuni tempore iicclcfia; fcr-
uicoicm, vidcatquac iQifiipicncizibidcm
ciibuantur. fifl(apicnuaaba:icrDoa Dco
praefinica . & prarfiDita io gloriam totius
Ecclrfiar Catholicx , hoc enim ex phrafi
Apoltolorum vcx(noflram Jfif^nificat. Efl
fapicotia cuDtincns ca.qu.cL>cusprzpa-
jauildiligencibusfc vniucr/is,oontaatum
0
quitcmporibus Aportolonjmerant ; Sa-
picDti.i coociocosipfas piofuDditatcs Dei,
omnia illa qux gratificatus cfl Deus Ec-
clcfix ( qux alibi imperucfligabilcs opcs
Cbrifli dicuntur. J Sapicntia quc ipfa
mcns Chriih . & cuius nocitia mcn-
cis Chrifbi cogntcio dicicur .- Sapientia
cuius perfe<fli & Spirituales ibli capaces
diruntur oead prxparaitoncm rudiorum
3(iDfaDtiumio Chriilo r.iDtum facctc vi-
dcatur. Hxcloca fufKcianr.
X. Rationcscxmulcis hxfuDto. i. cfl,
cz iundla Chrif^i Gloriticari & Spiritus
proiiiiiri Cbiifloqucglortficato datij & ab
eodem cfFiifi cooiidciatioac. Ad Chrilli
glorificationcm vbcrrima Sp.fkoifli cffu-
lio diHcicbatur , illu glorincato amplius
diffcrrinoD dcbuii : ChriflusdcxtcraDct
ezaltjtusiadcptus cflSpiritum promiffum.
&noD ad menfuram,cuQdcm cff undit cao-
ta copia , quanta potuit cfFudi & ab huini-
nibus capi, adeo vt tum czpletamdica-
turquodpei lol-lcmcratprxdidum. Ille,
Spirttus , folius Patiis & Chiiilt Spiritus,
nullius quaiii Chrifli cautam agct , toto
huius fcculi dcmcnfu , vt ChriAi coatra
mundumaduocacus . illcafcmctipfonon
loquctur, fed a Chriflo» & ea profcrct qux
Chrifti funt&a Chriftoaccipict, quarc &
Chriftum glorificabii. Vnde tequitur,aul-
lam forc oouain poflApofloIos iufpiratio-
ncm ad fahitcin nccclfariam , & purum
humani cercbri commcntum cflc quod dc
diflindis Patris,! ilii & Sp (andh tempon-
buSftcuciatiODis rcfpc<flu,dici[ur. £z hoc
argumcnto, tam fiimitci & rciipfiasnatu-
rx conucnicnccr nuu.-c omocsinfpiiacio-
ncsrefclluntur, vcdoArina .quxconcra-
num flacuir,fccucrinonponi(, niii vcla-
lium Chriilum , & aliuni Spiiitumcoiitiu-
gat; (^quod notandum in Spiricualium, qui
dicuotuc , Sammis Magilhis) vcl ialtcm
Chtifli 10 tcrtis vicarium plruatia potcfla-
tc tcclctium admiDiftT.intcm Chnl^o fub-
Aituac.-quodfjciuntrontificii.
XI. i. Dciumitui cz otHcio Apoflo-
lorum , cui fungcndo , quia a C hnitu im-
mcdiaic funt vticati , cxtra dubium tuffi-
cicatibusdouislunctnfttuiSti, & pioprci-
ca
xierf. 10,
vtrf.ix.
EpJjef.f.i.
verf.i6.
19-
AH.x.
2(74».). J 4.
H-
lo*l. a.iS.
A£i.i.i6.ij
lcau.tA.j 8
loan. 16.1$.
l4-i;.
C/U. j.if.
t.Ccf.i.6.
t.Ctr.yy.
Um. 4.j8.
AQ 117.
loMn 4.1 f.
Htb.i.i.
i.Pttr.i.io.
G»l 4
i.C»r.f,\j.
18.
i.Ctff.4.4.
//f^. I. j.
CoUJf.i. ly.
Coloff.x.^.
i.Cor. j.io.
lACOBI
ca fufficicBti notiria. Cooflicuti autcm
fuQt tdoaci minidri Noui Tcftamcnti :
cui.vt TcAamcotOi oihiladdi potcil.St vc
Nouum , nccaotiquabitur , ncc abrogabi-
tur; DuUa crgo noua pofl illosinfpirjtio.
Fa«riietiam(uncmioilirirpiritus ; crgoin-
fpirauoDC dodi illos fcofus , qui pcifc^f^if-
umis conucniUQt > & noo taotum fub lcgc
ic vetuflatclicteratcoDflicutis. CoQcrcdi-
cum cft illis miaiilerium iulticiz ; ai hoc
omnium poflrcmum , vrpoce quod cum
vica zccroa immcdiatc coniungitur,& pcr
iuditiam ctiamadmioirtcatur. Dicuncur
iidcm mcnbrcs rcfpcclu Prophccarum.qui
(atorcs fueruuc ; ac hoc poftrcmum munus
loagro domioico obcuadum. Nullaergo
poit Apollolos Qouaadmiaiflratio & pro«
pierca aulla nouaiofpiratio.
XII. j. £x tcmporis circumflaotia ,
qooiofpiraciofadacil Apodolis, pciitur :
&quidcmb)fariam. i. FuittemporeMcf-
iix y quod vlcimum dicitar. & vlcimum
quidem reuclationis rcfpcdu. Bt cnc vlii-
mis tcmporibus, ciiuadam dcf^iittu mco,
ic Qaaodo Mcifus vcocrit adnuatiabic
oobisomoia. & Extrcmisdiebushifcelo-
cutus c(l Qobis in Filio . quorfum cciam
Chriftus dicicur pacefadus vlcimis cempo-
ribus. 1. Fuit hoc tcmpus a Pattc ilacucum
Juohzrcsnonamplius, vciofaos. fubpz-
agogo cirec , lcd adulcus ipfc iiibgraria &
Spirtcus fandi dudu agcrcc , a quo tau-
quam fpiricu libcrtatisilluminatusrctcda
facic, gloriam Domini vcin fpcculo intuc-
ictur,& 10 eaodcm imagincm transforma-
rctur cx gloria in glotiam. Nulla crgo poil
ApoHolosQouaiufptraiio, oulla Ecclciiz
maiorperfcdio.
Xllf. Quartam prxftabit oobis gloria
& ducatiododriQZ Apoilohs iQfpiratz &
coQcreditz. Efl eoim gloriofiifima^vtpotc
Euang^cliumgloriz Cbnfti, qui cfl imago
Dci, iplendor gloriz & charadcr hypo-
flafcos Patris, la quo placuit Patri vi o-
mois pleoitudo iQhabitarcc . & plcaitudo
quidem Dciracis corpoialircr ; prz cuius
gloria , vr cxccliemiore , lex nc gloriofa
quidcm fuic : vqdc cx pari fcquc cur , fi do-
atiaa ezccllcatioi lo fccula rucric j ncque
ARMINII
illam gloriofam ftitaram rcfpcdu illias
Sloriolioris. Dunttio ctiam huiuscxciu. Cor tiir.
ic alias : maoet eoim finc abolicione & Mat^xi.i*.
przdicabitur in vniueiia terra vfqucdum Af<«i.i.io!
veoiat fiuis i illius admioiflris promittic
Chtiflus fe adfiiiurum vfquc ad confum-
matioQcmfcculi.
XIV. Sccundum chcma in duo tribu-
rum membra difliudc piobabimus. i. tam
illa quz coafummacioni fcruiunc , quam
przpatacioni eouociari poiTcSc eouociaca
circaChnfloSc Apoflolis. i. Apoflolo»
omoia qu* Ecclcfiz QcccfTaria fuoc &c-
ruQtpctfcdedocuifrc.
XV. Ptimz paicis ptobationi hzcfcr-
uicnt. I. Filius.quicftinfinuPairis.ideft, ^f-i^
admiilus in intinum fccictorumI*arri$ no-
liiiam , expofuit fermooc <»0^»ft<»f qu«
apud Pacrcm vidic & audiutc; acirapiaih
cd fcQcirc,quod illa tancum ad przpara-
ti.
tioaem pcrtiQcani : imo qu.e Apolloh vi- - r
iidicrunt,ca annunciaruncTC ' '
derunt & aud
EccIeCa cum Patre 3c Filio communio-
ncm habcrct : io commantcncauicmilla
ilh cfl confummatio. t. Sapicntia, quam C«r.j.i}.
ApofloU acceperunt cx reuclatiooc Spiri-
tus profundorum Dci lcrutatoris.abilHs
counciaia cffc fcrmooibus quos docuic i-
dem Spiriius fandus At i!la Gpicniia pec ^».
fedorum efl tc fpiriiuahum : vc vidimus
aQtea.
XVl. j. Verbum cx cuius fideiuflitia
Sc vita ztcroa obiiQctur, doo laQcum cfl ^**'-^^ '-
przpararoiium, fcd & coofummatorium. ^****'
Attalccfl vcrbumfidct ab Apoflolisprai-
dicaiumi vodc& EuaQgelium diciturmi- ^'^^ i f'
ntf^criumiuflitiz,fermofaluiis, & poren- -^^*»**
ria Dei ad faluiem omoi credeoti. 4. Mini- J-^T-
flcrium Spiritus & Noui Tcfbmenti,
quod pzdagocico & oihil confummaoii
minifUrio MoTis , literz monis & Vcteris
Teflameori opponttur , non fcruit przpa-
racioQi.fcdcoociQctpcrfcdiooem. Athoc «^x
miniflcrium obicrunt Apoflolt ; vnde et-
iamminiflri Noui Tcftamcnti & Spiiuos Co/^\t
dicuocur; omocmqi hcmijicmperledum *
fil^cre io Chrirto Icfu. y. Vcibum illud
quod dicitur iemen incorrupul:'
reaafcimuri & quod maocc la
quo
^m,
aoa
l.Ptt.l.Xj.
DISPVTATIO PVBLICA III.
1^9
non cflcancuin prxpaiatorium. AtcalccA
vcrbum. quud Euji.^clizarunc Apofloli.
XVII. Alceii paici firmaadz hxc funto.
I. Oninc Dci cooniium> homiuibus ad-
nUDciaudum I contincc omnia ad faluccm
Dcccfraiia. At Paulus adaunciauic Ephc-
fiisomncDciconllhum. Ergoomniane-
ccflaria,5;c. r. Fei Euangchum Paulifcr-
uancur Corinchii , /iquidcm idrctiocanc
proucacccpcrunc. Ergoomniaad falutcm
nccclTariaprzdicaiaConnthiis. 5. Salusi
Cluido prxdicaii coepta & ab ipfu inrcgr<^
prxdicara,ab Apol^alis>(}ui ipfumaudiuc-
raot, ad tios cft colifirmaca. Ergo ApoHo-
lorum do^rioa omoia pcrfcde coQcrnuici
qux Ecctclla; poUulabacocccnaria conEc-
matio.
X VIII. £t ne quis cauilletur > Apoflo-
los quidcm docuiHc omnia tum tcmporis
nccclfaria, at nori quarad fincm vfq; niun-
di fuBiciaat a:diiicaticni tociut corporis
Chrilli>addaturpoTro. 4. QuiEuangcli-
voa Fidcs, voum Bjptkma, rnas Pjnis, x.Cor.ta.if
vnus Dcus & Patcr omnium. Et Icfus |/,/& jj.
Chriflus hcri , hodic idcm 8c in lccula C0/1.1+ i
ApoftoliautcmhuncDcum.huncDomi- Htb.ii. i.
oum.huncSpiritum.hancFidcm 5c Spcm,
hoc Bapnfma, huncpancmpcrfcdcprjr-
dicarunr, cotumque illud corpus dociiioa
fua aoimanc 8c viuiHcanc ad Hucm vfque
fcculi. Ergo Don dcbcc Ecclcfia vaiii5&:
pcrcgrinisdodlrioiscircumfciri. Dent 4.9:
XIX. Rcftac vlcimum thcma , quod //fm i. la,
Scripcura: Prophctica: & Apoftolicx pcr- 18.
fciflioncm nobis commcndari cui Ikabi- j ' ■ j
licadohxcatgumcnta producimus. i. Id i.ii.i;.i4-
doccQtScripturxczprcn'ate/Hmoni3, ve- DfwMS.f^,
tatiancquidaddaruriisquxpr^: it/o/i.7JJ
funtaDomino : quodautcmillj r.Cof.4.6.
niade vcrbofcriptoiJicelhgendarinr. do- AH. 10.17.
ccot cxdcm Scripcurx plaoiflimi^ , q^uarc
ctiam Apoftolus mbct nc quislapijtlupra
id quod Icriptum cil:& qui EpHeins omne
fc Ueicooliiiumadountialfcdicit, fatctuc
zaueric prxccr id quod Euangclizatuiit j fc oihildixin'ccxtraea qux Mofcs&Pro
Apofloli & pra'toj hoc quod acccpciuot
EcclcfizApoilolicx.i<> aiuchcma cii Ergo
Dihil addi licct Euangrliu Apodolomin
vfque ad fiocm mundi : imo 11 quis ad
dir , murauit Euangclium Chtidi. f. lo
klu Chiifto , fcu lu in) ftciioDci & Patris
& ChiiAt func omucs thcfauii (apiencix
& cognitionisabfconditi. Ai Icfum Chri-
ftum Sc hoc myftcrium iorcgr<^ prxdica-
runt Apoftott. Icfus Chiiftus fj^us cft
Dobis a Dco fapicotia, iufticia , faat\iB-
catio&rcdemptioi vDdccop<:ludit Apo-
ftolus in huius folius cognitiooc gloria-
tioncm vcram confiftere. Ergo Apoftolo-
rum dodlrina contincrquidquid Ecclefic
Dcccllaiium , vtilc & gloriolum vnqu.im
critadfeculi vfqucHucm. 6. Ecclcllaroca
Catholica xdincata cft fupct fuodamcn-
lum Prophctatum k Apoftolorum , 8c
Apoftoli dicuntur (iindamffota coclcftis
HicruGilcm , qux cft matcr omniumno-
ftium. Eigo omoia^quxtoti Ecclciixad
coofumroationcm vfque Dcccllatia crunc,
. prxdicarunr Apoftoli. 7. Vnumcftcor-
pus Chrifti , complcmcDtQmctus. qui im-
lecofnniain omnibusi vousSpiricus, voa
'pcs YocacioDis ooftix i vnus Domious,
4-
fp
phccxfucuraprxdixerunr.
XX. 1. Exipfoobicdto&maccriado-
(ftrinx Qlucifcrx cadcm pccfcd)io adftrui-
cur:& quidcm variismodis. i.*tocamacc. "^»' f f-
lia do(ftiinx falucarts coDilac vcriratc qux ^ P^r. ig.y.
eft fccundumpictaicm :atillam vcntaicm 17 ,
intcgte traditScriptura i EftcnimdcDco loan.^.n.
8c Chiifto quomodo agnofccndus<k ct>- ij.
lcodus fit. 1. TraditSiTipturapctfcctc i
dodrioaraFidci, Spei & Chaiitatis:atil- 16. &e,
lis atftibus coDcinecur quidquid Dcus a ^^-if-^-
Dobispoftulat. 3. cDiciturScripturaVc- i-^^'/'*}.
ccris& NouiTcftamcati,coauod vtrum- Tif.i 11.13.
quccootincaciotcgr^. AcTeftamcoconi- f i.Cor.j.
hit addi poccft ,imo Tcftamcotum piu- G^/.j.ij.
dcntis TeftatoriscontinctpIcDC volunta- ^"'•Ji«JJ.34
tem vltimamillius, tumfccuadumquam (^^-
vult booa fua difpcofari, tumfccundumCtfj1.j8.j9
quam vulthxredcsfuos vitamfuaminfti- 4^-
tucre. At tota dodrioa laluratis cooftat de- Gal.^.j.i,
fcriptioocbcDcficiiDcicrgaoos, 8c ooftri
ergaiUumofficii. 4. WPariitiotociusdo- ■'''/»•8.
ftnaxfalutarisin Lcgcm& Euangclium, Luc.iJ.t.j,
tanquam parccs cotius amplitudincm cx- 4-
hauricntcs idem euincit, quum ambxii^ R*»». i z.j-
Sctipcutisperfc<f^ecoatioeaocur. &(•
A<i,x€,ii.ij, Rfim.io. 4.5.^.7.8.9.10.
Y XXI.j.Pio.
xiC lACOBI
XXI. j. rfobafutidiprumafinc& cf-
ficacu cotius dodliinx ulutaris :qucmfi*
ncm n intcgium intendit Sciiptura & prx-
ftat pcifc(flc , noa cft cur vloditinam quo-
cunquc modo propofiram Scriptuia pcc-
fcdtioremdicamus. Scd larcndit inccgrum
t.7M*.j.xj. ^ prirtat cfficacitcr. Jixc cft JoCtrina
cius vt crcdamus nomini Filii cius Icfu
lo*n.io i\. Chtifti & diligamus aiii aIios,&, Hxc Icri-
i.lotin.^.^. pcafaotvtcredati$,ircm> Hxcfcripfi vo-
lo.ii.it.ijt bis vt fciatis vos vitam xtcrnam haberi,
J^f/i/.ii.J7. & vtcrcdatiiinnomca Filii Dci. Abiftis
j8.j9.40. duobus maodatis toia Lcx & Prophctx
totm.^.l^. pcDdcni. Sctutanini Scripiuras , nam vt-
dcmini vitara xtcrnam m ipfis habcrc
Lne. 1^.19. Impcdiunt Sctipturxncquis veniatinda-
mnatorum iocum , &impcdiuntcicravl-
i.T/OT.j.ij, ''"s aitcrius dogmatts addicioncm. Sa-
X6.17. picutcm rcddunc virum Dci ad falutcm
pcr fidcm & ad omncbonumopusperfc-
^cinftrudum.
XXII. 4. CunHrmac hoc ipfum mos
loquendi (andis Dci viris 6c Scrtpcurisi-
pfis vfitatus, fccundum qucm indiftini^c
Piophetas pro fcriptis I'rophctaruro , &
fcrinoacpi Prophcticum pro Scriptuia
Prophctix, & vKiffim Scriptaras pro Pro-
phetis & Dco iplb vfurpant.quo iplb H-
gnificant fcrmoncm Dei& Piopheticum
prorfus vBumcifccum Scriptuiis.&tllum
amplitudioc (ua hafcc oon cxccdcrc,
AB.i6.xj. quantum ad iliaqux occeirariafunc Sic.
Crcdis Rex Agrippa Prophcris/ hoc cft
Luc.ii.x^. fcriptis l'rophciatum. Habcnt Mo(cn&
X . Petr.t.ty . Piophetas. id cft , fciipta Mofis & Trophe-
20. caium. Habcmus fiimioicm (crmonem
i*f.i4.i7. Prophcticum , (ctipiis ncmpe illorum
comprchcnfum ; dicitur eoim pcftca Scti-
JR.om.tf.ij. ptuta Prophctix. £xoirusaMofc& Pro-
£;tW ,) phrris intcrprctabatur ilhs in omoibus
Csi • ""cripcuiis quar dciplbaiuoc. Ecviciffim.
Hom.n.ii. ^**'' Scriptura Pharaoni , Dcus ncmpc
CmaI.}.S. pcr Mofco. Conciudt Sciiptura omnia
<^tn.ii.f. iBt>pcccaco. £tcoQclu(it Dcusomnesia
Ima f.j^. coniumacia, prouidci>sScripturaante Eu>
Sim.t.j. aogclizauitAbrahx.
XXIII. Pofttcmohocaddimus. Nul-
Itim potcft profcrri fubiedlum quod vel
agiutioac fola vcl cultu infupcr cobooc-
ARMINII
ftaic dcbeac Ecclcda > Scripturis faoAis
Qon compichcnfum. Nuliura eriam po-
tcft proJjci adcnbutuni lubiccVo huiuf-
U10J1 cnnucoicns , ( quod qnidcm dc iilo
nccciraii^ cft cogQofccndum , vci illi ab
Hcclcda prxftandum) quodScripturaiftt
fubic£lo non adtribuat ; vnde fcquitur
i Scripturam oiniiia conrincre ad (aiutem
I Ecclcfix & glotiam Dcicognitu occcna-
I ria. Multa quidcm Pontihcii dc Maria,
! rcliquis fandtis & PontiHcc Romano di-
' cuac & (aibunci acdicimus, ilbobicdia
oon clTe vcl agnitionis vcl cultus vilius»
qucm iliis praiftarc dcbcac Hcclctia £c
qux tllts aJtiibuunr.tahafuQc; vcfecna-
dum critum Scriptuiaium iudicium iilis
ciua faailcgium & iaucr(ioncm Euaogc-
iii ChiilliaJtribui uun poniac.
XX IV. Conciudimus igitur omoia
qux ad faiiucm Ecclcdx occcilatia fue-
runt. func, ctuut vfqueadconfummacio-
nem feculi , pcifcdc um oiim infpirara»
cnuotiata>fciiptaclIcincquc viiam icucla*
tioDcm fcu traditionem , pixtcr illasin-
(piraus, eountiatas& Sciipturiscompre-
hcnlas . ad (alutcm Hcclcdx nccclTariatn
en"c:imo tam pcrfc<ac dicimusScnpturis i.Tim.^i.
comprchenfum quidquid ad dcxflrioans Mjatbi^
vericattspcrtioec, vtomniaquxconcnil.
iam vcricacem vcl direftc , vci indire^ld -Af^j
vcniunr , cxipHs Sciiptuiisfolisiuculco- Jlct..
tintmccoofutaripofnnt. QuamalTcucra-
tioacm canca rcligione& ccrticudiueaoi-
mia(rcrii«us,vtfimuiatqucprobatumfuc-
rit aiiquid Scriptuns boq coQtiiicii,cou»fo
nos ftatuamus illud ad (alutcm necclia-
rium noo clTc : & vbi cooftitcric fcoccn-
ciam aliquam pcr Scripturas coofutari ooo
polfc, illam hxrcticam oon cifc co ipfo ar-
bitrcmur. Quum itaque 1'ontificii (ara»
gunt , vtpeccxcmpiaarticulorum > quos
ncccn^nosdicunt, ac Sctipturisnon pro-
bari,& quos hxicticos ceafcnt,at Scripcu-
ris oeo coofucaii.Scripcurx rotalcm pcrfc-
^ioocmdcfttuanti hoc impctianc,vcae> i.C*r-i: u
quc nccciraiios illos, ncquc hos hxroct-
cos cllc ccico concludamus.
XXV. Incereaoon ncgamus , qaod
ApoAoIi aiiqua ficdcliis tradidctir addi-
fcipU-
DISPVTATIO
fciplinam cxtcrnam , ordincm ic mus ia
illa vfurpaDdos fpcd^intiatquxab illisfcti-
pta DOD func , aut falccm illornm libris»
quos Caoonicos vocamus, non comprc-
hca(a: vcrum illj dodrioz falucaris fub-
Aaatiam noa conccraunc , neque ad falu-
ccm func nccefTariaj ocquc perpaua Sc im-
Itiucabilia, ncquc vnincrfalia .fcdaccom-
modaca llatui Lcclcila; przfcutis & cir-
cumHauciisiIlius.
i.Cnii iO XXVI. Fatcraar eti*m Bcdcfias Ycl
nngulas vcl pluict vd cciam omncs, fiqui*
dcm cooucnirc la vnum qucancpoHc Ca-
noocs quofdam ritualcs conficcrc ad or-
diucm 3c dccorum illaium , & ad fun Aio-
num ardificationi fetuicntium difpcnfatio-
ColofT.j. x8 "^™ pcttincoccs ; modo ne titus illi vcrbo
AHo li lo f«ipiolia£contrarii,fupcrftiriofi,prxDa-
^ mcro aut grauitatc difficilcs oblcruatu,
DC pais culcusdtuiaiar^limcocur, aucEc-
clcnx libcrcari prziudicenr, cuius zquaia
iAis abrogaadis , mucaodis , am^luodis
fcraper clt poccftas zdificacioniJfcruicns
l.C«r.i4.y> & QoadcHruclioni. Acqucbocfcafuad-
x6. miccimus didiu^tioncm Tradicionum ia
i.Cor. 14 ji fcriptas & noa fcripcas, Apoflolicas & Ec-
j j. clcuafticas : & ordinis violacorcs cffc dici-
x.Thf.j.6. nius. qui Ecdcfiz Caaooibusiftomodo
coaftitutis coocraiucriiu>auc priiiau aa-
coriucc rcdamaucnac.
THESIS III.
Sufiicientia perfedione S. Scri-
ptur« contra traditioncs hii-
manas.
Il.ejp. De Coignee.
Quid Pontificii pr» trdditionibwnon
firiftu dduerfus totdlem Siripturit pcrfe-
{iionem, tdnqudm pro ofis &focifyde-
certdnt , vt dogmutd mulid Siripturk
tpfommtttdm confcftoney non compre-
PVBLICA IIT. 177
henft ohtrudire , & ditthoritdtem ftbi rr-
rtfrdgdbilem in EccUfid vfurpdrt pofiint:
ftonabirefdduri vtdemur tfipuucis The-
fibus , qutddere ipfdtraditionuw diuind'
rum & Pontifictorum ftntentidfidtuett^
dum fit yfecundum Deum ptrtrdciemtu,
I. T^Raditioais vox ck flcxionca(flat»
X ttadcadi ; ez vfu ad obiedli circa
quodaAusTci(acurnocatioocmampliata«
iplam doAtiaam cradicam fignificar. Vtro-
Suc (cufu acccptz cpichcron diuinz a cau-
cius Dco adfccibimas , vc concra tiutna-
nam diftioguamus : eamquc cxcdlcatcr i. Ctfr. t.it.
diuinam ciic dicimus, quzatf^ioac fi mul / j.
5c obicflodiuinacft, quam dcfinimusdo-
drinam diuil>am diuino a^uhominibus
paccfaftam minus cicellcnccr ,quz vc vti.Pr/.r.tr.
obic^lo cft diuina, hu.mana tamcn cft adu
traditionis, quo rcfpicit Apoftoius Tau-
lus,cumdicic: E»<^tpciUu$architeau8 j
fuhdamcntum pouii , alius auccm fupcr- * *
zdifieac : Porro vaufquifquc vidcacquo-
modo fupcrzdificcci & Pccrusinquicns.- ^ pgf .
fi quis loquitur , loquatui vc cioquia
Dei.
II. Tr.iditiodiuku>camobicAi,tam
adionis rcfpcdtu . varic diftribuitur , &
obicfli quidcm : i. fccundumaftioncs, i fM«.|.r
3uas fibi poftubc abkomiaibusprzllaci, Lite.t^.i-j.
ifttoguifflus in cam . quz fidci cft cui A^rc.t.ij.
fpcm iungimus,& quzadmorcspercincr. Mdt.zt.tf.
Ibi obicitum crcdcndum offcrcur , hicMdt.^.if,
opercprzftaodum. i. cmdiuaiftisa^io- -^'^.9.10.
nis rcquificz aliam acccfiariam dicimus '0^.4. ii.tf
ad luftiriam & falutcna , aliam Qcccnrariz
fapcrucnienccm , cx durationctempo-
ris aliam pcrpctuam dicimus 6c immuu-
bilcm , aliam tcmporariam & raucaciont»
fccundum aacboris ipfius inftitutioocm»
obnoxiam. 4. (ccundum cztenfioncm»
aliam vniucrfalcm dicimus , qaz omacs
fidclcs , vcl omoium tempoium , vel eiuf- ,
dcm fzculi obligar , vcl particulaicm, ^^^*
quz ad ooaooUos fpc^at fiuc plurcs>^7'
(luc pauciorcs , qualis eft , quz ccrcmo-
oiasicgaIcs> & Saccrdorium Lcaickum
icfpicir.
Y X HI.Refpc-
i-7i lACOBI
£ja.^9.ti. '^^- R.cfj>c£laa£lioni$diftinguuurtra-
sdEtht. ^'tio- 1. cx rubic(floin torctnam,&cxtcr-
nam. Intcrcaclliquz(I(meD(ipcril!umi-
I. C»r.i. tc. D3"0Dcm U iurpnationcm Sp S.adhanc
Rcm. lo.ij. "'^"^ ictcrimus <ju« tit rcnfibus intcrnis
I Cfr.i.iS. P^' fpccics fcofilcs m imagioationccAor-
i.r^f/i.if"*^"*' ^*^"oacft, qua: fit pcr figna fcofi-
(jt ' cxtcrois obicifla , intcr qux vctbura
Ce».ix.i 1. P^**"** obtincti cuius duplcx cftiradcndi
modos.cnuntiatio viua vocc fa£ta,& fcri-
Lxjtch. i.y. *• caullsin immcdiaram & mcdia-
^ j j ' tam. Immcdiata cll,q :.r a Dco profi;i(ci-
(ur citra homiois intcrncncum ; liccat c-
nim iam oobis qux pcr Aogclos ht fub im-
mcdtata ccnfcre, commodioas •lo^iinx
gtatia, ncmultasmcdiar.isftUuuiunJiDa-
tas iotioduccrc cogamur. Mcdiati ctt qux
a Deo vt prxcipuo authorepcr maous lio-
miois pccutiarttcr ad tllam obcc.adam fan-
Aificati pcragitur. j. fc.uodum dignita-
(cm & authoritatcm dilbibut potcll io
priir.ariam & fecuoclatiatn, vtprtu)aria Ht,
qux pct homincin quidcmfit , fcd infpira-
i.SMm ij. tionc& diicdionc Spir. S itacdodumS:
a. }. giibcroatum vt oon ipfc fit quiloqtutur,
Mnr.io XQ. fcd Spii itus Patris , qui cd io illo : oon ipfe
i.T/w.j 1 <! . clamaos.lcd vox ciclamantis Dcirnoo ipfc
1. Fet. I. xi. lctiba , lcd amaDUcofis Sp. S. Sccuodaria
l.fr/.4.ir. vcro ciux fccuodum iollitutioocm qui-
^■Ccr.t 10. dcmclt Dci,iiLda voluniatchominispro-
>;. prio aibitrio rradicionis aiSum admioi-
iLantis.
IV. 7'raditio iotcroa fcmper c(l& ab-
folutcadhominisfalutem ncccifaiia. Ne-
mo coim potcft mcatcr.i Dci,quaotumuis
pcrcxtcrna ligna patcfaflam , & compro-
bacam«pcrcipcrc,dc fidc cerra apprcheodc-
i.Cor.i.xo. tc, niftcx Sp. S.rcuclarionc & ob/ignario-
xx.zx. neioteroa. Extcroanccclfariacftcxarbi-
t.CoTxx.f.i. trioditiioxvoluntatis. fiueillam vniucrle
>.(o. coofideicmtts i oamcirrailiampotcft ho-
a.Or.y.^. tniois mcntcmabuodcinllrucic , fiuc fc-
i.Cffr.j.y. cUD<lumfpc<ialcs modos:ouaceoim viux
Farr^X4.7. YOcis nroountiatione , nunc fcriptionc,
- Tbff.i.ij DUnc vtraq;proutipfi vifumcfl.&quaipfi
/ ' • r..itf. vifumcft vii.illacoipfohominibusucccl-
faria cft •* vnde apparct iocoofcqucns c(fe
fcnpturam iam ncccHariam non cffc , quia
Deas olim cirta Scriptuiam fuam Ecclc-
iiam Ytua rocc iijftituctir.
ARMINII
y. Quanquam omoia dogma-raaDeo
fiue viua vocefiucicriptottaditadiumani
authoritatcm habcant, iicct umco iorcc
ilta diftiDgucrc.Sc fccundum ccrros refpc-
dus maiorcm vnis quam aliis authorita-
tem aifcrere. i. CauCacBicieosptinceps
difcrimcnfacir, quai quod dogma raagis
vulr ) matorisctiam fjcic cflc auihoiitacis»
vndcilludi mifcricoidiam volo,noQ(acri-
ficium. X. adminiftri qualitas maiorem '^^^''•^'^i"
vd mioorem do(f\rioa; conciliarauthori-
taccm : fi pcr Aogclos didas fcrmo firmus
cll , quaoto magis do(flrioa pcr FiUum aa-
nuntiuta j. obieilum doftrioxidcmfa-
cir , fccuodum quod aonoullagrauiora le-
gis prxccpta , alia mioima dicuatur:/ic Mai .
przccpt.i fccuudx tabulx cedunt primx. Mmt.j.i^
I iiac inente dixit ApoftoIus,fidus cft fcr- Xwr.i4.it-
UiO.&( n quo di^o aotcturiMi9«>
i dignus quod icfus Chd-
ua:(~
t ih mundum vt pcccatorcs icr-
10 dogmaad fiaem totius do-
dlrini- ^.u^'<us & piincipalius facic , eo
prxualcrauihoritatc.Siminiftcriummor- r.Cer.t ♦
ris , Si condcmoationis cft gloriofuin ,
quacto magis vitx &iuftitixabundatgIo-
11.1.' f. ipie tradcodimodusadditautho- ^ Tet-'
litati poudus : quodcnimaotca vocetra- * '
ditum nc cxcidat, fcripto nundat, &fic
duplici ad\u alicnx memorix commcn-
datum , prxfhintius ipfe auihor inJica^
quam quod fola vocis proouotiationc
cooteotus cft commcodaUc ( obferuecur ^""«I7''f
hypothcfis in qua partim vocc& fcripto, '•^'"'•♦•il-
parcimfola voccrradidiflcprxfupponitur) ^ '1
cui argumcnto roburadditdodiioxfcri-
ptx crcbhor & magis follicita commea-
datio.
V I. Hifce ita reipfa cxpofitis ad con-
trouerfiam , quxoobis rft cum Pontificiis
progrcdiamur, camquc brcuitcrpciU:ni-
gamus. Vidctur autcm illa tribus hiicc
qiiorfticoibus coDtincii. i. Ao oraois
do^iiioa ad falutcin Ecclcfix , qox fuiti
eft, critoeccflariaiam tradiru fit ? Anve-
ro adhuc aliquid tale rcfter r a ' -^w
& fi ttadita fit,q^uaadopoftrcni o
adEcclcfixilliusialut5creditu& c-
ccllaua func coacificaatuti ao ia is
CoUf.t.y.
.AcI.io.t6.
17-
Zph.tlO.
jlpoe.ti.i^,
l.C«r.\o.\6.
&i7'
Jieb.i}.6.9.
DISPVTATIO
folis.an vcro partirnioScupcuns^paitimiQ
cradKtouibus a pnn.o carum aiicaoie aoo
fcriptis? Vode conflarcpointcoofcico-
ciis fidelium cerco dodlriQam aliquam eflc
diuioam?
VII. Ad primam ita habct feDtcotia no
Ara oraoia dogmata ad falutcm Ecclcfiz
vniucrfj; occenaiia iam aote mille & quin-
gencos atioos tradita cffc , nulbmquc pofi
Apon.tcmporaaoui dogmact&ad faluccm
fidclium neccffarit traditiooem fadam cf-
fc. Quod his argumctis adftruimus.i. auia
ioChiido & Huangclio cius omnis (api-
eotiai &cogatnouisthefaurifuot abfcoo-
diti. Chiiflum auccm &ciusEuangchum
pctfc«f\caDQUntiarunt Apodoh. Adcovc
Anachctnadicaturilli > qui aliudEuangc-
liumaanuatiac,prxicr id , quodEuaogcli-
zarunt Apo(l.2c c^uod acccperuncEcclcnx:
aliud autcm aonuncijc : qui aliquid illi ad-
dit canquamad faluccm hdclium ncccOa-
tium. i. quia cotaEcclcfiafundacaed fu-
prado<5lricjm Proph. & Apofto. quod vc-
rum uoo c(l (i aliqua do^rina pcr Proph.
& Apofl;. 000 icuclaca ncccflrana ficad t1-
liuskLclcfix falutcm. ).qaia£cclc(ia cota
Catb. Tnum cftcorpus conftanscxpatti-
cularibus Ecckftis coti homogcneis ab
voo fptritu aoimau & io omtiem Tcrita-
icmduda> in Toamfpemciufdcmhxredi-
tatis vocata,Tuum h.ibcns Domiaum , v-
namFidcm,voumBapf»fmum, vnii Ucum
& ratrcmomatum.inciufdcm corporis ic
laaguiotsDomiaicommuD>oaem,per v-
nius paois & poculi paiticipatioocm ohfx •
goata. 4.quiaIcfusChiiRus hcri&hodie
klem cft,& in fecula.Vcdc iu lcrt Apoft. dc-
fascflc vt Ecclcfia variis &pcregiiaisdo-
Ariois circumferatur.
ylll. Huic vcritaii quaoquamDoc^o-
res ooooulh Pooiiticii adtlipulari fc pro-
ficeaocuri cxflaottamco diircnfionisab illa
■fcritatc inHitia fatis macifcfla in fctiptis
coium pizfcitimCanoniftaiurr.Impiimis
Epitheia Epifcopi vniuetfalisi fuprcmi Pa-
ftoris, Prtncipts.Capitis.Sponfi, Pcifc^lo-
»is. illumioatoris EcdcftxCachol.fponfa:
ipfius , Poncifici Romano attnbuta, lilam
txaditionis limicatioocm nou admiccuat.
PVBLICA III. 173
Indc Authoritasgubcroandi ,iubendi,Te- £xtrau.De
taodi,lcge5 figcndi &rcfigeDdi, tudicao- j^igior.^
di; & coodemDandi , folueodi & ligandi; q^,^, c
immeofa&iofinitaipfi adfcripca, &fado
abillo vfurpata) canJcm circumfcripiio-
ncm cxcludit. Acccditdccrctum , quo dc
neceditace falucis cfle defioicar , omocm
humaoamcreaturam Pontifici Rom. fub- 5^;^^^ jf^/^/,
ellc; item quo veteiiLatioz verfiooi au-yjjj"
thcocicaaucnoiitastribuicui: Nc multa,
pro communiargumeoco iftius diffcnfio-
nis habcmus;quod non audcot cettum tra-
dttionum non (ctiptarum inirc ccnfum, &
oumciumfbituere » vc potcftaiem fibire-
(crucnt io quauis conitouerfia traditio-
ucmproduccodi , & quo prodiucrfisBc-
clcfix Ibti busalia dogmata occefraiia cfre
Doonullicxillisafreiunc.
IX. Libentiirime aucem fatemur cradi-
cionem, quam fccundaiiam appcllauimus,
adfincmvlquc mundi inEcdcfia duiaru-
lam, qua dogmara pcr Proph & Apoft. illi
concrcdica pec illam porro Piliis eius ad*
mioifttaotur. Qua dc caufa etiam fit- i-TiV» j.if.
tnameotum &coIumQa veiitacis appclla- G/1/.1.5.
tur, fcdfccuodatio poll Apoft.qui,proptet '^/"'^•i»' 14
primatiam ciadiciooem , columoarum &
fundameacorum nomiac pnus quam Ec-
clcfia infigoiuntur.
X. Ad iccundam dicimas > fcripturam
Canooicara vcicxis & ooui TeAamenti
peifc^c contiucrc omoia dogmaia , qux
ad faluccm fidclium &gloiiamDei funt oc-
ccilaria. Patec, \. tx tejiimoniit Scripturx
cxprcfns , Tccancis quidpiam addiadilla
qux prxccpta Cuntf conftatautcmcx icx-
tu loqui Molcm dc prxccptis fciipco com-
prcheofis]& iubcotis nc quifpiam fapiaf (u-
praidquodfciipiuracft. t .ex tpjh Materia i.Cer.^.6.
tiogr7i»tHm, idquc vaiic. Continct do«ihi-
OrfmLcgis& Euangclii iotcgic. Icem do*
diiinamiidci. fpci, & chatiiatis pcifcdle.
Ttadit pkoamDc:& Chtifti.ia qua vita
xtcrnapofita cft,c.'gnitioocm. Dicicuc
Sciiptura veicti & houi Tcftamenti & ve-
tc quidem ; ac Tcftamcnto oibil addi de-
bci. yA firte , qucm inteodtc & pixftac. lean.to. p,
Hxcfciipialunc vt crcdatis , & crcdcnccs loanjux.
viiam habcatis. Scrucamioi Scripiuras. '^p
Y j nam
174 lACODI
nam cxlftimatij vifam attcroam in ipfis ha-
bctc. AbefficAcUi quia futficiciuct im-
pcdiicura alum dodiiDami oe q<its vc-
T.ue, T^.i^.oiacia locum coimcnri. homincmDci li-
picDCcmrcddicadfalutcrn pct fidcm, & ad
i.Pet.i.J9. omnc bonum opus iatlrudlum. f ^x^vjh
Xf.Li. loquendi Scripcurx ^foato c]ux pcc Pco-
Hvm.^.iy. phctas > (cnpta Prophctarum : pcr Pro-
G«/.).i8. phctat & fcrmooem Piophcticum • Scri-
GlU.yxx. pturxProphctiam inrcl!igit;quo ^Deus di-
xit&Fccii , Scripcuia dixiirc & tccidcaar-
rat.DiciteaimScripcura Pharaoni ,proui-
dcQS Scriptuta cuaogcltzauit Abrahx.
Scriptura coaclutit omoia fub pcccato.
XI. Pontificii contr^i > non omuta ad
(alutcmDcccflariaScripturiscontineri, fcd
partimScripturis » pattim noDfciipristra-
ditionibusaflcucraut.Quam (*iamfeotea-
tiam tuin ipfis Scriptutis > tum tcAimooiis
Foacificum>Coocihocum,Patrum ; Dcni-
qucexemplisnonauUis allatis dogmatum
Dcccflaiiorum, attamco Scrtpruris aon cu-
ptchcoiomm,ad(liucrc nituotur.Quurum
argumcntocum robuc (laguiatim >o ipfa
iouituta cv^n-nlrn cxamiuacuri iam prx-
ilrutflim dicimus. Loca Scnpturx abillis
horfum vfurpait lbtita,auta rc(flo ipforum
fcufa dccorqueri,auc propoiitum ooo con •
cludcrc. TcdimooiaPootificum» Cooci-
horum,& ratrum:vtpocchominum,nobis
OOQ prxiudicarc. fixumpU allata aut cz
Scriptariscomprobaci ,aucadfaluccra oc-
ceflariaoon cflc:quam dtfluo^ioaemca-
cx occcfllcatiscflTc acbicramur , vt poflco
quodadfaiuccmocccflaiiafunt , fcquatuc
Sccipcuriscompcobaripoirc» imo dcbcrc:
|c poflco quod cY Sciipcutis comprobari
Dcqucanc, fequacur ad faluccjnneccflaiia
ooQcifcum imniocum&ccrcuin cAno-
btsomoia dogmaca ad (alucem ncccflaru
Scripcuris conciocri.
Iet.f.l6.ij. XII. AdTcrciamrcfpoodcmus. Qucm-
Xfloan.^,-;. admodum dotT^tinx diuiox cradicio alia
primariaci^.ahalccuodaria : Ita quoquo
ccdificatio dc do^iinx diuioirate primari a
dt & fccundaria. Pciniaria cll iplius Dci,
lesff.i'1* cui propiicptimo Sc per l'c coinpctit do-
Sti.t.^, Aiiaxlux tcnimoniumpcihibcic. Jllcau-
i.Cpr. 1. tcm Ytitur icllificacioac dupHcij vuacz-
ARMINII
ccrna.quxfcnfibas obiicinir illorumqtri-
bus dochina piopooitur , & pixpjraciua
cfl ad tidcm dodlriox , ctiam non toccllc-
d\x facicndam. Ahcra inccrna mcatibas
imprimcns vcrum dodiinx intcllc«fVum«
Sc iDdubitatam adprobacioncm ciufdcm*
qux ncccHatia > pi opcia & imnicdiaca cau>
Ij cfl iidci i(lias,qjam Dcus vcrbofuo pr^-*
lUti poilulacflt qux fola cft (alucaris. Sc-
cuudsrta c(l £cclclia;,qux ccrtior fada pcr
piimariam illamcclbficationcm,qux Dci ^
cll, dc diuioicacc doflriax iflius > & obd-
gnacquod Dcus vcrazcd, & ccAimoaium
pcrhibccdo(fliiDX abilloacccprx , j ^ ,
gratum , dodrinxdcbicum , ipddccoruaa .
& hominibus vcile. Nocandum auccm hoc
ccihmooiam Ecclciix noodiuiaum , fcd
humanum eflrci& mious illo priore ; quod
valcat laocum cordiuus prxpaiandis pcr
quandamrcucreociam do<flriax conciiia-
cam,vc illi&cz animo pci iaceioam Dci ce-
ftificacioocmaflcnciantuc. Tcibimooium I»Mtu li-J»^
Piophctaium, Apoft. Euangcl. Paftoium, 17.
DoCtoium^d-uvi^pJ» Dci> fub primaiio cx-
tciuo compichcndirous , iiquidcm iUi isn-
mcdiatc vocatifunt i ad fccuiularium , Q.
mcdiatcjpcr Ecdcliam. Poiitihcii qui io-
tcrox ccittficacioni minus,fccundactx plus
tribuuuc quam a oobis cxphcacuiB cft>mc-
rito anobisrciiciuncur,
XIII. Hisitacxpltcatis coDccdimus A- t.C-r •
poft.aliqua tradtdiircEcclefiisad ordiacm.
dccorum5c ritusioillis vfurpaodos peni-
ncntia,qux ab iliis fcripta non fuut, vcruin
illancqucLcgis,Dcquc Euangclii coaccc-
Duntfubibntiam , ncquc adfalatcmfuaC
acccfl'aria,acque immutabilia 8c pcrpetua»
ncquc vniucrlaiia , (cd accommodatafta-
tui Hcclclixprifcnti$,accircumftantiis il-
lius. Qutoctiamdamus, TcEcclcfixvel
fingulx > vclplurcs de communi coorcn-
fu,vcletiamomncs , dquidcm conucnire
poiTeot, Caooncs quoldam titualcs coufi-
ciaotadordiaem,dccorumquciliarum,& j c - ' .
ad niuoerum io illis aecctlaiio obcuodo- ^
rumdircdtioncni.p^tlcntixdiiicatiooi '
uicotcm.Vciumhilccoblciuattscondu o ^
oibus. I. vtritus vcxbo fcripto norJ repu- jg
gnent. i.acfupciftitiopcmadmixtam ha- ^
bcanr>
DISPVTATIO
beanf i autroucant. neprocalcu diuino
habcaDCur,& Ijqucumcoafcienctis iniici-
anr. 4. ne nunicro plurcs Hnc , aucczcr-
cicio grauiorcs quam rc facile obfcruari
podiat. f . nc Ecckfia fibi prxcidac libcr-
uccm mucandiiaddcndi 1 dcm^ndi , ptouc
arbicrabicura.'di6cacioncm prarfcnccm po-
«.C#r. 14.J1 ftalarc : quibus ricibus vciliccr in EcdcHa
AX.ij. cooflicutis non liccccuiuis ptiaataaucho-
at.TA#/r j.^.ricaccreclamarc , ni(i iDtcrinordiiiacos &
pacisEcdcfiallicxrurbacoicsaomeofuum
<co(crivcbc
THESIS IV.
Natiira Dci.
IRtJfott. D. D. Iacobo Armi-
N I o pro gradu.
45a/.4.8. I. X TAcuram Dcorc£lcctibui, tufnipGi
a.Pr/.i.4. jL Nrcruro Natuia &ScripcuraDci.cu
^rtft.dt Rep {apieocum populoiumque confcnfus cei^a-
/.y.c i.Cict- tur.
tro dt i\»t. II. Illa cognofci nequica prioci: omoium
Deor. coim prima el^ & inSnicis lcculis fola ancc
cy«.44.tf. oninia. ADco (oloadiquatc cognofocur,
^pcc.i.i. &pcripram Dcus : quia idcm Dcus quod
t.Cor.i.ii. illa. AnobiscognofcicurquadaoTcnus, fed
i.Ti>n.6 i^.iofiniccinferius coquodtpla cfl: quia oos
j.Cor. t y.j. ab illa per cmanatioacm cxccroam.
i.C^.ij ii. 111. CogoofcituTautcmanobis vcl im-
I IfiMn.^.x. mediace pcrviGooem cbrara cius , ficuci
P/19 i.S. cfl : hac ficie ad faciem dicitur i 5: bcato-
Rcm i.io. rumptopnacft m coclis : vcl mcdiacc pcr
Rffm.io.x^. imagincsanalogicas& figna,quxfunc cum
17 adiioaesDci excccox & operaexillis,cum
Col.ui^. vcrbum ipfius.quod ca parrc, qua Chrirtu,
Heb.'.l. imagincm Dciinconrpicui,&:thar4»ftcrcm
% Cor.j.iS. hypotbfcos iplius fpleodorcmquc glottx
proponii,co vfquc cogucionem nodram
promoue^ tc reccfta facic glocum Domi-
xjiin fpecuto intucoccs,iQ candcm imagi-
nem cransformemarcxgloria in gloriam.
^^^^ ^ Hxcpcrfpeculuminxaigmaccdicicur, lic
_ . ' ' viacorum pcrcerioaociumquc a Docnino
propriacic.
IV. Duplcx autem cft (ccuodx idius
PVBLICA XV. i7r
pcrccptioois,cxopcribus Dci &: vetboil-
iius, moJus. I*iiniuscfta£armaciohis(' qui P/94.J.10.
cciam cauQIicaiis & perhabicudiocmprin- Mat j.it.
cipiiaThomaappcllatur)fccuadumqucmE/4j.;j.
pcrfctflioocs limpliccs , *.|ux Creacuris in-
func . vc a Dco produdis , Dco cribuuntur
analogicc fccundum (imilicudincaliquam.
Alccr cft ncgacionis fiuc remorionis , fccu-
dum quem pcrfccflioocs fccundum quid
& impcrfcAioncs oinncs , qua: crcatuiis
competunr,vcex nihilo produd^is , a Dco ^
rcmoucnrur. Aftiimationi, quiacdpcrha- . y, ', 1 ,*
birudincmcaulx& priocipii , adcuiusex- _/. ^
cellcHCiam Dunquainallurgic aftcdtU3 , lu- j_j
pcrcmiocotix modus addcudus c(l>iccil-
dum qucmpctfc<flioocs qna: dc creaturis
pizdicancur , lafioitcpcrfcdliotcstn Deo
ioccHiguocur. Modus ilccliccc poficiuus fic
& aftirmaciuus io fc ( oacura coim Dei oe-
ccflario vt eA ita cognofiritur ) to pofittooc
uonin ncgationc : tamcn a nobisoonniii
pcr ncgaitonem cnuntiaii potcft corum
modorum.fccuodum quos crcaturx fua-
rum pcrfcdionum funtparticipcs,fcupcr-
fedliones in crcaturis circumfcribuncur:
quimod)petfc<flionibus creaiuiarum ad-
diti,cdictuor,vcquxfinc illis confidcrarx
fimpliccspeifciflioncs cranc , fccundum
quid pcifcclioncs fint,&: coipfoaDcorc-
mo icndx, vndc adparec fupcrcmincncijB
modum .ibaffirmationis AcocgacioDis mo-
do fpccic non dilfcric.
V. Porcoin lotarcrum Nacura &Scri- Gfn.t.
pcuca duocaocum icperiuocur fub(laoria-i>/t-o4.i^.
lia, quibusomnisrerum peifcdlio conci- P/14S.
nctur; Hn'cnti3 A: Vica} illaomniumcrca- Aci.i-j.x%.
curaium cxillcncium , hxc nonnullarum
tantum & pcifce1i(rimarum: vltrahxc duo
mcns humana tiihil fubflautialc ffc com-
prchcndcrc &:nccogit3ic quidcm potcft.
Nam & jpfa terminis naturx crcacx cft ■^/''"•'•'•t^
circumfcripta , vcpaiscius: quace ambi- ^-^'
cum cotius exccdcrc non valct. Vodc cc- DM.6.16.
ciam in ipfa Dci naiura hxc duo cancum
momencaLonfiJcraxianobispoifuot * £f-
feocia & Vita.
VrobUmxtt'^ r.ohis funto.
AncffcDtiacotporca ic vita vcgctaciua
&fcQficiuaauaIogiainadDci cflcotiam &
vicMn
. lACOBI
vuam lubcjat.liccc minorcm cjuam cHci^-
tiarpuituilis Sl vita iatcUcdluahs.
Ec (i habcaot.quomodlo corpus &lcorui
a Dco tcmoucaacur (implicitcr.
Siaoa habcanc > quomodo Dcusitlam
tilcm circDtiam & vicam produccic po-
tucrtc.
Pf.icj. 17. ^ juccin lu L)co coafidcraa-
l.T$m.6.i6 (l^cilcum lupcccmiacaciz modo > id c(l,
cxccUenccr (upra ommum creacuratum cf-
fcociam& vicam.
Vil. EfTcncia Dci cU.qua Dcus efl , vcl
primam Nacura: diuiux momcacum , quo
Dcus cflc iaccHigicur.
Col.i.i6. VIII. Qttia omnis cflcocia, quarcft ia
fupcriorc & infciiotcrciumaacurj.dirici-
buicuiiDfpiricu.ilcm 5: corporcam» qua-
lum tlla pcrfcAioncm uotac nmphctccr»
hxc dcfciluab illa pcrfcsflioac : hiuc cor-
Z>«H/.4 ii> porcam a Dco fccundum modum rcmo-
X R^i-S.iy.tiQnijfcparamus.&fimuIomniailla, qua:
Luc. i4-39 corporex efl'eotix,liucfiroplici liuecom-
loA». 4-i4- poficx,quacalis,conucniunc: vcpoccma-
\ Ttm. 1.17. ontcudiocm.fi^uram , locura , patccs.lluc
Heb.ix.y, (cnfibilcs fiuc imaginabilcs , vndc eciam
feufib. corpotcis fiuc cxccrnis, fiuc incernis
pcrcipi ncquir , iaui(ibili$, inradilis , ini-
rnagioabilis. Spiritualcm vcro liliadict ibi -
mus.&cum fupeccmiococix modo» v cSpi-
xicuum Pacti.
ItMque
TiiM.^M-i6 I. Reiicimus Aothropomorphicarudo-
Hom.i.ij. gma, & PoDcificiorumiocolcraodummo-
£/40 18. lemiocffigiandaDeicflencia vfutpati fo-
Afi.i^j.i^. litum.
1. Quum Dco mcmbra corporca iaScri*
pturismbuuocur , id fic obfimiltcudtocm
cflcd^uum.quos crcacurx ooa nifiillocum
roembrorum oflicio produccrc folcoc.
S/4I.10. IX.Modus, quocflcniiaDeifupcrcmi-
(^44.9.14. ncccc& cfl,6cfpHicualisefl.fupraomoium
46.9. cflcnciarum.ctiam fpicitualium ,exccllcn-
j1foe.\,%. (iam,acgatiuc couociaii v: dcbcc, uaprt-
Rom.ii.i$. roo & immcdiacc vnico verbulo potcfl,
j^.. quod fic«»«{;t^ w««'Wn(^»pi'Qcipii&
i.Or.8.4. cauITx cxpcts tum cxccrnx cum incciox.
Quutn coiin progrcflus la infioicum cilc
S,*m,^.$, oequcat (fccus coim nnlia clfcc cflcncia,
oalhfcicmia) vnatn eflc oporccci lupra&
ARMINII
actc quara nulla fic alial Hlam aucem Dci
circucccllc. ruicuoquccnim iUa cribue-
tur,ca ipfo Deusideric.
X. Quu Dci clfcntia onuus cauGe ci-
pcrs cri:iuoc primo cziltuac Simplicicas &
infinicasEnciatisin fiflcQcia Dci.
XI Simpliciuscn.modusfupcremioeos Rom.xi. j{,
cflcocix Dci , quo oinnis compoficioois 3^.
pjitiumque compoacotium , fiuc fcnfi- He^.r.ia.
bilium.huctocclligtbiliumcxpcrscrt. C6- £/"40.11.
po(itiouis,quiacxpccsfaufxcxccrnx:Par- xx.
tium componcntium , quu caufx intcr-
nxcxpcrs. Noncondat igitur cflcotiaez
partibus matcrialibus , iatcgralibus,quan-
ticatiuis , non matciia & forma , ooa
cx gcucre &diflcrcntia, oon ex fabic<flo
& accidcnte , ooo cx fotma & formaco
(cflcoimipfi fibi forma pcr fccxiiUosflc
fc ipla indiuiduaos : J non cx fuppofito
& oatura , noncx potouuj & adu,uoa cx
cflcntia & clfc , vodc Dcus cft fua ipfius pr, , c
clfcntia &fiiumcfl'e, tdcmqueiucoquod ^
cft & quo cflj cocus oculus , aurts,manus,
pcs.quia cotus vidct , audit, opcratut, v-
biquc cil.
Uaque
QuidquiddcDcopixdicaiui iijloiucc, /^^^.,,1-
id cflcncialuci ooa accidcauluci latclligi-
tur: &qux. ceumulta& diucria , dcDco
prxdicautur, iu Dco multa noo funt fcd v-
uum , nortrocancumcorilidcraciooijmo-
do, quicompofituscft, vcmulca & dtucc-
ladilccruuncur. Qiiaaquain noo iocom* ^
modc dici pollir.quod cium formali ratio-
ucdirbmguatuui.
Xli. iufiuitas Entitatis tfl modus fii- pf i
pcrcmiucns ciVenttx Dci,qno tUa omoisit-
muatioois& tcrmiot cxpcts cfl : tum fu-
pcrius tum infcnusi tuni antc tum poftj f/.^j.to.
fupotius , quia inullo fuum eflc accepic:
iutctius , quia forma.quxipla cll , aoa
hmitatut ad capacuatcm aluuius marc-
rix.quxipiainrccipiat : Aote, quiaaoul-
lo clnciente : Poft,quia oon elt alius fi- 1:^44 o
otsgtatia. lotus vcrotctminacurc
propiietatcfuafccudum quam clli, ^ tjH. ;o.4
cft & nou aliud ; vc^utn pct hoi- 1;
ctusDonpixfcribitur : eo ipfoc.
fit fuum cflc pei i'c fubiiftcos > oon lecc-
ptum
DISPVTATIO
•pwm abaIio,ncquc ia alio,diftinguiturab
omnibus aliis.fic atia rcmoucncur ab co.
Itaque
Quicquid d« Dco abfolurc prxdicatur,
jmmcHiatc, primo . & citra cauGtn dc illo
prxdicatur.
XIII. £x fiinpliciratc&iofiaicatc cf-
(cDixx diuiuas cxiftunc. lofinitas rationc
rcmporis ,guar ittcrnitas;3t rationc loci
qui' Immcn/Itas diciruriltnpatibilitas.Im-
Gtn.tx.ii. "■'""'>>l'Ws»iJncotiupnbiIitas.
P/jo.i. XIV. ^tcrnitas cll modusfupcrcmi-
£/«.44.^. ocnscflcntixDci , quo illa tcmporiscx-
.z.Tsm.i.}. "^"c^^fccundumterminumiBitii &linis;
quia cft infioitx Enticatis fucccnioncm
piiorisic poflerioris, prxtcriti & futurij
quia^mplicisEDtitatisoux uunquam po-
tcotialccircmpcra€lu cit vSccundumillam
igiturEflc Dci fcmpcr ip/iuscflcntix vni-
ucrfum,totum.pIcaum.ind.ftantcr,fixe&
in prxfenti adcu , momcoti inftar quod
partibus etiam intclligibilibus carct, &
nuoquam in fluxum piogreditur ; verum
iafcipfomancr. Liccbit cxgojttcrnitatcm '
cumBoiiibio dc/inire, vicxnomioc in cf-
fcntix (bona jllius vcoia ) pcrmutato,
quodfit Intcrminabilis tota fimul & pcr-
fcdacflcntixpolfcflio. lurcautcmaliquo
iftam mutationcinpoftularc poflc vidcor,
quia cflcntia in priorc Naturx diuinx mo-
jncnto confldcranda vcnit,quarn vita,& x-
tcrnitasnou cflcntix pcr vuatn ,fcd vitx
pcr cflcntiam conucoic.
Iraqn»
QnxcuntjucdcDcoprxdicanTur abfo-
lutc , illa ab xccrno lUi cooucniunt.rota ft
nul, quxquc illiab xtcrna nou cobuc-
niunt , ccf tum cft illa non abfolutc, fcd pcr
rclationcmad crcaturas dc illo pra-dicaii,
vt Crcatotcm, Dominum, ludu ( m clfc v-
, »* B niucrforum.
/0^.11.8.9. . Immcolitas cllmodus fupcremi-
ncns cflcntix Dci , t]uo illa loci cxpcrs cll
fccundum fpaiium &: terminum; Ipatium
coextenfum . quia eft fimplitis Entitatis,
no liabcns paitc Se partc.itat», no partc cx-
irapartcm: trrminumambicntcm fcucx-
tra qucm uon flc , quiainfinitxi^nriratis-
/miqucDcus antc omnia folus ipfc /ibi &
PVBLICA IV. jj^
mundus 8c Jocus & omnia.- (blus a»iccm,
quiaaihilcxtrinf cus prxccripfum.
;X VI. fixhacinmKnlitaiclcquicucpo--''/'^!' *-9-
iicis um crcatuiis & locis. quibus crcaturx ^-/(^6. i.
conticeoiut, omniprifcntia liuc vbiqiit- -^^.'J.XT
tas dlcntii- Dci , ficcuodum quam toca lik
cft vbicuoquc crcaturaaliqua auclocust-
liquiscft, idquc x^ualiter pundi inaar,
quodtotura adcil toti pcripberix, & flo-
gul:s partibus cius . abfquc t.imcn circum -
lciiptiouc Dilcrimcn /iquod cfl.illud a vo-
luntatc , potentia & 3^1000 Dci cft.
X V 1 1. impa tibilitas dl modus fupcrc-
mincnscfleotiaDci, ''imqucinilU
pan.onis omms cxpc. , tum quiani-
hil in ilUm agcrc potcft, cft cnim tntua-
tisinhuitx. & caufxexccrnxcxpcrs;iura
quia rccipcre nulbus laioacm potcft; cft
coim/imphcis£atitatis.
ItJtijHe
Chriftusooncftpaflusfccundumcffin-
tiara Dcitatis fux.
XVIII. Immutabilitas cij modusfu- '/»oi-»7.
pcremincnscfl^cnux Dei. quo i|Ja mura- -^'^f l ^.
tionisomoiscotpcrscft. Tran^Iarionis dc^'*'''*-' *^-
locoioiocum .^juiaipfafibifiois eft& bo-
num.&.^uiaimmenfacft : Gcncraiionis
&corruptioois , alterationis, locrementi
Sc dccrcmenti cadcm de caufa, qua cft Im-
patibihs , vndc ctiam in ."Jcriptura illi 1a-
corruptibilitasattiibuitur: imoncmotus
quidcm in illum cadit cx opcrationc : cou- ^^"" ^- *^
ucnit cn»m illi , Sc ioU, ia opcratioac aui-- ^/*^-
tumcflc ^ "
XIX. Hi modi cflcntixDci ica pro-
priifuntDcovc ommalii rci finrinconv
muoictbilcs,cum fccuodum ipfos xquc ac-
quc ipfa Dci cflcocia , cuiufmodi funt, fioc
quacommunicari ooopoirunc, nifiipfam
piopriiscircndi modis fpolijtam dcftruc-
rc vclimus: rum fccuudumanalo£>iam ma-
guquamcflcncia; quiacnim fiiiitfuijcic-
•niacnics, nihililhs analogum eflcp»,
Chriftus non cft vbiqacfecuaduni Lh-
manitatemluam.
XX. QuMmVnum& Bonumfiar^Tc- -t.
ucialcs Eiuii aficwtjocc». cxJcin Dco .r''''
Htb.i.tj,
t.Cfir.iyf,^* rufficicnti Boriria. CoDflicuti aucem
j.if. idoaci miniftri Noai TcAamcnti :
cui>vt TcAamcoco, oihiladdi potci(.& vc
Kouum . ncc aociquabitur , ncc abrogabi-
lur; ouUa crgo noua poO: illosinrpiratio.
Fadtietiammat miniltri fpiritus ; crgo in-
fpirationcdodiillosfcnfus, qui pctkclif-
nmis coDUcniuac» 5cnoacantumfubIcge
Sc vetudaiclitteraicoDftitucts. Concrcdi-
cum c(l illis miaiflerium iu(titixi athoc
omnium podtcmum , vtpotc quod cum
vita xtcroa immcdiatc coniungitur,& pcr
/«411.4.38. iufUtiam ctiamadminiflratur. Dicuntuc
iidcm mcirorcs rcfpeclu Prophctarum,qui
fatorcsfuctuuc ; at hoc porircmum munus
loagro dominicoobcuaduin. Nullaergo
poic .\pollolos DouaadmiQiflracio & pro>
pcerea aulla nouaiofpiracio.
XII. ). £x temporis circumdaocia,
quoiafpiraciofa<fUcfl Apodolis. pecicur :
&quidcmbifariam. i. FutcccmporcMcf-
Gx , quod vitimum dicicar. & vltimum
quidem teuclationi» rcfpc^u. Et crit vlci-
i.P»/r.i.xo. mistcmporibus, cliuadam dcf^iritu mco,
& Quaodo Mcfhas vcacric adouociabic
nobisomoia. & Excrcmisdicbushifcelo-
cucus c(l oobis in Pilio > quorfum cciam
Chrtllus dicitur pacefadus vlcimis cempo-
G«/4 M.j* ribus. t.FuichoccempusaPatrellatutum
^c. quohzrcsnonampiius, vtiafans. fubpx-
dagogo cilet , (cd adultus ipfc fubgratia &
Spuitus (anAi dudu a^crcc , a quo taa-
quam fpiritu libcrtatisilluminacusrctcirta
t. Or. j.ty. tacic,glo[iam Oumini vt in (pcculo iotuc
AB X.I7-
Htb.ii.
lACOBI ARMINII
illam glorio(jun fiitaram refpe^a illias
Slorioiiorif. Dacttio etiam huiusczcla* t.Cor.i,ii,
ic alias : maaec eoim linc abolitiooe & MM,x^.t^
prxdicabitur in vniucifa tctra vfqucdum MMtt. %.tQ.
veoiac fiots i illius admioidris promiccic
Chriftus fc adfucurum vfquc adconfum-
mationcmlcculi.
XIV. Secundnm chctna in duo tribu-
cum membra didindc probabimus. i. cam
illa qux confummaciont fcruiunc , quam
prxparacioni enunciari po(rc& caunciaca
c(reaChn(lo& Apodolis. x. Apodolos
omaia qux Ecclcdx occcHaria (unc &c-
ruac pcifc^e docui^fc.
XV. Piimx parcis probationi hafcfcr-
uicnt. I. Filius.quicft inlinuPacris.idcft,
admi^Tus in intimam fccrcturumPacris no-
titiam . cxpofuit fcrmonc t3e*7»e4XM quc
apud Patrcm vidir Sc audiuici acimpium
cft fcncirc , quod illa caocum ad prxpara-
tioaempercioeanc: jm6qu.e Apodohvi- j ,^
dccunc & audiccunc.ca annuDnarunc.vt
Hcclcfia cum Pacrc Sc Fiho communio-
oem habcrcc : in communioncaucemilU
iftaedconfummatio. t. Sapicntia, qoam'*^*''***'}'
Apoftoli acceperunt cx rcuclaciooc ipiri-
cus profundorum Dct lcrutatoris.abillis
eounciata eft fcrmontbus quos docuic i-
dem Spiritusfaniftus Atiila{apicnciapcc. i'-^. ^i^,
fciflorum eft & fpiricuahum: vtvidimus
ancca.
Xyl. j. Vcrbum cx cuius fideiufticia
& vica xcerna obcinctur, non tantumcft ^'"'•^o ''
18.
[ecur,& io eandcm imagincm transfornu-
rctor cx gloria lo gloriam. Nulla crgo poft
Apoftolosnouaiufpiratio, oulU Eccicdx
maiorpctfcdio.
XIII. Quartam prxftabit nobis gloria
& duracio dodlriox Apuftohs infpiracx &
coocrcdicx. Eft cnimglorio(i(nma,vtpotc
Eaangclium glorix Chnfti, qui cft imago
Dei, Tpleador glorix & charader hypo-
ftafeos Patris , in quo placuic Pacii vc o
C*&^ 1. 15. jnnij picoicudo iolubicarec , & pleaitudo
Coloff.i.^, quidcin Deitatis corporalitcr : prx cuius
i.Cor. yio. gloria , vc cxcellencioce , lcx ne gloriofa
quidem fuic : vndc cx pati fcqurtur , ft do-
^tiDaczccllcocior tnfccuia tucric, ncque
prxparacorium , fcd & confummacorium. ^'l^'
Atcalccft vcrbumfidct ab Apoftolisprai- '■^'•'•»»-
dicacumiTDdcac Euaogeliumdiciturmi- ^Va^'^'^'
mftcrium iufticix, fcrmo(aIuti$, & poteo- ^ ^^*
tia Dci ad (alutcm omni crcdcnti. +. Mini- '""''•'''•*7'
ftcrium Spiritus & Noui Tcftameoti,
quod pxdagogico & oihii coafummaoti
minillcrio Mods , literx mortis & Vcteris
Tcftamcotiopponitur, nonfcruirprxpa-
ratioDi.fedcoDriaetpcrfe^ioDem. Athoc jjjj '
miniftctium obicrunt Apoftoh : vndc et- ^ ,
iamminiftri Noui Tcftamcnti * '^^Colx \%
dtcuatuti omocmqi hcmincm [ in
fifterc io Chrifto Icfu. j. Vctbum illud
quoddiciturfcmenincorrupiibilc.cx quo **'^*''^-*>'
rcnafcimur,& quod maoct jo 2cernum> ^^"
^ noo
I>ISPVTATIO PVBLICA III. i<r.;
VIJ4 ¥idcs, voum Bjptkma> rnas Panis, 1,0^.10.17
Lue.y.io.
i.Or.tf.i.
C#/.i.i.j.
Col.i if.itf,
i Car.i.jo.
£//».1.10.11
6.
£//; l.tj.
nnn c(l notum przparacorium. Artalccfl
vcrbum. quud Euji<^eiizarunc Apofloli.
XVII. Alceri parci firnuDciz hxc funco.
I. Onmc Dci conniium, hominibus ad-
nuncijuduni, contiocc omnia ad Gluccm
occcfluiu. At Paulus adnunciauic Ephc'
fiis omne Dci confiiium. Ergo omnia ne-
cclTacia.&c. z. PcrEujngciium Paulifcr-
uancur Corinchii , nquiJcm idrctincanc
proocacccpciunc. Ergo omnia ad faluccm
nccclTatiaprxdicauCorinthiis. j. Salusa
Chrido przdicaii capta & ab ipfo intcgr^
prxdicata,ab Apollolis^quiipfumaudiuc-
ranc, ad hos cfl confirmaca. Ergo Apoflo-
loium dotftcina omniapcrfc^lc conc nuit,
qux Ecclcfiz poduiabac ncccflaria confic-
maiio.
XVIII. Etnequiscauillerar, Apodo-
los quidcm docuiflc omnia cum tcmporis
ncccll jria, ac nori c^ux ad fiocm vfq; mun-
di fufficianc zdificacioni cocius corpoiis
Chrilli,addacurpoiro. 4. QuiEuangcli-
zauetic prxccr id quod Euangclizatur.c
Apofloli &: pra;toi hoc qitod acccp:tunt
£cclc(izApo(lolicx.i« anathcma cU Ergo
Dibil addi iiccc Euangrlio Apoi^olotum
vfquc ad Bncm mundi : imo (1 quis ad
dir , mucauic Eujngclium Chiidi. f. In
Iciu Chrillo ,fcuinmy(lerioDci & Patris
& ChiiAi lunt omiics thcfauii (apicncix
& coi;nicioais abfconditi. At Iclum Chri-
flum & hoc myflcrium intcgr^ pratdica-
runc ApofloU Icfus Chriflus (a^us c(\
Dobis a Dco fapicncia , iufluia , landifi-
catio&rcdcmptioi vodccorfludic Apo-
flolus in huius folius cognitionc gloria-
cionem vcram condfleic. Ergo Apol^olo-
rum do(flrina concinctquidquid EcclcCc
ncccflarium , vtilc & gloriofum vnquam
ctitadfeculi vfquciiucm. 6. EccIcHacoca
Cacholica .xdificaca cfl fupcr fundamcn-
tum Prophccarum & Apoiloloium ,
Apofloli dicuntur fundamcuia caclcflis
Hiecu(alcm, qux cfl macct omniumno-
Arum. Higo omnia. quaecoci Ecclclixad
confummacioncm vfque ncccflatu erunc,
prxdicarunc Apoftoli. 7. Vnumcllcor-
pus Cbrifli . complemcntum cius. qui im-
plcc omnia in omnibusi vnus Spiritus, vna
fpci Tocatioois ooiUx , vnus Domious,
vnus Dcus & Patcr omnium. U(ui ^th.xy%.
Chriftus hcri , hodicidcro & in fccuia Cati.z.^ 1 •
Apofloliauccmhunc Deum,huncDomi- Heb.xi.i.
num,huncSpiricum,hancFidcin & Spcm,
hoc Bapcifma, huncpancmpcrfcdcprr-
dicarunc, cotumque iilud corpus dodnoa
fua animant & viuificanc ad Hucm vlque
fcculi. Ergo non dcbcc Ecclcfia v.uii5ac
percgrinisdottiioiscircumfcrri. T)em 4,%.
XIX. Rcftac vlcimum chcma , quod/r^wa.ui
Sctipturx Prophcticx & Apof>olicx per- li.
fcdioncm nobis commcodat; cui (bL»i- Dtut ict.',<i
hcndohxcatgumcotaproducimus. i. Id 1.11.13.14-
doccntSctiptutxcxprcftarcflin- •:- Dr«r.i<t.f>.
catia nc quid addatur iis qux pri,- jt tof.i. 78
funcaDomtoo : quodaurcmii! j >- x. Cor.4.6.
niadc vccbofcripcoincelligendaiinr, do- A^.j.o.ij.
ccnc cxdcm Sctipturx planiflim^ , q^uarc
ctiam Apoflolus iubct ncquisfapijclupra
idquodfcripcumc(l:t3c qui Epheliisomne
fc Dei coofiliumadountiaflcdicic, fatecur
fc oihildixiflccxcracJ qux Mofes& Pro-
phccxfucuraprxdixcrunr.
XX. X. Eziploobicdto&maccriado-
^rinx Giucifcrx eadcm perfedio ad(^rui-
cur:& quidcm variismodis. t. «coca macc- i-'-
liadodlrinxCilucaiis conllac vcricaccqux i-T^r. ig.y
e(lfccundumpiccatem:atillam vcntaicm ^<'*"'- »7 ^
intcgtetradicScripturai EllcnimdcDco loan.^.i^,
& Chiiflo quomodo agnolccndusdc co- ii.loa.i i^.
Icodus fit. 1. i TradicScripturapcifcCte i-rim.j.
dodrinaro Fidei, Spei Sc Charitatis:atil- tS.&c.
lis a^ibus continetur quidquid Dcus a^m-if-4-
Dobispoftulai. 3. f DicuutScripturaVc- i-^^^/Kj.
tcris& NouiTcflamcoti.coquod vcrum- Tif.i 11. ij.
quccontincacioccgrc'. AcTclbmcotooi- f i.Car.j.
hil addi poccd ,imo Tcftamcncum pru- G^/.j.ij.
dcntis Tcftaioriscontinccplcnc volunta- '"'•Ji'iJ.J4
tcm vlcimamilliut, lumfccuodumquam &C'
vulc bona fua difpcnfari, cum fccundum C0j1.j8.j9
quam vulchxiedcsfuos vicamfuaminfti- 4^-
cuete.Actotadodlrioafalucariscooftac dc- Gal.^.j.i.
fcripctooe bcncficii Dci crga nos» & noftii <^ Litc.i6.i4
crgaiUumofficii. 4. «iPaicitiocociusdo- ^"/''H.
d^iioxfalutaiisin Lcgcm& Euangclium, I.«f.i.i.t.;.
tanquam parics lotius amplitodincm ex- 4-
haoiicntcs idem euincit, quum ambxiA
ScripturisperfcifVe cootincaotur. &'>
Ail.xi.ii.i}, Rom.io. 4.5.^.7.8 9.10.
Y XXI.;.Pro.
DISPVTATIO
fciplinam cxtcrnam , ordincm & ritus in
iila vrurpaDdo&rpcdantia.qurab illisfcn-
pta noD func > aut falccm illornm libris>
quos Canonicos vocamus,non comprc-
hcnfa: Tcrum ilb doflrinx lalucaris fub-
Aanciam non conccrnunc > ncquc ad falu-
ccm funi ncccflariai ncquc pcrpctua Bc im-
Itiucabiiia, nc(]Uc vniacclalia ,fcdaccom-
modaca (lacui Ecdcfix pixfcacis & cir-
cumllantiisillius.
i.Om4.^o XXVI. Fatcmur eciam Bcclcfias vcl
fingulas vcl plurcs vcl cciam omncs, Hqai-
dcm conucnirc in vnum qucancpoflc Ca-
nones quofdam ricualcs conficcre ad oc-
diucm & decocum illatum , & ad funfViO'
cum xdificacioni fcruicncium dtfpcnfatio-
ColofT.t i8 "^" pctcincDCcs ; modo nc ricus illt vcrbo
AHo \ f xo fc"ptoCnccoDtrarii,fupetfticiofi,i>ra:na-
j mero aut grauitacc dilficilcs oblcruacu,
Dc pars cuIcusdiuiBixIlimcncur> auc Ec-
clcux Itbcrcaci pr2iudicenc> cuius zquain
iflis abrogandis , mucandis > ampbaodis
fcmpcc c(c poccflas xdificaciooi ieruicos
r.Or. T4.f. & non dcftruc^ioni. Acquchocfcnfuad-
1 miccimus diftindtioncm Tradicionum ia
j.Cor. 14 51' fcripcas & non fcripus, Apoftohcas & Ec-
) clehafticas : & ordiois violacorcs tSz dici-
x.Thf.i.6. rous. qui Ccclc(ix Caoooibusiftomodo
confticucis coocraiacciac>aut pciiiau au-
coiiutc reclaaiaucziac.
THESIS III.
Sulficientu ^ pcrfetflione S. Scri-
pturae contra tradinones hu-
manas.
Rrjf. D E C o 1 0 i i.
Qutd Potinficii pro traditionibwnen
fcriptii dduerfut tttaltm Striptura perfe-
{iionem, tanqudni pro aris & focu^de-
certAnt , vt iognutA multd Scripturit
fpforum ttidtn confcfatH, non compre-
PVBLTCA IIT. X77
henfi ohtrudere , & authoritatem fiki (>-
refragabilem in Ecclefia vfurpare pof int:
fionabsrefailurividemur ,ftpjuciiThe-
fibus , qmddererpfatraditionum diuina»
rum & Pontificiorum fententiajlatue»'
dum fit jfecundum Deum pertraclemm,
I. Radicionis vox cx flcxioncadluni
X iradcodi ; cx vfu ad obiedt circa
quod a(flus vcrfacar nocacionem ampliaca,
iplam doAriaam cradicaai fignificac. Vrro-
quc icufu acccpcz epicheron dtuinz a cau-
(acius Dco adfcribimus > ▼ccontrahuina-
nam diftiofiuamus : eamque excellcntcr
diuinam clfc dicimus> quxa^ioncfimal
& obicdo diuina cft, quam dcfinimus do-
drinam diuitiam diuino a(^uhominibus
patcfaflam minus ciccllcntcr ,qux vc vc
obtcifto cft diuina, hu.nana camcn cft aflu
cradicionis, quo rcfpicit Apoftoius Pau-
lus , cum dicit : E»(^c pciltus architcAui
fundamcncum pofui , alius auccm fupct-
xdifisat : Porro voufquifquc vidcacquo-
modo fupcrzdificeci ic Pctrusinquicns.-
ft quis loquicur , loquacur vc cloquia
Dei.
II. Tradiciodtuku,Csniobic£li,tum
adlioois refpcdlu, varic diftnbuicur , &
obiedti quidcm : i. fccundumaftioncs, i fMw.j.rj;
quas fibi poftulac abhominibuspcxftari, Luc.t^.ij.
diftinguimus in cam , qux fiJci cft cui Af^rr-i.if.
fpcro iungimus,& quxadmorcspercinct. Mat.xt.t^,
Ibi obicjflum credcndum oScrcur , Uic-Afj/, ^.ij.
opercprxftaodum. i.. ex adiun^isa^io- -^'^.9.^0.
nis rcquifitx aliam neccHariam dicimus ^«'.^.xi.ij
ad luftitiam & faluccra , aliam oeccnarix
fupcrucnienccm , ex duracionccempo-
ris aliam pcrpccuam dicimus ic immuca-
bilcm, aliam tcmpoiariam & rautationi,
fccuodum authoris ipfius ioftitutioocm»
obnoxiam. 4. fccundum cxfcnfioncm>
aliam vniucrfalcm dicimus , quz omocs
fidclcs > vcl omoium temporum > vel eiuf-
dcm fxculi obligat > vcl particularcm,
qux ad oonoullos fpc(ftat fiuc plurcs>^7-
nuc paucioicf , qualis cft , quz ccrcino-
nias lcgalcs > & Sacerdocium Leuitkum
tcfpicir.
Y i TlI.Rcfpc-
i.Ctff. 1.1 1.
i.Ptt.j.it.
l.Cflr.j.io.
t
lACOBl
«:,,,„,, III. Rcfpcftuailionisdiftincuiturtra-
«dEth.i. a>tio. I. cx lubicctoiniarctaam,&cxtcr-
,^ oam. Intcroacil,quxfitmeotipcril!umi-
I. Crr.i.io. n^foucm U iurpiiationcra Sp S.adhanc
Rom I", i-r «lam rtfcrimus qoa: fit fcnfibus intcrois
i.Ccr.i.ii. P^^ Ipccics lcoules m imagtQatiooccfror-
x.Thef.i.ii "'aw- Extcroacft. qiia: fic per figna lcDfi-
<J' 5 ^ &(• c*tcru'5 obicAa , intcr tjux vctbum
Ge;7.ii.M. P^'"i^5 obiinci; cuius duplcx cft tradcndi
modusicnuntiatio viua vocc fa^a,& fcri-
£zieh. i.f . P"°* "ufis lu immcdtacam & mcdia>
&S.i.t \. ^'^^"^««^•i»"^^^»^ il-^coprofiiiki-
' fur citra horaiois inccrucncum ; liccai c-
flim iam oobis qux per Aagclos iic fub im-
mcJiataccnfcre.commodicjas I
gtatia, ncmultasmcdiatasfilniu .<
cas iotioducerc cogamur.Mcdiata ci t qux
a Deo vtprzcipuoauchorepc! maouslio-
niinis pcculiariccrad tUamobciMdamfan-
Aificatt pcragitur. 3. fcwuodum dignita-
rcm & authoritatcm diAribui potcll ia
, primariam & fccunaaiiam, vt primaria fit,
quz pci homiocin quidem fit , fcd infpira-
i.S;tm ij. iione& diicdionc Spir. S iracdodumii
4. }. gubcrnaium vt non ipfc lit quiloquatur,
'Htr.io 10. Icd SpiiitusPatris , qui cft in illo : non ipfc
i.T//w.j.i6.c!amaQS.lcdvox cxcIamaniisDciinonipfc
\.Pet.i.xi. lctibailed amaoueonsSp. S. Secuodaria
I. 11. vero qua: fccuodum infticutioocm qui-
i.Cor.z 10. dcmclt Dci,ii;da voluntatchominis pro-
N. prio aibitrio riadicionis adlum admioi-
Uiantis.
IV, Traditio intcrna fcmpcr cft& ab-
folutcadhominisfaluccm ncccHatia. Nc-
mo coim poccft mcoteni Dci^quaotumuis
perextcrnallgQapatcradam, & compro'
bataro,pcr> ' ' ' pprchcnde-
i.Ccr.l.xc. rcnificx . - obltffnatio-
II. i&. nc iotcrna. Exccroancccflariacftcxarbi-
1.0^.1.7.8. cnodiuiox voluocatis. fiucillam vniucrlc
:*.io. coofidcrcmus , Qamcirraiilampoteft ho-
i.Or.j.^. xntois mcntcmabundcinftrucrc , fiuc fc-
• Ctfr.f.j. cuQdumfpecialcs roodosjnuQccoim viuz
F.xpd.14.7, vocis prooUQciationc , nunc fcripcionc,
- Thtf.x.i^ nunc vtraq;proutipfi vifumcft.&quaipfi
Lite.ii.t^, vifum cft vii.illa co ipfo homiQibus acccl-
faria cft : vndc apparct ioconfcqucos eifc
fcnpcuram iam ncccfiariam non ciT'c,quia
Dcus ulim cicra Scnptutam fuaro £cclc-
fiam viua vocc lafticucric.
ARMINII
V. Quanquaro omoia dogma^aaDco
lluc viua vocefiucIcriptocfaditadiuiQani
authotitatcm habcant, licct xamcn iotcr
iftadiftingucrc,& fccundum ccrros rcfpc-
dus maiorcm vais quam aliis authotita-
ccm allcrerc. i. CaoiacHicicQsptiQccps
difcnmcnfacic. quai quod dogma magis
vult , maioris ctiam facit cilc authoruatiSi
vndc illud; mifcricoidiam volo,non Cicri-
ficium. i. adminiftti qualitas maiorem
vcl minorcm dodlrina: conciliacauthori-
catcm : fi pcr Aogclos diclas fermo firmus
cft , quaoco magts doiflrioa pcr f iUum at»-
iiuntuta obicdlumdoftrina:idcm&- "^*^****-/*
cir, fccundum quod oonnullagrauiora lc-
gis prxccpta , alia mioiii^a dicuotur: Cic IdMt.zf.x;
ptxccpca fccuudx tabulx ccduat primx. Mmt. j.xf.
Hac ir.entc dixit Apoftolus,fidus cft (er- X^.i4«a<.
U1O1& oniui ( io quo di^OQOtcturiM9«>
w <> jaccc^ttcnjc dtgnus quod Iclus Chrt-
da^ y : \ t\u mundum vt peccatorcs fcr-
u quodogmaad fincm totius do-
c> . I X ^ .o-Mus & piincipalius facit , eo
prxualctaaihoricacc.Si miniftcrium mor- i.Cor.i.y.
tis , & cojidcniQationis cft gtoriofuin ,
quantomagisvitx &iul^icixabundatglo-
iia.' f. iplc tradcndimodusadditautho- , .
citati pondus : quodenimaQtea vocetra- * *'
ditum Qc excidat, fctipto nuodat, & fic
duplici a^u alicnx mcmoiix commcn-
datum , prxftantius ipfc auihor inJicav
quam quod fola vocis pronuotiationc
contcQtus cft commcndaflc ( obfcructur ^'''\f-^7''$-
hypothcfis in qua partim vocc& fcripto,
partim fola vocc tradidiflc prxfupponitui ) ^'fT.i.iy
cui a:gumcato roburadditdodrioxfcri-
pcx crcbrioc & magis follicita commen-
datio.
V I. Hifce ita rcipla expoficis ad cno-
troucrfiam, quxoobisrftcum Ponii'
progrcdiamur, camquc bicuitcrpctltan-
gamus. Vidctut autcm ilU tribus hiicc
3iixfticnibus contincii. 1. An onanis
odiina ad falutcm Ecclcfix , qux ftiiti
cft, critnecciraiiaiam traditJ iTt ? Anvc-
to adhac aliquid cale ccftct t adcndum}
& (I cradica fic,quaadopcftrcmacradicio
adEccIcfixiIliusialurr
ccflatiafuacconUAcaii.u.^uu.u ■ ■ s
folu
Colof.x.y.
17-
C*l 1.8.9.
Tph.xxO'
uipoc.xx.x^
i.Ctr. 10.16
&17'
Helf.i}.6.f.
DISPVTATIO
(blis.aii vcro partira inScriptuns>partim io
cradiciouibus a pria o caiuin autliore 000
(ciipris? }. Vode conflarc potTiccoDrcicn-
ciis fidclium ccrco do^rioam aliquam cflc
diuinam?
VII. Adprimamicahabct fcntcntiano-
ftra ; oronia dogmata ad falutcm Ecclcfix
vniucrnc ncccflaiia lam ance millc & quin-
gcntos annos tradica cfTc , nullamquc poil
ApoA. tcmporanoui dogmatisad falutcm
(idclium neccflarit ciadiciooem fadam cf-
fc. Quod his argumctis adnruimus.i. quia
inChctllo & Huangcho cius omnis fapi-
cotiai &cogQiciouisthcfaurifunc abfcon-
diti. Chtiflum autcm & cius Euangclium
, pctfc(flcanauntiarunt Aporioli. Adcovc
Anaihcmadicaturilli , qui aliudEuangc-
lium aonuaciacprxccr id , quod Euangcli-
xarunt ApoIl.& quod acccpcruntEccIcfiz:
ahud autcm annuniiat : qui ahqutd illi ad-
dit tanquamad falutcm hdelium DcccHa-
tium. X. quia tota Hcclcfufundataed fu-
pradoclrinum Proph. & Apurto. quod vc-
rumuon cfl li alicua dodrinapcr Proph.
& Apofli. Doo rcaclaca nccciTaiu ficad t1-
liustLi.cIcfia; faluccm. ). qaiaEcclefia toca
Cath. tnum cflcorpus connanscxpaiti'
culatibus Ecclcfiis toct homogeoeis ab
TDO fpiritu aoimata & in omnemTcrka-
icm dudla , in tnam fpcm ciufdcm Kxrcdi-
tacis vocaca>vuum habcosDomiaum > v-
oamFidcm.voamBaptifmum, vnuOeum
& rairem omntum.in ciufdcm corporis &
(aDguioisDomioicommuDioncm,pcr v-
nius paois & poculi paicicipacioocm obfi ■
goaca. 4.quiaIcfusChiiftus heri&hodic
Hlcmcft,& infccula.Vndciiircrc Apoft.ne-
£ascirc vt Ecclcfia voriis &percgtioi$do-
Arinis circumferatur.
yill. Huic vciitaii quaoquamDodlo-
rcs noDDuIli Pontificti adllipulaii fc pco-
itcaotar, cxflaot tamcn diircnfionis ab illa
vcritatc in.^icia (atis maoifcfla in fcriptts
cotum.pixfcrcimCaaoDidatutr.Impiimis
Epithcta Eptfcopi vniucrfalisj fuprc mi Pa-
ftoris, Principis.Capitis.Sponfi, Pcrfcdo-
ris, illumioatoris Ecdcfix Cathol.fponfx
ipfius , Pootifici Romauo attributa , i(Um
tiaditionis iimitatioocm aoo admiituoc.
PVBLICA III. 17}
Indc AuthoritasguberDandi ,it>beQdi,Te- ^xfrau.De
taodi, Icges figcodi &rcfigCDdi, iudicao- j^gjpr ^
di;&: condcmnaadi , folucodi ti ligandii oi,ed.c.v-
immeofa&iDfiniiaipfi adfcripca, &fado
abillo vfurpata> candcm circumfcripiio-
Dcm excludit. Acccditdccrctum , quo dc
ncccditatc ialucis cde dcfinitur , omnem
humanamcicaturam Pontifict Kom. (vib- Sy»td.Trjd.
cllc; itcm quo vctcnLatiux vcrfioni ia-jgjf^,
thcoticaautnoritasttibuitur: Nc multa,
pro communiargumeoco iflius diffcnfio-
nis habcmusiquod non audcnc cci tum cra-
dittonum non fcriptarum inirc ccnfum, &
numcrumftatucic , vc potcf^accm fibire-
lccucnt in quauis cootroucrfia cradicio-
ucmproducendi , & quo prodiucrfis Ec-
clcfix (bci bus alia dogmaca oeceiratia cffe
noonulli cx illis afrcruDC.
IX. Libcotifnmc autem fatcmur tradi-
cionem, quam fccuodauain appcllauimus,
adfiocmvfque mundi in Ecdefia duratu-
ram, qua dogmata pcr Proph & Apoft. illi
concrcdica pcr illam porro Filiis eius ad*
minifttancur. Qua dc caufa ctiam fic- r Tim }.if.
iramcotum &coIumQa veiiiatis appella- GaLi.^.
tur, fcdfccundario po(t Apoft.qui,proptct-^^<'^'i»- 14«
primariam ciadicionem , culumoarum &
fundameocorum ooniioc piius quam Ec-
clcfia infigaiuntur
X. Ad fccundam dicinius , iLtipiuram
Caoooicam vctciis & noui Tclumcnti
petfcifle contiocre omoia dogmata , qux
ad faluccm fidclium <;g]ori;imDci fuoc oc-
tcfrarta, Patct, \. ex tejltmoniie Scripturx
czprclfts , vccantis quidpiam addi ad illa
qux prxceptafJjntf conftacaaccmcx cex-
tu loqui Mofcm de pr.xccptis (ciipco com-
prchcDfis]& iubcotis nc quifpiam fapia? (u-
praidquodfcripturacft. x ex ipfi maieria i,Cor.^.6.
dogmMtum, idque varic. Conttnccdo<itti-
n-m Lcgis ac Euangclii intcgtc. Itcm do-
(ftrinamiuici. fpci, & chaiitatis pctfcdtc.
Tradit pIcDamDc:& Chrifti.in qua vita
xterna pofita cft,c.tgnitiooem. Dicitac
ScTipturavctcii&TiouiTcftamcnti & vc-
ic quidcmj ac Tcftameoto oibil addi c!c-
bct. yA fini , qucm inteodii & pixftac. loan.to. fi.
Hxv fcriptafuot vt crcdacis , & ctcdcntcs loan^yx.
vitam habeatis. Scrucaroioi Scriptutas,
Y j nam
174 lACOBI
Dam cxidimatis yiam xtcroam in ipfts ha-
bexc. 4. AbefficaciMt quu faBicicnccc im-
pcditcirra alum doStiiaztn, oc qnis vc-
Zue, i^-x^toiatia locumtotmcnti. hommcmDcilj-
picntcmrcdditadfalutcrn pct fidcm, & sd
X.PMXI9. omnc bonum opus inllru^>um. f fxvfn
Xf.ti. hquendi Scripturx vfiuto f]ux pct Pto-
jRtfw.9.17. phcras , fcripta Prophctarum : pcr Pro-
G«/.).i8. phctas& fcrmoDcm Piophcticum I Scii-
GtU.yxi. ptuiarProphcciam iDtclligitiquoHDcus di-
xit&Fccit , Scriptuta di.Tiirc& fccidenar'
rat.DicitcDimScriptura Pharaoni , proui-
dcDS Sctipcuia cuAQgchzauit Abrahx.
Scriptura conctulit ornoia fub pcccato.
XI. Poocificii contr;i > non omnia ad
(alutcm Dcccn'jria Sctipturis conttncri, fcd
pattimSctipturis , pactimnoofctiptistra-
ditionibusaQcuciaut.Quam fuam fcoten-
ciam tum ipfis Scripiuiis « tom teflimoniis
roQCiticum,CoDciliorum,Patrumi Dcoi-
qucexcmplisnonaulhs allatis dognucum
ncccflaiiorumt artameo Scripruris aoo c6-
ptchcDforum,adftructcaituntur.Quorum
argumcatorum robur (ingubtim lo ipfa
iaUicuca n^nT^vH cxamiDacuri lam prx-
llruiflim dicimas. Loca Scnpturx abiUis
horfum v furpari folica, auc a rctflo i pforum
feafa dctorqucri,aui ptopoiicum aon coa •
dudcrc. TcftimoaiaPoatificum» Coaci-
liorum,& Patrum.-vtpotchomiaum.aobis
Doo prxiudicarc. fixompla allata aut cx
Scripturis compcobari , aut ad fali:tcm nc-
ceflariaoon cUc:quam difiua^ioacmta*
cxocccnicaciscflc arbicramur , vt pofico
quodadCilutcmacccfrariafunc , fcquatuc
Scripturiscomprobaripoirc, imo dcbecc:
|c podto quod ci Scripturis comprobari
Dcquoant, fcquatuc ad falutcm Dcccflaiia
oon cfle,um jmmotum & ccrtum cA no-
bisomaia dogmata ad (alutem ncccflatia
Scriptutis cootiacrL
/i;4.f. jtf.jy. XII. AdTcrtiamrcfpondcmus. Quem-
\tIoitn.^,-j . admodum dodltinx diuiux ttaditio alia
pnmariaeft.altaiccuDdaria : Ita quoqua
tcftificatio dc do^cinx diuioitaie primaria
tii ic fccuadaria. Primaria cftiplius Dci,
IoMn.j.i, cui propiic ptimo & pcr fc compctit do-
Heb.: .4. vttiaxiux tcilimoaiumpeihibcic.Iilcau-
i.C<;r.i.6.S.tcQ3 vtituc tcllificacionc duplici, Toacz-
ARMINII
terna . qux fennbns obitcinir ilToraffl qtii-
bus docliina piopoaitur , &: pixpaiattui
cftadfidcm dodlriox , etiam noaiatclle*
dx facicndam. Alccra inccrna mcntibus
imprimcns vcrum do(^iinx inccIlc<fVum«
8c indubitatam adprobacioncm ciufdcnu
qux ncccflatia > pi opria & immcdiata cau-
li cftfidci iftms,qjamDcus vcibofuopr^-
ftaii poftulati& qux fola cil ialucaris. Sc-
cuudaria cft £cciclix,qux ccrcioc £ida per
primariam tllamtcftiticatioacm,qux Dci /^^m t.it
cftj dc diuioitatcdodtiux iftius . & obfl-
gnatquod Dcusvcraxcft. Sc tdlimoaium
pcrhibccdodhiDX abilloacccptx > i./tfuw» f y.
gratum , dodlrinxdcbitum , ipfidccorum
& hominibus vctlc. Nocaadum auccm hoc
ccftimoaium £cclclix noa Jiuinum 1 fed
humaaumcflx;& minus ilio ptiorc ; quod
valcat caacum cocdilus pcxparaodis per
quaadamtcucrcaciam dotflnax coiicilia-
cam,vc iUi&cz animo pcr iacctoam Dei te-
ftificatioocmaflcnciaacuc. Tcftimooium l0Mm. ij.ty
Prophccacum, Apoft. Euaogcl. Paftotum, x.7.
Dodorum,iru<;f{^ii Dci, luo ptimaiio cx-
ccruo coroprchendimus,fiquidcmilliin»-
roediacc vocaci fuuc * ad fecuudarium , fi
mcdiaccjpcr Ecclcliam. Pontiiicii qui in-
ccrax ccftiiicaciooi minuSjfccundarix plus
ciibuunc quam a oobis cxphcacura cft>mc-
rico aDobisrciiciuocur.
XIII. Hisicacxplicaiis conccdimus A- i.C«r,u.]*
poft.aliqua ctadidtircEccIcfiis ad ordiocm»
dccorum& ricusiniilis vfurpaados perti-
acacia,quxabillis fcripra aoo fuoc, vcruin
iIlancqucLcgis,acquc Euaogclit conccr-
nubcfubftjacum , ncquc ad falutcmluoC
ncccflaciajncqucimmucabilia&pcrpecua»
ncquc VDiucrlalia , (cd accommodacalU-
cui licclciixprxfcncis,& circumftaaciis il-
lius. Quiocciamdamus, ▼tEcclcfixvcl
iingulx , vclplurcs dc commuoi coofcn-
fu,vcl cciamomocs , flquidcm cooucairc
poifcoc, CaaoDcsquoidamricualcs cooii-
ciaotadocdincm,dccorumqucillarum,ac j ^s 14 *
ad munerum in illis ncccllaiio obcuodo* i •
ruradircclioncm.p^-tfcntixdtficacioDi ' , '
uicntcm.VciumhiUcobtciuatiscoudu o
oibus. I. vt ritus vcrbo fcripconoorcpu- jg '
gncot- i.acfupciftitiopemadnjixcam ta-
DISPVTATIO P
beanf laaf roucaot. j. neprocaltu diuino
habcantur)& Ijqueumcoofcicntiis iniici-
aoc. 4. oc numcro plurcs fint , autcxcr-
citio grauiorcs quam vt facilc obfcruari
poflint. y. ncEcckfia fibi prxcidat libct-
cacem mutandi.addcocii 1 dcmcndi , piout
arbitrabiiur xdificatioocm przfcntcm pc-
t.Ctr.i4.}x ftularc : quibus ritibus vtilirer in Ecdcfia
1.1.1 j. conftitutis nonlicetcuiuis priuataautho-
X.Thtf. j.tf.ricaccreclamarc . nifi lotarioordinatos &
pacis E cclefiafticar curbatorcs nomcn fuum
«eDfcrivclit.
THESIS IV.
Natura Dci.
D. D. Iacobo Armi-
N I o pro gridiL
^4/.4.8. I. -V TAturamDcorcaccribui, cumipfa
z.Pet.u^. 1 Nrcrum Natui.» &ScripturaUci.tu
jlnft.iU Rep Cipicotum populoiumquc confcnfus tcfta-
L-j .c x.Cict- vxt.
rodi Sat. II. IUa cognofci ncquita lori: omoium
J>eQr. coim prima ctt & infinitis lcculis fob antc
I/i.44.tf. oniinia.ADco (oloadaequatecogoofcitur,
jtpoc.i.9. acpcripfamDeus : quia idcm Ucus quod
i.Cor.i.iJ. illa. A nobis cognofcitur quada tncous, (cd
l.TiTO.fi li.infinitcinfcriuscoquodipfa cft:quii nos
i.Crr.if.9. ab illapcremaDaiioQcmcxtcroam.
i.Ccr.\yii. 111. CogQofciturautemaoobis vcl im-
1 loMn.^t. mediatc pcrvifioocm cbram cius , ficuti
P/19 1.8. cft:haicfacicad facicmdicuut i & bcato-
JLom i.xo. rumpropnacft in cocUs : vcl mcdiatc pcr
tLtm.i 0.14. imagioesanalogicas & figna.qux funt tum
17. adiiones Dci cxtcrnx & opcracx ilhs.tum
Co/.Mj. vcibum ipfius.quod ca parte, qua Clinftu,
/ff^.i.j. imagincmDciioconfpicui.&charatilcrcm
> Cor.j. 18. hypoibfcos ipfius (plcndorcmquc gtoiix
proponii.eo vfquc cogmtioncm noftram
promoucc vt tctc(fVafacicgIomm Domi-
01 in fpeculo intucotcs.io candem imagi-
ncm transformcmurcxgloria io glcriam.
Hxc pcr fpcculum io xnigmatc dicicur , &
■x.Cer.^ C. ,,3jojun^ pcrcEnnaQtiumquc a Domino
^^^^propriaeft.
1 Y. Duplci autcm eft fccundx iftiu»
VBLICA IV. I7f
pcrccpciooisjcxoperibas Dei & tetboii-
iius, mo Jos. Prim-js cft affirmatiohis ( qui P/9 4.9. 10.
ctiam caulahcatis& pcrhabiiadincm prin- Maty.u.
cipiiaTbomaappclIarur)fccuiidumqucmE/45.iy.
pcrfeaioocs fimphces , qux Crcaturis in-
fuor . vc a Deo produdis , Dco tribnuntut
analogicc fccundum fimilitudint ahquam.
Altcr cft DCgationisfiuc rcmotioois , fccu-
dum quem pcrfcilioncs fccundum quid
& imperfc^lioncs omncs , qux crcaturis
compctunr.vtcx nihilo produ<ftis , a Dco ^r.^^.i.^.
rcmoucotur. Aftirmatiooi,quucftperha- ^ q^^ ^ ^j.
bitudincm cauCc & ptiocipii , ad cuius ci - ^j-^q^ ,^.17
ccllcotiam nunquam allurgit aftcftus , fu- ^^ ^^^
pcrcmincntix modus addcndus cft>fccu-
dum qucmpcifca»oncs qux dc aeaturis
pixdicantur , lofinitcpcifc^liotcsioDco
intclliguotur. Modus iftc hcct pofitiuus fic
&al:Viimatiuusinfc (naturacoim Dcioc-
ccflario vt eft ita cognofcicur ) in poficiooc
oonioocgaciooe : camcn a oobisnonnifi
pcr ocgationcm cnuzuiati potcft corum
modorum.fccundum quos crcaturx fua-
rum pcrfcdionum funt paiticipcs,fcu pcr-
feaioncs in crcaturis circumfcribuutur:
quimodiperfcdliooibus crcatuiarum ad-
dui.cftciunt,vtquxfinc ilhs coofiderar*
fimphccspeifcaioncs erant , fccundura
quid pcrfcdioncs fint,& co ipfo a Dco rc-
mo jcndx, vndc adparct fupcrcroincntix
mo iuin .ib affirmationis &ncgationis mo-
do fpccic non diffcrrc.
V. rorro in tota rcrum Natura & Scri- Gen.i.
pturadttotantum rcpcriuntut fubftantia-p/104.19.
ha, quilnisomnisrcrum pcifc<ftio conti- P/148.
ncturj Eflcntia & Vita ; illa omnium cica- AS.ij.t^.
lurarum cxiftcniium , hxc nonnullarum
tantum & pcifcctiflimarum: vlrrahxc duo
mens homana luhil fubftautialc & com-
prchendcrc & nc cogitaic quidcm potcft.
Nam & ipfa tcrminis oaturx crcatx cli ^P'^-'^ *'^
circumfciipta , vtpatscius: q^aie ambi- ■♦•^-
tumtotiuscxccdcrcnoD valct. Vodcct- -L''»»-*-**-
tiam in ipfa Dci oaiara hxc duo tanturti
momentacoDlideiaxiaoobispoiruDt , Ei-
fcnt
1-1
Vita.
Vrollemntfinohufttnto.
Ancflcotiacorporca & vita vcgcc^tui.» _
&fcnfitiuaanalogiamadDci cflcntiam &
vitam
i-S lACOBI
vitjm habcaut.licct minorcm ouara cflco-
turpaituatis & vita ioccUcdluahs.
Ec n habcancquomodo corpus &:li:urus
a Deo rcmoucaacur fimphciter.
Siooahabcant > quomodu Dcuti(ljm
c«lem cllcotiam & vium pioducctc po-
tucnt.
P/107.17. ^^* Vrraqucaurcm lo Dco coofidcran-
\,Tim 6 d^cflcumlupcrcmmcDtix modo > id cft>
cxccllcnur (upia omnium cteacurat um cf-
rcutiam& vicara.
VII. En'cntiaDcicrt,quaDeus cft, vcl
primam Naturardiuiux inomcQtum,quo
Dcus cfTciQtclhgitur.
Ccl.i.i6. VIII. Qaia omnis cflcntia, quxcft in
fupcriorc & lufciiorcrcrumoatuia.dillii-
buitar iQrpiritu.i!em &: corpoream, qua-
rum illa pcrfcdionem uotat fimpUcitcr»
hatc dcrcituabillapctfc»flione: hioccor-
De14t4.11. porcam a Dco fccundum raodum rcmo-
I Rfg.S. x7.tiQnijfgparan>us>& nmuIomniailU» qux
Luc. 14.59. corporcz cflcotiac, fluc fimpUci fiuc com-
loMft. 4.14. pohtx,qu3talis»conucniunt: vtpotcma-
i.Tim. 1.17. gnitudincm.fi^uram , locum , partcs.fiuc
Heh.ix.^. icafibiles fiuc imagioabilcs , tndc ctiam
fcufib. corporcis fiuc cxtcrois, fiac iotcrois
pcrcipiocquit , iuuifibihs. inndihs , ini-
maginabihs. Spiritualcm vero tlhadrctibi-
mus.&cumfupercmiocacizmQdot vtSpi-
lituum Patri.
ttuque
D#M.4.ir.i< i.Rciicimus Anthropomorphitarudo-
Rtfm.i.i j. gma > & Pontificiorum intolcrandum mo-
£/40 18. ccmiacffigiaoda Deicflcncu vfurfari fo-
jffi.iy.i$. litum.
1. Quum Dco mcmbra curporca ioScri-
pturitcribuuotur , id fit obfimihtudiQcm
cffc£luum,quos creaturx non nifi illorum
membtotum officio produccre folcnt.
E/4J.10. IX.Modus, quocflcntiaDcifupcrcmi-
(^44.9.14. nrtcr& cft.&rpuitualiscft.fupraomnium
{^46.9. cflcntiarum.ccum fpicitualium ,cxccllcn-
j1fcc.i,S. tiam,ncgatiuc cnunciaii vt dcbct, itapri-
Rom.ih}$. mo & immediatc vnico ▼erbulo potcft,
quod fit «««{jt^^ pnDcpii &
t.Ctfr.g.4. cauflx czpcrs tuin cxtcioa; tum intctnx.
f.tf. Quu6i cnim piogrcflus in infinitum cflc
Rom.^.j. ncqueat (fccus cnim nalla cflct eflcDtia,
aolla fcicacia ] vDamcflcopoitcc, iupu&
ARMINII
actc quam nuUa Cit aha. Klam autcm Dci
circucccflc. Cuicuoquecnim lUa tribuc-
tur,co ipfo Dcusidcru.
X. Quia Dci cflcntia 01,,., . .au(x ex-
pcts cA:hiQc ptimo cxiitunc Siinplicit.is &
infinitasEntiaiisin fiflcntta D.
XI Simplicitascllmodusfupcicnuucns Ram.u. jj.
cflcntix Dci , quo omnis compoiicionis 56.
pjiciumquc componcntium , fiuc fcnli- Heh.x.io.
bilium.fiuciotclligibihumcxpcrscft. C6- E/40.U.
pofitiouis.quia cxpcrs caulir cxtcrnx: Par- xx.
tium compoQcntium , quu caufx intcr-
nxexpcrs. Noncouftat igitut cflcotiacx
p.irtibus matcrijhbus , intcgia!ibus,qiiaa-
titatiuis , Qon ^Vmatciia & rorma , noa
CY gcnctc & dittcicntia , noo cx fubie^o
& accidcntc , ooo cx forma & formaco
(cHcoimipIa fibi forma pcrfccxillcnsSc
ic ipl.1 iodiuiduaos : ) non cx fuppoiito
& natura » ooncx poteniia & adu,Qou cx
cireotia &circ , vodc Deus cft: lua ipfios p/ijo.g «
cflcniia &fiiumcfl'c, idcmquciucoquod jq i i u
cft & quo cfti toius oculus, auiiSimaous,
pcs.quia torus vidct,audit, opciatur,v-
biquc eft.
Quidquid dc Dcoprxdicatur ablblutc, lacob.i.iT-
idcilcutuhtcraonaccidcniahiciiutclhgt-
tur: &qux. ccumulta& diuciia , dcDco
prxdicantur, iuDeor ' )ufuntfcdr-
uum , Doftrotaotum . uationismo-
do, quicompoficuscft, vtmulca & dtucr-
ladilcciuuutur. Qiianquam nonincom-
modc dici poirir.quod ctiam formali ratio-
ucdiftinguantuc.
XII. lufiuitas Entitatis eft modus fu- pf^^^^ .
pcrcmiucns cflcntix Dci,qtio lUa omn
mitatioQis&r -"^zn cft : tuin lu-
pcrius tuai k, .; antc tum poftj Ef.4j.t0.
lupotius , quia iLnullo liium cflc acccpit:
iuFcrius , quia forma.quxipfa cft , ooq
hmitatur ad capacicatcm aluuius matc-
rix>quxipfamrccipiat : Ante, quiaaoul-
lo clbcieotc : Poft,quia oou clt alius fi- £/144 9.
Disgiatia. lotus vcrotctmir
ptopiictatc fua fccudum q^aii. V x
cft& oooaliud ; verum pct hoc
ciusaonprxfcribitur : eo ipfoeaim quod
fit fuum clTc pci ic fubliftcus , aoo rccc-
fium
DISPVTATIO PVBLICA IV.
pwm abalio,nequc io alio,diftiDguiturab
omDibusaliis.&alurcmoucnturab co.
Itaque
Quicquiii dc Dco abfbluccprzdicatur,
immcdiatc , ptimo . & citra cau(am dc illo
prxdicatur.
XIII. Ex (implicitace&ia6uicate cf-
(cotia; diuiuz cxidunr. lofinitas raciooc
tcmpotis ,<]ux ittcrnitas ; & ratione loci
qujc Immcn/ltas diciturilmpaiibilifas.,lm-
inutabilitas.jlncorxupnbilitav
oi aIV. >£ccrnitas cll moduslupcrcmi-
//^ ocnscflcntix Dci , quo illa tcmporis cx-
Tim X ? pcisclirccuudumtcrmioumi«itii &:Hnisi
quia cfl iafinitx Entitatis rucccnioncm
piioris& poflcrioris, prxtcriti & futuri;
quia fimplicisEotJtatisqux uunquampo-
tcntiafcdrcmpcra£tu cft Sccundumillam
igituiElTc Dci fcmpcrip^iuscllcntix vni-
ucrfum,totum, pIcnum.iod.flaDtcr, fixc &
io przfcoti adcil . momcnti indar quod
partibus cciam iotclligibilibus carct, &
nuaquam ia fluzum progrcditur j verum
infeipfomaocr. Liccbit crgoittcrnitatcm
cum Boiithio dcfioirc , vitx nomioc in cf-
fcntii (bona illius vcnia ) pcrmutato,
quodnc lotcrminabilis tota fimul & per-
fcda cflcntix poiVcflio. lare aurcm aliquo
iftammutationcinpoflularc pollc vidcor,
quia cflcntia in priore Nacurz diuinz mo-
mcnco confidcranda vcnicquam vjta,& z-
terniiasnou cflcotix pcr vuam ,fcd vicx
pcrcflcnciam conucoit.
Iraqut
Qojccuoqucdc Dcoprzdicanrur abfo-
lutc , illa ab xtcrno illi conueniunt.rota fi
mul, quzque iiliab xtcina nou coauc-
niunt , ccrtum eft iUa non abfolutc, fcd pcr
rclationemad crcaturasde illo pra-dicaii,
vt Creatotcm,Dorainum.Iudiccm cflc v-
jj niucrforum.
^ 8 In^n''^^^'"* cflmodus fupcrcmi-
j^.ji.B.^. ngnjgiicDtix Dci,quoillaIocicxpcrs cll
fecundum fpatium &: tefminum;lpatium
cocxtcnfum , quia efl fimpluis Encit.uis,
no habcns paitc ic pattCjitaqi no panc cx-
trapartcm : tcrminumambicntcm fcu c.x-
ira qucm uon fic , quiainfinit.r£nricai;is
fuaqucDcusaDcc omaiafolusipfc /ibi &:
mundus & locas &omnia.- fblus &iitcm«
quu3ihilcxcrinf.cus prxccripfum.
X Vl. £xhacmmicn/itaielcquitur,po-'^/''Ji'^*
/icis iam cieaturis & locis, quibus crciturz ' •
conticcntut, omnipr.if"cnua liuc vbiqiii-
useiIcntia:Dci,£:cuodum quam totailU
ell vbicunquc creacuraaliqua autlocusa-
liquiscft, idque xqualiter pundi inlVar,
quod cotum adc/l toti pcriphcrix , & fia-
^ul;s pattibus cius, abfquc tainen ciuum -
/ciiptiooc Difcrimeoiiquod cfl.iilud a vo-
luntatc , potentia & adiooc Dei cfl.
XVII. Iinpjtibilitasdtmodusfupcrc-
miacos e/leatij» Dci , fccuodum qucm ilU
paflionis oinnis czpetscfl ; tum quiaai-
hil in illam agerc potcft, c/lenimEotita-
tisiofiuicr, 6c caufxcxrcrn.rcxpcrsnum
quia rccipcre nuIUus .idiODcmpotclti cft
eaimiimpUcisHntitatis.
Itaque ,
Chriftm non cft pa/Ius fccundam eflcn-
tiam Deitatis fux.
XVIII. Immutabiliias clj modusfu- P/ioi-i?-
pcrcmincns cflcntJ.T Dei, quo ilJ.i mura- •^'•''•J-^-
tionisomais cxpciscft. Tranilationis dc^''"^'''*^»
loco ioiocum .quia ipfa fibi finis cft & bo-
num,& quiaimmenfacft : Gencr.itionis
& cortuptionis , altcrationis, incrcmfnti
& dccrcmcnti cadcm dc «aufa, qua eft Im-
patibilis , vnde ctiam in ^icriptura illi In-
corruptibilirasattiibuitur: imo nemotus
quidcm in illum cadit cz operationc : cou-
ueniccnimilli , !k foli, ioopcratioucquic-^-/^*®****
tamcflc
XIX. Hi niodi efl'cnti.xDei ica pro-
prii func Dco vt omni alii rci fintmcom-
municabilcs,cam fccundum iplos zquc ac-
que ipfa Dei eflencia , cuiufmotii funi, fioc
quacommunicari aonpoiTuac, nifiipfam
propriisc/lcndi modis fpoliacam dcilruc-
re vclimus : tum fccuudumaoalogiam ma-
gisquamcflentia; quucnim fuutfunexc-
miaeoccs » nihil ilhs analogum c^ p»-
tcft.
Uaque
Chriftus non cft vbiqacfccuQdum ha-
.nuoitaccm fuam.
XX. Quum Vnum& Booam finr^c- ^^'.^ ,„
ucialcs fauiii attcajoccs, cxJcm Dco ir^, ,
178
lACOBl ARMINII
quoquc rnnt tribucndx , fcd cam fupcrc -
mtDcmia: moJo , ir-' - ' im limph-
ciraris& infioiractsi . . i*.
■'■*^' c{umquainipfaitaomnimo(icvDacfl,vtia
fc proirusftriadiuifibiliSifccundum luimc-
rum,fpccicmigcDUS,partcs, mo(los,&c.
Jbf.i^.x^. XXII. Conuemrctum clf-ntix Dcij
quodciiuifaficabomDtaliRSciaDulliu^al- ]
Ctn.i.x. rcriusrcicoHipofittOHcrnvcnirc qucariid-
"ExoJ.i} i. ^ucDoonulliAmplicirati.alii vnitaticllca-
iPff.i.y. ria:,quidam viriqucadfcribuDr. Lcgimus
2,.3y;fJ^;.8.aurcm Dcoin Scripturis crclno faodira-
rcm adfcribi,qu3! plctuoquc fepatationcm
dcfguati forrc itaqucnoo iocomniodcid
ipfum , qao Ucusi:a diuifus c(l ab aliis.
Saoclicatis uomioc appcUari potcric.
Itaqilt
Dcusnon cfl animaMundi, non forma
Tniucili , uon forma iobxrcas , non forraa
corporis.
lf4M9.i7. XXIII. Boniras cflcntix Dci & fc-
tuoki.i-j. cuodumquam ipfalummum&.ipfambo-
t Cori o. ' i.Qum cft,cllcntiaiitet io fc tpfa.cz cuius par-
ttcipationc omnta alia funt , Ac bona funt:
&ad qiiam omuia alia tsnquam ad fum-
mumhacmfunt rcfcrcnda. Hacratiooc
dtcttut communicabilis.
XXIV. HtmoJi & aftc£tioncs ita cf-
(cotixprtmo uibouncur, vt pctrcltquao-
mnia , qux in poilcriore naturz dtuinx
>f;f..j.6. momcoto confiJcraudavcniuut, ducidc-
^^^•'"•^^•'^•bcanr^quod fifiar,prxfcirimpcr eaquxad
T/7C.J. ji, opcaitoncm Dci pcittncot , luin pcram-
120/11.9. pla vtilicas cx iUis & caium cognuionc ad
Dosrcduodabit ; quam non pr.citaotjfi in
hocaotumoatuxxdiuiaxmomcQto coo-
fidcicaiai'«
DtVitaDei.
Tfnl.^2^^. XXV. Vita Dci , qux in fccundo mo-
-Wf/r.j.ii. mcotonaiurxdiuinxconftdcranda vcnir,
Hnm.i ^.xi.cH Adusab cffcntia Dci flucnst quoillaio
icadaofaeflclii;ntiicarur.
XXVI. Aftum ab cflcotia flucntcm
dicimus.- quia quumintcllcdlus noflcr in
natuiaDcicflcntiam & vitam fubfotmis
dtfttodisconcipiat , & tllam priushac- ca-
ucoduroocLxcvtactusadiliam acccdcos
Heb.^.tX.
concipiatur,vnitatisinnir,qij.r vnir.
diufjcitbinarium : fcd v: 1 <^
flueospromoucntcfc 3il fu; ;
qucmadmo<lum puni^us fuofluxu lcpro-
iroiiet in longitudincm : atquc h.r -
(umoolbx cunlidcvatiouis modo 1
givoluraus , qiii cogimur tcucbrolitatfs
uoftrx voctbus vti ' ' iU inacccf-
(amaliquo modoa 11.
XXVII. Elleotum pcr vitamatftuo-
fjm dtcimus , quia umucs Dci a«flioocs
tumtntcin.Y, tumcxtcrnx, turaad intrai
tumad cxrra,^'icz ipl\ustaoqu.tiuprozimo
&.immed]aco principio funt.idictihcadx.
Quacoim viuit Dcus ' .Tr;i pvo • fua
dlcnciaSctmoni m & Spiiitun-. >ua
viuitDcus.iorclligit.vult, po: .0- ^ "x;^
mnia,quxintc!l:gic,vuIt,poicft, Ijwit. Vn- ^j^^
dc quum bcatitudoin adlu conliftat, vitx
illapiopricadfciibitur , qux ctiam cauli
vtdccur , quod iuramcntum prxllari ro-
lucrii hifcc conccptis vcrbis : Viuic Do-
minus.
XXVIII. Vica Dcicft ipfameceflen- x,t.
tlx4 ipfumquc cflie Dci ; quia cflcotia di- i.Tn«.*4*
uinalimplcxcftomDimpdojcftiofioiiJ ''' t.7.
proptcrca ./£tctna &: Imraucjbilis V 1 .' 17.1I.
immortalitas illitributcur & quidcmfuU, Rotn.Z.\o
qux proprcrca nulli crcaturx communi- n.
cariporcft. Eft immcnfa fioc iDcremcnco i.C«Mj,iA
& dccrcmcoro ; cft vna 5c indiuifa > (anfla
&fccrcraabrinDtbusrcbusi bona& hio':
communicabifis iptai & communicatiuA
fui.tump:rcrcanoocm , & confcruacio>
ocm, tum pcTinliabitationcm inckoaram
iD hocfcculo, cootummandam in futiirot
XXIX. Vita autcm Dci tr:bus facuU
tartbusaduofacft. lotctle^u. Volunaro
& Potcntia propiic dida. Inttllcdu obtc-
dum fuum quaiccunquc inrus confidc-
ranrc,(iuc vuumllr ,Iiuc voitum ipli iotD-
ccllcdltonc. Voluntatc primum , fummum,
& cixMti fiium obicclum intus volcnicj.
rcliqua cxtiinfccus. Potcntia rantumcz-
trinlccusopcunte, qux ctiam caulacflc
potcft, quodiliapropiicpi -
jppclletiu , rtp:tc qux in c ..
diaprius opctori puflicqoam pc-
racur..
J-ieh.^. ij.
P/i/.i47.4.
JE/41. ti.
il/i(/.;c.jO.
P/i/. liy.
i.J<7An.j.iO
i.Sam.ij.j
j.Reg.S.j^
Pf.^X. II.
•E/i^o.iJ.
P/1J9.
/'/40.1;.
14.
1. Cor. i.T.
DISPVTATIO
InteOe^ Dei,
XXX. iQtcllcdusDci cft vit* ipfius
facu!casuacura& oriiincprinia.^ua omnu
&: fiogula ,qux£DCiraccm quxcmcuoquc
lubcnc . habicura iunc . babucrucr. habcic
pon'unc,eJc hypochcfi habcrcnr, omDium-
quc & Ijogulorum intcrreordiaem.con-
ncxioDcm , re(pc(flulbuc vanos , quos ha^
bcnt, authabcrcpoduQtjiliftindlcintcIli-
git,nccxclulj (juidcm tila Enntatc, qux
latioois cd, Sc in mcore, imaginatiotic , c-
nuntianonetaotum cxiAit. vcl cxidcre
potcft.
XXXI. locclligic ergo Dcus fcipfum.-
Noaitomniapornbilia, liuciliafiotin po-
tcotia Dci vclcicacura: in potcotiaadicp
vcipaniua ; topotentia opctandi : ima-
gioandi > coiiociandi. nouit omnia qux
cxiftcrcnr poiita aliqua hypotheli , oo-
uit alia a fe , occcnaria » cootingcn-
cia.-bona,ma!a,VQiucrfjlia, (loguiaria, fu-
tura,pra:fcntia,prartcnta,exccUcotia,viIia:
fubiuntialia , accideutalia. omaisgcncrisi
atfbioncSjpaffioncs, inodoii Sc circumftan*
tias omnium : cxictna dic^a Sc fada, inter-
oas cogitationcs 1 coofultatioocs. conlllia,
dccrcca: Eotia Tationi$,complcx3,incom-
picxa. Quaromniaiundimintcllcdui Dci
ciibutaid cfficcic viJcntur , vtDcus infi-
oita non'cmcritodiciqucat.
XXXII. Nouit Deus omniaquarno-
uit , aonpcrfpccicsiote!Iigibilcs,noopct
limilitudiocin ; { noacoim opuscft vt vca-
curabftiadltonc & appUcatiooead iotcUt-
gcodum jfcdpcrfuam tpfius cfFcntiam, &
folam , cxccptis maIis,qua:ioduc(flc nouit
pcr oppofica bona , ficucaicdiancchabitu
eogoofcitut priuatio.
Itaqttt
I. Scipfum cotum oouic & adxquacc;
cftcnim cotus eos> lux, & oculis, alia vcro
eciam toca,fcd czccllcotcc vtiu ipfoniot &
rius mcclledu> adarquatc vc 10 propriisoa-
cuhs.
X. Scipfum ptimo nouit.& impofTibilc
cft, vtprimum &: pcc fciotcllcdum aDco
iitahud, quamipfiuscilcQcia.
j. latclligcic Dci cft iphu; clTc 3cef-
PVBLICA IV. r75)
XXXIII Modus quoDcnsinrclIigitji^i ,
ooDcftfuccc<niius,quicft vclpcrcompo- '
licioDcm & dmiiioncm, vcipcrdifcurfum
fcd itaiplcx & pcr lofinicum iotuicum.
1. AbasrcrnoDouitomuia,oihiIdcae>- yf-? i> -.t.
Uo.Namnouailla pcifcdio aliquid addc- Bfhef.u^
rctcflcntixcius pcr quam omoia iutclli-
git ; vclintcllcdiocrccdcict circnciam fi
Duncintclligctci , quodnon intclligcbat
anteajquod Hcrincquit, quumpcrcHco-
tiam omnia intclligat.
t. Immcnfc nouit omoia citra nu-
gmcntum & dccrcmentumrcruracogni- ■'^*'
tarum & ipfius fcicnrix
3. Immutabilucrcognofcitomoianon^^yi ^
vanarccognirioneciusad infinitasrcium ' '
cognicatum mucationcs.
4. Vno Sc indiuiduo aflu cogoofcicHrir.^.i;.
omoia, oon diftiadu? ipfcin plurima^fcdi.Kf^.S. j^
collcdtusin fcmcnpfum .• ncquc tamco P/.j^. 10.
coofulc,occvoiucr(c &ingeDcrcraotum, 17.
fcddiftin<ftc& fpccialtdlmc fcipfum iufc-
ipfo,rcs in cauflls iplarum.io ipfis.in cilco-
tiafua,iDinfisprxfcntcr, in caufis aotccc-
dcntcr,iDldplofupcrcminenrcr. ^
5. Et proptcrca quum Dco foWnas, ■' ''^'*"
dormicatio,obliuio tnbnuur.cofic;oifica-
tuitantum diistio rcpctuodarun/dc ho-
ftibus paoarum , 6c folatii auxiHique ami-
cis - iidi procraftinatio.
i V, Quanqu.-)m Deus voo Sc
fimp!icia<UuintcIligatomnia,tamcnordo
quidam in obtciflis cognicionis noo in-
commodc ailignjri poccft, imoac dcbec
noftr.»cauIa. i. nouic fcipfum. i. omnia
pofTibilia, quxadtria velut gcncrarcfcrri
polluot.- vtl'rimumfit corum,adquxpo-
tcntiaDci immcdi.itcfc cxtcndctc poccft,
fcuqux puro 8c folo ipfius adtu cxiftcrc
poflunt.Sccundumillorum.qaxacrcata-
ris ,fiucillx cxftiturx fint fiuenon.ipfius
couftfruationcmotu^aux ' o . . oiKuifu,
pcrmiflucxiftcrcpoflunt, tin hoc,
fiucinillo, fiuciuinfiDitisicrum ordinj- 1 Sarmt H
buscollocarcptur, imo& qux cx;ftcrcnt,, '
acrcatuvis fl Ii.rc vchlla h/pothcfispo-
acicciu.
2 t Tcr-
i«o lACOBI
^f^^, Tcrtium iUoram qua Dcus dc ailibus
Jer.xi.f. "caniratum , \cl libi vcla£Vibns conuc-
I/51.44.7. nicntcrfaccrcpotcft. 5. o(nnM£ncia,fIuc
illivcfutura, vd vtpracfcniia confidcren-
tar :atq'Jc horum ctiara ti iplci ordoi Pri-
musordoc(lcorum,quznuroipfius aiHu
funt cx(lKura,cxilan(, cxititcrunt.Sccun-
di! 11 qui intcrucntu crcaturarum,
i9- vi. _ i vclpcrillasipilus coclcuiatio-
Dc,nT^tu , auxilio» •'oncui fu^pcrmiffu Cunt
DtHi.ii. cx(licura,exftant,cxflitcrunt.Tcrtiu$illo-
xam,quxiplc dcaiftibus crcaturarum vd
iibi vcladibas coouenieatcr fnciuruscfl,
facitifccic. Qux conlidcracio inHnitxcfl
vtilitatis in variis dodrinx Thcologica;
capicibus.
rf»f- 9- 'H- XXXV. San<flc Deus iucclligic omnu,
' " ^- rcsproucfunccicraadmixcioncni conlidc-
' rJnsrvndcnonfccundumpcifonam & fa-
cicm iudicarcdicitur, fcdlccumlum Ytri-
caccm.
XXXV I. InccHcdus Dci cctcusclt,
■cquc vnquamfalli pocclt, adcovc ciiam
fucura concingentia ccrto & infaliibilitcr
vidcaT , fiuc tlla videatic cauHs ipGrum, fi<
i.Sfifn.Li. Qcinipfis Nititur autcmiftaccrtitudo in-
1'^^- Hnitatc cncotixDci , pcrquam omoia io-
Matf.ii. ii-tclIlihprxfcDtiirtmc.
XX XVII. ItitcIIcilio Dci i nuHa
I/.40.13. caufa cxrcrna cauGicur, neabobicdoqui-
Z4' dcm : quanquam(iobic^uinfururumoon
Rom.ii,ii. fitinooficquoquedccofuturaDci intel-
3r. Itflio.
Jici.17.it. XX XV 111. Infcllc<flio Dci quan-
ij.14 if.ji iuinoiscerca&infal]ibili$,ncce(ficaccm ca-
jiH.i}.ii, mcorcbus non impooic,imo potiu» con-
lJ"i;.i7.i8.iiflgcariamioillisftabilic. Quiim coimil-
la non tantum fic rci ipfius , fcd eciam modi
j1ei.li ic. rciinecclTceft vtrcra& modnmrei > qua-
liscft,cogaofcac,& propterca,fi modusrci
j-uLi6. 51- (icconcingens, noric cilcconcingcnrcmi
Rcm. n. jj, quodoequicHcn , fi reitftcroodus vclfola
jy4£i47.;'raiiooc iatcllctftiooi» diuiox io occcfla-
liammucccar.
XXXIX. Quum Dens ram vaiia pcr
voum infioirum inruicum diftiodlc inccl*
ligacmeritinimoiuxcilli omni Icicntia,vcl
omDilapienciacribuicar.qozcamcninDco
Doo fccuodammodamhabitQSf fcdaAus
f uuiUmtf cft coa^deiaada.
ARMINII
X L.Czrcium fcicotia Dci roica & fsKt"
plicifnma potcft fecuodum varia obicAa
&rcfpcdlus ad obietSa aliquoc modis dt-
ftiogui , in thcotcticam &: pradicam,vi-
lIoots& llmplicisinrciligcntix.
XLI. Theoretica UicDtiacft qaa rc$ BjM.4.9. t.
fubiationc Entitatis & vciitatistotcni- ^i'* 3 7-i8«
guotur.Practica.quafub ratione boni , & ro.;
vt obicila voluntaiis &: poccntix cius con-
£dcrantur.
XLII. Scicotia villonis cft qua fc Sc
omniaalia Eutiaoonitquz fuDt,cruotauc
fucrunr. Simplicis iotelligcnti.7, quapof*
fibtlia illam ahidcfioitam & dcccrmioa-
ramihanciodclioicamfcuiQdcccrmioacam
appcllaor.
XLIII. Dicuor inlupet Svuolaftici
fcicnciam Dci aliam clfe nacuralcm& oc-
cclTatiam.aliam Iibcram,ali3m mcdiam. £c
nacuralcm qutdcm fcu ncccn'ariam , qua
Dcusfcipfum & omnia pollibilia inrellt-
tic.Libcram qua oouic omoia alia '
lcdiam quanouic, fihocfir, illud lacu-
ruin, Illa ptzcedic omncm Iibeium vo-
luocacisdiuinzadum.Ulaaflam vorant»-
cislibcrum fcquicur. Hzc poftrcma ad)um
quidem voluntacis liberumptzcedir, (e<l
cxhypothcfiillius aliquid fucurum vidcr.
Stridicautcm loqucndooronisDci (cien-
cianecclTariacft. Ncquecnimcxcoquo<l
volunracis Itbcr adus obicctum przftac
inrcllctilui , binc libcracft inccllcftio Dcir
fcdpoficoobicAoquaIicuoquc>Dcccirana
illud cognollic loccllcdus diuious pco-
ptci infinicacem cfrcntix ipHus .- pofico t«
cidem eihvfochcfi obic*f>oqaalicanqur»
neccirario loccUigicDcus quid cx ilio fic
cxfticuiuro.
XLIV. Scicncialibera & vifiooi^ oikt
& przfcieoria dicicur , quaEnnaa!
gnufcuocuc/ quum libcium voluocacis a-
^um fcquatui.ooQ cft caula rciumidcque
illa vcrcdicituriquodrcs nonfincquia eas
fururas nouit Dcus,fcd quod futuras aouic
quiafuDcHiiuix.
XL V. ScicntiaDci qax pra^ica,^ii>> ^f^^io^.
plicisiotclIigcntiz.&uatuiaJisfcu occef-
^riadicirur, eftcaufa omoium zcrompec
modum ptxfcribeacis & dirigeQtis« accc-
dcorc
DISPVTATIO PVBLICA IV,
i8i
Jentc voluntaiis 6c potcntix adliooc:
quanquam mcHiam ilUm intcrucnirc nc-
ccncficiorcbus , qux a libcrtaic atbitrii
crcati pcndcDt.
X L V I. SciciKia Dci ua «pli propna cit,
▼tnuUirci creatx commanicari polTit^nc
Chrifti quiilcm animx.quanquam lubcn-
tesfatcamur ChriRum omnia illa fcirc,
qux ad officii fundioncm Sc bcatitatcm
ciuspctfcflamrcquiruncur.
DeVoluntdteDei,
X L V 1 1. VoluDtatis Dci nominc ipfa
volcQdifacuItaspiopticat figuratc nunc
adlusvoIcDdli,nunc obicilum volitum fi
pDificatur,
XLVIIL Voluntatcm Dco rc<flc tri-
buitumciTentiT! & inrcllcdus Dci ratio,
lil Scriptura & homiuu confcnfus cclVatur.
XLIX. lllacft vitxDcifacuItasalte-
raiiatcllc£tum fcqucns & ez illoprodudta,
qua Dcusin bonum cognitum fcrtur. In
bonum.quiaipfum eftadxquatum volun-
latisobicdum, In cogniium, qui;iiu idi-
pfumquacnsprius ferturintclle^his, non
cantum id qua cns cognofccndo,fed cciam
quodbonumfic iudicando. Vndeilliusa-
Ctus cfkid, ccu bonum voluntaci. fibi con-
geacri>fiue poiius cx fc natx, offcrrcvt 8c
illc fiio circa idipfum o fficio & adlu Funga-
tur.Malumaytem , quod culpx dicicur,
T/Alnf. f.f. nonvuItDcus. Quia nullum bonum ma-
loilli coDoezum magis vult.quam bonum
cui malitia pcccaci aducifatur , nempc
bonumipfum diuinum ; quod omnia Dct
pixccptaclacinimc dcmonilranr.
L. Bonum autcm duplcx ell.fummum
&aliuda funimo : ordo intcrhxccil, vc
hoc non fit cum illo.fcd abilIo,pcrintcIIc-
£lum& voluntatcm iliins. Quare fum-
mum bonum cft primum,potiflimum 8c
direiflum volunracis diuinx obicdum,ia-
finitalc. ipfiuscficntia, qux abxtcrno io-
finitisance cztdentiam alius boni feculis
foUfuir,& proptcrea vnicum Bonum:vn-
dectiam ooniucommodc elKHe» & adx-
qaatum diuinx voluntatis obicvlum di-
Gert.^i.
Rom.n. }6
TroH.% 11.
|.X4.
tantum Entitatis & botntatisprcDitudinem
in ca compcrciunt , vt ille communicajio-
ncmcius ad cztrainftitucndum iudicaue*
rit,& quidem hoc modo illa comraunica-
tioticmhujuCmodi adptobarii • Yndccxi-
ftcnciaaliusboni qualifcunquc a fummo,
quod propccrca voluntatis Dei non nifi in- •^P"^' 4- II.
dircftum obicdlum dici porcft>quod Dcus
vulcproptcrilluJ fammura,vcl potiusvult ProH,\%,^^
cITeproptcr illudfummum.
Itaque
Voluntas Dcicft ipfamet Dci cfientia»
diftindVa camcn ab il!a fccuodura focma-
Icm rationem.
Ll. Aflus quo voluncas Dci tcndit ia
obicflafuacft. i. lunplicilfiraus : nam vc ^^^^
intclle(5lus Dci fimphcirtimo a<flu intcUi-
gic cllcatiam fuam,^pcr illam omDta alia; .
lic voIuntasDcivno & firaplici aflu valt r- ^*^'^*
bonitaicm fuara & omaia inbonitatefua. * •^•f'*-
Icaqucmulcicudo volicorum noa rcpu-
gnatfimplicitaii voluntatisdiuinx.t. Infi-
nitus,noacnim mouctar a caufa cztctna ^""•7-7' .
vtvclit,nooabcl5cicntcalio,nonafinc, ^^^^-^^'
qui cxtra ipfum fic ; oe ab obtcdo quidcm
quodnoDficipfe.Imo volitio finis non cft -^f?. !?• ^f*
ci caula volcndi ca,qux funt ad finc quan* Ffai.U.x.
quamvelicca , qux funtadfincm , or-
dinariinfiacm. Cui vcritati non obftar, i.5«m.i.39.
quodnonnalla vohturus fcufadluiusnoa
cireti nifiad^us aliquis cicaturx iutciuc-
nirct. j. jttcrnus,quiamhilpotcftDc6 ^
dcnouoautcllcautvidcii boBum. 4^^' j^f,„ ^jj
mutabihs,quiaquodfcmcIilIi bonumfuit t/^ . '
autvifiimfuit;pcrpctuoilliiaIccrt& vidc-
- 1 T-i I- I 11 KOW». ••11.
tui,& id .quo Dcus aliquid vcllc cogno- ^^^^ ^
fcitur,DihiIaliudcftquam ip(j immutabi- jj * 1
lisDci Entitas. Sandus, quia Dcusm
obicctum fuum tcndic tantum quia bouum
idfit , noo propterahudquid ipfi adiuo-
Aum,& tantum quia inicllcdas id bonura
ducitjoonquiaadict^usinidioclinetcirra
ictftamiationcm.
LII. Qacmadmodum fimplcx & x-
ternasaflusi quoomniafuaobic<^aco-
gnofcitinrcllcdus diuinus, ordincmab lis
non cxclufit , ita quoquc o?dincraquca-
ci potcft. In quam quam IntcIIctftus & .^xiamallignarchccbit^fccundamqucmfim-
voluotasDcifuo fioguli adu fcrcbaotui, plcx& yaus Yoluacatis Dci adtus io fua
1»
1
Jw».l4.lj
Exod.io.
i.i.CfC.
Mich.6.9.
1^1 lACOBI ARMINr
obiedlafcrtar.i.TuItDcuscfrcniiara 5:bo-
Dicaccmfuam t.fcipfum. t.vuUomnu ilb.
qux ex inHoitis fibi poHibilibus cnciba:i
pcicxcrcmum (apicocue Cns: iudictum fa-
cicod&iudicauit: & I. quidcm vulc illafa-
ccrc: DciniccrgaiUafjdaaftcclus tft vo-
luncacc fuatpcout limilicudincm aliquam
habcur cum ipfius uatuta.Tcitium voiun-
tactsobicdum func illa ,qnx xquuin clfc
iudtcac> vcacrcatun$intcllc£lu& libcro
arbicrioprxdicisfiaiu :& volicto circabxc
ptjcccpto ligaificatur, cuicciamincludi-
rouspioiiibitioucm iUius , quod ab cadcm
cicacura ficrinonvuic. An cooniialiiclu-
cum liabcrc pofnnc , dilccpcari pcrmitti-
mus , modo nc iilaqux coniuluotur, vcluc
fupcieiogactonis arlhmcucUi. Qu.irtuni
voluDcacis diuinx ot^icdume^lPcimiilto
diuina > qu.i cccacut.r latiouali pctmictit id
faccrc, quud prohibuic , & omicccrc quod
pcxccpic: qux conftac fufpcnfionc impc-
dimencicfiicacis > nondobiii&fui^cicn-
tis Quintum volunratis diumx obic<2um
i.S/Mf.z.^o.fuQiilla, qucfccundum iufioitam fapicn-
Cenef.xi» tiamfuam iudicatfacicndadca(flibuscrca-
cuc-trum rationaliuni.
LIII. Ecfi auccm volicionisDci caufa
uullaficab excra > camcncumDcusocdi-
Dcm vcIiccfTeinrcbus . qui m co pocifli-
mumficuscfl, vcaiix finc altarum caulx,
caccQUs voiitioDcii vtfcrcur ioilla obic-
^j,cf^ quafi caufa fui ipfius vcfeitur in alta^
ficcaufa , cac alicuius coDdcmaacioncm
vciic,cil. quia tuIc ordiucm iufticixlux
oblcruacumta vaiuetficacc rouodi. Ncq;
propccrcancgarous, quiaadus cicacurx
auc omiino eius hucufque occafio , vcl
caufa s^^f^ntfKjixn d\c podlc volicionis a-
licuius diuiax; vc citra confideracioncm
a«flus itlius vcl omilTioais Dcus lAa caU vo.
. cm. « •/% IitJonc fupcrfcdcrec.
2*f 18.78. »'^»- Dcuspcr luara voluncaccm, mc-
•rt- . •' diaaccpotcDcia, omoium aliacumrcrum
Ef.io t 6 j. cautacit» itacamca , vt eumper lecuodas
J' ' cauf clcumillis vcl in illis.modiun
17-
P/I81.13.
I6.17.
O/.trll
.11.
jMn.6. 40
Dtut.-.Z.
•1-
.. . .CX
fccua-
ult
cauf •
18.
pco
:nJt ipfis diuioicus iadicum
Doa coUaci vcrumcafdcm fccundum mo-
dum propciumipfarnmfuos cffc*flus pio-
xiuccicfiuaC) DCCcHarus uccclfaiioi coa-
ciiigcnccscor,L:..^:ntci-,liberaslibere, qux
ipu conciugcncia aclibciras caufan:rn f*--
cundacumnon impcdic, quomious
fiac, qjodDcus pcr easiliomodoopcia-
cur . ■ ■ >titcrca ccica cucncui tucuricit/
ncc p. noaiacludic.
Quanquam Deus vno & >
duc Jciu vclic omnia , qux vulr
mcn voiuncjseius, feupociu^.
obiciflis racionr modi &ordini<; ,
dum qucmioobic<^afetcur,diit
L V I. I. Voluncjs in obicd.ii.
fcrcuc auc fccundum modurn :
auc fecttodum modum iibcrca:
dum modam oacuix cendic in
iluin primum , ei«t7a» & na- • >■
cum .■ fccundum mcdurali-
omniaihtuc Dcus naturali neci.
fcipfum, libeic vcro omnia a!u. Quio-
quamacluspodetior ordiucadilndus cf-
(c poiricper libcrumaclii ordiuc piiorcn>«
quxpotc^ldici acccflitas cx hypocbcfi,o-
n habcDspaicim cxiibcra volicionc
. L ,;iic Dci i paccim cx tmmutabilicace
nacurxipfius. Non cn:iniu(lusDcus,ia-
quic ApofloluS) vc obliuifaacur laboriofx
cnaritatis pioium ; quia libcrc ptomtfit illis
rcmunerationcm . & natura; immutabili-
caspromilfa icfcindcrcnoo pactcui
L VI I. Huicfubiuagcndaalccra dillin-
Aio, fccuodum quam vulc aliquidvcfi-
acm,aliavc medtaadfincm. la fiocmren-
dic nacuraliappcticu voluncas > io media
pcr libcram cicdioocm.
LVIII. Indc dillioguicur vc!v:!in<;
Dci io iilam , qua vuic faccrc vcl in
aliquidiqux bcneplaciti dtcitur vclpocius
placici i Sc tu illam > qua vult fieri vcl n
neiialiquidactcacucis intcllcdu prxdi;
& voluncas Signi dicictu > hxc rcuclataell;
illa parcim tcucUca cH, parcim occulu cft.
IIIacHicax cfV vcicui cnim poccacia.aut
caaca,cutrcfi(b ocquic ,auccali, cuiccito
fcicoihtl oblticurum : hxc ioefficax dici-
tur & crcbro iili irfidicur.ica tamui vc cum
huius ordiocm cxccdiccrcacuraiabittaio
oidioem rcdtgacur, fiacquc de iis voLua-
tas Dci , a quibus voluocas Dei fit^ aoa
cft.Hoic volaatacidupiicioppooicur vo-
luacatis
II.
P/iif.S.
I Ti.e 4.J.
n • - . ^
11.
... . y .j.
»4-
Efm f.4.j.
40.41.
.A^lor.f.^'
DISPVTA7I0 PVBLICA IV.
Vnu.-r 73.
Rof/j.ii. {f.
Exoii j 1. 51.
I.5«;;j.If.
l.Tif». 1. 4.
Afrt/.rj.57'
X8.
Gencf. 4.7
1 Pf/ ?
ler.
runtaris rcmi<no . qua; pcrmirtio dicitur,
caquc Juplczi vai , qux pcrminic aliqttid
pnrcllaci cicaturx raciooalis doq ciccum-
fcr!'.icudo 3<5tum lcgc , & haice(loppo{ica
voliiut iri <igni,a!ia , pcrmictic aliquid
porcntii- 5: voluntati crcaiuto: , ooa po-
ocncio impcdiincQCumcHicax> &roppoai-
turvoluntaci placici Sc cfficaci
LI X_ QuarDcus vult facct .- , i.Ji . clcr
fevult noo proptcr vllam caufam cxtrai-
pfumpofitam ,nuc td dccitra vlliusadtusa
crcatura profcdli confidcratioocm , fiuecx
a^luscrcatui j: occafioac fola , vcl ob piio-
rcm aliaro caufam ex patcc crcaturx poH-
tam,cuia$ d;(tiodliooisicfpcdudicitura-
licjuod opus proprium Uci» aliquod cxtia-
ncutu & alicnum opus iplius i quod etiam
iignificaiilt Ecclcfia his vcrbisj O Dcus>
cuiuiyf priucfl mifcrcii fcmpcr & parccic.
L X. Diftinguunt ctiam nonuullt vo-
luntatcmDci iu antCLcdcntcm & confc-
qucntcmiqua: diftin^tio rcfpc<flum habct
advnam candciriquc volitioiicm fiuc a-
«ftioncm ctcaturx rattonalis , quam fi ante-
ceJat adus voluntatisdiuinx , voluntas
aatcccdcDsdicirut, fi confcquatur coufc-
qucns.Vcrum iHaantcccdeus,vcllcltJ«po-
cius quam voluntas diccn ia vidctuc.
LXI. Ab ifVa difliadVione 000 mul-
cum abccditjlccra.fcciuidum quam Dcus
ncnnulla vcllc dicicur, quaccnus fccun-
du-nD.uur.im fuam abfolucc confidcrata
bona funt : alia ve^o qaatcnus fpci^atis ct-
iam omnibuscircufnflaatiisappcccodaia-
tclliguntur.|
L XII. VuIrctiamDcusaliquain cau-
nsantcccdcntibus , hoccft, qua racione
caufascurum vult , iplafquc ira ordmar. vt
eflctf^us (-xhiscourcqui,&' fi confcquan
tur.Dcopcr fcplaccrc poninr. Alia noa
tautum in caufts fuis , vcrum euam tn fc-
ipfis vult Cuicoin«idit diflinv.1io voluo-
catis:oconditiOQaicm & ablolutam.
LXIII. Dcniquc vulc Dcusnonnulla*
pcrfcaut pcr accidcns .• pci^fcqux bona
fuut rimi)licitcr & rclatiuc; pcr accidcns
qua: ic rpc dlu malafuut , attalia boDaHbi .
contur.da habent, qua' mjgisvult quam '
booarefpc^iua illis malis oppofita i.iic j
vulr mala pocnx , quia niauulc ordincm lu-
flitia;fcruati inpunitioncqinm -rnpUQi-
tatcm crcaturx pcccatricis.
I. Ao dux volitioncs Dct alhrmatiue
contrarisin vnum idcmquc Sc vniformc
obic:ftum tcodcrc polTinc.
1. Aavoa volitio Dci in obiedlacoa-
traria tcodcrc poiOc » problcmata oobis
funto.
LXIV. la hoc diuioz naturz rno- Thom.ii
mcnto conflderanda vcniuot illa Dei ac- quxjl.i^i-
cribuu, quxipninScripturisfiue proprie
fiucHguratc tribuuotur lccundum quan-
damanalogiam afFcdluum & vitcucum mo-
ralium in nobisiqualia funt Amor,Odium».
Bonitas,Mifchcordia, Dclidcciam,lrajlu»
lbtia,&c.
LXV. Quxaffcftuum analogiamha-
bcnt , ad duo fumma gcncra commodc rc-
fctri poiruut , vt vQum fic corumjquospri-
mosfiuc ptxcipuos appcllarc poffumus;
alcerum dcriuatorumaprimis. ProUA^.^l.
L X V I. Primitiui fiint Amor , cui op- py^/ y,
pofttumcftodium ; & Bonit3S,& hiscon- i0an.y\6.
ncxx Gratia , Bcnignitas& Mifcricordia. ,| j,^^
L X VII. Amor cft af}c<flus vnionisin fj^i,,,, ^.^,
Dco.cuius obicda funt Dcus ipfe& bo- £x.ech.xj.
numluilitix , Crcatura & fclicitas illius.
Od lumeft afFcflus fcparationts id Dco, Deut.tf.ifi
cuius obiciflura cft ioiuftitia & mifcria
Crcaturx. Cum auicm Dcus prxcipuc fy^.t. j..^
amet fc & bonum iuftitix, codemque mo- jtj^al.it. j.
mcDCoiniquitaccm odiohabcac ctcaturam Deut.iS.i^
vcxo ciufquc bcatitatem iccundario amct,
&iftomomcnto mifcriaq:! crcaturx odio
habcatihincfit , vccrcaturam in iniuftitia
percinaciterperfcucrantem odio habcat &
amctmifcriam illiiis
L X V 1 1 1 Bonitas cft afTcaus inDco ^.^^.^.u.
commuDicandiboourafunm. Huius pri- c^^i.ji.
mum obicdtt.Tiadexrtacll nihilum . &
adco occcflario pnmum , vnllo fublato
Dullaadcxt:a communicatio cHc qucat.
Hoius bonitatis progrdfus primus eftm £/6,-'4«5^
crcaturam q'' uiacft. (crcundus m
crcatura qiu c... . . ..iii facit,adcr inunican-
duboniivlcra rcmunctacioDc promifTam,
qui vtcrq; progrcifuscomode Bci. ^
nomincappciiaiipotcft Tcrtius_^j,icims
cft
Hom.yj. cilincrcatnrara I qyxpcccauit &coipro
Ezec. 16.6 n^ifcn* obnoxia fada cft , quj Mifcncor-
diadicirur , aJ^cvlus ocnipc rubucQicudi
miicrotOiliil olxflafltcpcccaro.Horcc pto-
orcllusita boairad attribuimus . vciQtuca
amori Dcicrga creacuras fuas quoquc jd
2x0. j4 ^. illis pjftcsconccdamus.
JRom.s i. LXIX. Gratia vidctur bouicaci & a-
, /^47,.^. 7. moncrga crcaturas ranqujm proptium
adiunAjimailiftcrcilccunduin quum Dcus
affcdus cll adcommunicandum fuum bo-
oumamandumqnc crcarutas, noncx mc-
ritoautdcbito , ocquc vt ipil Deoaliquid
acccdat , fcd vc bcnc fit ilii. cuibonum cn-
buitur.& quiamarur.
P/.16.1, L X X. Affc(flus orri a primis funt fpc-
cialcs , vtpotc qui non circa booum & ma«
lum in communi.vctum fpcciacim circa il-
ludquaabfens vcl prxfcnsctl, vcrfantur,
hos diAioguimus cx ao(lr.x coniidciatio-
uismodo , quavclincoacupifcibili.vclin
7/81.14. ii^^^c^i^ili aoalogiamaliquamhabcnc.
LXXI. IncoocupilcibiU.i.dcfidcrium
Sc quodiilioppofitumcd, in^c gaudium
£/«4818. ^<lolo>^cmconfideramus- Dcftdcriumin
DcopoDimus atfcdum obtincodi opcra
^j-^l y j iuftitixcrcaturis iatcllc(f>u pra'ditis pr.r-
Itr.t. 9. fcripra,&dandi rcmuncrationispiarraium;
huic oppofitus cil ai^c(flus » fccundum
qucm cxccraturopcra ioiuflitiz & rcma-
ryi.fi.f. ncrationisomilfioncm. Gaudium cftalfc-
Fjat.il. 14. ^uscxrei coAucnicotisprxfcncia , quaics
(unt t fruirio fui ipHus , obcdicnria crcatu-
Trou I 14. , communicanobonitaiisipfius , & in-
^ tcritus rcbcllium>& iiolbum fuorum. Do-
Ctntf.6.6. loi^illi opponcuscilcx inobcdicotia crea-
i#r.8.8 9.10. nnfcriaciufdcmji: occafionc dara a
populofuo blafphcmandi nomcn Dciin-
ccr Gcqtcs.huic al^ois cd paeuitcntia,qux
Dih tl aliud c(l io Dco , ^ murario volici vcl
fa(fli proptcr acjum crcaturx ranonalis.
U«f/.)i. L X X 1 1. lo itafcibili fpcm & illam op-
pofitam defpcranoacm,coafidcnriamquc
Lne j * '""^ pooimus , ne mctu quidem cxclu-
* '^■foiqucmctiampcr aothropopathiamDco
nibutumlcgimus ^pcscdattcotabooi o-
perisacreatura dcbiti & pcr giatiam Dci
prj>(Vabilis cxpciifatio > qux facilc cum
fradcau^Dciccrcacoacilianpoccd. Dc-
TACOBI ARMINII
fpcratio cft cx pertioaci malicia crearura: ,
abahcuarxa vtcaDci 5c obdurjcziu rrialo, ^
qux poilcaquam dcdoluic per cauccrium
conktcncix lourtum, fc ipiam pror
dcdidic > ad ccitatim pattandani im^ .
ccmcmncm. Confidcntiam inDco di
mu$,qua illciogcati rpintubooum ama- ^
tum4: dciiJcracumprofcquitui ' im .
prolcqi. — ....
cxolumamolitur & icpcllit.Irat. lus
dcpulfionjs inDco pccpunitioncm Crca-
tuixlcgcm ipliustranigrcflx. quacrcaru- (
xxiDfcitmalum mifctix pio ioiui^tii3,&
vinJidanilUmitdcbitamiibi.raDquamin- '""•^O"- -
diccm amoris ergaiullitiam , &odiia<l t^'* U
ucrliispcccatuni. Hxc quum vchcracas ^J^-^}- »
cftjfuror dicicur.
L XXIII. HofccaffcausDcotribui-
inusproptct c/fc(^usuonnullos ipfiusillis
analogos citra vllam pallioncm , vtpoce
iimplici & immutabilii flc citta vlbmio- t;
ordiaatioacm & rcdxracionis icpugaan-
ciam,l"an(flccnim vcrfacurcirca omnia vo- '4-
luDtatisfuaobic(fla. Vlunf vcro3£ cxcrci- " •
rium Uloruminfinicx Dci fapicnti.r fubii- ^7«
cimus , cuiuscflfiooulis obic^um, nK>-
dum.fiocm , circumltjucialquc prxfigcre
& dcccincrc , vtri pixrdiquis agcadi par-
tcsfintconccdcDdx.
LXXIV. Quzin Dcoanaiogiam ha-
bcnt virtutum moralium , vclut raodera-
triciumiilorum adfcduum.funtpartimad
omncs afJiiflus gcocralcs , vtiultitia; par-
timfpcciatim nonnullos conccrnunc , vt
paticocia , & qux irx luar & poiaarua. cx
iramodciatiux.
LXXV. luilitia cft xrcroa tc con-Tf.x^. -
riaasia Dco voluotas fuum cuiquetri- t'
bucndi •• Dco ipfi quodiplluscft
lurxquodilhuscft. Hanciad..
(fiisipfiuscoafidcramus.IadKftisomaibus i.
vcracitatcm & conftantiam , in prorailfif 14.
fidelitatcm. Fa^itotum cft duplcx, difpofi- Heh.6.io.
^ua&rcmaocratiuai illacrt, fccuadum 17.18.'
quara Dcu$omniaiaa(flionibusruiscxla- Pf.t^xi-'-
picatiafuaadxquitatisabillavcl prxfcxi- 2
ptx vcImoDlhatxnorinamdifponit. lfta./i/»t.i. i .
cftpcrquam Dcuscrcararx fccundumo- " *'
pusipfius cx padlo curaipia4aixo rcddit
quod ipfiusclU
IXXVI.
Ecic.it. ly
MMt.tl.}}.
&c.
Lhc.1).(.j.
8.
Rom. 1.4 f.
x.Fct.i 9.
£yi.48.8.9.
P/lOj.XO.
P/jo.tf.
Itre.if.
loe/.i.Xf.
P/lO|.Ij.
»4.
DISPVTATIO PVBLICA
LXXVl. ^lientiaed.qua boaiamati,
dcridctacii fpcrati abfcntiam) &malicxon
prxicociam colcraocer fuScn: parceas pec-
catotibus • tflmvt ludiciamifericordix &
iuditix fuxperillotcxequacur.tum vccos
ad rcripifcentiampcr-iucac , vclconcuma-
ces zquius & grauius puniac.
LXXVFI. Irz & pccDarum modcratri-
ces ruac.loDgaoiHiius * mauruccudo «faci-
liti^ad ignoiccndum, Sc clcmenua. Lon-
ganimitasfufpcndic iram » ne properccad
dcpuKioncm malifimulatquc id mcritum
cccaturae pollulaucnc. ManfuccudiiKm (i«
uclcnicaccmadpcllamus,qa« tcam ccmpc
rat, nc otmiaficmagaitudine, iroonerc-
fpondcat iUiusgrauitasfcclcrummagnitu-
diui.Facilitatcm ad ignofccndum dicimus.
qux irx modcratur , nc durec ih (ecutum
pcccatocum mcrito couucnicotcr.ClcinC*-
tiacd, quamodcraiur panasdcbttas , vc
grauiucc dc diucucnicicc fuaiofctioresfinc
mulcumpeccacimcrico , &vircs crcacuix
QOB exfupcrcnr.
De Potaitu Dei.
IV.
i5y
P/npf.
Thren.i n
,8.
P/ii 9-
ter.lS.6.
17»
LXXVlIl. PotcotixOcibominc. noo
pairiuapoceocia , qux in Dcumputum a-
£tum cadcic non potcd-.ucqucadlus.quo
Dcusiutus ia Icipfu cxiucuix ncccnicacc
fcmperagir, intclligitur: fcdpotcDfiaa<ni-
ua. qua cxcrinfccusopcrati poccll,&quan-
do vifum cn.opcntur.
LXXIX lUamdcfcilbimus.qaod (iCTicx
facuUas.inicUc^u & -'oIuqcucc ordinc po
ftctiur . qua l) js cxUbcrtate voluotaiM
fuae extcinlccusopcraripotcd, quxcunq,
irbere tcIIc porclhS: opcratur. quxlibcit
vulc . vnde appircf ,'otcotijm dfc vclui
piincipium evl.qurnsid , quod voluutas
impcrattdiiigcntclciciuia,voljmusautcm
impcditioncm fub opciauonc compie-
hcnfam.
Povntiamgeoeiaudi & rpir&iidi abhac
cxcludtiims, vtpocc aaturaliccragcnirm fc
adinii.i.
LXXX. Mrofura poccDttx diuinx cfl
libcra vuUintas Dci j & .idxquata qiiidcm.
Qj^idtiaidrni.uTcllc pott.T: Dcuu Itbcic»
idiplum etiaftfaccrc potcf^ . Sc quidqui^
facerepotcll,idipfumlibereTcllcpoccUidc
quidquid vellenonpoted , id quoquefa-
cerc ocqutt , 6c quod non faccrc , id quo-
quenon vcllc : uccxcaurcm quia tcIIc, Jfc
nonfaceiequtanoo veltc. Facitcuimqas
(acit^idcoquodvulc tca facere , 000 ncK
quia non vulc: non concra. Vndc obicAunk
poccutix commodilfimc cz obicclo libc-
rz ToluotatisDcicircunarcitbi pocc(l,imc»
& dcbcc.
LXXXI. Ecquidcm hoc padlo. Quitm
Toluotaslibcia luoiutur Toluocacciccua-
dummodum nacurx fchabencci 8c vtca-
qucinccllcdum habeac pravuium , qui t>
na cum Toluntatc ciTcDtiam ipfain Dei pr*
fundamcnto babct i atquc htac illa taa-
cumhbcre podic Tcllc Dcus , qux cflcn-
cix ipfius ic nacuult Toluncati non fuoi
cootijiia , inccllc£luquc ipfius canquam
cntia 8c vcia compichcndt poflTuoc i lequi»
cuitUafoIa DcompolTc , imo&omota;
quum folis tllis addiidta lic votuntas li-
bcra , &proptcrca ctiam potcQtiaDei.
Quumque ilU talia fola (ioc limpticiccr
& abfofacc poflibilia , rcliqua omnia
impoflibilia , merito Dcus dicitur faceie^''^ ' ]?"^*
poHcomnia pofllbilia. Quomodoenim 18.17.
:ns,Tcrum,bonumcireponir » quod eius •M^r.i^.j^.
cilcocix & voluncaci nacurali e(t coocra-
fium.incelleAuiquci/icomptchcnlibilel
LXXXtl. Et hxc quidemtcapofica 0«
mnibusin coofcirofunc, genciacimqucia
1 holis impoflibiliadcfcriountucquxco-
' raditflioQcm imphcauc. At in Ipccie qux-
. itur.quxnam illa fint.Nos Don nulla refc- ^^c.i.ly.
rcmos.DcusDcumaltum faccre uon po> '/•'•f-f-
ten,Donmucaii,Donpcccare, noamcQci-
ri,noa^riicccc vc aliquid fimul fit fic noD t.^^w i-rt'
fic,fucrui& noD fuerit, futurum fir, & non
fit ^cuium,TC hoc fic & non fic hucvc hoc
iit & concianum cius , viaccidcnsfitfinc
fubtc6lo.YC fubdantia mutctur ia fubflaa-
tiam pixexi(lcacem,paDis io coipus Chii-
(li,vccorpusficTbi^ue , acque hxcquMm
dicimus, D opotcDiixipfias iniuiiam faci-
mus.lcd DC elfcniix, mccUc^lui , Toluotaii ^ ^
ipfmsiDdignatribuaniuicauemus. pj7 ','
LXXXni Pocencia Dci cf iofiniu, n5 ^^®'
A« taa.
i%6 lACOBI
t.iptum qiiia ofnnia poffibilla potcft . quz
futit innumcrji.jdco vt non pofluit fot nu-
mcraiiquin polTint plura : icdctiam ouia
illircfifti nrquit. Omniacnimcrcataabil-
la tanquam a principio cfficicntc pcodcnt.
tum incHc.vt ioquuntur , tum in confcrua-
liivndc mcrico ifli omnipotcntia ccibuitur.
lAXXlV. Quum mcnfura potcntiz
K0m.4. lo. ^'^^ fit voluDtaslibcra iplius , & Dcusid-
j,^ eoaliquid faciatquia idfacere velit , oon
l/4r.8.i. potcftcxomDipoteotia Dci coodudi ali-
/.«r.i.i^.io S*^'*^ fucurum , oifi cooftct dc voluntatc
ir/Tr.j.9.
Mat.if,. fj.
Rom 9.1^.
Fhil.f.it.
Ro ?.l7.l8.
i.Tim. 6.1S
Gf».i7.r.
T.xod e.y
JP/!fo.io.
i.Cor.^.7'
Jli^. ij.it.
19.
i..Cor.y\i.
x.PrM.4»
f.x8.
i.7*/w.l.ll.
Dci. Dciliaaatcmficonftct, ccrtumcftid
forc quod facere illc volucrit.etiamfi mcn-
licteaturx ficri nonpoflc vidcatut : atquc
hiclocunihabct.meotcmcaptiuaadamcf-
fic fub fidci obfcquium.
LXXXV. Diftinaio porcntix ioabfo-
lutara &ordinariam fiue aif^ualcm , noa
ram rcfpcdum habcrad illam quara ad to-
lunratcm,quapotentiavtitur ad uoonulla
facienda , quuraea vri vult i non vticur,
quando non vult; licctca vti poflct , fi vcl
lcr.ic fi vtctctur,multaplura faccrcr pcril
bm,quamfac<r.
LXXXVL Omniporentia Dci nulli rci
creacz commuoicariporcft.
De Ptrfe^tone Dei.
LXXXVII. Ex horum omnium , cum
modo fupctcmincotix confidcratorum,
(tmplici& iofioitocomplcxucxiftit pcrfc
£1(0 Dci: oon illa qaa fiogiila habct pcrfc
dtiflimc, oam hoc fimplicjtas & lufinitas
pixftitciuot, fedqua oraoia habct , qux
pcrfcdioDcm aliquam notant , pcrfcdil-
' ■ itcftquc iila non incommodc dc- '
jiiod lit iuterminabilis tota hraul &
pcifciU cfleotix & vitx poflcflio.
LXXXVHL HxcpcifiraioDci o-
mnuKn crcatutarum pcrfc^tioocm infioite
rxccdit,& quidcmtriplici nominc.Omnia
cntmhabct, modo pcrtcdtiflimo fcoona-
liundc.Ctcarufx autcm quam habcnt per-
fc£iionem,a Dco habcnt , adumbratam ad
atchctypumillius : alix aliis maiorem &
quo maiorem co fiioc Dco fimilioccs &
propinquiorcs.
LXXXIX. £z liacpcrfcdlioBcmcdkiD-
ARMINII
tcaliquo ado DcilQfcroocTiftitBcaiitu
docius , & mc^iaotealiquo rcfpe^ucius
.id cxiia,Gloiia ipfius.
De Bedtitate Dei.
XC. Bcatirascftpcr a<flam inrcllc^las,
ao ctiam voluotatis ? itaquidcm oos arbi-
tramur , & fic illam dclincamus ; quod fic
Adius vitxDci.quo illc pcifcdliooc fua per
intcllcclumplcnccognita.& pcr voluota-
tem fummeamatafruiturcumacqaicfcca»
tiain eadem.
XCI. Dci bcatirado itaipfi propriacfl,
vtnulli ctcaturz comraumcari poflit. £(l
tamco ipfc crcaturarum intcllc(flu prxdica-
rum bonum bcaciticum rarionc obicdi , 8c
ci^edloraAusin obicdlum rcnJcocis , iit-
quecodcmakquicfccotis: Ex quibusbea-
titudo crcaiurxconftac.
XCIi. Gloriacft a pcrfcAiooc cum re-
fpcduadcxcra, & ficaliquomodo detcri-
bi poteft.quod fit Exccllcntia Det fupia o-
mnia. H.inc Dcus aflibus cxrcrnis v.iric
manifcftam fccic.
XCIII. Modi autcm manifci^atioois
duopotiflimuminScripturis oobts dccja-
raotur, vouspcrlurainis fplcndorifquc io-
ufitati c/fijlgeotiam , vcl pcr oppoficam illi
dcofam tcncbrofiratcm. Altcrpcrprodu-
dioncm operum pcrfcdioni cius & Ez-
ccllcntix conucnicntium. Huius autcm
prolixiorc difquificionc fupcrfedcoces ,
Dcum gloriz ardentibus voris fupplices
rogcraus > vtquum nosadgloriamfuam
Iformauciit , inftramcnta gloiixfuxiocec
homincsilluftrandx magis ra3<;ifqifacere
dignetur , pcrlcfum ChriftumDominum
noftrum.fplcodorcmglotM: , &ch3raflt:~
rcmhypoftafeos,Amco.
Ctr.
i.C
Rom. I.XJ.
Ex
Pf.19.1.
IcMf: ■
THESIS V.
Do
PeJcfonaParris & Filii.
Rf^.PiTRo De La Fite.
I. rjAfns nomcQ hic noo us, G^i^.fi.
I
L proutaliquaBdo io Scn^.. lu uur,
xcfpe-
xe(peAu adoptioDis,rccundum quam fide-
lcs in Filios Gbi adopcauu Dcus; ncque rc-
rpci^u crcationis rcrum , fecundum cjuam
ip{a cTiam Otnciliras Dcum Pacrcm nouici
& appcllauici lcdhoc oommc ngnificamus
Deum fccundumrclatiolicm quam habec
ad f ilium fuum vaigenicumi 6c proriiuni,
qui efl Dominus nodci Icfus Curifcus , &
iicdcrcnbimus:Qu.od lit prmu PcrfonaiQ
Sacrofsncla Trinicatc , (]uz Scrmoocm
ruum.quiPiliuscioscAjCxfc gcouir abx-
teroo , dtuiniutcra fuam ilii cominuni-
cando.
II. Pctfoaam efledicimus,nonquavox
illa apcrfooandoditfla c(l . Sc alccrius re-
prxfcncacioncm oocac . fcd qua dcfinicur
iubfillccsmdiuiduum, iacommunicabilc.
naturz viucatit.iotcUigeD«s,volentis,po^
tcncis.agcntis ; quxfioguIaPacri Domiai
ooflri Icfu Chiiltt in Sciipcuris (acris cri-
buuatur. Subftftcatia ; quicd . qui crac,
&qui veocurus cfl. Vica i ficur me midc
viucosPaccr. Incclligeotia ; Oprofundas-
diuicias>cum fapicatix , cum cogoitioais
Dei.Voiuntas; Hxc cft volutas Pacris. Po-
tcntiajTua cft potcntia , 6 Patct. Adioj
Pacetmeusvfqucadhucopcracur. Dc vo-
cibus ooQ cooccndimus.Illa calia Pcrfonx
Domiac comprchcodimusiqux cum Pacti
coDUcniaac, Pctlboxoomea illi dcoegari
iurc nequic.
III. rctfonam dicimus io SS. Trioica
te.idcftdiuinam.quodtantuodcm nobis j
valct, atqucfi Dcum dicctcmus. Q_^an-
quamcnim Patiis Dcitas aplcrifquc , qui
f iliiindubium TOcarunc>agaicaiuic { ta-
mcnabillisncgaca eft, qui Dcum V. Tc-
ftam. alium fuMrcdixcrunc,quam Noui,&
Pacrcm IcfusChr>ftialium acrcacorccocii
& rerrx elTc afHrmarunt. Hifcc oppooi-
rousdiftum Chrifti: ConHccortibi Pater.
i*/^ J4. Dominccocli &tctrx. lliis hoo altcrum
ciufdcm Chrifti : Patet illcmcus cft, qui
mc glorificat, quem vos dicicis Dcum vc-
ftrumcQc. Vcnfquc nmulillud coctus Ec-
clcfix Hicrofulyniicaox : Tucs Dcus , qui
(ecifti coclum , &: ccrram > marc , & omnia
quxincisfunc : Qui pcrosDauidpucii
iuidixifti,&c.£cpaiiIopoft : CoaAi funt
DISPVTATIO PVBLICA V. 187
verc aduerfus fan^umFiliuai tuum lefum,
qucm vnxifti.
IV. Primam pooimus in SS. Triniiate: Ma/.tS.ip.
licenim docuit nos Chriftus , iubcnsba-
ptizarc io aomioc Patris,& Filii,& Spiricus
S. flc primam oon tcmporis, fed ordiois ra-
tioDcqui ordo fiindamcatum habct in ca»
quod Patcr fonscft & origo totius diuiat-
Jlfoe.1.4.
Ro/tJ. il.l).
M»t. 6.iy
catis, & Filiiipfiuspriucipium > &caufa>
quod ipia Pattis voz fignificat. Hocpu
anciquiras illuilrarc conaca cft fimilicudi-
nc fontis & riui , Solis & radii . mcntis &
cacioois > radicts dc fruricis > & fimihhus.
Hac dccaula Pacerdicicur«>^«7«(,iIIique
au£boricas,x!zri^»>i»,i4«;K^ a Pacribus tiibui-
tur.Hincetiameft quod Dcinomcnixpe
PatriinSctipcuris pcculuritcr,
;^/u<'tribuatur.
V. GcDcrationcin aiUuam illi ctibui-
mus > eciam voce racns comprcheniami
cuius modum & racioucm lubcnces face-
murnos ignorare. Accamcn, cum omuts
gcncraciopropriedi(!iafiac per communi-
catioitem eiufdem oaturai , quam habcc
qui gencracredc dicimus Pacrcm ex fc ge-
nuifl: Uilium communicaodo illi Dcica-
tcmfuam,quqnacura ipfiuscft.Principium
crgo , quodgcocracPatercft . priacipium
quogcncracioperagicur.natura cft. Vndc
pcilbuagigacrc&gigQidicitut.Acnacura
ncqucgigncrc , nequcgigni ,fcd commu-
oicari. Quxcommunicaciorc(flc incclle-
da caifam (acic obicdlioncm Antitrinira-
riorum CaihoUcis quateroiMCcm impin*
i;«t6.a 7.
scncium.
VI. Ab xccrno genuiife dicimus , quia
oec ance Dcus Icfus Chriili, quam Paccr e-
ius, ncque aore Dcus iimpliciccr , quam
ciufdcin.Vccoim mcnccm , quxfic abfquc loh.i.t.t.
rationc, fingcrc non poiTumus , ica Dcum
animoconcipcrc , quiiitabfquc Sermonc
fuo.ncfasdicimus. Acccdic cx fcnccncia
(au5lx vccuftatis , & CacholicxEcclciix,
quod cum gencracio ifta fit operacio incct-
na,&adincra,eti3mabxccrnofit: Tales e-
aim Qpcracioncsomncsxtcrnx > nifimu-
tationi Dcumobooxiura ftatucrcvelimus.
VII. Hacflcnus dc Patre. Filius crt pei;. Af^/.it.iy.
fona fecuda io SS. Trinitacc, Sermo Pauis> hh.ui.
Aa 1 ab
tSS
lAC. ARMINII
7.i«.T.J.
Efhe
lah.i.l.
Ioh.6.l-j.
Mmr.u.j.
loh.^.iU
Phil.y 1 1.
lch.f.17.
loh M,
Rom 9.f.
x.Tim.y\€
Htb.l.^.
Ttt.i ij.
Rjffi.t j.
Uh.i.\%.
.1». 7.14.
- f 1$. t6.
» Or.t.t.
"f *f J-
abxccroo aPatregeDicus > & egrefTaspei
communicationcm ciuidem Dciutis,qui
Patet babet nne otigioc Dicimus eoim il-
!umnoopcrcreatiooem:Omoueoim per
illumcreatafuor.quzcuoque creata ruot:
Ncqucpcradoptionem Fiiium fiiftam ef-
(e; Omocs caiminilloadoptatirumusired
pcr gcoeratioocm a Paire cgrcfTum efTc:
Nonpcrcrcatioocm ez ood tncibus.fiue
cxiocreatis Elcmcticis i oooper adopcio-
i)em,quanpriusfucritaJiquidaliud* quam
Filius: hoc coim oonicQ illi primum, & ia-
tima; naturx ngoiBcatiuum cAifcd pec gc-
■eratioocin , vc filium oatura parttcipcm
CotiusdiumiuiisPatcrox.
VIII Pcrfooam dicimus Filium , cadcm
figoificauooe , qua dc Pacrciilam voccm
prxdicauimus aocca. Elleaimrubfidcns
indiuiduum , iocommuoicabile , diccntc
loanne ; Scrmo crat in priacipio , Ec , !>cr-
mocracapud Dcum.Naturx viucnci5:Ego
viuopropcer Pacrcm. locclligcotis : Filius
quiclltnnnu Pacriscoanauic oobis. Vo-
lcntisiEtcuicunquc voiurrit Filius rcuc-
lare.Iu AcFilius quos vult vioificat.Potco-
lis : Pio cfficacitatc qua potcA /ibi omoia
Ibbiiccrc.Agcotis: Eccgo opcror.
IX. Pccrooamio SS. TnoKaccboc eft,
diuinam,& Deum dicrmus,quodcum Oi-
chodoxaaociquicaic quacuor argumcoto-
rumcIj(IibusdifliD<l>isproban)us. i.aao-
RiiQibus,quibusadpclUcur m Sciip. i. ab
atcribucisdiuiDistquxiiliadrcribic Scrip.j.
ab opciibus , qux ab illo produdacoarrac
■Scripcura. 4. Excollaciooe locorumScri
pcurx.qux in vcteriTeftamcoto dc Patre
prolata,in NoDo,FilioaHpropriantur.
X. Ex Dommibusqux illiioScript tri-
buuotur idpaccc, i. quia Dcusadpdlatur,
& oooatttibuciue caotum, vt» SctmocA
D«^: QuicA Dcusbciiedidlus infccub.
fcd cttam lubic^uc : Dcus maoifcUatus io
caroc.O DcuSiDcus cuustc voxic olco lc-
titix: Imo & magous Dcus. t. Filii voz
tdem cuincic , prxfertim quatenus illi tfla
propric & voicc compcttr , iuxca id quod
dicicurproprias, & TQigcoicus FiliusDci:
quas voccstaotuodcm vatcredicimus,ac fi
oaturaliseiref appcllaius. j. Qma vocatur
Rcx Rcgum, & Domious Dominjntium.
Iccm DomiQUSgloitx. Qux oomioalon-*
ge fottiBS cuiocuDt quod volumus . cam
V.TSctipcuris coofcrancur.vbi cadcmilll*
qui Ichouah diciiur> attribuuotur. 4. Ex
oomioe ^oyti pia aotiquitas idcm adflru-
zic.quodfcrmoocm)r0i^«^i(^» Sc propria
fubfilleotia catcoccm rigoificirc 000 po-
tcfl,propccr ca qux illi in Sciipturis tribu-
untur : Dicitur cuim fuiOc in ptiocipio ; 8t
fuille apudDeum: fidcDcus: EcpcriUum
creataeirc omoia,&c.
XI. Accnbuca Dci cflcntialia Filio Dei ''^-M-iJ.
uibucain Script. hoceciam declaraocpla» ^P^-S-ty.
niflimc. 1. Immcoricas:Patcr, &cgoadil- xUc
ium Ycoicmus &. maofioncm apud illum
ticicmus. VtChuAusiohabicccpet fidem -^/*.«.n.(^
iocordibus vcdris. figo vobifcum fumad ^
coDfummaciooemfccuh. a. i£ccroicas:In ^^h.t.UM
priocipiocracSermo. Egofum«,& m, ^^'^J.ii.
primus&nouiirimus. j. Immutabilius:
1 u autem Domioc peimaocs i Tu idem xtjy.
cs acaonitui Qoodcfacicut. 4. Oranifci-
cotia ctiam iUi tribuitui :i'crucacur cnim re- f-^)'
OCS& coida: Nouic omoia. Videc cogiu- •^/••5 ^l»
tioocs Phaiifxotum. j. Omoipoccotia:
Pro clficacitate qua potcft fibi lubiicerc
omoia. Cuiautcm propiia Dct cflcotialia
tribuuutur,tlh diuioaoacuraadiroi oeqoir«
accacooiradidtioncm. Maicflas dcntque
6i gloria pacri xqualis illi compccic : Vt o~
moeshonorcot FiIium,ficuchoDoraDcPa-
trem.Scflbri chrooi & Agoo bcocdidlio,flc
hoDor, & gloria. & tobur j io fecula fecu-
lonim.
XII. Operadiuioaidemadilrauncquae ^
ipfi cribuuntur. i. Rerum omnium crc«- '^'
tio : Omoia pcr ipfum fafta fuoc. Per ^ c#r V<
quem,& niuodum , fcufccula coodidit. j;^^^
VousDomiousIcfuspcrquemomoia. At ' l'*
qux omnia? Eadcm omnia , quxcxPa-
crc cflcdicuocur. t. Rcrumomniumcoo'
lcruatio : SuAiocns omnia vecbo potcore:
Paccrmeus vlqucadhucopcratut , &cgo
opcror. j. Miiaculoium pattatio : Qux /«/rj^.i^,
opcratuscftpciSpiritumluum i quifp^ri^
tusa ChriRoacccpilfcdicicurca , pcrqas
giorificacuruscft «. hrittum. Inquopi«jtc-
dus prxdtcaujc ipixitib. ol*.m iDitnoriger is.
Qui
DISPVTAT. P
gl#l^.j.j5. QS' 5p"'"'« i« proprius cft CKrifto.vt A-
pouoli miracula cdcic dicanturio aomi-
ne,&virtatc Chrifti. 4. Addaotor opcra
ad faluarioDcm Ecclcfizpcrtiocniia^qoa;
ab co,qui purus homo cA^patran non pof-
faot.
Xni. Quarrum argumeatorum cla0em
Bobis fuppcditat collatio locorum , qux
in V.Tcft.tribuuncur Dco,qui Ichouamfe
appcUat . & io Nouo Fiiio Dci Domino
Bofh;oIcfuChrilloattribuunturiquorom,
quia Dumcrus ingcos cft,rccintioncproli-
ziorc fupcifcdcDccs pauca cx mulcis pro-
Numxi.6. (eremus : Nam.ii.Dicitui populusloquu-
i.Cor. 10 tuscontTaDominum,& periiirc abigniiis
ferpcntibus. i. Cor. 10. mquic Apoftolus:
T^ctcnccfnusChiiftum.fuuiqmdam co-
Tum tentauctunc & pcricrunt a Setpcati-
ff.6i.x9. busLocum Pfalm.^g dcDciafccafuioal-
Eph.4.i. tum, Apoftolus Ejhef ^.de Chnfto ioter-
P/ioz. itf. prccacur.QuodPlal.ioi.de veroDeodici-
Heb.i.\o. tai,in Hcb.i.Chijftoaccommodatur. Vi-
Efa.6.f. fioDcm Efjircap.^.dcfcripcamiDtcrpreta-
loh.ii.^o. tutIohaD.Euaog.cap.ii.de vinoDcgloriae
£/«.8.14. Chrifti. Efai.S.Ichouadicitur futurus <lo-
Lmc.x.i^. mibuslfraelin laqucum, & olfeadiculum.
Rom.^.ll. Et Simeon Lucx, i.Paulus Rom.9.1 Pet.i.
x Ftt.x.6. dicuDt Chriftum pofitum cflc in ruioam
multotum.in lapidem ofrco/ionis, Sc pe-
tram fcandali infidelibtts « 6c immori-
^cris.
Mm. 1S.X9 XIV. PcrfoDamfecuDdam dicimus,iux-
taordincm nobisa Chrifto mooftracum.
FihuscnimcftaPacre , vt-potcaquoexi-
Joh6.tf. **»ircdicicur. Filius viuii proptcr Paticm,
loh f.ij. ^ Patcr dcdic Filio haberc vicam iofcipfo.
loh.i.iS. f'ha$iDtclligicaPatrc,qoiaPatcrdcmon-
Uhi.il. '^raiFilioopcra.quaripfifacit, &quxFi-
lius vidic apud Paticm in /iou cius cxilUns
illa teftaiuf , 8c cftarrat nobis. Filius opcu
turaPatre, quiaFiliusafcmetipfononpo-
ceft opciaii , DiH vidcrit Paircm opcrao-
rem.ficfihusa fcipfonon lo^uitur,rcd Pa-
l^h.j.if. ter,quiioipfo maaet.facnopcra. Quatct-
I«iki9.i4. iamcaulaeft, quo<l FiUas iaicmcntoo
loh 17.7. mnia ad Patrcm, tanquam ad illum a quo
fhil.x.t. ipfcomnia.quxhabcr.acccpciit, rcfciai:
& cum informa Dei cflct. rapinam nun
^iuciit cflcxqualcm Dco,fcdcxiaaniUe-
VBLICA IV. it9
rit fe forma Icrui accepta. Parriqi olicdicBC
fadusfitad moitcm vfqaecrucis.
XV. Ab xtcroo autem jgeniraro dici- ,
mu$. I. quia cgrcflus eius a diebus fecuh J-**
cft,& cgrcfliis,quicftcxPatr«i qucmfi
quis de alio, quam gcncrationis, iotcrprc»
tari volet , neccflccft vtiftumgcoeratio*
niscgrcflum poftcriorcfaciat, & Hcquo-
que gcncratioois xierDitatcm ftabiliac.
i.quia , cum Filius xcernus fic , vcantc
mooftrauimus . Sc non aotc fucrit quam
Filius cfli:t. Filioaufcm compctat gcncia-
ri, hincicdcillumabxtcrDogcaivumcire
dicimus. ).QuumA«v^ioprincipiofue-
ric apud Paccem , neceflc eft, nifi coUarera- loh.i.h^.
lem Patri AeV*» ftatucre velimus,vt& m
principio fucrit a Patrc,& quidcm prius
fccuodum nacurx ordi nem a 1'atre , qoam
apud Patrcm. Ac a Pacre non cft , nifi fe-
cundum modum generacioois i fccosalio
modo a Patre Aay^' crit,alio Filius , quod
impiogit in ipfius Filiixtcrnitaccmancci
nobisadftru^am. £rgo Aoy^geocracus
abartcroo.
XVI. Ex hifce pofiris videmus ioter fhil.x.t,
Pacrcm , & Filium conuenienuam efle , &
diftinAtoncm. CooucDicDciam. racione
vnius ciufdcmquc oacurx ic cireocix , fc-
cundum quam Filius in forma Dci efli: di-
cicur , Patrique aequalis , tc luxta N iccax
Synodi decrctum «^•irVii^ Pacri , non
tfd.ttiTi^i quia comfaracio tcium in cf-
fencia , oon ad fimilicu^incm vcl diflimili-
cudiocm , fcd ad paricacem , vel imparica-
ccm icfeicoda cft, iuxcaipfamrcrumna-
tufam,& vcritatem DUlin(ftioDcm fccun-
dum modum cxiftcndi vel fubfiftendi>
quo vicrqi habct diuinitatcm > Paicr cnim
ilIamhabctanullo.FiliusaPatrefibicom- joAn.io.io.
muoicacamifccundum illam, Filius vonm j,^^ j^,^
cum Patre dicitai, kcund«mhaDc«alius
a PatrclccaDdum vtramque verof iUus & Hawi.g.j.ir.
Patcr ad dilcdos fuos vcoirc, & manjfio- i00n.i$.xo»
aem apud ipfos faccre pcr iDhabicaotcmia
us Spiritum vtnufque • quem Filiuf illit
mittita Patre. CuioscommunioQcmoo-
bisquoq: Dcus DominiDofttilcfuLhii-
fti , PaicromDiscoDfolatioDisclargiridi-
gaciur,io FiUo ditcdlionis fjx: Amen.
Aa } THfi.
THESIS VI.
SpirituSiHcbo.
Rijp. Iacobo Mahotio.
Cum (U Deo Tatrc & Ttlio pncedente
dtfputatiotie traiiatum fit yreqtdrit ordo
vt de Spiritu SmicIo nunc agamm.
1. Piritus vox fignificat primo , propric
O & adxquatc , rcm adu primo & cf-
fcaiiarubtilirtimam,& limplci(Timam,a(flu
/ffiw.j.?. vcrci fccundo & cHicacia maximc adi-
pyi/.i0 4.4- uam, hoccft, potcntcm & aduofam.vntlc
Ltic.i.}S. etiamaccjdit vcdiftindc & oppofitc acci-
i, Re^. 1. 9. piatur, nunc pro vi & poicntia pcrfc fubfi-
ftcnic&h)poftatica,nuncpro vialicuitci
fccundum modum quaUtatisvclproprie-
tatis inhzrcntc. Porcntixfubriftcnti vox
illa ptius & proprii corapctiti inhxrcnti
poftcrius tc pcr traDslauiiam communi-
catioaem.
^ 11. Dcovcr&imprimis&vcrinimi tti-
ToAtt. 4.14. jjyjjyf ^jum quia fccundum circaciam a-
^us puruscft &nmpUci(nmus,tumquia
fccundum cfticaciam maiim^aftiuuscft,
ad agcndum prompnnimus & potcntini
mus, hoccft, primum Sc fummum Ens,
primumque&lummamageas. Singulari
vcr6 propiictatc tribuitur vtrtuti hypo
Efa. 63.io.ftatica:,qux in Uco cft.& quidem &pc
18. cum additamento , Spiritus elohim, Spiri-
Lue.ii.i9. ««s Ichouz , S^iritus Sandus : quo fignifi-
catut hunc cflc , pcr qucm Dcus Patcr &
Fihus omnia 10 coclo tc in tcrra opcrantur
cumquc non modo in fe fanfibum ciTc , fcd
tc fanftificatorem otnnium, qux vllo mo-
do Qnfta funt & dicuntur. Dc Spiritu hac
poftrcma (Ignihcanonc acccptonuncno-
bisfctmocit.
III. Qucm nobis non dcfinitcici cnim
nefas cft.fcd dcfttibcrc aliquo modofc-
cundum Sciipturam hac ratiouc hccat,
7p/i».M i6. quod fit pcrfoija ro Cicrofan£la& iodiui-
>.C i.ioJi.duaT"oitatcfubfiftcnsordiuctcttia,qua:
lACOBI ARMINII
aPatrccmanaC, &aFiliomittittir,&pro- c
Jtcrea Spiritusab vtroauc proccdcns & fc- pfM^^.^,
cunJum h) poftafin diiiini^as ab vtro4ae»
iofinitus , xteraus , immcnfus, & ciufdcoi
cum Dco Patrc & Fiho diuioitatis. Quara
dcfinitioncm fccuodum partcs fuas ordiac
pcrtraiflabimus.
IV. Quatuorautcm hic confidccaodj
vcniunt , & firmisra<ionibusadftrucDda :
I. quod Spiricus Saa(ftus fit v^intuSp^iSc
Pcrfona,noo aliquid fccundum modum
qualitatis & proprictatis , puia bonitatis»
mifericordix,patientix.inDeoincxiftcns»
lEfa.u.J.
quod fit pcrfona al'atrc & Filio procc-
dcos,ideoquc ordinc tcrriain Triaitate.
5. quod fit a Patrc & Filiolccundumby-
pouafin diftin(ftus. 4. quod fit infiniius»
xtcrnus, immcufus, & ciufdcm cum Patrc
& Filiodiuiniutis, hoc cft , non crcatura,
fcd Deus.
V . Primum probacur ab illis attribads«
ux ipfa homiuum vniuctfitas ici fiibfi-
cnti & quam fub pcrfonxnotionecoii-
cipit ,folcttribuerc . illa cnim omniaSpt«
ritui San<flo compctcte dicimus , fiacafla
ptimotfiue a<flu fccundo,pcrfonq fint con-
ucuicntij. Ex iisquxaciu pnmoreifub-
fiftcnti & pcrfoox coaueniuntconcludi-
mus. Cuicncntia,feuexiftcntia, vita»iD- r.C^.i.n.
tclligcntia. vo!uatas,potcntiaconucnic> 2^4^, ti.ii-
idmc[it6pcrfouadicitut,autnihilomai- (jf^^ .
d6 io rcrum natuia pcrfolix oomiae ap-j^^ ^
pellari porcft. AtSpirituifantftoconaenic. f j ; C
I. Eircntiafcucxiftcnria. Eftcnim inDeo,
& a Dco cmaoat , a FiHoquc mittitut ; Sc- j .
cundd vica , incubateoimaquis vcgallina . ^ jl
puUis , cftqueauclorviixanimalis&fpi- Af/Vjkj.t.
ritualisomnibus viucntibus : Tcrrii, io- je^,^ j^.
t<llligcatia, fcrutatur profiinditatcs ^ci» EJ'm,h,x.
Quatto, voluntas.oamdiftribuicfuadona
prouc vult } Dcoique potcotia , m
phctxahiquefiindi , &ipfeadcoAUui.uj
inftruitur& corroboratur.
VI. Idipfum (ccund6 probarur ex ii$, _ .
qux Pcrlonx aftu fccuodo cribuifoleoti f .
iiliufmodt cnira a(flioocs Spiritui (ando ^ '
tribuuntur, qux iiulli rci pratcrouam fub-
filHnct & pcifoDx compcccre fofcoc{ t^ua-'
lcs fuot crearc, coicruarc, Tiuificarcictca-
lu.
14-
Luc. I. )f.
Lmc. f.ii.
Mat.ii.xi.
j.Cor. f.7.
i.C0r.ii.4.
jL.Cor.if.iy
Jcel. X. iS.
cr^/. 4.9.
f^«n. 16.14
JOJIfLXO.Xt
DISPVTATIO
tia,EHc,chariratc>rpc.rimorcDomini,f«>r-
titudmc jp.icicatia aliifquc virrutibus iu-
ftraere.irracre in Samfoacm.recedcre a
Saule , rcquic(ccrcpcrMcrttiin,fiipcruc-
hirc & okumlu.iic Mirum , mittcrc r'to-
phctas . cooflitucrc Hpifcopos , dcfccn-
dcie corporea fpccic tanquam colum-
bamfupcr Chriftum, & fimilcs opcratio-
ncs : Acccdaat & nu-taphortcx* tocutio-
Bes > quz ilii paHioncs tribuunt nuUi rci
prztcrquam rubfiftcnti & Pctfonz conne-
nicntcs , qualcs fioniticaDtur iflis locis.
"EffHndam de Sptritu meofuper omnem car-
nem. locl.i. FlMuit tneosfjydixif.Accipite
Spiritum Snnfinm , loh. 10. Irafcifecerunt
Sj^m.Mm Saniium, E G i . ) . i o . Ke trijhtia
afficiteSpiritum, EphcC.4.. jo. Blajphemare
&loqui aduerfm Spirittim. MAtth 11 {1.51.
Spiritum gratia contumelia afficere, Hcbr.
10. xj.
VII. Horfiim et:am faciunt illi Scri-
pturaf loci , qui Spiritum S. cadcm fcric
Patri & Filio conuumcrant , qualis illc cfl,
qai in Patris . Filii & Spiritus S. nomcn ba-
pcizari iubct . trcs in coclotcflificaridicit,
Patrcm,Scrmoncm & .Spiiitum. Eundcm
Sp4ritum , cundem Dominum , cundcm
Dcumfaculcatcs cflicere. minifUria infti-
tnerc , dona cfFundcrc dcclarat ; gratiam
Domini Icfu.Charitaicm Dci,& commu-
nionem Spiritusfandi fidclibusprecjtur.
Abfurdum cnim forctduobusu^ifK^su
fcu pcrfonis cadcm fcric &: ordiueqnalita-
•cm fcupropiictatcm iacxiftcntcmadnu-
mcrare
VIII, Secunda pars tria mcmbra con-
tinct,quorum primom. proccflio acmpe
Spiritus Sjniflj a Patrc.proiiatuiiislocis,
qaibus Spiiirus Dci & Patris & Spiritus
, quiex Dcoefiappcllacur, aParteemana-
. re , cgtcdi , dari . effundi . mitti , patcrque
pcriHumagcrc 4£ opcraridicirur. Sccun-
dum , proccfTioncm fcilicet a Filio fimilia
loca probant , quar itlum Spiritam Filii
nuncupant , a Filio dari . mitti, accipttc &
proptetca Filium glofilicaredicunt ; addi •
toctiam alicubi dationis modo , qui atfla-
tio vehnfpiratiodicitur. Tc - !
^r pctfona ordincnoogradu , . .c
PVBLICA VI. 191
I certia apparctprarcipa^exeo.qaod Spiri-
' tus Patris &Filij,4:aPatreFilioquemitti
& dartdicitucPatcrque&FiUuspciillam • ^^•'^*
operari: quinetijm cz ordineio Baptifmi
iafticutionc vfurpato ; B»ptix.anttnnT)omtn
Patrif, (j< ftlijif^ Spiritu* fanQi.
IX. Diflin<^icncm veroeJufdcmaPa-
rre & Filio , non fccundum nomcn
tantum , fcd & fccuodum hypoflafio.
quz teriia d£iinitionis pofitaepatsefV. ptO'
bant omnia illa loca, quzprarccdcncc thcfi
ahofiac fucruntallata, & incccaliahxcid-
ipfum exprcflc affirmaotia. Ego rogaboP»- J0an.14.1C.
trtmf^ alium Confolatortmdabitvobie. Con- loan.^^.iC
folator ille SpiritU4f*nHmquemmitttt?attt Ioan.tf.i(>.
in nomint mto ; Cum xtntrit Con/tlator illt Efa. 61. i-
quffgo mittam xcbii a Patti. Spirixm Domini
Itheiu fuptr mt,to quod Vnxi/ Itbou* i»«,alia-
qac ionamcra. adco vt miranda fit Sabcllij
czcitas, quod in tam chraluccczcantc
potuciit.
X. Dcniquciofinitatcm Spititus San- ^ '
(\\ probat ejus tum omnifcicntia , qua
ciiam piofunditaics Dci fcratati dicitur, '^- '3*
omniaque nofre.quzio Dco fuoci tum ^"^JJ ^-
cjus omoipotentia , qua cun^la crcauii i^w ^ jJ-
& confcruat, & fccuacium quas Spiritus
Scicntiz 6c virtuialt /nmi dicitar. jEtcr-
nitatcm illi afltuit tum icrum oranium
cicatio ; quidquid cnim cA ante omuia,
quz fi(fla lunt, id ztcriium cfl, cum ticuli
2uibas infignitur; vircus cnimalciflimi &
igitiisDci noDCUpatutrQixitituIi rci V^^'Znc x\\o
cipium tcmporii habcnti compctcre nc- ' ^
qucunt : Immcn^taiis eiui arsumcntnm >. '
luculcniiHimumcft , quodocmoaSpiniu '
Dci fugcrc pofre, SpiritusqucDomini io
fandhs omnibus cairauam in teniplo ha-
bitarcdicitii
X\ Ez q .ibus omoiuus iiquido ap-
parct Spiritum $. cjufdcm effe cum Paird
Sc Piiio diuioitatis, Dcique nomine vere
infignicndum. Qui cnim crcarura non cfl.
& ramcn vcrefubliflit, illc Deus (it nrccllc
^tfl, & qui ex Deocfl.&aPatrccgrcdituc
non per emaoacioocm czccroam, ne-
quc pctctcarioocm viitaccdiuina aliain-
tcrucnicntc fa^am, fcd pcr cmaoacionem
jDtcrnamiploittus Dci cziflcnj.quoiurc
Dai
Uci vocabulo fpoUabiiunCum cnimdaiii
cfFuadiimuii Jicuur.non idcimioitairt di-
miautiocft, fcdorigmiscx Dco.proccf-
&^-7- ^ 9-fufqucaPatic&Filio, milUoQifqucadof-
1. Ctfr 11.4
^Tufquc .
ficium figaificatio. cuius tci iQdiciiimcft
3uod & ipfc cum plcoa potcftatc lecuQ-
um Tolttotatcfn fuam diuina dpoa diftii-
bucic , pariq; cum Patrc Dco, & Filio Do-
mtno au<floritatc dona darc. miniftctia in-
Aitutrc 8c opcrationcs cfficcrc dicitur.
XII. AtquchxcdcSacroCinaa&indi-
nidua Trinitatcdodrinamyftcriumcon-
tinet , omocmhumanum & angclicum ift-
' ccllcdum longurimc cxfupcranS, fi fccun-
dum lotcrtum, qux in Patrc, Filio, & Spi-
ntu Sandlo cft vnitatcm.rclationcmquc
qua: intcr cofdcm cft originis & procclfus
coniidcrctur .• At vcro fi aconomix & dif-
pcnfaiionis illius , qua Pater in Filio, tc
Tccrque pcr Spiritum Sandlum (alutcm
hoftram pctficit , racio babcatur , admira-
bihs cft dulccdinis , 5c cxubcrantiiTimos
lruAu$fidci,fpei,chaiiiatis,fiducix,timo-
ris i obcdicntix pioducit in cordibus fidc-
Col. 7. «15 hum ad laudcm Dci crcatoiis.Fihi rcdcm-
ptoris , & Spiricus(an£li (aodificacoris, iU
uuscharicas,iftiusgtatia,huius commuai-
catio fic nobifcum tc cum omoibus lan-
dis; AmcQ.
BafiUus Eucifor. j.
ntctJfttM tj{ .fidignitMte (jf ordint ejl
Spirumttertium etid ipfurrt ejfe n^turm; Dt-
gnitateequidem trtUidit fortajfispieiiitit do-
HrinM. NMturavero tertin vti,neq, ex fanHit
Scripturu didicimut,neaue exprAdiciu velut
eonfequens cetligere poJfibiUeft. Sicutentm
Filim ordine quidem fecundm eji.quia »b iilo
eji, (if dignitAte, quoniam principium (^cau-
/m vt fit tpje , Pater efi , qrioniam per ipfum
procejfm & occeffmadDeum Pmrem:na-
tura autem non amplim Jecundm efi ^ quo-
niam Deitas in vtrotjuevnaefi : Itanimt-
rum (^ SpiritmfanBmtttiamJifequitur Fi-
lium t (jyordine, (y dignttate, vtomntnoet-
iam conctdamm , rton tamen vtrifimiliter
velut Mktni ixifiens naiHr*
I.^COBl ARMINII
Naziao. Orar.j.dcThcol.
Vt Comptndio dienm , in difiinHit tfi im-
partibilit Deitas , & velut in tribm foUimt
mutuo fefe complexis vna lucie temperatHra.
guareqHum ad ipfam fiHedeitatem,fiuepri-
mam caufam ,fiue morutrchiam refpextri-
mui , vnum quiddam antmo conctpimm.
Rurfum quum ad ea , in quibus efi Dittatp
quMque ex ipfa prima caufaexifinnt , ittinc
pari gloriafint vUa temporitrationeprom»-
nantia conuerter , tria qukdam adtremdti
comperio.
THESIS VII.
Do
Primo priiTii hominis pcc-
cato.
Rfjf. Abraham. Appart,
Vam de hoc ptimomaloinqturi-
^tur.nonidcoagitur vtcumimpio Vfujdo-
Cbamo auditatcm x^«T«)rA«'r«»» ictctflam ^in*»
indignc ctaducamus : vcrum vtilloaccu- u.
latc cogoito, tanquam icthalis motbi cati-
sa inucDta , mcdicam manum implorciTHis
ftudiofius. Quatuoiautcmpocirrimum in Csl.x.ii.
ciusdifquintiouccraiflraQda vidcarur. Pri-
roum cric dc ipfo pcccaro. Altcium dc cius
caufis. Tcrtiumdegrauitarc. Quatiurade
cifcdisiilius.
11. Pcccarum autcm hoc commodini- x.PcccatD»
mc ab Apoftolo iaobedicutia & oifeo(a >pfum.
fiuc laplus appcllatur. loobcdicntia : '^^*'" ^
Quum cnim IcxilJaaducrfusquampacra-
cum cft, fymbolica fucnc, daraad tcftifi-
caodum hominecncncfublcgem Dco,&
obcdicotiam cius exptoraudium,ciu(que
prxftatto fiituta ciat mauifcfta dcuotx
fubminionis dc dcbitx obcdicotix pro-
fctlio i (anc rius tranlgtcilio non potcft
commoiliorc quam ioobcdicntix aomioc
inngniii,coQtincncis tu fc fubic Aioois oe-
gatioQcm 8c obcdicotixrcnaociatioDcin.
Offenfa fcu laplus i quia quum homo antc Rem.^. i/.
10 llatuintcgtitJtiscooftitutus, iootfcnrn i-.ig.
I pedc in via mandacoium Dci inccdi.
lOC
Cen. t.17.
'Rom. f.ii.
i.Caufjcil-
lius.
Gr» j.(<.
Gen.2..iy.
Cen.i.^. ^
3.^.13.14.
1<?4«.8.44.
Cen. j.i.
z.Cor.n.j.
Gf».j.4..j.
Cf».J.4-
DISPVTATIO
hoc hffia io ipfam Icscm impegcciti & a
llaru inccgricaris decideiic.
III. Efl itaquc pcccatum hoc (raof-
gic<rio lcgisdcnoocdciidofrud' s
lcicDcix boDi & mali a Dco ho:...ii.L>ii:>
priinis bra; , libcta hominis voluautc . cx
dcnderio Amihcudints Dei,pcr Sacatia: fcr-
pcntc abufi fuafionrm pcrpcrrata . piopicr
(juamhomoiaoHcafam&iiam Dciinci-
dit, roorcis vctiufque rcum fcfccic, iudi-
cia:c}uc & Undlicaiis prinixua: .in quibus
buna pars imagmis Dci coadltcbac, priua-
noncmmcruu.
IV. Caula pcccaci idius cBicicos du-
plex cft. Immcdiata &: prnpioqua vna, al-
tera rcmou & mediaca . Il!a cfl homo ipfc,
Ubcra fua voluaratc cicca vllam. Dcccllita-
ccm TcliDcetnam Yclcztcroam, lcgem fibi
propofitam , comminatiooc & promifTio-
nc fancicam , obfcruacu Hbi poHibilem »
tranlgrcirus Ida cil diabolu$,qui inuidcns
g!orix diuiox & faluri hominumadlegis
tiUus tranfgicllioncm homincm folicita-
uic. Inflrununralisfllfcrpcns, cuiuslin-
gtuabufus cft ^acao ad propuocodum ho-
miuiillaargumcaca, qu.T illipccfuadcodo
coouc ■ -1 pucabacfortc cx fc ipfocon-
icclu... .uns, qui iitdcm .nr imcniis
adpeccaodum fuilfccpcllcdi
Y. Aigumcoca lAa , qua: caufa: mcus
moucotcs & csresw ' ' ■"ffant,
duofucrunt. Vuum ; ,dc-
duduiaabYiiU , quod ladccouiecururus
erathomo, fimili: rnpcDei.Al-
tcrum, dilfuafioii. j^ .i .^uruma com-
minationc Dci dcfumptum , remoucns.
nc timor paua: dcfidctio fimilitudiois
prxualcns ab cfu homiocm prohibcrct.
Quorum hoc quanquam propofirtonis
crdioe priorcs oocincat , polleriorcs ca*
mco cfhcicntix partcs obtinuillcarbitra-
mur. Hifcc argumcntis iungi poltunt dux
qualitatcs fnidui arboris iliiusacicatotc
iD'!irx , fcnfus homitiis blaodc afficcrc
alliccic aprc, qux fit
bis I ^Hod/ » 1'ctari.L> ...
defiderait Vcrum hoc u .11
inter aigumcnta illa & hafcc quaitiatcs,
quod ilJa pcopofita fiac a dubolo 1 j ^cr-
PVBLICA VII. 195
fuadeodum peccatDm,qaa f alc; qualiracct
illx a Dco ioditx ad cfum tantum iliadco-
dum.fiquidem riua pcccatum obiripodier.
VI. Caufic «sfCj>j>*^'«ef , fcd pcr
dcus.fucrunt tum affcdus erga fimil:
ncm Dci homioi abipfo Dcoioficu :.
ccrtoordioc& modo vfurpaodus. (Ima- ^q^^
go caim & fimilicudo Dci graciola , ad ' '
quam homo crac conditus , ccadcbac ad
imagiocm Dei tt fimilttudinem glorio-
lam jtum affcinus natDiahs ergafruduni
boDi faporis & lucundt afpe(flus animafi
vitx coofcruaodx &: rccrcandx conuc-
Qicatcm.
YII. Vcrumomnium&fingularumil-
larum caufaium cfhcacitati vt rcliflcre dc-
buit.ita quoquc potuit homoad imagi- Ctn.i.e, i
nem Dcicoaditusjacproptercaagnitioac Col
Dci, vcra fanditatc Sc iuftitia pra^iitasi I.bh.^.x\.
extra opcraatcs rcpcllcndo &tciicieodoi
intus impellcotcs 10 ordiocmcogcodo &
I Icgi (fiiicuiquc Dci fubiicicodoi quodfi
I fccilTct , tcDtatioiftaciquaviclordifcef- ^'" ^^*
I Cflctjilliinculpam violarxlcgisimputau
aoofuiircc.
j VIII. Dco autcm nullo modo culpa Pyi/. f.f.
! iftius pcccati tranfcribi porcft , ncquc vt/4r.i.ij.
ciiicicnti ncquc vtdcHcicnti caufx. Noo
Tc efiicicoti.quia oeque pct bomiaem hoc
petpctrauir, ocque vllamhomioi vcliotus
vclczcraadhibuicadtiooem , quaillumad
peccaodum iocicarec. Non vt dcficicoti.
quia nihil ad viuodum hoc pcccatum Sc
Icgcm prxftaodam occcirarium ncgiuic
autabftulithomioi > fedfuBicicntcritlutn
ab omoibus eo requifitis inftruxcrac > &
inftru£lum coofeiuabar.
IX. IntcrccfTit autcm pcimulio diui- Gw.1.17.
na.non qua acium iliumiun& potcftati
illiuspcrmifit» Ycpotueritillumcitrapec-
catum patrarc. (illa eoim Icgisbtiooieft
cootraria , ) fcd qua illum Ubcrx voluntati
& potcotixhominispcrmifir. llla autcm £7^./. 4.
pcrminio non cftgratixocceflarix&fuf-
sd Icgcm prx ftandam negatio fcu
. ..i.. ' cnimlcgislarioniiun<ftaDco
pcc. .icntiamadfcriberct.) Scdcll
fufpcnlioalicuius efticicntix Deotnmfe-
cuudum lus » tutn fecundum potcntiam
£ b poiU-
»y4
po(nbilis,qux vfurpara peccatuma^u im-
peditct; quod impcdimcDtum cflicaz vul-
gn appellatur. Hocautcm impcdimcntum
l)rus prarftarc non tcncbatur , vtpotc po-
(itis pcccato illis impcdimcutis qux oo-
miacm a pcccandodimouetc & dctcrtcre
potcrant & dcbcbant , ncmpc imagiois fui
communicationc, lcgi"? pofitionc , pocox
cumminationc & ptxmii pollicitationc
X. Huius pcrmifTionis caufa , quan-
Dent. x<)<i>qiiam in illorum numcro ccnfcri pofllt,
qux Dcus oobis occulta cdc voluititamcn
aoobis modcdc 8c rcucrcntcr Dcia^io-
ncsinfpicicnubus , duplcxftatuipoflc vi-
AdutrC dctur. vnacinpriori,aItcrapoftcriori. II-
k1 . /••A . lamTcrtullianivctbiscnunciabimus.y»/*-
Mart.lie.i, ,, . . ,. .... ,
j milhominiptrniiJeratMrbrtrtihbertattmO'
' lit^ncpcrn.iferat , 'vtiqiie ftuendM4 em ex iffa
tvjiiiutiinisaucin — • . iferatxfruendas
nHtem quantutn ; . lium tffum , id
tft ftcundum Deum.id eft inbonum. g>M«
cvin) aiiucrfui fe pftmtttct aliquid! quan-
tnm vero tti hcnitnt jecundum tmtui liher-
T.ncHr cap ^""'pff***' Alicram vcrbis Auguftioi pro-
j^^, fcremus. JHon fineret bonua fierimale, nifl
cmitipotens etiam de malo facert poffet bene.
XI. Matcria pcccati iltius cll cfus ipfc
dcf[oduatborisrcicatixboQi& mali. qui
fua oatura indiffcrcns c(l , & homini io
caou copia fruduum bonorum & vario
rum facilccuitabilis. Vndc mira Dci bcoi
gnitas& comitasclucct . quiobcdicotiam
crcarurx fux cxpcriri voluitinaduqucm
facillimc omittcrc potuit citra naturx no-
zam,imo & citra Toluptaiis dctrimeotum
Quod iplijm Dcus ngniHcaflc videtur,
quum prxccptum hoc modo pioponeret .•
Gfn.1. \6. omni arbore horti comedendo comedis,
* 7* ult de arbore fcitntia betti ac maU ne» comt-
des.
XII. Forma vcro pcccati illmscfttpfa
I. loan. 3. 4. , quat adlui ifti compctic qua lcgc
vctitus cU. Qui rcfpcdus quia adtoi liti
adhx/itabcotcmpoicquo Dcusillom lc-
gc ctrcumfcripfit, cffccit vt a£tus omittcn-
dus fucrtf. Maius coim crat malam mo-
ralc . quodillipcr Dci prohibitioncmad-
hxrcbat . quamttoounniludnaturalcfuit
quod adtuuQcratpct natufam. ku: ctiani
lACOBI ARMINIT
in bomine imago Dei > fccundum quani
magisabhorrere dcbebataba£lu illo, quia
pcccjtum illi abhxrcbat, quampcroatu-
lalcm aflc^um inclioari adacflumipfum.
quia booum aliquod ipfi couiundlumcf-
Ict.
XIII. Fiois pcccato ifti poni non po-
teft. Malum cnim pcr fc fincm non habcc,
Ttpotc qui fcmpcr booi rationefai habcc.
Aiftus autem fiois funt, tum vc homo Cxmi-
litudincm Dciaflcqucrctur in fcicntia bo-
ni 6c mali,tum vt(cofuiguftus& vifusfa-
tisEicctct.SimiUtudiocm autcm illamnon
cft arbitratus fc coofccaturum ■ a-
tum quatale , fcd pcradluin qii ilis
cft. Tcrminum autcm fcabct qu. ii-
uioa dctcrmiuatio circumpofuit , cumque
dupUccm , vnum naturx pcccati coouc-
oicntcm fccuodum fcucritatcm Dc i , alce-
rum pcccatum craofccodcotcm . imu illt
conttaucnicotcm fccuodum gratiam 6c
miicricordiamDci.
XIV* Ez hifcc ica pcrtra^acis iudicium
fieri pctcft dc grauitatc pcccati iftius, qux
io hifcc quatuerpotiflimum vidcturpofi-
ta. I. quodiittranis^rciriolcgisnonparti-
culaiis , icd vniucrsc obligationcm homi-
ois crga Dcum contcftantis & obedien-
tiam czploraotis : cuius contcmptus foc-
dcris cum Dcoiniii & obcdtcotixcz fce-
dcrc dcbitx tcouociacioncm m fc habec.
1. Quod homo in ftacu ioccgritacis confti-
tutus&tamczccllcntibus j nsDcij
iuftiiix & iandtitacis dotilu. . 1 .uorna-
tus,idpcccatumpcipctrauit. j.Qupd cum
tanta clfct non peccaodi ^ ifte prxfcrtim
adu,faciiitas,tamen a pcccaco illo nooab-
ftioucrit. 4. QupdlocolaniJ^ificatoincy-
pum paradiii calcftis, illud pcccacum ad-
mifit. Suot oonnuiia alia(| a-
tum adgrauare pofluot , vi.uii. ^,.. 4 :Ila
com pictilquc aliis peccacis commUDia
habctjooo attingcmus.
XV. Eftc<fluspcccatiiftiusproprius&
immcdiatus fuit oumiois offcnfio. Quum
cotm pcccati fbrma fit crao(grc/Tio lcgis,
ilbprimo & immcdiatc impiog
lcgislatorcm , & impingit ciim uiuu.iLiU;.
illius , vtpotc qui volucrit lolcgcmrtMm
Rom.
X7'&
Gtn.
U-
verr < -.
4. Effc&x
pcccaiL
t . loan : .
DISPVTATIO PVBLICA VIII.
Cfn.i.xy.
Luc. iy.x6.
jRtf.8.14.1;.
t.Cor,i,it.
fionlii^iagt : vndeHi^lamiram coDcipic>
quz cll pcccaci (ccundum e/^c^t um . fiz iia
vcto icquitur illatio pocna;,qux Iiic du-
plexcll. I. rcaiusmortisvcnulque. t.pri-
uatio raiKriicatis 6c iuilitix illius primzuxj
qua; quia cranc cffcdla Spiritus iiQ<\i io-
habitaocis in horoinc * pcrmanere uon dc-
bueruot in homioe . qui ex £iuorc Oci cx-
cidcrat. & luiniUiu&incurrcrat. Spiritus
cnsm lUc fauotis bcQcuoIcntizDcicfl
figaaculum.
XVI. Totumvcrohocpeccatumnon
cfl proprium primorum huminum , fed
communc totius geaeris & omniumpo-
ilerorumt qui tum lempont cum pecca-
bantidiialumbisillocumcrjnr, & poflca
oacurali propagaciouis modo fecunduin
primzuam bcocdicliooem abillis dcfccn-
derunc. Omnts tmm in AdAmo peccnr»nt.
Quarc eciam quidqutd iliatum cll pocnz
pareatibusptimts , cciam poftcritarcm ©•
mncm petualjc & vrgct , adco vc omnes fi-
lii irz unc nacura , rci condcrtioacionis , &
mortis tum tcroporatiar tum xtcrnx.dcni-
que vacui originarix illiusiuftitix &iAn-
^itatis : Quibus malis opprcili maocbunc
in xternum, nidex illisltbetcnturpctle-
fum Clinflum; Cui fitgloriaiu fcculj.
THESIS VIII.
Do
Pcccatis AAiialibus.
Kejp. Casparo Wiltens.
I \7T Theologiac Philotbphi propier
V vocabulorum pcBuriam (xpius Ijr-
nonyma diltincuerc & voccs latiorc vcl
ftriifiiorc ngnincationc accipcrc cogun-
niTiquam carum natura&ecymologia pa-
titur : fic in bac materia. PeecMum AHHale
quanquam ctiam pcccaio primo Adanii
compcrat. tamco vulgo diltiniflionis ac-
curacioris gtacia pco co cantum fuinunc«
quod homo cx nacurx fux corrupcionc ab
co ccmporc quo ractoac vci nonir, pcrpc-
crac,& dcfiDiuac. CogitMum,dtiiii,fn[ium,
contrnltitm Dei, vtl eoiitati, dtc7i,fa{ii,Uge
'95
illA mtindatiomijftonem. aut brcwius, PtteM'
tumejitranfgrejiioltgii, quod loanncs, yna ,
vocccompofica*»»,u<«f explicauic- ' '^^'
II. Nam cum lcx ficprxccptiuaboni,
& prohibiriua mali > nccciranum ci\ , ooo
cancora a6lioacm,fcd & adlioms negle-
iflionero pro pcccacoccufcri.-vndcontur
prima pcccaci diftiniflio, iaCommi
qoumadtusprobibicusperpccrarur.vc m -
tum,homicidium,adulccnum,& Omtjfit-
»<^,cum aba<^u prxfcripco abftioecuc, vc ^
quis magiftratui honorcm dcbitum ooo
exhibeac . paupcri pco facultacibus nihil
largiacur. EccumLexficduplex.alialcxo- ^'^^ i-7-
pcrumpropriclcxdi^ . &Iexfidci, qax
cft EuangeliumgracixDei,hiacpcccatum
cft v«l quod coutra Legcmcommtctttur,
▼el quod concra Euaogclium Chtifti. Hr^.i.j.j.
Quod concra Legcra committitur, irain
Deiiapeccatoicsprouocac, quod cooua
Euangcliura , clfictc vc ira Dct fupcr ncs
inaaeac, illud mereado pocnam.hoc nero-
miccacur pocna impediendo.
III. Detndc pcccacum aliud cft per ft,
aViad ftraccidens. Prz-yf pcccacueft omnts
cxccrna vcl inccrna adio legc piohibica,
vcl omnis adionis lege maodatx ncglc-
^lio. Feraccidcns pcccatumcftvclinuc-
ccflaciis & lcge adftridlis . vcl in adiapho-
rii. In occellariis, vel quando aduslcgc
prxfcriptus non cum debiris circumftan-
tiis prxftacur, quale cft clccnTpfy nam darc
vclaudcnsabhominibas, vefquadoaiftus ^***
legc prohibicus non cx debica caufa& m
luilutn fiaemomiccitur ; vcfiquisiramad
tempus cohibcac vc vindi»rtam cxcrceac
crudeltorcm.in adiaphons, cum quis iis ^'"'^■^•^S'
vcicur cum fcandalo infirmorum.
IV. Diuidicur eciampcccarumracioBC
obicifti pcrfonalis in quod pcccacur , cllq;
vel iaDeum , vel io ptoximum, vei in oos
ipfosiiuxca id quod dicicurab Apoitolo,
GrattaHtifAliitaruiUttxttomnibmhomtnt- j-^f^ ^^jj,
bm, "Jt ahnegata imfittatt,^mundanu ctt*
pidttatibui ttmperanter, o» iufle, ^j>ie viua •
miui»prt.jcniiJeculo : vbi temferantiaad i-
plura homincm.////?/;Mad proximum,/>r-
tai ad Dcumcomraodcrcfcrcur, quxcc-
iam coraprchcnia dicimus io iftis duo-
Bb X bus
i9<? lACOBI
busprxccptis.Diligc Dcam fupcromnia.
& proximum ficuttcipfum. Vtut cnim ia
dcccm przccptis antum quod Dco &
prozimo Hcbcmusprxfcribi vidcatur , ti-
mca idipfum cias ci\ mwx, vt prxAari
ncquc4t ab hominc «quin & iilc fibi tri-
buat quoii fibi dcbcr.
V. Diftribuirur prxtcrca pcccatufncx
caufa.in pcccatum tgn«rantu, infirmitittu,
mnlttiti , ntgligtntii,. Igitoranti* pccca-
rum c(l quando quis id quod facit igoorat
i.T/w.i.j. cflc peccatum .• lic Paulus pcrfccutus cfl
Cbriftum in Ecclcfia ipfius : Infirmitatu
qaando cx mctu qui ctiam in fottem vi-
rum cadit, vcl cx aliquo alio vchcmcniio-
rc afFcdu & animi pcrturbationealiquid
* •*''-70 patratur; fic Pctrusabncgauit Chnftum,
'•^^'""•^'•'^DauidaNabalcoffcofus.adillumciufquc
* * domcfticosoccidcndosprofciluscft.- £a:
malitia , quando dcllinato animi propofi-
10 & dchbcrato coofiho aliquidadmitti-
Mat.2,6.14. tur i fic ludasncgauitChriftum, fic Dauid
if' curauit occidcndum Vriam ; Kegligentii,
x.SMm.n.i^ quandoc[uisapcccatocirajmfi(lcntcprq-
Cal.(,.i. occupatur aotcquam dc fadoapudfcdi-
Hel/.it :. fpiciat, qualcdicctur Pauli aductfus Ana-
-4<7. ij.;. niamPontificcm, fiquidcm in co pcccaflc
dicatur.
VI. ABiniscridiflributiopcccatiinid
qaod efl contra confctentiam , Sc quod non
ejl coutra confctentiam . Contraconfcien/sam
tCi quod cx malitia & dclibnato animo
pcrpctratur,*onfcicnti3m vaflans , & co-
ufquc Spiiitum S. ( fi a fanitispcrpcrrctur^
Tfal fi.i;. contriftans, VI 4 fohia fua fundionc du-
ccndi illos 10 rcdlam viam > tc cxhilaraodi
illos io coofcicotiis tctlificatioor fua in-
tcrna, dcfiftat. & ilIuJ '(s^T iUz^^ coutia
confcicottam dicitur, quanquam latc fum-
pta illa voccctiam pcccatum quodcxin-
fi " intc . ccrtatamcn 6i adfadumadpli-
<tia prxcuntc patratur , cutracon-
fcientiam dicipodTct. Pcccatum noncontra
eonfcientiam cit , vcl nullo modo , quod cx
igoorantia iuris patraturaonaffcf^ata fcu
q axfita, V t qui fcirc ocgligit quod fcirc po
tuu .- vcKaltcmnoo primomodo id, quod
citcx pnrcipitaotia, cuiuscaufacfl vchc-
mcas & aoa prxuila tcnutio , quale cd
ARMINII
przpropcium iudicium Dau;uii io^ Mo- ^ SMm.i4
phibofcthum produdium ab accuutiooc .*
Sibz grauiflima & incidcotcio idtcmpas
quoDauid fugicbat, quod vcrifimilitudi-
ncmattulitmcndacio. Quodtamcnfcmcl
patratum contracoofcicntiam noo cA , id
talc euadit , fi firpius patrctur & homo ac-
gligatcorrigcrc.
VII. Adiuogi potcddiuifiopeccati cx
caufis cum rcfpcdu ad obic<^lum rcalc cu -
! ca quod pcccatur:c(lque vcl cupiditas car-
I nis , vclcoocupifccotiaoculorum, vclfa-
ftus vitz, id cft, vcl voluptas fpeciatim di-
I ^a , vct auaritia, vcl fupctbia , qaz cx voo
I footc ptoprii amoiis,fcd inorjioati pro-
• ucnicnics , tcoduot diAindum in bona
liuiusaoimalis vitz, hscin hooorcs, lOa
io dtuiiias , illa in ca quibus fcofus cxtcrui
pcrfcoblcdanturi cx qaibus otiuat.:i tlla
carnis opcraquzab Apofloload Gai. ^.19.
io.ir.CQumcrantur,foit^cxccptaidoto»
latria } dc qua tamco an oon ad vnam ac
iflis caufis rcfcrri polfit , difquu i potcfh
VIII. Diuiditut ctiam pcccatum io f 'e-
niale & Mortale: fcd illa diihibutio ooa
cil cx oatura ipfius pcccati dcdu£la,fcd pcr
acc:dcDS cx gratiofa Dci zQimatione.
Nam omnc pcccatum cfl fuanaturamoc-
talc > boc c(l quod mortcm mcrctur : aam
gcnciatim dicitnr dc pcccato quod fti- ^ff^i.ii
pcndium illius mors fit , quz ctum iofer-
rciur,fiquidcm Dcus vcllctcum {eruis fuis
intrare iniudicium. At vcioquodpccca-
tum vcni.ilc dicitur, (.xco<.Aquod Dcus^
illud oon vult imputarc fcu flatucrc pccca-
tutu fidclibus, fcd coodooatc; qaamquam
hoc difciiminc vt dcnonnulliscxpriiram
paiiitcntiain poAuIct, fiipcr aliiscootca-
tusfithocdi^o. Errorei ifuii inteUigit f ah P
cecu/ttsmeu ' v^. Kcquchic
tantopc;c ci. nc ex pcccaci
.ii^giiuatiooc io dcfpcratioocm iocidaDC
homiocs,quam vr in ncgligcnttam & (c-
curitatcm cx cius extcouatione ; tum quia
i:omo mjgis in hanc quam in iilam pro-
pcodcc, tum quia fcmpcr prxfeos cfl di
ilum illud , Nolomortem tnorientu fidtd, EzMclt t»'
pcccatoris. qui pcccato fuo morcem roc-
tuit j fed vtconitmatur O" vit*'^
IX.Ncqae
s
DISPVTATIO PVBLICA VIII. 157
IX- Ncquc tdco quod omois peccaci
ftipcadiumiTioitem dicimus > paria Faci-
muscumScoicispeccaca : prxcsrquamc-
nim quodid multisScripturz lociscoafu-
cacut,cciam dmcrficact obic^orum in qux
pcccacur.caularum cx quibus pcccacur , &
legis in quam pcccaturaductlatur.Quin &
l^acaarum ia ipfa morce zrcrna diiparicas
t SAtn. 1 .1 f . idipfum falfum cHc cuincir.Grauius cft dc-
li<ilum inOcumquaminhomiacm>quod
clata manu fic> quam quod per crrorcm,
rem, quodcontra legem vccantcm quam
Mat.ic.i}. prjccipicnccm : & grauior poina fucura
Chorazitarum & Bethfaiditaru , quam T j -
itorum & Sidoniotum. Aucrtcrc quidcm
ifto dogmaic fuo conati funt hominct a
pcccanJo Scoici > fcd conacu non modo
truftranco > veiumctiam damnofo quum
dc hominca pcccaco in rciflam viam rcdu-
cendofcuo dclibaatur.
i.Uh.^.\6. X. Ficcciamin Scrmcaramcntiopecca-
txsdmorttm , quod (peciatim iic dicicur,
quia omntbus qui id perpcrrarunt mortcm
ceitamrcipfaiDtcitj & pccau non oti mor-
ttm quod iJli opponitur: cum quo pari paf-
(b incidit diuifio pcccaii in raniJf$biU cr
irremifibile. Pcccatumne» (tdmerttm^
remtjptile dicitut quod & potcft habcrerc-
fipirccDtiamfubfcqucntcm& ficrcmitci,&
mulcis pct paaitcntiam fuccedancam cft
rcmifTum > qualcilludcllquod iofilium
hominisadmittidicitur. Admortem vcl
irrfWf//iii7<cftquod nunquam habct par-
nitcDtiamfubfequcntcm , vcl cuiusauiftor
ad pocniicniiam rcuocari ncquit ; qualc cft
AIM. 11 . 51. jjjmj quod peccMum vcl bUjphemitt tnSpiri-
Lhc.\ z.IOi /;i;„5;i»(7«/;>dicituf : dcquodiciturncquc
in hoc nequc ia futuro fcculo rcroittendu,
qua decaura& pro illo peccatonon dicit
otandum cUc loanncs.
XI. Quamquam autcmpropiia pcccaci
in Spiiicum S.iatio &nacuia difhcilUmz fic
cognicionis . tamcn illos fcqui malumas
qutidquamgrauidimc definicrunc > quam
quifcx cius fpccics ftatucndo irremifftbiU
coa(fli funt cxplicarc in nonnullis fpccic-
busptoco quod cft diJficHlter o» r.%ro rt-
mtttit vel> tx femereri vt nen remitt,uur.
Cumillisitaquc dicima$pcccaciun in
ricum S. pcrpecrari , cum quis diaiaae veti*
caci, & quidcm Euangclicx, cuiusRiiguii
(ic pctftringicur vc ignorantiam caufari nc-
qucar, tamcu dcftmata malitia renftic, ia
hocvtreGftat. Quod pcccatumoon idco
in Spiritum S diciiut quod non (it in rati5
& in Filium.quomodo cnim non pcccet ia
Patrcm & Filium quiin Spiritum vtriufque
pcccat ? fcdquia aducrfus opcrationcm
SpiiitusIandli>conui(ftioncm ncmpe veci-
catispcr miracula , &mcntis illuminatio-
ocm commitcicur.
XII. Caufavero curpeccatum illud ir-
remillibilcdtcacur, & qui id commilit ad
pocniccntiam non poflic rcnouari > non cft
Dcitmpoccncta , quanpcrabfoiucinimam
fuam omnipoccnciam ifti homioi pocni-
tcntiamad vitam dare>& ncblafphcmiam
iftam rcmtttcrc Dcqueat : fed cum alicubi
ncccllum fit vc fiftac milcricordia Dci, ccr*
minis ipdus iufticia & xquiracis fccandam
prxfcripcum (apicncix circumfcripta,quod
Dcusillum qui camhotrcndnm flagicium
pcrpccrauic , &fpiricum gracixconcume-
Jii affccic , prorfus indignum xfttmer,
cui conucrccndo fuambcnignicaccm & c-
iuidcm Spiricus S. operacionem occupec»
nc vilcm illam babcrc vidcatui, & tp(e
homiucpeccatorc imo tanto pecmorc la-
digcrc-
XIII. CaufacflScicospcccaforumadua-
lium cft homo cx Iibcra fua volutatc. Cau-
fi <M«»>J cft propcnfio noftia origi-
n.i^>^ luidquod Icgidiuinx cftcoirarium;
quani pct carnalcra gcncrationczn ci pri-
misnoftiisparcDtibns contraximas. Cau-
(x «t9«B»wc«Z"wfuntobicda & occafio-
nesquxad pcccaudum foUicicant. Macctta
fcu matcrialccftadtusfccundum naturam
booi racioncmhabeos.Foimaiea formale
cftlceistranfcicffiofcu«»»/«('^ ' carcr,
quta pcccatum «^(7:«cit,qui .. ^rratA
(copo.Obicdum cftcommutabilebonam
ad quod homo cum ioclioac dcferto in-
commutabiit bono pcccat.
XIV. Effcda vcro peccatorum atliua-
lium func calamitatcs omncs 9c miferias
huius vitx, tummors tcni^<oratia* dcniq;
morszteroa loobduia-.is vcro & cxcxca-
B b j tis
19» lACOBI
tis ctiamprxccdcotium pcccarorum cffc-
Ausfuatpcccaca coDfcqucotta.
THESIS IX.
Iu(liu.i 6ccfticacia riomdciKix Dci
mmalo.
R^jf. RODOLPHO De ZyLL.
I. INtcfcaufas 8c prztcxtus quibus hu-
Imana tum igoorjntia iodudhi , tum
pcrucrruasabufa cft ad ocgandam proui-
dcntum Dci, nonpollrcmum obrioct lo-
cum raah , hoc crt , pcccati io munJum c-
Mm. lo.iS- grcflusjk mircfcrtiliscxubcrantia.Qiium
F/mI 147. f. ^^^^ Sciipturaducc& natura tcllc Uatu-
Apoe.j^.i. endum fit Dcum cflc booaumjomDifcium,
R*w.i.io. poicntiflimum,idque omnib. qui aUquam
diuioitaiis conccptam animo noiioncm
habcnt,ritpcrfu3fiilimura;cxcoconcludc-
bant illi,malumfub his tnbus diuinx ma-
ic(Vatis conditionjbus cuenirc non potuil-
fcfiquidcmDcus omnia prouidcntia fua
admioiilrarct , & dc malofccundumiUas
Dacura;fua:proprictatcscuraic vcUcc: id-
eoquecumcucncriicamcn, omnioo pro-
uidcnti.-im Dcincgandamcirc.Pr.Trtarcc-
nim otiofumDcum&icrum mundanaiu,
prxfcrcimquibuslibertasarbitrii crcaturx
ratiooalis intcrucnit , ncgligentcm (Yatoc-
tc,quam boniuris,(apicntix,potcatiz dc-
cus illi adtmcrc. At ocucrum ncccHc cn'c,&:
tria illa maieflatis fuprcma; decoramcDta
vnacumptouidcntia Dco faluacffc poirc,
commodo elHcacitatis Dci circa maluin
cxplicatio doccbic
II. Cui paucula fuodamcoci vicc prx-
ftrueodadctpfo roalo. i. quid fit propric
peccatum. z. quod ponibilc fucrit illud
pcrpeuatiacrcatura racionali & quomo-
do. quodfummij m.ilumdari nrqucat,
quod Dcmpc cmn fummo bono cx arquo
conteodjt, vt Manuhxt (lacucbaoc , alu)-
2ui omnium maloiu , qusecxcogiiari pof.
int.fammumcftiplam , dcquoagimns,
pcccatum: liaCtcloquiljccaCYUCum
ARMINII
& folum,tcliqua enim noh mala, fcd alica?
mal.i.
III. Pcccarum propric cft abcrracio a
norma , qux norraael^xquicas iomcace
Dei prxconccpca, & mcnci crcarurx ratio-
nalts pcr tcgislatioDC cxprcfla , iuxta quana
fisclt vcilla vitaminflicuacquaiccriara
nicovcrbo fcdcompofiro a Ioh;ionc dcfi- t.IffMf.^ 4-
ntturava/tiM.i.e. lc^iscraofgtcHto : (lueilla
przccpciuaficbooi . (Tucmali prohibtciaat
vodcmalumcominionisaducrfushac, vcl P/i/j^ ij.
omiillonisaducrfus illamlcgcra pcrpctra-
rum. In peccato autcmduo conlidcraada
vcntunt:ip{«aclosquibonir. racio*
ncmhabctilubadluaut & cl i . acmab
adu comptchcodimus: & KPettU quz ma-
li moralis viccraobtinct. Aclus matcrialc*
formalc pcccati dici poccd.
IV. Pcccatumvcro acrcaturatationali
pcrpctiati potuit:aam qua crcacura dcfice-
rcafummobonopocuic , & alficierganii-
nusbonum , adumq^ quo ifto potiripof-
fct: Qua rationalis inccUigcre potuic,& fc-
ctindumDcum (ibi viuenduracilc. &qua:
illa xquitas c(rct,fccildum quam vita ciuf-
quc actioncs fpcciatim inftitucndx cflcaf.
Quacrcacura racionalis, lcxilha Dcopont
potait, imoexxquo& ludodcbuit , qna
vctarcturafummobonodcficcrc&aftutn
illum quamaisn.i:uralicc[ booumpatrarc.
Modus 10 arbitrii Iibcrcatcctcacurx ratio-
oaii a Dco tribuca , poficus e(l , fccundutn
quam lcgi dcbicom oblcquium pixdare
potuic auxilio gratix , vcl cius limiccs vi
propriatraniilirc.
V. Quum vcro fummum malura dari ne-
qucachioc clarccquaoquam malum booo
iiccoQcrahum, camcD booi, quod fummil
dlTniucrfumordiacmcxccdcrc ooo pof-
fcquinab illoip(bfuinmobono ioorainc
rcdigi, & (icad bonum diri£;i pofllcj pro-
pccridius booi Ijpicotiam inhuitam , qtia
nouic quid denulo(icri po(ric,&potcciam,
quapotcllhocdcmalo(accicq< '!o
crcacorts &:(ummiboot otdiaearcvj
bitur. Exqml'
appatcarpiouiJi..... . 1
DISPVTATIO PVBLICA TX. 199
rioocm. Sicimpcdica Hicrofolymorum ^ Rtg.j^.
expuonario , flc Hclix ad Achaziam abdu- -'^tg-^'
dioiiflic ccorics & oAoagtcs millc viris
<ibangcIoczfis , hic bisquinquaginca ab
igncconlumpcis. i. cfl pcr poccnciX abla-
cioucmvcl dimioucioncm. Sic impcduos ij 4
Icroboam nc Ptophccam Dci appichcndc-
rccipcrarcfadioncmmanusipnus. Sicim-
pcditur pcccacam nc dommium cxcrccac
inhomincm.cum corpus pcccaci cocrua-
cur & abolccur. j. cftpcrpoccnriarmaioris
vclfalccm .xqualis oppofuioncm. Itaim- i.Chron. 16
pcdicus Vzzia nc fuffircc lehoux obfi- iS.
Acntibus Sacecdoribus: ita &caro impe- Oal.^.jj.
ditn ' quod vulri quia fpiricus cd* i./t'^»- 4>4*
cufi 1 js catucni,& illc qui io no-
bisctl,cilfoniorquam ille qui clc in muo-
do. 4. cft pci obicfli fubdudioncm. SicJ^^"-9-S9'
impcdicifxpc ludxi oc Chtido uocercnt,
quurubduxicfcc mcdioiUorutii, ficVm- jlil. 13.10.
lus pcr cribunum Iud.xis , qui ia ncccm
ipfius confpiraucranccrcpcuscft.
IX. Impcdimcntum ponicur voluncjti.
cum argumcDto ahquo ci pctfuadctur oc
vchrpatrarepcccacum. AigumcDca auccm
quibus voluQcas mooecur ad hafcc trcs
ciailcsrcfctimus. Auc cntm fumunturab
imponibih vcl didicih,auc ab laiucuodo*
locommodo . inutili vcl damoofocciamj
luntati crcatur*r.itionah's, quxtiiacriam ' auc dcniqucabinhoncfto»ioiufto,indcco- j^^^^
in impcdicntc coofidcranda. Impcdimcn- ro. i. argumcoto impcdici Pharifari &
cumpoccftariponrucft, quo adlusahquis Sctiba.' (jcpius,ncinanus violcorasChrifto
porcftaticrcaruiartatiooaUs adimitur , ad ioiiccicDi:cxiilimalianccaimillum a po*
qucrr r 1 .!> '■•milla afTcclumhabct . & pulodcfcufumiiitj ' -.'hccam
▼ircs quacircumfcriprionc fit xftimabaur. liodcrn , - Ifrac- Hf/.i.<;.7.
vt crcacura adtum illum (iuc pcccaco pa* j htx neadamacorcsfuos , fjlfos Deos>abi-
trarc ncqucat, caqucfic pcrlegislacioncm. lUiccnimD' m,&Tiamad
^ccircumfcriptos cfus de aiborc boni &; ; • ^ .. inistcpiuit , lu .. uasfuascoofuc-
tas inuenirc poficnt: fic fnn^ti a pcccan-
do abftcrrcotur , q icnt impiosia
viis loiquitatis & ji i. i.ar- ■^;'/' ^/-
gumcoto frarrcs lu..^ , 1 oc il-
lum ucctdcrcntquum pcc veodihonemil- ^7*
liusfincmfuumsiicquipoflcat:ficIob im- i<^P'5^-^'^
dcbuinTc, qao miousrealum icrcaturali-
bcra pacrarcrur,fcquicor ciiam cx malo in
muaaumiogrciroj&eoufquc iogrctfo , vc
cocus mut]dus io maloiaccar, prouidcciam
I 7*4». ij. Dcidcftruiooo poflc : Quodlaciusporro
dcmooftrabimus , iplam proaidcocixDci
circamaluii^ cflicicociam pcrrratflaoccs.
VI. EfiicicnciaDci circapcccaru.quum
io illo vc didum,3(flus vcl ccflatio ab actu,
& m,'nftiu coofidcraoda fior,cooccroic com
aftum ipfum cum vitioficaccm cius:& qui-
dcm fiuc priocipium pcccaci, fiuc progtcf-
rumilIius,fiucdcoique cxrrcmum cius &
coofummationcm intucamur. EfficicDtia
quxcirca ioiciumcoofidcracur, vclimpc-
fllitio velpcrmifliocft :cuiaddimus admi-
fiiftratioucmargumcncorum & occafiooc
■ad pcccatumiociuotium : Qozcircapro-
grcflum ditcClio & dcccrminutio; qux cir-
cafincm & rcrminuinpunitio & rcmillio.
De concurfu Dci quaudo quidcm illc ail
aAumt3otumcft>quaac^us & oacurjliccr
boous,a^crc fupcilcdcbimus.
Ier.p.}t-)i' VII. PrimaDcicirca malum cflicicntia
eftimpedicio velimpcdimcDci policio, fiuc
illud fufficiijDsfiCjfiuc cfficax. Conucnit c-
nim boQo vc malum , quaotum fas cflc no-
uicimpcdiar.lmpcdimcocum .luccm pooi-
' fur, vcl poteftaci, vcl poccotix , tcI vo-
,11.45.
mali, cumcfus atiarum coaccdcrctur; &
hxcimpedicio eft peccaci qna tale : & a
Dcopori- irnrxrarioQali,qua ilhias
elt&poc . . .;Ujm.
VI II. Impedimcocuro poccocix poficum
eft quo cflicicur ne creaciira a<flum , ad
qucm pr.Tft.iDdum affedionem habec &
•rircs, cirra lioc impcdimcotum , fuiKcico-
tcs.pacrarcpoflic.Illudaacempooitur qua-
nodi.s. J. cft pcrcrticicorix & vitx,
V - iundaniencumltincpoccucix , abia-
pcditusncpt
uiiafcicbac
quxtfl"ccpoi I., . , hxrcdicas
cxcclfisiu illosqia oculosadukctiopJcnos
habent. 3. argumcnto iiipcditus l^!*.phu», Grn. j 9.S.9.
oeicaduhcnoturpicommacularccttnpc- 1.*^ - ^-v 7
duus
19» lACOBl
tis ctiamprarccdcniiuni pcccatorum cffc-
AusruncpcccAtacoDfcqucDtta. '
THESIS IX.
luditi.i ^rcfficacia Promdcntix Dci
inmalo.
Kcjf. RoDOLPHo De Zyll.
I. INtcrcaulas 8c pritcxtus quibus hu-
Jmana tum ignorantia indud^a » tum
pcrucrfitasabufa cft ad ocgandam proui-
dcntiam Deii nonpollrcmum obiinct lo-
c ili , lioccfl I pcccati inmuudum c-
Af4/ jo tS.i, i mirclxrrtilK exubcrantia.Quum
Fj^l. 147. f. Sciipturaducc& natura tcftc rtatu-
jffoc.^.^. cndum flt Dcum cflc bonnum,omnircium,
R«m.i'io. potcntiffimum.jdquc omnib. qui alic^uam
diuinitaiis conccpram animo notioncm
habcnt,ficpcrruafi(Iimum;cx co condudc-
bant iHi,nxnlumfub his tribus diuina:ma-
icftatis conditionibus cucniic non potuil-
fc, fiquidem Dcus omnia prouidcntia fua
adminiftrarcc , & dcmalolccundumillas
naturxfiucproprictatcscurarc vcllct: id-
coc^uccuxncucnciitcamcn , omnino pro-
uidcntiam Dci ncgaodam circ. Prxftarc c-
nim otiofumDcum icicrum mundanaiu,
prxfcrtim quibuslibcttasarbitrii crcaturx*
rationalis intcrucnit , ncghgcntcm ftatuc-
tcquam bonitatis,(apicDiix,potcntiz dc-
cus iUi adimcic. At ncutrum ncccHc circ,&:
tiia illa maieftatis fuprcnruc dccoramcnta
voacumprouidentia Dco faluadleponc,
commodo cfiicaciratis Dct ciica malum
cxplicatio doccbic
II. Cui paucula fuDdamcoci vice prx-
ftrucndadcipfo m.ilo. i. quid lic pcopiic
pcccarum. i. quod pofnbilc fucrit illud
pcrpctrariacrcatura rattonali & quomo-
do. 5. quodfummii maluradari ncqucac
quod ncmpecuin fummo bono cz xquo
contcndat, VI Nt V ' - -i ■- • . -i.,^.
qui omnium m.;. of-
kint.fummumcftiplum » dcquoagtmns,
pcccaturo: &,(i ftiidcloquihccacvmcum
ARMINIl
& folum,tcIiqua cnim noh mala, fcd alictii
mal.!.
III. Pcccarum propric cft abcrratio i
norma , quac oormacftxquitas inmcatc
Dci prxconccpta, & mcnti crcaturx ratio-
nalis pi:rlcgisIationccxprcfl*a , iuxra quam
fiscli vtilla vitaminftuuat,quarcctiam v-
nicovcrbo fcdcompofito a lohaonc dcfi- '•'"'•♦'•3 ^
nitur«»«iu«.i.c. lci!5Stranfricflio : Cucilla
prxccptiua fit boni , liuc nuli prohibitiua,
vndcmaIumc6miflionisaiiucrfushac, vcl Pfsl.f4. if,
omiflioaisaducxfus illamlcgcm pcrpctra>
rum. In peccato autcmduo conndcranda
vcniunt:tpl« aclus qui boni naturalis ratio •
oemhabctifubaduaijt & ccflatioocmab
aClucompcchcodimus: &: «'«/«iixquxma-
li moialis viccm obttncf. Adus matccialc«
« formale pcccati dici potcft.
IV. Pcccatumvcro acrcaturaracionali
pcrpctianpotuit:namquactcatura dcficc-
rc a fumino bono potuit , & aflici crga mi-
uusbonum , adumqi quo iftopotiiipof-
fct; Qua rationalis incclfigcrc potuic,& fc-
candumDcum fibi viucndumcflc. & qux
illa xquicas circtjlccadum quam vica ciuf-
quc actioncs (pcciacim infticucndx cflcor.
Qua creacura rationalis, Icx illi a Deopoui
pocuic, imoexxquo & lufto dcbuic , qua
vctarcturafummo bonodcficcrcScadum
illum quamaisnaturaliccr bonum pacrare.
Modus in atbiirii libcrtatccrcaturx ratio-
oali a Dco tribuca , politus cft , fccundum
quam icgi dcbicum obfequium prxftarc
pocuic auxilio gracix , vcl cius limiccs vi
propriatranfilirc.
V. Quumvcrofummummalumdarine-
qucat.hioc clarct,qaanquam malum booo
htcontraiium, tamcnboni, quod fummil
cll vniucrfumordiucmcxccdctc non pof-
fcquin ab illoipfofummo boao ioordiac
rcdigi, &ficad bonum dtri£;i poflic; pto-
ptcriftius boniljpicntiaminfinitam , qna
nouicquiddcmaloficnpofli:,&potctiam,
qua potcft hoc dc malo Uccrc quod dc itlo
hcci poflc nouit. Faciuquc peccatum voi-
uc:'' ■■• ' ' ■ •" -
crc.i .
bicur. Exquibusomnibuspofitis. qumn
appaccacpiouidcouam Dciuitcrcc '
DISPVTATIO PVBLICA IX.
199
dcbuKTc) qaomiausroalum icrraturalt-
bcrapacrarcturjfcquicur ciiam cx maloin
munaum iogrcflo,& eoufque iogrcflo > vc
cotus mundus in malo i.iccac> prouidctiam
i Umh. y.if. DcidcftruinonpolTc : Quodlatiusporro
demoo/lrabimusi ipiam proaidcncizDci
cir:amalun': cfficicntiam pcrtraiflaoccs.
VI. EfiicicntiaDei circapcccatu,<|uum
in illo vt di<!^um,a^us vcl ccnacio ab a<flu,
8c i'ttuiu confidcranda nnc,concccnic tum
a^um ipfum cum vicio/icaccm cius:& qiii-
dcm liuc principium peccaii, Huc piogicf-
rumillius,flucdcnique cztrcmum cius &
coQfummacionem incucamur. EfHcicniia
quxcirca initiumconfidcracur , vclimpc-
«litio vclpermifTiocfl :cuiaddiinus admi-
fiifltationcmargumcntorum ft: occaftooc
-adpcccacumiocicantium : Quzciccapto-
^rcflum dircdio& dctcrmin:4tto; quxcir-
cafincm &rcrminutnpunicio & rcmiirio.
L^c concurfu Dci quaitdo quidcm illc ad
a^umiantumcfl, quaadus & nacuoliccr
bonus.agcrc fupctfcdcbimus.
Irr.^.ji.jj. VII. PrimaDcicirca malum cfHcicncia
tioncm. Sicimpcdita Hierofolymorum ^
expugaatio , & Hclii ad Achaziara abdu- -'Rtg u
^ioiiflic ccncics & odloagics millc viris
«bangcloczfis > hic bisquinquaginca ab
igncconlumpcis. t. cflpcrpoccniixabla-
cioaemvcl diminucionem. Stc impcdicus i>-R<'^. 4
lcroboam nc rtophccam Dci apptchendc-
rcc.pcrarcfadioncmmanusipfius. Sicira- Rem.C.6.
pcdicur pcccacara oc domiuium cxccccac
in homincm,cum corpus pcccaci coerua-
cur&abolctur. j. cf^perpoccnciarmaioiis
vcl falccm .rqualis oppoficioncm. Icaim- i.Chrpn. t6
pcditus Vzzia oc (umrec Ichoux obft- 18.
Ucnitbus Saccrdotibus : itJ ' ' impc- GaL<i.\-j.
ditui nciaciat ouod vult, qu. > . .:us c6- 4«4«
cuptlcic aducifus catncm,& tllc qut in no-
bisciljcllforciorquam illc qui cft in mua-
do. 4. cft pcr obicfii fubdu*i>toncm. Sic /**»-9-J9>
impcdicifarpe ludzt nc Chtifto aocercoc>
quialubduxicfccmediotllorufu> ficPau-.^/?. xj. 10.
lus pcr cribunum lud.ris , qui ia ncccra
tpfius confpiraucranc,crepcus cft.
IX. Impcdimcncum pooicur voIuncaci«
cum argumcnco aliquo ci pcifuadccur nc
vclic patr.-irc pcccacum. ArgutncDta auccra
quibus voluocas mouccut ad balce trcs
claflcsrefcrimus. Auc enim fumuncurab
iinpoflibili vel difHctli,auc ab iuiucundo*
locommodo , inucili vcl damoolbcctam}
auc deniqueabinhoncfto,iuiurto,indcco- j^^^^ ^
ro. 1. argumcnto impcdici Pharifzi & ^ •^'^'Ai-
cftimpcdicio vcl impcdimcnci policio^Iiuc
illudfufficicnsfic,fiae cfficax. Conucnic c-
nim bono vc malum , quantum fas cfle no-
uir.impcdiat.Impcdimcotuir nutcm poni-
tur, vcl potcftatt, vclpotcntiz , vcl vo-
luntaticrcaturzrarionalis» quzctiaeciam '
inimpcdicntcconfideranda. Impcdimcn- '
lumpoccllatipofitilcft, quo aftusaliquis Scitbz fzpius,ncinanus violcntasChrifto
potcfbti crcaturz ratiooalis adimiiur , ad iuiiccrcm : cxiflimabanc cnim illum a po-
qucm pt.rlbndurailla afFciTlum habet , & pulodcfcnfum iti quiillumvc Prophccam
■vircsiiitticienrcsiquacircumfcriptionc fit zftimabaut. litdcm nu ' cdittlfrac-H#/.i.6.7
Yt creatura achim illum Ituc pcccaco pa- ' litJc ncidamjtorcsfuos .. Ucos,abt-
rrarc ocqucar. eaqucfic per legislationcm. rcut,lcpiuit cnim Dcus fcpcm » & viam ad
SHccircumfcripius cfus dc arborc bont & illos fpinis(cpiuit, ncil-initasfuasconfac-
tas inucnirc poircoc: fic Uaiii a pcccan-
do abftcttcocur , quuin vtdcnc impiosio
viis iniquicacis ic pctditionis lafrati. i.ar- ^ff-f-^-
gumcntu frattcs lofcphi impcditi ncil-
lum occtdcrcotquum pct vcndinoncmil- ^7-
liusfincmfuumsilcqutpofrcDt:ficIob im- iok^i.i.i
pcditusncpi- ' liafcicbac
quz efl"ccpoi;; . . . . .izrcdicas
cxcclfl&tu illosquioculosadukcrioplcoos
habenr. j. argu mcnco inipcdicus I^ ftphus, Gen.^ 9.8.9.
oelcadttltciioturpicommacuiarcciimpc- i.S-vn. 14 7
duus
mali, cum clus aliarum conccdccctur; lc
hzc impcdttio eft pcccati qua talc : dz a
Dcopo! zcacioQali,quaiIlitas
cftA u.im.
icocum potcncizpoftcum
eft quo cHicttur ne creacura atftum , ad
qucm pr.Tft.indum affcd.oncm habct 6c
virct, cirta hoc imptdimcntum , futHcicn-
tcs.pjttarc pofnc.liludautcmpooitut qua-
I. eft pcrcfficieotiz Sc viiz,
i-;: ;: runcpoccuciz , abia-
16.
100 lACOBI
dicus Dauid ne matium luam mictcrcc in
Toi^um Domini.
X. ScquiturpcrmilTio pcccati qux' im-
pcdicioai contrariacfiiaoo tUi tamco i qua
adlus pocellaii creaturx rationalis adimi-
lur pcr lcgis !atioacm> fic coim idcm aft us
pcccacumcHcc Sc noo peccacuro > pccca-
turaqua vccitus , non pcccjtum qua ifto
modo pctmiflus, idcI^iOOQ vcticus : vcril
qua potcotiz & voluacacicrcaturx im-
pcdimcnium ponitur. Eftautcmpcrmillio
flOD vnius vclaltcitusimpcdimcuti» quod
poccnciaE vdvoluoraci obiict poccll , lcd
umuium rimulimpcdimcotoru rufpcolto,
quxDcus Qouic>riadlubercQCur,pcccatum
icipfa impedicura,quod occcirc cftiquia ab
vootalipcccacumimpcdirccui. Peccacum
itaq; pcimiccicui poicntix crcacurx,quum
Dcus oullum idorum impedimcototum,
quotum ancca mcntioncm fccimus thcn
7. adhibci. Qua dc cauia ida pctmillio hif-
ccatlibusD ■ ittcntis couftat : con-
tiouatioQc cww^ ... Sc vicr crcaturx,coQ-
(eruationc potcntix ciuldcm > cuta oc ma-
ior vcl xqualis faltem potcotia opponatur,
dcniqueobicdti , inquodpcccatumcom-
mutuur , oblationc. Pcrmtttitur ccum
voluncati , dou quod ouUa a Dco impc
dimcota obiiciancuc voluouti a peccan
doabftcrrcndx idoQca.fcdquod vidcnsil-
la ipra,qux propoouutur , aihtl ct^cdu-
la, alia qux in arcaais fapicntix fux & po-
70477.18.^. teotixthclauris lubcc ooo adhtbcac Quod
MarA^.f6. '° pafnonc Chriili cum poccutix cum vo
Iv/tn.y.6. luncacis corum qui cumad moitcm pof-
cebaotrcfpcdtu.planiirims apparcc. Nc
qucindcfcquicut , illa impedimcnta ftu-
ilra adhibcri , quaoquam coim nufcquan-
tur cucncus iUis impcdimcncis conucni-
eDCcs,fioes tameu fuos obcincc Deus po-
tentiirimc,eo quod noo Icquaocur eucocus
^ui dcbcbanr.
XI. Fuodamcncum iftius permiffionis
cfltamlibcitasarbitrii , cum qua creatu*
ramrationalcm coodidit Dcus, quam c6-
Aaociaipfiusrcfcindi noupatitur, octnu-
tabilitatisiDfimulciut Dcus i tum lofioita
GrN.i.t.3. ipfius l<ffVf^atia Sc potentia , qua oouic Sc
i.Cor.4.( . poccfl cz tCQcbris faccrc lut€m,6c cz nialo
Rem.i.io,
II.
ARMINII
bonum producere. £cpropcereapcnnitt!c
Deusid quodpcrmittit, ouinfciusvirium
Sc atfetfluscreatuiarumracionaliumioouic
cnim omoia: Koo inutcusipotuillctcnim
crcaturam oon produccrc qux edcc libe-
liacbicrii: nonimpoccnsimpcdiendi, vidi-
muscntm quoc moHis & potcociam Sc vo-
luutaccm crcacurx impcdiic poiru : noa
ociofus fcu oegligcns cius quodagituc,
quia anccquam iiac lam vaiias cicca id a-
dioQcs obiuic, &:, vtpoft vidcbimus • ac-
gumcou &occahoncs obucit , dctcimi-
nac,dirigic,punic& rcmuttc pcccacum:fcd
quidqutd pcrmiccic td coululco ic volcns
pcrmtttit , voluntatc immcdiaic vctiantc
citca pcrminioncm , pcrmilhouc vcro ipfa
citcapcccatum . qui otdo citrapcriculum
inuertiocquic.
Xll. Quxhicgeoeracim dcimpcditio-
oc&pcirailltone pcccati diximus pcrdif-
fcrcnttas cius nonnullas cxpUcemus di-
Ittudlius. Pcccatum I. diftuiguiturcxcau- ^'"'^'^ ' ~
fisiuigoorautix, iofiimitacis , nialitix&. .
& negligcDtix pcccatum. Impcdimcntum &6.u,ii.
poniiui pcccatoignoraniix pcr rcuclaiio-
ncm dtuinx voluntatis: ioormitacis » per^^' •^•^^
Sputcus S. coiroboracioncm , aducrfus ''"''•J^-i J-
muudi & Sathanx machinatioocs, quia& *+•
carnisnorttx imbccillitatcin : maliti.r pet '"^ 3^'4<>'
lapidci cordis al biioocin, carnctquc da-
cioncm,& iufc:iptiouci>i lcgis Dcuo illo:
ucgligcQttx pLi ratidamloiiicicudiaem &
cimorcm Dc. imti to coidibus fidc-
lium. Exqui. ULiiclicjucc, quoiuma- Gii/.i.ij.i4
duum luipcofionc pcimillio pcccacorum
cuiusqigcncriscoftcCiPcrniific DeusPau-
lo kgis prxpoftcro zclacoxi vc Chrtflum J^i^-i^.j»
cxtgnoran"i ■ r rcquctccuhvfqucdumFi- -^^ J'^^'
hum luur ^crccquofaAo expctfc- ^'-'f-
cucorcfaciuseit l^aflor: ficpcrmificPccro ^fi^ i^^^-
Chriltum amaociacplufculumdcfcconfi- ^-S*'»- 9-^-
dcDci.vcpcr iofitmuatcmillumabncgaret, > -S^iw.i^.
qucm maiore vilpititusinfttmfluscoofcf- rS.ij*
ius cd lotrcpidc viquc ad inotccm. Sauli,
qi !ra lua I' 'cdcrac Ifr.ielicis,
p- , vccxmai. ... . ..uidcm , dccuius
mccgrtcatcconuicluscrar, pctfcqucrccur,
looathaQc fiiio ipfius fruftta pbfitlcntc:
Dauidimultis vidtortis potico, 6c otium
ad-
i.SMH II.
4^
Gttttf. 57
»7.*T-'
1. RfS- ^
DISPVTATIO PVBLICA IX.
adcpfoicumocgligcnuusagerct.pccmifit)
■vc ic cQtpi adultcrii rcicnioe commaca-
latcc.
XIII. Diflinguittir dcio^c peccatum
fccuodum rcfpctlum duplicis lcgis ♦ prxci-
picDcis DCmpe booum & vccantis maiumi
coDtra hanc pcccari potcft , vcl commit-
ccDdo adhim , vclnon dcbita caufa & fiac
omitccndoj contra illamvcl omicteodoa-
^lum.vcl non dcbiro modo , caufTa finc
committcndo. Hifcc ctiam impcditio &
^imifTio Dci apari potcft. ImpcdmicDcus,
nc fiatrcs lofcphi illum occidcrcnt , ac
p crmifit vt non dcbita cauGi 5i finc ilii par-
ccrcDt ; cum cnim vcndcrcpollcnt, cuius
occaUo ipfisdiuioitusoblata crac, inutilc
fibi acbiirabanturoccidcTc illum. iiic Ab-
ialon impcdicus fcqui confilium Achito-
phclis fibi vtilcDauidinoxium.nonquia
iDiquum,rcd quia damnofura clVc cxilli-
nuDac.pcrftitic cnim in propofico pcrfc-
qucndipacccm , quod &opcrcexplcuit.
Biliamum impcdiuic DcB«nc roalcdicc-
ictirucli.cftccicqucvcillibcDcdiccrct, ai
ficvcpcruerta mcncc ab illa abflinucric
ac haoc obicric. Huius cum impcditionis
tum pcrmirtlonis tacioocs aliquo modo
iocclligcmus,fi in peccaco adum & mrtftia*
dilUndc confidcrauccs , vtriquc impcdi-
tionem Sc pcrmiflioncmapplicucrimus.
XIV. Quaoquamautcmadus &«'»»-
^ti«io pcccato vno infcparabihtct iunAz
fioc&proptcrca ocutrum finc altcro im-
Scditivclpcrmittipoirit,menic tamcndi-
tingui po(runt,& impcditio pcrmilHoquc
nanc huius nunc illius rcfpcdu potim-
muraficriaDco, &faSainobiscoDfidc-
mi , non finc magna Gipicntix Dci com-
fnendationc & uoltfocmolumcnto. Im-
pediuicDcus ncftacccslofcphum occidc-
rcncnon qua pcccatum crac, quia pcrmific
vc m cadcm mcnte petftantcs illura vcndc-
Irent.rcd qua adlus : oam illo lofcfho vi-
«amadcmilVenc , caiDcusparcicum volc-
bac. Pcrmific ciufdcm vcnditioncm noo
quapeccacum pocifTimum. fcdquaadus,
(^iiia pei vcnditioncm qua aiflus cA,fiacm
luumobtinuit Dcus. Impcdiait Deusne
Hclias ad Achaziam abduccrccui laicxfi*
10 r
cicodus,noo qua idpcccaram crat.fed qua
i&ui : cx fincidapparecS: impcditioois
modoiExfioc . quia voluic paicitum vita:
Prophctx fui, uon nc Achaiiasin Dcum
pcccarcccx modo impcduj ouis.-quia con-
fumpfit bis quinquaginca >iros ad illum
comprcbcndcndumcmiilos.cjuoti fignum
fuit itx diuini; aducrfos Acii.uiain & illos>
qua Don pcccacum vttale ,fcd vcadusal-
ccri fucuius ntjxius impediri folcc , cx qra-
cia veroimpcditur vt cale. Pcrmifi: ^^^^i,)!;,\.f^t.
TiSathan& Chaldxi lobo Hoxamadfer-
renc , uon qua id peccatum erar. fcd qua a-
^us, volcbat cnimDcusfctuifuipacien-
tiamczplorare ,& ad Sacanx confufionem
paccfacece, hocauccmficpcrai^um, quo
vccaltj noxaioft-rcbatat lobo. Impcdiius
cftDauidnc manus violentas Sauh infct-'* *''■ '"^*
rct,noo qua adus crat , fcd qua peccatum,^ '
id paiet cx argumcnco quo tmpeditus ab-
ftinuit.abfit a mc,inquit,vr manus mittam
io vndum Domini } hoc argumcntumi
pcccato, Tttaic,abftcrrec:liquec ctiamex
fiocimpcdicionis.voluirn.Dcus vc Dauid
pcraiBidliouum colcrantiam ad rcqnum
pcruc»iret , veluti Chrifti vci i Dau idis r jr-
pus.Pcrmifit Dcus vt Achab Nabothum* '•^'^'^'
intcrficcrec,non quaaduslcdqtia pccca-
lum crac adus illc; Nabocum cniin alia ra-
cionc adfc tcansferrepotuicDcus , fcd vo-
luicAchabum menfuramfcclcrumfuorum
implcrc Deus , fibiquc & fuis cxicium ac-
celerarc. Impeditus cft Abimclct h nc Sa-
ramAbrahx vxorem Tieiarec» tumquaa-
duscrat.tumquapcccatum. Noluit enim
Dcusvtfc Abimclcch ifto cnminc com-
macularcc , coquodin integritacc cordis
fccifTet , voluit ctiam parccrcfamulo fuog^;,_ j^g^^^
Abiahamo , cui indclcbilisdolor cx vitia-
cioncTXotis fuz lilatus fuilfet tanquam
exadu. Pcrmifit Dcusvc ludasnurum
fuam Thamar cognofccrcctum qiia aftus,
tumquapcccatam , quia voluit Dcuscx^J"'-^''**»
ludaiufci filiumfuum, & fimul dcclararc,
nihilcam eifc inquioatumquodnoo loil-
lofaodificafctur. Non eoim abs rc dicit
Macthxus ludamcxThamar & Dauidcm*'*"'''!»
ex vxocc Vriz geouiirc filios. cr quibus
pcrpctuafcitc natuscftChriftus.
C c XV.
& ;t.lO.
let lACOBI ARMINII
XV. Qaum vcro aftus , quanquam : dire^lioilladuplcx.in oMcd^um & fiaerr.
potcntix& voluntaticrcaturx pctmifTust Dire£lio in ubicdbumcn» quandopccca-
porcftaticiufdcmadcmptusfitpcr If gisla- j tum , quod pcrmitrir, non proarbitraiu
noncm , & proptcrca (xpcnumcro tlitu- ; crcaturx in quoduis obicclum quacunq;
tum (it . vt crcaciira noo omuino in malo rariooc obuium & obnoxium ioiurix pcc-
obdurata, adumquupcccatoiuDflusfic ^ cattfcitipatitur, redto^^crtumobicdum 2
patraicnolir, nifi argumcntis quibufdam i pcccante aliquaodo vcl prorlus nonpcri- Pfou.if.q'.
& occafionibus.q vclutiocitamctafuntad ^ tum.vcl faltcra non prxcifc pctitumdiri- froH.j.i,\»
illij patrandum.olnciflis idtusquoquc ob- , git. QuodScnptura gcneratim countiat
icdioQis admiiiifbario pencs Dei proui- 1 nisveibis :Cor bominis cxcogitat viam
dcntiamcd, qunrricamcnra ifta obiicit, I fuam, lehoua autcin tiingitgicflum cius.
cum vtcxplorccan crfaturaapcccandoab* Spcciatim vcrodccordcRcgiS.Riuiaqua-
fiilcre vclitiCtiam irritamentis incitata,
quandoquidcm cxigua laus abfboentix
vbi illaabfunt, tum vt. \\ creaturavclitiUis
incttamcntisccdcre , illc fiiumopus pcta-
i\\im creaturx cAiciar , non nccctritarc im-
pulfus , quafi opus fuum citra aiflus crcatu-
rx intctucnrum p:oduccrc ncqucat , fcd
voluotatc multiformis fux (apicntix illu-
l^randxpermoius. Sicargumcota .quibus
fratrcs lofcphi incitati fuot pro fua malt-
ria , vt fratic fuu ^ mcdto fui lublatu vellft,
tt occafioncsquibusillu (^mcdiofuiaufer-
\c\ mU s difpcrattoDC diuina oblata
luu:,( .1.:. amcdiatohomioum ai^u inccc-
ccdcntcr, partim immcdiaro ipfius Dci.
Atgumcota fiietuncaccufacio lofepfai, qua
fratrumpraua fadlapanidctegebat, amor
lacobipcculiariscrga Iofepiium,& fomni^
immiflioimmiinquc narcaiio . quibivs fra-
crum aoimiodio& inuidiaaduerfus illum
acccnfifunt Occafionesfucrunt tummif-
fio lofcphi ad fratrcs a patre fad>a, tum If-
noacrhtarura iu y£gyptum ptofictfccntium,
ifto tcmporis momcoro, quodcillo tol-
icodo dchbcrabaot , obbtio.fit hxcqut-
dcm circa ioicium pcccati confideranda
fboccirca progrcflTum pcccati iam pctraif-
Aiocidic diredio& dcccrminatio.
XVI. Dircftio pcccattcrt.^dius proui-
dcDtixdiuiox , quo Deut pccratum (a-
picotiflimc & potcntifltinc dirigit quo
vulc, pcttingcosab cxticmoadcrtremum
fontrer& difpoQcns omniafuauirer luilla
diicAiooe coofidctandus ccimiausaquo
& ad quem .- quum coim dingit pcccatum
quo vult , iotcllieuut lilud abduccie ab
co,quo illud tcnacic ooa vulc. Ellautcm
rumcor Kcgisin mauu Doniini.adomoc Ez.eeh. ii.
quod vulc iochoar. Cuius illuftrc cxcm- i^.io ii.
pium habemus in Ncbucadnczarc » qui
cumapud auimum fuumconftituiflctpo -
pulos fibi fubigetc , ac dubitarcc vctum ia
Ammonicas mocuiujeflcr , an vcroinlu-
dxoStDcusita admtniftiaiiit diuiu.ttioacs
illius, vcftatucrctircaducifus ludxos c-
mifTif Ammonitis.
XV II. Dirctftio in figcmcft.quando
pcccatumquod pcrmitiic, non cuius fini,
quem inicnditcreatuta , icruirc pantut,
(cd io illum finem vfutpat, qucmiptc vult,
fiuecicatutaiIlumiotaadat( quo>i fii^cc-
rcttamco^ peccatoooo excufareiur )fiue
alium imo & ptoifus coDtiaiium ; nouit e-
nim Dcus cx tcncbiis 8c nox.i pcccati edu-
cctciuccm glotix (bx Sc cmolumcntum Gr»f/?o.
fuatum crcaturaruro. Sic quod cogicaue-
ruoc frarrcs lofcphi io malum ipfitrs, hoc
Dcusconucttit iD bonum,oon modo lo- ^
fcphi,(c(i integrx familixlacol>i,& toitus ^ ^ j
rcgni 7£gyptiaci Sauojs j({)iclioQibusIo- ^^*
boimmilits cooatus cft illuni adtgt-rc ad j^r^ ^
bl.»fphcmiam:at Dcu»iisipfis pati(.i)ttatn
fcrui fui explurauit , & pct illam dc Sata na
triumpbauit : Rcx Aflyriorum (bruciac
pcrderc & cxfciodcre gcntcs multas , at
Dcus fuuin opus cxccutus cft pcr illum
miflum adgentcm & populum forortsfui.
Ncqu^miium Dcum vfurpare.i(ftus,quo9
crcarurx fioe peccato non i ■: r • ' , m
fincsfibipIacitos,quia id : .cit«^
& tciplici tatioQc. i. enim Domioos cft
cicaturxquaDquapcccatricis- vtpoicqux
pcr peccatum ;ion n at;is rximcrc Dci
dumioio pctyi:,qaarorc tplaui m fiibitunv
red>>
s..
Ef. lO.if.
Lmc.i.1.. Jl
Utth.
XX.
x.Prt.i. 9.
Hof.x. 6.
AS.i^'. 16
Aa 17
DISPVTATIO
rcdigcrc.i. qmavtcrcatuta affcduk po-
tcotia a Oco inftruaa adus iftos pcr-
pctratifle finonfincpcccato, vtpotc vcii-
tos.j.quiaictcaiuralcrra cftin manu crca-
toris & latcoiioacraprimi agcniis caufx
iolbumcotana: non attingunt.
XVlII. Dctcrmmatio cft aiftus prom-
dentiardiuinaf, quoDcuspcrnulIIoni lujc
modum pooit , & pcccato tcrrainum, oc
pro arbitratu crcatuta: vagctuc in infini
tum. Modui iftc &terminuspoouur pcr
przfcriptioocmtcmporis, & migwtudinis
dctcrmioatioocm : Prxfcriptio tcmpoiis
Ycl puodi cft fiuc momcoti , quaodo fiat,
vcl duiationis quamdiu;momcntum tcm-
poris dctcrminat Dcus , quum pcccatura,
cui patrando afFcfla cft cccatura. nooillo
icmporcpcrmittitficfi. quo vcUctquidcm
crcatura, fed vtalio tcmpoicfiat fapicotct
& fortitcr adminiftrat. Studcbant Icfum
prxhcndcrc ludxi.fcd ocmo loiccit ma-
num in illum , quia nondum vcncrat hora
ciusivbivcro tcmpus adc(fci aPatvc pix-
finitum, inqutt Chriftus, hxc eft hota vc-
ftra Sc. potcftas icncbtarum.Duratioui po-
nituvmodus , quar.do fpatium tcmporis
quopeccatum pcrmilfura durate Dotcratt
acciditui & circumfcnbitur vt fiflat fefc.
^** Sic Chriftus,nifi dccurtao fuilfcni dies ifti
nonficrct falua omnis caro. Vctum hic
quoquc vcl adus qua talis, vcl pcccati qua
lalcihabcturratio Adus durattoni poni-
lurtcrmmus htfce locis Non rcquicfcct
virga loiquitaMS fupcr fottcin iuftorum
ne nuttaot iufti adiniqoiratcm manus fuas
Nouit Dominus pios c tcntatiooc cripc-
rc.Peccati durationi ponitur tcrminus hi-
fcelocis: Scpiam viam tuam fpiuis nc a-
nutorcs tuos inucnias .- Tuoc diccs vadam
acrcuciutad virumincuinpiioicm. Pix-
^°*utiti5 xtatibusfiuit Dcusgentcsfuisipla
PVBLICA IX. 105
fus Ifraclitas.fcd non cft palfus vt dcgluti- i.Cor.: ' .
rct cos ; Tcotatio vos oon ccpit oifi huma- j-.
oa .• I'icmimuratnon eoatd^amurjpcrfccu- x.Ccr. 4.«-
tioncmpatimurat noo dcfcrimur,dciici-
murat non perimus. Diabolo pcrmifit
Dcus.primum.vt in illa,qux lobi cranr,
maouminiicerct.tpfum vcionoo attinoc- ^l,, ^
rct;dciode,vt cotpus quidcm iliius attiu- j.pj,, j. .
gcrecat vitam lUinonadimcrct i Non g
difpcrdam illospcrmanumSifac.fcdfacijm
vtfiotci fcrui. Refpc»ftu ncccui pcnr.ii r -
Dcus ,vr Dauidapud aninium (uuhi fta-
' Xt.lh.fi.
t.Sair. i .
tocrcr. Nabalcm Sc omncseius domclh-
cos gladio intcrficcrc, & rcila 3 J i!iu con
tcndcret » fcdiion permifu vt cfFundcict
ianguiocm tnnoccntcm & ntanus ipiius
lcfuajctipfura. Pcrmififcidcm Dautdi. vr
ad Acbis confugcrct & ftultitiam Itmuu
a.iy.«».,7
rcr,at non pcrmifit v: cum cius cxciciiu
aduerfus Ifiaclcmpugaaret, vcl ipfi Achis
cxercitutifta fraudcvlus noxam infcrict;
ncutrumenim linc fcclcic luligni paira:c
potuillct- Quanquam &: illa dctcm^ini-
ta,vtadus,pct quos noxa lofcrri illispo-
terar.quibusDcusdamnumillatunoIcbar.
X X. Proptciillam incitamcntotum &.
occafionum oblationcra, ditcdioiicm
detcimtoationcm Dci pcrmifitooi pcccati
addttam,dicitut Deus, qux ab hominibus
malis & Sataua pctpctrantut , mala iplc fa-
cerc.E g.Non voshuc mc mififtis, tnquit cen \r «.
lofcph fratiibus luis, fcd Deus; quia illi c;cn j
venditioncpcradafccuriciar.t.quoabdu- jg.^ ^o.
, I ccnilus& qutd dciWo futurum cllcr, Dcus ,j
.: autf tniEgyptumabduci& vcndi curauit,,^.
ibtdcmqucpcr fomnioium inictpictatio- lab.x.&x,
ncmcuixit lobus Dcum ablliilillc dtciti
quod Satanxinftindu & opciaablatumc-
rar.'Cumquod illccommcDdatioue Dci ia
lobum iiiftigacu<>fit pro lua malitta,tum
.juod noccudi potcDtiam adeptus non
rum viisinccdcrc Nuncvciodcnuntuco- \ ampliuscffeccrit quam Dcus dctctmina- i.S/m.w
Pjsl.ix^
i.j.
mnibus vbique horaioibusvi rcfipilcant.
XIX. Migoitudiui pcccati pouttur
modas » quum Dcusnoo pccmtttit pcc-
cjtumcxcrcfcercac vires roaiores fumcre.
Hocci tu adui.tu pcccjti rcfpcwlu. Adus
icfpcdujvtin hifccSctipturx locis^Pcimi-
6'. DcuSf vtUoftiufutot iQfurgctcc aducr-
ait. SicDcusfectircdicituiquod Abfo» ij.n.
lomfccit. quia T • ' 'u partcsinadioni» i.Ssm. ij.
bus.iftiapotck; . oduccudo adhibi-
tis. Dcifucrunt. cccdit huc , quod quum
la^ icntia Dcinoiit.fi pcrtJIcmtnJit.iinco-
t )ium 4c occafionuoblationc, diredionc
& dcictnuuaftoQccem totamadminWtrcr,
C c X cetto
10+ lACOBI
^ ccrto&: iut,4llibiliccrcxftjtuiumquod finc
fcclcrc acrcaturapcrpctrari Dcquu, 6c vo-
luntasipfius dcccrnatadminiftrationcm r-
(lam.ltquidius paccac cui Dco fadum hu-
iuCmodttiibuatur.
XXI. ScquitDrdcniqucpunicio &rc-
milTiopccutuquibusadibus prouidcntia
circapeccatum iam Fadum vcrfatur, qua
tale cft,noD qua actus. Punitur cuim Sc tc
mittitar pcccatum qua malum Sc quia ma-
lum Punitio peccaci cft adiis Prouidcotiz
Dci . quopcccato rcpcniliturpocoa fccun-
dumiufticiam Dci illidcbua. Puoicio iiia
▼cl futurum fxculum conccmir, vcl io hu-
tus mundi farcub incidit.IIIa zd totius bo-
minis xtcrnaa Deo fepatacio. Qnx in hac
Ticaiofcrrifolcc, duplcx cfl,coipot.ilis Sc
fpiritaalis. Quac corpus acciogunt varix
fuQt.fedenumcratu propofito nollro non
nccciraria:. At fpuituaijs pccoa diWgcDtcr
confidciaDda , qua: fic pocnacit pcccati.vt
& iQfcqucotinm alioium fit canCt ob ma-
f/i.f .5.10. ijtiam cius cui lofligitur. Illa cft priuatio
«raciz & tradtuo in potcltaccm maii.
Priuatiogratix pro duplici graiia , ha
bitualinrmpc & antltcntiz, duplcx c(i:
▼na ablatio gratix cH: per cJtcxcatio-
Dcm mcDtis & obdurationcm cordis
Altcra cft abUcio aflillcniix Spiricus S.
Jieb.iA.^ qui iatus r ic lolct tnfirmicaii oo-
.^flrj'*'" "' ftrar,&forib LSi. munili furorcs rc-
liiTw.i ig. pjiujcrcadhibicocciamaogclorumboDO-
^•™-'!''niM mmjftctio & cuftodia. Ttadicio
^° ''* in poccftaccm mali > cft vcl in rcpro-
JUw.f.24. {,3,^ mcit, & cfiicaciam cnoris , vcl
hjdefidcria carnisA: cupidioics peccati,
▼eldeniquc iti poteftatcm Satauz princi-
pis muDai,qui porcnrcr agic in hliis coocu-
macix Quum fcrocx iftapuoitionc mul-
ca zlia cxTnaDt pcccata , & quidcm com fc-
rtamDci rticDium.ciuaDouir,
j L.i ..:,fbrc, vtiMaiodccxiftaor.tum
(ecandum proprfirom ip5us> quo ftatuic
itapanire. vtproptcrgrauiofa iodc com-
miiia peccata feucrius puniat , iftx in Scri-
il. ptotiscxiftunclocutioncs:£go vcioindu-
^ - .4. rabocor (-ba:aoDis,vcDoDdimittac popu-
2,54,;7,2.2jJum,ncqaeaudicc ▼05, & mictammanum
iscainia Milraixn. lKm, k uoa audiue-
ARMINII
runt Filii Eh voccm patiisfui, quiavolc- j_ t^r.ij.
bacDomious occidc:cillos. Itcm,&noo
acquicuit Amaziarcfponfoloas Rcgisle-
hudz . quia a Dco ciat,vt tradcrcc cos lo
manum , quia quzOucruotDcos Edom.
Hxcconhdcracio diftinguit gubetnatio-
ncmDci ciicapcccau , (^uatcnus ilia vct
circa ioduratos , vcl oon induiacos vcc-
(acur.
XXII. Remifltopcccati cfta£tusPro-
uidcniixDei» quo reatusDcccati condo-
natur. & pccna peccato iccundum illum
debicaaufcicur.Hxc rcmin'to vchomincm
autc inimicum io gratiam Dci rcftituit,
itaquoquc facitvc adminiftracio Dcicir-
ca tllum pono gratioia ^t, quantum zqui- i j .
tas & iuliiria potulat : immunis ncmpc
pci iUam cft a pacnis iftis fpititualibus , m-
pctioic chcfi mcmoiacis ; i coiporalibus i.Samjt.
quanquam oon immunis, tamcn iis nooii.ix.ij.
atHcJtui cx ira Dci vt punicncis pcccacum,
fcdtantumexaffc^tu dcclarantisfc pccca- P/nj.^^.
tumodiflc,3: porro caftigantisnc inillud i.C#r.it.)z,
incidatur.- qna dc caafa oronino alia cft pyjt, i.x.j,
circaiftum hominem prouidcntiz gubec-
natio,abea , qux fuit aotc rcmifljonctn
impctracam.
XXIII. Ex iis quz hucufquc cra^-
uimus.aibitiamui Iiquido cooftare,acquc
idcoquod mala ingrcnafuDc in mundum
ipfim proujdcnriam,ncquecius circaea-
dcmgubciDacioDcm ocgaadam cflc. Ne-
quc poceft Dcus proprcr illam Joiuftitix
rcuspcragi, 000 caDtumquia io optimos
fiocs omnia admioiftraact ic, pioiam ocm-
pe cailigatioQcm.cxploratiooem Sc nuoi-
fcftatjooem , imptoborum puoiiioncm Sc
patcfa^ioncm , & gloriz iuz liluftratio-
ncm.-hncscujm foli a^ioocm noD iuftt-
ircaot : fcdmolco magis quod ca admi-
oiltracioois foima vfusljt, quxcjcjturai»
fuosmotus & adus , aoo fpootc m&*
dot fcd Sc libctcpciagc-
cc fioic.
DISPVTATIO PVBLICA X.
105
THESIS X.
luftitia &:cfficaciaProuidcntij:
Dciinmalo.
Kejp. Gerardo Adriano.
iVlcitur, cooCdcratio moltosiodu-
xir,Tt Prouidcntiam Dci circa Creatoras
intcllcifluaclibcravoluotatc pracditas ca-
Mitt.io.il. rumqucaflioncs ncgjrcnt, & duplici dc
Pf.i^j.t. caufa.i.quod putjrcnt Dcum,co quod bo-
Apoc^ 'i. oasfc iuftus,omnifciusfic omniporcDScft,
*7- pcccatum omnino impcdituram fuitfc nc
&i' - fi;rct,nqujdcm Piouidcntia fua crcaturas
ntionales.carumquc adioncs curarcr. i.
quod Prouidcniia; diuioz non alumcir-
ca peccatum adminiftiationcm animo
concipcrcnt,quamqux Dcum ipfum cul-
pac iouolucrct,& crcataram.taoquam cfti-
Lhcax.x. cicntixipfius irrcfiftibili aftu ad pcccan-
dum impulfam,criminc cximcrct. Qttfi dc
dccau(acumfidcs Piouidcntiz Dci pror-
fus fit aecclVaiia, coi booa fux gabctQatio-
nisparsadimitur.d crcaturasraiiooalcsca-
lumqucadlioncs curarc ocgctur,cooabi-
mur paucis Prouidcntiar diuinz circa ma-
lum cilicientiamexplicarc, &fimul com-
roooflrarcextlla Dco nullam iniuditiam
autpeccati maculam adfpetgi polTe> imo
coDtra plarimum fciuirc luflitiz Dci com-
• mendaodx.
II, lo pcccato a.tura aiflusifub quo omif-
fioncin adus compicdimur , ium«»>«/«i(»
coofidcratur :illcboai naturalis ratiooem
faabet , & marcnalc pccc.iri , Iixcmalum
moralceft , & formalrpcccatidicitur; v-
niurquciatuituStTbidcifn.-tcntia Deicir-
capcccatumagiror,ello:ccfliiiiQS. Veifa-
turcnimcircaa»flum qu.>a^lustfl, & qua
contralcgcm prohibcnicm fit, &ciica o-
mifTioncm adlus qua ralis, & qua contra
fcgcm przcipientcm cft. Coii'idcr3oda au-
tcmcdbillacfHcicntii.i. circainitium pcc-
cuiycioi^aepiiniumtacotdc crcatuiAia-
tioaaliscooceptura 1 &conatom, exqoe
conatu pcrpetratioocm . dciodecirca pec-
catijcoo(umm.itum. Edicicotia Dci circa
iottium pcccati eft.vclimpcditioi vcl per-
millj^ & pcimiirioniaddita tumargomco-
torum& occafiooum ad pcccatum ioci-
taatium admiaiftratio,tum coocurfus im-
mcdiatus adaclum produccndum. Circa
progrcflumpcccatt cftaiufdcm dircflio &
dctcrmiQatio.Circa peccatum confumma-
tum veifatur punitio vclrcminto. Af/i/.ii.ii,
III. Prima Dci citca pcccatum cffici- ^
coiiacftimpcditio vcl impcdimeoti pofi- ioan.\Z.6.
tio,quqdtumc(ficieDtiz>tumot>iefti ta- Cf«<. lo.*.
tionctriplcr cft. Efficientix quidcm : cft
cpim auictficacitatis fuftcicotisauidem,
fed qux adtu pec«atum oon impcoit - aut
cfticacicatistantx, vtei refifti oon poflir,
aotcfticacix talitcr adminiftratx pcr (a-
picotiamDcij vtimpcdutpeccaruro tci-
pfiifccQodamcucQtum,&certofi:cunduai
prxfcientiam Dci,quanquam oon ncccfla-
rio & iocuicabilitcr.Obiccti vcio rcfpe£ltt
ctiamcriplcx eft:oam pooiturimpcdimca-
tum vclpotcftati.vclpotcnti » vcl voluo- (j^;, j^.i^.
uticrcatarxratiooalis Qnofl poicftaiipo-
ouui.cftijuoadus aliquis potcftati crca-
tufx latiooalis adimitur , ad qucm prx-
ftandum illa afFcdum habei,& vircs lufti-
cicDtcs ■ hxcfitpcr Icgislationem,qua fit tc
cicaruraadumiliumiine peccaro patratc
aonpollit.Impedimcntum poteotix pofi-
tumcft.quo cfficiturne crcatura a»ft:um»
adqutm prxftandum affeftum j ^?^? r
vires citrahoc impedimcntum fufficico- '
tes, patrarc poflit : illud autem pooitur*"^ *„'
qu.»tuormodis.r.eflcDtix& vitx,quxpo- ^
tcntizfuodamcDtum fuot , adcmptionc. ^;^^^^
1, pcrpoteotix ablatioocm vcl dimiou- ^'^ ^
tioncm j.pcr potcntixmaioris vcl Jaltcra '
xqualis oppofitioncm. 4. pcr obic(fti,io g *
quodaiftus tcndit,fubdu£liooem.Impedi- " ' '*
* ... , Ai<»f II. 40.
mcDium pomtar voluotati, com aliquo ^ ^
atgumcnto ci pcifuadctur,fle vclir patiarc ^^j^'^^
pcccatum.fiucidargumcntum dcfumatut '^'
ab impoffibili, vel difl5cili,fiue ab ioiucun- q'J
do,iflCommodo,iaatili,damDofo,fiuede- g *
oiqocab iDiufto.inhoucftojindccorc». ''''
iVf Pcrminio rcccati cooirariacftim-
Cc } pcdi-
I ACOBI
M/tf.if.t.
j.SMfn.io,
3i.jx.
pcdicionii oon illi , quaa<flus adtmuur po-
trdati CTcaturJC pcr lcgiilacioQem>nc cnim
aAaSiidcm pcccacumcircc. drooopccca-
tam.pccc.icum qua vccicus, oon pcccaium
^ua pcrmiflus crcaturx potcftati ,
oonvccicos: verum ifti impcditiooi. cjua
potcQtia: & voluntati cicjturx piMiuur
impedimcocum.Quipcinuilio cft omoi-
um impcdimcntotum ruipcaiioiqua: Dcu«
fiouic (iadbtbctcocurpcccacimi rciptaim-
pcditurai.iuod occcHc cfl, quia ab vno ti
y liimpcdaccur pcccatum Itaquepexmit:i
curpoccntix crcatuix cum Dcus nullum
illoruin impcdimcntorum , quorumthch
(criia meodo fa^actb, adhibct: qua dc
^xod 9 i6. ^*"^* pcrmilEo ifta bofcc iilui Dct vcl
loAtt i8 6 iuodos vclprxccdioeoshabcr.Conjinua-
tioocm cflcutix & v:> • : irx.courcr
uatiouem pocentix .: , curam nc
nuiocvel xqualis (alcem potcocia oppo-
aacuridcoiquc obie£ti.iu quud pcccatum
commictitur . oblaiioDem. Pcimitticur ct-
tam voluocati , ooo fuipcnnonc omnis im-
pcditncoti rolunraci , apeccandoabltcr-
Tcndzidonei , fed aonadnibicionc coium
^uz rcipfa ciTcnc impcditura, quahs ficri
ncquit quio Dcusin (apicDciz &: potentix
fux thcUuris phirima habeac
V. Fundamcotum iilius pcimi/Tioois
«dicum hbcitas arbittii , quam creatur.r
caciooali iadidic Deus crcacor , & cuius v-
fumcrcaturx ifti adimi oon patitur con-
ftautij datotii ; tuni iuliuiu c:us Sapicn-
tia & Poceocia , qua fctc & potcfl ex malo
i.Cor. 4. 6. bonum produceic. £t propccrca pcrraic-
i.S/im, 1 j. tii Dcus id quod pct mittit , uon infcius vi-
ti.ri. tium&aBcdus creatutarum; nouitcnim
jfpoc.^.u. omnia: aoniDuicus,potuiircc enimcrea-
ler.\i.6. turam non produccre, quz cfl!ct libcri ar-
^V-94*9 '^- bittii,& policc pioductam aboIctc:noD
Tf iiM.'li' impotensimpcdicnJn quipoiTuid omni-
fcio & omoipotcnti cribui non otiofus
fpcftator.necncgligcoscius quod .igicur;
outactiam antcquam tiac variascircaida-
Ctioocs obic ,&porro inccncu in id oculum
babccad dirigcndu, deccrmioadu punicu-
du,remicrcQdu:fcd quidquid pcxmittit td
confulto & volcDS pcrmittit, volitiooe im-
mcdiatc vcr(aoce circa pcxmiflloacm, pc:
aullloac vcro ipQiciica pcccacum .- qui 01 -
Cen.i.i.
ARMINII
do citra noxam diuinz iuftitix & vcritatts ^/f- f •
inucrtiocquit.
Vl. Qux ficgencratim de impcditio-
Qc&pcrn.illionc pcccati diximus,pcr nou-
duIIjs pcccati dilfcrcotias dtflindius ct-
plicaacafiuK. i. didinclio pcccaci czcau-
(is.iti ignorantixiiafiimitJtis.maiitiz , &
QCgligcutixpcccatum «hoifum iacit.- nam
impcUimcutum ponitur ignutantiz pec-
cjto , pcr tcuclJiioncm dtuioz voluntatis:
iulitmitJtJS , pci Sp. S. corroborarioi>cm: j^,^'' ',^'*
(Kaltcixpcriaptdci coxdisabijtioncm,car- '^'
Qciquc datioDcm , & lofciiptioacm lcgis '''•'J^''
Dciiaillo. ncgligcntix pcr (aaiS.im folli- ^'^^ *'*
CHuJtoemcxcitatamiRcordtbusfidcIium. ""'^*" *****
Exqutbus facile liquct , quoiuoiaiftuuin
(iifpcnfionc petmidio pcccatorum cuiul-
quc^cDctisifttusconrtet i.diftiutlio pcc-
cati lccuodum rcfpcdlumtcgis pxzcipicn-
cis bonum& vecaocismalumetiamhiclo-
cumhabct.- nam cootra vetaotcm pccca-
cur vcicommictcodo adum , vcl nou dv-bi-
tacauIjiScfitu: omittcndo: contra przci-
pieotcm \ ero , vel omittendo a<flum , tcI
notidcbito modo , caufa&fioc commic-
fcndo. Hifcc ctiamimpcditio&pcrmiflxo Gentf^y.
Dei jptaripotcd. Nam impcditifuotfra- ^,^. ^7.
trcslolcphi illum occidcrc . at oon indu^i
vtdcbitacaula &i (inc illum a£tum omit-
tcreot. Abfalom impcditusfcqui condliu
Achitophdtsllbi TtilcDaui^ii noxium.fccl* **'" '^»
nonablliDUitab illo iuflacaufa& finebo-
Qo.Bilcamum impcdiuicDcusne malcdi- ^'""'•il'
ceccclftaeli,cffccicquc vi illi bcncthccrcc,
ac fic,vt prauoanimo ab illa abflioucric ic
hancpronunciaucrit.
V 1 1. Huius tum impcditionisitum pcr-
mi/r(oaisracioDcs& cjufa&rctftius pcxfpi-
ctemus.fiio pcccaio aclum& di»nuu di-
(lioclc couliJciantcs, vtiiquctn-.pcditio-
oem & petmifnoocm Applicucrimus. Ecil
caima^us& •'»«^1« in pcccato iofcpata-
bilitcrtundlafint , tdcoque ocutruni lino^
altcropcimitti vcl impcditi po/IIt , mcute
camen didiogui pofVuoc : & itnpcditio pcr-
miinoquc ouDc huius vcl illius tancum,
nunc vtuuspocinimum.nuac vttiufquc re-
fpe^u tieri a Dcopotcfl, &fadaaQobis
;idcrari. rmpediuit Deus oe HcJias ad
ii Aciam abd uccictu i iAiccfidcadus>n oa
I
r
Gatf J7.
P/i/.if.i7.
i.5«m.Z4-
1^4//^ I.
Hll.lf.
6u
DISP VTATIO
^iMr<l p«ccatam erar, fcd quaaAus:c: fiuc
Kiappaict &: modo impedimenti : cxfiuCi
({uia voluit pjtf itum vitz prophctx . noni
BC Achazias in Dcuin pcccarct: cx modo
impcdimcQti , (juia coulumpnt bis (juin-
qujgiota vicos ad illuni comprchcndcn-
dummiiros, cjuodfuitlignum irxdiuina:
aduciius Achaziam & illos, qua non pcc-
catuin vt talc , lcd vc a^usaitcti tticurus
oox!US impcdiii folcr.cx giatu vcro impc-
diturvc pcccacum. Pcrntilii Deus vcndi-
cioaemlolcphi > eum iinpcdicritoccifio-
nem,Doa tam (jua peccacum crat vcoditiOj
cjuam qiia adtus , pci illjm cnim qua a<flus
hncni luum obtinuit Dcus Impediuic au-
tcm Deus nc DjAid manum infertet Sauli»
Doatjm«|uaid crata<flus, (^uamcjuapcc-
catum .-apparet cxaigumcnco quo indu
Aus Dauid » abflt a mc vt manum mcam
mittam in vniflum Domiui l*ctmifit Dcas
AchabNabothum occi lcict.p : tiusqua '
ii crat pcccjtum , quam qua a^ftus. oam ilc
implcuit Achab fcclcrum luorum mcufu-
ram & p(xaam Hbi accelerauitip ocuiflcc a.
DeusNabothumalu vuadfc transfcrrr.
Ca:tctum Abtmclcchus impcditus cll a vi-
cianda Sara , tum qua a«lbus, per qucm lila-
tusfuifrctindclcbilis dolor Abrabamo di-
leftoipilus , cumt^uapeccatum, Doluicc-
oim vc Abimclcch fcifto crimmc comma-
cul.ircci coquod ininccgricatc cordis fe-
ciAcc PcrmilitconcraDcus, vtludasDU-
ram fu.im Thamaram cognofcerct, (lua a
dlus,voluu eoimcx luda-nafct Chriitum«
& quapeccacum,nam voluic declatarc,ni-
hil cffcram inquinatum . quod in Chnflo
oonqucat (andtificari .- Non caim frudra
dtxicMatth.Chtil^umclVc Filiumludx cx
Thamar , (icut Sl Dauidis ex Vnx vxorc.
Quxicsdiligi*ntcr zQobis perpcnia fcruit
cumglorixlipicntiz Dci illultrandd;,tum
vtilitati Dofhz, fl foUicitein conU-icotiis
Bufli iicmus , a quil ' '.>us&
quo ii-ijH. [ a impcdiamui,& vj,: .i .. us oo-
bispcrmictantur.
V 1 11. Prxtcr iftam pcrmiflionem.alia
cftProuidcntix Deicirca pcccati initium
ctficicutia,ncmpcadmiiiiftratioargumcn-
torum , & nccjfionum , qux ad aifiu.m>qai
liMpcccacoa ctcacuta pattaxi ocquit, ioci-
PVBLICA IX.
taotr fi ooD cx inientioDC Dei> laltcmfe' p^-.ii. 1.
cundumafFcctumcreatutx& nonrarofe- pjaldo^.tf.
cundumcucnrus.quitnde cxiflunt Obii- iob.i.(^i.
ciuntur aurcin argumcuta ifb vcl mcnti, Ef.io.j.i.-j,
vdfcnfibus tum cxtcrnistum intcrDis.-8c
hoc quidcm vcl mediata creacuracum o-
pcr.i intcruenicDrc, vcl immcdiacaa^ione
Dci.FinisDci lo ifUadminiflratione edy
tum vt cxplorct an crcacura a pcccaodo
ablliocre veiit.etiam irritamcotis iocitata.-
quan(foquidcm exigua lauseft abftincn-
tuT vbi illaabfunc • tum, vt fi crcatura jftis
inmtamcotis cedere velit , illc .'iium opus
per a(ftum creacurx cfficiar , non impulfus
occefntatciquaftopus fuum cicca opcram
crcacurx nci]ucacpcrHccre ,fcdcx dcfide*
riomulriformisfuxfapiencixdcmonftraii-
dx. Confidcrcnturargumcnta, quibus lo-
fcphi fiattcs pro ipfbrum malitia incitaci
liinr,vtfratrem ftiumomediofui fublatum
vcllcnt.- ftilicct.accufatio Iofcphi,quafra-
trum fa<fta paui dcrcgebat.amor lacobi pc-
culiaris crga lofcphum, fbmDiidiuiniim-
miflio,&. narratio : item occaliooes, miflto
lofcphiadfracrcs a pacre faifla &Ifnuelita- '
tu in Agyptu ^ficifcctiu cOmoda oblatio .
I X. vitima Dci circa peccaci ioitium
efficicniia,concurfus eius eft. qui DcccfTa-
riuseft ad adum omncm produccndum,
cum nihil omnino cntitatcm vUam habc-
tc podit . Difi aprimo & fiimmo cntc im-
mcdiatcillam produccntc. Eftautcmcoo-
cutfus Dci ooo influxusillius immcdiatus
in caufum fccuDdam,fcuinfcriorc«n,fc<la-
dio Dci immediare ioflucos in clFcCium'
crcaturx , fic vt eHeif^um idcm vua & ea-
dcm totali adiooc a Dco hmul & crcatura'
producatur. Qui coocurfiis quaoquam
iirpofitus iopuro putoarbitrioDei, eiuf^
quc liberadifpcnfatiODC,tamcn illa nuo-
quamdcncgat crcatutx rationali & Ubo
rx^quando cius poreniix & voluotatt a-
C\jm pcrmifit. Contradicentia cuim func
permurcrc potcoiix & voiuntati crcatuis
vt aif^um patrec , & coocurfum liium, fioe
quoa^us pattari ocquit , deoegatc. Cxtc-
lum ifte concurfus cft ad a(f\um. qua talis
nonquapcccatum cft.-& proptcrca ciuf-
dcmcffcflusfimulcftcffcdlor, & pcnniC-
foi Dcu$ , &pcinii(rorphu$ qua elfcftor.-
lot
I ACOBl
lienim creatura aftum talcro pcrpctrare
uoluiirccmflaxQS Dci pcr concurium in
lUum a^um aon fuiflct • ncquc dcbci
Dcusidco;quodadum illu crcaturahnc
pcccato pattatc aon potcft , coucuilum
luum illi ad cum pattandum propenLi: dc-
nc«aEc:6»s cnimcft, vtcrcAturzobcJicn-
tia «plorctur , & vt ab a<flu illicitoablli-
Dcat crcaiura & obcdicndi dcrwlcuoi non
cx dcfcftu cDocutfus rcquifiti : quia hoc
rcfpcdtu abftinctur ab aftu qua oaturalc
bonumcftiat vult Dcus ab co abftmcii.
auarooralc malumcft.
X- Ethxcquidcm circa initium pcc
caii confidcraudafunt; circa progrcHuni
pcccanincidiccfficicntia Prouidcntix di-
uinx duplcx.dirciftio Si dctcrminatio. lUa
cft l'rouidcniix diuinxadus , quopccca-
tum fapicntcr,iuftc & potcntcr dirigit.quo
vulcpcitingcnsabcxtrcmo ad cxttcraum
forciicr & omnia difponcns fuauitcr : in
difcilionc ctiam continctur abdudio ab
ecquodiUudintcndcrc non vult Eftau-
icmdircaioilladuplcx.in obicaum.& &
ncm. la obicaum & quando pcccatum
quod pcrmittitnon pro ai bittatu crcaturqi
Treu \6.s. inquoduis obicclum quacunquc rationc
/rr.ii. I. obuium,& obnoxium iaiurix pcccati tcr-
li patitur , fcd in ccrtum obic^um , a pcc-
cantcaliqujndo vcl proifusnon pctitum,
Yclfiltcranonprxcifcpcutum.dirigit.Cu-
iusillufttecxcmplum habcmus in Ncbu-
cadNczarc , qui populosfubigcrc paiatus
diuinadiuinationumipfiusadmiQiftrauo
ncpotiusinludxosquam in Ammonitas
%ach. 11. jnouic Dircdio m fincm cft, quando pcc-
i^.io-ii- catum quod pcrmittit, non cuiuis fini»
qucminicnditcrcatura^fetuirepatitur.fcd
ta Ulum fiacm vfurpat . qacm ipfe vult , fi-
Ge».jc-i0. ^jgj^tuja ijium intcodat , quo tamcn a
- pcccatononcxcuCirctur , fiuc alium.imo
j^t.i.cyi- pjojfus contrarium propofitum habcat:
jy».i0.j.«. hucfaciantlofcphiinAgyptum vcndiuo,
lobi tcatatio,Regis Aifynorum in ludxam
cxpcditio.
X I. Dctcrminatio pcccati cft a^lus
Prouidcncix diuinx,quo Deus pcrmiiTio-
ni fux modum ponit& pcccato tciminum,
ncpro arbitiaiu cicaiurx vagetuiin iiifi-
AR.MINII
nituro.Modus iftc & tcrminus ponitor pcr
circun\fcriptioacm tcmporis , & magaitu-
dinis detcrminationcjn. Citcumlcripuo
tcmporis cft , quando fpatium tcmporis
quopcccatum pcrmiflura durarc potcrat,
accipiiut ac circumfcribitur, vtfcfcfiftat,
fichicquoquc adtus quat , , &pcccati
qua ulc habcuda cft latio. ACtus dutauooi
>onittctroiniiDcu$,cii vugam iniquitatis
aufcria iuftis , nc quid iodigou fc comrait-
taot,&: cumpios icntauonccnpit: ccca-
ti durauoaipooiitctminum, cumfcpitvi-
as Ifiaclixarum , nc amplius commitunt i-
lam, quum dcnuntiatgcntibus vt
U..J....UJI , quas fiuit mfuisipfjium viis
luccdcrc prxtctiui xtati<Ms. Magnitudiui
pcccau pouiturtcrminus, quum Dcus non
pcrmitut pcccatum cxcrclccrc &maioics
vircs fumcrc.hoc cuam tum adus vcl pcc-
cacircfpcau: illo refpcduimpcdit Deus,
ne furor hoftium quem infurgcrc pcrmifc-
rat,dcglutirctlfiaclitas:nc icntauo pluf-
quam humaaa capctct Corinthios ; nc
Dubolusia vitamlobi manum mittcrci:
DC Rcx jtgypti Silac pcrdcrct Iudxo5 • fcd
taotumhbi lo fcruos lubiiccrct. Pcccati rc-
fpcctu impcdiuit Dcus, oc DauidNaba-
lis& domcfticorum cius fauguioc fc in-
quinarct, quod faduiumfciuuucrat,&
quoiam contcndcbat : itcm , ne idcm
Dauid cum cxcrcitu Achis , ad quem coa-
fugcratS: apudqucm ftultitiam fimula-
ucrat , cgrcdcrciur ad puguam, vclad pcr-
dcudumpopulumfuum , vcladnoxarain-
fcrcndam Achis cxercitui, quoiumncu-
trumfincfcclcrepotciat : quanquamA:
fic pcccatum qua aftus impcditum vi-
dcatm.
XII. Pioptcrillampcrmiirioncm Dci,
pcrminioniciucadditamagumcntotumSc
occafionum oblationcm, dirciftioocm &
dctctroiaationem.quin 5c coocuilum.di-
citurDcus qux ab hommibus & Satana
pcrpcrrantur mala , ipfc faccrc : mifilic lo-
fcphurain itgypiumi abftuliflclobobo-
nafua ; palam& coram folcfcciflc quod
Damd danculum pcrpcuaucra: aducrfus
Vriara. Etquidcmhifccdc caufis. i. Quia
potifllai^ partcsjiaa^iombus,qu;aduics
Matth. 14.
P/ijf. f.
x.?et.i..f.
Hof.i.6.7,
17. }0.
p/4/. 114.
l.J.
i.Cor.tc.ij.
i.Pnr. 11.
7-9-
1.1. i6.
i.Smt». 17-
x.<y\o.i'9.
/fli.i.O* 1.
1 S»m.ii.
11. 11.
i.SMm.\6.
EjM.lO.^.
6.7.
DISPVTATIO
cffc^ns producendof I adhibitx fucruaci
ipdu&Dci iunr. x. quiacffcdus & tuca-
cus, qui cx omnibus iflis . cum a crcacura
pc: ' ' ' iltant , nontam
inti-.i; i.. .1-. ^ii ..iiLiiarum.qiiamDci
propofiroicfpondent. }. Quia ("ipiciitia
i.5«m.Lj. jj^j noutt li huiufmudi admioiftratio ab
ti.ii.ij. ipfoai!' ■ ir,ccrtocxlhturum cjuodfi-
ncrccL:. .catura pcrpctraii ncquit: dc
3uia iftam admioiftratioacm voluu tjs cius
cccroit. Quarca addi potcfl. quod Dcus,
quicaufaclt vniucrlaiis . fortius inHuit in
ctFcdum quam crcatura, cuiusomnis cffi-
cacia a Dco depeader.
XIII. Scquitur duiiquc cHicicutia Pre-
uidcntixdiuinxcirca pcccatum iam con-
fummatum , quar cuniift cin punitiouc Sc
(cminioncillius. Et hacccfticicntia vcrla-
tur circa pcccatum qua calc c(l : punitur n.
te. rcmittituf peccatum qua malum & quia
malum runitiopcccaticft a(fluspiouidc-
tiaeDei » quopcccatorcpenditurpaaafc-
cundum iulbtiam Dci illidcbtta : Punitio
illavclcfthuius.vclfcculifuturi : hxc cfl
totiushomioisztcioaa Deo lcparatio . &
il«/f.i5.i4. in fkagnoignisafflidio. Qiix in hac vita
A.io.ij. infctiur,cotporali8cfl vcl ijnruualis: qux
V -r corpustaojguat&datum vKxaoimalisva-
.■^ tixfunt: (cd cnumeratu ooftro propofico
Don occeiratix. At fpirictialis paaa dili-
gcnrcr cft cor ' ' !a.qu.T(icpa:na cft
ficccatipixccii^ . . t& infcqucntium a-
iotum litcauG.per maliciamciuscuiinfli-
^icur. EAque priuacio gracix , Sc cradicio
in poc^ ftatcm mati : priuatioautcm vcl ha-
bicualisgiatix, velaindcntts. Illa cfl pcr
excxcacioucm meotis , & obduraciooem
E/.i.^.JO. cordis: hxcellablacioairiftcocixSpiritus
(anfli, qui intus fuccurrcrc fblccinfirmira-
ciQoAix*, &iuris$atanxmuadiquctcnra-
R 8.14. ttuncs a ^!cztris,& (ioiAris rcptimerci ad'
Htb.i.iiK hibico ctiam bonotum angcloium mtoi-
P/^ji.ii. Acr]0& cuftodia: Traditioin putcflaicra
R m.i.xi, roali j cftvcliQrcpiobammcntcin&cdi-
: T». 1.9.10 cactam crioris , vcl io dcfidcriicarois &
.K •• : 14. cupidirates pcccati , vcldeniqoc in poce-
r.4.4. flatcm Sacanxpriacipis mundi , qui po-
tenrcra?it in filiis conturoacix. Quum
ta puoiuoQc mulu alia cxiilanc
PVBLICA X. iQ^
Ecccac3,ac quidem,cum fccaodum cercam
>ei fcieaciam,qua aouicH ica puauc > fbrc
« t illa iade cziflant,cum fccuodum propo-
ficum ipfius quo llatuic ica puoirc,hinci(l;
vcamntfeotcQtix:cgo iodurabo corPha- ^**'' 4 1'.
raoois; & , noo audierunt Blii Eli vocera l-f»-
patri» fui.quia volcbacDomiaus occiderc ^'SAm x.i.
illos : itcm. oon acquicuit Amazia rcfpon- a.P^^.af.i
luloas Rcgis liracl, quuaDcocrai vrcca-
dcrcc cos ia manum , quia quxfiucruoc
DcosEdom. Hxccoafidciacio diflioguic
Dcigubcrnarioucm circa pcccata. quatc-
nusilla vclcircaioduratos, vcl noniiula-
raiosvetlatur.
XIV RemiHiopcccati efl adusProui-
dcotixDci , quorcatuspeccaticoQdona-
tur , & pacoapcccacofccundumillum dc-
bicaauticjtur : hxc ceminTio vc homiocm
antc inimicum in gratiam Dci rcflituic, ita P/4.ji.ii.ix.
quoqucfacic vt admiaiflratioDci circail- ij*
lumporroPiatiofilit,qu3ntum xquit.is&
iuflitia poltulat : immunis ncmpe pcr il-
tamclla pccDisfpiritualibus fupcriorithe-
li mcmoratis : a corporalifaus quanguam
noQ immuois cfl,camcQ iis non afficitur*^ w.u.h
cx ira Dcivc puDientispcccatum.fedcan- Ij}'
cum ex afFe^u dcclaraocis fc pcccatum /;"9-67-
odifTc , & portocafHgantisnc inilludic- p/'''"***'
cidatur. Qua dc caufa omaino alia cfl
circa inumhomincm Prouidcncixguber-
natio , ab ca qux fuit autc rcmiffionem
iinpctracam. Qux confidcracio v-il^/Tima
cfl ad iogcneraQdam homim .m
curam & fcdulum fludium obiinendi a
Dco cratiam, qux non modofufficiac ci
impoltcrum a peccatis pixfcruando » fcd
& lic iuxu graciofam Dci prouidcociam
admiaiflrecur , pcouc coogruum «ouic •
Dcus , vc ipfo adu a peccaco caflodia-
cur.
XV. Ec hxc efficicQcia diaiox proui-
deutix efl circa peccatum , qux aatlius io-
iuftitix potefliofimulan. Namquod im-
peditioacmatcincc , illaaDcoadhibccur,
quzfuaoacura fuffictcQseflad impcdieo-
dom » & quacrcacuiaapeccacoinpediri
deberct, ctiam adu impcdireiur , nifi ipIa^tfw.J.6*!
obllflercc & gracix dccffcc : aoo ccacturE/f-4'
auccmDeus omoibut modisfibipofIibili--A/4rr. ii.tr,
Dd bustj-
iro lACOBI
bus vti ad pcccatu impcdicndum. Permif-
riooi auccm pcccati cauu adfcribi qod po-
tc(l:non cfficicns,qaia cft fufpcDfio cffici-
cottJf diuiax : ooo dcficicncquia prxfup-
pofuit homioi adcfrcpoccociam ooo patra-
dj pcccacum pcr aoxilium graciz diumx
^ux auc przdo c(l, auc fi deefi , tpdus ho-
minis culpa prxflo oon e(l Obicdio arga-
mcocorum & occafiooam pcccacum oon
efficitjnifipcraccidcns: taliccrcnimadmi-
oi(lratur,vc crcacuram mocus luos & adus
non rpoorc modojfcd & libercpccagcrc fi-
nac: liberum aucem eib Dco crcacurx fux
obedicoiiam iflomodo explorarc. Non
magisconcutfui diuino iDiuIticia adfcribt
potedioam oulla cfl rario.cur Deus dcbcac
cocurfum fuum adlui ifli, qui proptcrprx-
ceptum pofittl fioe peccatoacreaturapa-
irati ocquit, dcucgarc , qucm conccllutus
craccrcacurxad cundcmaAum, filcx po-
fita non fuinct. Dirc(flio &. dctcrminatio
difficti!' r ■••1 !n'icDC. Puoitio Sc ic
miHlo . cntxquitaccmi ec
z.Thff.x.. jjnj illapuoitioquxexcxcaciooem dc ob-
^.lo.Zt.ii. duracioocm coutincc , cum illa oon nifi
proptcrmagBummciitam & pcnc dcplo-
ratam cccaturx coDtumaciam infligi a Dco
foicac.
«7-
RcffjJ.
THESIS XI.
LflxTo hominis Arbitrioiciuf-
quc viribus.
Pavlo \. \ o ^ V \
I.
ARbittii voi prop..tiigin
tis liuciotcllcdus , rumfaculta-
tcai , qua racnsdcaliqua rc fibipropofita
tt
■..-..tum
Ti.iostiittiraHrcTOamcDtead voluntatcm
F :n>qaxinrerillasefl , T-
iiiwii.-... i... tuisarbitriocributaproprie
atfc^uscfl voluor.i n"-.'ic'.' r.rr r.idiccm
fuamhabeatinio: joc-
•ctatAXB coQridciauvacja cit. i. ciiab wi.
I
ARMINII
perio prxciptentis & obligatione obcdi-
entix pixflaodx. i. ab infpcdionc cura
&gubctnationcfupcriori$. j. a nccc.^'
tc, liuc illa fit a caufa cxtcrna cogcnrc.
anatutaincdDfccus advoum abfolutc
ccrminancc. 4. a pcccaco & dominio il>
lius. f. a mtfcria.
II. Ex illislibcrcatis modis duopriorcs
foli Dco crcatocicompctut, cui ctiam pro-
pccrca etuTilnn» cribuicur ; Crcacuris vcto
vtpotc impcfio ic prouiJcnciai Dci fubic-
(flis compcccre nonpon"unc. Quarcquum
de libero homiois arbicno agimus , iAo-
rum modorum nulla hic nobiscfl coofi-
dcratio. Rcliqui vcto homtni compcrcrc
pofTunr , imo & cerro rcfpciflu cooucai-
uoc:& illa quidc,qux tii a ncccfltcatcquia
anatura incfl voluntati > *c propriumcius
attcibucum.ica vc noo (it fucura voluocasfl
DODficIibera>remperiUicooueoic. Qux a
mifcriacftUbcrras , conucoiebachomiDi
rcccos coodiro & oondum io pcccacum la-
pfo,rurfuscooucQicc , quaodo corporc&
aoima io ccrlcflcm bcacicaccm craosbtus
crit.Scd dc ifttsctiam duabas nnlla hic no-
bis crt quxftto. Rcftac crgo vc dc tlla Iibor-
care difpiciamus , quxcftapcccato& do-
minio tllius , dc qua hodic poddlma cfl
contibucrfia.
III. Quxritur igicur , au & quoufquc
homini infic arbirrii Itbcrcas a peccatodc
domioioilltus , vcl potius quxfinttotius
homiuis vircs ad bonum iotclligcndnrn
volcodum, facicodam.Ad quam quxii
ncm vtcommodcrcfpondcatur, tum bo-
oi obicdlt diftindlio, tum ftatuum homi-
nisdiucrfitasconfidcraDdatft. Bona ho-
mini obie(flacripitciafunci naturalia, qux
cum multis aliis crcatuns habet commu-
nia:animalia,quxilli vthomini conucui-
unt:&fpiricualia, qux &ca:lcftia fcu di-
upinamcricoappcUantur, lUique vcoacurx
dtuioxpatdcipi funccoofcDCanca. Scacus
iccmtitpIcx,primxuxinccgiitan$,inquoa
Deopcrcreationemcftcooftitucus: inic-
cutx corruprionis , in quem pcrpeccacum
pfus a priore cft dcftitutus : deoiquc rc-
fCQouatx iufticix , in qucm pcr "catiam
Chnftiefticftitucus, ^
iV.Quia
K*m. 6.16.
l.Pf/.l. 9
' DISPVTATIO PVBLICA
IV. Qnia vcro ad noftrum propor»rum
rnagui momcnri non cft , difpiccrcquxvi-
iTslunc lihcriatbitrii ad bona naturalia 6c
1 ':i incclligcndiiin , volcndum Sc la-
1 , iftis omillis dc bono rptcituali,
quod viumhomiots fpirinulcm & <}uam
iccundum Dcum viucrc tcnctur,c6ccruit,
confidcrabimusiinquttcntcs cx lcripcutis,
quashomo.dumia via cfl hutus antmalts
^itx V irts habcac ad bona rpiritualia , <jux
fola vcrc bona funt & Doo pUccntia,intcl-
ligcndum.volcndum,facicodum. Cui io-
quiHtioni dircif^riccm opcram prxftabic
cripltcis.dcquoaotc. ftatus coondcratio>
vaiiata ('ctliccc viiium idarum tarioncad
natuscuiufqucimmucacioocni.
V. Inftacupnmxux inccgntacishabuit
homomcnccmclara lucis &i vcricaiis coc-
lcins dcDcociurqucopcribus& voluota-
cciquantum ad falutcm hominis & glo-
tiamDci fufiicicbac , iucclligeutiaprxdi-
um,cor iuflicia& fan(flicacc vcca falutari-
qucbooi amorcimbutam; vircs dcoiquc
abuudcindrudasadlcgcmfibi a Dcopo-
fttampcrfc^cprxitandam. Quodtumcx
Hcfcriptioocimagiois Dei,ad quamcoodi-
lus dicitur.tum cx lcgc ipfi d iuinitus lara &
piominioois comminattonifquc appcndi-
ccaddica,dcuiquc cxaoaloga ciufdc ima-
ginis rcAicucioQC io ChrifFo comprobari
potcfl.
VI. Nonfuicaucem inhoc flaruicaco-
'jGrfnacus , quin obic(f>a boni alicuiusfiuc
infcrioris 6c animalcm hanc vitam, fiuc fu-
ptrions & fpititualc coQcctncntis fpccic,
ad illud inordinacc&illcgitimc intucodum
& dcfidctandummoucti , & cx dcfidcrio
prxpoflcro crga idipium abobcdicntiali-
bi prxfcripta dcficerc propiio fuo . fponu-
nco,quin & libcromotu potucric:imovc-
toilurmncmcntis fux ii fummofuobo-
no.qood Dcuscft, auerfus, vcl laltcm in il-
ludboncoquodecuicmodo, & ptxtctca
m bonum iufcrius racntc & cordc conucr-
lus.prxccptum (ibi ad vitam datumtraof-
grcfTus clc : quofado cx iofigni iflo ftatu
iufQclicifTimam, qux fub
v.i i. i ^ ..lu cftilcprxcipitauit.Cui e-
aim qi-.is obcdit & a quo dciuvlus cl\ , huic
fciuutcfladdiclus.
VII. In hoc flatu liberum hoaainis ar-
bitriumad vcrumbonum oon modo vul-
ocratum, (auciatu, infiimacum , inclioatilt
&atccnuatumcft,fcd&:captiuatum , pci-
ditum.amillum : viicfquc ciusnoo modo
dcbilitacq,fcca(lx,ni(iadiuucuturagracia.
lcd&nullxni(i cxcitcntur ab csdcm ; di-
ccntc Clirido , (inc nic nihil potcftis facc-
ic. Cuius foci vcrbaliogula diligcntcrpn-
dcrans Auguftinus,itainqmt : Hendiatfi-
nemep.trum potejln factre.ntc dtcit Ardui a-
liquidfnitmtnbfnteJlufnctrttVeldtfficHlter
fnetni foteritk,fed niltUfine me potcfu. Hec
dicttfinementnpotefi* perficere.fe-.i ■ ' t .
tejlufacerefine meHocipCumyiili . i;s
paceac > fiagulatim mcotcm , aiicilus fcu
voluntatcm , & potcntiam contrailla di-
fliniilamjqutn &iplam vicamhumtois noB
rcnati coalidcrabimus.
VIII. McQshomiois io iflo flaca cxca
cfli (alutari Dci ciufquc voluucacis cogoi-
tioQC dcdicuu , OOQ capax illorum , qox
funt SpincusDci,iuiuAponoIum,aoima-
lishomoQonpcrcipiccaqiix func Spintus
Dcii vbtanimalis non a coipoic animati,
fcdabip&animaoobililfmu homiois par-
t« dicitur , icaquc ica tci ' Tnoranux
obfita,vtin(ipicntix& va.. ; titulisia-
figniacur.horaincs ipfi obccocbraci mcncc,
amcnccs Sc ftulti quin &ccaebrx,appcllca-
cur. Quod vcrum cfl non modo quum cx
vehcatc legis . illi aliquo modo mfcripta
pci 2^iffiti* cooclufioQcs efl fabricatuia,
fcdctiamcum vcticatcm Baaogcliifibicx-
ciinfccus oblatam fimplici appichcnfionc
circcczcepcura. Stultitiam coimcHciudi-
cac qux Dci fapicntia cxccl'
Qua dccaufaidipfumquodiii. ^ >
dcpradlicocantumioccllcifhi & fingulari*
approbationis iudicio , icd de thcorccico
ciiam & gcacialisxflimacioais iaccUigen -
dum cfl.
IX. Meacis cxcitaccm fcquicur afFc-
^uum & cordis pciuerfitas , fccuudum
quam id,quod vcrcbooum cfl & Dco gu-
tum,odit & auci(atur,malum vcro amat &
profcquttur. quanipciuciCtatcm Apoflo* Rom.i.j.
!" ' • V- •■f !■ ' ribcrcnoopotuitquam
. i> carois tnimicitia cil
Dd 1 aducr-
i.Car. 1. 19
Rom.i.ii.
11.
17.1S
T/r.j.j.
Eph.s.9.
Rom.i.il.
i.Ccr i.if.
Cen 6 j.
Mat.j. 18.
MtU. ll.jx
Kom.i.j.
Rem.y.j.
Rom. 6.10.
i.Tt. 1.10.
Kem. j.mv.
10 juli$,
10. if.
GmI {.19.10
IT.
Eph.i.x.\.
lbii.\.i-j.
it Ty.
Tit.).j.
111 lACOB
aduci fus Dcam. Lcgi cnim Dci non fubii-
cicur,aam nc poccfl quidcm. Eigo qui io
caroe fuat.Dco placcrc oou poQunc. Qua
dc caufacor ipfum honjiQisfraudulcoium
&pcrucifum« iaciccumcifum , ducum &
lapidcuro dicitur frcqucQnirimcicuiusiig-
nu-ntum tancum maiumcAab ipfaadolcf-
ccotia , cx quo cgrcdiunrur rnalx cogita-
ciOQcs czdcs>adultcria,£<:.
X. Mcotis cxcitati&cordispciucrnca-
tircfpondct cxxquo vinumomnium im-
potcntia , ad id quod vcrc bonum clt ptx-
ibndum. & malum,quo dccct.modo, fi-
ni, caufa,omittcndum. Cui tmpoicntiz
, dcfctibcndx fcruiunt hxc Chrilti dicla:
Arbor mala non poccd bonos fruif^us fa-
ccrc. Quomodo poccftis bonaloquicum
Ccis mali. Iicm , quodad bonum tujogc-
gclio propricprxlciipcum pcrtinct : Nc-
mopoccd vcnireadmc nih Paccrtrazcrit
illum. Et quod Apoilolus ait: Atfcdlus ccr-
ois nonpotcfl fubiici Icgi DcirErgoho-
mo inquo illc dominaturnon potcft quod
lcxiubcc prxnarc. lccm,cumeircmusin
carnc , affcftuspcccatorum v ' • ;
operabantur lu nobib. Hoilui
ciuoc omnia loca * qtiibus homo la hoc
Hatu cxillcns dicitur (ub porcflatc pcccati
& Sarlunx lo fctuituccm tc Jadus & capti
uatus clfc.
XI. Acccdaiadhxcconndcratiocoiius
TitxhominisinpcccatocoQflituci , cuius
luculcntifTirras acfctipcioucs nobis czhi-
bet Scriptura, Sc conflabit nibildc homioe
iDhocfiacu vcriii^dit.iquam tlluroin pec-
cacisproifusmortuum cfle. lunganiur tc-
(ItmoQia Sciiptuix,quibus bcaciiciaChri-
(li per Spiritum eius roenti & voluotati
hominis adcoquc coti homini coilatade-
fcribuntur. Nonpotcllcnim pianiusli-
qucicquibus boois homo pcr peccatura
fpoUatus iic , qaam rx ingciiii boootum
cumuio qux pcr Spiritum faodum ob*
cioguiu crcdcntibus ; quanduquidem o-
moe id Daturx dccflc tniclligitur , quod
Spiiitus (aoAi opcra um
&communicaium cilc 'vi.^iLi.u Li.iiMtur.
Quarc li vbi Spir. Dci cft ibi dcmum li-
bcrus IIii& Ycrclibctiliociifoli^ quos Pi-
I ARMINII
hus libcraucric « fcquituc arbitiium oe-
iltam alapfuprimolibcium noo cire. ad
bonumncmpc , Qid a Filio pcr Spittium
ipliuslibcictur.
XII. Ac vcio loogc alia c(i ratio libeci
arbitrii hominis iocetiio ilatu coodicuci.
Quum cnim io mcntc iliius uoua lux &
agnicio Dci Ciuiihquc& voluotatisdiui-
uxacceoGi IIt> io coidcaouiaiFcdus. io-
kltnationcs & motus cuin Icgc Dci con-
gtucotcs cxcicaci & ooux viics ipii ioge-
nctaixnni, fic, vtlibctatusdrcgoo ti»Qc-
brarum Sc iam lux £tvlusin Domino vc-
tum&ialutarcbouuminiclligat : vc lapi-
dci coidis durine lo catucam mollitiem
mucaca, cique lege Dci (ccundum fadus
gratixinicriptaiidquodboaum , iuilum
& iandlumcft,amct&aniplc(ftatur , & vt
potcns in Chtifto faClus , bonumcogoi-
tuit. &amatum Dco iam coopciaos pto-
lckjuatur, Sc ipfc opcrc prxftarc incipiat:
hoc autcm quicquidcft , cognttionis, ian-
Aiutis & viiiumaSpiiitufandlo ipfimge-
ncratur. Quj propccrcaSpincus Sapieotix
& iDtclligciitix , confilii , Sc fortitudinis,
kiconx &timottsIchoux,giatix & fidci
adopcioQis io filios & iandlificatioois ap-
pcllatur,cuiquca<flusillumiuandi,rcgcoc-
iaodi,rcQouaodi. coofirmaodi io Sctiptu-
ra ttibuuQtur.
XIII. Duoautcmhicobfcruaoda. Pri-
mum,quod opus iUud icgcncrationis illu-
minationilquc noo voo niomcnto pcifi-
ciatut, fedpeiquotidianaincicmcnia 10-
dics prcuchatur & ptonioucatur, Vcius
cnimnoftcr homocrutjfixuscft, vtcncr-
uciur cotpus pcccati, & inccrousrcoouc-
tur quoiidie. Qua dccaofa lo rcgcnuis,
quarodiuinhoc corporc dcguot,
caroaducifus Spi. Lj.i, Loncupilcit. Vnde
ficjvtnonfine rcfiftcntia & lutXi bonum
pctagant: &: a malo dcfiftanc: imo vero cc-
iam accidicvt vclcxignorantia, vclcxtn-
firmitacc & nonnunquamcx maliiia pcc-
ccat,vcioMofc, Aacone. Baroaba > l'ciro
& Daaidc cft vidcrc. Ncqae accidic mo-
(ib , fcd cciamiopctfcdiflimislocumha-
beotdida ifta: lomultis labiraur omnes,
&jaoacfthoa]OQuiAOB pcccct.
XIY.
Ipam.S 16.
Ur.ji jf.
JPyi.H.a.
Zaeh.iiHo.
i.Cor.^.tf.
Rem 8.1«.
Rom.6.6.
l.Cor. 4.id.
laceh.yx.
r
DISPVTATIO PVBLICA XII.
rhil. 1.6
i.Fet. i.j.
XIV. Alcenim eft, quodncatinicium
ipfum primum omois boni > ita quoquc
progrclTus , cootiauatio & confirmacio»
iplaquc m booo perfcucrjocia noo a iio*
bis.fcd i Dco cic pcr Spiritum faDdlum.
Qui cnim capit opus bonum io oobis«
pcrficcc in aducncum Cbrirti:Sc viccucc
i. Tet.^.xo. cuftodimur pcr fidem : Dcusabfolu-
tos rcddit . (labilic , roborat>fuQdjt Im6
vcro fi contingat rcnatosin pcccatislabi.
nonrcfipifcunc, ncqircfurgunc, niliaDco
vi ciuldem Spiticus rcfufciccncur & ad poc-
niccotiam rcaouetitur. Quod cxcmplis
Dauidis & Pctri probacur firmiflim^.
Omnc igicuc booum dooum coclicus de-
fccndica Patrcluminum . cuius vimorcui
cxcicaocurvcviuant, lapfircfufcicancuc vc
Tcfurgaoc, czci illuminaotur vc vidcanc,
nolcoccs incicancur vc vclinc, infirmi con-
firmancur vcflcot, volcntcsadiuuantur vc
operentur & Dco coopcrcntur. Cui fic
laas in F.cdcfiapec lcfum Chrifcumino-
muis accatis (arcula fxculorum, Amco.
Augull. concra x. Epift. Pelag.
hb. i.cap. 9.
llow»iu f rcfofrHfn tonM/n iidmuii: qm-
dtm ful/fequettsgra/ia yfeJntc i/>fum ejfet mfi
prtcederetgrAti». StuJium quoqttehomini*,
qucd dicitur ionitm , qtiamuif qHum ejfec*-
ferit adiuuetur gratia, nontemen tncif>itfine
gratia.fedab itlo in/piratur.dequo dtcitApo-
fioltu, Gratiat autem Deo, qui dedtt idem
fludinm pro votit in corde Titi. Si JlnJium
quifque vt fro aliii habeat , Deui dat , ntpro
Jeipjo habent quis aliui ejl dttturw.
ficrohardus de Ltbcro Arbur.
&gracia.
^tdigitttragit ( aii ) Itbcrum arhitnumf
Breuiter rejpondto . Satuatur. ToUe libtrum
arbitrium , non erit quod faluetur. TfUegrit-
tiam, nen trit vnde faluetHr. Opui hocjine
dntbm effici non potefi. Vno kquoftt ; a Itero
cui vtl in quo fit. Deut author efljalutu; li-
htrum arbitrium tantum tapax , nee dare il-
lam nifi Detu , nec tapert valet nifi liberum
arbttriitrt/.
THESIS XII.
Lcgc Dci.
Rrjf. DlON.SrRANCKHVYSEN.
I.T £X vniucrsc dcfinicur, vel ex fine,
JL^ Ordinatio ic^x racioois ad com-
munc & fihgutatcbonumomnium&fin-
gulorum fubordioacorum ,ab eo laca qui
cotius commuoiucis & iQcafioeuiocum
curam habcc : \<:\cxformaic Emcacitatc
fuaiOidinacio przcipicos quid faciciidum
& omittcndum fic> laca ab eo,qui ius habec
poftulaodi obcdieocnm . obligans creacu-
ram racionis & libcrtacisvfupollenccmad
obcdicndum , fanda promimonc prarmiij
&: dcDUDciaciooepanac, EilaHHmanam
& Diuinam diflinguitur: hzcD«Mm,iIla
hominem auchorcm habcc ; non quidcm
quod vUa Icx ab homine lata proba ilt>quz
noD fic ad Dcum auchorcm omnis boni rc-
fcrcnda : fcd quia homiucs cx Icgc Diuina
dcducuDC prxccpca accommodata ilacui
cui pra:func,fccundum condicioncs & cir-
cumftancias illius parcicularcs. Nos im-
prxfcnciarum dc Lfg*D/«/»4agemus.
II. iLfArDi«mi«porcftconfidcrari vel vt Rom.x.t^.
fermone infitomcnuhus hominum cft im- jj.
prcfla. y c\\t fermer.tforatprolatocnMatii' G*n.t.iy;
ta , vcl dcniqac vc fcripto comprchcnfa. Expd.^^.i.
Qui modi Lcgislaciouis uoointcgrisob-
icdlis difreruDC.-fcd lacodiicrimioaocuri
quod primus fuodamcocicuiofdam luitai
cftrcliquis : poftcriorcs vcro, quodad ca,
quz prxctpiuncur& Tccantur,Iaciusfccx-
icodiOt.KosdeLege Deiquit fcriptoefi com-
prehenfatra^iAbimtti : qux cciam Mofis Lex
appclljcar, co quod Dcus co mcdiacorc
vfus cft ad illjm Popolo fuo Ifuclicico cra-
dcodam. Illa aotcm cft criplex iuxcaob-
ieiHi vaiicraccm ,hoc cft opcnim pacran-
dotum , Vna •icjx' fiuc Moralii, alccra ifgjt-
7iK« fiuc Certmcnialit, tcctia 7rthn*k ludi-
ciali<f\c\ Forenfif dicttar.
III. Lex Atoralii{^na per cotam Scri- x.Sam. if.
pcucam V. & Noui Tcftamcoti fpatfa & iz.
D d } fum-
Mal.4.4.
Gal.
Exod.io.
deineept.
11. 1J.X4'
Mich.6.6.7
S.
Aiatth. II.
U •1.1.6.
Rom. 11. &
Tit.i.U.li
Rtm.t.i}.
e$»io. S' &
4- 4-
Rom. i.19.
10.6*7.
114 lACOBI
rumnutim to dcealogocomprchcnfacil)
cfl or Jioatio prxcipicos ca > qux Dcuspcc
pcvfcgrataliabcc, & abomnibushomioi-
bus fcmpcr & vbiquc prarftari vulc& vc-
tans coacraria . Ha:c icaquc c(i pcrpctua &
immucabilis vidcudi aorma.cxprcira ima-
go incccot coDCcpcus diuiui , fccundum
qucm tc crcacuia ractonaJis vitam fuam
eoura (cmpcr & vbique iaflituat, fas Sc x-
quumcfT : lcgislacorDcus.HIabrc-
tliccr (iilc. !..,.. . u-t (^proxi/ni , coociuccur;
iiuc parcim iis oBiciis qux ad amorcm,ho-
oorcm,timoccm,8c cujcum Dci pemDcoci
partcm iisquxproximis. fupcrioribus, in-
fcriotibus , paribus dcbcmus ; quorura
complcxu ctiam illa comprchcaduDtur,
qux quifquc fibi prxflare ccaccur.
IV. l'jui lcgii woralii varius cft fccua-
dum vaiios Ibcus hominis. Rrimnrim & a
Dco pcr fe inrcncus iuxta amorem ipfius
crga lullitiam & crcaturamfuam .cracuf
home fer tllMm viHtficarttur , hoc cli illam
prxfbie( iccx cius prailacione iufliHcarc-
lur, & prxmio pcr illam promiHbcr dc-
M'o 'f^ccrccur. Echic vfusprimxuoho-
I.. . itui fuic accommodatus , quum
pcccatum iioodum ia mundum inc^rcfTum
clTct. V/mfut fiAtuf>eccMti cl\ , ordincpri-
mus aductfus liomuicm pcccacorcm , tum
▼t iHum de trAuf^rejftont & reiUH «rguat ,
irique^cen . rum
yttundtmdct: ....i,, uj.jiuiJile-
gtqut fe fMbiicitndi coniiincAt. Infequtnsil-
lum ejl , liquidcm Dco vifum mifericocdi-
tcr & graciosc cum hominc pcccacorca-
" I e.crga pcccacorcm,cum V t i7/j</»/K con-
rn & fubditum condtmnatiom Dti ad
gratiam defiderandsm O» quArend*m com-
feliaf '•herMtorem vtl
frtit»
cogat. Scrtttt
l.Tipi.l.^.
Rym. 6. II
rrfs.i 11,
prxccrea icxin hoc ItacucumDM. vtho-
mincm fub cius dufVu faltcm ab crcerno
opcre peccari &fcc]cribusfuiaiidiacpoc-
ox, & prominioocprxmioruincempora-
lium cohibcat.cum/<ff/*.' nioecar-
■ali & fublcge extdcntcu, ..luti &rc-
goanct , vc luccndar pccciti Jclidcrium,
peccanim augeac , opcrctut omncm
coDCupifccotiam. Iliudfitcxbooicacc Dci
ARMINir
8c amoTc ctza geQerishumaQirocictarem
animatcm : ncc cz malicia pcccati rcgaan-
tis domiaantis.
V. Tertim vfut '■' ' tUiergMhomi-
nemiamSfiritHDei c renntumcon-
Mtniens fiatuigrMtis tfi , vt Jitperpetutt regu-
l» vitn Jecundum Dtum eiufqtie SpiritutH
iRflitnendjL : Non vtpcrillamiuftificctur
homo , quia horfiim per carncfn iiDporeas
& inutilis facta cA , ctiam H cancum vai-
cum ab hominc pcccacum pcrpcctacum
clfcc : fcdvc Deoprograciolarcdcmptio-
oc & (au ooc gracias agac , booam
confcicaciuut uiucc, vocationcmfuam 5c
ctcdiooem ftrmam cthciac , alios fuo cx-
cmploCbrillo lucrifaciac , diabolum coo-
fundac. impiummundumcondcmncc,&
Ecr viam bonotum opciuin aJ catcrtcm
xrcditatcm & gloriam cotcudat, Dcum-
quc gluiiiicec ipfe & aiiis i;Ioiificandi
Dcum occaliouem dc macctiamfubmioi-
ftrcc.
VI. Ezhifccvnbus facilccolligcreeft,
quoufquc Icx Motahs inccrfidclcs& fub
gratia Chrilli conftitucos obcincac & quo-
ufqucabrogacailc. i. AbrogMtMefl, qucdMd
vim & vfum iuflificandi nttinet. Nam U
daca fuiilct Icx qux pollcc viuificarcvcrc
cx Icgc ciTcc luihcia. Cauij cur id ncqucac,
eft quiapcccarDcminfirmaca cft,obqua(«
Deus graciosc cum hominibus agcie vo-
Icns, ptomillioncm dcdic & ipium Chri-
ftum.vc hxccdicas cx promi/liouc&fide
Chrifti obciogcre credcacibus, Lcx auccm
fuperucoicns promiilionc , qtix itticanr
camrcddcrcpotuic .- fuiccnimiancicaau-
coricacc i acquc piomiilioai adiuogi auc
iiipcraddi • vtex Yuaquciun(flaiufticia&
vicaconriagercr. i.AbrogatMefi quoMdmM-
Itdiiiicntm & condemnMtiontm. Chiiilus
eoim fub tcge & maIedi(flioac (adus, ccd-
cmic nosa lcgc & cius malcdiclionc, & iic
ademulcxcitpcccnro.nc viicusciusficad
condcmnanduir!. lAtaeJi ^adtrn-
( ':en$t* ptr illAm ot ■-. n*-
Tit. j.f.
Imc. t.8.
Rom^i.^.
PfiU.li6.it'.
H-
i.Tim.i.if.
t. ftt. i.io.
i .Ftt. j.t.
loh. \.&x.
Heb.li.j.
Rom. 1. 7»
I Cor. 6. to.
liMtt. f.l6.
Cal. ). 1 1.
Cal,f.l6.ij
18.11.
luum extrctbMt ptteMtHtn. 4. AbrogAta tj:
qnoMd dmium quo hominem vrfitmdbonum
fncien-
G4/.J.10.U.
II jj.'
1 Cfir.isfS'
4.
1.9,
Usi. 4«t«.
r
DISPVTATIO
fticienium Mhftintndum a tnnlo , mttu
j j ^ JpfJ»'*fni' tc/nporalu. Fidclcs cnini «S: rc-
■ Datifuntmortificatilcgiin corporc Chri-
, ' fti , vt fint altcrius ncmpc Chrifti , cuius
' Spiritu porro aDcnncai & agantucin oo-
uitatc vitz, fccundum charitatcm , &: rc-
giamlibcrtaccm : vodcapparctillam quod
ad obcdicociam Dco przftaodum abroga-
tam non cflc, quanquaBi illa ipC) fccuii'
dum imttlKHei* Don fccuridum ftri(flum ri-
porcm fub gracia Chrifti& Euangeliipo-
Itulciur.
647.4. t.x.j VII. ZrA.' CmmoMf/i/w cft , qux conti-
Htb. S.f. o» nct prjcccpta dc culcu Dci cxtcrno , data
10. 1. Ecclefizliracliticx,& tcmporibus,quibu5
CeLi.t^ !cfia Dci vtinfansfijbi3f»>"/iA<'«(& vc-
?/J«f.i7.4 Tcfta mcoto fuit, accommodata :in-
Col. i.u. , . jtatum ad fignificanduni, przfiguran-
i,C»r.f.j. dura , obfignandum lum ad ivmtiJi» in
conocntibus 9c aclibus Bcclcfiafticis ob-
fcruandum : illi fiiiifcruicbant. Cira/wfi-
fto, Aptm Pafchntii , SAcrifici», SabhathA,
adj^erfiones , ahlutiontsy mundAtionts, conft-
crAtiones , dedicationes, rerum /inimaiarum.
j fjr 4 ^'^inc^i&.xSaccrdotum,LeuitArum,Ciin-
tyat.C' 16 /w«w,/4aiWr«wfun£lionc$,fundlionum-
quc viccs , & circumfkancia: &: locoran^ &
tcmporum ,quibusfingula: adioncsfacrx
pcragcndzcrant.
Mth.\o.x.x. VIII. Vfit /<y«iftius Ctrtmoniafndut.
i- 1. -vtpojr ■ ■ ' ■
Nti,j.(^^. nt prena, .., . . .1 . ,1 . •.^..^iw
<^»o. vfum pi.'cftuitpcr variospetfonarum , tc-
C*/.i.i4. rum .adjooum.cucntuum typos,fii:uras
H^if.^.S.j. vmbras,quibustumpcc • ' ■ Jiiio-
1«. gtapho nobis aducrfo, 4 . ^ . ,.i;n,vt
CoLi.ij. intclligcfctur Dcccflitas promiflioQis fa-
Htb.io.r : tum cxpiatio & prom ' 1 cmi-
' ' fTcuCi lunt , vt promii:u . . . ;o im-
' .cdetctur.- Sc hocrcfpcdu , quum
'( .iimiyporum & vmbrartim i orpus &
^Md.M. c.vprcn'aformaadChrrft«mpert! ■ '
-^•r.X.IO. ilLl niCritO p.Ti^l^O -M-, 1.! rl;:;i:
44* J0 cu(. i. vt f fAntjuitm
Tiec fa ! rtU-
■ - 'itS
. >: •
cranei per cucumcifiooem ad illtutcom-
munioncmadmicTcrAjtur. -
rr/bckltHOCCUfMti , nt^ cultii: ..... '.^, i .
PVBLICA XII. 115
mtnifctrtntur , ne^ ab nlii! fopuJii vfurpatts
ajfumtrent : atquc ita ab IdoIoUtria & fa- ^^^^^ ^^-
pcrftitioncpuri coofcruatentur, adquam j^^,^,
propcnfiirimi fuerunc, & occafioncs vodi- ^'g ^ '
que a populis tum viciois , cum in mcdio
illoruij) habitantibus offcrcb.intur.
IX. Hzc lcx cft pcr Chrilti cruccm, co/.x.ii.ri.
mortcm,rcfurrcdioncm,adfccofioncmifv ^4.17.
calos , & miflioncm Sp. Sandiabrogata, Htbr. l.i.:..
pcr vmbratumaSolcdcpulfioncm, & cor- ^ 4.^.^.
poiisin carumlocumfubiDgrcflum, quod G4/.4.9.10."
typorum omniumcft iuftum complcmen- i.Ctfr.7.19.
tum. Atgradusfiinr inabrogationeconfi- ^^.ij.io.
derandi. Vrimo 77:omento abrogatmtft ^juomI j_,Cor.t.i$.
ntcej^tatem cbferuandi^i^obftruaiianuvti- i^jy.i^.
Jitatein , emm I ul^ftmtl
iljt ademfto : qui. 1; ..ja «.iic dcfilt,&
mortua zW: Dandc faclo ipfo{\:^\zaho\en^\,
quod fadum cft parcim pcr dodlrinam
Apoftolorum iotcr fidelcs, qui paulatim ^
intcIIcxeruntChriftum cflc fiocm Lcgis.fc
cius quodaboleturiidcoqi voIcotcsaD vfa
cius L.egisabftinuctuntipartimperpoten-
tiam Dci ia dcftruiflionc lerofolymorum,
& Tcmpli vbi fcdcs crat Rcligionis , 5: lo-
cus culcibus illis cxcrceodis dcftinaius,ad-
ucifuscocumaciaminfidelium ludqoruro.
A quo ccmpotc mortifcrz cflx cxperunc itf.J
Ccremonix , qux intcrmcdio illo fpatio n. ff/i^-
tolcrabilcs fuerunt, ipforum ctiam Apo ix. tj»
ftolorum iudicio.fcd intcr ludxostancum <^f.
modo nc gcntilnis imponercntur , qood (Jal.i. j.ii.
ncux inftiturtonis inftarcratxftimandu. n-
X. ttx t ' cft quam Dcus per ii.^*
Mofcmpopuioi'...! ! ■ ' ■
iMriratioticrcxcrat.^ . , iMtx.&c.
prxccptadc formagubernatioinspoliticx
in ciuili fofietatc vfurpandx. ' 'TI
tum animalis vitx, tumctiamlj ....^.....s,
pcr coiifcruationcm & cxa^iionemcultus
cxtcrni,& difciplio.»cxterax in Legc Mo-
&c Ccremoniali maodatx procuran-
, vrporc ilr M.r^-^ratibui , CantraSti- Deut.17.1.
htti, bo)! ludteiu , Panis &c.
-S coinmodt a/iduoccncrarctctri
r i'.' it u u :. Alix lurts communis funt,qaoaa
fubftantiam iplarum , quanquam (ecuo-
dum nonnuilas circamftantias illi rcipu- x)4».rf.i.x.
.7 fint pcculiates>altx iiinpUcitcr ad lus ^ ^
ii..vularcpcrcioeBt.
^ XI. Vfu»
lACOBI ARMINII
Vjui
•r,
iti
Tf»L i.
i4-
XI.
norfr-M pitbUcA tquttAtH lujiitu ordirtA-
rr/«r, cHctquc vt C •.cfibi
fccuuJum umocs , .cs fci
commilTuras & ocruos przccpiorum iHa
lcgc pixrciiptorum coagmcotata & pati-
tjrcooiunc'' i .1 'rer vt p«pultu iflfi tlm
popults.qu: ritu Ltgtihabcbont ^tt-
tnm hac Ugi dijtnmmArtiur ■* adco voluic
Deus vc vbicuoque idfccuodum rctuni
iptarum 8c homioisoatuiam fieti poccut,
populusiflc fuusoihilcumaliiscommuDC
habciec.Ethiduo vfusaii prqfcotcm Iftac-
liticxRcipub.ftatum pcrcmcbant. Tertim
• Miitaqud,fMtitratrMHtrf(^extt , £5* fi*tli)pi-
r(M : totus cDi & totum Re-
cnuniitcgniqu- • .iijmiQi-
Ucationispriocipcs.Iu sChri-
.ftum,iccaum<jiiccuis, &i ipunualcmcius
admioilti.T:' ' ' " ■ ''11 ' laiiiiit: quo re-
(pcflucci.i ■'ojus ad Chti-
ftumdici potclt.
X 1 1. Htc Ltxqi..i:.,.iu u. iftHtn re-
IpixitabrogMtatfi^vniuerst. Kullum cotm
imicgouin , Duilus populus, oulla admt-
niflr.r ! Chriftum , ciufquc rc-
gnuiu iihationcm typicc figu-
raAdani. Regnum enim iilius.quod rr-
Jdait, ii.H. guuni cocloium cll,& oon dc hoc mundo,
adacuit tam, & liic vcnit io rcgnum luum.
Qaaotum vero ad cius nmpliccm obfcr-
uauoncm attioct, illa ncque vetica c(l. ne
quc r r'" ' ta vlli populo, occ abfoiuta
Qccci uaoda vcl omicccnda. Exci
piootur qux commuoisiurisfuot, &oa
turali xquitatc fuodata. lllaomoinoob-
fciuaii occclle qH . vbiquc & ab oninibus.
£t quat , quod ad iplam (ubllaouam & fi-
p ipuum attinci,iQ Chnftumic-
! , !Ia i-iil!: norulo lK'ct pofluljrc.
COROLLARIVM.
Donrina Poniificiorum tU ConfiliU ^
0firibu4 fuftrtrtgjttionu diuiiurutn prdce-
ftorum pirfitiiont dtrogAt.
Sfatth. ). 1.
THESIS XIII.
Legis & Euangehi compara-
tioiic.
Rejp. Petro CvNiCO.
I. \ »m Lcx dapliclter coofidcrari
dcbcac, cum vt primicus horaioi-
bus io prunzua 'ncegtitate coodicutis lata
cft, - ' ' • . : iribas
poli j . . - ...ncu-
ti feu foedcns nomco forciractl lo Scripcu-
ris) comodc potcrit cum Euangclio (quod
Noui TdUmcoci oomiocappcliatur pio-
ut Vctcriid oppoiicum ) luzta huocdupli-
ccm (cfpcf^um coofcrtt :& quidcm tum
coouciucntix , tum difFcrcotix raciooc»
quanquam cooucnicotiam commuoircr
cicra liiud difctimcn confidcraichaud lo-
commodc poilumusj oc bis tdcm rcpccere
cogamur.
I I. Conucnit igitur Lcs , tum vt pri-
mumlata;\' • vtpollca pcr Mo-
(cn data cu ^ 10. i. genciali au-
thoris vnios coofi ^crattonc. fill coim
Dcus vnusidcinqucauthor vrriufqucqui Gen.t.17.
Lcgcm culic vc Lcgisiator , Euangclium ExotL lo.x
vcro piocuiit vt omnis gratix Sc mifcii- Rom.i.i.
cotdix Patcr, vndc&tlia Lex Dci&boc
Ei!.; r,,^. p •■'•>• . . "... .-rur.i.Gc-
nc . eium do-
£lriiia coalUt aiaodaro obcdiencix , & tc-
muncracionis promillionc qu 1 ' 'ifa
QomcQ habcc mMi vttiquccti.i .1-
pturacommunitcrttib'iitur. j FincgcnC- Eji;t. j.
ratim . qui crtgloiialjpicntiz
bouit... ...izDci. 4. Subiciilopcr
1, i , nl. ' 'jitus non difcriminato, bo-
n' Si Lcx polica. Sc Euaogc- ^
liu.i. I ,.-.,....imcft.
III. Eft przrerea conucnientia aliqua
L' ■'ogc-
lio 1 : ... , H data
clt icicluuitiu.h.i. itionis
potfibilitatc potuitemmAdamiis viribus.
quM
t
DISPVTATIO PVBLICA XIII. 117
fttior, boaicas cumgratiosamifcricot^ijj^j,^
if. 16.
oaas ia crea(ioneacceperac,Le^empra!-
ibre , cum auxilio Dci. Secvs ifli io cul-
t.Tt/M.i i
Kom 4.4.
l«h. ).i<).
lalEr^. 41.
Cn. 1.17.
|.C«r.i.iO
xt.x).i4.
pam tmpucan craa(grefno non poterar, ia-
icribicur ctiam Euangelium m cordibus
fa:derJCOcum Oci » vc conditionem lUo
prxfcriptam implcre poninc.
IV. DifFcrcncia Ycroinccr Lcgem , vc
primum lari c(l , & Buaugclium . in hifcc
pocinimum confidic. 1. lafpccijltautho-
risrcfpcclu. Nam DeusLcgcmtuIiccirca
rcfpc£tum ta Chridum , vc bcocuolus,
quidcm crcacurz fux intcgra',fcd et iufli*
cta (Irida poflulansobcdicociam, Scpro-
micccns mcrccdcm , pacuamque dcaun-
tiaos, Euaogclium vcro patekcit vtgca-
tiofus ii mifcricorsin Chridum fuumrc-
rpicicns ez iuflitumifcncordiatcmpcra-
tapo/lulans& promitccos. z. laftngulatt
maccrix iplius racioac Lcz coim dicic,
Hocfnc (^viues. Euangclium vcro Sicre-
didtrii.ferutiberts, & hoc ditciimen e(l iroa
modo io podulaco ( vnde&illaopccum,
EuaDgelium vcro Lex (idei appcllacut) vc-
rum cciam ia promtirionc, quanquam c-
oim vtrobiquc vica xcccua promiccacur,
EuangcUo camcn vt cz mortc& igDomi-
nia,Legc veio rc eziiaturali fclicitatc coo-
fcrcoda. pcxccrea ia EuaDgcIio rcmilTio
pcccatorum,vt vitx xtcrnx ptajcedaoea
auaunciMUTi cuiusnullamcncioiu Lege.-
quia ncc ipfi rcmillionrccfrariannnpec-
cacori, occ illiusaoDUociacio vcilisllacura^
quanquam pcccaturo.
V. Differuntinfapcria modorcmuoe-
rationis. Opcranti coim fecundum Lcgem
mcrccsfuiilccdatacx debico , & cranigrc-
dicQU pocna illata ez fcuciicice findx
iuftuix. Crcdcoci vcco mcrces dacur cz
gtatiai incrcdulo vero coademnatio de-
bccur fccudum iufltciami:nAKf.'«ioChii-
(loccmpciacam. ^.Difcriminaocurfpcciati
fubic^i incuitu. Lcx cnim lata homini ia-
tcgro , & in ^auorc Dei iam cum conflicu-
co : Euangelium vecohomtni pcccacori,&
iogratiam Dei, quia vcrbum reconcilia-
tionis cfV,rcduccudo. j. Finis peculiari rc-
, fpcdlu diffcruQC. Lcgc cnim tlUiflcatui fa-
picotia . booitas , & iuHicia Dci (Irida.
Euaogclio vcro fapicmia Dci loogc illu-
iunda, & iuflitiain Chriflo tcmperata.
VI. Oifcrimcn vcroiotctLegcm,qua-
tenus pcr Mofcn data cfl , fic Vctus TefU-
mcotumappcllaiur ,& Euaugelium, qui
NouiTcflamcoti oominc vcaii, inhtfiic
fcqucntibus iuzca Scripcuras (Icum eft.
1. in diitindaprojnictatciartttucorisDci. Heb .i.f.
Vctus etiim padum fccif vciracuspccca-
tis, qux fub ptiori facdcre mancbunt ioex» ^ c<»r. f 1 7
piata. Nouum vcro ioflitait vt tccoacilia- \
tus,vcl faltcm rcconciliacioociu «lloipfo£^;,^y;, ,^
facdcreperadlurus la Ifiliodiledioaislux
& fcrmone gratix. i. tn modo ioflitu-
cioois rclpoodcntc vtrinquc loflitucudit
conditioui. Nam Lcxlacacum fignispU-
nifltmis irx, & horrcndi iudicii diuioi ad-
ucrfuspcccacaac pcccacorcs. Euangclium Helr.\'..\t.
vcro cum iodiciis ccrris bcocuolcntix, ij.i^^ ii-
tuitxitn &■ amoris in Chrt^o. vndc Apo- 1-1.1j.14.
ftolus. NoD accciriftis ad cautra<flabilcm ^'^- 7-^^-
montcm , & ioccofum igncm jc curbiocm ^*^- i'i4-
&: caligioem & pcoccllam : fcd ad moo-
tcm Sioo. }. io matcria mandatorum,&
promiirionum.mandata cnim cius plcia-
quccarnaliafucrunc, continciicia Chiro-
graphum coacrarium nobis .* promiflioocs
vcro plcrxq; corporalcs , & ccrrcoam hx-
rcdicaccm , vcccrihomiDicoauewcnccm,
fpoo-cnrcs : Euangclium verofpiricuale, t^fb. 1-3.1.
maudjta coatinens fpiritualia &. promif- I<^h 4.11.11
fioncmhxrcdicatiscoclcftis;nouo homiui Heb.% g.
congrucncis. quanquam ccrrcna bonaad- £f>he.\.i.
icdamcnrotum inftar poinceatur (^nx- ji.
rcocibus primo rcgnum Dci &: iufticiam
cius.
VII. QuartamdifFcrcociamponimusin Gal.^.t^.
mediacorcrcu iocerccfrorc. Vecciis caim Hr^r.y.if .
Tcfiimcnci mediacor cft Mofcs; Nonile- He^.f.^6
fus Chriftus .- Lcz per fciuum data cft; loh. i.iy. i|
Euangelium vero pcr ipfum Dominum Ga/. {9.
patcfadum. Lcz per Mofeu data cft ; gia-
tia 5: vcritas pcr lefum Chtiftum. Lcz Leu.t<i.46
data tn nuou mcdiacoris; (juiMofcscfl:, Deut. t.ii.
iuxu id quod diciiurahbi, & Chriftus neb.^. t^.
NouiTcftameocimediacordicitur.Quia- ExnJ. iJt..^.
lum difcnmco cftoin fanguuicad coofir- Heb.^.ii.
mationcm vcriufque Tcftamcnci adhibi- jj,.,o.
coiYciusfccdasfancitumcftfaaguineaui- 1/,^, ^ ,^
E c malium.-
iv3 lACOBI ARMINII
j^/Af.2^£.i^3.maliam : NoOumTcroprcciofoGinguinc i Chtiflum durarc dcbuiti& poflca ab(o-
]Ejffl</.i^..8.FiliiDci. quictiamproptcrcalancuis No- 1 gatum cft. Nouum vcro manct in artcr-
jE/Ji. 1.7. ui Teftamcnti appcllatur. f. l3ifFcrunc num , vtpotc fancirum fanguiocSaccrdo-
JSiich. A, i.> locopromuIgationis.Vctuscnim promul- tis, quicx viiodiHolubilis vitxpcrfcrmo-
GaI.^.i^. gatumcftdcraontcSiBa. Nouuravcrocx nem iuramcnti conft cwus cft Sacerdosi ^^^^^
^e. J»ion & Hicrufalcm cxiuit, quod difcri- I & pcr Spiiitum a:tcrnura Dco fc obtulit. **
JHr^r. 11.18. «Ticn Apoftolus ctiam adnotat planif- cx hoc poftrcmo difctiminc fortc Vctc- ^^'^ ^
limc. I ris & Noui appcllationis ortum duxc- ' 9' ^
VIII. Sepcima diffcrentia fumctur a runr.
fubie«nis.tumquibu$lata, tumquibusin- X. Ncquis vcroatbitrccutParrcs, qui
fcriptafunt. Lcx Vctuslatacft Vctcriho- 1 fub Lcgc & Vcccri Tcl^amcnti vixcrunt,
mioi : Nouum Tcftamcutum Nouo ho- gratiz fidciquc & vicx xccroz czfocrcs
_ , . mini inftitutum. vndc & Aucuftinus ar- Fuiflci fcicndum etiamtumpromifrioocm /7,« ,
bitratur Vctcris & Noui appcllationcm Adaino tadtam dc Icminc mulicris , & 0*1.^.6.
"ccrxi ^0""^'"'*'^"°'^' Tcftamciita. Lcx Vc- dc fcminc Abrahami , cui promillio !a-^flj,iy.
^ rusinfciiptacft tabulishpidcis .■ Euangc- ^a cft , & in quo bcocdiccndx crant o>
lium vcto infcriptum in tabulis carncis. 1 mncs nationcs, cxftiti(fc,&fidcafan«flis
Odauum difL-rimco cft in adiun^isiid- ] patribusacccptamfuillc Qux promiflio
G4/.4.9. jjucduplicitci. I. Lcx Vctuscgcnacft,ic j ^uum a Theologisfub Vctcti TcftAmco-
3 '-'- impotcns viuificandi. EuaogcUum vcro ti nomioc lacc fumpto cojnprchcodatur,
Tph.i.S. coniinct impcrueftigabilcs opes Chrifti, I &^ib Apoftolo ^^««j , qoio & in plurali, G«/. j.i^.
il/>7« f.itf. & potcntia Dei cft aJ lalutcmcuiuisctc- iunfla vocc promi^Iioois , Tfi E/^.i.ix.
•^•^"•'r^o-dcoti. i.Lcx Vciusonus fuitimportabilc, iT«vy<A^«<appcllatur, brcuitcrctiain vi-
MMt.u.z^, qtiQ^ ncquc patrcs illoium fcrrc potue- dc3mus,quatcnuspa<ftum hocpromilTio-
runt. Euangclium vcro iugum & onus nis& Tcftamcntum Nouum.fiucEuan-
50.
X.Ccr. j.
Chrifti contioct, quod fuauc cft & lcuc. gcUum fic cxcellcuter didum , tanquam
IX. Nouum difcrimcn fumcturabcf- promiinonum complcmcntum ^ '^'^' j^A^^
fc(flotum diucrfitace. Veruscnim Tcfta- v»^**>'0tcrfcconucDi3nt&:dilfcraut. ''J''!*
rocotum cft Littcra occidctis , Miniftc- 1 XI. Conucnicntiam ponimus in iis
riummoiris«S£ condemnationis» Nouum 1 qux fubftaotiam vtriufquc concerount. ^'""'^
cftSpiritus viuificans, Miniftcriura Spm- I Nam r.ad cfficientcm caufam quod atti- ^^'^•4'
*'^^*tuj,luftitix,3i: vitx. Vetuspaftiogenera- 1 nct , vcrumquccxpuraputacratiosa Dci''^ "'
bat ad fcruitutem , Agaris infbr : Nooa mifcricordiaio Chriftumrcfpicicntisfan-
paciio gignit adlibcrtaccm, vtSara. Lcx cirumcft. i. voaeadcmqi vttiufqimate- Ro$a,^.4.
intrauit vt Ajjuhdarct pcccatum ; & iram tia.Fidci fcil. obedicnna vtrobiqucrcqui- Hfi.i^.8.
opcratur: Sanguis vcroNouiTcftamcnti rKa& vitxxtcrDxhxicditaspromifl.i rcr •^i?'"'.;. lor
Euangdio cxhibitus , czpiat pcccata. ii loftttiai fidcitmpucatioocm , Acgrac
MMtlh.i6.
y^^'^^ *'*' mcliora loquitut quam Abcl. VctusTc- | io Chrifto adop
•^"'.'" .'f ftamcntum cft Chirographum .quopcc- dtum, Chriftus :
cau obfiguantur. Euaogclium vcto cft
prxdicaiiolibcitatis, & lcrmo Crucis,cui
' hum afHxum eft, & eo ipfo i
rai< .jtum. DccimadifFcrcntijfta-
Efa.6\.:.
ler. 4J.JI.
Meii
.18.
tuetur tn tcmporctum promul&ationis v-
' truilquc, tum durationis : Vctus Tcfta-
mcntum ptomulgatum, quuro Dcus po-
pulum Ifiacliticum cduccrct cx Agypto.
Nouum YCfo nouilDmis &poftrcmis tcm-
poribus. Vctus TcfUmcotum vfquc ad
tioocm. j vnum ouit- ■'^'^*'' ij> jx.
qucm pi omiflum Patri-
busin 6'cnpturis Prophcticis Dcuscxhi-
buit Euangciio. 4. Vnusfinis.lausgloiic^ Rt>m. 4.S.J.
fx Dcigratixin Chrifto f, vttumqucpa- Rom. f.i.ii-
€tam initum cum hominibus cadcm ra- {c.31 ji.jj.
tioocformali vcfticis , ncmpccum pccca-
totibus, iifquc non opc: j- 1. Cffr. 4. ij.
dcntibus in cum , qui Ui.Wii^ T'r:m.$.^.
£.ldcm vtrobiquc Spintus cft obfi: -j/.j.i8.
vcnufqoe vcricaccm inmcntibu - Rom.S ij.
toium. Quumcoimadoptio&itiii-u '>.is ¥.ph.\.^.
coiu kom.^.r.
DISPVTATIO V
comp«faf ctiam Patribus in Vctcti Tcfta-
mcnco Spintus , qiii adoptionis c(i , Sc ar-
rhabo lixrcdiratis illis Qcgati ncquit. 7.
ConuctiiuDtcftciflis. vcracjuccnim l'a^io
GjA^.il.tS gcncrntfiliosa(llibctt.itcm. In Ifaactnim
'vocnhtturtibiftmen, SosjratrcsKon fu-
mu4 anctU* filti ,fed lil/cra, (j« ftcundMm
R$m.^.i\. Ifaacfilitjfromtfftonts Vtraqucmfticiam fi-
lcan.9.6. dci adtii>ni(lrar . Sc cx tlia hxrcdttarcm.
Luc. i.io. Vtraqucgaudiumlpitiiualccxcitat lacor-
Cn.xt.6. dibus fidclium. Dcniquc& lacocouuc-
Luci.iy. niunt quod vtraquc pcriuraraentum Dci
cll coufirmaca, Dcucracrgoaboleada, fcd
prior pcr poftcriorcm complcada.
Hehr, 6.t}. '^^^* l^ii^crcnciaauccmcftiaaccidcn-
^A'^7'& Doaoullis , quac aihii dcrogat vni-
Ht.y.jo.ti. rubftaati.ili,& ptimoqiiidcmcircaac-
Mal.i.x. cidcns obictli. Nampromillioncoftcrtur
i.Io/m r. V, Chrilhis vcnturus. Euangclio vcro iam
'•i-C>*4 i4- ^^'^'''itus. vndc ciiamrccundadiffcrcntia
circaaccidcDS fidci in obicclum rcquifitx,
vc cnim prxicncia &pr2:tcrica ctariusco-
Htb. II. i j. gnofcanrur aoam fucura ; fic fidcs in vcn-
K»m. 14.17 turum Chriitum obfcurior fuit fidc qux
Htb.io. I. Chrirtum pixfcntcm intuctur, quibusad-
CaL}.i6. datur difcnmcn ccrtium, quud CJuiftus
v.Cer.j.tS. cum bencficiis fuis iamolim Ifrachtisfub
Ioan.1.17. typis , & vmbraculis propofitus fuit , in
CM.i.\-j. tuancclio vcro rcuclata facic infpicicn-
Gat.i.x^.x$. dusoJfcrtur, rcrumqucipfarum vcritas&
corpus cxbibctur. Qiucadminiflrationts
Yartctasquattum czhibctdifcrimcn in ipfo
barrcdc. Ifraclitarum CDimgcoccm hxrcdi
paruulo comparat Apofloius , qui przfi-
dio, tutore & pxdagugo indigebat. Fidc-
lcs vcro fub Nouo Tcftamcnto haercdi
adulto. vndc quiutum dcducitut difcri-
mcn> quod bxrcs paruulus, taoquam nihtl
GoIm.^.x.}' (liftcrens a fcruo., fub occonomica Lcgis
ccrcmonialisfcruitutcdctiucbatur; aquai
libctati lunt, qui pod ccmporis tucclx a
Paire prxfintti cxfpiraitonem inChridum
credi Jcruni. Huic (btui hzredcs paruuli
fuus quoquc Spiritus accommodctur , &
fcxtum dabitdifCTtmcn : quodharrcs Spi-
titu adoptionisadus qutdcm fuit,fcd,quia
infans fcruitutis Spiritu contcmpcrato ;
hxics vcro adulrus Sptriru adoptionis in
folidum j cxdufo kcuitutis iUo. 6'cptima
4-?.
VBLICA xiir.
diffcrcntia cft io Yocaforum numero ad
communioncm vtriufquc. rroiniinotcr- Efh.i.Xi.ti.
mints iLtacIiticxRcip. conclula fuit, a qua ' J i7-
Gentes alicna: ctiam extrancx hicrunt i-f^I^f.tft.j'*.
padis promilTtonis. EuaDgcIium v^roo*
mni rrcaturx qux fub caclo cft , fublata^o/. 1 i-
maceria, annunnacum cft.
XIII. PofluutTcrohxcipla, LcT, Pro-
minio. & EuaugcUum, alioquodam or-
dincvcl vt oppofita inicr fc.vcl vt fibt fub-
ordinata,confidcrari. Exdudit crgo Lcgis
vt Adamo Jaca fuit , condicio , wcicndx
promifiionis 8c Euaogcliiannuntiandi ne-
ccflitatcm i Sc vicillim illius facicndx Sc
huiusannunciandi ncccflicas, dcclaracho-
mincm Lcgi fibt dacx nou ubtcmper:.n'e.
luftificatio cnim fimul exgratia & dcbico Gali.n.
ficrt ncquit : ncquc gloriationcin fimul ^^*'' 4 ♦•)•
admitccrcaccxcludcrc. Promiflioncmct-
iam prxire dccuic Euaogelio , Sc ipCtm vi- f • ^^*
ciflim EuaDgcIiocompTcri , vccnim, tan- 'i--
tum bonum darinon dccuitnifidcfidera- ■'^J^**'-''
tum; itaquoqucfruftrarifasnonfuitdcG- Mal.j.i.
deiium cxfpc(flaatium. Nec romas x-^*^
quum vr fadtapromiflionclcxocconomt- i{-r4.
cc rcpctcrctur , quo piomiffionis gratix ■^"''■'^?'»-
ncccflltas appatercc , &dciUaconutdiad
cius prxfidium confugcre compcllctcn- ^"•^•U t^
tur: qui vfus Lcgis etiam feruit Euangc ^"'"^ '+-'7
lio pcr fidem rectp.cndo. Durantcctiam ^tl"'- 10 9.
promifllone voluit Dcus alias infupcr & '"^;
prxfcrtim Ccrcmonialcs addcrc prxcc- ■'V; '!?• ^o;.
ptiones , quibus peccatum obfignarctur, ^^^•5-S.
& promiflioois complcmcncumprxfigni-
ficaretur ; quo exiftcate iJIx abrogaten-
tur tanqu.im muncrefuo dcfundlx. Dcnt-
quc ipia Moralis Lcx cum promiflioni,
tum J^uangclio iartvper fidcm acceptis fi:r-
airedebuixjioftarnotmx, adquamfidelcs
vium coDformarcnr. Faxit auccm Dcus
vc hanc admirabilcm ipfius occooomiam
magis ntagifquc cx Vcibo ipfius intclli-
gcre qucamus. adgloriam!pnus,&
uoftri omnium in Chnfto
aggrcgationcm.
TH E-
210
lACOBl
THESIS XIV.
Officiis lcfu Chrifti Domitii
noftri.
tielp. Petro Faverio.
I. Vum officia omoia c€rtifinisgra-
tia inAicuaa(iir& tmponaDCur . id-
coquc mcdiotum iaf^arhabcant i ad iincm
iAum obtincnc^Hoi : commodilGmj <.{c of-
ficiis Chri(h tradaodi ratto crit, /i jibro
ad Qominis, quoadpcllacur. norioncni cx-
cgerimus. Dicuur cnim Icfus Ciiiirtus
vocabulis pcrfoox rccuadum fculuni lis
/tgnifica tu m ctiam >(^7' compctc nt i
bus : quorum priorc finis , pofleiiorc ofli-
ciorum ratto ad fincm facientium com-
prcheodiiur.
II. Voz lefijs Saluarorcm fignificat,
rn-n^ Cxxcii. Saluarcautcmclt aoialis
turum prxdarc > vcl curando oe ingruaar»
«el fi inualcrint aufctcndo , & cx confc-
quentccootranabona coofereodo. Inter
mabautcm , duo pc/nnnaj peccatum ic.
cius Aipcndiummorsatteroa : lotcr bona
ctiamduomomcnti mazimi,iunicia dc vi-
ta xtcrna. Saluacor itaque modo eiimio
cA, cjui a pcccato & mottc a:ferna malis
inazimis iifquc iam adiaccotibus & vr-
^eotibus libcrat, iullitiamq; & vitam con-
tctc. Obikunc faluandi modum aomeole^
fu huicoonroiuxta Angcli loterpretatio-
Matthji.xx. n«niconncnii. Dcccbatcnimtalis(aluan-
«ii modus huius pcrfonx, quz FiliusDci
propnus , naturalis& voigcoitnsctl, ez-
cellcntiam .■ (|nam (aluatiooesaliz a fctuis
.Molc lofua. Ochoaiclc, Gcdeooc, leph-
tkciDauide.pcrfici potuciiat.
III. VoxChri(lus,Tndumnoracn>^'a
Hebixis Vndio antiquitusin VctcriTc-
Hamcnto olco ficbat • quod qaia fccun*
dum njtatalem cfficicotiam tum fcagran-
•MA rcddcbat corpora > tuai agtlia > acccm-
ARMINII
ffiodam crat duabas rebusfuperoataraii-
bus ngoificaodis .* quarum vDacd, perfo'
DX ad muDUS aliquod diuioum obcuD»
dum iandificatio & confccratio . alccra
adoptacio , fcu donorum ad illud ncccffa-
riorum collatio. vtraquc aurcm ida adio
propric&pcrfccompctit SpiiituiSando, ^yf-'' !*-
Sanclitatis 6c omaiura dooorum authori
& dacori. quociica dccuit , vt qui >(^' \-zit-
Oa5^n'V0diccbatur , Spiriiu (aodo , &
quidem prx omoibus confoitibus fuis vo-
gerctur.hoc efl, Sandui IjnLloium fiercr, loh.i.]^.^
& ooD tanium aliquibas Spiritus laodi
donis, fcd ipfo toto Spiritu citra menlu>
ram donarctur. Cxtctumquurofctuator
dicatur pcr vodioDcm, iodc adparccillum
oobis hic confidctandum cflc vtfcruaco-
rem medtatorium , qui fir conflitutus X
Dco Patic 6c ipfi fubordinatus, idcoquc
nobis ooo modo fccundum oaturamhu-
maoitatis , dc qua antea , fcd & fecundum
modum (aluandi propii<r, quod pluri»
mufti facit nobis in fidc & fpc conua ten-
taiioncs confirmaodts.
IV. Ad Ciluationem nominc Icfa fi-
gniHcatam duo diAindii & fubordinatia-
duspcrtiocoti tum ncccn'ari6adillamrc-
quifiti , cum fufHcicnter illius intcgram
viin complezi. Vuui tfl: , rcdcmptioois a
pcccato & moctc .TcetDa'', iu(licixque& j
▼itx impetracio & acquifitio. Alccr eft H
acquifirx falutts commuaicatio (eu di-
ilnbutio. ^ccundum priorcmaduro dici-
tur Chctftus f^hiator ncdcc roecico : fc-
cundum poAcriorcm cfficacia. Secun-
dum illum eft mcdiator pro homioibus
conflicutus in iis qu.r apud Dcum pci-
agcodaiaDt : fccunduro hunc c(l mcdia-
tor vicem Dei gcrcnsiniisquxapudho-
mioes pcragcnda funt: vndeapparccduo
officia ad (aluandum cffe nrccflatia, Sa-
cerdotaic & Rcgiam , illud ftiutis acqui-
ficioni , hoccommuoicacionidcflinatnm:
quadecaufa SaluatortIlc& SaccrdosRc-
gias c(l & Rcx Saccrdotalis, Meichife-
dcchacmpe,RcxSalem& Sacrrdosaltif- Htb.y.x".
fimi : iicat & populus cius , Sacer- x.Pet.^.j ^1
dotiun Rcgale > Kcgaum Sarcrdo-
caic.
V. Quia
DISPVTATIO P
r
■ V. QaiaTeroDcoGipicoti &iufto vi-
W (vm ch nno (jluaie niH credcntcs • ocque
|r £)oc fas fit qucmquam falotis Saccrdotio
Chrifli patrz k. Rcgio muocrc difpcoGitz
pariicipcmfieii, oifiqui illum pro Saccr-
«iotcfuo 8c Re^cagQorcit,& agattioChri-
fti.fidcfquc in illum pcr verbi prxdicatio-
Dcmtaoquam ordioatum a Dco medium
cordibus hominum ingcocretnr Ti Spiri-
cus fandii hioc ctiam muousPiopheticum
adfaluaodumcflDeccnatium . 8c oponet
pcrfc^um Saluaiorcm , Prophctam.Sacer-
dotem& RcgcmciTc) hoccdomoiratio-
oc fecundum quam cuipiam mcrico illud
amplum oomcu rrtbui polTir. Habemus
ita^uc Icfum hoc cti Saluatorem > ezcell^-
tinima& pctfc£tiilimaootiooc Chriflum,
appcllatum . quia voflusfit a Dcoio Pro-
phctam , Saccrdorcm & Rcgem.Dcquib.
fioguIisoHiciis quatuorordmc eruorpcr-
tra^aoda. i. Qupd omoia ifl^a 8c fingula
inuaiaChriftoBoflrocompctaQt. i.Qua-
liusmonctumiflotura. j. Fuodlioocs ad
fiogulapcttiQcotes. 4. Eucotus.
Vl. Mcffiam Patribusio V.T. promif-
DtMt. iS. tf. (um Ptophctam fucurum . dizit Mofcs.
Ptophetam vobisfufcitabitDomious. Et
Efaiac. Dabo tc io foedus populi, & io lu;-
ccm Gcotium , vtapcrias oculos czco-
ruVn. Et, Ichouaab vtcro vocauitmcpo-
fuit osmcum taoquam gladium acocum,
przdiifla ctiam fuit vocacioois illius ad
muous propheticum obfignaiio pcr vn-
diooem. Spiritus Domioi fupcr me, co
quod Ichou.i vnzit mc,Irem inlbu^iio ro-
IdMt.iy.f.
TfMo.4.
ffmLx.6.
i/4J.l.i.
tf».6l.l.
£fli.i.x.
CJti& oWiguaii pcrdeoaocccflaiia. Rc-
quiefccc fupcr cumSpiritus iQccJligcotiz,
& fapieotix: dcniquc Sc afnflchria diuioa
promilTa. lo vinbra maous fuzabrcoodit
mc , io pharctra fua abdidit. Atquehzc
quidcmrcspublicc ooca fuic * noo mado
ludxis , fcd & Samaritanis . vt patcr ez
muiicrc diccorc. Qijum Mcllias vcncrit,
tllc oobisanouatiabitomnia. Ipfcauccm
Icfus noflcr tcftacur pizdiAicocs illas io
fc implctascirc, fcqueaDcoprophctamin
mu-ndum miflum cflc : fic ioquicos lc^o
loco cz Efaia : Kodie impleta c(l Scripcura
UMn. 18.J.7. jjjj^^jyjijgjib^Tobis.Etcgoadhocoatus
VBLICA XIV. IM
fum,& vcoiio muodum , vt tcflimonium
perhibcam veritaii : tcdatui cA & ipfc
Deus dc czIo,quum illi a lohaooc iam laxa .
baptizato coclos apcruit, Spititumfandia
fupcrillum dimifit , cumquc vocc com-
mcodatitia velut ioaugurauit.
VII. In Piophctici muncris qualitatc
coQfidctanda vcnit czcellcntia, tum voca*
cioois.iolhudlioois , tc afTiflentiz diuioz»
tumdodlrioz abipfopropofitz,fccUDdum
quz omocmlongccxcedit omnium pro-
pherarum digoitatf. MifTioenim illiustri- ^ftc^.
pHci peculiari figoo aDco comprobata cft.
cacliapcrtiooc, 3piricus fandli in corporca Kum.t*
fpccic fupcr illum deraifriouc, & voccipia
Patris ad illuin dclata. loAru^bio qua di-
dicii quzdoccrc dcbuit , ooo fuitpetfo-
moia , aoD per vifiones , nou per iotcrQum
vcl cxccroum Aogcli alloquium.ncquc pcc
communicatioocm oreados. quztamca
ipfavifloDCgloriz &faciciDci fuit dcfti- ^^^-
tutaifcdpcrclaramDci vifionem , &iDti-^<"'» J ji.
mum iotuitum fccrcxorum Patris. Filius
coimqui iofinu Patris cfl, ipfeanDUotia-
uit Dubis,& quz audiuit & viditloquitur,
ipfc io coclo cziflcns. Affiflcntia Spititus,
cam illi fuit prompta,& ad quzuis momc-
taprzflo » vtipfcvelut polTcflione & vfu
Dominus , pro arbirrio Spiritu vfus fit,
quoticfcuoque ipfi yjfumfuit. Do^tinz
verocxccllcntiaineofita cft,quodooalc- ^
gcni.ncqucqua vtpotcotia aJ falutem o- ^'^' "^'
pcrantiidqueexdcbito.ncquequapcccaii ^r^^^j j
cfl & coodemoatioois figoaculum : ooo '
r^. ■ i\- m ,1 j- • Aiar.ii.r.
•TncyfAiA* quoiuititia&laius crcdctipto- _ '
mifla eft cx gratia,lcd Euangehum aanuo-
tiauit,iuxtJid: Ad EuangcTizaodumpiu-
penbusmifirmc qaod oratiam &vcritat6
cxhibuit.vc concincos fuicm legis & pro-
miiTionis coinplcmcniam.
VIII. Fundtioocsad 1'ropbericumChit-
fli munuspctcincniesfuni , do^trinzpro-
pofuio, ctufdcm coufirmario, & piofclici
fucccflii prccaao ; quas omncs Chtiflus
obiuit, potcntiflimc & lidclilTimc. 1. do-
^rinam ptopcfuit mavima lapicotia . cui
refiftere noo pocuccuot aductfasii ,aidcn-
riflimo zclocrgagloriam Dcipacris fui &
Gluccmhominum . citrarcfpc<^tam pcifo-
£c $ oaium«
tii lACOB
oarum', k inunaCaaliis do^oribus cciam
iplisPcophcci$.it:thoriMCc. X. dodlrinz act-
diu cfl fua coufirrnano, no modo pcr Scri-
pturai\'.Tcrtamcnti, fedctiam pcromms
gcocris (igna.quibus doilcinx aiicuius di-
uioitas adllrut poted. i. pcr fcicntix . qux
DcopTopiiacfl.dcciarationcm , qualis cfl
cordium infpc*fliu , alioruracjuc arcano-
rum rcuclatio . Sc futurorum prxdi^io.
1. pcrporootiam foli Dco compctcntcm.
qa^ monftratacft in figoisiproJigiis&vir-
tucibus. 5. pcrfummamtolciantiam , qua
&morccm crucis toIcds fubiuic pro vcri-
tacc Dci, vt confirmarct promifTioncsI^a-
trum,tcftatus apuJPontium Pilatum vc-
xam profcfTiohcm. dcniquc & prcccs ad-
hibuitfrcqucnriillmas & ardcucifnmas, cu
^attarum adiooc dcuotiiTima. qua cau(a
jxpc in ioca roiicaria cohccflic , vbi oodcs
iocegras prccando confumfic.
IX. Eucntus 1'rophctici muncrisChri-
fti,quaccous)llud in propiiapcrfona quum
in tctris vcri'arccur,obiuic,fuic tum pauco-
xuminftruclio . cum aplurimis etiampti-
moribus fatfta rcicdlio : illc cucntus cft fe-
/rundum ipfius dodlrin.Tnaturam & mcri-
tumi iftc pcr accidcns Sc malitia hominum
vtriufquc mcotioncm facic ipfc apud £-
EyJi.8.18. faiam. nonfincqucrcladiccns : Eccc cgo
&puciiqnos dcdit inihilchoua , in figna
tc potcDtta in Ifracl a lehoua czcrcicuum.
£/«.45.4. £(^jQ vauumlaborauijinanitcr&vaocfor-
cicndincmmcam coofumpfi. Quiaautcm
repulfa illa ficri noo potuic fioc infirmo-
rumfcandalo, huic Dco occurrcre vifum
cft fjpicnciflimc & potcntinimc, tumpcr
prophctiam > qux hanc ipfam fucuram
Pfaf.tit. prxouDciauic, inquicns : Lapis , quem rc-
probaucrunczdificaQtes , fa<hus cft in ca-
pucanguli,cum pcr przdi(fVioniscomple-
mcntuquodfainum cft per rcfufcicatiouc
•Chnfti cx morcuis & ad dczccram Dei col-
locatioDcm : qua Chriftus caput Si funda-
incntumfadus cft aaguli,qui duos murus,-
Iudd;orumfc.& Grntiliumcooiunxit,iuz-
taidProphctx Efai^i Lcuecft vtfismihi
fctuus,ad fufcicaodas tribus lacob , ctiam
dcditciniuccm Gcatium,quo ngoificacur
fru(ftuspropIictizChtiftipcr Icgacos ipfits
admiaiftratx.
I ARMINII
X. In Saccrdotali mancrc Chrifti ea-
dcmvcniunt coDfidcr.inda. Primumcft:
Mc!ll.imolim promillum forc Sacctdotc:
Icfumquc Nazarcnum cUcSaccrdotcm.Ii-
ludprobatur. i. Exprcifis Vct.Tcftamcnti py;t,o,^;
fcriptu:is,& nomcn Saccrdotis &:rcmno- E/ij.^.f.^
minc fignilicatam Mclfix tribucntibus. j,,.
Nomcn, tu es Saccrdos fccuodum ordinc ^^^^, ^ j^.
Mckhifcdcch. Rcm ipCim. Vcrc ianguorcs
uoftros ipfctulic , vulncratus cft proptcc
prxuaiicacioocs noftras- Ichoua cooiccic
10 illum loiquitatcs on^nium ooftium.
Quumpofueritfacnfictum pro dclifto Z'^f-^'7-&
nimacius videbitfcmcn, ipfc pcccatamul- 89.18.
torumtulit,& pro trantgrcironbus orauiL Gw.^j.j.
1. argumcntis: tum cx collationcdignita-
tispcribnx & (accrdocii.Ert cnim, MclTias
FiltusDciprimogcnitus , ic pixcipuaSa-
ccrdotti dignitas & prxfcttus domui Pa-
trts: propterca pcrtinct ad illum Sacerdotii
cxccllctitia in domo Dci , qux ccrlum cft .
admtniftrandiiid cnim tcplo Saccrdotii lo- H$h, 1.6.^
co propriccftfiguratum, prxcipucintiraa io.it.
ciuspaitc quxSao^lum fandVotura voca- Hr^.ja^.
tur. Tum cx natuta populi , cui przpofitus
cftMcllIas,dcdu:Tis: quipopuluscft Rc-
?niISaccrdotalc, & RcgalcSaccrdotium,
cfumvcto Nazarcnum clTc Sacerdoccm, £a:tfi/.i^.^.
pro axiomacc habcc fidcs Chriftiaoa , cx i.Pfr.i.^.
Nouo Tcftamcnto apcriiirimis fctiptis: Hir^.f.
vbifctituius& omniaadmunusSaccrdo- Heb.i.^^.
talc pcttincntia ipfi itibuuntur. Paccr fff^.i.to,
cnim honorem tllum et conculit , fan(fti- Htb.x.il.
ficauiccum&confccrauic , & quidcmpcr P/40.7.
painoDcs, vt fidclis & mifericors eflct pon- Heb io.i.(^
tifcx,& copaci poflTctiisqui ccntanturiau- 8.j.
rcs illi pcifodit.fcu corpus ci apcauic,vt ha-
bcrcc quod oftcrrcc, & ez morcuis tcfufci-
tacuincaclisaddcxceramfuam coliocautti
vtpcrpccuoillic. prooobis intcrccdcrcc.
XI. Dcnatutavero&propria Saccrdo-
tiMclTix qualitate loquitur Scriptura V. py^jio,^;
Tcftamcnii: noncllcillud fccundum or- 1/^^.,.^,^,
dincm Lcui. Sic cnim Dauid in pcrfona py; ^
Mefliz.Saciificium &obIationcm noluifti, 10.6.7
auicspctfodiftimihi ; holocauftum &fa-
ciificium pto pcccato non poftuhftt : tunc
dtzi,cccc veoiu,in volumiiieltbii lcriptum
cil dc mc » Tt ficiam voluDtatcm taaofi
Dc«s
DISPVTATIO PVBLICA XIV.
Tr.no. 4.
Heh. 9.14.
Htb.ic.l^
i.?#/.z.j.
Htt. j,zo,
XI.
Hth.y.iS.
Hth.j.ti
Hth.s.i.
Hth.y.14.
Hth.yy.
Hth.-j z6
17-
Deus mi. Volui j & lcx rua io racdio vifce-
rummcorum. NolutAiifcilicct. faciififia
quifccuodum legcm ritu Lcuitico ofFc-
runtur. Edc autcm fecundum ordincm
Mclchifcdcch : Tota autcm natura Saccr-
dotii iflius diftinAius explicatur in Nou.
Tcft. prarfcrtim in cpiftoia ad Hcbii-os,
prxfttuAa prmmm Saceidotii Mcflixcx-
cclleotia nipraLcuiticum. idqucpet didi-
milcm collaciuncm vtriufque. i.Saccrdo-
ciumLcuiticum crat typicuni & vmbratilc;
MclTix vcrocft icafe & vcrum , Si corpus
ipfumrcrumqi cxprcflam imagiucmcon-
tincDS. 1. In Saccrdotio Lcuitico , Saccr-
dos & viiHima fub]c<f)o dif^crcbanc. Lcui-
ticuscDimSaccrdosalicnashoftiasofietc-
bat.Mcffias vcro &Saccrdoscft& vidinu,
oamfcipfum ob[ul:t,&pcr piopriuni fau-
guincmingrcffus cft io cQcl(im,&: hoc qui-
dcquacft5accrdotiumcxputottum : qua
vcio cft EuchjrtrticuniCtotam cniinficcr-
dotiiamplitudini-m cuntinct } otFciiquidc
Meffiashoftias , ab ipfo fccundum pcrfo-
naro diftiodas>attamc talcs^qua: caro Uiot
acarnccius,& osdcoHibuscius ,cxSpiti-
tu ipfiusdcfupcr rcoatx. j. Diftciuntmo-
do taftitutionis& coofirmarionis. Leui
ctcum inftitutum cft per Lcgcm mandatt
carnalis. Mc/fias vcrofccunJum Lcgcm
fpirituahs rraadatr , & vim indifrolubilis
vit.r:illud (ioc iuramcnio loftitutumcft,
hocpcriuramcorum , quo corrobotatum
cft prar illo. 4. diifcrcotia cft in icmporc
ioftitutionis,illud pnus lurcitucum cft,hoc
poftcrius, illud tcn^poribus Vctctis, hoc
N.Tcflamcot), illud cum Ecclcfia clfct in-
^fiu>s,boc quum cHcc adulta , iliud tcmpocc
reruicutis,huchbcrtat:s.
XIL Quinrumdifcrimcneftinperronis
Sjcctdotio tungcntibus, ilHc crantSaccx-
dotcscx tnbu Lcuicica , bomincs inErmi.
motcalc», pcccatorcs, - ■
& fuis pcccoris oflcire
Meffias vcro cft c.<
quidcaiiii diebuscatui:.
cxci"?!:'; ' ■ ■.rtalis , i;
pri. .a$,piu$|impollucus,("cgrc-
gatus a pcccaiortbus , qui proprerea noo
ficccdcliabcrciprufcipfuuffcire. 6. diffc-
!ada, infirmus
. X mortuis
i.:..i.jlubiii vita
rcociain liccc noraic in fiac lofticutionis.
Lcuicicum ioftitutu cft vetcri foedcn fao-
cicndo , Mcffia: vcro (accrdoriuni coifi^" /f^/g /*
mandououo : Vndc &:NouiTcftamcoti
mcdiator, & mclioiis fadcris fponfor di-
citur, quod mdiortbus promiflis (aactcum
cft. 7. dtftcruntcfficacitate. Nam Lcuiti- Uth.xo.W.
cum cft ioutilc &i incfficax.non potcnsau- Hth.^.f. lo.^
fcitc pcccaca , mancbaoc cuim fub vcceri
fadcrc , uoo (anclificarcautcoDfumnutc
culcorcs 10. coofcicnria , (ao^tficar cnim
tancuin ad carnis puricatcm.'* At Mcflix jjeh.^.M.
Saccrdoiium cfticax cft : abolcuit pccca- Htb.^.x^.
tum,xtcro3m icdemrioticmobtinuic, c6«-
feciacSaceidoces, & ("ao^lificac ioconfci-
cDtiacultoics,& quiperMcinamacccduoc
adDcuinlaluosfjctt. 8. diffcrcntiam po- ncl^xt.
nimus cuniApoftolo in ducationc : Lcuici-
cum abrogari dcbuic , & abrogatam eft,
Mclfix vcro durjc io xtcrnum, cuius diffo
rcotixtothabcmuscaufas , quotaotcaia-
dicauimusdiftcrcntias, •
XIIL Nona qualitas Saccrdotii Mcffix Hth.io. ii.
difbuLlaaLcuiticoSaccrdotiocft , quod (^14.
McQias fcmcl tn finc fcculorum lcipfuni /i^^.y.iy.
obtuht& vnicahoftia confecrauit in P"- j^^.ij.
pctuum quifandificanrar. Leuitici vero
SaccidotcspcrfiDguIosdics, mcnfes, an-
uos , caGicin hoftias iccrato oftcrcbaar.
to. Propnctas Saccrdotii Mcffix cft cms //«^.7.14!
naturx , vt dcvno adaliumi\ontraQfeat. ij.
Mertias cnim ncquc fucccrtit alccri , ncquc Heb.j
luccefloremhabuirpoft ("c vllum. Quum
LcuicicumSaccrdociumdcPacrcia Filtum
craDficrit.Cuiiungimusvndccimam diffc- Hth.j.^.
rcntiain ouod Mclfias fucrit vnicus fui or-
diois, McIchiiiEdcch cnim typus illios fuir> Htf.y.tj.
ailimilatut ilh , ac oullomodoxquipar.'-
cus i Lcuicici vcro plurcs fadi funtSacct-
dotcsjcoquodmorsprohibcrcteostnanc-
rc: inccrquecosmjioris.roinoris.paris di-
raiis noonulli. u. & vltimam diftiiv-
. .. ncm cx loco dcductmus , vbi vtiumqi
adminiftrabarur. Lcuicicumcnirointcrta, Hei.^.i^
&ccrto*juidcmloco illiproptic affignaco
cfladnuuifttatum,mcfnx vcroquanqusm
tn tcrra capcrit,iD c^lo tamcn clt conlu™'
matum.
XIV. A^ioQCS ad Saccrducalc Chiifli
lUU-
//ff.f T.
Heb y
10.19.10
IesM.6.
Heb. 9.14.
Heb. io.it.
Heb.y i^.
Rom.i.j.^.
Heb.n.14'
Hekx.tc.
C^r.9.10.
Heb.-j.x^.
i.Cor. J.19
Hrh.^.xx.
124 lACOB
munuspertincnfMfuhtoblatio , & ioter-
ccnio. luxii illi loca omDis PoDtifcx cx
homioibus ^.^lumpcus.pro homioibus c6-
Uituitur > Tt offcrac <loDa & hodias pro
pcccaro • & fcmpcr viucos vtiDtcrccd.it
pro nobis. Oblatioois duo oobu dcfciibu-
cura^ius , vaus e^iu la rctrapcradlus cfli
cradirio corporis ruiinmortcm,& faogui-
DiscfFurto:quoa<nu& coorecratus cll fcu
confummatus. Sc coclum llbi apctutt , nam
debuic mtrare in coclum per proptium ian*
guiDem,& pcr vclum quod cA caro ipuus:
& caro quidcm fahguiac, id cfc vita fua dc-
(Htura,& ia mortcm pro muDdi v<ta datai
quamquam lodc ia vttam rcfufcitaca. Altcr
crt prarfcnratio fui ipfius fic langumepro-
prioadfpctli coram vultu Pactis tn czlo : c-
lufdcmque fanguinis obiacio: cui adiun-
gcoda cfl ifVius fauguiois adfperfio fuper
coofcicntiis Hdeliuin , vc mundacx ab o
peribus morcuis fcruiaot Dco viuo. Inrer-
ccnio cft fccuodus adus Saccrdocii Mcf-
fiar, qux&prccarioDcin ChriAi pronobis
concioec & nmul dcfcofioncaa (cupiitro-
doium ooHruin aducifus accufationcm.
qaxoobisabaducrfatio inccncacur : cuius
inrcrccfrionis vis,quia in (anguinc cx patte
(jca cil,quo & ipfc Chitilus & oolhx con-
fcicorix adfpetix funr , dicicur (aoguis
ChriAi mclioraloqui quamianguis Abcl,
qui vindi<f(amclainac apud Dcum aducr-
las frarricidam.
XV. Quarcumcftdcapocclcfmacis.Of-
ficiumauccm Saccrdocalc ad gencralc fal-
uandi apocelcfma coacurrcte ^pparcc ex
co , quod Chrillus dicicur pcr coofecra-
ciooem qux pcr pallioncs fada cfl . author
(alucisfadus , cognomioacus Poncifexfc-
cuodum ordiDcm Meichifcdcch. iccm,
Chriflut propceccaquod ioxccmum ira-
necpcrperuum habcr Saccrdocium , vnde
'& fcruarc prorfus potcftqui per tpfumac-
csduocad Dcum. 1'atcicularia aurcmapo-
telcfmaca ex (iio<flioDibus Saccrdocalibus
proucnicncia lurcadupliccm aflum obia-
cionis & inccrccflionis diihndle confidcra-
ca^hxcfuncpotiiTimum. OblaciooiSt Rc'
conciliacio ooilri cum Dco Pacre , remif-
HoAispcccaconiai} xiciaxRedcmpuoDis
I ARMINII
& Spiritusgratiaiimpctratio, ▼enxpatcn- ^r^cA.t.jc.
cisad cxpiacioDcmpcccatt , adadfpcrfionc g^/.j., .
apcttiu,maicdi<ftionis ablatio,iaibtixfc- jj^n, 9. 14,
cuIorum& vitxxtcrnx , quin & Eccleiix» jiQ.xo. rS.
cui ifta omniabonacommaniccntur.fum- phil.i.S.y»
mxqucfupcromoiaincoclo &inccirapo-
ccilacis acquiittio: & vcvctbodicam> to- Rgm.f.^,
cius iuris io vium xternam,& quarcunque i,ptt.i.f.
ad iilamrum daodam , tum accipicndam Rom.i.j^.
iuDCuccciraria , udcptio. lutctccflio obti- \,2^im.i.6.
nct,TccccoDciiiaci ab irafucura Icrueacac: jtjst.xo.it.
precesgraciarum a^ioacs atquc adeo co-
tum cultum tatiooaicm qucm luitificati
Dco ptxftaot, ofFcrr Dco fragraoti odorc
facritictifui pcrfulum^&acculaciooisquam
Satan Hdclibus iuccncac , iacuia cxctpit &
amolicur. Ethxcquidcm omntabonacx
Sacctdouli C htiAi fundione proucniuor,
quia vctum ptctium redcmptioaisf^co pro
nobis obtultt.quoipnus luQitixiacisfcctc»
& mcdiumic lucct Patrcm, obpcccata 00-
fltamcfitouacum, &oos loccrpofuic , f:
placatum oobisieddidic Eucncus vcropct Heb.lo.x^.
accidcoscd , cx conculcaco i-iiio Dci &
faoguine focdcris profaoaco , maioi cooca-
minacio & acecbioris fupplicii mcricum.
XVI. Ncquc veromcrito& latisfa^flio-
ni ChtiAi,quxiiiiranqaamSaccrdoci,& ioh.i.\€.
vidlimx conucniuncrcpugnac.quod Dcus ^""»•4 ■
ipfc duttut mundum dilcxiflc & Fiiium
luum dcdinc, 10 moitcm tradi.lilfc» mun- ^*'^ '
dunihbiiaChriilorcconciliaile , nofquc R*w.j.t4.
rcdcmitic&pcccacagracisrcmicrcce.Nain
duplcx in Dco coniidcraodus cfl amoiis
affc(itus,vnuscrgacrcacu(am , aitcr iufli-
ciam , qui habcciun<rtum odiumaducrfus
peccacuin. Vtiiqcieifti amoti voluic Dcus
facfs&cerc. A \^ creatuiam & pcc-
catrtccmiaii^i ,.^jum liliuni dcdic, qui
mcdhacocis parccs pciagercc:amori vcco
cigaiuflitiam & odio aducifus 'f n
iatisfccic» quum Filio impofuic niLuu^oiis
munuspcilanguinis fui cflufiooC & mor- Heb. x,io.
rcm obeuodum: cumqaeadmictere noiuic {^^.g.9.
i: itoiibus ntii fio- Heb.^.xx.
p, .-..^...L... .....j ^ i. , •v. viocxputto
peccatorum ficrcr. Rurii: .cicamoti
ergacrcacuramquum pcccaca icmittic>flc
gracis rcmiccic» quia & amorc crgacrea-
' tUram
niSPVTATIO PVBLICA
furam remtttic.qtnmquam impofica Filio
pbga,in qua pax nolira fuit,amo[i fuo cr-
gaiiirtitiamiam tatisfcccrat. Namjllapla-
ga DOQ ci\ cH^cdus , vc Deas crcaturam fu-
am amarcCi (cd tc aoa obdantc amore cr-
gaiuihtiam . czamore erga crcatutam
ipcccata temitcerct . & vicam ztcroam
largirctur. Qiip rcfpcdu ciiam redlc
dicipotcfl > DcumHbi ipfi (acisfcciirc,
&rcipfam pbcaile ia Filio ciilcdiouis
fux.
J( V I L Re(lac rcgium mupus. lu quo
primoconfidcraodumMcniam (ccundum
I*r. tj.f . proniilfioDcm Rcgcm forc , Sc Icfum Na-
£x«.j7. i^.^arcoam Rcgcm cflc. ^ SuIciwbo Dauidt
gumcQ iuftum,J^ rrgoabicRcz.Et.Scruus
pfnlm. 1.6. nicus Dauidcrit Rcx fupcrillos. Vndtionc
.autcmconibtutuseil Rex. £oovnxi Re.
^em meum .fapcr moDtcm Sion meum»
vndc 8c nomen McfTij: illi propria quadam
fal ^^.B. lalionccompctit. NcqucRcgcm cantum
is.xi. forc, fcd & intcrRcgcs crimium. Olco
Ixcicix vnzicccDcus taus,piar conibrti-
bus tuis.Ptimogcnuum Rcgibus ponam
cum , cxccirum rcgibustcrra: Imo & Rc-
gumomaiumdomiaum. Etnaoc Rcges
3c ludiccsicrrxoiculcmioi Filiu. Incarua-
bunc lc ci omnesRcgcs.Iallrucndum cciam
omnibus ad rcgni admioiAiationcm oc-
cciTariis. Dcus ludicia tua Rcgi cia. Vir-
nafortitudinistux cmittetlchouae Sion.
CoBtcres cosvirga fcrrca. Spiruus lcho-
ux-requicftctfupcrillum. BtDcumpcr-
/ - ; 1. 14- pctuoilli adllituium. Manus mca cumeo
1 < : v.iy.ij. fitinacrit,ctiambrachiummcum tobora-
r i/.ito . I. bicillum. Iclum Tcro Nazarenam fecic
DcusDominum & Chriftum Regcm rc-
gum , & Dominum dominantium . potc-
tkatc Uli data io coclo & ta terra , & auctro-
tiucc ia omncm carncm , vc omnc gcnu fc
ilUflcdac. Inftruxit ctiam iIlumvcrbo&
SpiricUjCanquamcdiis ad rcgnum admini-
(lcandumacccHariis. Ec angclosilli mioi-
lltos dcdit ad cxfcqucnduro maodaca ciui.
rcrpccuoctiamilliadliftitjvtpotc io dcx-
tera cio$coliocato,vfquc dam ponit tnimi-
cosctusfcabellumpcdum ipfius.
XVIII. Dcqualitatc Rcgni McfTi*
trctbo diciiQOs,id IpuicualtcIlcjQoo huius
XVI.
E/i»it.i.
JiMtt.t.ii.
loh
fcd futuri mundi , aoa terrcnnam fcd ctr-
lcftc. Talc cnim pncdiftum cftforc Rc-
gaumMcdlx.Talcetiamo^rcdicimus Rc- Ezech. j--
gnum Icfu Nazartfoi. Piimum probamus. ^y.
I. QaiaDauid & Salomonrcgnumque v- x.Sam. ~ .
tnulquc typi fucrunt Mcirur & Regnicius. u .
NamMcdias Dauid appcllatur , & quxdc pfal.j i.ii.
Saloroonc di^afunt,in Mciriam compc-
tuot.iuftius omnia . qur cxcclfa (unc , & i^falm. n.
rronDuIbinfolum. At tcrrcna & carnalia pfnl. ic. iz.
funt t)'pirctumfpiricualium& coclcftium, Ef^^.iQ.
non fibi homog«ncarum.x, DcMclfiaprx- pfal. no.4-
diftumeft.quod (it motituius & rcfurre- pyi/.^rj.e.
clurus & fic vil'uru$fcmcn»acrcfurrcilurus 7.3.9.
ioviramfpirirualem.Ergollcx fiicurusfpi- Exo</. ij. tf.
ritualis.itaque 8cRegaum cius fpiiitualc. /^/-.ji, ji.
MelTlx Sacetdotium prxdicluro eft forc ji.j^. J4..
i"piritualc,4: vciu,nontypicum. Eigo&fji. 60. j.
Regoumtalccrit , iatcrquxeftTnucuaa- ^.^^f.
nalogia.luxcaid.vos cftis RcgnumSacer- pyi/ty.io.
dotalc.4. Quialcx Monsfutt abiogauda, ji.
Ttpotccaraalis.atfccundumillam admioi- PfaUio.^t
ftratum Saccidotium 8c Rc£numlfracli$.
ErgoMcflix Rcgnum dcbet fccunduma-
liam Icgcm adminiftrari , camquc cxccl-
leDtiorem,ideoque 5 ptrrtualc. At qualis lex
talisRcx& Rcgnum Quia gctjtcs fue-
runt vocandx ad paiticipatioocm Rcgoi
McfTi» , & tocx accelTarc voa cam Rcgi-
bosfuis ,qui & manfurifunt Regcs.ac ta-
mcn voluntaricMcirifi:fctuicuri, deque co
glotiatUri.& bcatitatcm fiiam in co collo-
cacari. Quodficriacquit nili>Mc(IIx Rc-
^num fit Ipiritudic* 6. Quia luJxi fue-
runtrciicicodi propter rcbcllioncm , i^zK'^^^-
MslTia noleote illos habetc pro populo, i-C^<^'
nulloquc ip(ius MclTix, fcdipforum taa-
tumludxorumm.-i]o. Qaod cftindicium
Rcgis&Rcgnifpiritualis. 7. Coocludiid
iplura potcft cx Rcgni Mcllix cxcellcn-
tia.amplitudinc, datationc,admin^ftratio-
nismodo. IcfuTcro Naiarcni Rcgnum ^^**"' '^-^*
cire fpttituale & ccclcftcd>xitipf(*.Credite.
approptoquauitcnim RcEjnum calorum.
Et Regnum mcum ooo cft dc hoc mundo.
Qaodporromonftrari potcftio omoibus
quxad Rcgnumilludpcrtiococ. Rcx cnim
noRfimplius lccuodum carncm nofcitur.
Spititualis cuun faC\u$ cft. pci rcfuxrcftio-
Ff ncm,
114 lACOBI ARMINII
munuspcrtincnfesfutitoblatio , ic iacec-
HfA.ci.
Het.y.ij. ccilio. luxca ilb loca omDis Pootifcx cx
homiDibus Jilumpcus.prohomioibui cu-
llicuicur , tc offcrac dooa & hot^ias pro
pcccaro • & femper viucns vciaccrccci:ic
pro nobis. Oblaciouisduooobudcrciibil-
He^ 9 11. turai^lus , ynus qm la cctra pcrachis cft,
ro.ij.io cradiciocorpons ruiinroortcm,& fangui-
IoMM.6. njscfFufiorquoadu&coofecracus ci\ fcu
Heb. 9.14. confummacus. 3c calumfibiapcruit,nam
zf.m. dcbuicincrarc in coclum pcrpropiium lan-
i/r^. 10. ix<guiDcm,& per vclumquodcllcaro ipfius;
bc caroquidcm fanguiac, idcft vica fua dc-
(hcura,iciamocccmpromuodi v<ta dara,
quamquam lodc ia vicani rciufcitaca. Alccc
cil przfcocacio fui ipfius fic ianguinepro-
prioadfpcificoram vulcuPacrisincarlo : c-
lufdcmquc faoguiais obiacio: cui adiun-
gcoda cfl iftius lauguiois adfpctfio fuper
confcicQciis tidelium . vc muodacx ab o
Heb.j i^. peribusmorcuisfcraiaocDco viuo. Inccr-
Rom.S.i^. ccdio eii iccuodus adlus Saccrdotii Mcf-
i.Ifkt u i. & pcecatioDcm Ciuiili pro oobis
cootmct & fimul defcofioacin fcup^itro-
cioium ooilruin aduerfus accuiationcm,
quxoobisabaducrfaiio intcncacur : cuius
iorrrceinoois vis^quia io (aoguine cx parte
fica cil,quo & ipfc Chiiilus & aoibx coo-
Heh.ii.i^, fcicotix adfpciia; fuoc , dtcicur faoguis
Chriili mclioraloqui quamiaoguis Abcl.
qui viadid^araclamac apud Dcam aduer-
uis frarricidam.
XV. Qtiatcumcftdcapotclcfmatis.Of-
ficiumaacem Sacerdocalc ad geoeralc fal-
uaodi apotclcfma coocurrcrc ^pparcc cx
Heix.Xo, ^° * quod Chriilus dicitur pcr coofccra-
(<f /9.10. quxpcrpairioncs fada cft . aurhor
Heb.-j.i^. Cilutisfodu$ , cogoomioatus Pootifcx fc-
' cundum ordioem Mclchifcdccb. Jccm,
Chiiftus propcctcaquoti in ztcroum tra-
netpcrpetuum habet Saccrdotium , vnde
& feruarc prorfus potcftq^ot pct ipfumac-
> ccduotad Dcum.Parcicularia auccm.ipo-
tclcfmaca cx iijntfliooibus Saccrdocaltbus
prouenieotia iuxcadupliccm aflom obla-
ciooit&iDcerccfliooisdiinDcfteconfidcra-
1. or. j. 9. jjjhjcfmjtpotiflimum. Obbcioois, Re-
' conciliacio oolcn cum Dco I*acre , rcmil-
^ cw.5.14. (iouispcccatoruni, JCtcroxRedcmpcjoois
& Spiricutgraciaiimpecratio, Tcnxpateo- z*ch.\.n.
cis ad cxpiacioocm pcccati , ad adfpcrfiooc (7^/.^. j j.
apeicicv,malcdi(flionis abUciojioftuixfe- j^^q. 9.14.
culorum & vicxxcerox , quio & Ecclefix, jfH.to. tt.
cui iilaomoiaboaacommaoiccncucfum- phil.t.6.-j.
mxqucfuperoinoia in calo Scincerrapo- g.^.jo.
tcllatis acquifitio : & vcvctbodicam, to-
tiusiurisio vicam xtcroani,& quxcuaquc j^per.i.f.
ad illamcum daodam , cum accipicndam Rom.i.ii.
fuuc nccciraria , adcptio. Inccrccflio obci-
nccvcrccoociliati ab irafucura fcrucncut: j\f;i;.to.il.
prcccsgraciarum adioocs acquc adco to-
cum culcum ratioaalcm qucm luftificact
Dcoprxftaoc.offcrcDco fragtaoci odorc
facitiiciifui pctful'um,&acculacioDisquam
Sacan fidelibus ioceocat , tacula excipit 8c
amolicur. Echxcquidcm omniabooacz
Saccrdocali Chiifti fundionc pioucniuoc,
quia vccum piccium rcdcmpciooisf)co pro
nobis obculic,quo ipfius lufticix iacisfccic,
& mcdiumleinccrPattcm. obpcccaca no-
ftramciitoiiacum, &nos inccrpofuic , £c
placacumoobisteddidic. £ucocusveroper Heh.io-if'
accidcDscft , cx conculcaco f ilio Dci 8c
faoguine fadcris profanaco , maior cooca-
minacio & accrbioris fupplicii mcricam.
XVI. Ncqucveromcrico&iatisfaiftio-
01 Chrifti.quxilli canquam Saccrdoci,3c
vidimx conucniunr.tcpugnacquod Dcus ^""'^'^^'
ipfe dicicur muudura Hilcxiilc & FiUum
fuum dcdillc, in moncm cradi.liHc , mun-
duni libi in Chriftorcconciliallc , nofquc
rcdcmiUc,& pcccacagracisrcmittcrc.Nan\
duplcx in Dco conlidcraadus cft araoris
ai^cduSjvmiscrgacrcaturara , alccriufti-
ciam , qHi habctiuni^um odiumaducrfus
peccacum. Vinquc tfti amoii voluic Dcus
iaxtsfaccic. Amoti ciga crwturam & pec-
car itisfccicquum l iiium dcdic, qui
mt.. ... . .is partcs pciagcrcc : amoti vcio
ergaiuftitiam & odio aductfus pcccatum
iattsfccir » quum Filio impoiuit mcdiatorii
munusperlaDguinis fui cifufiooc 8c mor- Heh.^^i^-
tcm obcuodum: cumqueadmitrcrc noiuic
inccrcellorem pro pcccatocibus nifi pio-
ptiofanguinc adfpcrfum, ioquocxp:. <■
pcccacorum ficrcr. Rurfusfatisiacic aniuu
crga cicacuram quum pcccaca rcmittic , &
giatis rcmittii , quia & amorc crgacre»-
etttam
nrSPVTATIO PVBLICA XVI.
tartm retnicctc .■qaamquam impofica Filio '
plaga.tn qua pax aof^tj fuicamoti fuo cr-
gaiullictamiam (acisieccrac. Namillapla-
ga non cft cftdus , vt Dcbs crcaturam fu-
amatnarctifcci vcooaobf^aucc amorc ct-
gaiuiliciam , ezaroorc crga crcacuram
ipcccaca lemiccerct . & vicam artcroam
largirctut. Qnp rcfpcftu ctiam rcclc
dictpotcfl > Dcumdbi ipfi (actsfccilVc,
&fctpfum placaile ia Filio .dile£liouis
fux.
^ V I L Redac rcgtum mupus. lu quo
primoconfidcraodum McHiam fccundum
Ur. ty^. pronulUoDcm Rcgcm forc , & Icfum Na-
Ew.j?. i4 iarcDum Rcgcm cHc. ^Sufcitabo Dauidi
gcimcQ iu(lum,& rrgnabitJlcx.Bt.Scruus
Wf*lm. X.6. mcus Dauidcrit Rcxfupcrillos. Vndtionc
' •ncoallicutuseft Rcx. Egovoxi Rc«
. mcLin fupcr moDtcm Ston meumt
▼ndc Sc Domen Mcfli.ir iili propria quadam
?y«/4f.8. laiioQccompccic. NcqucRcgcm tantum
Pj»i.iS.ii. forc, fcd & intcrRcgcs cxim.um. Olco
pfi/ i II Ixtitix vQxittcDcus tuusipix coafoni-
/ ir. bus tuis.Ptimogcnuum Rcgibus ponam
cum , cicclfumrcgibustcrrsc Imo & Rc-
i-. i. i . 1. gumomaiumdomiuum. Etnuac Rcgcs
yj^li-S- & ludicestctrzofculcmioi.f iliu. Incoroa-
E//I u.i. buDcfcci omncsRcgcs.Irtftrucndumctiam
Pf*lif.i.i' omnibus ad rcgni admimilrationcm nc-
Mi/i. ccfTariis. Dcus ludicia tua Rcoi rta. Vir-
^^.(7.14. giforcicudioiscuK cmittetlchouac Sion.
Contcrcs cosvirga feirrca. Spiritus lcho-
uxrcquicft.ctfupcrillum. EtDcumpcr-
. . ' . 14. pctuo illi adilicurum. Manusmca cumco
i.Ctfr.ij.xj. fitmacricctiambrachiummcum robora-
jyjituo. I> bitillum. Iclum veto Nazarcnum fccit
^ * ilKPcusDominum Sc Chtiftum Regcm re-
^gum t & Dominum domioancium poce-
Itatc iUi data in coclo & in ccrra , & autlTD>
fcd futuri mundi , noo terrennnm fcd coc-
Icftc. T.ilc cnim prxdiflum cftfbrc Rc-
gnumMcfGx.Talcetiamcff*edicimns Re- Ezech. 37..
gnum Icfu Nazarani. Piimum probamus. ^j..
I. QiliaDauid & Salomon rcgnumque t- -
triuiquc typifucruncMcirix& Rcgnicius. ti.
NamMcfllas Dauid appclbtur , & quxde pfaiji. tt.
Salomonc di(f>a fuot , in Mciriam compc-
cuociuftius omoia . qux cxcclfa func, & I^fnlm.n.
itonnullainfolum. Ac ccrrcna & carnali.i pfml. ie. iz.
funr rypi retum fpiricuahum & coclcftium, Effi.zo.
non fibi homogcDcarum.z. DcMclIiapix- pfal, ijo.4-
didtumcft.quod fic moiicurus & refurte-py*/.^o.tf.
cturus &fic vifuru$fcmcn.atrcfurrc(!!lurus 7.3.^.
in vitamfpiiitualcm.ErgoRcxfuturusfpi- Exg^. 19. <f .
ritualis.icaquc & Rcgnum cius fpiiitualc. 7^^.31. jt.
Mcfllx Saccrdotium prxdi^um eft forc ji.jj. 34.
fpiricu.ilc,& vciu,noncypicum. Ei^okEfa. 60. j.
Rcgoum tatc crir , ioccrquxeftmutuaa- ^.^r.
oalogia.Iuxtaid.voscftis Rcgnum Sacet- pyi/t^. 10,
dotalc.4. Quialcx Mofisfuit .-ibroganda, xt.
Tcpotccainalis.atfccundum illam admioi- p/i/jjo. j»
ftratum Saccidotium & Rcgnumlfraclis.
ErgoMcflix Rcgnum dcbec fecunduma-
liam lcgem admtniftrari , camquc cxccl-
leotioteni,ideoquc5pititualc.At qualis lcx
taItsRex& Rcgnum f. Quiagcntcs fuc-
runt vocaodx ad patcictpatioocm Rcgni
Mcfllx , & totx acceflurx voa cum Rcgi-
bos fuis , qui & maofuri fimt Rcges, fic ta-
mcn voIuDtatieMcn'i8:fctuitati,dcque co
gIotiatUrii& bcatitatcm fuam inco collo-
caturi. Quod ficri ncquit nifi--Mcflix Rc-
guum fit fpirttualc. 6. Qnja ludxi fnc-^j*
ruDtrciicicndi propccr rcbcllioncm • 6:a^ '
Mrflia nolcorc illos haberc pro populo, i
Qulloque ipfiusMcflTix. fcdipforum caa-
cum ludxorummalo. Qaod cftiodtcium
Rcgis Sc. Rcgni fpiritualis. 7 ■ Coochuii id
imccioomncmcarncm, vtomoe gcnulc j ipuim potcu cx Rcgni Mcfllx exceilcn-
ilUflcdac. iDftruxit etiam tllum vcrbo Sc
SpiricUfCaoqua mcdits ad rcgnum admini-
ftraodumncccirariis. £c angclosilli mioi-
ftros dcdic ad cxfcqucndum maodau cius.
PcrpccuoctijmilhadiifticiTCpoce io dcz-
teta cius collocacoivfquc dum pooic ioimi-
coteiusfcabcllumpcaum ipfius.
XV III. Dequaltcate Regoi Mcfllx
«ccbodtciiQUSjidipuitualtcilcjOooUuius
lia.amplitudiDe, duratioae,admin'ftracio- Af.it.^. tj.
nismodo. IcfuTcto Nararcni Rcgnum '^- J^-
cflc fpiiicuate &calcfted>xitipfe.Cicdicc,
appropioquauiteoim Regoum cociorum.
Et Regnum mcum 000 ef^ de hoc mundo.
Qiiod porro monitiari potcftio oinoibus
quxad Rcgnumilludpcrtincnc. Rcx cnim
noaflmpltus fccundum carncm Dofcitur. '
Spihcualis cuitn fjiC^us eft. peixcfurtcilio- * • '"^
Ff ncm,
zi(? t ACOBI
ncm . ic Domiaus dc calo. Subditt iUius l
fuiit, quidc Spiricuillius rcnaii iam fuac
fccuodum auirrum , aliquaDdo etiam cor'
porcfpiritualcstucuti.illicoafirmaodi.Lcx
Rcgnicft fpiiicualis. Euangchum Dcj Iti-
• liccc.&przfciiptiorjcionjhs& fpiricaali»
M«m.\i.6. guijus.Bona ctiam Ipimualia.tcmifllo pcc-
liftn.^. catotum, Spnitus gratix & vita artcina.
Moduscciam adminidtandi , & mcdiao-
mniafpiticualia. Qujm(^uam cnim illi et-
iamuninia ccmpoiilia Unt fubdici, illa ta-
nnco adminiihac prout nouic fpitituah &
fupcrnarurali vitx cooduccrc.
XIX. Adtioncs a J Rcgium Cbrifli mu-
nnspcttincntcs , vocitiooci ludiciogc-
nctatim comprchcndunrur, quas fipjulo
difliudm$coo(ideiarehbcar,quadiipaiti-
taspoDCicIiccr, Tii. iit Vocatio i. Lcgis-
Ltio. 5. Bonotum coninuioicatio. & nia-
lorumamotio.4. ludiciumpofbcmum &
vRiucrfalc. Vocariocd piima iuudlio qua
ChnftusRci yocathomincs cxRaiu Titx
aaimalis & pcccati ad patucipatioacm
gratiofi focdcris quod faoguioc fuo confir-
i l -o. niauit. Non cniminuenitfubduos in rc-
Fj.no. I. jm,., natura , fcd qucmadinodum lilos fibi
if-»jr. 5.17. jj^jQifjjg dcbuit pei Jacerdoiium , tta3c
Mlarc. r, pci vcrbumfuum. dcbct illosadfe vocarc»
'4.ir- ^ fpiritu fuo addnccrc canquam Rer. Vo-
cacio illababctduaiparics , prxfctiptum
i^'- tcfipifceniias & fidci; 8c additam promif-
fioocm , cui fuaciiamcflfubnexa com-
mioatio I cfinatioijuam dtllirivllc confi-
dcram:: ;erahiodlio Regii maiKiis
Chnftiquaiam vocatis & adpatticipacio-
ocin graciofi fadcris addudis, fubdiciique
fuisiamfjdis , prxfciibicporro.pic,iulU-
&lbbtie viacndi rcguiam , eriam additis
proraiiris& minis ;cui addcuda •flSpiti-
rusS.adio , qua tdoocircdduntur adcfH-
eiumfaciendum.Tcrtiaadtio eflboooium
(iucad hancanimalem.fiuc adfpiriru.ilcm
vicam fiot nccciraria vcl conducibilia,
communicatio , & nialotum oppofitoium
auetruncatio , 000 ex ihi<fi:o iudicio, fcd
fccuodum ccicam difpcnfationcm huius
vitz tcmpori conueuicntcm ■' iuzta quani
& fupcr malos arque atquc (uper bcoos
pluu>Aciudi(iuinDcirxfcab ipfae^sdo*
ARMINII
mo iocipit. Qu-.;.i (Jv » .ua.i t .l iudicium ^^^^^^ ^ ^^-
illud vlcimum & vuidcrfalc , quoCbtiilus ^
tanquamiudcx vBiuetfmum a Oco con-
ilitutus fcntcoiiam iullificationis ^^^^^^ jyf^ffU
futs pronuociacuius , coiquc vita ztcrna ' ^^'
dopaturus ctl,aductfus rcprobos vcro fca-
tcotia coadcmoatiooic prolaia ees xtcr-
nispotentta ctKcict.
X X. Hifce hinciiliooibas facilc cfl fiu
apotelcfmata, qux cx ipfis fun^fliooibus fc-
cuudum oacuram ipfaium cxiflunt. fub-
iuogciC,& iimul cucntuscx inahtia homi-
QUm Chriflum Reecm rcpudiantium pro-
ucoicntes. Incerifla fiint ipiatefipifctfbtia
d(fidcs, adeoque ipfa Ecclcfia.ciufqueaci
Chriflum capuc allociaiio. Obcdtcocia
matuiacis Chridi ptxflica , & beocdicho-
uummlpactahuius vitx incuircntn'
ticipario,& a. malisiaimunica& ; i^. ..^^..z
vitaxccroa. Intet hofcc func cxtxcatia,
obduratio in rcpiobum fenlum,inqucpo-
ccflatem Satanx tiadttio, pcccatiiinfHira-
tio,moifuscoDfcicotizui hacvica,5c mul-
corum malorum fcafus , dcniquc ipla mors
xccroa.Qu^omnia Chtiftus vt omniiVius».
omaiporcus,& tuBcxibilis ludcx, boai fci-
licctamator,& peccaci oforiofcrccuiuco-
culoslacerenonpoflumus, potcotiam cC'
fugctc ncquimus.rigorcm flcflcrc oon va-
Icmus. Quxvt nobisfciuiaot adfilialrm
&fcriuinDei Chnflique ludicistifnorcno
iDgcDcraoJum , faxit Deus pcr FiUum fu-
umlcfum Chiiflum invi & cfHcaciaSpi-
ticusiaadt>Ameo.
THESIS XV.
Diuina Pr.xdeftmanonc.
RiJJ^. WlLHtLMO BaSTINGIO-
I. T^Ecretum hoc Prxdcflioacioocm
JL/vocamu».Gcxcc «^•e/«r/KSiaVer-
boi-^jsg^^w.quod figoificar,dcrctmiDare»
couiiicucre , decerocrc aliqui J aotcaquam
illud agas.Secuodum hancgenetalem no-
cioocm PtxdcHiaacio Dco uibuca , edc
« Dccn-
DISPVTATIO
AH. 1. 18. Dccrctum cius de omoium tcrum^uber-
^^.17,1^. DitioncquamProuicfcntiam appclUrcib-
lcnt Thcoloj;i. Minus gCBcrali notionc
conndciari lolct quatcnusin gencrc circa
crcaturas ratidoalcsrcruaadas vci damoao-
djs fpcflatur , puta /'^ - 4:110^10^5.
Strifliusdc hominu pia. -i>-ii.3ttonc fumi-
tur , Sc lunc ctiam duplicitct vfurpari ron-
(iieuit: alias cmmad vttofque tum Elc-
^oSjtum Rcprobo£ accommodacur , alias
adlblos clcdos rcftringitur, Sc tuivcop-
Rm.S.if. pofitani habct Rcprobatioocm .• Nos hoc
poftrcmo fignilicatu , quo illam vbiquc fc-
rc Scripturavfurpat.de Prxdcilioationea-
p L r gcmuj.
Efhej. u jj Prg.dcftinatio itaque.ad remquod
'"■^* attiact ipfam , eft Dccrctimi Bcncplaciti
Deiin Chrifto , quo apud fc ab xtcrno
natuit6dcics< quosfidc donarc dccicuit,
iuOificarc,adoptarc,& vitaartcrna doaarc
Rom. 9.11. adlauc^cmgloriofxgratixfux.
lfhtj.iy\. 'II- CJcnus Prxdcftinationis Decre-
cum ponimus , quod <sc»^i<n» & ,3t<Ai» t»
JiAii*^»'?;^^!» Sctiptura appcllat,& Dccre-
tum DOD I cgalc , fccuhdum quod diaitur,
Rm.\o.^. quifcccritcahomo viuctioiJlis.lcd Euan-
£;clicum,cuius hiseft fcrmo Hzccft vo-
lch.6. 40. fonrasDei vt omnis qui videt Filium &
/^jOT.io.ij- crcditio illum habcat vitamxtcrnam , &
A;t.to-i7- pioptcrca Dccrctum hoc cft pcrcmpto-
Hdw.i. rium & irrcuocabilcquiaEuangclio con-
C"- - 3- tinctuf totius confilii Dci dc lalutcoo-
llra cxtrcma patcfjclio,
i-fhtf. I j. IV. CaufacllDcusfccuodumbeocpla
.ar.it.c. citumfcu bcDcuolum affc£lum voluota-
Mjuth. xo.tisfox.ErDcusquidem vt iusbabeostum
if ' dchominibus cicaturis fuis&c piarfcrtim
pcccatofibus; rum dcbonisfijis ibtucndi
proucvult, fccuodum Bcnepiacitum vo-
luDtatis fuz,(^uo motus io fc & apud fc dc-
crctum illud fcciiHoc bcDcplacitum oon
modocxcludit omncm caulam, quamab
hominc fumetc potnii auc fumetc fingi
jj potuit: vct\imctiamamoIiturquicquidin
'^ fiomiuc.vclabhominc crat,quod Dcum
iuftcpcrmoucrepotctat , ncdectctumil-
Ttlef I. 4.*««i giatiofum facetcr.
. I- V. Decrctiillius /undamcntui.i yoai-
musIcfumCliriftum, Mcdi.itoicm Dci &
PVBLICA igH^ ' 117
hominum, io quoPatribcnccft compla-^^^^ ^
citumjnquo Dcusmuodumiibirccoaci- ^^ '^
liauit,non imputans ipfis pcccataillorum* ' .\
JucmDcuspcccatumfccit,vtnoscircmu$
uftitiaDci ioillo.- perhuacdcbuitiufti-
tia Izculorum adduci , adopiio acquirti
Spiritusgratix&fidciimpctrari.vjtaartcr-^'*» >«14.
nacomparaii, omnrfquc beucdidiooum G/i/.^.f.
Ipirirualmmpleoitudoprxparari .-quorum
commuDicatio prxdcflinatione crat de iof) t>.^\.
ccroenda. Hicctiamcaputconftituius cfl ^pkej'i. 1
aDcoomoium illornm , quttftorumbo- & ^t
norumcommunioncmfuotdiuioaPrxdc- •WfP.y. 9.
ftiiutioncacccpcuri.
VI. Dccrctoifti itrcrnitatcm tribui- vf t'7 f :S.
mus.quia Dcus nihil in tcmporc facir,
quodabxtcrnofjc.crenoodccrcucrit.No-
tacnimfani Domioo Dco ooftro omnu p /
operafuaahxuo,& clcgitDOS 10 Chnfto ^ ■ '
aotcquam iacerentur fundamenra mundi:
fecus Dco mutatio impiagitur.
yil OBreftumfcuMatcriamPfxdcfti-
Bationisdupiiccin ponimus : tum rcs diui-
oas,tumperfot»as,quibusillarumcommu- ^pl,,r^ ^
nicatiocAhoc dccrctoprxdcftinaca. Res ^j^^ g
illxab Apoftologenerali vocabuio Bcoc-
ditl^ionum fpiijcnalium appellaotur;qua- ^
IcsluoiiDhac >iiaIuftificatio. Adoptiom
Filios.Spiritusgratix & atfbptioois ,dcni- Ephef.i.^.
qucpofthanc viiam, vita xtctoa. quxo- u
mnia gratix & glorix nominibus coRiprc- Gal. 4.15^, 7.
hcndilblcnt & enunti.mini*choiis Tbco- ia^.j.iy,i<;,
logojuin. Pcifonatcrrcumrcribimus vo- AJditt. 9 13.
ccfidclium, qux pcccatum prxfuppo- !•. 18.
oit: nam in Chriilum tioocrcdic n}(ipec>
cator,& quifc pcccarotemagjofcit. Indc
bcncdi<llioaumilIarumpIenitudo, carum- H^m 9 jv.
quefaiila in Chtifto pixparatio ,nonoifi GaLi.x^.
peccatohbusDcceirariaerat.Fidclesautcm AlMtf.it if.
dvcimus Donquitalcspropriis mcritis aut MAtt.i^.it.
viiibusctaut futuri,frd qui Dci bcncficio Ifh «i.44.
gtaruito ic pccuitatiir» Clitiftum craoc PhiLi. y.
cicdicuri.
VlII. Fornu eft ipfabonorum ifto- a.Tiw». 1.5.
I rumfidclibusdccrctacommunicatio.fidc- ro.
' liumqj 10 mcntc Dci prxcxiftcns & prx- /o/j,x.i<f ij,
ordin,itaadCh:iftum caput iftuiu tclatio /«/2.17.11.^
I & ordiiiano.-cuiusrudHpcrcipiuiitexrca- ii.ti.xj»
I li S: .i'1u3!i cuni C hnfto c;ipitc fuo vnioDC 14.
\i t kic
lACOBI
THESIS XIV.
Oificiis leruChriftiDomini
noflri.
'BLefp. Petro Faverio.
I. /^Vum officia omnia c«rtifinijgra-
V^tiaiaflicu2arur& impoaaotur.id-
eoquc mcdioruro laAarhabcant > ad fincm
Klum obtiocac^Hin : commodillimj lic of-
ficiis Chrifli tradaodi ratio crir, (i liUm
ad oomiDiSi quoadpclIatur.notioDcm cx-
cgerimus. Dicitui enim Icfus Chtiflus
vocabuhs pcrfoox fccundum fcuruni lis
figoificatum ctiam »ts«T»?«;t^compctcnti-
bus : quorum priorc finis > podctiorc otfi-
ciorum ratio ad fiacm faciCDQum com-
prchcnditur.
II. Vox lefus Saluatorcm /iraificac,
r*rr7^ Graccis. Saluarc autcm clt a aialis
tutum przflarc > vcl curando oc iogruant,
«cl fi inuaictint aufcrcado I & cx coofc-
queotccootraru booa coofcrcodo. lotei
mala autcm , duo pclllina ; pcccatum &
cius flipeodiummorsattcrna : lotcr bona
ctiamduomomentimaximi^iulliiia & vi-
ca actcrna. Saluator itacjuc modo cximio
cftjqui a pcccato fc mortc artcrna malis
mazimis lifque iam adiaccntibus tt vr-
gcntibus libcrat, iullitiamqi & vitam coo-
tett. Obhuocialuandimodumaomcole»
fuhuicoonioiuxta Angcli ioccrprctatio-
Matthji.n. ocmconucoit. Deccbaicoimtalislaluan-
di modus huius pcrfoozi qua: FiIiusDci
ptoprias , aataralis& vaigeattuscil, cx-
cellcnciam .-quumlaltiationcsalix afctuis
Mofc . lofua, Othooiclc, Gcdeonc, Icr !i
tkcfDauide.pcrfici poructioc.
III. VoxChiiftus, voflumnoratn^iLO
Hcbixis Vndio antiquiiusia VcicriTe-
ftamcoto olco ficbat , quod quia fecuo»
dum nataralcm cfHcicnciare cum ftagrao-
-«a rcddcbat corpora , cuBQagilia>accom*
ARMINII
f6odum crac duabut rebusfuperoatarali'
biisfigoificandis ; quatum vaaeft, petlb'
ox ad munus aliquod diuioum obcua-
dum fao<fhficatio & coofccratio , alccra
adopcacio , fcudonorumadilludoeccfla-
norum collatio. vttaquc autcm ifta aflio
propric& pctfccompctit SpirituiSaodo, ^y*-^''!*»
Sanditacis & omaium dooorum authori 'J/*'*^***
& datoti . quocirca dccuic > vc qui locT vVf-
gy^jAi^niVDdicebatUf , Spititu &n<fto , 8c
quidcm mx omoibus conrox cibus fuis vo-
gcrctu t, noc cft, Saoftui Ian<flotum fieict, loh.t. t^.f^
& noo taatum aliquibus Spiritut fioiii , ,\
doois, icd iplo toto Spiiuu citra mcolu-
ram donarctur. Cjnciumquumfciuatoc
dicatur per vo^iooem, iodc adparct illum
nobis hic confidciandum cfFc vtfcruato-
rcm mcdiatoiium , qui fir coollicutus a
Dco Patre Sc ipfi fubordinatus, idcoquc
aobis ooo modo fccuodum oaturamhu-
maoitatis , dc qua aotca , fcd & fecuodum
modum ialuaadi propiiir, quod pluri-
mufa facit aobis in fidc & ipc coDua ten»
tationcs confirmaodis.
I V. Ad laluatioocm nomioc Icfa R-
goificacam duo diAindli & fubordioatia-
^uspcnioeoti tum ncccilarioadillamre-
quiilti , cum fufHcicoter illius integram
viin complcxi. Vuustft, rcdcmptionisa
pcccato 8c morte accroa'^ iuAitixque 3c
vitx impctratio & .icqutfitio. Alter cft
acquifirx falutis commuDicatto feu di-
ftributio. Sccuodum priorcma^um dui-
rur Chriflus f-hiator noflcr meriro : fe-
cundum pofteriortm cfficacia. Secun-
dum iUum cll mcdiator pro homioibus
cooftitucas io iis quxapud Dcum pcr-
agcnda fanc : fccundum hunc cfl mcdia-
cor vicem Dei gcicas iv, iis qux apud ho-
mioes pcragcoda funt: vndeappafctduo
ofHcia ad faJuandum clle nccciTatia, Sa-
ccidoralc & RcgiuHi , iHud riiutis acqui-
litioni , hoc commuoicacioni dt Aioatnm:
quadecaufa SaIuatoriIIc& SaccrdosRc-
gius cd Sc Rcx Saccrdotalis , Mclchifc-
dechaempe,KexSaIcm& Sacctdosalcif- Hc^.y.x".
fimi : iicut 6c populus ctus » Saccr- i.Pet.^.j
doriun Rcgalc > Rcgaura Sarerdo-
calc.
V. Qui»
i*/r.l8.j7.
tjk. 6 J.i.
LMe.4.
BISPVTATIO P
V. QiuaTetoDco&pienci &iuflo vi-
fvtncftnoo filuatcnin credcnces . ncque
£inc fas qucmquam falutis Sacerdotio
ChriAi patrz k. Rcgio munere difpcDlatx
paiticipcmfieii, oifiqui illum pro Saccr-
Jotc fuo 4: Rcgc agnorcit,& agaiiioChri-
ilitfidcfquc laillumpct vcrbi przdicatio-
ocmcaoquam ordioatum a Deo medium
cordibus hominum ingcneretur vi Spiri-
cus Gin^ti hinc ctiam munusPiophcticum
adfaluandumcflDcccilarium . & oporcct
pcrfe^um Saluatorem . Prophctam.Sacei-
doccm & Rcgcm cfle > hoc cft omni ratio-
DC fccundum quam cuipiam merito illud
amplum oomeu rribai poflic Habcmus
icaque Icfum hoc cfl Saluatorcm > ezccllc*
tiflima & pc[fe(fliflima notione Chriftum,
appcUatum. quia vn^usfic a Deoio Pro-
pherain , Saccrdotcm & Rcgcm.Dc quib.
fingulisofliciis quacuorordinc ciuntpcr-
cra^anda. i. Quod omoia ilia & lingula
muaiaChiiftoBoflrocompctaot. i.Qua-
litasmuneiumifloium. j. Fuodiioacs ad
lingulapcrtinentcs. 4. Eucnius.
VI. Mcfliam Patribusio V.T. promif-
, (um Ptophetam fucurum , dixit Mofes.
Piophetam vobisfufcitabiiDomiDUS. Et
£{aia<. Daboteiofcedus populi,&iolu-
ccm GcQtium , vcapcrias oculos czco-
ruhi. Ec,Ichouaabvccro vocauicmcpo-
fuic osmcum taoquam gladium acuram,
przdiifla cciam fuit vocarioois illius ad
muDUS ptopheticum ob/iguacio per va-
Aioocm. Spiiitus Dommi fupcrmcco
quod lehoua vnxit me,Item inrtiudio vo-
cati & obiigDati pcr d«na ncccflatia. Re-
quiefccc fuper cumSpiritus intelligeociz,
& fapicDti.T-. dentquc & afliflctiria diuina
promifla. lo vinlHa niaous luzablcoadit
nie , io pbarctra fua abdidit. Acque bzc
quidcmicspublicc ooca fuit > noo modo
ludzis , fcd & Sanutiunis , vc patcr cx
muiicrc diccote. Q^um Mcflias vcocrir,
illc Dobis anoUDtubit omnia. Ip(e autcm
Icfus ooftcr teflatut pizdiAioocs illas in
fe implctas elTc, fcquc a Dco prophc tam io
mu-odum miflum cflc : flc ioqutcos lc6o
loco ez Efaia : Hodic implcta cftScnptura
hzcjaadiestib* vobiS.Ei cgo ad hoc oatus
VBLICA XIV. IM
fum,&vcniia muodam > vt tenimonium
pcrhibcam vciitaii : icftatus cft ic ipfe
Dcus dc czlo,quumiiiiaIohaDneiamiam }
baptizaco coclos apcruic, SpititumlanSa
fupctillum dimific , eumquc voce com*
meodatitia vclutinaugutauit.
Vll. In Prophctici muociis qualiutc
conflderanda vcnit excellcntia, tum voca*
tionis.inftruiflionis , & afliftcntiz diuioz,
tumdodrinx abipfopropofitz>fccUQdum
quz omncmlongcexccdic omnium pro-
phetarum dignitatf. Miflioeoimilliustri- Lue.^.
plici pcculiaii flgoo aDeo comptobata cft.
cccliapcitiooc, ^piritus (audi in corporea Sum.ii
fpecie fuper illum demiflioue , & voce iplii
Patris ad illum dclata. loftrafbio qaa di-
dicii quzdocerc dcbuit , ooo fuitperfo-
mnia , ooopcr vifioncS) noQpctioternum
vcl cxtcrnum Aogcli alloquium,ocqac pcc
commutiicatioDcm oicados, quztamcn
ipfavifiooegloiiz ScfaciciDci fuit dcfti- ^**"^'*-
lUtajfcdpcrclaramDetvifloDcm , &ioti-^''*»J-3i'
mum iotuitum {cctexorum Pattis. Filius
coimqui iofmu Pacris cft, ipteanountia-
uit oobi$,& quz audiuic & vidit loquicur,
jpfe io coclo cxiftens. Airiftcntia Spiritus,
camilliftiic prompca.& adquzuis momc-
caprzfto , vt ipfcveluc poHcirionc & vfu
Dominus , pto arbitiio Spitito vfus (ic,
quotiefcuhque ipfi vifumfuit. Dodrinz _ . *^***
vcrocxccileotiaineolita clt,auodnonie- ^
gcni.Dcquc qua vt potcntia aJ falutcm o- ^'^'
pcraoriidqucexdcbico.Bcquequapcccaci ^ j-^^^j ^
cft & coodemoacioois flroaculum : noo A \ ' '
11- . f I j-. Mat.u.f.
iTntyiAtM quoiuittcia& lalus ctedccipro- _ '
nul]acltcxgratia,icdHuaneeliumaDnua-
tiauit>iuxtaid: Ad EuangcliraDdumpau-
penbusmifitmc qncj <;ratiam atvcritai^
cjihibuicvc contiocns hncm lcgis & pio-
miflioDiscoTnplcmcncom.
VIU. Fundtioncsad 1'iopbcticumChii-
fti munuspcrtincntesfunt , doiftrinzpto-
pofttio>ciufdcm confitmatio) & ptofclici
fucceflu precaco quas omncs Chtiftus
obiuit, potcntiflimc & fi»lc!iflimc. l. do-
dtrinam propcfuit mavtma (apicotia , cut
tcftfterc noo potucruot aducrfatii > aiden-
tiflimo zclocrgagloriam Dcipatrisfui &
faiuccmhominum . cicratc(pc<ltom pcifo-
Ec I oaiumi
DISPVTATIO PVBLICA XIV.
Deus mi. Volui ; & lcx tua io mcdio vifcc-
rummcorum. Noluifti , fcilicctj laciificia
quxfccuoiium lcgcm ritu Lcuitico ofTc-
Pyirio.4. runtur. Eflc autcra frcundum ordmcm
Mclchifcdccli : Totaauicmnatuta Saccr-
dotii idius diilin^ius cxpltcatur lu Nou.
Tcft. prxfcrtim in cpiftola ad Hcbia:os,
Nfi.io.;» przftrufta prjmumSaccrdotii Mcniarcx-
cclIcDtia fiipra l-cuiticuni. idqucpct difTi-
milcm colIatiuDcm vrnufquc. i.Saccido-
tiumLcuicicum crac cypicum Sc vmbtatilci
Mcdix vcro cft i cafc & vcrum , & corpus
ipfumrcrumqi cxpreflam imagiucmcon-
9.14. tiacos. 1. In Saccrdotio Lcuitico , Saccr-
Htb.9.11.. dos& vidima fubiciflodif^crcbant. Lcui-
Helt.10.t4. ticuscDimSaccrdosalicnashoftias ofFcic-
0«9.i6. bai.Mcfliasvero&Saccrdascft& vidin.a,
jc. aamfcipfumobtulir, &pcr piopriuni fau-
gutncmingrcflus cft in ca:liim,&: hoc qui-
dcqua cft^accrdotiumcxputoriuin : qua
vcro cft EuchanrticnniCtotamcniinljccr-
dotiiamplttudincm conrinct ) ofFciCLjuidc
MeflTashoftias , ab ipfo fccundum pcrfo-
namd)ftiacUs,attamc talcs.qua; carofuot
acarnecius,& osdcoflibusctus ,cxSpiri-
uFtt.i.s- ipfiusdcfupcrrcQatx. j. DifFctuntmo-
do iQftitutionis& coofirmarioais. Lcui
cicum iafticutum cft pcr Lcgcm mandatt
Iiek.7.16. carnalis. Mcflias vcrorccundum Lcgcm
(pirttualis mandatr , & vim indiflolubilis
yitx:illud /inc iuramcoto loftitutumcft,
hocpctiuramcntum , quo corrobotatum
Htb.j»xt>> cft prar illo. 4. dlfFcrcotia cft in icmporc
ijt. ioftitutioniSiiIIudprius infticutuin cft,hoc
Hih.-j.xt. poftcrius, illud tcmporibus Vctciis, hoc
N.Tcftamcnti, illudcumEccIefiacirctin-
fans,hocc]uunj cflct adolta, illudtcmpocc
fcruitutts,hoc hbcrtatis.
Hth.y.it, ^II- QuiQCumdtfcrimco cO inperfonii
Hth.s-i. Saccrdotiomngcnttbus, ilHc crantSaccr-
Uth.y.i-^. dotcscx ttibu l.cuitica, homm :? infumi,
Hth.f.y. n»oiulci>pcccatores»& propttrca pro Cc
& fuis peccoris ofTcrrc accefle habcuces:
Mefllas vcro tft c luda, infiimus
quidcmin dicbusca '.",atcx mortuis
cxcitatiasinAmortalis , & indiilolubiii vita
Hth.-j xtf. P^^zditus.-iDaoccos.piasiimpoIiutus.fcgic-
17. gaius a pcccatoribus , qui proprcrca noo
iicccllciiabcict prolcipfo oficiic. 6. dilfc-
rcotiam licct notaie io fioe ioftitutioois.
Lcuiticum inftirutu cft vctcri fccdcrifan-
ctcodo , Mcina: vcro faccrdotiura confir- ^^^' ^ ^ '
raandououo : Vndc &NouiTcftamcDti
mcdiator, & mclioiis focdcris fpoofoc di-
citur.quod mchoribus promiflis&ocitum
cft. 7. Jiflcruntcflicacitatc. NamLcuiti- Hth.to.lr.
cum cft iautilc & incfficax.non poccnsaa- ■Hr^.j.j.io.
fcnc pcccata , maaebaDC cuim fub vctcri
focdcrc , ooQ {aoclificareautcoDfuminarc
culcorcs la coofcicotia , faoditficat cnim
tantum ad cainis puiitatcm.'* At McfTtx Heh.^.ti.
Saccidotium cthcax cft : abolcutc pccca- jf,^^
tum,xtcfoam icdcintionemobcinuic, c6-
fcctatSacetdoces, &fao^ificac iocoofci-
cQtiacuIcoics,& quipcrMclItamacccduQC
adDcutnlaluosfuctt. 8. diffcrcntiam po- tichiti.
nimus cumApoi^olo io ducactooe : Leuiti-
cum abrogari dcbuit , & abrogatum cft,
Mcflix verodurat in ztcrnum, cuius difFe-
rcotixcochabcmuscaufas , quocaoccaia-
dtcauimusdiiFcfcniias. •
XIIL Nona qualitas Saccrdotii Mcflix Heh.tohi.
diftjndaaLcuidcoSaccrdotiocft , quod ^14.
Mcflias fcmcl in finc fcculotum lcipfum /f^^.y.xy.
obtultt& vnicahoftia confcuauit in pct- c^^.z/.
pciuum quifandificancur. Leuitici vcro
Sacctdotcspct fingulosdics, mcnfcs, ao-
uos , caGicm hoftias icerato ofctcbaor.
10. Proprictas Saccrdotii Mcflix cfl cius Heb.-j.i^.
naturx , vt dcvno adalium non traofcat. 1
MclTias enim ncquc fucccflit altcii , ncquc Heb.-j i.
iucccflbrcmhabuirpoft fc vllum. Quum
LcuificumSaccidotium dcPatrcin Filtum
tranlicrir.Cui iungimus vndccimam difFc- Htb.j.j.
rcntiam tiuod Mclfiasfucric voicusfuibr-
dinis, Mclchifcdcchcnim cypusillius fuic> Heb.-j.xj.
aflimilatus illi , at oullo modo xquipara^*
cus ; Lcuicici vcro plurcs fadli funcSaccr-
doccs,co quod mors prohibcrct cosmanc-
rc: intcrquccosmaioris,minofif,pafis di-
gnttaus noonuUi. 11. & vltimam diftiiv-
dioncmcxlocodeductmus , vbivcrumqi
adminiftrabatur. Lcuiticumcnimintcrta, Heb.^.x^^
& ccitot]uidcmIoco tllipropiic afli^nato
cftadnuuiftrarum,mc(rix vcroquanauam
in tcrra c(rperit>iD ct'o camco cft coolu"»-
inatum.
XIV. A(f\ioncs ad Saccrdotalc Chrifta
mu-
114 lACOB
Hch.^ I. miinuspcrnncntcsfuhtoblatio * 8c iotcr-
Het.j.if. (^cflio. luzta ilU loca oniDis PoDtifcx cx
homiuibus Jirumptus.prohominibus c6-
ilituicur , Tc ofFcrac doaa Si hodias pro
pcccaro . & fcmper viucos vtioccrccdjt
pro oobts. Oblatioois duo oobis dc(<:iibii-
Hcb j II. turadus , vdus qui io tctraperadlus cft,
fjf lo. 19.10 tradiciocorpons ruuDmortcm,& langu»-
Jo*)$.6. njscffufio:quoaduac coDfecratus cll fcu
Hel/. 9.14. confummatus. 5cca:lamfibiapctuit,Dain
xf .if. dcbuit iotrarc in coclum pci proptium lan-
ifr^. io.i2..guiDcmi& pcrvclumquodcft.caro ipiius:
flc caro quidcm (anguiae, id cl\ vita fua dc-
fticura,& in moitcm pro muodi v<ra data,
quamquam lodc io vitam tcfufcitata.Altcr
cilprzlcDtatio fut iplius C\c (aoguincpto-
prioadfpctd coram vultu Patris in cxlo : c-
lufdcmquc fanguinis oblatio : cui adiua-
gcoda cil ifVius fauguiois adfpcrfio fuper
coofcicQtits HdcltuiTi , tc muodatac ab o
Htb.j x^. peribusmortuisfcruuDtDco viuo. lotcr-
Kom.%.i\. cedio c(l lccuodus adus Saccrdotii Mcf-
i.ltli, I I. i.fiz, qux&prccacioacm Chrifliprooobis
cooiioec & Hmul JcfcDnoocaa fcupatro-
cioium oodruin aductfus accufationcm.
quzaobisabaducrfatio intcotatur : cuius
ioccrceflioDis vis,(]uia io (aoguine cx parte
fita cft,quo & ipfc Chriftus & ooftrz cod-
Uib.ii-i^' fcicocix adfpcifx fuoc , dicitur (aoguis
Cbriftt mclioraloqui quamlaoguis Abcl,
quiv ncLamac apud Dcam aducr-
(us iu.itv.:aam.
XV. QuarcumcftdcapotcIcfmatis.Of-
ficiumaatem Saccrdotale ad geoerale fal-
uaodi apoiclcfma coacuircrc gpparct cx
Heb i.lo. ' Chriftus dicitur pcr coafccra-
fys 9.10. fiotid^quxpcrpaflioncsfaflacft.authof
Htl> 7.14. talutisfadus , cognomioatus Poatifcx fc-
' cundum ordincm Mclchifcdcch. item,
Chiiftus proptcccaquod io ztcrnum ira-
oetpcrpctuam habet Saccrdotmm . vnde
ik fctuarc prorfus potcftqui pcr ipfumac-
\ ccduDtad Dcum.PatticuIaria autcmapo-
tclcfmata cx iijoifliooibus Saccrdotalibus
proucnicoria luitadupliccm a^um obia-
_ ^ tioois&intcrcciriooisdifrinfteconfidcra-
j^^^^ ^ ia,hxcfuDtpotiflimum. Oblationis, Re-
p.' ^-ii' coftcihatio Doftri cumDco Patre , rcmif-
^'^'■i.^i- fionispcccatotum, «tcinzRcdcmpiioDis
I ARMINII
& Spiritusgrariaiimpccratio, TcnzpaicD- z*ch.i.ii,
tisad cxpiatioacmpcccatt,adad(pcrfioDc Qal.f.ti,
apeitioamalcdiflionis ablatio , ioftitiz fc- jj^a. 9.2.4.'
culorum& vitzztcfoz , quio & £cclcliz, xSi.xo. xZ.
cui irta onuiia bona commaoiccnturjfum- p/^i/.i.^. 7,
mzqucfuper omoiaiDcoclo &ioterrapo- g,^ ,q
tcftjcis acqut(itio : & vt vcibo dicam , ^*^' Rom.^.j.
tiusiurisiD vitam ztcinam,& quzcunquc t.Pr/.i.f.
adillamtum daodam , tum accipicndam g
(untuccc(raria . adcptio lotcrccflio obti- \j^tm.x.6.
nct,vttccoaciliaxi ab irafutura fctucDtut: jv/4M.o.it.
prcccsgtatiafum a^ioocs atquc adco ro-
tum cultum racioaalcm qucm iuftificati
Dco prxftaot, ofFcrt Dco fiagraoii odofc
faciidciifui pctfufum,&accu(atiooisquam
Satan fidclibusiotcDUC , iaculacxcipic&
amolicur. Ethzcquidcm omotaboaacx
Saccrdorali Chiifti fuodlioac pioucoiuor.
quia vcrum pictium rcdcmptiooisDco pro
oobis obtuIic,quo ipfius luftitiz lacisfccic,
& mcdium("cintcrritrcm, obpcccata do-
ftra mcutoiiatum , &nos lotcrpofuir , &
placatum Dobisicddidit. Eucotusvcroper Hth. lo.x^.
accidcDScft , cx conculcato f ilio Dci Sc
faoguiuc focdcris pr ofanaco , maioi coota-
miiutio & acecbioris fupplicii mcritum.
XVI. Nequcvcromcrito&(atisfadio-
01 Chrifti, <|uzillitaDquamSaccrdoti,& ii>h.i.\6.
viclimzconucniuor.rcpugDatjquod Dcus ^*"»-4-if •
ipfc dicituc muudum dileiiflc & Filium ^•^"^'
fuum dcdiflc, iamotiemcradi.iiflc, mun- ^*''^ ' '»'-
dunilibiioChriftotcconcilufle, nofquc '^o"»-j-^4-
tcdcmill c, & pcccata gratis i c mittcrc.N ain
duplcx 10 Uco conudcraodus eft amorts
aftcituSjvnuscrgacrcaturam , ahcriufti-
tiam , quihjbctiundlum odiumaJuctfus
pcccatum. Vciiqaeidi amoii voluit Dcus
(atts&ccte. Amoit «ga crcirutam & pec-
catricem(ati(fccit,quum l iiium dcdit, qut
mcdtatotis pattcs pctagcicc :amoti vcto
crgaiuftitiam& odio aducifus pcccatum
fatisfccir,quum Filio impofuit mcdiacoiii
muouspcrlaDguinis fui cH^ufioac & mor- Heb.%.io.
tcm obcuodum: cumqueadmittcrc noiuit
intcrccflbrem pro pcccatotibus oili pto- ^«6.9. ix.
ptiofanguioe adipci' n quocxpiatio
pcccatorum ficrct. K .i.stacit amoii
ergacrcacaram quum pcccata rcmittir,5c
gracis rcmittu, quia & amurc ctgacica-
tuiatn
r
0ISPVTATIO PVBLICA XVT. iis
Itr.
So.iR.
II.
turam remitcit -qaamquam imponca Filio
phga» in qaa paz noftra Fuitiamoii fuo ci-
g.iiiirticiamiam Qtisfcccrac. Namillapla-
ga non cft ctFcAus , vt Dcus crcaturam fu-
amamarcttfcd vcnoD obftaotc amorc cr-
gaiuiliciam « examorc erga creatuum
^pcecata reraitcerct . & vitam arternam
largiictur. Qup rcfpcdlu etiam redc
dicipotcd > DcumHbi ipfi latisrccinc»
&fctpfum plicafle ia Filio .ciilc£liouis
fuar.
^VIL Redat rcgiummupus. luquo
primoconndcraodumMcnfum fccundum
pron)illioocm Rcgcmforc, &IcfumNa-
zarcnum Rcgcm cllc. ^Sofcitabo Dauidi
getmca iu(lum,& rrgnabitRcx.Et.Seruus
PpUm. x.^. mcusDauidcrit Rcx fupcriUos. Vndtionc
iv.-aiconlhtutuscft Rex. E^ovaxi Rc.
: mcum fupcr montcm Ston meumi
vndc 8c nomen .Mcnix illi propria quadam
laiionecompctit. NequcRcgcm tantum
forc, fcd ic tntcrRcgcs cximium. Olco
Ixtitix vnxictcDcus cuus,prjr confbrti-
bus tuis.Ptimogcnuum Rcgibus ponam
cum, cicdfumregibustcrra: ImoSdRc-
gumomniumdomioum. Etnuoc Rcgcs
Sc ludices tctrz ofculcmini Filiu. Incurua-
bUDtfcci omnesRegcs.Inriruendumctiam
omnibus ad rcgni adminiHrationcm Dc-
ccITariis. Dcus ludicia cua Rcgi da. Yir
gafortitudmistu* cmittctlchouac Sion.
Conrcres cosvirga fcrrca. Spiruus lcho
uxixquieftetfupcrjilum. EtDcum pcr-
pctuo tllt adfliturum. Manus mca cum co
fitma crit.etiam btachium mcum robora-
i/.iro . I. bitillum. Icfum vero Nararcnum fecit
DcusDominura & Chriftum Regem re-
guni , & Dominum domioantium ; pote-
llatc ilii data in ccclo &: in tcrra , & autho»
htatc io omncm carncm , vt omoe gcnu fc
illiflcclat. Inftruxtt ctiam ilIumvcrbo&
Spiricu,unquamcdtts ad rcgnum admioi-
(Irandumncccirartis. £t angclosilli mioi-
Ihos dcdit ad cxfcqucnduro mandau cius.
rcrpctuoctiamilliadiifticvcpocc io dex-
tcra cius collocato, vfquc dum ponit loimi-
cosciusfcabcllumpcdum ipfius.
XVIII. Dc qualttatc Rcgoi McITkt
■rctbodiciraasjidlintitualc cflc,Don huics
Jfjdl t-9-
E/nri.i.
7. 14-
f.lf.
fcd futuri muodi . noo tecrcaoum fcd cac-
Icftc. Tale cnim prrdiflum cftforc Rc-
gnumMcffiar.Talcctiamcflcdicimus Rc- EzeeJj. jy^
gnum Icfu Nazarani. Piimum probamus.
I. QuiaDauid & Salomonrcgnumquc f- i.Smw-^-
tnulquc rypi fucruot .M.cllix & Rcgoi cius. ^c.
NamMcffias Dauid appclbtur , Qi quxdc Pfal.jt.it,
Saloraonc diclafunt,io Mclliam compc-
tuot.iuftius omoia . qux cxcclfa funt , & pftlm. n.
rK>nouIlainfoIum. At tcrrcna ti carnalia pjid. tc. tz.
funtt)'pircrumfpiritualium& ctrlcftium, Ef.f i.io.
nonfibthomogencarum.x. DcMciriaprx- pfal, 110.4-
di6lumcft , quod iit motiturus & te(nac-pfkl.^o.6.
durus Bc fic vifurusfemcn.attcfurrc^lurus 7.3.9.
io viramfpiritualcm.ErgoRcx fururusfpi- Exo«/. 19. <.
ritualis.itaquc & Rcgoum cius fpititualc. /^;-. ji. j(.
Mcflix Saccrdotium prxdiclum eft forc ji.jj. 54.
fpiritualc,& vciu,nontypicum. Eigo5C£^'4. 60.;.
Regoumtaleerit , intcrquxcftmutuaa- ^.(^c.
naloeia.Iuxtaid.voscftis Regnum Sacet- pfsltj. 10.
dotaTc.4. Quialcx Mo(isfuit abioganda, II.
vtpotccarualis.atlccundum illam admini- pyi.A.ug. jr •
ftratum Saccidotium &. Regnumlfraclis.
ErgoMcflix Rcgnum dcbct fccunduma-
liam Icgcm admtniftratt , camquc cxccl-
leotioremiidcoqucSpiritualc.At qualis tcx
taIisRex& Regnum f. Quia gcntcs fuc-
runt vocaodx ad paiticipattoocm Rcgoi
Mcfllx , ii. totx acceflurx voa cum Rcgi-
bosfuis ,qui & manfurifuni Rcges.& ta-
mcn voluntaricMcflifcfciuituti, dcquc co
glotiatun.S: bcatitaicm fuam in co collo-
catuti. Quod ficri ncquii nifi.^Mcflix Re-
gnum fit fpirituaic. 6. Qttja luJxi fue-
ruot rcitcicndi proptcr rcbcllioncni , 6i a ^-"f ^^- ^
Msllia noleotc illos habere pro populo, i-O**^*
oulloquc ipfiusMeflix, fedipforum taa-
tumludxorummalo. Qaod cftindtcium
Resis & Rcgni fpiiitualis. 7 . Coodudi id
iplum poteic ex Rcgni Mcflix excellcn-
tia.amplitudinc, dutationc,admin*ftratio- ^i^-^i^- i7-
nisiTKjdo. Icfuvcio Nazarcni Rcgnum
cifc fpiiituale & cocIeftcdixitipftf.Crcditc,
appropioquauiteoim Rcgoum coclorum.
Ec Rcrnum mcum oon cft dc hoc mundo.
Quodporromonftiati potcftto oinnibus
quxad Rcgaumilludpcrtiocnc. Rcxcntm
noaBmplius fecundum carocm nofcitur.
Spititualis cuim fnC^us cft, pecxcfuaciflio-
Ff ucm,
ti(i t ACOBI
Bcm , & Dominus dc calo. Subdiii illius
func, quide SpiiituiUiat lenati ixm fuut
fccundum aoimam , aliquaodo ctiam cor-
porcrpiricuaicsfucuii.illicoaiirmaQ Ji>Lcx
Rcgnicft fpiritoalis. Euangchum Dc» fci-
' j licct, & prxfi. uionahsac fpirituaU»
MomM.9. juitus.Booatc uuuahj.xcminiopcc-
Lii^;.^. catoium, Spjiitus graiix ii vita xtcrna.
Modusctiam adminidrandi >& rocdiao-
mnia fpiritualia. Qa.im(^uam cnim iHi si-
iam omoia tcmpui^ha lint fubdicj>illa ca-
mcD adminii^iat prout oouit fpitituaU &:
fupcrnaturali vnx conduccrc.
XIX. AftioncsadRcgiumChriflimu-
nnspcrtiocntcs > yocacione& ludiciogc-
netatim comprchcnduncur, «^uas fipaulo
di(liudiuscoo<idcrarclibcar,quadiipaiti-
taspoDcrcliccr, tii. lit Vocatio i. Lcgts-
latio. 5. Bonotum commuoicatio, & ma-
lorumamotio.4. ludiciumpoftrcnmm 8c
vHiucrCilc. Vocatiodl piima funclio «jua
ChriftusRcx vocathomiocs cxftatu vitx
anmuhs & peccati ad participationcm
gratioli faxicrijtjuod/aoguincruo confir-
F/ f. i 10. mauit. Non cniminucniifubditos in rc-
/, ! io. I. lumoatura, fcd <jucmadinodum illos fibi
kf >.•<■_; 5.17 a^-qui[crc dcbuit pcr ^accrdocium , itaS:
Marc. r. pci vcrbumfuum. dcbctillosadfc vocarc,
& fpiiitu fuo adduccre uoquam Rcx. Vo-
Afcirr. j8, ^^^^^^ illj babct duas partcs , prxfcriptum
refipifccntix acfidei.- & additam promif-
fioocm , cuifuactiamcftfubncxacom-
mioatio Legislaciomiara diftindlc confi-
dcramus,'eft altcrahindioRcgii muiiens
Cliiifti qua iam vocatis & ad patticipatio-
ncm gratioGfcsderisadduiftis, nibditilque
' fadis , prxfcribitpoiro,pic,iuftc
.w.. 1 ic viucndi rcgulam , cnam additis
promiiris& miuis jcui addcoda tft Spiri-
tusS.a^io , qua idonci leddaotur adoffi-
ciumBicicndum.Tcttiaaciio cft bonotum
fiuc ad hancanimalcm , fiuc ad fpiritualcm
vitam fiot DecclT.iria vcl coaducibilia,
commuoicatio , Sc malorum oppontorum
aueiruocatio > ooocx ftridlo iudicio, fcd
fccuodum cctcara dilpcnlatioQcm huius
vitx tempori coDaeoicntero iuxta quam
& fupcr malos xque acque (upcr bcoos
plui(,& iuduium Dci fxpc ab ipfac^sdo-
ARMINII
mo iocipit. Quarca & vltimacftiadicium 4/^^/ , ^,;
illud vkimum&Tuiueifalc, quoChiiftus
tanquamiudcx vniucrfoium a Dco con-
llitutus fcutcouam luUihcaciuois elctftis ,
luis proDUBCtatutus . eo(i|Ue vita xteroa
donaturus cft,aducrfus rcprobos vcro fco-
ccDtia coodcmnatioois prolau ces xtcr-
oispotencta cfiicicr.
XX. Hifce fun^iooibns £acile eft fna
apocclcfmata, qui cr iplis fun^lionibus fc-
cuudum natuiam ipUtum cxiftunt, fub-
tuugcicA' limul cucntuscx malitiahomi-
uum ChriftumRcgcmrcpudiantium pro-
ucoientcs. IncetiUj lunt ipi^^tenpifceotia
&fides.adeoquc ^>fa Ecciciia.ciafqueaci
Chriftum capuc airociatio. Obcdieotia
matidatis Chiifti pixftita.Sc bcncdic>io-
uum in Ipaciahuius vict incurrtniium pai^
r!cipatio,& i malisiBimunicasj licniquc
vitaxteroa. Intei hof«e func excxcatio,
obduiatio in reprobum fenlum,inquc po-
ccftatem Sataox tiaditio, pcccatninputa-
tio>mot(us conlcicotix in hac vica,& mul-
torum matorum fenfus , dcniquc iplii mors
xtcioa.Qu^omoia Cht.ftus vc omotfciusy
omoipoteuSi&c iuflcxibilii iudcx, boai fci-
licctamator,& peccati oforiofcrr.cuius o-
culoslarcrenonpoflumus, potcntiam cC- '
fugcrc ncquimus.rigorcm flc^lcrc oon v»-
lcmus. Quxvt nooisfctuiaot adiihahnv
&fcriumDci Chnftique ludictstifhorenT
iogeocraodum , faxicDcus pcr Fihumlu-
um Icfum Chriftum io VI &c£caciaSpi-
iicuslaa^i,Araeo.
THESIS XV.
iJiuma. Prxdcftuiationc,
Rrjf. 'VJClLHELMO BxSTlNClO.
DEcrctum hoc Prxdiftinationcm
vocamui.Grxce «Of«&4f/K< «Vcr-
bo..'re?»5/.^«r,quod fignififar,dcrcrmioare,
couftitucre , deccrocrc altquid aotcaquam
! illudagas.Secundurnhaocgcoeialem no-
cioacm Pixdcftiaacio Dcotiibuu , cdc
Dcof'
I.
DISPVTATIO PVBLICA
117
AS. 1. 18. Dccrctum cius de omoimn rcium|;uber-
>f /7 i". i^. oationcquamProuiflcntiam appclUrc fo-
lcnt Thcologi. Mimis gCDcralt ootionc
con/iJciariloIcr ^uaccnusin gcncrccirca
crcaturasratifynalcsfcruandas vcl damnan-
■das fpc<flatur , put» Ac«!os Sc homincs.
Stridius dc hominii prxdcflinationc fumt-
tur, actuncciiamduplicitcrvfuvpari con-
fucuit : alias cnimad vtrofque tum Elc-
dlos,tumReprobos accommodatux,a1ias
adfolos clcdos rcftringitur, Sc tut>cop-
Hw.lf.ry. pofitam habct Rcprobationcm Nos hoc
poftrcmofignificatu .quoillam vbiqucfc-
rcScripturavfurpat.de Prxdcftjoattonca-
, gcmus.
F.phef. u ji Prj.dcftinatio ijaquc.ad rcmqood
attioet ipfam, cADccrctnm Bcncplaciti
Dciio Chrifto , quo apud fc ab artcrno
ftatuitfidclcs, quosfiJc douarc dccicuit,
iuftjficarc,adoptarc,& vitaztcrna donarc
Eam. 9.11. adbudcnnploriofjcgratizfu«.
EfheJ.iyi. iU- (^cnus PtxdcQio«tionis Dccrc-
cum ponimus , quod fstsJtvt* Sc iin^li^ rS
Sctiprura appcllat,& Dccrc-
tumiion Legalc» fccuhdumquod diaitur,
Fm,to r. (juifcccritcahomoviuctioiJiis.lcd Euan-
£;clicum,cuius his cft fcrmo Hatceft vo-
leh,6. 40- runtasDei vt omnis qui vidct Filium &
Rom.iO'l9- crcditin tUum habcat vitamxtcrnam , &
^f^.zo.ty. pioptcrca Dccictum hoc eft pcrcmpto-
Htlf.ut. jium & irrcuocabilcquiaEuaogclio con-
tinciurtotius confilii Dci de falutcoo-
ftracxtrcma patcfadio.
1;'.. i f. IV. Caulicft Dcusfccuodumbcocpla
jfr.iS. 6. citumfcu beocuclum afFc^lum voluota-
MMtth. 10. tififox.EtDeusquidem vt iushabeostum
»r ' dehomtDibus cicaturis fuis& prarfcrtim
pcccaiotibus ; tum dcbonisfiiis ftatucndi
proutvult, fccuodum Bcoepiacitum vo-
luDtatisfux,c^uomotusinfc& apud fcdc-
crctum illud lccit-Hoc bcncplacituro non
modocxciudit omncm cauum, quamab
homioc fumetc potnit auc fumctc fiogi
j. j «otuitrrciumctiimamoliturquicquidin
' * '^'Iiomiucvclabhomine crat,quod Dcum
iuftcpcnnouerepotcrat , ncdccrctumil-
tplel i. 4.lud giatiofumfaccrer.
V. Dccrctiillius FunJamcntum poni-
musIcrumChriftum, McdiatoicmDci&:
bomlnum,inquui .uuucnecft compla-jr^^^ •
dtum,inquo DcusmuDdumlibircconci- ^ / " ^
liauit,oon imputans ipfis pcccataillorum* v V
?|ucmDeuspcccatumfccit,vtooscflcmH8
uftitiaDci inilio .- pct hunc dcbuit iufti-
tia Ixcuiorum adduci , adoptio acquiri,
Spiritusgratix fic fidci impetrari, vita xter- 5«i4-
na comparati , omnrfquc bencdi<nionum .i ' '
fpiriruaiium plcnitudoprxparari :quorum
communicatio prxdcftioationc crat dc loh s.s^.
ccrncnda. Hicctiamcaputconftitutus cft E/>A</ 1. 1 1.
aDcoomnium illoriira , quiiftorumbo- h - •
norumcominunioncmfuotdiuma Pr.rdc- ■Wr^.j. 9.
ftitutioncacce*pturi.
VI. Decrctoifti /Ercrnitatcm tribui- ig.
mus.quia Dcus nihil in tcmporc fjcrr,
quod ab xtcrnofjccrc non dccrcucrit.No-
tacmmiunt Domtoo Dco ooftro omnii c 1
opcrafuaabxuo,& elcgitnos in Chrifto ^ '
aotcquam lacercoiur fund3menr.t mundi:
fecus Dcooiuiatio impiogitur.
yil Ofeleauoi fcu Mjtcriam Pixdcfti-
nationisduplicein ponimus: tum tcsdiui-
nas,tumpevforus.quibusill3iumcommu- f*,/,, ^ ^
nicatioefthoc dccrctoprxdcftinata. Rcs /j'^-^ ^
illxab Apoftologcncrali vocabuio Bcoc-
did^ioaum fpiiicnaham appcliaotui' : qua-
IcsfuDtiahac >itaIuftificatio. Adoptioio
FilioSjSpiritusgratix &' adoptioois , dent- /
qucporthanc vjtam , vita xtcroa.-quxo- Ln.x. n
mniagiatix & gloii.t Dominibus compre- Gal. 4.^, 7.
hcndifolciu & cnunti.in infchoiis Tbco- /<»/>. j.if.ui,
iogoium. Poifonas circtimlcribimus vo- Matt. ^ ij.
ccfidclium, qux pcccatum prxfuppo- li.ig.
nir: namin Chriftum noocredii njfipcc-
caior,8: quifc peccaroremaguofcit. Indc
bcncditlionumillarumplenitudo.carum- 9 ji,
quefaiila 10 Chrifto prxparatio ,nonnifi Ga/.x.i6.
peccatoribusticccflariaerar.Fidclcsautcm AlAtt.ii if.
dtcimus Don qui ^lcspropriis mciitis aut Atatt.ijjt.
vitibusciaut futuri,frd qui Dci bcncficio Ifh 6.44.
' gcaruito 6c pcculiariit* Chiiftum craoc fhil.t. j.
cicdituti.
VIII. Forma cft ipftbooorum ifto- i.ri»». |.^.
I fumfidclibusdcctcta coramunicatio.fidc- to.
liumq;iomcute Dci ptxctiftens & iftx- lob.i.\6 i-j,
! orti;n.uaadCh:iftum caputiftotil telatio /«^^17.11.1
&ordnutio.-cuiusfiU(fltIpcrcipiuntcr rca- ii.tt.ij,
ii &adualicum Chriftocapitcfuo voiooc 14.
Ff i kic
Fph 4. 13.
Efh.J. 6,
Rom.n. }6
Rcm.ii.i.
Uh j 18.
7. jo.
i.r/;*/: 1.
10. II.
Rom.f. 11.
B#;».i. JT.
14.
itf^.9.4l.
t.Tht/.:.^,
2.2.
lACOBI
iQchoatioocm
hicgranofuni per
& ptoucAioacm. ia tutura vita glotiofum
pctvnioaif pctfc<f^jm confummatioacm.
IX. Finis Prxilcllioaiioois c(l Laus
glorioCc gratiz Dci,quuinenimctatiafcu
■ gratuitus Dci Amor in Chrifto Praidcfti-
nationiscauiafic . J?quum cil vtilJiciiicm
omoisidiasaflusglotiaecdat.
X. Hoc aurcm PrxdcfliDaciuois Dc-
ccctum cflfccundum clci5lioacm, in-
quit Apoftolus , qux £Icd!lio cum oecefla-
rioinfcrat Rcprobatioocm. hinc Prxdc-
ftinationi conirjna oppoottui Rcproba-
cio, qux ctiam Abicdio diditur.dcUriptio
ad damuationem , 6c cootlitutio ad i-
ram.
Xr. Illam autcm ex lcgc conttario-
rum dcfiaimus Dccrctum ns.fcu fcucfx
voluntatis Dci , qua ab xtcrno naiui: ioh-
ddcs , qui culpa fu» & luAo Dci, iudicio
crcdituti oonfunt.vt cxtra vniopcm Chti-
nipofitos, condcmoarcad mdfnmxtcr-
nam , addcclarandan^iram&potcotiam
fuanii
XIII. Qbaoquam HdcinlcfumCkti'
AumpcccatoiumomDiumicminio impc'
tfeiur& peccata non impuicncur crcdcn-
tibus : lamco Rcprobi oon tantum iafide-
litatis,per cuiu^ coottatiun) potcrant eua-
dere pocoam rcliquis pcccatis cummeti-
iain,fcd ctiam pcccatorum aducrius lcgcm
pcrpcrratorum pocnam pcndcnt cziiii x-
icioi afacieDomini & poicote gloiia i-
pfius.
XIII. Vtriquc Kuicdccrcro tum Prjf»
dcftinationis tum reprobationis- fua fub'
iungitur excquntio, cu!usa£luscoordiae
pcraguotur , quo io dcci ^ro ipfo & ade-
crctofttatordinati:obicAaqoc tumdccrc-
ti tum cxequutionis funt caJcni pjoifus v-
oiformi3 ■ fiijc c.idcni rauonc foiri"»j!i vc -
Aira.
XI \ . Huiui doCliin.T lu cx iciiptu-
xis tiadirx magnuscll vfus. Scniirc-nim
giorixgratixDci adflruendx
loofcicauis (olandis, impiis pcuciicodis
&fccuiiutiillotumeicQttcndar. AJlhuic
auccm gratiam Dei , cum totalaudem Vo-
MUOAis^IuiUficauoBi$)AdoptioQit&Glo'
ARMINII
rificaciooisBoflrx foIiusDci mifcticordi^
traosfcribit,adcmptam viribus,operibus &
meritisnoftiii. Coafobtut confcicntias ^"'^^ 1 1
cumteDtanoucludaaccs,quandoillasd« '"^
gratiofaDci inChrifloabxictno ipfisdc-^-r ^V '-
creta&in rcmpotcp.-Tcfhta .xtctnumqu^^"^*
duratura bcncuolcutia ccitiotcs rcddit,
ejmque ood cz<operibus, (cdex^ vocante
firmaoftcndic. Valct adtctrendosimpios, ^*'"
qpia doccciireuocabilcelicdc^rctum Dci ^'^- V^'
dcinfiJclibus, & quiTcricatinonobtcra- 'y iS-^?-
pcrantiobcdiuntautcmmcndacioiXicino i-
cxitioadiudicandis.
XV. Erproptcrcaaonmodoiocrapri-
uatos pariccesi: in fi.huhs , fcd ctiam in
coctibus laD^loram in Ecclcfia Dei fonarc
dcbcthxcdoClrioa . ha6 tamcn cautionc
obferuaia, vtcxtraSctiptuias uihildc illa
doceatur.modo Scriptuiis vfitato propo-
natur,& adeundemfiacm,qucm Scripiura
iltam ttadcns propofitum habct,tcfctatur.
quod nos fecifTe cumboooDco arbitra-
mur,cui rttgloriain Erclcfia pcr Chtiftum
leTumio omncs xutcsfcculi fcculpium,
|Amaii
Ecclcfiaftrct j:
TettntU Dti magna tfl./tdnb humilihtu
gleriam csn/taHiti4r,difficilierM qu*m quibMt
f*r/is., incon/idtrnte »r «fMt,rm , qu», tutu
/uperam virts nefiulit tx^MirMS. g«4 tiit
mttndatM /unt k Dte,ta /aaSemtditart .• ne-
futenimefus tft ttbiquA /unt mrcmna eculu
ctrruri.f^aneH ntctjfaria /ed/uftruacitnea
/unt eratieni tu*,ea curie/tite traiU. Nam
plMra.qMam inttUtHut hMmanut cisftat > it-
tnenfirata /Hm tibi.
THESIS XVI..
Vbcationc hominum ad (a-
Iiitcm..
Rf/p. IacOBO BONTIBAL.
I. nnlfulustiia contiDet. Vocatioocm,.
X Homioes, Salutem. VocanonirFffjy.i.i^.
Yoxa£lani oouiiottunfeiiitegtam omni-
4
r
■ AIauii.
f lo. • r.
C. i . . i . i 6 7
x,Cor.6.i.
i.Tim. 1,9.
:8.
DISPVTATIO PVBLICA XVI.
G*!\.4,.
:l.t.XO.
hp/;. i.J 6.
i.Thff. i.
j.Thef.i.it.
C*4.ii.ii.
><^iif . ) 10.
lc»>t f -.
yieh ;.7.
ij i.
l.C>'r. It. 4.
- fl.M.
Ji**.l.40.
:^ri>r. 1.9.
t.Ctr:\.\j.
i.Ccr f.xS.
bM$raisriue cfreotialtbus(iue inccgralibus
partious conftiDtcm , c|uzcunqi:c acccf-
Hirix fuot adboc vt vocationi diuinx ab
homiQibus rcfpondcrt podit. Homiocs
confideiari ponuntduplicircfpc^fluivcl vt
in (bcu animalis vici; pofiti citra pcccacum>'
vcl Tc peccato obnoxii.qualcs hic cooddc-
ramus.Salusfynccdochtcc cootiact etism
qiiidquid ad laluccm fcu vicam xtcruam'
obcineudam oeccllarium cfl et oidinatio-
■ oe Def, prxc^r vocacionctn ipfamqua vo'
camur ad (alutcm:
II. Vocatiooemdcfioimus, Gratiofam
afboocniDci in ChtiUo , qui hoiniucs
peccatores , rcoscondcmnationis & fab
' itnio pcccati conftitucos cx aoimahs
..u conditionc & mundi huiusioquioa-
'mcntis !c conuptclis euooc per vcrbum
'icitum fuum adChudi. regoique i-
I ..as,& bonorum eius communioncm, vc
cumillo tanquam capite fuovniti vitani,'
fco(um,motum . omntfquc fpiiitualis bc-
ocdiwlioois, plcoitudiacm cz iplo pcrci-
piaarad Dci gluriam Si iploium (aluccm.
i 1 1. Caula cBicicns huius vocacionis
cA Dcus & Patcr io Filio : qui (ilius Se. i-
pfcvt Mcdiatot& Rer Ecclclia: a Pairc
coofVitutus vocac pcr Spiritum (an£lum«
qua tlle Spiiitus Dei cfldatus Mcdiatorii&
Spiriciis ChiiftiRcgis & cipiris Ecclcn<r,
pcrqucmPaccr Sc Filiusopcraocur adhuc.
Hxc aucem vocatio fic adminidtatur per
Spiritum,vc& ipfeSpiriius(anftus«l?c<5ior
vocationis Gt,oam ille conAiiuic in Eccle-
ftaHpifcopot , mittitdodorcs.doniseos
io(lcuir,aniflirillis > verboq|oe authocica-
ccm Sc cfHcaci.im coociliat &: ptardar.
IV. Caula ^«ivv.ui')) cfl gtaciai mife
ricordia & piX*rJfnit',m (aluatoris Dci> qua
illeafTcflus cA ad fuccurrendum mifcriar
bomioispeccatorir, illiqucfochcitatemx-
ceroam imparticodi. Ciufavcro difpofici-
aacAfapieocia & . Dei , qua nouic
quomorio dcccat ocuiionem iflam admi-
uifttariji vuit illam pro vtfascll ('wlpen-
farcvade fadlum cfl dccrctum voluntacis
deadmiDiflracionc<!i: viut.
V. Caufa a^^sYjsw^K i mm excrinfc^
««smuucascAicru; Chnflu:^pcj: obcdi- ,
cnfiam & latctccfriooem fuam. loflru- x.T/;#/.i*.
mcntalis verocfl vcrbumDci fiiic prxdi- i^.
caiiooc/iuc fcriptiooe adminiflratum o-
perahominum ; quodfit crdinaricfiucci- j^atth. 9.
tra opcram humanam , intus mcnti & vo- , ^
luncaciprofoficuma Dco immcdiatcquod'
c(l exttaordinanum. Ec vcrbum quidcm ^pffgr^
tumlcgistum Euaogclii partiti» opcnsli-
bifubotdinatorum.
VI. Matcriafcu fubie^luin vocationis jg *
funt homioes io aoiiuali vita conllttuti,
mundani,naturalcs,animalcs,carnalcs.pcc *
catorcs,alicnatia tita Dci , mortui inpcc- jgg„^^^
catis; & proptcrca iodigoi qui voccotur, j^^^f jqj,.
&ioepti ad refpoodeodum vocationi ni- ,^
I ftdigoaciooc graciofaDci digoi x(^imcn-
tur.Sc potcuttciusopcratioocapti icddao- j^p^^^
turad vocationiobtcmpcraodum.
VII. Forma vccaiionisinipfa Vcibi&: Rom.xo.x-j.
Spiricus fandi adminiftrariouc (Ita «'^» ig , ^ to. 11
quam Dcus fic lofticuir, vtlc & luflitiam n.ij.
luam mifcricordia inChrifto ccmpcratam jq, j^,
dccctc oouiti fempcrfibi plcoam libcram-
3UC rcferuaiiSDOtcftatcm,DOo omncsmo- £2,«JE;.j. 6.
osfibi fccundum rapicntix & potcocix j^at.n.ii.
thc(aurosad conuetfioncm homioum pof- ^ ^
fibilcs vfurpaDdi,&: paribus imparem , ira-
patibus vcropaicmgratiampixftandi.imo j^.p^^.
vcro Sc pcioribus maiorcm adhibcodi. ^^fj j ^^.
VIII. loomoi verovocatioDctcrmi- " ^ '
ousaquo & adqucm coaftdcraodus
,nic.Tcrroinus a quo vocaotuc diuinavo-
catione homincs,cft'curo ftacus vicxani-
malis,tumpcccari& mifcrix proptet ioatt.i. 14.
catum.ncmpccxicatu & condcmnattone. ,^
Deindc cx feruitutc & domtoio pcccati: jj^^ g
Tcrmiousad<jurmcft primo l^atusgratix i^,^o.
feuboni fupcinacuralis & omois bcoedi- p^j;<.|,j^.
dioQisfpiiitualrsiu hac vitacommuoioin .
Chtifto.inq rudocftgcatix& vc-^^ofj. io.
litatis.dcn ' iorix 5i coolumraa- ^•.ii.xj,,
taipfius i M. '
IX Finis proxiniusvocacioaiseft vcvo- 7-,, g.
cati Dco Sc Chiifto vocaoti pcr fidcm re- j^^^f ^.^;
rpondcaot, Sc (icDci focdcraii pcr Chti- ji. 38.
flumfKdcrisooulMcdiacoremnant! fide-
lirs vero fiili & fccderati Deum& Chti- i „^ ,
a 1.HC.1.74.
um amcactimcaot, hoooteot, colant, o- ^ ^
bcdicQiumquc in iuftitia tt fafli^»™°oia j
Ff xcrii
1}0
vcriticis prxccptisdiuiois prxdcnt ia o
innibus. & hac tatioac vocatioocm Sc clc-
dioncmiium Hrmamfjciauc.
Pbii.x. 14. X. Fiois rcmocus cft blus Elctlorum
Jiphef.i.6. acgloruDci, cuius refpcdu ipfa ad gia-
tiam vocacio mcdium c(l a Dco otdina-
lum .fcdcx ordinatiooc Dci nc. ' ' "
ad bliuis commuoicaciuocm, 1. . < ..:o
lACOBI ARMINII
extiiafccusproponto caDriaccof , aaccor
ii aoimum aliis fca(ibusafiiccre,quam qui
cx ipfo codcm vcrbopioponuntuf.
X I V. Eucotus vocatioois pcr accuu
&i a Dcopcr fc 000 intcotus , cft {crmoois
gratix icpu!la,confi4ii diuiui cootcmptus,
rciiftcDtia S S. fafla
cjuljin &: p;
jct , mai
piiam
duri-
Xwf.7.30.
^^c.4.8.
S.9.1C-
i.Cor.j. j.
6.7.8.^.
x.Cor.} )'6
^r7.l6.I4*
x.Ccr.j. j.
l.ffM.tl.
t.Cor.ys.6
Rom.i.
Rom.xo.io.
i.Cor.4.l6.
l.ret.ux}.
i?(;m.lO.I4
If,i6.l7'
x.Ccr j },
4.f.6.
vcroqua vocacioniparctur,couditioc(lad cicm cordis hucmni : baoc vciocucntum
fiocmiilum coafcoucodum ctiamcx Dci • &aliuscucnci!Saoo raco fublcquituciu-
otdinationc rctjuiuta&ucccflaria. Glofia j ftum Dci vctbi & vocaiioois faar^con-
Dcifummc fipicatis,boDi,mifcricoidis, tcmptum , Spuituiquc fuo (ancto fiiclam
iufti&potcotisiniftatumgriitixtumgio- | iuiuttam vioduautiStiudiciumiezqucco
liz fua: communicacionc tam clarc clu
ccc , vc AngclorumAc homioum mcotcs
mcritoin admiratioocm rapiat , & liu-
guasio laudcm& cclcbcacioacm Dc; le-
loluat. »
■la. tj.4<..
Luc.7.}o.
X.Ttft.i.i.
t.Ce-
P/.Sx.n.il.
Ef.6i. 10.
^ft' 9 10.
40.
ojta mcocis cxcxcatio Bc cordis obdura-
tio,inquc tcprobum fcofum 4: potcfta-
tcra Sathanxtraditio.
XV. CxteriiiiiquumDco noftroopc- jtSf.i^it.
rafuanotafintabxuo. Dcu((juc uihil fi
X I. Vocatio parcim cxtcroa parcim io- ciat lu tcmporc quod ab artcrao faccrc ooo
ccroacft. Extcrna cft pcrminiilcrium ho
mioum vcrbum , Icgis & Euangclium pio-
poocntium , quiacadecaufa Dci coopcra-
xii,j)iaatacorct,rigatorcs,xdificatoics, mi-
oiuri perquos Ecclcfiacicdit, auocupao-
tur Intctna cft pcr . incm Spiiitus
iandi mcntcm illun.i..... .w & cor alHci-
cocis, vc fcrioattcodatur iisqux dicuotur,
fidcfquc verbo adhibcatur. £x vtriufquc
coDCurfu vocatiouis cfticacitas cxiAit.
XII. IUaautcm diftributio ooacft gc-
netisio (pccics , fcd coiius io paiccs.lcu to-
talis vocationisio pattialcsadioocs ad v-
oum apotclcfma concuircntcs.- quod cft
obcdiCQtia vocatiooi przftita ; vade voca-
cocum& vocaciooi rcfpoodcacium catus
Ecclcnadicitur; qux ipfacodcm modo ta
Tidbiicm&ia iouitibilcm, vifibilcm qua:
orccoofttccur,& iouilibilcm . qoxcorde
ctedicdi ur; vc& homu ia cxtcf-
num & iiucUiLia).
XIII. Caucadum adcemDecamfpiii-
cuabbus&Eochuilaftis vcrbumquod mi-
oiftctio hotninum piopt^ ; xparaco-
riumtautum cxiftimcmu^ , jj irituvcto
vct bum aliud , quod coafummacocium Hc.
iocusadhiberi crcdamus} ilucquod idcm
cft f ac aibicremurSpiittum.ruaiotcrnaa-
(f^ione io aliani Dci Chriitiquc agoitio-
acm mcAtcm iilununarc^quaQ) qux vccbo
dccicucnt , hxc quoquc vocatio fccuo
dum Dci dccrctumxtcrnuni ioftituttur 6c
admioiftratur : Cc vt quicuraquc voca-
cur io ccmporc abxtctaoptxdcftinatus
fic vc vocetur , coque ftaru ccmpore , loco
modo , cificacitatc vocctur, quibus vocaii
prardcftioatus cft. Sccus cxlccutio a de-
cicto variabic.quod Deo citra aoxam nu-
ubiJicacts & mucauoois impiogi ncquic.
THESIS XVIJ.
r>o
RcnpiTcencia.
Rffp. HENB.ICO NlELLIO.
Proxtmk drjputdnonil/iude FiA:ar lu-
fltfiutionetx fide ailum <il , ferics btuuf»
qut gbftruAtA po(iul.u , ptdcRefipifceM-
tu.fmequ4 ntque KaivuvlacMCum Chrt/!o
hnbere^equeipfm iufitti* participes furt
poffumusy dgnmut.
l. T\ Esifta dcquaia prxlcntiarara agi-
l\nius cribus voctbus uQficiari (blcc,
Rif-
Eph.is.S.
f.it.
lAcoh. I. it.
i.Tim.i. f.
DISPVTATIO PVBLICA XVI. ijr
ReJif.ifcfntu,?xnitcniU,Conu*rficnU. Pri-
rn.v icipoodcc Gixca vox ftti^^^t» .sXitxi
>.n» fCVXix iynTfOKfii. HcbtJii vo-
ccmn3r:;nGcp>/nmein buv ncgotio vlur-
' rmtcnix. Eft vo3t DDOqucj
i . -j .;mic. Surji autcm voccs
'\(ix fccunJum tci cfTcntijm & naturam
fynonymar ? acfingulxFormalcm concc-
r ' arcfisnif» ■ illa intclleiflus
^tus.tcu! . cx vtioqi cxt-
llcntiSi imo TCto iotcilcdum, afl^cdum,
& cx vtt "^um vlichorcm complc-
itcnsIIL i.Jtmcntispoftaliquoti fa-
ftum mutationcm ,,Sc illius pcft facflum
n.alum iu rrvclius murationcm :i(la cordis
poftf.»ftijin dolorcm , & quidcm poll fa-
^um malum , dolorcm iccimJum Dcum,
nuo fccunJummuDJum • qujmquam 5c
Rc voz idaio Scnptura aliquanJo vfuipc-
tar.Tcrtia nor.itconucr(tuncm aci.iIiquoJ
vndeauctiiofada crat , &c hic illamquz
efia malo ad bonum, ipcccato, a Sathana,
amuaJo aJ Dcum. PrimacomprchcnJic
impiobaciouem malt 6c appiobationcm
booioppoHti. Alrcra dolorcm dc malo
prxrcrito St »ffe£k\im dcliJerii crga bo-
oum contrarium. Tcrtia aucitioucm a
roalocui a(ihxnc,& conoctfioncm ad bo-.
cu.ma quoabalicoatuserac Suocautcmhi
ircs conceprusfccuodum iplam rcrumna-
tutam & Dci prxlcriptam ita iotcr fc coo-
QezijVtocqucrefipifccotia, ncquc pa:ni-
ceotia,ncquc conucrno vcra Sc icAa fir.ni-
fivnaquxquc iltaiom reliquas Juas flbi
iuodasiiabcar, vcl vcprxccJancas, vv:l vc
lubfcqucnics.
JI. SccunJum iftam cooccptuam ra-
rioruro diflmifliuncm varixfaiflx fuot dc-
fioicioocs vnius eiufde i-quercifccunJum
tfrcntiam, Puta Rejiptfctnitstff mitfatio
mtntufir' «nimi a m/ilo m bonumtx d^lore
ftcttndHmDtumfrofta* Er, E/i iolorpjl
ptcciunmperpftrMS prtfttr ojfenft^m Deum,
fjjf ex da/ort mutA/io tetiH4 Mnimii mitlo in
bonum.Ucm .Ejlvtrm MdDtum vitA naJJrt
tonutrfio.MfyncerofericqHeftme^tf Dtt proft-
SA.jui CMrnii mftrx "ve; fMminit
PMrtiJifatione(y Spiritus^vnitjuAUone ton-
jt*t. Qinrum nullam iinprobamus, quia rc
cdcocia iatcife coQUcaiaQr»& oaturam
rci fufficicntcr ad veram pic^afcm Jecla-
tant. Plcniorautem Jcfinitio talis Hari po-
tci\.ReJipiJcentia: Pirnitenti* ^ConuerJio tfi
»nm totius hominu , quo peccatum 'vntMtrJe
CpnJiderAtum, intellcciu itnprob/it , affttiu 9-
dit,(j>rtjimafeperfeiratHm,dolet totaque
tMfuafugit: (jf lujiitiam intelle^fu probat,
MjjecluamMt.tetacfue^vitMfuaprpfeifuitur.-d^
Jie k SMthMna mun^ijue fe ^uerttt ^ *d
Deum eonuertit eiqueadhnra.vtDem in ipfa
(y ipft in Dto mantat.
III. Adlumhominisdicimus vtdiftin-
guamus a Rxgcncrationc qux Dci adus
c(V. Habenc qutdem nonouila com-
muaia& aftinia. tamcnrcucra fccundum
oaturam fuam,quam habcnt peculiarcm,
diftindafunt , Iiccc fccundum fubicdum ^
non (incdiUcparaca. AdJimuscotiusho- ^^^^^^j^
minis.-cftcnimillios fccundom animara,^
camquctotam & omncs faculiatcsillius,
Sc fccuodum corpu9,qua illud aaimx voi-
tum organum & inftrumcntum nutui &
impciioanimx fubicftuiti cft : vtpotc to-
tamhominis vitam.quar3tronaliscft,& la
pcccjiumDcuraquecendcrc,&ab ycro-
qucaucrci apra nacacft ,cooccrncns;quac
incellc£lu,affcc1u,fcnfu, motu confta«s,o-
mnibus illis lunclim quanquara fubordi-
nate.ad rcnpifccauam, pccnitcotiam.coa-
ucrfioncm coocurtit. Intcllcftus oBicium
fuum facititumgenctali xftimationc, tum
particulariadprob3tione& improbatiooc.
AfiFeduj , «jua hn^f.w^Sjvf , amando,odio
habendo,dolcQdo,gaudcndo : qua Jvf^s**- 'Eph.^. ^
*<if,irafcendo,zclaado,indignaDdo,timeD- s^*P-
do,fpcraado.Seafus tum lotcrni tam ci- 11(»«i.«,tj.
tctniaucifionc fuiabobici^is oon dcccn- 19,
tibus 4c conuerfiooe ad conueoieutu.-
Modus Jcoiquc lingux , manuum.pcdum
dcaliotum corporismcmbrorumab illici-
risflc 10 cxpc Jicr • ' "t-iotiooc 3cad licita
&cxpcaicntiaa[ . . - >ac.
IV. OJieaum Rcfipifcentix eft ma
lum iniuftitix fco pcccati , tam voiucilc, ' '
tum qua ab ipfo rcdpifccnte patratum clk.
confidcintum j tftbooum iuftitix. Hlud
ordioe , hoc Hignitaicpnuseft, Abillo
iocipic refipilccotia . ia hoc dcfioitflc
quiefcit .
Poccft obicAom eiiam paulo alitet
coo-
JACOB!
onridcraii.NamqiiumaJDcuin conucr-
Zti h I. }. niulJcmur>aquoaucifictainus,ctuDcus
DeHt. 6.y. obie^um cooucirtonis & Rcfipifccotix
cll.qua pcccatimalorumquc oror,& lulh •
ttxtuftorumqucamatot» & icdpifccnti-
T.j'h.4. 17 ' busboDusrjmmumqucbonum , couirain
Jac.4.7. pccf.r ' ■ nM ciaattljus icucrus vindcx
&CC Htticobicdocx ailucf-
2^;^ jj.^lbopponipotclkaliud obicdum pcifona-
1 4 10. '"^' Diabolus A quo pct RcGpifccntijro iM-
j,^^^^ ccnioficicndalcft. Cut adtli potcd obic-
^ dumiplirucceQratiatum, Muadusicuius
ijch.t.if. piioccpsdicitur,tum<juaarflumcota infc
concinciSachanzaptaad rcducendumidi-
Rom 6.7. Bici>^'lionorcs,voIuptarcs.-tumqua&: ipfc
Efh.^.ii- pcifonzianar Diabolo fciuit i vttoquc
0/.J-9- modo homincsadfc trahcns,,& vnitosa-
fttjq. ?^*^ dctincns: a^quo cctam auctcctc nos
Rom.6.io. iubcmur. Imo vcro& ipfc homoobicoli
C^ii. (^c. Dcioppofiii viccmobtiacrcpotc{l,aquo
toto reiiquo fcparaiioncm ipfc homo faccrc iubciui , vt
gg^^ oon fccundum homincm fcd fccundum
/er.ji. 10. Dcumviuac.
£xjech.i6. V. CauCi Rcnpifccntix efficicas pii-
i6. maiuc^Dcus, & Chrillusqua Mcdiator
jtS.s iS- pcrSpiritumytriufque. Caula «fe?<(yii^i'»"i
jfit. 7. JI. bonicaSjgratia ft>.tt*Jpttrri» Dci crea-
Rom.ii.ix- Coris& rc^icmpcoris norin , amantis (alu-
tcm ctcaiutz lu» & diuitias mifcricotdix
£/*'fJ'J* fuzdccl.uaic dcJidcranti.iinfalutc mifcrx
j Cfl,..!. ji. crcatura- lc.T r '1 - wt- ^ Hpcrmo-
, C<jr. j. n. ^*""^*"*^"*'. ., &iut«:r-
loh j.i<!. ccinoChrifti; 8c per modum mouenrisad
Ex.ech.l6. mifcricotdiam , tnifcra conJitio pcccato-
verf.yiT "^i^f^^q^ios Diaboluslaqucisiniquitatis ca-
feqq. pttuostcocr , pcticurotum mciicofuo fc-
Lhc ij.j. cuodum conditioocm Lcgis, & ncccITa-
xiOifccundum voluntatcm DciEuaogclio
Ef*-ii 6. patcfa<flam,nifirclipifcact.
7rr J.I4- C<>u(apiozima,minuscamcn piin-
P/ii9 7. cipajis , cft homo ipfc conucifus i con-
^inPro- ucrtcusfcvi & cfficacitarcgratiz Dcii
phttispMf' Spirirus Chrilli.Caufaarenipwr^wi^iiad re-
fipikcudum incitans cft ftatus miferpec-
Rom,6. 17. catorum noo rcf ' ' ■ntium.foclixquc &
Hom.iS.^. bcatuscorumcji ,unt ,cogoiiU5,li-
AH.x,\7' uecxlcgc velMolisTcInaturz , fiue ex
Euaogctio , iluc ex propria czpcrico-
(ia,(iuc criam cx aliorum cxcmpUs qui
ARMINII
perimpaoiteociam in grauinimas (^lagas
intidciunt, & pcr Rclipifceociam molto-
rutn bonorum partictpcs faclt fucrunt
nf»>iy«^r^ incus moucuscd cum pcccaii
confciencia &: feofus mifctigcex timore of-
fcnli numinis, cum dcl; '>ctationis
ab viroquc:turafidcs&: .^.jtioLe V>r\
mi(cticordi«& vcaix. •
VII. Caufx indtumentalcs quibus
Deusordinarie vtiturad noftii coouct-
iioncm& nos ad RchpifccntiamfolJicita-
murdc adductmut: funt Lcx dc Euangc-
lium : quorum tamcninhoc ocgotto di-
llioifla fuoc munia. ita vtEuaogchopo- -^^*" > '
tiotesincopatccs compctanCi Lcxqucci Ai»rr.\ 4
iafci:uiat ImprimiscnimipfumRcfipilcca- iwci^-
tiz tnandatum Euangelicumcih ciqucad-
dtca vcniz promidio & ztcrni cxuiipct-
cmptotia comminatio> ntfircfipifcat ^o- j^om.i. ij.
mo.adEuaogcIium propricpej,tinct. Lcx f^io.
vcro rcfipilccotiz occcrtitatcm cyxiacit, jt.om^j .j .
.homincm dc pcccato &ifa oftcoll aumi-
ois conuioccndo , ex qua coauiclioae do-
lorquidam nafcitur &pocnzmctus , qui
fcruihsinitiofut .cxfoload Lcgcm icfpc-
clu, progrciFu fit filiaits cx imuituEuan- ^^-M'
gclii.Ex illis porro pcr loco motiuz rc(fIio- 7-^7\
.ncm abiliocDiia quzdam cxtctnaabope-
rtbusmali$.& patratiocxtcrnz c ui u fd ara Z'??*
iullitiz ctiam non hypoctitica cxiAit At
quum Lcx vltra niottis Sc litctz admini-
Itiacione^ non prqccdaci Euao^clii lut-
fus hic opcra ncccirariacflquod Spintum
admioiltrat, cuius lUuminacioac infpiia-
ciooc& cortoborattonc gratiofa & cHica-
cijiplarefipifccotia pariibus fuisdleotia- ^f^^^-^^.iS.
Iibas,& iatcgtaiibusabfoIuirur& }>ficitur. ^'" ^^-^i-
Imovcio& ipfadcjpeccatocouidioad Eu
angclium ali^uo inodo pcrciQccquatcous
tplum peccacum aducifus pizccpiil tum
dcfidctum dc rcfipifccotia patratum cft. '■^*''- "
V 1 1 1. Suni.& caufzad Rcfipifccotiam '"■•Ji.»»;
adiuuantesaliz.partimabipfoDco adbt- ^i*^^" &
bcrifolitx > parcim irefipifccnitbus vfur- *^if''
patz. Dcus enimioccfdumcruccm & af-
fii^ioocs immtrcir, qtubutvcluc iljmulis
ad Renpifc£tiaexeitat.& iDUitat,aItquaodo
concrariis beaediiniooibus vilitat.vt bont«
tacc & Icoitacciauitacos ad poBaticntiam
adiJu-
r
Rom.
l.Rrjf.li.
17-
JR0I0.J.X4.
Af4r.3.y.
DISPVTATIO PVBLICA
adJucAf. Qujs ipfi vfurpant refipirccares,
fuDC vigiltx, iciuaij ialix(}uecorporisca-
lligatioocs, imo & preces ( quarum ardori
cxcuaovio ctiam rcliqux ab liumiaibus
vfuipatx fcraiuac ] adrcltpifccacum im
pctiaoiijm 6c prxfbniJjKn cfticaciHimx.
Fo: hafccadiuuaotcs &aaccccdc-
tcsii.;. . .KDcalcshxccncrclatio , vt hx
il!is fcf uunt quaccuusad Lcgis & Euangc-
lii (cri am & alHduam mcditacionem cxluf-
cicanc.&tc^um vtriufc{ucii)ccllc£himma>
gts magifquc agratij Dct impcctauc.
IX. Foima Kcfipifccacix cft ipfi rcdli-
cudo aucifioots 2 malo & coaiiciCouis ad
Dcuin& iudiciam , confoimaca adaoiiiia
^^xfccipci di(jiai,& informaca a cctta tidc
& fpc mifeucordix diuiox , & a fyocera
ipfius auccnonis & coouci^oois loccncio-
nc Q^j tc<5luudiuc cuiT) paoiccocia Sau-
lis, Acbabi,Iudx> dclhcuca fucric , hoc no-
mincccafcriooameretur. Quum auccm
rc^icudiois idius fibi mcos rcfipifccocis
cofcia c(l, uocdoeccnc vcaoxic &follici'
ce cxamiacc,aa iacca(iuc,vel cxccanuc. vcl
apprcciaciuc caaca fic, quancam luditix n-
got poduljccpo(fcc.
' X. Fiuflus Refipifccatixqui & fioium
racioncm habcrc po^Tunt.func pcccatotum
rcmilTio cx parceDci , fccuodum focdcris
graciod condicioncin in Chiiflo propcct
obcdicociam c ufdcm & pci (idcm io il-
lum: Etcxpaitcnoft ' - -ijquxrc-
(ipifccntiaai dcvv.-BC; .iiuChri-
ftocrcauic vt fid..!cf & ua, ilvcnr^k iniis
ambulcnt. Fmisvln • ' '"^ciRc-
dcmptoiis ii:lli(inii . . iialc-
xvrr.
flitiam,iodi(rolubilincxuiafer fc coniuo^
Ax,fcd illavcprxparaciuaadhaoc, hxc vC
petfctflio ilhus. 1'oucificii aut£ tres pocni-
tcntix (qua vocc prx cxtctis iu hoc ocgo-
cio dclcdati vidcnturJfjciuocparKS. Ccli>
crictoncmcordiSiCoofenioncmoris & fa-
cisftdioocmopciisidcquibus duo brcui-
cer dicimus. rriinum,(i vc patccs pccoicca-
cix apud Dcum nccc(rar)X accipiuntur.
Conciicioncmnullam cacamc^fc po(l'cvcl
inccnduc vclapprcciaciucqux vcl vllamc-
ncoiiaficTclimp ciaconarcmiirionis pcc-
cacorum : Confcniouera oris, ocquidctn
qux Dco(ic ( modocordisadfic ) nccclfa-
liant cflc ad accipicodam rcmidion^ , mul-
tomious qux homioi vlli fitctiam Saccr-
doti: Satisfadioncqua vclpropeccato vcl _
pro pana,cciam miuirais , Dciiufticix (a- „ ' '^
cistiacnullacllc
it.
Heb.lQ. u-.
raChriflo DomioonodrOf icfulcjos cum
cx £- cfficaci adioncDci rcfipifccn-
tian. , & oosadfcccnuciccncis, cum
exipfa adioocicfipifcLncium , qjjapcc-
catisfcaucrtcoccs & ad Dcumconuciccn-
ccs , ambulanc in nouitace vic.r omnibus
dicbus vicx fux : & refulcans fc>cunJum
ip(i(rimam re(ipifccntix ioccntioocin.
XI. Parics rc(ipifccatix vt ex aoccce-
dfcibusabuudcltqucc,iuxtatcrmiDoscius
duos.tun^ a quo iocipic , tura in qucra ten'-
dic& dcliait, duxfunt.Auerfio a Diabolo
&peccaco > &Coauct(ioadDcum& ia-
c, prxtcr obcdicutiampaf-^
fionisDomininodrilcfu Chri(ti. Ircrum, ^'^'
Siaccipiantur vtpartcsiftius Panitcntix,*'^'"^ '"^^'
quamquifcandalo Ecclc(iam Ixfic.coram
£cclc(iaobic, vtilli(ati$faciat ciufq; xdi-
(icatiooi fcruiac, cuoc ianc voccs iilx com-
modum fcofum habcrc poll-jnt & diflti-
butioillaEccIcfix vtilisclVc.
XII. Contratium Rcfipifccncixcft Im«
pccniccncia& pcicinaxin pcccacisperfcuc-
iantia:cuius duo func gradus , vous pocoi-
teocix dilacio . alcer nnalis impacaiccneia
adraoiccravIquc.Hxc ccrcamhabct xtct-
ni cxitii cx("pcdationcm , ctiamfccundum
roifericordiflimam Dci in Chrifto &Euan>
gcliopatcfaiftam voluntatcm ; nequisfibi
pcrfuadeat tandcm ipfos Di.ibolos , & ho-
minesvita in impicutc dcfunflos mifcri-
cordiam Dci cxpcrruros. Illa miruin mo-
dum c(l pcriculofa,idqactnplici dc caufa.
Pnmo, quiaioDeipotcftatc & manu cft,
Ycl vniushorxdiiaiioncm (inalcmimpa:-
oitentiam ficetc > quum pcncs illum do-
minium fit vitx & mortis noftrx. 1. quia
pcccaudiconfuecudinepcr quocidianacz-
crcicia incrodudia homo fit liien^-nt 8c
coi]fcicociaxtx«wf^5<«irju(M. j. quiapoica
gracixiufto Dci ludicio propccr malicio-
iam io pcccacis concinuacioncm ocdulx,
000 paccc exicus Spiricui, accc(l*ariorcfi-
pifccQcixauibon. VadercfoQct (cmpcria
G g auri-
234 lACOBI
jjgy,yj.i. auribusnoflrisifbTOT i Hodie fi roccm '
Tfnl.^^.^. eiusaudicritisncobduratecorda veflra Ec
FM.t.U-1} i'J"d Apoftoli.OpcraminiCiluCefnvcftram
iohmore& crcmorcquia Dcuscf: <]m i.f
fictc in vobis vcllc & pcrficcrc pro bcncpla-
cico. Qupd vdnam nobis bcnignc lar-
giacur Dcus Parer mircracionum io Filio
dilcdlionisfuxpcrSpiricum Hin^u vcriuf-
qucicui Ht laus & gloria ia fccula Amca.
COROLLARI A.
Kcn reBt dicitHr Upf%i pofl Baftifmufn
Tcenitentiam ejfe feeuntUm fofl naMfragiMm
tsbuUm.
PerperMmfacere qut exemplo Dei peccAta
non nifip(znitentireTmttentt4,dttrt8»ni con-
donarefratri, nifi culpam faffm deprtca-
tstifurrit.
THESIS XVIII.
Ecclcfiaciufquc capitc.
Kfjp. Gerh. Helmichiade.
j^ttw vtilifimum ftt reclam de Ecdejid
Dei eiufqtteCdfite fidem teaeretO-md-
gna Jit inter Orthodoxos & Pontsficios
eadere controuerfi.it non abs refacluri
videmur ,fi paucit theftbmdeEcdefia
C em CMpitepertra^einut.
1- CclefiaDnmen cftGiarcum originc,
J3vrurparamVeccii$TcllamcDtiGrx-
cavcfhonc proHcbraro^^np & propnc l\-
tnificac catum cuocacorumicx ipk> vocis
tymo 5: ex vfu frcqucntilTimo facrarum
Iitrrraruiu , cirra Wiftin<Sioncm paucitatis
aut mulutudiois ad coetura illum pcrtincn -
^jfl lo.xS.''"'" ^"oc cQimomncm cuocatotumv-
It/j i.ix. figoificat, nuDciollgncm mul
^3 1.^.41,^^^^^^^^ * paucos & vnicafamiha
#7. comprchcnfosiidqueproptcrvnamcircn-'
Hom.\6.y ''^lc^rationcmomniumjqu^quum arque
compctar paucorum,multorui & omnium
cooucQCiii^ctiam ex xquo oomcoEulcfix
Btut x.).t
iMd tO.l.
ARMINII
participaoc , hocfolam difcriraiae," qt]«<l
coctusconftansexpluribus maior Ecdcfa
dicacur.at 000 roagis Rcclcfia, iuxfa Logi-
cotum axioma , Subftantia non magis ic
miousrccipir.
II. Secundamhaocgeoeraliffimam no-
tionemdcfinitutEccIcfia Dei,carusa Deo
euocatorum ex nacura ipforum iafupcrna-
curalcm digoitaccm adopcionis FJiorum
Dei adgloriam ipfius,& vocationiDcire-
fpoDdcQcium. Adlus cnim vocationis , vt a
Dco vocaotc profcdus & a vocatis coo-
ucnicoter reccptus,confummat Ecclcfiam
ipfius.Sub hac dcfinitionc comprchendno- »-^'*'»- f i'
turctiaraAngcli quiclefti dicGturinScri- -P/«8.i8.
ptura, fiue confulcrcntur vt catus abho- &<
minibusfcparatus, fiuevtad vnam Ecclc- ^p«e.^.\%.
fiam cumhomiDibuspertioeotes. Sccun- •^*^*
dum quam notioncm Ecclcfia omnium
roaximcCathohcadicitur. Atomiffis An-
^clisdcquotum vocationc parcc loquituc
5ctiptura , dc Ecclcfia quacxhominibui
conilat vidcbimus: illt duplici rcfpcdVu hic
oobis coofidcraodi , fccuodu ftatum piira -
xuum in quo ccoditi fuot ad imagiocm
Dei,& ratioQc lapfusab illo ftatuio corru-
ptioncm & mifcriam.
IH HominibusiQprimoftatu coafide- Gen.i.xj.
ratis,quianon taotumcrcati craot vthoc Lxf.j.jS.
cflcot quodcraDt , fcd vt porroioftatum
feliciorcm cuchcreotur , coDUcoientcm
imagioiDci qua iofignitiratrcm luum vt
Filh rcfcrcbanr , conuenit cuocatio quaex
nacara & naturali feiicitace vocati (unc
adparcicipandum frudum adoptioois di-
uinx,pcr obfcruationcmLcgis ipfis pofitx,
&proroiflionc vitx beatx pcr Sacramcn- ^;^^ t.j.i»
tumarboris vitxobfignata moitifqucco-
mioacione (ancitx. Vade illi ficclcfia Dci
tucrunt . aonfanguinc Chrifti redempta.
nequc Spiriiui rcgcncrationc , vcl noua
crcatioDC reformau , fcd crcatione Dei
ptimxuainfticuta & vocatioucfc^undum
tocdus Lcgaleinfbrmaca.
IV. HxcEcclcfiaantcIapfumaftucoo- r/ai? 7'
ftiiic cx primis parencibus Adamo & £ua ^ * '^'
caorum,poceacia veio coraplexa cft totum l^'"*'^' '
bumaoumgcnus qnodillorum lumbisio-
clufumaaturaij propagatiooe cx illis pro-
ditu-
Gtfi.i}'
Met.i.tf.
Ctn.}.ts.
Hom.i.x,
CaL 4.ilx'
Jx.Ij.
G«/4.
^Jf.t.ti.
DISPVTATIO PV
^icurum ecat > idquc ordiaacione Dci con-
(iinu k perpccua^fccuDdumquam fcrde-
rccumparcDtibusioito omncsillorumiB-
cludit poflcros , nquidemparcDtcsiniilo
pctflitcriot. Echoc rcfpcdlu Ecclciiaantc
laplum Catholicx oomen fortiri potc(l>
vcrum cumfacdciiilliipromiflio rcnuflio-
nis pcccatorum adncxanon rucrit.hauc v-
bi Legcm tran(grcfli lunt.qua: tn obcdicn-
tiz cxperimcotum pofita crat,a focdcre cx ■
cidcruDt)& dcncruntcnc Ecclciia Dci.ex-
putfi ab arbore vitx* & Paradifo , Symbolis
Yitxztcrox & domiciliiillius lUdiqi fuot
filiiirz natura.
V. Qirarc (i deouo Bcclena ex homiuib.
colltgcndaruiceuocandailla fuit cx flatu
,illopeccati oc mifcriz « at tuit colli^coda
ex dccrcto gratiofx mifcricordixDei.qua-
rc &: cuocationis modum adhibuit Aatui
ifticonucnieotcm.noui ncmpe&: gratiofii
proutiUavox in Buaugciicis fcriptts vfur-
patur,facdcris inflitutioncm; quod faugui-
nc Mcdiacoris Chrilli Filii Dci vnigcniti
(aDcitam lemiirioDcin pcccacorum exhi-
bct & Spiriiumgratia; pcr 6dcm io illum.
Ad cuius patucipationcm vocati fuot di-
ucriimode fccuadum cemporis Oecooo-
miam (apieotiflimca Deo diflributa , prius
pct iTTuy^tMtt» fcu promiflioncm fcminis
bcDcdidli, quum harrcsdcHiDanoDC coo-
ftitucus in£ioscflcc , quare etiam adccm-
pus fub Lcgis Occonomicxrcpecitx l*ac-
dagogiadccincndus crac > lodc quum fc-
cuadum ccmpus aDcoPacrcprxflitucum
hzres adukus cfret.pcr pleoam illam inEu
angclio maotfcflaiiooem.
VL Hxc vero Occonomica difliodio
& diuerfitas modi cuocationis duplicem
& fubflaotia diucrfam Ecdcfiam noo facic.
Vouscoimidctnquc homo lofaosefl&a-
dultus,aoD oifi ztati$,& qui fccuodum z-
otcm cfl ptofc^us ratioocm diflind^us.
Dicicur autcm tota Ecdcfia aotc Sc pofl
Chnflum vous hzrcs , vous ctiaro uouus
homo dicitut tota Ecdcfla cx ludxis Sc
Ccotibus collcSa , & ludxis dod tao-
tum qui potl Chrifti aducotum fucrur,
fi:dctiam quiantc> quum Gcotcs etaot li-
Bc Chiiflo alicaia Rcpablicalli^dis 8c cx-
BLICA XVIII. 2U
tranciapa«Slis promiflioois. Vnactiamcfl ^j^/
ciuitas Dcico:icflisHictufalcm,mater o- ^_ ,\'
mnium quibcncdicuoturcumfideli Abra-
ham , & fccundumlfaac promifHonis filu _ ,
funt. VaadomusDcifuodataiolapidcan- ^f"'^ ****
gulatiChrillo.quipoficus dl fuDdationc
tundatifllmaoou modopcr .\poftolorum, 'f*
fcd Si per Prophctarum pra;dtcacioacra, ^*^**
ad quam ctiam Abraham , Ifaac & lacob
pctiincot.quio 8c ipfc Mofcsfccundu pro-
miflioots dignattoog filius,quamqu.ifcc-
uusiodomo tationcOcconomicx Lcgis- mh.i.i.
lationis to manuilliusadmioiflratz.
VII. Hic coctus vnios hxrcdis 8c ooui
hominis voius ciuitatis & domusDci no- ,
mioibus,coquodi(ftum cflmodo iofigni-^',
tus,amplifllmaftgDificatiouclatiflimoam-
bitu Ecclefia Cacholica dicitut ex homiDi-
buscollcwia , cootincns omnium tcmpo-
rum apromifTioDe feminis multccis.ad fi-
ocm muodi omniumque locorum homi-
ncs adgratix Dci parcicipationcm Sc cul-
tum iilius glorix cuocacos . &. vocatioai
obfccutos : Sc ia duo mctnbra iotcgraiia
tott homogcnca & limilaria fingula diflri-
buiturMoEccicfiamncmpcquxanccChti- ij,
ilumfuit& ioillamquzpoft , dcquatum^^^ ,| *
conucnicntia & diftindiohc quta proli-
xioris cflet opcrz,hic non agcmus: imo o-
mittcotcs pcculiarcm illius «titc Chriflum
confidcratioDcm , de ChriAiaoa fic fpccia-
tim dicla porro vidcbimus , non tamcn
cumcxprcirailliuscxdunonc.
VIII. Ecdcftam iuqite Chrillianam j^/^,,,
nobisdcfinirehccaccactum fidalium,qui ,^
vocationc Dci falutaricflatu corruptionis
indigoitatctn Filioruni Dci pet Euangc- ^ j*
hum vocati,& Chriflo taoquam viuamc- , ^
bra capiti pcr vcram fidcra iofiti funt ad , r lo,
Uudcm gloriofxgratix Dci. Qux dcfini- ^j^^ S t.^.
tio vtgcncralis, omoi cziuifidclium flue g^fff^^^
cxiguus ficfiuemagous compctic > cciam Eph.t.ij.^
Catnolicx coattocnti voiuctfitatcm fidc-
Itum a ChriAi io rcgnum fuum aducntu,
vfque adcoofummatiooc feculi,quamCa-
thohcaro ptopric dcfctibimus,fi hxc pauca
vcrbaadiccctimus , fidclium vaiucrforu ez
omoi lingua,tribu, populo, oatiooc & vo«
cauoflceuocacoiumj&c.VodcapparctEc-
G g 1 cle-
l.Pif/.i.U.
i./Vm.ij.
I Cor.j.io.
Ro. if.v.ii
£/^.1.10.
MMf.*f.\^.
ler i.ii.
Go/. 1.1 j.
AAii.iy.
if> II.
O-ti. x».z8.
k^m. 8.18.
19. c.
lACOBI
dcfiamCathoIicam oulUrcad rubflantiam
Ecclc(i.r periincntc diffcrrc a particubti-
bus.fcd fola tanrum amplitudinc: quod di-
ligcntct aducrfus Pontificioscftnoiadum.
IX. Caula Eccicfixcrticicns , tampro-
creaos pcrrcgcoerationcm , tumcoofcr-
u.ins pcr quotidiaoam educatioocmidcni-
quc&coofummanspcriliius ad fc immi-
diatam adunacioncm , cll Deus 8c Patcr io
FiliofuodilciSo Icfu Chrillo pcrSpiritum
Chrifli Rcdcmptoris &. Capitis Ecclchx.
lodrumctum pooimos Euangclium quod
efl fcmeo iocorruptibilc cz quo rcnaicirur
EccIcna:vQdc& iIIi,quosaiimiDi(b:o5 fta-
tuir Huangclii Dcusicaufxinflrumcoraitx
& coopcrarii Dciappcllaorur,quorum alii
fuot fundarorcstalii fupcrxdificatorcs. £t
fundatorcs quidcm mulrarum Ecclcfiarum
particulaiitcrpcrprxdicationcm Tiua vo-
cc fjdlam,omnium vcroEccIcfiarum &to-
tius Catholicz pcr fcriptioocm oobis con-
figoatamrquooomiDCtoia EccIciiaChridi
ApoilolicadicitUT.
X. A^Hioncm huias caufz EccIcCam
proctcaotis & confctuaotis ,eaocatioocm
appcllauimus.-qua; vcx primo iocludit tcr-
miQumaquo& adqucm , iodc mcdium
pcrquod ab vno ad atterum teoditur. Tcr-
minusa quo.cflflatus pcccati & mifcria;,
inquo fl.itt] BvCC.ntorfincLcgccxiflcnsac-
quicfcK, iSc bianditurnbi , qucmpcccator
(ub Lcge cxtflcns per przuiam vocaiiooe
a SpirituLcgaii S:Scruitutisadminifli:ram
aucifjtiii libciationcmcx illo dcfidct .ns.
Tcrminusad qucm cfl dignitas adopticn'S
Fiiiorum Dciqui ctiam rcfpc^u dcfidcrii
cuocatorum ,nnis illorum comodcappcl-
iaripotcft. Mcdium pcrqnodtcnditur ab
TDorctminoinalium fidcscflioChrillum,
pcr quam,dignitatcm illam adipifcimuriSc
ex rcgno tcoebraium in rfgoum luc;s &
PiliiDci transfcrimurjcxdccrcto pridclb
natioois diuinx.
XL Hincfacileapparcc quam huiusc-
uocitiODis matcriam uatuamus , circa qua
illavcifjtur , Sc iii quaopcraiioocm fuam
cxerccat. Rcmora fuur peccatores , illis c-
nim folis nccctlariuscft vix illiu&ingrcf-
fus. Propinquior fuot pcccatorcs pcccata
ARMINII
tua ex Lege agoofceofcs . flatumque fuum
dcploraotcs Sc redcmptionem expedan-
t:s.i'foxima funt fidclcs , qui foli Tocantur
iii conimuoioocm UfuChrifli & paitici-
phtioocm hxreditatis,quamillc fuis, tao-
giiiocfucacquinnit , &cuiasdifpcn(jcor
conilitutus efl iis qui ipfi obtempcranc.
Vocatiocnim vtvtatftu pcrfc(flacfl,quum ^^ i-^i-
k Vocaotc efl profcda^cfFctflus tameo rcb -
tiubsrcquiritur ad hoc vc vocati oomioe
EcclcltxccnfcripofHnt. Q -arcab Ecclcfia
czcludimus, lofidclcs , Apoflatas , Hypo-
critas, Hxicricos quiChriilumcapuiooo Efh.i.t.
tcocor. Non BaptizacoscxtcrnoBaptifmo
aqux, Bxcommunicatos fcoicotia Eccic-
(ix,& Schifmaticosdiflmgumias& fccuD-
dum variam dtfliodioucm vci ad Ecdc-
fiam pcrciocrcvcl noo pcrtiocre afBriDa-
mus.
XII. Formam Ecclcfiac quia illa efl de
geoere relacoram. necgfTariam in rciatiooe
conflituimus,& quidcm in relatiooc dif-
quipa:jntix. vtiubcnt nomina rclataqui-
busappcliatar. DiciturcnimCorpus, Sp6- C//>.i.i.
fa, CiuiraStDomus, rclatc ad Caput Spoii- loAn.\,t$.
fum , Rcgcm & Hcrumfcurarrcmhiiiii- //f^.i.io.
lias. Rclatio autemiotcr ifla rclata in cri- 11.
bus pofiu cfl fiuc momcntis fiue gradibvs. i.Tim. |. iji
\. Vniooc. 1. Ordinaciooe. j.Commujii- f/^. 1 1».
catioDc.FoimaitaqucEccIcllx in voiooc CV/.i.iS.ij-
cfl cum Capitc Spoofo & Rcgefuo , qux CaLi.io-
fitper Spiritum illius& Ecclclixfidcm. lu Rotn.i.^-H^
fuboidiQatioDciliius fub CapitcSpoofo& xj*.
Rcgc fuo quam rcquirit pcrfc<flio & v ittus
Capitis & Qcccflitas vtilitafquc Ecclcfix.
lo iufiuentiavitx fcnfus& motusaCapite
bcQcuoleproccdcQtc & ab Ecclcfiapcrcc-
ptaicclicitcr.
XIII. Finis Ecclcfix fummus cfl illius
gloiia,caiosgratiofa cuocaciooe Ecclcfia ^tfw.ii.j^-
cflquodcft. fitglotia quidcm quam illc
pciircit ia aftiouibus (uis gratiolis eiga •^f^-J***' ^
Ecclcfiam ,illam crcaodo > confcruaodo» rio-
promoacodo , dcoiquc coofummaodo.
Cuimcritu fubordioatur gloiia quam illi
tnbncrc lubctur * tnbuctquc ficclcfia vr
complcmeorumillius per omocslccalorii
xtatcsfalasEccIcfia-quum fitdunum Ca-
picis& Rcgis, iI!iUkficLlcfi.cliQiscifc noa
potcfU
DISPVTATIO PVBLICA XVIII.
Tfh.6.U II
Jipoc. y IX.
i. C«r. 4.1
*».I0^.TO.
Id4i.l0.l6.
Th.1.16.
i.Tim.i.f.
ItMn. ij. 1$.
petcA , quamquam fiaisiit Ecclcfixquem
illa mtcndit fiaefua » & quaoi aflcqui vc
kcata (ic coNim Dco ailoituui.
X I V. lam vcco fccuodum a^us Dci
crga Ecclcftam t^uaccaus vclomncsvcla-
Ji(juospctcipit,diftiDguituripCi.Quar pci-
ccpic crcationis & cunfcruationis acVur.^
caDium, in via ciredicitut& militansaii-
pcllatur.vtpotc cuiadhuc fit cum peccato»
carncmuDdo & Sathanaconfligcndum.
Qox infupct coafummaiionis patciccps
fada cd, in pacria circdicitur & trium-
phaas DUDCupatuc , qux dcuiiflis hoUibus
quicfcical.iboribusfuis <]ua:cum Chriflo
rrgaac in cccHs. Huic parci niihcaaci in ccr-
ris > ctiam ticulus Catholtcx attribuicur,
auaccous omncs parcicularcs mihtaotcs
uio ambitu complcclitur. In purgacorio
neque Ecclcliam vllam ncquc quicquam
Ecclcfia: ftatuimus. Efi cnim illud vcta
intcromnescclcbratiirima.
XV. Hmcquum cuocatio Ecclcdxiiac
incusper Spintum, forispcr verbamprx-
dicatum. & vocati intusrcfpondcantfidc,
foris piofcllionc Hdci , prout qut vocantur
iotcrounri & cxtccaum homincmbabcnr.
hioc Ecclcfia ratiooe cocundcm vocato-
cam dtflinguitur io vinbilcm Sc iouifibi-
Icm ab adiuo£lo cxceroc & accidcacc. lo-
uiHbilcm qua crcdic corde ad iufticiam.vi-
fibilcm qua confitcturorc ad falutcm. Et
hxc vifibihcas & inuiiibilitas, oonmagts
auc mious » coci Eccleiix Cachohcxqaam
iingulis particulanbus Eccleiiisconucnic :
quod cnim Cathol.ca louifibilis dicituc>
qiiiain vnum lorum aonpotcdconueairc
8t fic cxponi vifui,id borium non pcttiuec.
Ac vcroquia plurcs vocati quar» clcAi. &
multt vocati Dcum orc proiiccncurfcfci-
rr.fjiflis vcro ocgaac.de quoium camcn
cardc folus Deus ludicac , qui folus nouic
^ui fuoc fui. hioccalcspropccrpromiilio-
nem ad Ecclciiam viiibiJcm pcrcioctciu-
dicancur, qoamquam .Tquiuocc,quum ad
iouifibilcm non pcrtiocaar > &irrccinain
commuoioncm cum Capixc> qux- forraa
«fl Ecdciix. 000 habeaoc.
XVI. Dcinde , quum F - r hoc
mooio , qui cotus 10 ni.iK
Iigatur,& ixpt) pctadmioiflros,qui prxter ji^f^// j
vcrbum Dci etiam ali<ud verbumanoua- ^^Cer ii. f.
ciaDt.quumqucilla conftcccxhominibus q^i ^ j
dcccpciooi & lapfui cxpolicis > quiocciam
cx dccepcis & lapfiSihiocficcIciiadiAia-
guituc rcfpcftu dodriox fidei io Ortho- •
doxam & hxrcticam ; rcfpc(f^ucultus di-
uioi.in idololatticam,&Dcuni Chiillum-
queciusic^ccolcotcm; rcfpc<flu niotum
iccunda Lcgis tabula prxfcriptorum, in
purtorem vclimpurtorcm j vbi cttam gia-
dus fuht aoimaduertendi , fccuodum quos
voamagiscilhxrctica , idololatrica>im-
puraquam altcra : dequibus omoibusrc-
clum iccundum iicripturas ludicium cd
fereodum. Hic quoquc Catholicx vox
vfurpatur dc iis Ecclcfiis, quxacchxrcit
cxinali laborant , nequc Idololatiicx
funt.
XVII. Quarc inuerfaSc prxuoftcracil
quxilio , qua quxritur , ao Cathohca Ec-
clciia crrarc poifit.- quum potiusquxrcn-
dumiit,ao cxifusquicrratiitEcclciia. Vt
cnimfidcscftpriorEccIciia. & Ecclciiail-
lud oomch ob{inct,quia Hdclis, iiccoctui
alicui oomco Ecdciix adimitut catcous
quatenas abcriac afides ficamenquisvr-
gcacillam quxftioocm , dicimusillanihil
aliudrogati.quam ao fucurum fir vc vno
aliquo ccmpore oullus fictoto«cbetena- _ .
rum caitushomioumret * • hnltum &: ^
Dcum cttdcDCium: cui . -ipoodctut
pcr ocgationem co quod Ecclciia io terris
nunquam fit totalitcr dcfcitura , fed ad fi- j^^^^
ncm vfquc mundi fioc ccmpotis pjaj, hq ^
ptioDC colligcnda , quamquam nou fcm-
pcr ex itidcm locis & populis. Sccus Chti-
Ihtsint numaliquod noo habcbir,
& non . itur in mcdio loimicoiu,
vfquc dum pou.inturilUfcabcIlumpcdum
ipiius-
£t huc viquc de Ecclefia ipfa; dc Capitc
paucis vidramus,
XV III. Capitis Ecclcnxconditioncs
funt.v: 'cfixvitarnacCiIu-
tcm nct. , . .irimc in fe ctMiti-
ncac,v:dcb:tam habcacad EcclciiamSym-
mcc!iam,& ccnucnicncer ipfi vnitum 8c Col.x.i^.
cumillaotdinatum fic. vcdcoiqac vitcucc Ioa».i.\6.
Gg 3 fua
lifhtf. 1.11.
ir.ix.
M»t. 18.19.
.Acfa.x.ii.
Ef>hef.4. u.
T.P«fr.4.f.
MMr.i6.xo.
Efhef.4. 17.
<^ii.
l.PfM. I.
GmI. 1. 1.
i.Pf/.j,:.
9'
:i>idetn.
158 TACOni
fuavium, fcnriuu & matum RcclclKTrup-
pediccc. Hxauccmcondittoncsfoli Chti-
Ito conueaiuocrinhabtcac cnim in illoo-
mais pIcDicudo> &cxplcDitudincciuso-
roncs accipimus lilc cll qucm Vncx con-
(licuic Caput fupcr omnta tp(i Ecclclix.
qui dar ialuccm corpoti fuo quod t\i Ec-
cie(ta. Cuias Spiricu Ecclcfia aoimacui,
rcDCtt,mouccui. Ncquc hoc tancum dc in-
tcrna commuuicaciouc iotclligCDdum ci^>
fcd ctiam de cxtcraaadminiflratione : lUc
enim cfl , qui vcrbum luum & Sptritum c-
mitcit,qui mintilciium 10 bccleiiainflt-
cuic,qui Apoilolos, Euaogclirbas, Patlo-
res Sc Dodorcs mioillctto iflt przficit •
vndc & Pailorum PnncL-ps dicitur , qui
miniflctio adliiiit,pcr ltgaa,prodigia, vir-
tutcs& vatus Spirtcus^anfttdiilrtbutio-
nes. qui Ecclcilara fuam aducrfus hoilcs
dcfcndit , & illius cttam tcmpotarium bo-
Dum procurat . quoufquc ludtcat intcr-
oum & xtcraunx illius booum poilu-
larc.
XIX. Quareneque ApofloloPctrooe-
que Poocilici Romaao illud aomcn fc-
cundum vllam cooiideraiLonem adaptari
potci^i ooofccuadumiatcraamcommu-
oicationem,couccduattpiiPonttiiciiiOOh
fccuodum cxtcroam admioiihatioDcm,
Cc probamus de Pctro. i. Pectus ipic con-
ftitutus a Chiiilo eft Apoflolus , cadcm
coniticutioDcqua dicicuc Chriiluscuoni-
tuiifc Apoilolos. Ergoreliqui Apoilolia
Fccro ooD cooilituti . quod Paulus ex-
prcfsc dc fcncgat.quum dicitfcocqueab
liomiaibus ocquc pcr homincm Apoilo-
latum adcptum. 1. Pctrus ci\ Sympref-
bjrtcr. Etgo noo Priaccps Ptcsbytcrorum.
3. Pcttoconcreditum cit Euangchum cir-
cumcifionis vt Paulo prxputitpaniurc Ac
aathoritatc , quarc ctiam iibi dcxtrasdc-
dctuot iouiccm focieutis. 4. Pccrus a
Paulo fuic rcprchcafus , quod 000 ioccdc*
ret rcdo pcdc fccuodum vcritatcm Euao-
geiii. Nonfuitidoaeuscoi tetius Ecclc-
tix adminiilratio committcretur. f. la-
cobus, Ccph.is,& loaoocs parigraJuab
Apoilolo Paulo collocaotur^mo Sc. ab £c-
cleiiis habiti citra dificicociam « columnx.
ARMINII
fi. Fundamcntisnoox Hictufaleintnfcri-
pt.i lunt nominaduodecim Apoilolorum,
iingulis iingula citra vllias cmincntiam.
7. Paulus dicit fc oihilo infcriorem clTc ^'^or.ixji.
fummis Apoflolis. Er^o oec Pctraquiin- *-C*r.iy.it.
tcr illos. 8. Paulus dicit fc plus laborailc
quam rcliqui omocs , quud vcrc dicerc
Donpotcit, liPctrocottus licclciixadmi-
niilraodx cuta iocubuK , camquc per
Paulumic aliosadmiotftrarct. QuxPoo-
tiiiciiproprimatu Pctri obtiaunt,in ipfa
dtiputatiooc czaoimabuotur.
X X. Hinc icquitur occ Pontifici Ro-
niaoo illumtitulum compctcrc ; qutdqut<i
cnim iUi compctit iutis & diguitatis , hoc
a Pecro iUi dcriiutum ciredicunc, vrpote
qoi in Pctri cathcdram & fundioncm fuc-
cclierit. At veto dato oon couccUb . quod
Petro Diimatus admioiArationis iotocam
Ecclciiam coDceiTus fucrit , inde camea
Doo fcquttur , tus aHud ia Remanum Pon-
ciiicem dcuolutum ciTc : antcquam coim
illa h) potheii hoc Thcma concludi poiTit,
ifka iunt prxltru^lim probaoda. i. lusil-
lud fuiflc Don pctlonalc icd iucccifiuum.
t . Alligatam fiitilc luccclfioncm iftam ali-
cui Catbcdrx, vtqui in illamfucccdeier»
ifto iure potirctur , & quidem irrcfragabi-
hccr quocumquc modo ad iftam Catbe-
dram pcrucniflrcr. j. Petrum Romanum
Epiffopum fuiiTc & io fund^ioac iftius
Bpiicopatus Romx difccllinc c viuis.
4. Excoquod Pctrusin EptfcopatusRo-
mani fun^ionc Rorox mortuus iit, pri-
matum Ulum Ronunx Cathcdix aUiga- ExtrmuMt.
tum fuiiTc. Hxc igitur probanda tUis & dtMMtor.
quidcm atgumeotis iodubicacis , quum ^ QbuU
doceaoc de occcilicatc ialutis rifc , vc
omois bomo fubiic Pootifici Roma-
no.
In quo, a quo, pcr qucm, ic proptcr
quem oftinia confiftuot , iitlaus & gloria
ab artcrao io xteioum.
f H E-
7
DISPVTATIO P
THESIS XIX.
luftilicatione Hominis coram
Dco.
R^^. Alardo dcVaiEs.
Quum crcbrd fiat in SmpturUmeatio
luJlificAtionu , emfque doUrtnamagni ad
fdlutem fu momenti , & nonparum hodte
fit controucrfa , non abs refaQurt vide-
nur ,ft de iUa arv^flviinv ex Scripturit in-
fiituamm.
I. Vum luftificationis vox a iuAitia
V^dcdudant, cxhuiusDOtiooc illius
P/i/ II 7. ^gDificatio commodcdciiuabitur. lulli-
Eph 6.14. propric fumpta rcdlitmliucm figoifi-
thS I II coDUcnicDtiam cum rcda ratioac
\ 7. B^^i vc' ^^^"^'"as^vcl vtadluscoofidcra-
curi qualitas ichjKrcas in fubicdto ; a£tus
produciusab cfficicotc.Iudificationis vox
a^um dcDotatj qui iu co occupatur, vt vcl
perfooac altcui iuAitiz qualiiatcm infun-
dat, vcl acquirati vcl dcpcifonaciufquc
a(Hibus iudicium faciac,& fcntcntiam pro-
nuncict.
II. luftificatio igicui fccuodum qiuli-
/ J-^'*"*' tatcm , fi fit acquifirio iuftitiz, cft attio
cius, qui iuftitix habitum fibi crebris a
Aionibus comparat,Qcmpe crcatuix ra-
^ tiooalis. Si fic luftitiz infuilo . cft adtio
^f».j.lj. ^'yj judma; habitum crcaturz ra-
^ tionali lofuDdir, nempc Oci, vel creacorisi
velRcgcncracoris. luftificatiocircapcrfo-
nam adufquc eiusoccupata.cAadioiu-
J4atr.1x.19, dicis mcntc fua fa^um fadliquc autborcm
Ifd.tt. a;fttmaoiis,& iuvta zfltmaiionem iadi-
Lme.i6.tf. cium fjcicntis & fcntcntiam pronuutiao-
J*/i/.io6.ji- tis > firiliccchomiois Dcifapieociam&m-
tme. 18.14. ftitiam ^principiscaufamfubditi, 1'hatifzi
frdfM. ad fcipfum,Dcifj<ftumPhiDcafi,&rubIicaDi
iii.if /i^/^i-iutlificanris.
Ji$4U. III Ex qua iftarum vocum necefraria
«iiftiadioQcapparct , Bcllarmtoum, quum
VBLICA XIX. 1$$
ftatum cootrouerfiz tncer ipfum & nos
dc hoc dogmatc cziftcncis , bifce vcrbis
propoDtc i Ao iuftitia.qua formaliicr iufti-
ficamur, firinhzrcasan imputaciua; & x-
qciiuocationem admittcrc & aducrfarium
nbi finger&, quem oon habet. i€quiuoca-
tio tn co cft,quod luftificationis voz,circa
inhzrcntcm luftitiam occupatz,infufio-
DCtn iuAiciz figoificac, ctrca iuftitiam ifti-
pucatiuam vcro,meaciszftimacioDem,ia-
dicium & fcntcntiz didlioaem. Aducrfa-
rium fingic, quia ocmo ncgaciformam qua
quis intrinfccus iuftus eft & dicicur , iulU-
ciz habitum feu qualitacem lohzrenrcin
efici aegamusautcm voceroiaftificacio-
nis in difputattonc Paulina ad Romanos
coDcra Gences&: ludzos,&ad Gal. con-
crafalfosfratrcs.imo & alacobo.iftofcnfu
accipi. Qoapropcer ftatucnduin cft,aucdc ^om.xJCrl.
iuftificacioncpcoadtuiudicisacccpta, in- '^*"^^'
ccrnosconttoucrti.autcontroueriiamno- ^*''^'
fbrain cum ifta Pdulioa nihil commuDeO^f*
habcrc. ^*'' *•
IV. EftitaquciuftificatiocoramDeOi
quaillecoramDci cribunali cooflicutus, a
Dco, vca iudicc, iu(Ids,& iulhtiz przmio
dignus cenlctur & prooaotiatur, vade& Kom x.fSfi.
ipla przmii rcmuocratio fcquitur conle- Lue.
quchtis necenitatc. Veium quia ttia hic
confidcranda vcniuoc. homo wdicandus,
Dcusiudcx, & Icx (ecundumquam iudi-
cium pcragcndum cft: quzfingub vari^ Kom.x-ii.
confidcraii pofiunt, ctiam luxca ifta ipfam ^yx},
iuflificarioncm variare oecrlle cft. Nam
homo coofiderari potcfl , vei vc iuftitix
opciibus fundus , fine pcccato, vel vt pec-
catof. Dcus vt thtuooinfidcnstigtdx fic
fcuerz iuftitizi vcl tbt ono gratiz & miC:-
ricordiz. Lcx eft opcrum vclfidci i quo- pyi/. 14^.1.
rum quia fiogula finguhs ffvftix«funt, & Htbr. 4.I6.
mutuo fibi rcfpondcntia , ad duas fpccics /{^,^. j. 17.
fcu formas oppofitas iuftificatiorcuocari n.om.x.&i
potcftj quarum vna exlcgciinlcgc,vclpcr ^ 4.
icgem, cx opetibus Icgis , opciancis& le- ^u.
Cem facieatis > ex debito & noo cx gratia, ^;^/, i.^y
dicitur. Aitera vero, fidci , cxfidc , perfi-
dcm , peccatoris fcd credcotiSigratis fafta,
ex gratta.noDcx dcbito>fiac upcribus Icgis
appcHatar.
V. Cx-
11. u.
Row.io-s
Rcm. 4.4
«4*
^ulmos 1. ti. "'^ iuUificatioDc meotro fit, duplcx fiti
* Moralis ocmpc Sc Ccrcmooialis,(ludicia-
Jiscnimhicinconfiderationcmnon vcnit)
viilcDduni ,quomodo& rcnfu vtriquciu-
Oificatio vcl inbuatur vcl a«limatui. Lcgi
morali tiibuitur iu(lificatio,co quod opc-
ra pia:fcripta pci fc Sc in fc grata (int,& ipfa
Ihiflc 3i rigidc fumta iullitia , adeo vt qui
cakcccrit,co ipfo citra abfolutioncm vcl
gratuitam imputationcm iullus fiti qua de
caufa illi iuflincatio non adimitur , nifi co
quod prxltitanonfit. Vudc &: luflificatio
cx lUa fic dcfiniri potcll , quod lu,qua ho-
mo lcgis moialis lulliiia cicia tranlgicflio-
ncm fuo(flus,coram tribunali fcucix luAi-
- l^ j tix Dci conftitutus , iuftusaDcoflc vitx
P ' i' -9' a.tcj|,a;pixmiodignus,infc,cxdcbito,fc-
cundum lcgcm , citragraiiamceDfctut&
pronunciatur, ad ipfius lalutcm,& iuftitix
cum diuinac, tum numanx gloriam.
Mich6.y.i VI. Lcgisvcrciccrcmonialislongcalia
Colcjf. i.itf.cftratio.Namnccjucopcraciuj Dcopcrfc
1 j.i I. grata funt , vt ipla luftitix nominc vcoirc
pollinti ncquc illum icfpcdumhabcnt , vt
abiolutio a peccatis contra lcgcm moia
lcm pacracis.per illa obcincatur. vcl ipfa
grariosciniultitiamimputcutur. Qua dc
caufa lUi, non quia ptxllita non lit, fcd
(tmplicicrr propter ipfius > non carois pcc
catricis im^otentiam.iuflificatio adimitur
in Scriptuns. Efl tamcn vfus cius ad iudi-
ficationcm duplcx fccundum dupliccm
cios,tum io lcgem nioralcm & pcccara ad-
uerfusillam pauata,cum in Chtidum &
O/.z. 14-17 fidcminillura rcfjicdtum. luxtapriorcm,
He^.io.i. eA chirographum oblighans dcbita &
CMl.i.if' peccata. luxtapoflciiorcm^coniinccvm
G«/.5.tx.ttbram&typum Chrifti , bonorumqucfu
Hth.f.io.
Rem.^.io.
18.
loan f.t4.
P>/ I4j t.
Rpi» j .4.
turotum.id cfl,iuftitiae & vicae. Sccundum
hunc.Chiiflum typicc monftrauit : fccun-
dum illumconfugcrcad cuodcmcompu-
licperfidcminillam.
VII. Ec hxc caula t(l, curApofloIus
Paulus coci lcgi fimul & fcmel iuflificatio-
ncroadimaciquanquam diucrfisdecaufis,
quas fcmper commcmorarc ncccflc non
cil. Fidci veroioilificatiocribuirur, non
quod ilU fii lufbtia ipla , qux cigido & fc-
lACOBI ARMINH
ucroDci ludicio opponi pofl1t,quaoquaR\
Dco grara > fed quod cx ludicio milciicor-
dii*triumphaDsfupraiudicium,abfoIutio- ^^■^\ff9-
nem a peccacis obtineac , & gratiofe in iu-
fliciam impucccur : cuius rci caufa cft.cum
Dcus lullus & mifcticors,tum Ckriftus R*"" )14'
obcdicncia,oblatioQC,&iDCctccflioBcfua ^f'*-^'
fccundum Dcum ex bencplacito& man- 1^^*^'
dato ipfius Ilh vcro fic dcfinin potcft, ^^'^J'
quod fic iuflificatio,quahomopcccacor, O"**'
lcd fidclis . coram tribunali gratix quod la
Chriflo Icfu \>.tifiie/if ccc^lum cfl, confti-
cucus • a Dco, lufto & dcmcntc iudice, iu-
ftus & iuftitix prxmio di^nus.non in fcfe,
fcd in Chrillo, cx gracia, iecundum Euan-
gelium, ccnfctur & pronunciaturadlau-
dcm iuftitiz & graiix Dci, ipfiufquciu-
ftificacilalutcm.
VIII. Hifcc duabus iuftificationis for-
. r ' /• t i<fW.I4 M'
mis , luodtim & oppolttc conlideratis , _ „
coropctit; pi imclic aducrlas clicvc ambx
llmul vni fubicdto conucoirc ocqucanc.
Nam qui pcr Icgcm iufhficacur , pci fldcm
iuftificari ucquc potcft, ncquc indigct ; &
quiperfidcmuiftificatur , illum pcrlcgcui
luftificari noo putuillc ccrtum cft ; ita illa
hanc cxcludic prxrcdcutcr pcr caulam ,
hxcillamconfcqucnciaconclufionis. Sc- Rom.^.^.f'
cundo, compooiiotct Ic non polTc, ncque Rem.^-lO'
pcr vnionemconfufam.ncque pcr mixtio- jt.jt.
ncm : funtcnimformxpcrfcclx^mpliccs n^in.ic j 4
& m puniftoindiuiduo difcrctx , ita vt v- f. £.
uius atoroi additiooc ab vna ad altcram (^«/. j.ic
tranlcatur. Tcrtio,quodaltciutrahomi i»e.i.i9.
nem iuftificari oporicac , aut a luftitia , & Hib. M-
proptcrcaa vitacxcidctc Euangclium c-
nimcft poftrcma rcuclatio , lo qua luftitia
Dci patcfada eft cx fidc io fidcm . & poft
illam alia oulla cft cxpcdtaoda.
IX. Ex iftis fic iccundum ScripturasR^"' ^f^'
poficis condudimus, luftificattoncm pro 17
adtu iudicis vfurpatam, autpuramputam G*i.ui'T'
effcimputationcmiuftitix, cxmifcricor- RoW-iV'^
dia dc throno gratixiu Chiiftopropitia-
torc factam pcccatori, fcd credcnti : Auc
hominem cotam Deo ex dcbito luitari-
gorcm iufticix citta vllam con
ncm luftificari. QuodipfumquM . .
cii xicgant , altciura iliud cooccdcrc dc-
bcflt:
DISPVTATIO PVBLICA XX. 141
pyi/.ji.i.
r. 6.
P/i/.l4j.i
l.iMU.17.8.
9.10.
1.0^4.4.
x.Ctr.f. 10
bcot: 3ch*cvfquea<ico vciamcdivc&n-
£Voium Dcmo 1 quauMuisfidcichaticjcc>
fpe prxdicus> opcraquc iidet, fpcij charita-
tis , quam prxftaotiinma , & plut ima opc-
ratus , iuAificacioois fcotentiam a Dco iu-
dice reUcurusijc,nifi illc tribuoali fcucri
iiidicii relidoi gracix tluonum confceo-
dac,& iudc fcotcDciam abfolutionis pro il-
lo prouuncict , tocumquc iliud booum,
cum quo fandus illc CAmpatct, gratios^
pro iuftitia xftimct clcmcns & mifccatoc
Domiaus. Vxcoimioaoccoiin'iinz vitx,
fi citra mifcricordiam iudicecur. Quod
ipfumetiam Fatcri vidcntut 1'ontificji , qui
opcra fandorum , oiC fangumc Chtilli
cioda , coram iudicio Dci coonncrc poflc
ncgaht.
X. Vodc porro dcducunus : Si luftitia,
qua coram Dco iudicc lulbticamut ,for-
malis vcl qua formalitcr iuftificamur , ( Cic
eoimloquitur Bcllar.) dici po(nt,iu(liuam
formalcm , & qua formalitcr iunifi^.imur,
nullo modo iDhztcocctn dici polTc , fcd
iuxta Apoftolicam phrafin commodofca •
fu imputatiuam poUc aDpclIari . vtpotc
qux vclgratiofa Dci xltimatiooc iuilicia
licquufli id oominis Cccuodum ligorcm
iuris lcu lcgis noo mercatui, vcl alicaa cum
fic , ncmpc Chrifti , noftrapergrationim
■ Dci imputatioocm &at Ncquccftcurab
illa voce uutopcre abhoircaoc . quum
Apoftolus Rom. 4 vbi huius aiticuU fcu
argumcntifcdcscft , vudccicscadcmvocc
Ytacur,& quum gratiotxacftimatiooisDci
cadem fic cAcaciaadfaluaadom^^uxef-
fet fcucrx & rigidx, fiquidcm holtao Ic
gcm pcifcdc fiiic vll.uraofgrcnioncpfx
ftitillct.
X I. Ec quanquam Bcllarm. iuftifica
tionis voccm conhindcodo , fidcm infor-
niatam & ioformcm diftmgucndo , ioccr
opcralcgiSt& vt Spinius landli a lenatis
(i(\x Hiiccroendo, tifquc merccdcm ooa
adfcribcndo nifi quia illa gratuit(!> promif-
(a fic> & iis promiffa , qui iam io ftatu gra-
cix Sc adoptioois filiorumconftituciiuoc,
Jiuo ipfo &. iusillosiahzrcdicaccm coclc-
tcmhabcceiacccur, coocedcodoprxterca
mcrccdcm ipGim opctisdignitatcmczcc-
dcre , & ipiam tocam homlois iudicaodi
vitam ligido czamioi iubtiahcodo i R.o-
maox licclciix fcntcnciam iic explicacc
conctur , vt icntcocix Apoftoti confooa
cile vidcacuc,Cfalccm ac apcrce in illam.
impingaoci ) camcn quum Ecclefia Re>
manadicac, booa opcra fanftorum diui-
nx Ugi pro ftacu huius vicxplancfacisfa-
ccrc > vicamquc xcernam vctc promcrcrii
oofquc quum facisfacicado patimur pro
pcccatis, Chrifto Icfii, qui pro pcccatisia-
tisfccit , confoimcs ficii, opctaque Saa-
ftoium , otacioncm, ieiunium, elccmoiy-
nam , & alia fatisiadlotia cifc pio pcrna
ccmporali, criam pro omhi pocna, & quod
amplius, pro rcatu ipfo, adcoc]uc pcccato-
rumciTcczpiaroria • quum Miifx iaciiii-
cium dicatcilc propitiacoriumpro pccca-
cis & poenis vnioium 8c moicuorum»
quum deniquc oonoulloram opera fupci-
erogacoria, coufque cxtoIlac,vc etiam aliis
ad lalutcm fioc vtilia .- dicimus illius do-
dtiiaam dircdtc conrii Apoltohcara pu-
goarc.
THESIS XX.
Libcrtatc Chriiliana.
Rtjp. Engelberto S1BELI0.
I. T Ibertas io gcoere eft ilatus, fecuo-
X-f dum qucm quis cft fui iuris, & ahcri
nou obligacus ; cui opijonicuc lciuicus , fc-
cuodum quam quis iui iuris ooocft.fed
oboozius alccri , vcl ad agcudum quod
prxcipit , omitceodumquc quod vctac, vd
ad paticndum quod loiligit. Libcrtas
Chriftiaoa dicitur prxcipue ab auchore
Chrifto , quiillam comparauic, cum ctiam
a fubicdis , quta Chriftianis , iJ cll, ia
Chriilum crcdcotibus.compccic. Prxfop-
pooic auccm fcruitutcm ; quia Chriftus
Don futtncccilariusriifiiis , qHtmttum»r'
tu ptr omnemvUAmohnoxinrMtfirHitHti.
Hcbr.i.ij.
. Hh 1I.U-
242.
II.
lACOBI ARMINII
Libctus Chriftiana cft ftatus illc
C#/.J.U.T3-
plcnitudinis gratia; & vctitatis.in qucm
a Dco pcr Chnftum conftituti , & pcr Spi-
ntum SaD^lumobligMtifuntfidclcsiCon-
ftaus partimlibcrationcifcruitutcpccca-
li & lcgis, lum Ycia tum acconomica^par-
t\in adoptione iniusfiliorum Dci&mif-
fionc SpiritttsFiHi in coidacorundcmjcu-
ius finis cft laus gloriofa: Dci grati» m
Chrifto) & faius crcdcntium fcmpitctoa.
III, CaufacfticiCDScftDcusPatcr.qui
i, Fihus mcdiator qui confcri, & Spi-
muilanflusquiintuscam obfignar nfon-
x.Cor.j.ty. v»^f»i cft gratia & f'^eufffv/ii» Dci in
i8. Chrifto. n«»vmfTi«»i cft «•«■'Ti'At(T^»»8cfa-
Iiom.s.6.& tisficlioChiifti. Obligiians& confcruans
fajq. ^ f>»/. cft Spiriius fanftusarthabo 3c tcftis in cor-
8.1.3. dibusfidchum Inftrumcntumcftduplcx:
Rfi.i.ij.tS. voumcxpartc Dcicxhibcntis, EuangcUi
JE/ib.i.ij.T+lcimo; altcrum cx [' miniscftndcs
i.Cor.f.19. in Chtiftum. Matcn . quamcfttum
iMw.i.ii. pecf atum,& lcx.pcccati vinus; tura ius fi-
horum Dci.&fpiritusChrili
IV. Forma confiftit in huciaiionc cx
fcruituiclpuuuah pcccati& lcgis,tum vc-
ra. turooBConom ca , & dooationciutisfi-
linrumDci,& mifiionc Spititus fandi m
co" ia cjcdcatium. Subicdum funt omncs
ficlclcs a tyrannidc pcccaii <giscxcm-
pti. & pergratuniadoptiooisaDco pro>
ptcr Chiiftum la fiUos affumpti. litiis
lunMTiiiscftlausgloiiofx Dcigraiia: ;fub-
oraiiutusliilusfidclium. Et^lctus fiuefru-
Rom j.i.
€MJ.i.i6.
Coit.i^.
19. zo
1 1.
; '■■ -1
Hcbr.a. 18. ^tusduplcxeftiprimusfcruitconfolationi
altct .idmonitioDi,viapcccatoIibcti,fetui
iiamubiuftuiz.
V. Quia vero libertas illa oppooitut
G:miiuti , qit* illam prxcelfit. idco dc fci-
uiiutcil^ diccndum.vf faciliuscon-:
ftctTf . ;.it'ihuius. .Skicodum au-
cen 11 bcmincra libcnitn a Dco
coiiduu in ctTc , fcd ■ Ilum libctcatc fua , ab-
ufuincjndcmamifilJc, ' ' ^ ' faftum
illiui, tui.obediuit . lu a.tum
quo ad icacom conJemnattoois , tum quo
ad Do vcra cft fcruitus &
iumnia ; — i.. i a-.c ciccpit fciuitus
Occooomica , ioduda a Dco pcr lcgis
tnoralisrepctitioncm, & ccremoaiahspo
fitioncm. Scruuus fub lcgc moiaU fiiit ri
giJailliuscza^io . quabomoad dcfpcra-
tioocm illius prxftjodx addu<^os , tytan-
oidcm pcccati domiaautis agnofcerct.Sci-
tiiius fub legc ccrcmooiali fuit coodcmna-
lioois obfiguatic, qua homo dc rcatu coo-
uiaccrctur,& ficpcrhanc & illamad Chri-
ftum confugcrec, qui a rcatu & dominio
peccatihberarct.
VI. lam vldcamu<;, quomodo fidclcs Gm j if.f^
ab hac fcrujcutc pcr hbcrcaccm Chriftia- cMfii. 6.
oamviniliceDCUr :rcfttidlacoufidcracionc ^itd. 11.
ad Hcclcfiam N.T.cuiinccgraillalibcvtas
compciii ^oinifTisfidcIibus V.T. Quao-
quam & illis rci prominioocm fcminis
bcncdidli, & fidcm in iliud.libciatio a vcra- ^;^/, 4. v.
fcruitute,& lusfiiiorum Dci Spirirufquc
adopcionis compctat ; fcd Spiritu fciuitu-
tis accooomicx conicmpcratus.
VII. Illam libcttatcm quaiuor gradi-
bus circumrcribimus. Primus gradus con-
fiftic io immunitatcarcatu & condcmoa-
tiooc pcccati, quodfjnguinc Chnfticx-
piacomcft , in cuiusfidcicmiirioocm pcc-
caiorum obrinemus, & iuftificationcm ab
iis, aquibuspcrlcgcm Mofisabfoluinon
potuimus. Secuodus cft iu libcracione i
Dominio & cyraooidc pcccaciinhabitan- '
cis.co quod vis illius pei Spiritum Chrifti
lohabitantem moitificata, & cncruata cft,
Deampliusdnmtnctoriis.quifuDcfubgra- Ca/>. 8.5.
Vtraque auicm ifta hbcrtascxcocft,
quod pcccatum iocarne Chriftifiicoodc-
mnacum , & proptercanccius habcatcoo-
demnaodi,ncqueimpetandi.
VIII. Tcrtium gradum ponimus in
tempcramcnio rigons iftius , qoo Tcus
Legis moralis obrcruationcm poftulauic
io piimoftatu , & indc poftutaic potuit , fi
eodcm modo cum homioibus agetc vo- £xoi.i^.r8.
iuinci;&a(^uipfo,fcd acconomicop«ftu>^ Ga/ 4.14.
laoiiapopulo V. Tcftamenti. Quodhor- ij.
libiliiftalrgislatiooeiomoatcSioaiindi-
cauit. Nos vcro accclfimus ad montcin Af#f^.4 i.
SioD,& N.TcftimcntimcdiatofcmChti- H.^r 11. iS.
ftum , cDius iugum fiicile eft & oous lcue,
coquo<lC' agumcxaiftionisfregit.A/Af.Mi.^o.
&Deo vifu ... :ui: tccundum iTiHKMMagc-
ic in NouiTcftameocipactionc.
IX. Quartum giadum ftaruimus tti
vindicariooc a fciuiiuceaccoDomicalegis
ccrcmo-
DISPVtATtO PVBLTCA XX. 24,
1.^1). i. ij.
14.
ccrfmonialis j quaiquatuorfub V.T.rc-
fpcdus habutc. i. cnim tuic fignaculutn
coudcmnacioms. « & dcbici oodri Chiro-
graphum, Gal.j. II. Hcbt 10.5.4. x. Sym-
bulam ac ccHcra. quapopulusludaicusa
xcliv]uis omnibusgcutibus vfqucad Chti-
Uiaducntum difccrncictur.GcD.i 7.1. j.r^.
j.TypicaadumbracioChrifl:i,& praffigni-
ficatio bcncficiorum ciui. Hebi 9.«^ 10. &
cap. lo.i. +. Deniqucfuiccanquam milcs
prarfiJi.itius, pardago^us A: tutor,quo Ec-
clcluiaiufaiutlixtatcrubclcmennsmuD-
diiofpcptomifri& vcnturi Mcfllz cufto-
ditccur,&: in Hdcm illius,& ad illum dcdu-
ccrctur,vcGaI j.infio.& pti.c.+.doccrur.
X. Primum ccfpcdum fublatum cflc
oporrct. fublara coodemoacionc pcccati,
cuius crac fignaculum. Illa vcio pct Chii-
ftum cllc abolitam , thcfi 7. docuimus.
Confcqucos igitur cft,hanc quoquc fioem
fuum natflum cflcjquod Paulus doccc Co-
lofl.i.14. vbi ioquit : Chriflum,deUto,qHod
adMerfnm nos eritt , rituum Chirographo , iV-
lud cructM^xum emediofuftulijfefuoqjfim-
gnineperfudiP ' '■nraffe.SccnnAot^Mo-
quc iclpcctui . . . is loco fupctcUc Qon
poccfhpoftquam^cn/fij^M* olim erantlcn-
ginqui.,propinquA fAHa, funt ptr fartguinem
Chrifli. Ipfe enim efl pax noflra.quiexvtraq/
fecitvnum,^intergeriniparietu ftptum fol-
ttit : Inimtcit$if,idcft,legeprdceptorum,quA
in ritibui pofita efi, ptr carnem fuam abolitit\
vt ex duobm iUu coderet , im femettpfo vnum
nouumhominim,faciempacem,icc.Tcni\ii
tcfpedus confiftebac ia cypis 8c vmbris
Chtiftum cum ipfius bcneficiis prxfigu
tantibusj qui ouUa ratiooc flarc potctl,
pofl:quam iam corpus ipfum e(l cxhibi-
tum.Colofn1.17. Quartusdcniqucrcfpc-
dus pofl aducotum Chritli cli tnutilis
Quando coim ba;rcs ad adultam j:catcm
pcrucoit .aoaampliuspra:fidc, pardagogo
& cutorc lodigct, fcd ipfc ha:rcdicaccm ad-
mtnillrarc > & fibi ipfi fuo iudicio io rcbus
potiuodis pra:ire & fuHtcerc potcft , fic
podquam EcclcHa cx annis iofanciz cx-
ccirit,& adultam mChnfloxtatcmcA ia-
cila , nonampliuscultui Mofaicofubc-
cnis muodi clcmcotis fubeA,fcddudlui
G rauii ergo tfl trrorThartfaOrktn Crl.lio^
nitarum , quoligu Ceremonialu obferuattO'
nem lum ¥.uangtiio,a ChriflianutttamgtH»
tiUbui coniungeadam ejfe flatnebantj.
XI. Huicquatcogradui iibcttatis Chri»
flian.T adncdtimus Iibcrum rcrum indifFc-
rcntium vfum & cxcrcicium .• quam tamca
libcttatcm Dcus duplici lcgc circumfcrt-
pcam eirc voluit, quo 5c fux glorix,i: Ec-
clcfia: laluci confulctec; lcgc vidcliccc cha-
litatis S; Hdci. Lcx fidci prxfcribic, vt dc
'cgitimo rcrum indifFcrcutium vfu xcCtz
fis inflrudtus , & fufficienter confirmacus.
Lex charitatisardificationcmproximifiuc Rom.t^. n.
infirmi, fiuccoi)firmati , procurarciubcc t.i^.cf if.
Exempla habes Rom.i4.i.Cor.g.9.& cap.
10. 17. 18.19 &c.A<ft.i^,j.Quoctiampcr-
liuccvtriiibusinHcclcfiarccr • ' (las,
tic impottuna mutatiouc L v:l
fchifm3,veImolcfliasapporrc-
I. Grauiter ergoerrant, qui tn aiflincniia
hutui hbertatif ,priuatum fuum commodum
CJ^v^ai I tu tdificationiproximi antcpenunc^.
1 , Grauitu trrant, qui hac libertate vel ad Gal. f . i ; .
fatiandam carnii /ibiJtnem , veltntemptflt- Sflw.i+.j,
uo zxlo ad centemptum ty* o^endiettlum fra- (^iu.
trum infirmtrum,abutuntur.
l. At omniiigrauijfitne errat,qui vclrebtu
adiaphorii ntccjjitath cultw: i''"- "nnt , vcl
res adiAphoroi eJfefingSt,q i. :.iles funt.
XII. FoncnoD vtiliccr&quintu libcr-
tatis gradu hifcc addcmus , ncmpc immu-
Ditaccm a Ifgibusiudicialibusfoiiltiaeli- ■
tici. Dc qua tcoetidum,lcges politicas Mo-
fis contiocrc, i. iuspoliticumcomunc o&-
turx, i. iusfingularcgcntiludxotumac-
commodatum. Uis naturx communcoo-
ciones voiucrfalcsiuflitix, zquitatis. hu-
oeftatis complcditur. lus fingularcqua
gcnn ludxorum proprium , caiCDUSCcrtis
dctcrmioatiooibus fecuodij pcrfooas,qua-
rum booo efl (aocitum , res & ncgocia, dc
quibuscflfaucitum,& circumflatias cum
3uibus cflfancitum > cll dcHiiituin. Vndc
c immutabiltcate & mutabilitatc harum
lcgciudicium ficri dcbct. Immutabilc cft,
quicquid fccuodum ptincipia voiucrfatia
Daturxi&raiionc commooc Icgis moralts»
ad comUDC boou vcl iubcndo , vcl vctado.
\
itKUsChiillicIlfubicda,RojD.8.Gal.4. vclmuncrado> vcipunicodojcftordioaiui
Hh i pro-
Kom. 8 if.
Kom. 8.Tf.
lltfm. 8.11.
Lut 10. ;<f
t Cor 1.11.
1.14.
0/.J.4.
144 lACOBI
proiodc ad hoc fc Chridiaoalibeitasnoa
ezrcodit. Mutabilc cA, quicauid iuris fia-
gulaiis parricubrcm rc(pcclum habct.
Non crgo tcacotur Chiiitiaoi hifcclcgi-
bus.qua fLiot dcrcrmioacz iutc (inguiari
ad modum rcipub.ludaiczthoc c(l pcifo-
oarum, adiooum» & finis, flue booi parti-
cularis. Qux vcro cx hts lcgibus mizti
fuot gcQcrls; io hi$'r«M5ii(^i'^ jF^rvA^nK»
eft diii;iogucndum.Quicquid moralciob-
ligat & pcrmancc vcl rationc commuoi,
vel aoalogia .- quicquid poiiticum , quo ad
iiogulatcs dctcrmioatioacs non adAiin-
Irifrciamui ergo MonitAnt
Caroljladii , qni mttgijlrntum Chrijiia-
num neceJfttattobftriinnJArHm legHm parti-
eularium fortnJtHm Mofit.in iure dtttndo al-
ligaruncj.
XIII. Libcrtatcm ifbm cx fcruitutc
pcccaci& lcgif , cuipazcoofcicatixaduc-
za cii, (cquiruriusfiliorum Dci&miiTio
Spitttusadoptioois 10 corda (idclium. ^s
illud 10 eo coofiilit, quod condicuti lunt
hxredes Dci & cohzrcdcs Chrifli , quo
non pcrtiucccantamanimarumimmoru-
licis bcacaj fcd & Itbcracio corpoi um a va*
nitacc , ic fcruicucc iocccicus in libcrcatcm
FiliorumDci ,quz etiam adoptionis oo-
mioe vciiir,& icdcmptio corporom no-
flronim dicirur. Vodecciam ii.qui fiiii tc-
furrcif^ionis ciuocfilii Dci dicuucur.Spiri-
tus vcro adopciouis mitcicui iii cor-daolio-
rum Dci , vtpocc Filii Spitirus cziftcns , vt
fitarrbabo. ngittuiu& piimicixifliusha:-
rcditatis, quocertircddimur,quod,quum
vita noftrj cum Chriftoio Dcoabfcondi-
uflt, vDacum C hiiriogluiioscpatcFado
roaoifcilandi Itmus & ousglotiofi .- Sc fic
libertas glorta: in ztcrnum duraturaczci-
picc h.incgracixlibcrcaccm>quaiuiD Chri-
flu Domioo Doflro perHdcmiofanguinc
ipfiut hic obuocmus.' Cvi Sit Lavs In
StCVLA.
Corooidis loco qu.-rricur.
/. Vtrum libirtas a feruituteptcca/i , ^
feruitnte dconomiea 'vno ecdemque, «n vere
4ufUtitiSu ft^ernd^lPrimeiidmm,
ARMINII
//. Vtru m IdcUthytU vefei UctMtfBifHtt'
gmmtti.
THESIS XXI.
Pontifice Romano,& prarcipuis,cjui
ipli accrtbuuncur,citulis.
Refp. loHANNE MaRTINIO.
I. E Pootiiice Romano,aIiquotiani
jL^fcculisnihilhumile nccmcdiocrc»
fcd omoia gtaudia & przccllcocia fcofc*
ruai& loquuctfuot , quocquoc ciusnoci-
tiam habucrunci ita poilulante fublimi illo
digoicacis gradu io qucm cuc^us fuit.
Eaqoe ipfa tam diucr(a,imu aducifa, vc
mirabilc (ii tam vaiiantia &: concraria dc
vno codcmquc iudicia & cloquia iotcr
Chriftianos , faltcm piofcffioDis icnus, rc-
pcriiiralii cnim titulis honclliflimiscum
non otoant modo , fcd &: oocrant i quum
itlum (pon(um , caput . fundamcntum Ec-
cleda; Caiholica:. vicariumDci & ChrilU
iatetris, domioum voiucrnpopuIiChri-
Aiaoi abfolucum quod ad fpiriiuahaacci-
act,ia tcmporalibus vcro quatcous ad fpi-
ricuali.n ordioaca funt , & priocipcm pado-
rum &: Epifcoporum appcllaot : alii vc-
lu pioifus cootrarits illum dchoncAaot*
adultcri & lcnonis EccIcHx, pfcudo pro-
phctx , dcllcuifloris & cucribris Ecdc-
fiz , aducr(arii Dci & Aocichridi , ferut
mali & pciucrfi . qui oec Epifcopi munerc
fungicur , occ nominc digous Ct. No$
hifce ponremts acccdcoics , piioiibus
ticulis iodignum dicimus ; 6c hofce me-
riti(nnno iure i( fi ciibui aflcrimus : quod
paucischcnbuscomrnouftramus.
II. Spoofus 8c Maricus tcclcfi* Ca- E^A,^. zj.
tbolicz vouscft nngularidimavoicatclc- 16.17.
cus Ecclcfia adultcra cft } illius jpropria .45.io. 28.
fuDt , qiicd Etclcfi.:'- xic, fcip(umpio
caczpofuit, piopii' ;ac(lbtillamac-
quifiuit , cz propria cjiqc & odibus per
vSpimum rcgcncrationis illam fabricaujt, i.Or. ni,
(aiaguiuc& (piiuufuojllafflfani^i6cauit& xi..
muada-
w
DISPVTATIO PVBLICA XXI.
i4r
«.Cpf. ix.x.
IxtrMV.Jt
Rem.S.^.if. ™UDdaair,vtfiftcrccillamfibifaD(£iam,iu-
culpacam & gloriofam : quod arrhabuoc
fui Spiritusivclucaaoulo mancali,eam fibi
«Icrpoofacam obfignauic, fua booa ilii ad
vicam &(alutcm ncccdacia 6c fuBicicncia
communicat ; quod Ecdcfia ia illum le-
(pictc > ab eo folo omaia bona pccic,cx-
u>e^ac > accipic : quod Apofloli Ecclc-
nam illi tanqujm virgincm puram vm ti-
ro fidcbdampraitparanc. Achzc foliChri-
fto competunc ; Poncifcx vcto Roma-
nus Doo cfl ChnAus , ergo oequc fpot\-
lus vcl maricus Bcclcfia: CacboUcx : oe-
qucpoccftvlla iutcc Chtiftum tc Poncifi-
ccm Romaoum , cciam uptimc habcn-
tem, maioc fiogi propioqiiicis, quam qua:
amici (poafij¶oymphinomiocfigoi-
ficacuc
III. CapucEccIcfiatvnumcft,fccus Ec-
ni«/<7r.(^^r clefiamonfttum ctic , illius propria funtj
ditntiM. intctoaSpiritus , & fidci copula cum Ec-
loh.tj.ij dcfiavniium cflc: Ecclcfiam fibi fubicda
i.C»r. tf.iy.&fubordinatam habcre : omnia Ecdcfiat
I9. advitam k falutcm neccfTjria pcrfedlc in
fccootincrc, Ecclcfia; vitam, (cnfum , Sc
rootumSpiritusfui cfficaciaiDfpirarci Ec-
dcfiz totius omoiumquc 8c (logulorum
cius mcmbrorum malis affici , imo in
Iph. j.T^.y.^P^ ficclcfia pcrfccucioncm & a(fli(ftio-
nes pati canquam in propno fuo corpore,
lifquc fubuenircj in ipfiusperfona Ecclc-
fiam vna cxciracam, vaaquc ia coclis collo-
catam cflc , quz ctiampioptcrcafuum 10
calis T»»A4T<jS,«<9tbabct. Atbzcomnia foU
ChriftoconucniuntiPontifcxautcmRo-
JRm» 11.4. j. cft Chi iftus: ergo ncquc caput
g Scdefiz:ncc poteft vlla inccr Chriltum 6c
i.Cor. 11.4. ^ontificcm Romanuinpropinquiiasfingi,
l-i.f^ter '\^^^Oan\cn\ht\^\\z\\i\i% 'n^coi^oiii t vel
otficii mcmbro alici^ competrotis nomi-
Defignificcn)r:aecmaiut ipfi digoitas fub
Chiifto cjpitc conucairc,quam qux Apo-
ftoli,rrophct*, Euaogditlz , Doftoiis,
Paftoris, Epifcopi,potcftati$ , doni (jna-
tioaum.opitulationisgubernatioois voci-
buscompxchcnditur.Etillzomncs flgni-
tatcs mcmbns cotporis Ecdcfiz attnbii-
UQturicrgoobnullam earum oomcn Ca.
pietfPuncificicompcijc.
I4ij.
GW.t.io
Acl.9..^.S
Efh.z.6.
MUmCMfM.
IV. FuadamcotumBcclcfiz Cath©lic«,,7,>, j.j^;;
vnum eft, quiacft »nadomus Dci & OxH- ntb.y^.
ftiillius propiia fuot, fuaviftarc , ncquc£^^. ^.xo.
vUifundamcnto inniti :totam domuracx x.u..
duobus popnlis ludzoram & gcntilium ^f*/. ig.it.
iUi uuquam aogulati lapidi inzdificatis £yA.x8.i<.
conftantem , vifibi infita fuftinerc , ad-i.pjfr.^.
uctfus omnia quzcxtrinfccus , fiucdcfu-j,g. ^
pcr,fiucabiDfcns , fiucatatcnbus,adcx-
tris , a fioiftris iogruerepoflunt , immobi-
le perfiftcrc , non nuiarc , non mcrgi , noti
labi:omoibus viuislapidibus , quiilUin-
aidificati fuot,immcdiatun« fulcrum & fta-
bilimcntum eflTci cui qui ctcdit,uon pudc-
fit,qui verouoncredit , fed immotigcrus
cft,impiDgit,conquafljtur & pcrit. Et hzc
omoia& (ingula foli Chnfto cooucniunt}
Pontifcx autcm Romanus noo cft Chti-
ftus:crgoacquc cft fuodamcntura Ecclc-
fiz.Cztctum mctonymia,quaProphctz&
Apoftoli dicontur fundamcoca Ecclcfiz; Ap.x\ \^.
Sc fanfHi fupcrftrudi fupcr fundamcnto Efh.i.to.
Propherarum & Apoftolorum , nihil illis
vltra ttibuit,quam quodfijcrint coopcra-
riiDciin poncudo hocfundamcoto Chri- r Cor. j.f.tf.
fti,&: totadomo illi inzdificanda.Intcihos 7.8.9.11.11.
vcto& Pctrus fuit.nuHaprzrcliquisApo- i.C^.i;.iQ.
ftolis przrogatiua pollcns, fcd PauIo,Ucec
non potcftatc , at inzdificationis amplita-
dinc. infcfior.
V. Vicarius Dei gcncraUsfiuc voiaerQ-
liscft, qui omnia Dcinomir/c, iufTujau-
ihoiitatc incalis & in tcrns admiuiftrat:
hutciicccflccft vtcompctat. 1. potcftas. loh.f.xi.
minorquidcm rarionc difpcolanonis, qua z^.iy.
iUiusdtquiipfumconftituir, attamcn liU hh.i^. 1.14
pioxima, & a oulbaJiaquam Dei dcpea-
dcnSiadcoTt & MtfTM^rM^irii &7m>%x^. Xf.i6
Ti-e^xinon immcrito dici poflit. II. Sci- ^pgc...O'i.
cntia poicotiaquc ucccflaiia ad admiai- /'/.//.j.i.,.
ftrandumomoia ; quz non poteft diuina oW.i.zo.
minorcflci oportct cnim jllam ad cmoia
&c fingula cxtcndi : & quidcm immcdiatc,
fi iotcroam cfficacitatcm ftibcrnationis
conlidcrcmus. tthu Dci (ulas
Chiiftuscft , vtporc c.i. li-
unt,Pontifcx vctoRo; jiu». .. ..ii-
iini , ergo non vriucr(iUs Dci vicariui,
acin Ei.clc(u quidc 1 , ouia cj.j-m iWvm
V. ii j ratio.
j .... G.- 3.
Matt 11.17.
/o/j.17.10.
18.18.
Eph.i.ii.
Col.t.xi.O'
i.io.
tj^Cy lAConi
ratiOi qux totlas vniucrfl. Vjcariuj Chrifti
vniucrlalis ccdcin modocrit, qui Clnifti
caufimagir.oniniaqucciusnominc & au-
choritatc adminiftrat potcntia & fapien-
ria purc diuina. Ec hic Spirirus Chrilli
cft, aduocatuscias , Spiritus fapicntixSc
viicutis Dci t quiChrilli nomuic coni^i-
ci;it Apoftolos, Prophctas, Do(fborcs,Epi-
fcopos,agirque& rcgit crcdcntcs, incrc-
dulos vcro<:ouuincit& condemnat: Pon-
sifcx Romauus illcSpiricus oon rft , ncquc
illumacccpicfineircnfura : Ncqucpotcfb
vlla lucccoturiara cHc Pontificis Roriiani
fub Chrifto potcftas , quam particulaiisi
vtpotc Spintu iion nifi (ccundum mcnfu-
ram donarionis Chrifti ptzditi,ctinm cum
optimc hahct : eaquc oon qua Chriftus
Saccrdoscft.namidmuQUS vicariuin non
admittit i fcd qua Rcx & Prophcra fum-
muscft j & tantum quatcous cxrcrnam ali-
cuiuspartis rcgni&populi Chiiftiaoiad-
miniftrationc , fiuc pcrdo<flrmam,fiucpcr
rc^imcn conccroit, inrcroa ipfi Chrifto io-
ccrcaiQfolidiircmancatc, & Spintuiillius.
VI. Dominium cocii & tcrrz , fiuc in v
aiucrGm Ecclcfiam (hxc cnim fcparari nc
qucuQc) diuina donaiionc competic inil-
lumfolum , qui dixicomnia mihi tradita
funtaPairemco ; omnia quzPaccrhabcc
mea func : mihi cft daca poccftas in ca:lo &
iDtcria, profc£licrgodocctcomncs gcn-
tcs i qucmadmodum dcdifti illi authori
tacera in omocmcarncm, vt quotquot dc
diftici»dcccisvitam xtcrnam ; qucm col
locauic Dcus addcxtcram fuam io ca:lis,
lon£;c fuoraomnc impcrium , potcftatcm,
doiniaiuro, & nomcnquodnomioacur in
hoc & in fucuro fcculo ; qui dicitur princi
pium fcu principacus , primogcaitus ct
niortuis , vt in omn:bus primas tencat:
in quo Ecdcfia complcra eft; qui eftca-
putonuiis tmpcrii ic potcftatis ; in cuius
vcftimcnto & fcmorc lctipiura cft nomcn,
Rcxrcgam , & Domiaus domioancium;
aciiledl folusCbriftus ; Poacifcx auccm
Romanus non cft Chnftus. Difcrimco
pIcDatt£ poccftatis quoad fpiricuali* 6c
cemporalia , tuin plcnicudiai poccftacis,
tumfubordiuactooifpiritualium &ccmpo-
ARMINII
raltum contrariumcft 5c''oufitftum ob dc-
fcflumpotcnriz , qua ad ccmporatia fibi
fubiiciendurB dcftituirurPontifcx , ctiam
rcft.i-
r
iftis in popul ,
ccm obcinuK
VII. Princcps Epitcopoiuin , Apoftolo-i.Ctfr. 11.4*
rum, Prophctaruni,Eu3DCelift.rrum, Pa- f.S.&c.
lloruin,Doftorum vnuscft, fccusnon v-.
ousiu Ecclcfiamooarcha & dictacor,quod
monarchicus ftatus & rci;imcn poftulaut,
fcd duumviii obtincbunt principatum,
illius propriafunc, Apoftolos.Prophctas, 4 4 j.
Euau£»cliftas,Paftorcs,Do(florcs,&omncs ,1^ ..
rpilcopos la r.cclclia iniritucrc , lanctih-^^^
carc ,adopusmiDiftcriifcgrcgarc,iIlisdi-
ccoda 8c aecndaprifctibcrc , eofdemdo- t,'^ ' ,
nis ncccli.jriis tc lumcicntibus inltrucrc, Cor \ f.(.
muncrc fungcntibus przfcnrcri vi Spiri- j^'^.^^ i gio.
tus gratiz fux adcfic , cfiicaciam /^iar'i6.xo-
(fliuQi concedcrc.id rarioncmrcddcndam j Gffr a 6
adigcrc , fada & omilfa fingulorum di- ^
fpungcrc, &prorationc adminiftracionis j^^^
primium vclpa:namrertibucrc:Hzcvcro ^ra^g
foli Chnfto coinpctunc i at Pontifcx Ro- "
manus uoii cft Chriftus ; crgo ncqueprin-
ccps Epifcoporum : fcdfiquxillius ctiam
opcimchabcntispaitesfiocio hoc munerc,
alio nomincappcll-unequicquamEpifco- i.Fe/ f t,
pi,raftorts,Do<floris,rcliquos oinncs Epi-
fcopos pro fymprcsbyrcns agnofcere de-
bcntis , citra vlla potcftacis , qux ad munc-
riscflcntiampcttiiie3C,imp.int3Ccm.
VIII. Quum igicur Pootifcx Romanu»
honorificcntifnma illa Chnni nomina fibt
attribuac vclattiibui volcns patiacur;blaf-
phcmtam in illts ficam ncc cxhorrcfccns»
nec vllo indicio difplicerc fibi tcftificans,
fcquiruriilum fc Chrifti loco coufticucrc.
& Chriftofummcconttariumcirc : ncquc
ezculat illa cxplicatio quod caput & fun-
damcQCumroiuifterillefic , quod omnii
ifta libiaccribuac fub ipfo Chrifto > veluc i
Dco & Chiifto ad iftam digmtaccm pcr
graciam cuc(fto. Prorclbrio cnim cft fadto
dire^lcconcraria : canropcrc Dci 8c Chrifti
adocrfarius cfttccrior, quanro magisfc vc
Dei &Chnfti authoritaie munirum often-
cai.IIIudcnim cft fub anucinz limulauo-
ocvcrasitumicituscxciccrC) & fubniioi-
ftri
DISPVTATIO PVBLICA
llri lucis &: iuflitia: Uruaco fchcrDaccrcgni
cencbratum &iniuflicix ncgotium agcic.
qu.Xctianilipfailc caufa poflcDora illj do-
niio.i , qux thefi priina pofuiiTiu; > in i!'um
iurcmcrito compccctc afietimus.quud fi-
gillacim porro mouflramus.
IX. Etjnmioquidcm aiiultcii &l isco-
^is Hcclclia:.AJuitcrcftEcclcrix,tum pro-
fcHionepublica , & mucua vttiufquc , co
quod illc Ecclcn.im fpoDfatii fuam appct-
lacHlU vcroncquc arroganciam iftius oo-
minisrcpudiat , acquc iouiJum vctctut:
cuoi rcipla : ipirituale cnim cum Ecclcria
aJultcrium czcrccc,& illa viciflim cum co.
lubctlcripta apocrypha procHuinis & c.»-
nonicishabcri, vcccrcm &il>Iiorum vulga-
umlacinam vcrnoncm pro autlicntica v-
biqucCurcipi . & nuiloprxtcxtu rciici > in-
cctprcuiioncsruas fcripturatum indubua-
canderccipi. cradttioncs non fcriptas pan
aftcdu & rcucrcnti.i cum vcrboDci Ivtipco
vcncraii,lcpc<; 1 1 tT *i.m &morcs pctcincn-
ccsiigi:& r<. :quc coufcicncia^ alli-
gac : indulgcuuas plcnatias & rcminio-
ncm pcccatorum omnium cx plcnitudinc
potcuatis pollicctur & ofFcrt : (eipfum fu-
pra omnc nfi»rf^ cffcrc , & fcu Dcum
qucndai! ' mdum cuUu t dii^iofo pro-
pooit. 1.. I.. .1 i^eomnibus habct libiob-
lccundantcm Ecclcliam frxudibus fuisHc-
cepiam. AJultcritaquc cll Ecclcfix Lcoo
vcro ci\ Ecclclix , quia illt Tatiorum fpiri -
tualium adultcriorum curii variisMaiuis.
Angctis, Mana, (an^ifquc aliis demortuisi
cumimaginibus Dci,Chrttli, Spiitus S.
crucis , Aogdorum , Mjrix. SaniSoiuiv.;
cum paneiD cuchaiifl[a,a]ii!qucicbus in''^
aDimacisczercitoium.&porcocxcrcenJo-
rnni . aathor,rQa(br> impulfor & couulia-
toi tft.
X. rfcudoprophetx nomco ilii compe ■
tit quc caudam nouiin.it Lj-i
tioppoi.;- ' "cncrali nctioiK'.ic-
cipiatur.fi.: Hccnamficdcici-
mioacam peilouam rciltid^a.Gcncrali r.o
. tionc, fiuelignificct cum qui n-.cf.Jacium
doicc citra uirogattoncm noniiais Tro
phcuc. fiuccumquifcfjlfo Prophcram ia-
^itati^uxpropru vidcxur TocisfigoiEca-
XXI. 147
cio. Na/np:imoplurima fjlfa dogmara in
tcclcdam partim inucxitipfe , pattim iu-
uc(Ha. qiium myftcrium caucum cxlcgica-
cispc:agctccur , propugnac, (latumioar,
propjgac,qujliafuDt,dc fcripturarum fi-
oe tr.iditioDibus infuflicicntiaadomncm
vciit3tcmDcccn*arijm probandam , &fal-
llcatttmcoafucandjm : quoii lubclfc Pon-
cifici Romanoomni humjux crcacurxo-
mnino firdc nccc/lic.itc falutis^quodpanis
euchaiillix tranfiubiboticcur ia corpus
ChriHt : quod Chtiflus quocidie in millaa
facerdocc oifcracur io (acriScium propi-
tiacorium pro peccacis viuorum ft mor-
cuorum , quod iiomo patcimiidc , pairini
operibuscotani Dco ludiiicctur, quod (ic
purg3torium,iu q;.ia J logrediantur aoimx
nondumiuris puii;atorum , qux indc libc-
lanturprecibusjlujrijgiis.vigiliis.clccmo-
iyoisiiodulgcntiis, &c. Altcio fcnfu ; quia
dicit fc Prophctani circqui.obpcipctuam
Spiiitus S.cachedrxafiixjm adfiflcutiam,
ctraiciorcbusad fidc&morcspcrnncotib.
non poilic , fingulari vcronottooc i quia
l'ootifcxRoirauus cilillc pfcudopiophc-
ta quudicfigna corambcllij:cxcuiuso-
rc ires impur:fpiritus(imilcs ranis prodc-
uuc, qui nou incommode pcr cauJam dra-
conisintclligitur ccrtumpaitcmftclLrum
coslitrjiicnrcm.
XI. liUBiIbi Tcro& dcftru<3or Eccle-
fixmcritoouncupatui:quum cnim Ecdc-
lia pct tidcmdodiinxrrophccatum &A-
poltolonim innixam laoidi angulart Chti-
llofupcrllrucla.porro pcrfidciobfcquium
iarcilouuminiscuitu& fludio fanclimo-
4i:x cicfcat mjg:s mjgifquc,& adolcfcat in
Domiuo.coagincDtata lo vnumc orpus per
vinculuni pacis & coocordix ; 1'ontifcx
Rom. quadnipiici medo iltius fc cucifotc
dcmonUrjr Primo 6dcm pcruciicodo:
cit. I. Scripcurx Propheticx& A-
, .1 .'^xapocrypbosIibtos& traditioncs
noofcfiprasaddcndt). II. Sciplum Chriflo
« t)icofuodameotoa!tctum fu.uiamcntum
ton • ^o. III. l iiit:mj fjlla doi;;iuta
vci; -endo. IV Vcra nonnullaau-
fctcodo , vel fallis ioterprctatiooibu«
corrumpeodo. Sccundo cultusdiuiui (ta*-
ce;i-
Extrav. ie
mmiop. (^otf
ditnt.
Afoc 19.10
AfOC.ll.jA..
Eph. r.ic.
LI.
\.?lt. l.f 6.
14S lACOBI
ceiifJtemadu!ccranc!oi quoJ&cit.tum pcr ,
adJicamcDtuni jd pcifoDas > qux lolx(c-
cundum Dcum Sc prxfcriptum ciu$ colcn-
dxfuoc>iudcpcrmoditoucif^ioocm t qi*i
cxptcrtc aDco Tccitus cft. III. pcr fupcr-
ftitiouum vaaarum , aailium, ridicularum
inrrodu<^)ioocmidcDique pcr (logularium
dcuotionum , fcparacarumfiatciaitatum,
tc commcutitutum Rcligionum fran-
cifci, Dorointci , &:c. inflituiionem : Tcr-
tio fanfltmonix & morum intcgritatcm
vitiaodo : quod ipfum liifcc potiffimum a-
£Vibuspctticic. 1. facilcsmodos obtincndi
Tcmifnoncm pcccatorum & plcnarias in-
dulgciitins comminifccndo. II. Pixccpta
nonnullaconfiliorum nominc indigctan-
do- III. Qiiamplurimos abobligationc
debitifuifolucndo. IV. Adca, quibus ca-
pieudis & prxft.iodis non quiuis cfl ido-
ncus obligando. V. Excmpla pcllima o-
mnis acquitix inoibcm Cluillianum in>
▼cbedo.Dcniqi concordix tc vnitatis vin-
culum rumpcdo: q» hifcc potillimuadlibus
& artib.perlicit. i.quum potcftatc fibi.qua
nulloiure habccioaliosarrogac. i.quum
■^ulta dogmata falfa pio vcris , non ncccl •
faiia pro ncccffjiiis crcdcnda obnudit.
5. pcrexcommunicatioDcs8c btutafulmi-
na . quibus & in immericos, 6c lux diaccrd
nonfubditos dcbacchatur. 4. Quum dif-
fidia intcr piincipcs & icfpublicas magi-
nratufqucA: fubditosfufcicat, antaliundc
Qaufoucc,augct,continuat.
i.Th.f. 1.3. XII. AJuctCini porro Dci & Aatichri-
4.j.4.-;.9, fti nomcn ipfi compctcre cuidentiflima
racioDC monflracur. Prius coim illi Apo-
ARMINII
nonabeo ciui pptcl^arcrn habct fuboiJ»-
naDdi.rite&lcgitimcfjctam , fcd talem.
qua i]uis vclafeipfo, vclabaliopcr vrm&
fiaudcmfubotdinatur. ngnificct. Nam&
xmulus ell ChtiAo eiulquc aductfarius»
quum fefpoofum, caput , fundamcntum
Hcclcfix,potc(lau$ pleoitudinc donacum
iatlitat , &tamcnpaitcs Chrilli fc agerc
'viccmque cius in tcriis obirc profitctur:
proprii compcndii caufa.iu manifcHum
ficclcfixChnfti difpcndium. Nomcn au-
tcinChrifti pritcxcre nccclTc habuit , vt
fub ChtifVtnoininc reucrcatiamfibi apud
Chtiiliaoosconciliatec , quam obtiocre
ucquirt"et,fi fcapcrte vclChriftum,vclad-
uerfattum Chcilb profclTuscllct.
XIII. PrxtcrcadicimusPontificemRo-
maoum. quamquam fcruum fcfciuorum
Dct vocct. tamca<(»T'(§o;^^Jfcruumillum MM.t^.xl
malum & perucrfum cdc , qui , cum vidc-
rct Domioum fuum tatdarc, cocpit vcrbe-
rarccoofcruosfuos.Pontifcx cnim Roma*
DUs oon modo in coofcruos fuos , hoc cfl
Epifcopos Ecdclix Dci , fed ctiam inipfos
Impcratorcs & Rcgcs,quorumaotc agoo-
fccbat ipfcimpcnum & digoitatcra,domi-
oatum ic rycaDnidcm vfurpauit. Quemvc
fibi acquiicret,& magismagifquc augetec
& couftabilirct.omoi luflrumeocoTamSa-
taoicoiumgcDcrc vfuscft, fophiftica hy-
pocrili, mcDdaciis,xquiuocatiooibus,per'
tidia. pctiutiis , violcutia , vcncoo , armis,
adco vt meritodici ponitbcdix ilh forroi-
dabili ,qux pardo.vtfo . lconi fimilis cft»
&qua Romanum iinpciium (igoificatum
cll. fuccenidc , ciufquc imaginem aoimaf-
i
ftolustribuir.quum appcllat illum homi- Tc&cfFccifrc.Mquicjnqucimagiocrabc-
ncm pcccati,filium pcrditionis , aducrfa-
iium & cfFcrcotcm fc fupra , vcl contra o-
mne id.quod dicitur Dcusaut nfiiTHs^t
ita vt in tcmplo Dci taDquam Dcusfcdcat,
prx fc fercns fc cflc Dcumi qut cx collapfo
impctio Romaoo cxurECt,ciufquc vacan-
tcmdignitatcmoccupabif. Hxc enim de
rontihcc Romaoo lola iotclligenda e£fc
& iDiclligiponcaflcnmus. Aniichiifli vc-
ro norocn ilU compctitexccllcntiflimc; fi-
ue particula »»-n oppofitionemjfiuc vnius
xci pio ahcra fubAuutioucm « & quidcm
flix non adorareot,occidcrcutur.
XIV Hx httccdcniquc omoibusqusa-
quam facilc Itqucat, PontificemRomanii '•^'•i*
Apo{loli,Prophctx,EuangclTftx. Paftoris. ^*'*'-
Doiloits.at vniucrfc Epilcoptnomioc in* '^'"'•J f*-
dtgoumc(U:-,tamcn&hoc pccuiiari argu-
mcotoapropiiis lUorum actributis & mu- ^f"-^-^^'
n«ribus dcdu^o , liqucrc potcfl iila ipfa cx
fciipiutisvctcns& N.T.prxfcitini cpiflo- GmI.x.-j M
lisPauliuis ad Ttm. &'Tit.inqaircn:iba$. '^*'"^* *'*'i>
Nc(^i valctcfFugium , quod quispct alium ^6.17.
laDquam vicaiium iacit , hocpcxfcfacctc
vidc-
brSPVTATIO PVBLICA
r.
Tidetur. Nam Tolus Chriflus c(l > ^ui ido-
nun caoquam miatdTorum vicaria opcra
vtisur , & muncratilia funt .quxabipfis,
quiaomtoibusiflis iaiigaiuntuc. obiu lic-
bcut.Rcdlcctgo ioPoQti5ccm Romaaum
compctiriquodDcu&minaturpcr Zacha-
liam ifcczcttatQrumpaAorcmduItumi &
pafloicm idolum. (jui ouiumcutam uun
gcrct, pinguium tamcacarncscomcdct,5c
vagubsearum ' -^ct. Faiit.Dcusvt
kcdcnaab Aaci<......u aaudtbusA: tyran-
nidchbcrata, Pa(lorcsn3ncircatur,qui il-
lam ia vcritate , charttatc,& prudrntia pa-
fcaot , adip(aiumoui4im falutcm , dc fum-
mi PailonsgLoium , Atiica.
(COROLLARIA.
I. RtUgiof* fAf uHfti. elf Cminm Ropi*-
nam ab EccUjia.in qua Pontifex fcdtt,inter-
fiinguere.
I I. Pontifictm Romanum etiam cf>time
bahtntempro capiieEcclefit. , ftiivniMerfali
I-pifcopOtne hMmano^HiHejn jeupofitiito lurt
tjfe apiofttndum -. tam^ue agnttionem nm
lamvnitatiin Leclejlaconftruandi (^lictn-
tm dinerfuin de Rtligionis articu/u fentienJi,
hquendi,doctndi,imptditnd4. , quam lilrertA-
-tintcejfaris. (^vtrioDei eonftntanta Mufe-
rendi, , tjrannidi introdiuendA fertiiijje
J>ac7eai6f,(^nafurafua ftruirt.
THESIS XXII.
QuaajferitHr.-
Ecclefias Rcfonnatas a. Romana
Ecclcfia lccclTionem nonfccillc: caf-
quc rcdefaccrc,<juod £clci culcui^
cjuediuini communioncm cum ca-
dcm habcrc Si profitcri dc-
trcdant.
Kf/p. Iacobo Cvsino.
EcdtfiAs uformatAsk KomanaEcde'
fiafectfiionem non ftiifft : Edfjuereilc fa-
lere, quod fidet (ultulqtie diuini comnnt-
nitmmiumeadem habac &profiteride-
tredant.
XXII. X4,
FEit animus ad Dei gloriam, conCri-
cotiaru imbcciUium tranquillicatcm.
& aoimarum ciiaacium dircfliouem, pau-
ciscoramonfttaic : Ccctus illos qui Ecclc*
fiacuni Kcfoiinatarum fcu protcnaocium
cicuium pca; fcfcrunc, a Romana Eccicfia
fccciTioncm nonfcciiVc .• eoftjuc ipfos rc-
dc,hocctlfjpicoccr,pic,iufkc, tc modctlc
faccre, <quod fidci cuhufquc cum cadem
Ecdcfta R.onuaa commuaioucm habctc
& profircri dcticdaar.
I I. £cclcnx Rcmanz vocabulo incel-
lignnus.oon Ccccum illum hominum, qui
muris vrbisRomarcoaclufui Chr.ftianam
fidcm profitctur ; «juanquam illa foia iir
propriaiflius ooiTiiois iotcrprccatto .■ aoii
Romanam Cuiiam cx Poatificc Sc Caidi-
ualibusipit tundiscoonanccro .- oun fic-
clcftani rcprxfcutaciuam tn coacjLoprx-
fldc Ponttfice Romano congrcgatam^nc-
quc iplum Pontificcm Romanum fub f
Itius vocis inuolucro fuam poccllatcin
venditaarcm .■ Scd Cacum Chridiaoorum
oltm peac pcrvniucrfani Europamdifpct-
fum,ijm vcro contra£lioi<:m fi6tum , ia
quo ' oiitifcx Romaous, (iue vccapucEc-
clcdx fub-Chriflo quidcin, fcd fupra Coa-
cihumoccumcnicum conflitutusi iiuc vc
piiinusEpifcopus Concilio vruucitalt mi-
nor.totius Ecdcfix infpcclor & carac<n»
fcdct:qui '^accusfidcm culcuQiquc fc Dc«
& Chriilo px.tilarc profitctui fccundum
Canoncs lo Concilio Tridencino compi c-
hcofosifiuc cosapprobcr.co quod a Jiyao-
doTridcotina iqux citarc non pocucric,
(laccoafcriptiifiue quod Scripcutts ficcis
Pacrutrtque dodliinx coafcocaocos aibi-
crccurcircacoacilii Tridcauiiirefpc£lum.
III. Ecclcfia» Rcformatas appcllamus
C(£ctsillos ndcm Chriliiaoam proticca-
tcs,qui Pootificis Romaoi qucmcunquc
prxiidatura improbaut, &fidcm culcura-
quc,fc Dco & ChriAo prxilarc profitca-
cur, fccuodum Caooacs , quosfia^uli la
ConfcinooibusfuisvcICatcchcfibuscom-
prchcndcrunt , & idco taatum illos appro-
baut,quod(actis Sciipturts coufcotaacos
ciTc arbitranturiquamquam primitiux Ec-
dcfix& pacribusfuum qucmdim focunB,
fcd fub Scriptaris , conccdaac.
li SccdC-
4-6.
i.c#r. ic.
thli, 1.1.
i.Ctr 11.
n 13.
I. ("
250 lACoai
I. .Scccfnonem faccrc dit ,
noQ qiixcunquc aii alia Ecc^ 1 i ^ aii-
tui:,iK'(]uc (]uxabca,cui vnirafusc, (jUouiS
modo Jiliungitur led quz ab ea , cui aa>
tca vniu fuit, i ' '■-
dium rjciicaioii , >^ . ,
vnum fucrunt: vntlc ucccflcclt , vt qua-
tuor iftjc c< coDcunanc io ca)
ouT •m]-p: ' otciu rcccffloncm
t . al-. I .1 ,-trcJ rclitjuxrc-
i|uit]tx taDquamiuii[x& fcccfUoni looc-
tx.i. cft vraiitca vuit.ifui"rK,cir '
cxplicatio c:ui rci in qua vniocoi
vt fcparario ^(fla fit, &. quidc in co , fccun-
•iumqiioaantca viiitafuit.j. vr prioi fc-
..cthoQcmrcccrtt. 4 vt vulcns (ccciTcrit.
Qux conditiones omncs io diiccpratione
prxfcntis controucriix dc diflidio intct
Romanam £cclelum& Rcformatas dili-
gcoccr coDfidcraudx cruot.
V. Vcrom ifii quxtlioni fccundam i-
Aas circumdaotias iiaLtandx altcriuscu-
: '■ ■■r.-i cflprxflrucodacxplicatio,ncmpe
.jgcocratimconriitat.tum voio Ec
clciiarum tum fcparatio.£cclcli.irum,qua-
' ' ' :irto Ecclcfiac (ijot ; vuio
V , .; . . ^ , vthabcant vuuni Dcum
& Paucm . vaum Dominum Icfum Clui-
ftum.vnamfidcm , fcu vnam fidci doflri-
oatn , vnam rpcrT) vccationisfux. hoc cft,
voam hxrcditatcmprominam & fpcr.itam,
vnum Bapti(Vna,vaumPancm & Vinum.-&
um Dco & t hnfto pcr
X ihaiitaiis copuhrx /iot.
Hocctt, vtcoDfcutuHdci lccUQduin veti-
tatcm coDCordia voluntatisfccundum
charitatc 'V 11 ni /Int iotcr ipliis .• non ali
icrqua:. • mcmbra cJulHciti cotpo-
ristotci ic voum fuDt,coquod omnia cum
capitc voitafuut , vn ' ? r 1-
lum,vita,icnfus& 1. i . i-
Uatut.*& quam tnulti hbcri in cadcmia-
miliaintcrfc vr. luics vin-
culo confinf- ) \j. ... ...» t j & pa re D -
tibusfuisci . idt. Suntcnim omoes
Lcclcii.r particularev magni iUius cotpetis
(^uod Ecclclia Catholicj ' " t itibra
maior.i.roioora, piouta.. ...ipix.-
&u]i*inil>aiI'a,<^uxDomut Dci dicitUTj
fororcs :iuxt.T illu i Cantici,fororcft oobis
ris alteiius Cant.t.i.
-•m cx cjua Cal.^. 16.
Dodorcscxictunr.quiaaliat hcclcfiasfun- -^n^ 8. 1.4.
datuot Ni: ' ' :!a in tcrris cft 6* '3-»-
totum corp'- . _ . ' vnitum. Hel.ii. li.
I ux 1A4 voionis iutcrEccleftasdc- ^j-
lciiptionc & pcrfirriilia cxplicationc iuxta-
fciipturasfiidti, liquctd' incdioium i.Or.ii.
intciucntu opus cilc ai. .is intcrfc tj.
coonincicadas-Priinum mcdium cd.tpium Efhef^.j,
i ulum quo \ niunrui .• Sccuaduin cll, ilcm ix. f.
-is&Cbriftuscuniquoin.mcdiatevni- Jcaniy. ii.
ta. porroiotcrfc VDianturmcdiatc. Ptima Efh i. 11.
coim & immcdiara rclatio cft inccr i^u.iiti~ ii.ij. ^4
uis Ectleiiain particularcm & Chrfltum, i6.
altcia & mcdiataiotcr ipfam & .iliamipfi
coogcncrcm. Vadc duplcxordo hicil:atQr
potcft ficuodum qucm coniun^io ifla
cunfidcrati potdt j vdus, li a Chtiitoioi-
tiumfiat , & illud vioculHm ioterucoiac.
quod ab lUo cxicns iu Ecclciiam quam<}uc
tcudic , camquc ipfi adunat : vbi primam
cooftitucnduscdCiiriftastaoquam capoc
& ipfifGmum ccntrumToionis : fccundo
.Spiiitus quiabillocxit hiDC& indc. Tcr- '^-
tio Ecclclia toiuithnta.Komana.Philip ^^"
pcnGs, quaium vnaquxquc Chiiilo pat
Spmuim ab illo cxcuntcm , & in iftas len- '* ^"^" i'
dcDicm , inquc iplis mancntcm adunanit.
AiterordocU.ii abEtclcliis iiuriuin fiJt, 4-«>
& illud vinculum intrrueni.u.quod ab illis
cxicns io Ch.itum tcr-' ■ ]uc ci
couaincit : vbi piinio cc . v .. ucdc-
fix Coiiothiata , Romana, Phiiippeofis.
ind'. ; fides ab vtraque cxicos Tcf- ^Pjf i • '7-
lioC Ji.in qucmfidcsrcno! • ■ i ni
& linguljs Cluilto conncdit. >. ;iF//; ;.u.
viuculum, quiailla tnucuaeft, a Chnlio
cxitioEcclc' ' .&abEccIciia
qualiocrm C .. .1. ^ .n iltic oon fi-
itit,fcd pcrgitad Ecckfiam congroetem,
ita ramcn vt tllam amci in C '
ptct Chriitinni fccus conif
Chiilto, vclcti.^m adueriiu Chr;itum.
£x vtiiouis rationt
cxpticaiipotcit. opuitct uaquc
w
DISPVTATIO PVBLICA XXII.
IMl.ll.
Rtm. n. 17
18. 19.13.
manicactoncmper vcrbum& fignn fjcra-
mciitalia , co quod candclabrum fuu oon-
dum ati^cratilibrum rcpudiinondum mit-
tar. Hincfit vtvnio intcr talcs Ecclcfias
aliquid adliuc Uci £: Chrif^i, & aiiquid cx
Spiriiumendacji, 6c idololatrix habcntc«
iicusChijlir,lidcsquacrcditur&chiiK.i« ^ duplcx fir .• vna ilJorum icfpcdu .quarad-
iii * ' '■ ic, ndipram intctnam Chiifti hucrcliqua habenr cx priina inltitutionc
6. ^m vutoncm &. communio- j pcr Prophcus &: Apotiol >b taaa ; alrcra
ncmpcrtincntia.ficrincquitvtrccundum corum qua: poftca pct faUos Doftorcs
h. .crum particul.ircm (cparari prius a
Dco Sl Chrilto , quam feparari pontt ab
cclcfiafibi congcncre & concorporc : Sc.
piius vinculum hdci vcl cbantatis difccn-
di.quamaDco & ChnUo,&: ficabalia Ec-
clclii difiungi cjucat Cxtctum quam Spi-
c vnioncair
zltunatio auc lu. .
oncEc j & Pfcudoprophctasjimo fic pcr Pfcudo
:utabh(< ' js. prophetam iltum inii. • liomincmpcc-
Quadccaufa ncccirccftcstcrna quxdam catJ.filiumperdtttot.. .ifunt.Quan-
&!nfcpfus iacucrentia, qux intcrnis illis qaam enim fcrmo iftorum vc gjangrina
aniiogia quadam rcfpondcant , inmcdio i<' i ' ncn Dci b*- ■
poni , vt:ad;ciuin dc vuiooc Ecclcriiium : . » ^ ^itiftijna: fid..
cum Chrifto& intcripfas.dcqueoppofita dhjnamibfumcicc Bthuic poftrcmx v-
t.Tim. •
»7-
t.to.
i.Cor.ii.j.
Gal. I. 6.
Kj^i ij-i». fcparationcficn qucat a nobis. Illafunt
Ac/w.io. if • Yjrbuni & vcrbo adncxa figna vifibili;i.
I. quibas Chiiftuscum Hcclcfiafua commu-
il«m.io.iO>Qicac.'Sc fidci culiufquc pr.-fcllio 4: cba-
ij. ritatispci cxtcroa opcia cxcrciuum , qui-
loAn.J}- ij. btis Lcclcfiaquxuis luamcum Chrifto &
cumaliaEcclcfia vnioncm& communio-
ncm tcftaiut. Cui fua opponitui lcparatio,
conliftcnsinco, vtChriftus caniclabrum
fuumaufcrat,& EcclcUx iotci lc fidci pro-
fclfioncvarient, charicatifq; rcquilitz mu-
Bia omittant,& odia cxcrccant.
VIII. Cxtcium quia Ecclcfix Dei &
ChiilU , ctiam qux a Prophctis flc Apofto-
lis,inftiiuia:funt , paulatim dcficcrc po(-
func.imoScdcfi viam.afidci
vcritatc,aculcuri . ^ .itc&apri-
ma fua c'j2titatc ; vel addcndoad dognr.ata
fi^cijadid quodcolitur, &ad modumri.
tufquc quibus V' ' ■ vcl dctrahcndo,
vcldcmqucrcc ;.i fcofuminuctten-
io»qttodcolicur, non vc fascft confiicran-
do.& ri Icgitimum cultus in sliam
ler i uiij.forraaiv. ^ .i.nutando .• & tamco a Dcofic
i.Rti. i<;.j. Chuftoadhucpro Ecclcfiis& popuIoDci
iRi£.i9» apoofcantur,ctiamiumquuinlthouam in
vitulis • ' ' '
Ez,f.so. lO. Uinfui I
G«y j.i i'3 gcacr3iuir I
('^ f..g. quum ad !.
^/•oc.i. J. bni '^ar, io-
C'«.jo.i' «^oam lalccm lccuadum cttciuam com-
nioni non mtous fua cx .iducrro rctprn
^ dct fcparatiot^quJmfuapriori iftj c'-
pofita. Icaquc cum dc ii:p.iracionc I;. . .
fiatum fcrmocft , dtligcaccr difpici de-
bcc , quidillud fitfccundum quod fcpa-
ratio fa^la cft.
IX. Iftis fic 9i»K*t prxmifiis adejur-
ftionis noftrz Hypothcfio veniamus >&
quidcn. . ^ - onditiones, qoasncctlTario
ilhEcc. . jucndas dtxtmus, qur mc-
ritodicipotciit fcccllioncm fccificab alia
Ecclcfia. Adptimam, qu.im vtpra*cccia-
ncara prirrequiri diximus.farcmur.- tccle-
fias qua; iam Rcfornutarom nomine fe
infigniuncantc illam Rcfoimatiopcm cum
Rorr.ana Tnumtuiirc, cumvjuc ca commu-
. oioncmfidcicultufquc.&ci aiitatis otfi-
I cium habuiflc : imo vcro parrem illius»
j prout,Thcfir a nobts definicacft.fuiirci^'^'' ^ 8.
fed duo cxprcflc & diftinflc addimus '•^'"■■»^•1
i.vnioacm& communioncm illjra fuifle^J '7-
vcioccr pares,collaccralcs ,for(7tcs.mem*
|)ra:no vc inccrinfcriorcs& fupcnorcm, fi-
lios & marrcm , mcmbra & capuc ; hoccft.
VI iu Scholis Philoiophicis loquuocur. re-
lationcm lotcr illas fuiflc arquipatantix, in
qua vnum rclatotum non magis funda-
mcutum cft . qaam altciuni ; idcoquc pa-
! remfuiflevciinqucobligationem. quam- Extr*,lii
Romaous fcdcDS inCa^r/Aj.
, c. 1 vocat & Rot?uecrt"c
1 d: loam m..trcm & ca-
puc cciiquaruni bccicfiaiumcllc aflirmat.
Ii i i.Vaio^
1
lU
2St lACOB!
X. Vrioncm& communioncm illam par-
tiin fcciindumca , qux Dci& Chiifti c-
ranr,fiiiHc,pattim(ccuD<lum ca,<juxdcfe-
Aioni^iquam i^polloIusvCQCUiamprXili-
* T//f/'i 3c>t-t)icuutcoimfiliuspcrHiuonis fcfTurus
' inTcnipIo Dti. Quatcr»uscrgo vcrz fidci
dodbioa in il!isronab.ic,qujtenusDcus& |
CbtiflascotcbaotuijcchaiinitisoBicialc-
gitiir^ .bantur, vna fiicrunt Chri-
^pc.i. ic itj j, tolcrantis & ad pocni-
tcotiam iauitnnns Eccicfia.-quatcaus ve-
ru fidcs variis additanicDti$,diAortisiatcr-
prctamcntis fuit lurerpulau, cultusdiui-
on&pci varias Idoiolatnas & fupciAitio-
ncsdcptauatus, & figna bcncuolcntix io
j((tcc. 1. 14. £ommunirationcpartiumldolis immola-
taium ciIubitatucruDt 1 catcnusvnioncm
fcvundum Spititum defccflioais & com-
muntoncm ii)iquitatisfu!irc.
X. Ad fcpaiationcm vcro ipfam Refot-
maiatum F.ccleiiaiumi Somina quod at-
tiDtt.dc iita bipaititotratlandum crit, pro-
ptcrea quodfcparatio Ecclcna> um tum fi-
deicaltulquc , tumchaiicjtisrcfpc<flu ficti
folct,quemadmodum aon^a vidiinus, qux
fcparacinnes coufquc diflindla: habcDtui
abiplii Ecilcfiis, vt qux fccuodum fiJcm
& cuttumfepaTatacft,H rccica& Idolo-
latrtca , quz fccundum charitatcm . fchif-
matic.i dicaiur. Trior itaquc quxflionis
parscr t : An Ecclefiz j qux Rcrormacx
ounc dicuotur.ab Ecclcfia Romanafccun-
Jum fidcm & cultum fcccffioncm fccctiut.
Ad quam, tcfpc^u ad fccuodam conditio-
Bcmhabit» 1 tcfpondemus.-fatcti oos fc-
ceflionemfaflam cfTercfpcdu fidci& cul-
tu$. TcllaturcDim r«s ipfadifFcitc multis
4ogmaiibiiS ad Hdcm pcrtiococibus, dif-
£:tre& cultu diuioo. At ncganr Refoiroa-
IX fc differtc a. Romana fccundumarcicu-
losfidci quos cx tradirionc adhucbabcc
Apuftolica, aut lciundum cuttiim qucm
diuinitus pixicriptumadhuc vfuipac Ro-
ffiaoa Ecclcna.- quod brcui:i.i fic piobat.
2. cnim prxtetquam quod vctbum Dei
Dormam voicam vcucati^ltatui^, ctiam
arttcutos lymbolo Apoflolorum cuatcn-
tos. prout i quatuorpnmis vDiuctf.t]ibus
Cejiciiiis fuat csplicau; iavcto 3c.rc£io
ARMINII
fcnfu approbarc .- quio &: illa. qux Ecdcfur
ptifcaaducrfus Pcfagium v-licicuit,ccrta&
racafc Iiabcrc profitctur. t. Qina Dcura
& Chrillum in Spititu& veticatc colic co
modo , iifquctinbus^qui vcibo Dcifuoc
prxfciipti : Scparationcm crgo fa^ftam ef-
fc fatctur in iis , qux Romana Ecdcfia ooA
vt EccIefiaCbrilti,fed vcRomaDa& Poo.
tificia habct, io iis vcto qux Chnfli haber,
niancce votcmcm.
XI. Adtertiam condiciooemquod ar-
tinct, ncgaocReformatx fcpriorcs fccilfc
fcccnioDcm .' quod vt commode iotclligi
poflitjquumfcparafiocoofillatiD vatiatio-
Dc fidci & culcus . initium illud variatioois ^
duplicitcf Lumt pollcdicunt. Vclatcmpo- ^
re Apoflolis viciuo , quin & in Apolloio-
lum tcmpora incidcoie, quum myflcrium
«>«i<(M,boc cfl iniquicatit, vclpotiuscx-
legitatis ( dctut veoia vcrbo fignificjotio-
ri ^pcragicocpit, quod myicciium poUca
reuclatum, & quxcxlrgitas pofica io a-
ptrtum ptodu^a c\\ jbhomiiie pcccuti ic
nIiupcrditioois,quicoipfu a *t»f*Q>' &iic-
uolatus dicitut : Huoc Rcfumiatx Pooti-
ficcm Romanum eiib dtcunt. Vcla tcmpo'
ribus Wiclcfi.Huffi , Luthcti.Mclanchto-
nis, Zuit glii , Occolampadii.Buecri.Cal-
uioi,quum mulci cacushomioom vanis in
locis huropxaPoocificcRomanoprimum
ctamindcpalam difccdcre ccrperunt. Ab
illopriore panfto dicunt Rcformatx dc-
fcvlionis & fcccffionisioicium facieodunt
cfl'c,&fcv>na cumRamana modctna de-
fciilioois a fyncentacefidct Apoflolicx 9c.
Romanx , quam lu Rumana Eccicfia fui
tcmporis commcndat Apoflolus . & a cul-
tusdiuiDiintcg{itace,rcasfuil]'cfatcDcur&
dolcot. Abaiccro defcciioois&fcccifioois
I initium facicodum cflc dicuot I'oucificii,.
nullius dctcilioois lulpa fc tcDcti aifir-
mantcs.
XII. Hic cfl cardo totius coDtrouct-
[ fix.hicc-" figcodus. Si vcrcllatuuac
' Rcfoin .<:hoois ioitium.ium ilia-
rum a Romaoa modcroa fcparacio ,000 cfl
ab Erclcfi.1 Chtifli fcccnlo.lcd lirparaiionis
antc.i fidx termious , 3c ad vcram puram»'
, q^c &vic£nj culcumqucDcilyaccium,iioc-
tSt
.-8.
i
DISPVTATIO
•ft.aclC|cum & ChriAum. Ecclenamquc
primitioBb & vcre Apoliolicam>tmo &: ad
Romanam aoiiquam pura puu rccrcfTio
& conueino. Sin cootra iniciumdcrcc^jo-
oisrc^cIUcuitur a Ponti&ciis,cum vccc
rcccfHonem feceruntRcformacxaRomj-
na Ecclefu. Sc ca cjuidcm . quaefaaif^cnus io
fjnccritatc Religioais Chviftianac- pcifti-
rcciC.Hxcaucem.coQtroueiru cll cius na-
curae^ vt quum difctimcn coofiflat io co
potiinmum quod Romatu addidillc vctis
faira,Rcformatx vctis dccraxiirc dicaniur
ab aduerfanaf arce , Romaoz t.inquam af-
fiimaQCtilla vcra ciTc.quzaddidiffe dcfuo
«iici:ur,pcobacio incumbac; Qkramqujm
Rcfortnacx probandi pacccs non dctugi-
ancimodo cx purisputisScnpcuris rema-
giScdccidt pcrrniccjc Romana : Quod
qu)a non conccdic Komana, (cd aliud vcr-
bum Dci uon fcriptu producir, cccc rurfus
pcobaodinccc(riMtcin (ibiimponit , cum
quod fic al quod Dci vcibum non f^ti-
ptqm , cum nlud ipfura, quod profji c.vcc-
* bum Dci cflc.
XI IL Dicunt dcniquc Reformacx,
quod quarca coodicio liabct, fc non volcu
tcsihuccll noQ propno loAiuflu, mocu,
aiiirTio, fed xgrc 8c dulcoret difccnillV,
«atifamqae io Dcum & culpjm in ipLm
Romauani Ecclciiam , (cu pnus in Ruma-
oafliCuuam&Pbouficcm', tndr o£ccle-
(iamRom.inam quaccaus PoDtificcm &
jlpoc.xi. 4*. Cutiam Romaoam audic, & illisadfcrut-
iJoM.j. II. ciaquzuisf iqflocfl, coQiiciunc.lo Ueum:
quiaille iu/Iit vc fuuspopuius c Babylone
mattefornicacionuni cxitec , 8c ab Idolis
iibicauctct.Ia Romanam (lueCuriam Huc
Ecclefiam.qux criplici raiione proccilan-
tesEccicfla»afcabcgic I. Mixciooc vcne-
oilccifwii in poculum Rcligionis , >ndc
dogmataadfidcm£cculcum Dci percincn»
tia propinabar : quac iuD^um habcbar
duplcx mandatum , tumprohibitiuam. nc
quiscxpuns putisfuntibus Iliaclis huuti-
rct de aquis .Sjltiacoris ; lum przccptiuum.
vtoitmcscx iflo- p ' omioaiioBum
if.if. j^jj^pj-p^f. j Exoii.ii.uij.u icienc ic ■Aua-'
^''■'7 thcmjcifmis.pcrtllam , afui commaoioQc
cxcluficpct lilosjdiiii omaibus dcuouic>
PVBLICA XXII. 155
fuoramque ratcllitum rabici lo prxdam Sc
oeccm cxpofuit, quotquot ex poculo ftc
mixto lcchalc vtrus bibcrc dcctc^laccnr.
T^ranoidc & vatiis pcrfccucionibus
ooo modo inllicucis,fcd& cxcrcitis aducr-
fus eos.qui confctencias fuas in^uinacc
curpi illaabomioactooe nollcnc.QiiainTC-
ro doivoccc & xgrc difccflciinc , vcl potius
abigi fcpaflx ftncidicuotfc tiibus manifc-
ftiiUmisiodiciis dcclaraflc. i. Sctiis mo-
nitis fcripta & viua vo£c propofttis,quibus
aecclfitatemRcformatioQis, eiufquc mo-
dum Sc medium Coocilium liberum dc-
mooflraruut. i. Prccibus& fapplicacio-
nibus.quibus conaeittUtli*ciu(modi ilsgi-
laiunt vcl hoc (aJtcm HnifVccommuni flu-
dio difqan'erctur,aa noo aliquid abufuuro
& coriupnonisin Ecclcfiam irrepfcntcor-
rigcndum.vbt comprrtum eflct.j.Diutur-
nj paticncia , qua Tyrannidis omncgcnus
iolevfurpacx colcrarunc Quibus omni-
busnihil impccrjcnm cUaliud , quamvc
conupcclx Sc abufus auchoritatc plcnatia
Ponuficis& Cunx Romanx conflabili-
ccntui.
XIV. Ut haiHcnusdc fcparationc (e*
cun>Ium tidcm & culium. Sccundum t ha-
ntJiem vc o m llo modo fcccfnoncm fe
fcciflc a Rumana Ecclcfia dicuuc Rcfor-
mat» : Cuiu» iclVcm in confcientns iuis
Chrifluminuocanr , & his flgnisfb illud
hjdicnuscondoccfccifle cxiftimant i Do-
diinafuatum viua-vocctum fctiptistoti
mundocxpofita , qux ctrorcs Romaox
E .ctcfixcz vccbo Dci dctcguoi& popa-
losincrtorc verfantcs ad cooucrfioocm
folicitaot. t. Ptccibas &gcmiiibus, qui-
bus diuioam Maicfhtcm folicitarc oon
dcfitiuQC , vc mtfctum populum fuumab
Antichnflidcceptionc 8c Tyrannidc libc-
ratum, filio fuo lefu Chtilio in folidum
fubiiciat. j. Amica&IeoicoDaerfattone,
qua mul^ io locis ctiamvbi rcrum po-
tiuntur.crga Pontifii-ix Rcli^ioni addi-
dlovvtuotur , dumocc vimillotumcon-
(cientiis infcrunt , ncc minis ad vlhus fidci
prDfcflioncm cultufuc excrcitiura adi-
f' unt.fed fi Jcm cultumque , qucm mens il-
orumappcobatiDcOipnuanm (al^pn.ad-
li 3 fcric
a54 lACOBI
"fcrtc permictunt U) o vtci. ^ • -•i •'■^ '^'•'i '
(uali. TcHxtcfi & Idoiol-i-
homincsccijm bicieeuadum corporaUl-
Ui.indicm Domini *r * rol-
Cnt .' impcJuncQtumpi. . - i-
cuum. htomioum<}iic adaudicDdjt.
matorum roncioocs pciinulff .u-
v , ■■ Milrto, fitfadiTiiniftrji; , i. .. ..it,vt
cli urticiacflctjucatcuinci.Qaxfc-
. ueriusunu&£ciuusiarci'uorquc com^ue-
tuntur paciataPoDtifjcii . illa aui pct tu-
multumliccoiiami|uc militarcm, quotum
ipTi plcrumquc au^lorcs partim merito
pattim cxcniplo przccdaiico fucrunt : aut
ptuptcr dcli»ia io ftatum Rcipublicx com-
uuUa , noa prof tcrRcIigioacm, dicunt lU
lu illata cflc.Coocludimus ergo Rcfonna-
us EcclcHas aRomana ncc quoad Hdem
9c cultum , ncc quoad charitatcm.fccclUo-
ncm fcciflc , quatcnus Roroana aliquid
Cbrifti babct .• quatcau> vero a Chiillo
aducifacfl,dclcpatatioiicgaudcut&: glo-
xiaotur.
XV. Reftai propofiti noftri pars altc-
ra,quz fic habct : Eccli-has Rcfoimatas rc-
ficfacctc quodlidci cultufqi djuini com-
inuuioHcmcum Romanahabcrc Sc profi-
cciidctrcftant .• quodcx antcccdcntibus
quidcgcncratim colliei potcft. athicfpc-
ciahus dcdm.codum clt, vt tonllct quibus
poiiflimuraio rcbusfidcicuUufqHc diuini
vonupttla apud Romanam Eccldi.im co
Cftat cx RcfoiiiJataium fcntcrttia. Tnplcx
kuius dctrcdAtioois caufacflM. vaiix ha:-
rcfcs.t.multiplci Idolobtiia. j. iinmjnis
Tyrannis,abEcclcfia Romaoa approbatx
& ffurpatjc.Dchxxclibusprimum.fcdbrc-
uitcr ,<^uia omncs enumerarc prohxioris
cflct opcrar. Prima , caquc noti m articu-
lumaliqucmfcdin ipfumprmcipjura fidci
impiii£jcn$,qua flatuitui:.- Aliud cfle vcr.
bum Uci prxccf id quodvctc: is & noui
Tcftamenti Canonicis libiisct^onligoa-
tum . ciuldcmcum illoadvcf^flabiljcu-
dum & falfa coufutandum poicftjcis & nc.
ccllitatis. cuiadditui :i DcifccuB-
Uumfcnfumlan^^z II, clcfiz. i.Ro-
maoMriuccUigcodumcflc. Scnfusautcm il-
L cft,jnemRomaDa£cclciia Ycrhouda-
ARMINII
' : acrc4t vuIgata.Confc/nonil^.Ca-
.:nis,Caoouii}us, pizfcoti i^Pnfitari
vcl Lcntcatt^ pro lempore currcnti accom-
motij' -.«Scpoiro uutacft.
.....iliuuuip . , ,;numcli
fundamcotum direAcupporitum primo
rcgoj Chiifti dcftunmo-
ta vcri:as& [ c - -w.uxProphcti-
cis uriinum,iudc A'.<oftoluisicitptis cora-
prcncoix.
XVI. Awi;«.c ic .iu iuiic [^'roximc lizrc-
fisalia. & ipljptiucipio tidci aducifi , qua
PontifcxRonuaus totius iu^crris ElcIc-
lixpiiuccpStCaput, fpoofus,voiucrlaiisK-
ptfcopus, 2c l'jftor con/htuitur : qui o-
inncm fcicotiam vcritatts infcrioiopcdo-
ris lui potlidct, pcrpctuam habct !i»pm:us
fan^i Jlliftcotijin , tta vt crratc in piz-
(cnbciiiio , quA tidcm CHcculcum diuioura
ccfocciQUut , noo polUt : jqui fpuituahs iUc
hoinocftiqui •mncs&omoia ludicar, i-
plc a ncmioc ludicaudus , cui omncs C^iri»
ui Hdclcs dcncccnuacc ijlutis fubcfle o-
portet,cuius dccictis& ptzceptis, oonfe-
cus quam ipfuis Dci & Chtiftt , liinphci li-
dc&czca obcdicntia allcauti& obfcqui
qucmquc Cbriftiaoum dccct. Ethoc cft
altctum tcgni Anttchtdbani fundamco-
tum , cr adurtlo oppolituinfuodamcnio
regoi Chtifti fccundcquodDcuspofuit*
quum ChnftwKn filium (uum Rcgcm,5poa
fum.Caput, Patlotcim l'iiacipcni, & vm-
cuin MaPiltiuui Eccldiz tux couftiiucrcc
X V IX Paiticubrcs & ahcui articulo
Hdei coutraucoicntcs. jut circa gratiam
Dci oobis iu Ch: t(to fjcljm, aut cucj no-
llrum crga Dcum 6c Chnllum oHlcium
vet(antur.
Qur c 1 funt, aut lo ii-l'um
Chiiltun' ciuin, autio bcncti-
cia.autir. uatu tmpioguat. lo
ChriiVumipiuiu. l'aais&: Viai io corpus
c:us& lioguiucm ttaolubftautijtio , cui
ocxacft ciufdemin niuitis locis prztcoti.a
la officiumracccdotalcquoad oblatiooem
imprimis • . o um.ci-
dcra tunii. . , ,i ... . . icum, la
quo Hxrelium cft cumulus. i.quod cur-
pus Si faoguis Domtui iftic ofksji ^cutt-
DISPVTATIO
(aiiDHiciificiufn. i.vcie &propriepropi-
fiatoriam. j incrucncum tameoipro pccca-
cts j pa:uis&' ' "ooibus I oon modo
yiuorumfcd U .y..-oram : cui adhjeict
Tclfubllccoitnr purgatorium &. (jaicquid
illi aixumcfl. 4. quoridic dccies ccotics
niillics. f rx : lorc homine pcccacorc.
<.qui fuis ilhgratiamacceptacto-
Dis apud Dcum concihat. Quoad laterccf-
fioncm,qii ^ Vniflidc-
moitui,in.. i- . .cscon-
&i(uuntur,aui non modopiccibus fuis^fcd
&merico aitquid impcttcot. lu regiut»
munus pcccaitK,quum lidcm ctiam dilpeo-
Kitorcs Sc datorcs bonoriim e(rc cccdun-
rur. lii bencHcia impiagicur tum mlliHca-
tionis cum fandificaiiouii.In illam.quum
£dci& opciibus nmul citbuicur, quut-
iuinfjciunc tlLi.-quodbuoaopcra (audlo-
rum diuinz lcgi pro ilacu huius vitz plcuc
lacisfjciunc, vicamartctnam vcte piomc-
re3ncur,l.itisft^o>ia fiur pro pcciu ccmpo-
xah,pro omoi pccaa , pro ccatu ipfo & pcc-
cacorumexptacoiia.- Imo vcro&nonoui
iotumeoulquc fupciciog.itotia, vc quum
plusprxflenr quamcencantuc, aiiis adla-
Uiccmfioc tneticoiia.' quod dcniquc bo-
miocs quu" ( ' rjcicndo pat untur pro
pcccatis.C cfu qui pro pcccacisia-
cisfecir.conformcsfiaac. In fao^iHcatio-
Bcm,quum homini naturali cttra graciam
Dci , opcra prjtparacoria , qux Ucogracv
luoc 5c cx congruo maiorum dooorum
:ia , ctibuunc.I. tc
ii.^ !MlIa muItiphi..i....o, . iLim
va. raoicncisinquinando i CccQam
«Itcta patcemutilaado &inpriuacam miC-
&mtTanfmucaado. QjUJt in oHicium no-
fttuinciga Dcum & Chririum impioguac.
qivum cuhum diuinum pocillinium icfpi-
cianc.&: ' ,yi hj.
bcaaC , i ^ .. ^ ...
fcrcnCUf.
XVlII. Sccundam rauiam eilc dixi-
0111«^ ' ' ! ' ' ' luxinRo-
ma; . . . . . nigcnciis
aducrtus prtmum pixccpcum, c]uum coh-
fur.adoiatur , f ridum
sencfl i cumfcc . .^. ^ .... ..i;u>;ius fe-
cuaduio przccpcum^quum ininiagiac co*
PVBLICA XXII. 1^7
Iicar> /iuc colcndum, (iucoon coleodum
fic. Piimi gcociis Idololactiam commirtic
cum aoimacis & inanimatis rcbus,.^ngeli$>
Maua virginc , & fandtis dcmoituis.tcm-
plaii$fuodando,aharia crigcndo , culcus
ccitos.cuhuumquc iitus, Sc collcgia viro-
lumfic mulicium pcrquos, fcflofquc dics
quibusobcantur.infhtucndo, in neceflica-
tibus inuocaodo, dona Sc facri&cia ofTc-
rcndo,co$prouiuciis,vrbtbu5)pjgis,vicis,
domibusjccrtoium donorum difpcnQtio-
ai,moibotum curacioni, malorum abla-
ciooi. imo & immifliooi przficicndo, dc-
niqucpcrnomco illornm iaraodo. Quin
& cumipro PoncificcRomano.ticulos.po-
cci^accm . aiflus , Chriflolijli conucoicD*
tcs.ipli tiibuendo&; abipfo,eaquxChri-
fi< & !iptritusciusfuntpctcndo. Cum lua-
oimatisCiutc & I*iocDomiQt,cufnicIi-
quus Saudorum (iue vctis. fiuc falfis & fi-
ctis Secuodi gcociisldoloiatriacd.quunv
Dciim, Chtiflum , Angdos, Maium&
Sanclos ichquos iq imagiuccoluot,ipfaf-
quc imagiocs honorc &cultu piofequun-
tuijVclUbus , auio , aigcoto,gcmmisor-
naudo,io ccmphs cdiiiorc loco & fupcr
altaiia coilocaudo , humciis pcr plarcas
circunitcrcodo.capitaapcricudo, oicubn •
dotgcnua flcclcodo ; dcniq, cifdcm vcl
faltcm ad cas, canquam ibi prxreucius Nii-
mco fii.inuocaado.DidiDciioacsculcusin
>«r(Mo(«.0'»A».'c(«',vsrig^» ah'«m , poccAacis ia
fupcriorcm & fuboidinacam lcu mintAe*
lialcm, imagioarionis incam,quaqaida-
hcui vc Dco & Chiiflo,& qua non vc Dco
& Chrifto piarftacui. iinagioisfic ici %u-
racx -, &c do^ma ctanfubAanciauoais : cucn
figmcnucUc di<,imus,maxinTC culcoium
paici vcl non inccllci^a , vcl cum coluoc»
uon cogicaca.tumpcoceflationcs coocine-
ic,q factis i' rcfoU
t rilathcfi ^ . v. .jui..-x t u 1 ........ li. ilima.
\ l X. Tcttia caufacll Ty laonis, quam
Koman: Ecclirfia iducrfus illos, qui lAis
H-jetci.busanrcotiii 6c Idololatiias appio»
baic , pcr f oafcicntiam non roiuciunt, v-
futpauit,& quaindm rontinccm Roroa-
ou ciuTqi cuiiaaudtcc.vfurpacuracfl.Taoci
fcclcnsicatu quia obfttingcrc fc vcrcncur
Kcfotmat^ttc faoguis tot nullcraa<floiu 8c
£dc>
±^6
lACOBl ARMINII
fidclium Cbiifli niKryrumiauiccilificaii
fuac fermoacm Dommi , k liotas fuas ia
faDguinc Agnilaucruati ruperipfas vcniar.
lidciculturquc comniaiiioacm cum Ro-
maaaprofitcti mcrico dctrc^uc. Nam
prxccrqujm quodprofcfno illa fjtisapcr-
cam I'- ^ "noois illius approbationcm
habtu. c , ( prxfcrtim proicflationc
outla pixmtilaiquam ipfamPootifcx nun-
?uaro admitrcrcc } criam ipfa Du(fliina
oacificia, cumpopuli odflipulJtioncco-
rumquos prohxrcticis habcc pcrbrachiu
fccularc puuitioncm flabtlit -' adco vt
poUtieorum & rcpidotum , imo Sc A-
.chcorum oominc ioFamcncur , quicz-
teraPoncificixDo^riuxaddifli. mu zclo
iahzrcticos oonfcruntur Qnod viinam
RcgcSjPrincipcs, & Rcfpublicx fetio con^
&dcteac, vc hac Gtltcm parrc proteflcotur
fca commuoioac Pootincis.CurixqueRo
manxdikcdctc Acccditquodiila iplaTy-
ranais iadiciimaoircili ioHar c(l , quod
Puotifcx Romanus fit prauus tilc fcruus.
quiDomioo iuxcaipftus meorem tatdaa-
ce , bacchaii , tncbiiaii , & coofccuos fuos
vctbcrare capir.
THESIS XXIII.
Idololairin.
Rfjf.lAPHETO VlGERIO.
I. r Vmmus diabolicxpcrueifitatis fco>
i^pus fcmper futt atquc cttamoum cfl*
ircipfc caoquam Diabolus pro Numioc ha-
bcacui & colacur, quo aibil ia Dcumve-
cumcfl cuocumcliofius ; vct vc omniou-
roiois cogitaciooc &: [ncocione fublaca me-
tiatJtiTnt obtiticac. & fublatacoofcicocia,
la omoc gcous Hjs^itiorum fcraotui hotr.i-
txtd.tO.}' nes Vetumquum idipfumpropcer pcnttus
^.f. i ' it; hamanismcotibusaumiuis, &
»^ ., ic.ii boai.aocton-^' P^ccxc ocquircc,
acfcirecDcum vcrur. proDcoha-
bcri & coli vcile.idquelioc imagin«, cona<
tuseflpcifuadcrc homioibus, vc figmeo-
tiUD atiquod fui ccicbti vct crca(uram
DtHt. } }.
x.CDr.ie.
t9.
qaampiam pro Deo babacac&colcreof,
(aiccm vc vcrumDeam io imagine cole-
tcot. Qui cooatus illi fclicitci oiim fuccd-
fit.Sc vtinamhoc tcmporc touciltscilct, vc
aosfctcndi taoquamcaufa , qutd Idolola-
tiia lic&: qualis olimapud Iu>ixos &: Gco-
iilcs obciauctic , difquircre poflonius cttra
vlUmmoaclx& cjutclx curam. Vctum
quum illa ,p[oh dolot l ia ipfo orbc C hri-
Itianolaagc lirequc domioctur. nospau-
cishifcc tbcfibusturn fctcodi . tumcium
caucndi 6c dciiorcandi caufa , dc cadcm.
cum booo Dco {<crcra(fljbimu$.
II. Ab Ec^mo itaque vocis incipiea-
ccs,dtctm|is M^Aorgcncracim figotficarc
limuljchrum& imagiaem quamutSi fiuc
illjm mcns conccpcitr , iiuc maous
ciKoxcric > caei rei oon cxiilcncis, 'Exoij.o.^.
qujm verecxiAeotts. Ex vfu veroScri-.^^7,4i.
pturx& iacroiumfignificjt.l. ImjgiQC«npy?ii yTii.
Numint , fiuc vcrofiucfal(o.repixlcouo-i./<?4ff.f.xi*
do& hooorandoaffidam. .II OmocNu i.Cor.t.^.
rocu fjKum, fiueilludiitpurumputumce- x.Tho.x.f.
rcbttliumanifigmcotum . fiuc cesaliqua Co/^^j. f.
cxtiU-QS tntcc GicacutasDci: &flc vera.i'c-.I7(M/.£.ij*
cuodum abfolutam cin-miam, quia cil ali-
quidi fjl!j quoad tclatiuam , quij noocfl
Numcn, quodcamco cfrefiDgicur, &pro
quo habccur A«rf ii/m» , Jiabcre gcocrali .
aotionccflfcruire .fiimulari njy Hcbiai
cc. AciaSctiptura &apud EccIciiaQicos
MaU.6.
fccipcorcs vfmpaturpropttedccultu fic fer- , \ '
uitiorelipiofb; qualia luar,amotcm.ho- /^^'^*
norcm,ttmorem dtutnum cxhibctc, rpcro ' ,
o CJ II • DtHU 6. ic.
& hduciamcollocaie , louocarc 2cproac- '
cepcis beocficiis graciasagcrc, iuilis fioc
czcepcioac obcdtre» per auroeo cius
iurare.
III. Idololatria icaquc, quod ad vo £/4.11.8.
cem , cilldoli fetuitu$, quodadrcro, cHGaI 4 t.
quando culcus diuinusalii qoaawcio Deo£-V0.jj. 4. 1.
cxhibctur: fiuctdfiar pct cuoocum meo-
citiadicium,quoqiiod Deus noo efl; pro
Doohabecur, fiucfijcfolaculcus ifliuscj-
lispcxflacioac,quamquam qui illum cx-
htbccoorictd Dcumaoa cire, & proccflc-
curfcidpro Dco oon habcrc, quum pro- Phi^ { ly-
ccflatjolit coocraria fa^o. fiutncichoc.qjCij/o^ j. y.
aooiulloium Dcus vcaccr circ dicuur,
Aoaritia
DISPVTATIO PVBLICA XXIII.
M7
to.
irr. 1.17
4f.
i.C«rJ0.7.
Auariti* .Idololacria, & Auari Idololatrr
appclUntur.Taotum vcro abcft, vtilb o-
pinio fcu fcicntia , qua id pro Dco non ha-
i.Cor.io.i^.bcr.abldoloIatriacxcufct cum cjuiaJorar,
genuflcdticiuuocat, vt pociusquiamuo-
catjadoratjgCBuflcdlit , id dicatur pto Dco
habcrc , quod fccundum fuam opiuioucm
non habctpro Dco. Hc li^uocx cuius vna
partcfocumicfuinumcakfccir, ct alt.:'a
Daunj fccit, diccrc, libcra mc , qiu- Deus
mcus cs tu.itcm pater mcuscs cu: 6c lapidi,
tu mcgcouUki.
IV. Idololatria porro cft duplcx. i. gc-
ucrts, quandoidquodDcusnoncll , pio
Dco habctur 8t colitur. 1. quando ui quod
pio Dco habccur, fiuc vcrc liuc falfo , mia-
giDC corporca cfFormatur & in imaginc vd
adimagincm coliiur. Illa prohibctur pn-
mo prxccpto,hiS vctbis. Non hMbebuDecs
mlios vel Deumalium cornmme, vdprAttr
mt. Hxc (ccundo prxccpto , Sonfactts tibi
vUamftmtlitudinem , rton inctiruAbu leeii,
. netjuecolese». Yudcapparct cciam alitc^ &
tripliciquidcm modo vanatamcoafidcra-
ri poflc Idololatriam. Primus moduscft.
quumvcrus Dcusin imaginc coliturialtct
ell quum fallu!, Dcus colitur ; tcrtius cx v-
troquemixcus , quum&Ifus Dcusiniraa-
nine coluui. Pnmusfccundo lcuior ci\,
luxta i i. ''■xbole:uf»it amlulare in pec-
catn / (' qui ichouam coluerat &
colcrc ducucrat lu Vitulis ) abitt ^ferutuit
ba.il,tn:in ' «.Tcrtius pclTimus,
dupliiico.. .cio,3c diuinitatisaf-
fiaxcuiooncompctit, acainmiljtx, cui
oon cft Hmilis: quo poftrcmo diccbat Var-
romctumnumiuis 3^1. : :^".'i-n &cirorcm
additum moitaUbus.
V. In prohibiciooc , oc alium Dcucq
prxtcrlcl ' ' .nt , vcitur s r.a
tubusvov. ...am Dcuni fij^
dum : voacllnnHaltcranttcuunaJprima
gcDcratim alium Dcum Hgnificati fccuada
cxtrancum.tcitiaalicnum & pcrcgrinum.
Q^ntvqn tm autcm voccsiflx non licfunc
i lOQ coiQcidantaliquando, 6c
jiuiii uon vcio yfur-
, . . . .. ...oucillarum , prout
. ^futpaotui , colligiiur alium
Dcumfub triplici difTcicntia concipi foC ^g^f .^^^^
fc. Autcnim ipfi cultorcs ptimi eum com-
mcnti funt : Aut a patribus fuis acccpciuntj j 5^^^ ^f;^
autabaliispopulisairumpfcront:quodpo- ,
l>rcinurafitvclaliquaucccfntate , dc qua n.4f.
Dauidconqucntur,quumdicit:Ex^*i//»»/ j[ i; i^.
n-.eneaiihtreamhireuitati lehoua. Jieendo
va^ie ^ferutUiii alm velaliems. Vcl luafio-
nc , qucmadmoduin inclihatum cft cor
Sjluiiioaisab vxoribusad colcndum Dcos
alicnosi vcl pura puta voluiicatis elcAio,
quaiitcr Amafias alfumpfit Dcos filiocuni
Scir,poftquam vcoifrctacxHcodo eos.In
gradiL>us illis Scriptura ftatuit difcrimco
m4ions& minorisdclidli. Cum cnim lc- i./vij o
roboamus fxpc accufctur , quod feccrit c?"4«>6.
pcccarc Ifraclcm & ad augcndum crimcn Detit.t t'^-
Idololacrix , dicantur Ifrael!t.r Dcum ad
zclum comouillc proprcr extrancos Dcos,
q^os noo oouetunt neque coluetuoc pa-
tics ipfotum ; apparct grauiuscflc pccca-
tum, Dcum fibi comminifci , qu.im accc-
ptumapatub.Dcumahuracolcrc.Quum- j,, ^ „ ,
que ad igoominiam Ichoux maximc fa- j,
ciar alienorum populorum Dcos ad cul-
tum allumcrc, quo ipfo& Diiiftilchoux
prxfcrri vidcDtur,& religioillorum popu-
lorumlcgilcbouxjidipfumlongc cft gra-
uillimum.
VI. lu prxfcriptionc fecundl pntccptf,
nc quod pro numinc habcrur in imaginc
colatur, ctiamfoIicitecauetScriptuca, oc
quodab humana mcntc inucniri pofTitef-
fiigium , aut latibulum. Matciiam cniin ^
quod attincc » vctuic nc ex auro , argcnto, ^r^ 4 4. i» .'
mctallorum prxftantilTimis , &proptcrca
ex vllo mctallo, vcl cx ligno auc lapidc fic- ^ ^
rcDC. Formam omncm prohibct, liue ima- 10 40
gorcferatrcmcxiftcntcm,tumCaclcftem, jjg^ , ,'
iiolcni, Luaam.Stcllas , tumtcrrcftrcm & jg
fubtcrratieam homincm.oiadiupcs, voJa-
cilc, pifccm , fcrpcntem ; fiuercm tJon cxi-
ftentcm, vcrura cx formis diucifis ab infa-
nahumani ccrcbri vanitatc cofDpoficam,
ncmpcfcmiuirumqi boucm , fcmiboucm-
qoe virum: Er,vc dcfinatinpifccm roulicr
fx>rmofafupcrB( " ' nincm /'-lO- J9 14
v ' ' :t , fiuci...: . . . ; ...u.ui.i , liucpct I . .Ii
.am , fiucperpicluram,quum dicic
Kk Toi-
2.0.
40.19
Exo. iO.i-
Ppi.ii.
«7.
JJ-
1. 17.
£x.8.ii.
1.
r.Rf^ 19. iS.
E/^f.io.
P/I1JIJ.8.
/fr.iof.
7*r«w. f .7.
/rr 10 8.14
X««f.i8.zi.
15« lACOBI ARMINII
^aiucrfc « nonfacics tibi vUamnmiiitudi- ritulislcroboami
QCm: ^ddita c.iulii,gcncrarim omncnvma •
tciijm > omncm ' ^ cfformaadi ci-
cluacotc. Sontr.i . . . .i/tu vllam t/nagr-
nim dt quo tocMM tfi Uboua ad voi in Horeb
eintdioigMt : Cauitt iittur diligtfitir nni-
mnl>Hi vtflritt ^e.
VII. Modum vcrocultus,& a(ibioncsad
illumpcrtmcotcs quodaitinct , viz quid-
quamcius czcogiiari, & Idolis , hoccd,
lumipfts falfisDiistum falforum , & vcri
Dci imagmibus , przriati potell , quod
^Scriptura nqu ditcrtc dicat Dco czofum
eirc. nc quis igaoraiio: fux prxicxcrc qaid
poirii. Nam honorcm & fcruituim onmc
illisadimic.qualitcrcumqucpixAari qucat
fiue tcmpla « cxceHa, lucos zdiBcando , al •
taria crigtndo, imAgincsfupcr aliariacol-
locaudo , liuc facrihcia otFcrcado > fuflitus
adoleodo , idolothyta edeodo , geaua flc-
dlcndo. ofculum figcDda, &humcris ^c-
flando. S(>cm quoque & fiduciamiaiilis
collocari prohibct,iuuocatioacm , prcccs,
gtatiarum adioaesad ea dirigi vetat.time
ci & pcr ca iurari non vuli , co quod xque
adopituiandum atquc ad nocandum funt
impotencij. obedieociam illis prxdaii non
pcrraittit) quia fculptile c(l do(flot menda *
cii& Tanitatis,& ialH dii calxpcacultori-
bus fuis poiluljDt , a quibus toraoatur.i
cre.n:a & iocccata , Dci & bominis ab-
horrcc.
VIII. Cxtcrtjm quia humaoum inge-
niumvaldc&prociiuc & idoncum cA ad
excogitaodum & iouenicndumexcufaho-
oes,imo & lu AificatioOcs in peccatis, prx-
(crtim lu pcccato Idololatnx : cui prztcz-
tusbonxiatentionis ad honoraodum nu-
raenidcofacilius pairocinetur> qaodcoo-
fcicocia 000 xquc arguat cultum, vcl falfo
oumini jnxlbtum, vcl vcroioimaginecx-
itibitum atquc cultus omitteodam omif-
Jtoncm, &p«ccatum aduerfus regulasx-
qui & boni , quodintcr homincs obtinct,
comm irainjopcrxprctiumciitquid dcco
iudicii Dcusfaciat,conlidcrarc,caiuj iudi-
<io fUre & cadcrc ao« oportct. Initium fiat
ab ca fpcci*, qua vcrum oumco in imagiuc
«9licar : vt Ichoua iA yuuJo Aaroois fL in
Hoc fuum iudicium •£xod.\x.A,.s
Deusvcrbo & fado fuo maoifcftamt , & x.a^^.ig.i.
vcrbopr; ' inis, quid lum dc
ij)fi cfto. ... ._,.iiis , tum dccultu prj^^
Icotiat. Eftormatiooem dicit cflctranlmu- J'„ , ' '
tationcm glorix locortupiibilts Dci lo li-
militudincm bouis comcdcotis hcrbam,
hon)inis,volucriumA^U3diupcdum, rcpti-
lium.Cultumvctopixftaii dicitnonDco. Exod.}t.}S.
qucm pet imagioem icprxfcntare voluc i.R'f-'iJ^-
ruut, udipfi Vitu!o& cf}ormarxIir.igini.
Sic coimiaquit./ircfrwn/ fibt vitHlum fuji-
Itm , adorarunr illi<m facnficaucrunt ti,
ErSicpb; imteriUosdttt
O^obtnUr..,.:^ . . . qua clccau-
lactuin imagincs iltas vocatduos autcos ^ .j,.
&aigcnteos,Dcosalios&cooflatilcs. lo- j^^g^.^^z^
dc vcrbocomminationis.quo vimli Aaro-
nicicultoribus& Icroboamo ciulquc po- ,^
ftciis czcidiura dcnuociat. Fadlo vcto noo r^^.j.ig.
modo iftam comminaiioncm •'"p'*""' /j,;;, j 4.
tum Ictoboamum , ciufquc poftc.iiatcm x-j 'xt.
cxcidcndo.tuinmulta ihaclitarum niillia^ **
occideodo^lird &aluhoinbili pccuaexcx-
cationis & in lcnfum rcprobum tiaditio-
ois>in (imilcs pcccatorcs auimaduerrcndo.
L\ Ethoceftiudicium Dci dc iila Ido-
lolattix fpccie , quxcommiititurcumio-
icuciunc colcndi Dcum , qui vcrcDcus
cft. Vidcamusqujni fcucrum fitaductfus
tllam,inquacolcndiiutdiocllin id,qund Detit.x9^7
vcrc DcusaoQclV, iQDcumaIium,Mo!o ^^'
chum.Baalim.Cbamofum.BjJpcor, &
m.lcs tallbs Dcos , quanu]u.im pro Diis
habitisafuiscultoiibus. Huius fui iudicii
ladiciaetiam vcibo & fafloedii Deus ma-
nifcftilTima , & vctbodcc! • ^ duo
maxinic iofignia. I. quoii .1. vjc in-
tcrprctatuidclcinootm Dci,detcifltoocin
a vcroDi:o . & '.t$ padltpeifidjm
pcr fpintualc adu cum ulio viro
dilTolucioDcm , Lciquc ipfius ad zclory-
piam ptouocacioocm. Alteruro, quod hoc
adultctium dicit committJ tum Dxmo-
nits & Diabolis : jic cnim c r'-- '
cctcbratiHimo cancicofuy : S..
••• :..!CS
dimoniunon Dto . Ditt qucs ncn noutrnnti pjal,%o6.
dc ViiUes : Sacri/cAHtrunt f
liof fufis DAmcniu : c u .r. f ; ■. ' : ■ • • ' ■ ,
luo
DISPVTATIO PVBLICA XXIII.
i.Ctfr.To.io fi.iDnrcfljcicbanr Molochopcr igncm.
^rncb.lty.6 Qiiibusfuccinir Apo/loIus:gtt<c mwoUni
Attg.iie f;«.^''w/fi,«.'»nD«,yciD.t»itf»iw immolant.Swic
;^ < j quuDxmonaiiquisiniflisfimulachnsb-
tir;)ucric : fiuc (juocl ida Ticra cz voluota-
rc &i pratfcnpro Oxinonum obiucrint , vcl
apctic .peroracula, rcfpooGi , &carmina
Tatum.vcl occulic pcr i jftituta mundi , id
eft, imp:orum, quotum Princcps , & intct
T.P«/.4.J. quos thronum Juum habcrc dicitut Sata-
1 Cjr.4.4. mj, Comminationcspocnarum, carumq?
jlfcc.z.i}. cxccutioncs pct totam iacram fcripturam
palfim dcfcribuntur.
X. lUa llc cx Scripturis explicaca f\ ad
AuTftitu ic i^f«r)t«<«<,qua' in ponrificia Ec-
clcda vfurpantut , appliccntur , clarcbit it-
lam duplicis (iipra didtx idololattix ct imi-
nc rcam tcncri. P i iotis rcam fc facit , co
quod pani in Euchariflia , Marix , Angclis
fic Sanitis dcmoiruiSjrcIiquiis crucis Chri-
fb & San£lorum. dcniqucrcbusconfccra-
tis,diuinum cuttum cxhibct : poftcnoris
quod Dcum, Chtiflum , crucemChnAi,
Mariam , Aogclos & Saniftos in imagine
colunr:qux fingula mooflrabimus,& cffu
gns.pcr qux.quum conflrkli tcnctut Ido
lolacrxicrcpctc conaotur, occlufls, coufit
iDabimus quambrcuifnme.
XI. Ecprimo dc Sacramcnro Euchari-
Ai£,cui a Catholica Ecclcfia Romana La
triz culruin.qui vcro Dco dcbccur, tn vc-
ticracionc adhibcri , &adoracioocm prz-
(lari , quamquam vc furoatur , a Chrifto lit
Sef.tj.lS. iQflicutum,dicit SynodusTridcnrina,altc-
ra partc nos libcrans: cui nos lubiuogimus,
altcra parccfufccpci muocris fungenccsiac
lacrixculcus Saciamcnro Eucharillix ad-
hiberincquitcicraldolobcriam : neinvfu
quidem tpfo Euchariflix,quia paois maocc
paois quoad fubflanciam fuam , ncquc
tiannuljflaotiacur in corpus Chrifli pcr
coufccrariouem. Nam Euchariilia (ic de-
(iocrercflefaciamctitum , dccuiusc^rcatia
ci\ re CTrcraacoo(larc:&Chriflt corpusde
uouo ciictncfpcrct,nihiIcoim potcflmu-
laii in id i|uod antca cxdittt. Mulio mious
j^f4/. ifi.ij. cxtravfun): quia crftlegitima confcctatto
I Cor. 10.16 vim lubcrct ttaiilVubitanttandi ,illcgitifna
0> II. ij. uinca craoQublUQtiaicocquitct: onmc c-
nim iusconfccrationis ab inftitucionc di-
uiuapchdcriconfccrarioaurcm adadoran-
dumnonadfumcndum.,cxtrafincm tullt-
utionis cftiitaquc tncificax: proprerca c5-
mittii Cathol. Ecckria Pontilicia Ido' ' ■
tiiam, quz Saciamcnto Euchariflix : .
cultum.qui vcro Dcodcbctur.adhibcr.
XII. IncultuqucmMaruc , Angelis &
Saniftis demortuis prxftaoc Po::ri(icii.Ido- t.Rp^.i ">. .
lolatriam abipUscommitridicimus «:du- x.Re^. tf.f.
pHci modo : qua adoraudo & qua inuo-
cando. Adotandoquidcm , quum omncs
&: fiagulosaltaribus, millis.fcnis, vigilni,
iciuniis, imaginibus , candclis , oblationi-
bus,fuf!itibusrori$,pcregrinationibus.ge-
nuflcxioDibus vcncrantur: qiixomoiaad
/.xTfiia» pcrtiocQt.&cuItum .iiuinum.fiue
vcruDco ex ipfius voluntatc , liue fallis
Dits ex hominu fupciflitionc cxhibitum.
Iquocando , quum adtllorum orationcs,
opem & auxihumf vt loquitur Synodus ^'/v
Tridcntina) coniiigiunr.quumquc pro ac- L°'"ijArd.
ccpnsbcncficiisgratiasillis.igunc. Adom-
tioQcs vcro illurum confugtunt , tanquam
Intcrceirorum,Mediatorum,Patronorum,
AduocatorumqMiintcrccdunt i. Alfccttt
pio , quo cupiuot vota prccantium ipfo»
implcri. X. Mcritisfuisglotiofis & fanaif-
fitnis, qux fufTragaotor iis,qui ipforum o-
rationcsliipphciptcccexpoicut. Ad opcni
vcro&auxilium illorum confngiunt tan-
quam ad auxiliatorcs , prxfciuatorcs , cu-
Aodcsgratix&glottx , hocclt bonorum
omnium laigirores.liberarorcs in nccefli-
rattbus.quos etiam appellanr viram, falu-
tcm,tutclam,ipcm,prxfidu, rcfugium , fo-
latium i imo vnicam fpcm tutum propu-
goaculum ; qui tituli fbli Dco & Chnfto
coiTipctuot,taDquamfummx exccllcotix,
fapieotix,bclicuolcatix& potcntixdeco-
ramenta. qaibus cxcogitaitillufltioianc- ^■/•^***^'
qucunt.vtcx fcripruris. manifirftuciV, vbi ^A^f-io.
ilh tituli Dco & Chtiflolcguturadfcripti, -^^'i-Xi.
quumliiramusinuocationis&adoratiouis
honosiplisaSanclibcxhibccur tr quam-
quam turpttudo iffius Idololacrix (it fa-
dillima,tamcn immancquan iuatut
rc<lditionc cauix, quam i(li ; - prx-
teoduf, quanihiliQDcum&: :cou-
K k 1 tume-
lACOBI ARMINII
turaeliofius fingi potcft.Io Dcum quidcm
GaL BieL «^icunt paticm calcftcmdimidium
in cMft milf.^^^'^^ dciiilfc bcarx virgini coclorum
lammjris.poirumfaluris 8c Dcum appel-
lautjcumcjue , quum lubcat iuflitiam &
mirciicordiam , illaribirercnta, bancvir-
gini marri cQAccffi(rc cxcrccndam,& pro-
Anhn.pKg. prcicaaforoiuftitixDci adforummifcri
cordizmariis cius ellc appctlauHam. lu
4.
Tf/.i; cMp^ Chriftum.eoquod dicunt, Chnftum non
folum aduocacum cdc , fcd & iudiccm
cunf^a difcunutum , ira quod nihil rcma-
oebir inilcum : proprcrca Dcum nobis
prouidilfc dcAduocarajquxmirts&fuauis
cfl,inquanihil iuucnitur afpcrum : qux
ctiam ^lla dc caufa appcllatur ihronus
Chri(li,in quo quieait.
XIlI. In rcliquiis crucis Chrin:i & San-
dorum vcncrandisldololarria fccomma-
culaic Pontificios, tuma^usadorarionis
lumiDvocationistUis prxdando , proba-
tur,paitimcx ipfoium confcllionc , par-
ttm cx ipfo cxcrcirio aduuin rcligioforum,
^^^^ quos ilhs cxhibcnc. Confcfnoncm cdic
^^* '1 noJus,quum dicit Sanflo-
. . ^ vcucrationcm & honorcm
ru..
.1 jjgbcfj, cafquc &ali3 lacra monumcnraa
fidclibus vtilitcr honorart , acque corum
op ■ ' ' rrandx caufafiinftorum mcmo-
jtnfar.i» ti.. nftra frcqucocan. Accedir Do-
"t.litC.f. - i^ot Angclicusqui omnia bcnedc Chrifto
fc ■ ' rcdirur. Ai- Chrifti
a^- . cin latiix clii. ^ ,l . . .. .m pro-
ptcrcontaklummembrotvm Cbrifticqux
c.iu(a Aiuonino Ibfficicnscft , vc nomodo
c:ux Chrifti ,fcd &: omniaciusadorcntur,
claui, lancca , vcftimcnra & facractiam ta*
bctoacula,qutbusaccinitHcclcna>ccccIi-
ruccmtuani ' - -nsDo-
iiplum dccla. ,quum
xcliqutastumcrucisChrifti , cum fando-
tr: ant, lintea-
ma-
goa poiitpa inproccflh :ia-
ium;i rionum caula infti-
tuiisici.^ " iis collocat,
dona lufpcndunr,
Ifciflaadas , ofculandas , gcnuScxiooc ad-
orandasoffcrunr, &adoraoc , ccreesante
illasacccndunr.thura ilhs adolcnt , ccmpla
ii alratia r "irum pixfcntiam confc-
crant,&. .raxftimanci fcftosdics
iisinfticuunr , miiras iu illarum honorcm
cclcbrauc, cum hac opinione quodfa<5^x
fuper alrari , in quarcliquix podtx fuuc,
(an^iorcs &cfl5caciorcsfunt:quod pcre-
grinationcs ad illas obcunc,tanquam amu-
lcta & prxfcruatiuagcftanr.xgrotisimpo-
ount,fudariafua,corolbs & aliaciusgcnc-
ris carumattadtufanAtHcant vc ctdcm H-
nifcruianr: quodgrariam & virrurcm di-
uinamillisincfrccxiliimanc . quam inuo-
cationibut&aliiscultibus apud illasqux-
runti vcunruriis adDiabolos malofq, fpi-
iirusfugandos,& omniafjciunr, qua:gcn-
tiles idolobtrixfuorum rcliquiisexhibuc-
runr. Quibus omnibnsacccflit curpillima
il!u(io,rcliquiatum fc. mulriplicatto &a-
licoarumlubftitutio. Vndc ^^^^^*^^^^' CMl.dtrtlia
rium , mHliorum corf^ora honcrnri intnra,
quorum animtc crtir.ar.iur in inferno.
XIV. Qujttani f^tccin-.cn parrim eiuf-
dcm Idololarnz , p«itim plufquam Gcoci-
lis fupciftitioois prxtcnc , cum in dcdica-
rtonibus & coufccurionibus rcmplorum,
altaiium , vafoium & ornamcnrorum ad
illapcrtincnrium , vtpotccrucis , cahcis,
pacinarum.liutcaminum, ftolarum . rhuri-
bulurum, icemin cunfccrationibus Ccrci
pafchalis»aquxluftialis, Salis. oleiChri-
iiratis, Can.p3narum,Ccrcarum puparu,
quosAgiios Dcivocanc, Cacmuciiorum
&(imilium rerumi cum interumliccoa-
fccraratum vfu : prccancurcnim inconfc-
crationibus vt DcusiUas tis graria , virru-
cc& pocentia inftiuat adcorporalia&fpi-
ritualia mala pcllcndum, & contraria bona
largicndumjiifquc vccalcin gr3Ciam& vir-
curcm habcnribus vtuntur, & culcum ic-
ligtofumprxftaat. Eiusici paucahzcpro-
fciimus indicia : quod vilirationibusccm-
plotum fic con(cc:.notmM pt i-nrum
icmiflionem adfcrtj fcruur. f .lis
cciam coufccrartonum lup-. confe-
cr.T- ' ■ ■ . ■ '
lutArtgtneri bumAncjit jeliditfii
i^crun*
Sef.tj.
li#SPVTATIO P
tferum profeStti ^ redtmptio »nimArum ,
iHttUcontrjtftua iaculMiHimtcornm. Sapra
aqua lulbali , iAa , Exorcix.o te CreaturA
Aque. -vt JiMs aqua exoreii,«ta,ad effugandam
tmnem potejiatem inimici^tpfumeradtca'
re (J» explamart •valeaf eum angelit fuii apo-
ftaticis.cre. la confccratioDc falis, ilb cft.
Exorciz.ote Creasurajalii,vi ejficiarufalex-
orcizjftum in falutcm credentium , vt fii o-
mnibu4 te fumentibmfanitM animt. fy* cor-
peris,(jf*c. Itcni, dignareDominehanccrea-
luram faiii benedicere df^fanHificare ,'vtfit
cmnibut fumentibm falmme/ttis Cf corporu
quiequid ex eo tantum vel adjperfumfue-
rit. careat omni immunditiatomntque impu-
gnatione /piritualu nequitia. Coafcciacis
vcro, quos vocant, AgnisDci.tribuuot,
quod omnc pcccacum frangunc & agunc,
\ c fanguis Cnrifti, & fccuodum iilam opi-
l^oncm vcuntur iifcicm rcbus , fpcm fidu-
ciamque in iis canquam ifla cali vi prxditis
collocantcs.
XV. Qiiod vcrofccundumldololatrix
gcnus in culcu imaginum committantcx
propriaipfoxumconfefnonc, confccratio-
nura formulis, & praxi quotidiana ipfo-
rom cuincitur. Confcffio cft ih Synodo
Ttidcatina cjux dicit , Imaghiei Chrifii,
Deipart virgintt aliorum fancJorum in
tcrr.plii prefertim habcndat <J« retinendaf ,
itfq:ie debitnm honorem ^ -xjcuer.tttonem
impartien.i.im,ita vrper imagtnei qiia* ofcu-
lamur o» coram quibm caput aperimm ijf
prorumbimui Chrifium adortmm, fanSos
qucrum iUt finiilitudinem gerunt , vencte-
mttTi Id quod fecundt Nicint. Synodideertti$
faneitum cfi. \'idi;ainuriftius Synodi adla
& apparcbit adorjizonenv & tnuocatio-
ocm inam (labiiicam , Idololacrijm puram
pu: AcccditThomas & docloium
cat ifcntinntcodcrT) cultiiafHcicn-
dj:. . .fS , quo proiotjpj coluntur,
qnx rcptztcntaQC. Formularconfccratio-
num idcm d;c!aranc. Sic coim M.ii ix ima-
go confccratur. SanRifica Dtut hanc fer-
inui.tt» beatt virginuvttimfideHbuifalu-
tiir repemferattonttr: .n
d ■ . ./i/ , nocentiactleriii: i r,
;tm quoque inundatto , ai,.
:/'t
VBLICA XXIII. i6i
btitorum commotio feu paganorum dtMsfiatit
adprt/entiam eim comprimantHr. ln C oor
fccrationc Imagiuis lo.Bapt. hxc fiiDC vcc-
ba : Sithtcimago Dimonum fanHatxpulfU,
Angtlorum aduocatio , fidelium prottSio ,
eiitfque ia hoc locovtgeat pottnttr inttrcejfio.
lu praxi quocidiana plctiq, a(flustumad-
orationis , cum inuocacionis prxflantur
imaginibus, quosaQtcaipfisSandlisczhi»
brri diximus , & plcrumq; illos ipfosaClus
cxliibcnt &Qdis ad imagincs iliotum vcl
in imaginibus, raro mcocis puro iotuitu
ipfos landos iafpicicndo , cum bac opi-
tiionc.quod iUc honor ad ip(a protorypa
pcrtincat, Sc proptcica prcccs ad illos fulx
citius faciliufquc cxaudiantar.
XVI. Ethoiccquidcm cultus,hxc fcr-
uitia , hofcc tuin adorationis tum muoca-
tionis ad\us fc facramento Eucharillix,
Manx, Angcli5,& Sandis dcmortui$,icli-
quiis, rcbuiquc confccratis, & imaginibus
iilis cxhibcrc non ncgant PontiHcii.Gtltcm
ncgarc uiH pci manitcflum mcndacium
noQ poA'uQt:Attamcn abldololattia fc cx-
culant obicntu quatundam cxccptionum>
& diiliQ^iooQm , quas cius valoris cHe
cxiftimanr, vc cofdcm aclus, qui ab aliis
pixftiti , Yctc Qiot Idololatnci,ab ipfis uti
mcnte lc animo patracos ab Idololatria
cximant. ExccpcioncshxfuQtiPrima.Se»
cundum criphccm cxccllcntiam,diuiQam,
humanam & mcdiam,t[ipl ccm cflc ho-
norcm : & hicdiilindioadfctrur A«(r/*<W»
ItsAtitti ic \jB-if^«>.*t'«< , cuiadnc<Jlipoccft
quod dicuoc, adtus plciofquc ad cultum
ifkum pcninentcs cfleanalogos. Sccuoda
cil cx iQtchciooc cotum qui cultus illos
cxhibcnc. Tcrtia cfl io dilviiminc iotcr-
ccflionis & datiunts > idcft> Mcdljtioois
qua fuDguQtur fan^i & qoa Chttf^us.
Qiiatta,ir, ' 1 ' • c imaginis&Idoli.
XVII. . ina membrafuoc.
Ad primum rcipnodctnQs, prinio,Sctiptu-
rasaliamadiui: .cacur,cx-
ccllcntiam noii ^ "■ luxcfl
fccundumfuQCtt<:ocs, ( caccs,
pcr quas crcatutx ; !ix ez
diuieo pixlciij': itr
Homiflcs quar ^[^Pfalii.i.6.
Kic } vcriaa-^*»*-»**'^^
Ij>h.6.j.6.
i.Rfg. 19.8.
M*ft. 9.10.
iGt lACORI
rcdaafar, Angcli vfqac mundi (incm.
£f propterca nullumcreaturxprzAiriim.
pri-fcr cnm qui iftis fnpcrioribus in liac
tcrra cxilU'nt«bus cxhibetur , &: quiHcm
Scriptura approbantCi ab IJololatria pu-
rum clfc. Sccuiido mcHiam ilhm ctccl-
lcntiam & ci attcmpcratum cultum a Scii-
ptara rciici > quum angclorum damnac
^^nrxtldm Bc Kzcchiam laudar > quod
arncum fcrpcntcm idco, quodillifunitus
adolrrcntur> frcqerit & combuiTcric. Ad
(ccundum : diiliotihonem XmrfMmt ic fi-
Xtitn hic fruftrsneam clVc : Nam ^»>#«'«<
cultura vindicat Apoftolus Dco vcro foli^
quum Gentcs culpat qund illum przdice-
iint iis qui natura non funt Dii. Et voz
ipfa gcncrattm fumpta fignificat fctui-
tium>'quod fnlis illistcum quibus nobis
fccuiidum Dcum cft negotiuin prxflari
dcbct vcl licicc potcft, idquc cx icgc vcl
commuoi charitatis mutux> vcl patucu-
laris rcfpectus inccr cosquibusioteripfos
c(l iicgotiom . Ac cum iis dc quibus htc
agitut ( angclos cxcipio ) nullum cft nobis
ncgotium fccundum Dcum neque vlla
lc^c iis ad fcruitiam ob{^[id:ifumus. Ad
tciciamdicitnus, primo (acnficatc , fufiirc
tcmpla, altaiia xdi(icarc, voucrc, fcfta, ic-
iunia ipcrcgrinntioncsinftitucrc, pcrno-
mcn lurarc . cultus clTc non anaIogicos>
l'..J vntuocos & foli vcro Dco dcbitosj
At muht cocum. imoomnesapontiHciii
prxftaotur aliis rcbus quam vero Dco.
-Sccundo , ipfam otsrKiwr.s^t , qux homi-
nibas proptctanalogicam cum Dcofimi*
lirudincmlcgitimctftbuitur , ita Dco pro-
priam ccnfcii > quum rcligiolacft, vt totus
' culfus «Uuinus lUa foladcfigoetur^Chfi-
ftos ilUm Diabolo & Angclus (ibi adm-
dicct > boc argumcnco > quod Dci propria
fir.
XVIII. SccundumcfFugiumcftcxdi-
fttn^a colcntium inccnrtonc, quo ad o-
mnis gcncris idoiolacrias iplis impaiflasa
ic amolicodum vtaDtur. In prima : dicuot
circa cultun ' ' artfti.r (c
oon pancni k . . ..u. ■^.i ^orpusin-
tcadcre honorc aiticcrc. la fccuoda : fc
cuicum qucm ptatftanc crcaturx , ctiam
ARMINII %
diuinum, noDTt DebcYhlberej hoc cfl>
hoc finc vc illi opinioncm coucilicoc u-
lcm,qualis rcucra in folam Dcimaicfta-
ccra coinpctif. latcrtiarfccrcarurxhono- Gftg.mtV»l.
rcm cxhibcndo aon in illa fiftcrc,fcd vi ^''•^'^^^
Dcui in illa Sc per illam gloiificctur. In^I'
quaita : fc non ipGm imagiocm, vcrum
ptototypon koDorarc. Rc(pondcmus ad
omncs diftindtioocs , primo , faiflum vbi-
quc intcntioni cflc conttarium, Sc id i-
pfum rcueraHcriabillis, quodintcntiona
lua vitate fc vcIIeproHccntur. Sccundo>
ludicium Dci illoium inccntioni cifcad-
uctfum > qui noncx intcntioocfaclunain-
cerprct^tuf , fcd cxfaAodciotcntioaciu-
dicat, & fa<3o tali intcntioncm ipfccoa-
ucnicotcm adhtbuit , quamquam , qui fa-
cit.dc contratia fua intcntionc protcfta-
tur. CU:cctxlm\oci%;Feceruntvitulum
fufilem > «dornrunt eum fncnficnueniiif * ji-
ei. sitxeruntqHe ijli Diifui IJt-Ael qui
rHtti te ex j^iypfo.Et ihcuruAt fefculptili fuo ^"**' J -^T
M^crar ^dtctt : Lilcrame,namDeu4mei4a
estu. EtjAcriJicauerunt Dirnvniiu /ton Deo.
Tcnio addimusi H illc diftindioncs va>
lcanc, nunquam Gcotilcsauc ludxosldo-
lolatrixadmtlixaccuratipotuin'c : itfdcm
cnim illi omncscultusluos (iuc veto> (iuc
falfo Dco,nucfummo, (iuc infcrioribusi
Huc imagini cxhibitos iuftiHcarc potuc-
tunt. Intcntio cnimillorum nuo^uamo-
pcra digitorum fuorum timuic > lcd eos>
ad quorum imagincm fadla, & quornm LaH.Uy.i.
nomintbusconfccratafuoti nunquaman- iffi.cM.i.
gclos , dxmoDcs , mioof cs Dcos honora-
uit, niH vtrcdirctin honorcm fumini Dcii
nunquam illis conciUarc voluitcxiftima-
tioncm, qualisinfolam fummi Dcimaic-
(bccm comperic> Dumquam falium Dcum
coluic.
XIX. TcrtiacxccpriotCDditfpeciatjm
ad louocarioocm Matix Sc Saadlorum lu-
IbHcandam.Dicuntcnimfc illosinuocarc,
noo vc ptimos autborcs& datorcsbono-
rum : nequc vt Chriftum,qucm conftituit
1'atcr funimumSaccidotcm,& cui cmncm
potcftatcm dcdit in coclo 6c in tctra.-ve-
tum Tt amicos &intciccn'oicsquidcm&
datorcs > fcd Chrifto fuborduutos. Rc-
fpon-
DISPVTATIO PVBLICA XXIV.
i6
fpondrmuSi primo cx iisquzdjncipros
tiStf^tStt^Huf coouinci poile. lauocucio
enim > quam prxAant Matix virgini Si
5auflis,<?»A««f cultum cllc.tatcntur. At
faciunccx MaTia& Sao£\isldoia , tuman-
tc quam illos muoccnc per hxtcno i & tal-
fo ilhs cribucndoquod intclligatitprctcs,
iBiercedant pio pcccatoribus i afFcd^u ii
mctito ; & donent pollulata tum cnl-
tum louocatioois taui^uam taiibus cxhi-
bcndo. Hicenim modus cll,quo cx rc vc-
rc cxidcntc luolum &biicatui. Cui argu-
mcotoroburacccditcx co , quoJ etiamll
flitcot rogata, a/Fctflu pio intcrccdctcat &
vtfpiriius admioilhjtotii darcntpoUula-
ta . tamcn co quod cum potcflatc non da-
rcntiioyocjocn noncllcjic. Sccuodu.lub-
ordinatiouem fub Chtilto vcrbisponetc,
rc ipia dcflructc . & coilacerahcatcm in>
trodaccrc > quo J It vcrum cA , cumco ipfo
ctiam (iint ldoiol.iti2::quia cuUus qucm
patct iilio fuo cxliibcii vult. >i<cr.c<« dl i
Yult cnim vt omas.-s houotcut Slium iicut
& I'acTcm. At tollitur rubordinat)0,& col-
Iat.'falitas ioctoducituc . ptimo vQiucrsc,
quum dicuntuc omncs pci incrita ruani-
ccrccdere 8c impctcatcbona, Sc. (icimpc-
trata dirpcnfarc ; qux duz nncx (iiot cucr-
fx fubotdinationis & ioucdlx collatcrali-
tatis. itccuodo fpcciatim lotcr Chiidum
& Manam , vtpatctpiimocx nom.nibus
quibus iliam louocaot . Kcginam calii
Dominam mundi,(jlutcm,portum,pix(i-
''a^ium.fulatiumappcllaotcs.qux
1.. .,:ris impcrarc potttl rcdcmptorii
quxvocesCluillitmfubordinanr. Sccuo-
do cx caufa , cur tnuocandam dicunt , cum
vt aduocatani . quia cum Chiidus noo
niocio homo & aduucatns Gt , l'. d etiam
L>uis& Indcx.quioihilinulcum dimittct,
. . ... .,. - !,.■■■•. n$, tota
lum , &
pcccaiotcs dcbcatrtum vt booutumlar-
gitriccm , c|" ■ • ^ • i > fui
ipii dcdciit , lain
adminilh'andam , cuin iplc iiui iiiflitiam
i ' ■" ■ !!in
aiuc
hautunc omocs ; quod oihii efl abud
quam ipfamin locum Chtifti illo dcturba-
to collocatc.
X X. QuartumcfFugium tl'. uiiuu^uo
intci Imagincm & Idolum- quodlmago
Itt rci vcfx, idolum falfx (imihtudotquam
quum cxplicat fallaciam commitsit Bcl-
btmtnus , icm fjlfam intctpKcans. quai
cum (it Efis t non eil id quod cflc Eogitur»
Dcmpc Dcus. At hoc difcritncn f.il(iim
cUc cuiotuac plurima in lcripcuiis loca.
Imago , quam Rachcl furripuit patii fuo, /^'
idolum dicitur. At fuit imago hominis. j^^^j^^j
VitulumfulilcmvocacStcphanusidolum, ^ '
& crat Imago fafla ad rcprxfcnundum ^ ^ 'i^'
vcrum Dcum. Vituli Ictoboami craot O*' •
(imulachta lchoux : attamcn appellaotur ■
a Grxcis lotcrprctlbos 8c Latino, Idola.
Stmulachiuin.Michx vocatur Idolum. & i.Cor. it.:..
fuit i.imco Ichoux poiitum. lotcr Idola R^jin.i.xj.
muta, adquxabteptosaic CoriothiusA-
poflolus, eraot llatux hominum. fortc
qiudrupcdum, rcptilium, auium; quod
ctiam rerum noo cxiftcntium , di(licultct
fiiobatet Bcllarmious. Quaproptcrfi Ido-
um ei\ quod nihil eft , hoc cft linc te Sc
mcntcfcnus , hoc ipfum difctunco, quum
fit purum putum humani ccrebri com»
mcntum , vaoiirimum, imo vcriinmum
idolum cl\ : quaiiacciam iuot omocs illx
diftmctioocs & inccncioocs Idoiis Idolo-
tumquc culcibus ncfariis flabilicndis , cx-
cogitjtxab EcclciiamalignJntium.anna- pr^j*. jo.ti.
cic fototcatioinim , qux ioftat mntieris
ftortsntu tamtdit , dtinde abfttrgit esfttHm,
(y^dittt, nen fumff-rrMtainiiinttAitn.
COROLLARIA.
Torttifictm RemMnnm tfft Idtlitm ,
^Mi iUum pre to , qutm ipjt c5* f^*'
vtnditMtit , hnhtnt honortm ti txhibttU
ijHempofiuliit . teifftldoloUirAstjftix
jtriftHru ftrtihut »r%umtnti*
frolmri pejf<U.
THE-
THESIS XXIV.
Do
Ir.uocauonc Sai\£korum.
Jiejp, lACO»^^ PORTVM
Hefinr.lib.i
lie Bfat.
lACOBI ARMINII
I fitaccm volucrinc innucrc. Ncgat cnim
Sandos inaocaodos cllct tQm qui liicic,
aon rllc ncccirarium> lum qui tiicu noa
ctVc licuum.vt iouoccucuri iUumrcaruns
habcnt vcrba rigtd^ fumpta, iftum fiop- ^-^
pofuc lumaotut id .intcccdcntia. Bcllar- 1^^^ smtt.
minosctiam, cumtitulumhuncporuiircti ^
Sanclos cflc inuocandos , fubiunzit lianc ^
thcfin i SioAi pic , & v tiliccr a viucntibus
inuocsntur. Vcrumquia vcrfunnimum il-
I. ^ Ad^Ios appcllamus , tum cx hypo-
thcfil'ontificiorum,quosRom.l'on- I lud conciliabulum fxpc vctborumambi-
i i canouizacione in albumSando- guU3tcludit,vclcoadump[optcrfuorum
i...:. . .alititumexrci vcritatc.quiChiiiU l coryphxorum diflcnfioncs , vcl pcrucrsc
faoguiQca(pcifi,&SptiicusSand>i,quio- I iaocniofamproptcraducifarios» quoi
mnis&nditatisfonscll, charadcribus fi- j idfus alioquinnullafpcciccuadcrcpo
gnati , vuar fandimonia, qux cx fpintuali
cum Chiirto coalitiouc cmanac, in hac vi
ta clarucrunt, nuoc autcm corpotc moriui
in coclis curo Chrifto fccundum animam
viunnt i qualcs fuciunt olim Patiiatchaf,
Afee I4.IJ. pjQ^,i,ctx , Apoftoli. Martytcs, & fimilcs.
quorum
flct.
Nos dc Inuocationc Saodorum qua.-ti-
musi cum an ucccflaru fu, tiim an1icua,5c
VtlllS ?
IV. Ad pnmum quodattioct.duimus
Poutificiis vcl aflcnncotibus, vcl diflcu-
tientibus , oon cflc occcflarium , vt fidclcs
Inuocatio Saodorum , eftquaad illoium I mhacviuczii\cDtc$,Sandos,quiinca:-
fulFragium.pattociiuum.auxiliumconfu- lis cum Chrifto conucriantur , inuoccnr.
gicur, opis iniplotanda; , impcnandx,&: Quumquc ncccnlcasilla vcllccundum of-
obtincodx gracia. ficiom fu, quod ptxi^arctcncanturfidcles
11. Tripuci autcm racionc inuocariil- fupcrilitcs lacdi» vi:a fundis , & cum
ChnRu viucoribus ; vcl fccundumfincm*
cuius obtincodt causa inuocano.caaqaam
roediumncccfljrium.Aacuacuri Nosnco-
tro modo dicimus occcirariamellcinuo-
cationcm Sjutilorum.
V. Non ranoue officit > quia iouocatio
Sandorum a Dco oeque ptxccpca , ncque
los rtatuuot Poonficii. i. vt prccibus,&
iuflxagiisiatcrccdciedigocoturi i. vtpcr,
& propccr mcrica fua impcticoc quxjpe
tuniur; v t ipfl dcnt bcncficia qux poltu
botur. Nam tribus hifcc rcfpcdibus in
duunt Saodos dcfuodosPootificii , quod
vt Dcoprorioquiores , acccflum ad illum
& ad Chtiilum libcriorcm , quamtidclcs 1 piamiflloDcaurcommioationc vllafaoci-
iohac vitafupcillitcs, quod opctibus fu
pcrerogatioois io vita patratis mcriti fint
\t Dcus ipfoium prcccs cxaudiat: quod
dcoiquc a Dcoconllitun fintadmtniilia-
torcs bonorom qux ab illis petuntui:&
ficMcdiatotes, & mciito,0c cfficacia intcr
Dcum,iroo incci Chiitlum ic fidclcs vi-
ucntcsilatuuotur.
III. Hifcctamcoomnibusticccflitatcm
7-^/_ inuocaodi flrucrenoofunt
defit.jtjf.xj. Pontil .. , ... ... . . .cum bonum,&
r-»'- 1. vtjlccircfupplicitcrillosinoocate, & im-
pic iUos fcntire > qui negant Saodos inuo-
candoscflc : niii foiir poihcmis iftis vct-
bi$,qMxambiguumhabcat rcnlura,ncccf-
ta , quod camen ncccflc ciFcc . fiquidcra ex
oflicio fidclibus lo hac vita exiilcnubus.
obcuoda clfct. Noo raiioncmcdii; quia
oequc merita ncquc lotriucotchs admioi-
(liatio Saodorum occcflaria func ad im-
pcirao 'um , & obtincndum bouaquxpe-
tuntu: ' us fidclium inhac ■ '
cuim . iiiediatio , & ad^
aut noD eil tuBicicas, aut impctrati ncquit
oifi Saodis dcfuudts i: <us;
quotum vtrumqucfall I" n-
«tloruro primus >Dgi<.
anlla priore Sandiiotcicciiioocindiguu,
aut tfus cft.
VI. Qunrr, itaquc ncccflarium non fr.
^^^^^
DISPVTATIO PVBLICA XXIV. itTf
dcmoQltramus argameoco : qain omois
Lik I. de
vt fidclcshic viucntes, Saacfloscum Chri-
fto icgaaDtc$>inuo£cnt;ctiam acquc eciam
l'ontificiis viucndum cft , fiquidcm vllo
bono coafciootiz Uudio tcDCOtur ,an uoQ
prxlUbiliut fic illam iDUOcatioocm omic-
tcrc, quam pra:(latc> eciamfi difpucaTi pof-
fcc, an hciufic acc nc, dc quo poftca vide-
bimus. Nos id ipfumatHtmjmus duphci
nixi rarioQc. Prtmo, cum quicquid oon hc
ex fidc.id cflcx coofcicaiiaccrto pcrfuafa,
Dcogtatumcflc id quod prxilarur,pccca-
tumlic,&: proptcrca iuic pcccaco omitti
poHlc, dcquo vcltaatiilum d-jbitcrur,an
licitum fic, quuranonnccci' :llcf»c
compcicumi rcquicurpociui . .udam
clTc iouocacioacra.quam pra:llandam. Se-
cundocumipa I'ontificit faccaotiu : cau-
cum difcrsincn clTciuccc r.ultum >,tttfelcK &
fM'A«4«M,YCidololJtiiamcommittar,qt]iillu
colit cum, cui I»ic cancum dcbctur ; & po-
pulo idiotx & dcuoto crga fan(flos , difli-
cillimum fu iftud difcrimcn fii:c vllocrro-
rc fcmpcr obfcruarc . pcrtculum cft , oc in
idololacriamiocidaocSaQiflosiouocaaccs,
quz racio etiam milicac concr a iuuocacio-
ncm Sauftorum qiianquam probacum cf-
fcclicicamillamclii.
VII. Dcindr qua;utui, An iuuocatio
Sandtorumlicital.c,;: ttihs/ Vd, vtTri-
dcociaa Synodus ; An bocum.&vcilcnc
Do^losiauocaic? Vcliuxta Bcllaimintun :
Aa pic, & vcilitct iouoccntur Sao^ii t Nos
Bcgatiuam tcnclitcs , dicimus, ucq; pium,
ncqi vtilccllc vtiouoccnturSandli.Quod
probamus , piimo gcncratim , dcindc fpc-
ciaiim fecundum parcicularcs rcfpcftus
iuxca quos Poncificii Sandlos inuocaac , &
iouocari polTc ftacuuor
VIII. Gcocracim nou ciic pium,(ic pro-
bamus.Quum oullaadiopci fc,& proprid
piccaiis fcu <(/n7t<'<KnomiDc vcDircpofljc,
oinquza Dco przfcripracft. cuiusfolius
fciii^onc, &inftirucioDcadio quzuisfaa-
diiicatur , fccus communis futura , & cec-
cum fic inuocacioncm San<ftorum a Deo
pr^ccptam oon c({c,(cquirui candcm piam
dsci non poflc. Diciiurquidcma^ioali-
qua pia pcr mccalcpfin . quia fufcipiacura-
Aiooispixprxftaodzgracia ; Aciliudhic
l<^um Dou habcc. N od cflc vctic > codcm
culcus rcligiofusa Deo non przfcnprus,
• ■ " -h ^
cftmuiilis,diccntcDco,&Chrifto,Fiu- ' ' '
ftia mccol«ncdoccQtcsdodrinas,&man- ^y**?-'}*
dau hominum : Ac inuocationem (ando- ^^*^^' ' ^
cum dicut PoQcificii cflc culcu rcligtofum.
IX.Spcciatim idipfumprobamusfccua-
dum rcQ)c£lus , quibus induuntur Sandi a
Poocificiis quum iQUocaocut. Primo dici-
mus , Sanflos uoo podc pi^ , & vtilirer ia-
uocari. vc dacorcs bonorum. Quia Sandli
non func a Dco confticuti boooium fiuc
coclcftium , (tuc tcrrefthum dtfpcofatorcs.
Hoc cnim cft officium Chrifto dacum.cui
fubditi func Aogcli caoquam faftauli lu ifta
admioiibatiouc. Ifflovcrocciamfi Angc-
loium inftar fubordinacim fuam opcram
hicSan<itiprzftarcacChiiftocx Dct iulHi:
tamcn przccrca iQUocandiuoncflcnc. Ad
hoc eoimrcquiritur plcoa dirpeofaodipo-
ccftas. quzdiftribuatpruutvulc; AogcU
vcro caocum miniftcriaicm. & lofttumcD- %
calcm opcram bic Chrifto przftaotiqua dc
caufa occ illos vc datetcsbooorumiouo-
care licct. Ac Iaa<fti miniftcrtalitcr , & m-
ftrumcnuhrcr opcram Chtifto Aogelo-
tumiQftatprqftarencqucunt.Dili dicanms
& illos afcendcrc & clcfccndcrc Angclo-
rum morc Ergoquumncqucpotcftaccm
habcaoc daadi booa, ocquc poccnciam,fc-
quicur eos dcc pi^ , qcc vcilicer iauocaii
pofle vc booorum dacorcs.
X. Secundo.nonponruQtpic,& vtiliter
iouocari.caoquam qui mcritis fuisiDe»
exauditioocm impctiCQC, quia Saodli ucq;
fibi.ocque aliis quicquam mcrcripocuc-
ruQC. NcccflrceQimhabucruncdicerccum
Dauide i Booum ooftnim ooo ad te. Et py«/,i^,x.
cum omnia facercnc non modo humiliccr.
fcd& veraciccrprofitcti ,fcruosfcinucilcs r .
n- • m rr LliC. IJ.IO.
cuc i quin & pro pcccacoium remmionc pr^j ' ^
vcracicer Dcum orarc , nc intrcc in iudi- p/i/ |. , ^
ciumcumfcruisfuis. Piccrgoallcgarinon
poccft. quod faho San<ft is attri buitpr,ncqi
vtihtci aliis impcndi » cuius fuSicicQtia
ipfis Sandisdcfuit.
XI. Dcniquc non ponuocpi^& vtili-
tcc inuocari , vt ipll uoquam amici ooftri
prcctsfoas cum ooftns iungaDt,3ut preci-
bus luis pio Qobis apud Dcum intcrcc-
Ll danC:
«
i.Reg. 8 i6.
i.Re II tc.
MMt. ti.io.
x.Tim.i.
ROTB. ^ j4.
]./0dO.I.I.
x66 lACOBI
danr ; qui.i S.ndi in calis icjnoranr fiogu-
Urcs ncccfli:-t cs, Sc prcccs tiJclium io tcr-
ra dcgcutium Quod coim de fpcculo Tri-
nitatis dicitur , comnicntuin c(l vanini-
mum ,& eo confuntur.quod Angcliri-
dcntcs tacicm Patris , dicuntiir ignorarc
dicm indicii Quoddc rcucbtiooc diuioa,
circulum habct inaocm , & ridiculum :
Quod dc cxplicationc , qux flat vcl pct
Ai^clos vcl pcr aoimas rcccDsdcfuodlo-
rumictufJcmefl vaoitatisiquum Scriptuxa
ne verbulo <)uidem lUorum iadiciotum
faciat mcotioucm , citra quam rcligio 00-
bii cfl in rcbus taoti momcsti quidpiam
tecipcrc unquam vcrum auc agcodum
furciperetaoqaampiam.& vtile.
XII. Addimusdeaiquc. Pontificios pcr
SanAotum iouocationcm Chrido inia-
rios cflc . & propccreaillam Gnc (aciilcgio
noo vfiirparc. Ec itiiuiios quidcm dupltci
raiioae- Phmo,quiaofiicium Mcdiatorit,
& Aduocati noflri Chiiflo foli a Patre
mandatum , & collatam potclbcem, cum
SaodtiscomrDUQicaat. Ncqueezcuraotur
eo quod dicunt , Saoiflo&cffc Chriflo fub-
ordinatos. Eo coim quod mc(ita Saodo-
rum allcgaot , Sc illos vt daioics bonorum
inuQcaoc , fuboidioaiioocm tcllua: , &
colUceralttatem ftacuuot. Sccuodo ,quia
mulium dccrahunc bcocuolo ilii Chridt
io fuos affcdui , propcnrtflunzmifcricor-
dix , & a oimo ad commifcraodum prom-
rifTimo ; qux luculcociilimc oobis io Scri-
pcura propoDUDCur , vc iodigoicatis pro-
pria; cooftdcratiooe Dooabflcriici. cum fi-
ducia <c Iibcrcacc acccdamusad thronum
gratix, & mtfcricordiam implorcinas ad
opportunimi auxilioro.
Xill. Ncque quum San£losiDuocan-
dos cde ncgamus , omncm 1 liis vcocraiio •
nem* vc calumuiancur I'oocificii,adimi-
mus. FaccmDr coim iliotum mcmotiam
jjratacclcbraiionc vcncrandamcflc.Vcnc-
rationcm auccm hifce ccrmiois citcum-
fcribi(fius ; commcmoramiu primo cum
^ratiarumadtioocdonacximia ,quz in il-
ros coHata fuat, & ipfos laudamus quod
dooisillis iDCxeTcitiisfideijfpci, & cnari-
catisfidclitcr vfi finc. Sccuodo imitamur,
quaatum iD uobis c(l> czcraplailloiuiSj &
ARMINII
& ipfo opcrc dcmonftratc conamur , con-
uctfitioDcm , quam (amflam habucruoc tn
hoc mundo, gcatam nobts cnc,fimiiitudt-
ncm iliorumaffci^aniibus. Dcoiquc focli-
ciucem ,qua fruuocur cum Chrilloapud
Dcum , illisgraculamur , 8c caodcmnobis
cum aoimi dcuociooe piecamur.Iberaocc»
& confidcnccs cadcm nospcrfumcicDcir>
fimam Chrifli iDCciccfnoDcm pocicuros,
pcr quam foli & ipfi ciufdcm parcicipcs fa-
iSifuciUDC.
COROLLARIYXC.
Jfn Vontificii in S»nB»rMm inuocMtiont
iJoloUtriam committantt .Affirm»tHr.
THESIS XX V.
M.igirtratu.
'Rtj^. IoanneLe Chantre.
I. B origioc & ccymo vocis ood aoxic ^9-^^
l^foIicici dtcimusfcQiumiiliuscz vfu
dupliccm cflc- auc cnim io abaraaotpfam EAmi-
potcHaccm & fuodioocm fignificacauc to ^»»'» J.i-
concrcco illum qut cooftitucus cfl fua-
flionisilliuscumpoccflaccadmtotfbacor.
Ac quia coofideracio abilia^iua iimplt-
cior c(I,&coocreciuznormam poDic>hioc
in cius dcfciipcioDC piimo &pociflimDm
vcrfabimur.
II. Magiflracamitaqucio abfliadodc- R#.j|.i.i,.}.
finimus j Potcflaccm fupcicmincnccm ad- i.Tim.i 1 .
miniftracriccm , vcl funclioocm cum Po- i.Pf/.n j.
cc Aacc fupcrcmincocc io hoc a Dcoiofli- Prcu. 1 4.
cuiam & conferuacam, vchominesiofo- p/SiiL^x.
cictatccommuni vitamtranquillamin vc- Ief^f.2.1.
rapicca(c& luIlitudegctcponint.aStpio- ij.
tumfa!utcro& Dcigloriam. Adcuiusde-
itnitionis latiorem czpltcatioocm , tum
obicdum,tum cauGishuius fuoAiooiscz-
ccrnas > cBicicntem & fincm ; & iotcrnas,
materiam &formamconfidcrabiinus > cx
quibusreliqua dcriuabimus.
III. ObtcaumfuDdliooisiftiuscAmai- Kitm.u.ii..
titudohomioum,quiaDimaociafbciabilia i.Piir.x.9.
fuDC» & muIcisiDCcrfcfccuDdumaacuramio.
& graciam ijidigcQcix & coiumuoica^ip- Rorr ■ .
fiis
DISPVTATIO PVBLICA XXV.
1G7
1 Cdf 11 n.nisncxlbasdcuirdi.infocicratccommu-
/ ' *ni viucntium. QiioH obic<Sum etiam fi-
Z'rf/> i I i •rcomprchcudit, ncmpc illos <^uo-
rumbonoinfticutuscftMagiftratus.Vndt
6c potclbs bxc publicx nomco mcrito
obtmct : vtpotc ^ux ptimo.immcdiatc &
principarucr vcilaturcircaftatum & con-
ucrlloncm loiiuspopuii & voiuctlx focic-
latis 1 (ccundario vero ciica cuiiirq; mcm-
bri Itatum & bonum . qaauquam & tottus
Tniucrlitatis, & fiDguloiumiaiilabonum
pcrfe inicndat.
IV. Caudcfficicostuminftitucns.tum
conferuansi cft Dcus ipfc : in quo potcftas
R»m.l}A.x. rDctcw^Triun^t voiuntasoptima.&po-
/*«i.i9.io. tcntia maxima.taoquam inlbtutionis &
ii_ couictuationisptiocipia culidcranda fuor.
P/sl.i^z, Poicftasoititurcrcatiooc«tcxea , domi-
Irr.i^.i.fi. nii imk. quod Dcusin omniactcitaprx-
i.Cor.i^.jj fcriim lohomiocs habct. Voluotasmfti-
a.Cffr.j 8. tucndi cft cx quadtupiici cius amorc,
X. ltf.11.17. oc^pc ordinis iotcr omnia crcata i indc
iM^.t. 16.17 ipforum hominum , tuin corum qui prxfi-
X, Cbro.i^. ciuntut ahis , tum prxfcitim fubditorum :
ji. 31. tcrtio obcdicuttx ctga legcm fuam .- dcoi-
jy^i/.}. i.u.quc iliius fubmillioois quam oacuraparcs
l.Sam.io. prxftantiisquipuro Dciaibittatu funcfu-
i^.c^it.y. pcriorcs, potentia vcro,eaquc roaxima,
I0/.1.J6. horfumctiamncccnariafuir. tamproptcr
aiFciflum cxcciicntix , qux in homioibus
cft . quam proptcr infiottx multitudinis
potcotiam, & viurpacacftaDeopcriotec-
■am occcffitaris iftius ordioisin cordibus
homioum imprcliioocm , & pcrcxtcroam
ciufdcm dcfennoncfn.
V. Finis ioftirotionis cft bonum vni-
ucrfitatis & (logulorum io illa,tum ani-
1. Tim. 1. 1
13.4.
Si4 ii.ii.ij malc vt pacatc viuuot , tumfpiricualc, vc
<Jt» 1.16. hic Deo viuant, io coclis eo froantur ad
Ctlajf. j. 10. glorian»aftori$ Dei. Cumcoim homofc-
Jlf4r.i<(.i4 cuodum duplicem viram, animalcm ncm-
i.Ctfr.i4.jj. pe & fpiritualcmi Trriufqucboni(itindt-
Afit/r. 6. j j. gus , & imagtnis Dci natura vrriufquc ca-
G«/.i.io. pax : & dux potcftates collatcralcs ftare
i.Cor.i/.ji. oon polltot, cumque bonum aoimaic ad
fpiritualc dirigatur,& vita aoimalisfpirt-
tuali dt fubordinata , ocfas cft duo iila bo-
na, 6c corum procuiationcm vcl rcipfa vel
adxniniftratione fumrox poteftacis <ii(fc-
i.Ccr, iy»>4 pamc ■• Sicaioi foU vittanimalis , ciofquc ds qux Dcumadillarainftiiueodammo
Ll X uctuiit.
booum curatur , pccudum cft illa admini-
fttatio : Si vcro adillum ftatuin pcrdu<fla
ftrfocictashomioum, vtfolafpiiituahs vi-
u obtioeat, tuoc hxc potcftas oon cft am-
ptiusocccH^atia.
VI. Matcria,cx^uaConfiftitiftaadthi-Ex«</.i8.i?'.
niftratio , funt adioncs ad illum fincm 19. 10.
prxftandam occclTarix, quas tribushifcc t.PAr.if.6,
clafnbuscomprchcodimus, vt piima fit 7.8.
^»^ff;'«,fubquaat curamlcgismoralisfc- t.Cflnij.4.
cuodum vtramqi tabulamcompl;*ftiinur«t^;0>c.
8c pofttioocmicgumfubordioataru.rcfpc- 15*«f. i.ij.
duad Iocos,tcmpora,pcrfonas,quiD Jsil- ij. if,.
Itnsimmotx lcgisobferuatiocurcturmt- Exod.i9.t^.
lius.fic focictatcs varizad ccrtosrcfpcctus 11.
rcftriftxgubctncnturrc(ftius,ncmpc Ec- i. Fet.i.t^.
dcfiaftica, Ciuilis,Scholaftica , Domcfti- x.Far 19.7.
ca. Sccuoda concincac Tocacioocm ad mu- 8.9.10.11.
ocrafucccoturi3ta,Stcurattoncm omnium Num. ir. 1 j.
adiooum & tciuroqux vniucifxfociecati Prou to.it
fuot Dcccn'arix. Tertia fic malorutn 6- Pfal xc.i 9.
mnium vclex focictatc/i iatcroafuot,cra- i.Tim i.i.
dicacio , vd a focictacc fi cxtcroa fiat , dc-
pulfio ; cciambcllofiopusfic, &fjlusro-
ciecacisid poftulcc.
VII, Fornu cft ipfa rotcllas.lecundum
quam illx ipGc fuodlioocscum audloricacc
loit Deo Qihdizi Sc pnecmiocotc , quic-
quidhumaoumcft,adminiftrantur : Vixc A«d».ij.i.
coim Spirirum tc vitam infpirat 8c efficaci- Pf*Lii.6.
catcmprxftatillisfundiooibus .- quxPo- Lamt».^.i.
icftas per ius gladii eoanciaiur , quode-
fcndantur booi , & mali abftcrrcantur , j^^m ij 4.^.
cocrccantur,puoiaorur.oicocfqucadoAi-
cium prxfcriptamadigamur.Cuipotcfta-
11 tanquamfummaifcruit potcftastiibuta. ^ ^
vc<f\igalia , aliaquc oncra fuhdiris impc-
raodi , qux fuoc ocruoruni inftar , quibus
audloiitas 6c potcotia ad innilflioDcsiftas
occcifaria conrinctut & ftabiliiur.
Vlil. Quanquamautcin iftiusPotcfta-
cis vfus aotc pcccatum oon fucrir,eo quod
duo taotum circnt homtocsqui voicafa-
miliacootincbaniur, umco arbitramut &
in ptimxua hominuro iotcgric«itc locum
habiniram fuilfc , ncquca peccati iogrclfu
ortam clfc Id coim ex oacura homiois,
qui aoimal (bcialc cft,& ab othcio dcuure
potcrai,cx finibus ipfius potcftatis.ex cau-
lACOBI ARMINII
ijcrunrcxtpralcgenaturali&fTiorali , Jc-
c polclUti'i ipfius in cordibus ho-
, . . , ... 1 — . t irionccuinci po'"' r ■rui.
,' . , , fi<ju. .;ua hominum 11 \a-
te pcccatum propagj'
j, IX. Hxc autcm taviLn, icm-
I. '.. 1. F^*^ recundun) naturam fun<Ilionis &
t Pef i.ii. pixfogaiiuamautoiitaiis, ocquc variatur
/«</.: aut diffcrcntcnumcroilloruni quibus po-
t.Sti/n.ii' f fla cft concrcdira , io Monarchia,
i^Sam.r '^^i^ > Democratia , aut difrcrcntia
i.J^cj ti.ii. qu<) potcflas datar,ide(l,fiuc im-
mcJiateaDco,nuchumaooiurciautmurc
pet lucccfTioncm, hxrcditatcm , clcflio-
ncm,obtingar, oitiacccflcrichmitatioad
ccttas concJicioncsrcllri^aab illo, vcl ilhs
qui lus pctciUtcm iilam confcrcndi ha-
I. Rf^. 14. 9* buctuDt.Eiiam tlla vtrobique candcm vim
habctiDcquc licctilliqui poteflatcm accc-
pit , fub prxccxtu quod condicioncs illa*
aut confcicniia: fuz contraucniaot , aut
Ezech.}4.t ilatui;imo&: ipnfocictaiiooxia:nnr,con<',
3 4> dittonibus tclci/Iis maiorcm poteflatcro
i.S.»//>.ii.z.ribiairuracrc.
3. X. Cum PotcAatis iflias Hois (it bo-
i.S»m 8.1. Dum vniucrntatis,fcutotiusfocictatisho-
X S/iw.t6.i minum ad candcm ciuuatcm pcrtincn-
tium.hioc fcquiturciuitatis ptincipcm ipla
ciuitatc minorcm cfTc, & huius commoda
uon raodo illius commodisaoiefctcada,
fcd & cum dcttimcDto ctus , imo& vita:
difpcndio rcdiincnda.Quanquam viciffim
i.Sam.ii 3 jQj^ ciuttas vitam , falutcm , dignitatcm
Principisitanquampatrispatiia*,onmibus
VKibus . Icgitimc umcn, dcfcoderc tcnca-
cut.
Pfjrt.i7.18. xi. Ez eo ctiam,quod bxcpotcftasa
'9- Dco fit inlHruta &ccttitlcgibu$aflrioa,
i.K. ;.:i.i8 fp,. , liccrc illi, qui cum ifta
pou.L . i rrusDcumfccrigetc^a:
i.Rff. Icges n contranas fciic , vcl
r4M.('..7.io popaluni iibi commillum ad.iclusaDco
f/.j/.Si.t.i. Yctitos con - " . vcl ab aflibusa Dco
•^^*''"* ptxfcriptis . .c.fccus fi laciati rcd-
Atich.6.t6. dcnJurn libi Dco raiionem Si. populura
i./(f|.ii. niagisobcdicndum Dcoquamfibi adflri-
dum clTc, Doucri:. Duplcxtamcnhicpc-
pulo adhibcnda cd cautio. i. vt »{\'iooes
prxflaod.is ab oncribustolerandisdiftio-
guat 1. vt ccrtus fit Puocipis roandatum
lullui diuioo cootraucoirc.-fecusprxcipiti
tudicio ioobcdicotiam commictctio prio'
cipem , cui ca io rc fub Dco ordinatc obc
direpotuit.
XII. Fun<flioocst(las, quasvthuicPo- Fptt.tt.i.x.
tcftan ' ilcspofuimus,ooofuncPrin- ^c.
cipis ... ..,....> lubicilx, vt vclvniucrscil- Es.ec. i.i 3.
las , Ycl voam illarum trium oegligcrc pof- (^c.
fit.-quudfifjciat, iodignumfcfacttnomi-
ncPrincipis , & (atiusillicnctdignitatcm
dcponcre quam cclI.uor£ cdc iofuQClio-
oc. Attaitico di(lin<^io St hic duplex cA
adhibcuda. i. intcr ccflationcm ab ipia
iun£l<onc , & viiiumfulidiuui aducnicns.
.1. iotcr ceflationcm Sc impcditionem , oe
illamuniaio Rcpublicaobcantur : hxce*
uim prxptopcruni cxitium affctictfocie-
tati , cum illa , modo .iliis ca munia obire
pcrmittat, condftcrc RcfpubHca poted.
XIII. ConcIudi.i;us poiro cx authore
inOitutioncs , cx (inc , & \ fu muacris , cx
funAionibus ad illud penincntibus.fic ipfa ^^^. t^, «i.
(upcrcmiucctc potcflatc cum nariii.^Chti- ^j.
Ihanilmi colLtis, homini Ciuilliano Ma- ExmL it. i.
giflratum bona confcicotia fufcipcre 8c
gcrcre liccrc iino vcro ncmincm tfti mu-
ncri fungendo aptiorem cflc : & quod am-
plius eft , ncmincm omniacius muoia rirc^
& plcnc prxftarc pcdc, quam C hriftianu :
quo tamen noo ncgamus apud alios pt 7 u -
los Icgitimum Maginratum iflc.
XIV. DeniqucqutailbPotfftascirc, /j^m.t..,
fupcrcmincns , . '' r.us omncm ani- ^ ptrr.i n
mamiliifubic£i.:: — .,>:iutcdiuino,(iue ^ ^ ^
Laicusfrt, flucClcricus.Diacbsus,Prcf- ^,.^,! j*^
bytcr. E' * -
nalis. Pai.. .. . 1 :
maous,ua vt maodatis ciusp;. unal
agnc'.ccic,fenteonam cxpcftaic.pun
nifubcfl'cdebc3t.-iqu3obcdicBtia& lu.'
iciJlionc oe ipfe quidcm Piinceps qucmpia '
czimerc&tmmuQcmhabcrepotclhquno-
quam io oncrumfcKndorum ratioui- pix-
rogaiimrr. a!:ouibu5 r.rifci:crr roflir.
J.i j.i o.i
1 P-t.if
I
lACO-
DISPVTATIONES PRIVAT.£.
169
lACOBI ARMINII
DISP VT ATIONES
P R I V A T iE,
DE
VlerifqueChrifltan^t KeligionCs Cafitihujjncoatafotijfmum
ab AuEiore ad corforis Tbeologici
informationem.
THESIS I.
Jpfa Thcologu.
HsoLocicAs Difpu»-
tioncs dcDuo cum bo-
DO Dco furccpturis,
pautflke ipfj Tlicolo-
giaprltlibandaruDC.
II. Thcolc£;iar vocc
aoo coDccptum rcufcrmoocm ipiius Dcii
quod c:ymon pcimittir, rcH dc Dco rcbiif-
qii', ,' TcUigimus, fccundumvuJga-
III niripotcftdoflrina vcl fci-
cntu-, clkfccur. -' 'rtatcm,
aDco.- i.omioiv:. . Jiuma-
•1
qucnofratttaillumcrcddti & cx tidcamo-
tc- iiouorcr. obcdi-
ciU' •. t -»tct , & ....... ..iciratcm
ab illo cx cius vaiooc czfpcif^ct &obtiocar,
adDc: n, N
IV iradofttloxilliusrcu fcicn-
tia;pT. > &: immcdiatum ooa cflj
>pfc Dcos , lcd odicium &a^io homiois
<j\iam r • nctur ; Qui Deus
proprt. . vtobic<flui); illiiis
fifiicii cooGtkraQduscd.
V. Quadccau& Thcologia non iheo-
rctica fcicotia fcu doArina cft , fcd pra<fli-
ca, adioQcm poriulaos lotius liominis, fc-
cundum ocsdc fiogulas partee cius, eamq,
prxftanrilTlmam , cxccllcnti* obicdli rc-
fpoodcntcm quantum fcrt captus huma-
ous.
VI. Vndc fequitor , dodrioam lilani
Don cHc cxptcHam ad cxcmplai fcicutix
naturalis.quaDcus fcipfumoouic , fcdad
excmpIatnotioDis illius , quam Dcus dc
prxfcriptione iftiusofHcn , &:omniumad
illudrequifitorum , apudfcaboinoi xtci-
nitatc , volcos conccpit.
THESIS II.
inanda ci\.
V-/thoJi& Oi
! ^liilofupiijs >Me-
. igiftris, Ti fci-
CDcix Thcoicticjtr oidioe compofitiuoi
p'a(flicx vdo icfuliitiuotradcrcntut,idq;
lcc-undum ipfarum kicntiarumoaturamic
iiQcm , qua dc caufa quam Thcolo«ia Hc
Ll 5 kicij-
170 lACOBI
fcicntia praiflica , fcqaitat illatnMethodo
rcruiu(iu.i ctfe cta^aadam.
II. Iniciumigicurinhuiut<io£lnoxtra*
£lationc facicodum a finc cius (ic quo tum
3uodfic. tumquid fitbrcuiccr pizliban-
am:tadc mcdiuinadfinemadfcqucndum
cotacrjd>acionc doccuduni: cui fiois ad-
cptioclKubiungcoda , inque cacradatio
tora finicnda.
III. Sccundum huDC entm ordioem cum
ipfa cou dodrina.cumomncs ciuspartcs
CK fioc prxcipuo fuo tradlabuncur , & Cia-
gula capiuillum locum obtincbuac. qui
ipfis compctic fccundum priDcipalcm rc-
fpciVam. qucm habeat ad tocura fuum , &
adfiacm tocius.
IV. Ecfiaucem facilcnobisplaccartcto-
mnes CTaclatusqaibusThcolojgix corpus
explicacum cH > raodo fccuadijm vccita-
tcm ia pratcipuis filccm & (uadamcutaii-
buscum Sctipcuraipfa cooucaianc , &o-
moibusfuam lubcnccs laudcm cum gra-
ciarum adiooc cribuamus . tamca liccc
oobis oidinis taatum inquircodi caufa, &
accaratioris tradatioois crgo , quid dcfi-
dcrerauscxplicare.
V. Imprimis ordo quo Thcologia io
Dcum & a^iones Dei tributa pcrcra(fta-
rur inconucnicns cflx vidccur : ncque pla-
cccpartirio in 7iix%Aey«*i* & ^gjtw-dJ/wx^/
przmilTa dodltina dc ptiocipiis,finc, Sc cf-
ncteotc: ocque illa vfquc quaquc commo-
da videtUTiqua prxmUfis priocipiis . vcrbo
Dcj Sc ipfo Dco . pro partibus , poountur,
^cauCr (alutis ooftrx. idcoque opcta Sc cf-
fcifla Dci . 5c fubic^um cius , ncmpc ho-
mo: TC oc^uc partitioThcoIogicxfcieo-
cixincogoitioocmDci & liomiois: oequc
illa qua dc Deo & Bcclcfia agi dicitur ncq;
iHa qua deDco.dc moru crearurx ratioaa-
lisiaDcum,&CbriAoagcBdumprx(lrui-
tur: vc oec ilbi.quade Dco, de creaturis. 6c
pixcipuc dchomioc & bpfu eius , dcre-
parationc pcr Chriflum , dcniquc
dcSacrameotis 6c vita (utu-
ra agcoduBi prxfcri-
bicur.
ARMIMII
THESIS III.
l?o
BcaticudinCjfine Thcologix.
I. "T~HcoIogix fiois cft Bzatitudo ho-
X miais , caquc aonanimalisfcu na-
turalis.fcd fpiritualis& fupcinatoralis.
II. Illa cooddit iaftuiriooc , cuius ob-
icdum cQ: Boaum pcrfcdum, fummum»
fuBicicos.quodcd Dcus.
III Fruitioois iflius fuodameotum cA
vica, ioccUc^u Sc afFcdu iotcilcAualtprc-
dita.
IV. Caufa '-uvf;^^; fruicionis c(l voio
Dci.quaviu ifla taotopcie pcrficicurt vc
quibus illa vnio obcingic.oacurx diuiox &
vicxxccroxparcicipcs dicancur.
V Mcdium fruitioois cfl iaccllcdio 8c
affcdus: 8c ioccllctflio ooa per fpecicm,aar
imagincm,(cdpcr vifioncm claram . qux
(acicadficicm dicicuri& aftcdtum i(li vi««
(loni cooucoieotcm.
VI. Caula bcatitudinis cflipfc Dcbs,y.
nicns fe homini , id c(l , vidcndum , a-
mandum, poiTidcodum , &(IciTUcodum
danshomioi. ^
VII. Cau(a wlgfnynuitn cft bonitas &
iuftitia Dcircmuncratiua . qux prxuiam
habet fipirotiam Dci.
VIII. Caufa cxfccutrix cft potcntia Dci,
qua anima dilatatut ad capacitatcm Dci,
ic corpus aoimale traosfotinatur &; trans-
figuratur io Spihrualc.
IX. Fiois, fcucucotusifcucoofcqueot
eftduDlcx,glorio(x Dei ftpieotix, boaiia-
tisiiuuitix, potcntix, quin Sc pcrfcAionis
vniucrfx dcmonftratiu , Sc illius a beacis
glorificatio.
X. Adiuo&a eius propria func , quod
xteroa (it , & talis cogoita i polTideotc.
quod fimul & impieat omne dcfi-
dctium , 8c lcmpcr dc(i-
dcrctuct
THE-
THESIS
Rcligione.
IV.
DISPVTATIONES PRIVATyt. 171
Dei cfl Dorma Sc amafnsciuCiem > ^uod
vctbum cuni hodic Qooaifiia Scriptuits V.
& N.Tcftamcnci habeamus , Sctipturai
iftai dtcimus cflc Caoonrm > fccuadum
qucm Religio cA confotmaoda : de «^ua
icriptur» iampotro agcmus qaaotum ic-
quifitur vt illam pro Rcligionis Canone
nabcamus.
Vll. Rcligioni contraria cft lum impif-
tas , id cft , ncglc^lns 6t contcmptus Dci,
tum i^A*d(««-Kf<'« id cd.modus Religionis
abhomineconfidus. Hypociifis nontoti
Rehgioni. fcdcius integtitati opponitur,
cum corporctantum idpctagitut , quoda
toto homioc prxllati dcbcr.
I. /^Mifla difpucationean Deus pofnt
V^homiocnibeaturo rcdderc pcr fui
Tnioncm citra iotcrucnicntcm a^um ho-
minis: dicimusDcovifumiuifTc ood bea-
cchomioem oili officioahquo fccundum
▼oluntaccm Dci przftito, quod bcatitudi-
nextcroa rcmuocrari ftatuic Dcus.
II. Et hzc voiuotas Dei xquilTima cft
oisa fuudamcnio iuftiiia; &zquicatis (e-
cudum quas fas vidctur vt Crcator a Crca-
cura fua rationc prxdita a^um io Dcum
tcodcDtcm poftulcf i & viciirimqua tcnc-
turctcaturariitouahs io Dcum au£lotcm
Ac beocficum domiiium luum rcodere.
III. Huoc ac\um opcrccc cfle torius
hominis (ccundum fingulas eius parccs;
fecuadum aoimam camquc cocani & fin-
gulas ciusfaculcatcst& fccuodum corpus.
qua illud cft aoimz mutum iaftrumccum,
capax & ipfum. mcdiaoccanima, bcacicu-
dinis : opottct ctiam vt a^us ille (it o-
THESIS
Do
V.
Norma Religi onis vcrbo D c 1 , p o-
nirinniin <ic Scriptuni.
I. /^^VvM Rcligio dc hominis crga
V^Dcum ofHcium , oeccfTecft vt i
Dcoptzfcribaturccrto YctboipGus, (tc vc
cooftct homiot fe ptzfcripto ifto taoquam
moiam quz abhomioc proficilci pofTunc I a Dcoprofcdloobligari , vcl laltem coa-
przftantinimus & vcIutcootiDUUS , adco 1 ftareponit &dcbeat.
II. Vcrbumillud vcl e«A«'^T«», c(Itc1
' - >cs»» , illudmeotihominisintcroa
('C(oae((iaciucicauorir>(iucfupeiin-
fuiio)in(itum , boc fbris prolatum.
III. Vcrbo in(ito Dcus homini Rcli-
gioocm przfcnplir , turo pcrluadcodoilii
TCquiuis aliia<t1us qni abbominc patrao-
cur pcr roluoutis aliquem incctucntum,
recuodumiftum &: normam iius dcbcaot
przftari.
IV. OfTiciumiliud quaoquam , (ccuo-
4um toram circniuni & omocs pjitcs cius
lix voiconon-itucappellaripoinr.RcIigio- 1 mtus quodcoliabhomiocdcbcat&vclir,
■is rameo voce oon incommoJc nuocu- inde vniucilc cultumfibi placitom mcoti
pinuis^ quz voztrufuo ambuu comple* ! ciuspatc^acieodo , dilc^ooc Dci&pio-
Cl;tiu ,aLtum ipfum,*/lusobl)gstioi»cm,
obligjt (ium C'eum,propter
qui.ni ait j... j . j^.tandus cft. ^ictaDC-
mutparcntcs honotarcproprcr Dcum.
V. Rcli^io crgo cft ailus illc quem
T heologia uoftra informat, quz pioptcr-
cj obi : •am Thco!o;'icz do^litoz mcrt-
todtcinj!
Vl MoiUii i.iiui :ion i:urnanoarbitrio
fcdp:j.!(.iipcoDcidciin:cur : uara vcrbum
ximi cooftautcm, deoiqi rcmuocjaiiooen)
conii cius obGgoando. Quz iotetna patc-
fj(flio fundamcotum cft orants catcrox
reuclatioois.
IV. AdhibuitDcQs vctbum 3f»^»e^Hsrf
primo VI quod intitum crat tcpctctct,
10 memotiam rcnocarct, ciu(quc eicrci-
tium vrgcicr, fccuodo , vtaliaiofupcr il-
li prz(ctibcirt , quz in qtiadiiiplict viden-
cui pohu diftctcnti.i : Aut ctuin irgi na-
tatA-
J:7l lACUiii
tui.»U homoj;:nc3 fuat , ^iis infi- ' ^ ''c
fupcrrtiui , a: non xqucUcUeali >: i
iiiiicdcducipoccraoc : aat calia vicicri po-
tcrJo:. atqux vifum c(l Dco citcuir^lcM-
bcrc t tjc cx mfltis conclanones ticicat vo-
tuncati Dcivoiaerlc t vrl pioiftorcropore
icpuguanies: aut pute pute p (itiua funt
cum iftis iDlitis communioncm non ba-
bcotia . gcncf ah quauquara Rcligtonis dc-
biro innixa: aut dcoiquc pto aliquo liomi-
nisftatuilli fuBtcoii' it, prAicrtim
in qucm liomn '>cr!.,_ .. piuna;uo ju-
ciilerai
V. VctbumiliuJcxccrnum vclcnuntia-
tionc vclfcripiiooc cum homioecommu-
nicacDeus: ocutii commuaicttioois mo-
do ncquc fccundum cotam Rcligioncm,
ncque fccundum partcs ciusalligaius , ftd
nunc hoci nuncillo , nunc vttoquc vtcns
pto arbmio. EoumiatiODC primum vfus
cftiindcfcripticrac . aducrfuscortuptclam
& obliuioncmmcdio ccitiotc lo quacc-
iam fioiuicric vt iam vcTbum Dci iuulMbi-
lcnonalibi quamio Sciipturishabcamusi
qux proptctca iD(lfuir>cocum Rcligiouis
commodc appcllautor.
VI. lllxSciipcurx V &N.T.Iibri$coo-
tincntur,qui Caoonici dicuutur. V. Mo-
listlofux, ludicum & Ruth. x.Samuclis,
i.Rcgum.i.Chrooicotum, Ezrx&Nc-
hcmix, i.x capitaHcftcrx, xv.Prophcta-
rumlibii j.maiorum, ii.nuootum , lobi
libcr , r{almotum,Proucrbia,EcclefiaftcSi
Canrica,Daniet, Lamcuutioocs Icscmix.
Hi funt V.T.Noui,fcquuDturlV.Eu3nge-
liftx, Aaoruml. XlU.Epift.Pauh,& l.ad
Hcbr. lacobi I. Pcrri II. loaoDCsIlI. lu-
dx 1. & Apo:alypfisIohannis.quorumaIii
iodubicace habitiprnauthcnticis. dcnon-
Dalhsvcro ahquandodubicatumfiiic:ruH!i-
cieote camcn lUorum numcro dc quibus
Dunquam dubir i:-^ fuit.
VII. Caufi j iftorum librorum
Deusefti; ' o pcr Spiriclim Saoflu.
Infttumcniiici lunc fanfti Dci homincs,
qui non ptoptioatbiiratu fcd a^i & infpi-
xaci a Spiricu libros iftoscooflgoaruoc, (lue
vetba tnisiofpicata faeriar,fiucdi£lata,nuc
ifc illis dii.Mna dircilionc a.lmiaiilrara.
Vlll. Materia S.t;p:u-rx lcu obitAum
cft Rcligio , vtiam didumcft. Forma cf-
feotialis & ioreraa eft vcraToluocatis Dci
dc RcliiMooc fignificantia; cxtcrnacft for-
ma fcu charadler fctmoois.qui contcmpc-
catuscftdiccntis dignirati , Se. nacarxrc-
rum & humioQm capacicati accommo-
dacus.
LX. f iois cft iofttuiftio homiaisad ipfius
falutcm A:DeigIociam.Inftcudlioai& totius
partcs,dodrioa,redargucio,infticutio,cor-
rc*nio,confc!at:o,coir.rTiJM3t!o.
THESIS Vl.
Scriprura: auclontatc & ccr-
ctcudinc.
I. X 7 Eibi Jiuioi , quodScripturis V.fic
V N. Tcftamcuti comprchcofum
cft, audloritas cft cum in vctacicacc cocius
nairacioois , omniumquccouacijciooam,
fiuc dc rebusprxtcruis finc,fiuc dc prxfen-
tibus 5: ftlturis.tum in potcftatemandaco-
rum Sc ptobibiciooum,qux codcra cooii-
Dcocur.
II. Au^oriras viraque non poccft aliuo-
dcpendcrcquam afolo Dco prqcipuo vcr-
biiftiusaurtore, tumquiailla vcraxcftci-
cra£iUicacisfufpicioocin,tumquta poccfta*
usiirctragabihs.
III. Qua dc cauCi fula nocicia vctbi,
quoddiuiaumnc. obligac ad ctedendum,
& obcdicodum , acqucitaforcirerrvcobli-
garioilla nulla ciicroa audloiitacc augcti
poflic.
IV. EccIcftaquaUcumqucmoiI^ Icure-
^cflu con/idcraca oihil fauic au£loritati
nrmaodx faccrc potcft : oam & ipfa ifti
vctbo omocm luam auftoiitatem debct,&
EccIcHa ooQcft oifium aoic vetboifti ta-
quamdiuiooHdcm adhibucric , & obedi-
eotiamfpop ' • ■ (f^oiitatcm
Saipiurx.. .c vlUratio-
nceftnc^arc Dcum clli: luthcieotis vehl-
cicaris& tuprcmz potcftacis,ip(atnqueE<:-
c!cfi;:m clTc Hc cicfi:iir.
DISPVTATIONES PRIVAT^.
V. Vjrits auccm tnodis probacur vcr-
bum hoc tliuiBiius cfTcprofcflum, Yclfi*
gnis vcibi CDUDtiatiooi adliibitist qualia
luutmiraculj, piardi^ioncs, diuinx ap-
paritioncs; vclaigumcntis ipfi ycrboinfi-
tis.qualtaruncrcsipfx.A/lus ic chatat^cr
rcimonis,conrca(usio no2ulis& omoibus
parttbus, & ipfius vctbi cmcaci.i; Dcaique
iac<:rna ipfius Dci pc(' Spiriium fjDw^uin
tcftificationc Quibus omnibus fccunda-
njm probauoncmaddimus , cclbmomum
;llorum .^ui illud vcrbum pro diuiuoac-
ccpcrunc-
VI. Huius poftrcnit tcftimouii vis 8c
cfBaacitas tota humana cft , & tanti mo-
mcnti quanca cft rapicntia,probitas,coa-
ftaotia tcftium.Et proptcrca auAoritas Ec-
clcfixnullamaliamlidcmquam iiumanam
facercpotcft , qua: prxparatotia ctlc po-
ccftaddiuioam ingcucrandam. ErgoEc-
clcHx tcftimooium oon modo noo cft fo-
lumquo nobis ccititudo Scripturx con-
firinatur , ftd nc prxcipuum quidcm, imo
Tcroomoium maximc imbccillc.
VII. Nulla argumcnta cxcocitan pof-
func vllius vctbi diuiaicati adltrucadx.
qux huic vccbo iuftinima ractonc ooo
compccanc nulla viciflLm cxcogitan
polluac qux butus diuinitaii dcftrueodx
vcl probabili racionc fcruirc poirunc.
VIII. Qaanquamadfiluccm ncccITa-
liumabfolutcnoufic ,crcderc huiic vclil-
lumltbtum cHccius Scriptorts cuius titu-
lumprxfctr,tamcD id ipfum ceitioribus
' atgumcncis adfttuipoccili quam illadlnc
qux vlli alii fcripconfuumopus arroganc.
IX. Scriprurx co ip(b quod Dmiax
fuaCifuntCaDooicx.quiaconciocncrcgu-
lamfidci , chariracis , fpci ,& omniuma-
^tuumnoftrorum inccrnorum. Noocigo
iodigcotaudociucchumaoa vciaCanooc
vcl ptoCaooDctccipiantui:imo refpc^lus
iotct Dcum Sc crcacuraspoftulati vc eius
vctbum fic Docma vicz crcacuris.
X. Dicimasdd Scripturarum N'. & V.
Tcftameoci diuinicatcm adftrucodam.dif-
iun<ftiuam irrcfutabilitcr valcrc.- Scriptu-
raaoccftdiuina, aucfablicdKfto btafphe-
xiiajofnoium fciipcocumftuluiIima>fIuc
17t
ab hominc , fiuc a malo ipirica profcfta
cHc dicatur.
COROLLARI A.
I. ^ffirmMre tjtiod Scriptun MH^oritM
fenHetabliCcltftm, eoijMed Ecclefm ftt Scrt-
pturu antiqHtor. efi mendactum.fiMltitoqn^^
um, contrMdiaionu multipUcii implicMtio,
Hentque blafphemiM.
II. AHdiritM Vontificit Romari Miite-
fiificaniiiitnde S ,r'um dtninitmemi-
norencuiHjuiih., - v A-r.;.-r-f/ ,, .
liorii, cetijlMmioru.
THESIS VIL
Scriptunc pcrfccbonc.
r. C^^P^^^^^^^crx pcifcaioucm -
Oiamuiomoiurfl illorum qux L^^,^
C\K fcicu.credicu.fjclu.lpcratu ad falutcai
iiccclIaria.fueruDC,func,cruac,comprdic«-
/ioacm.
I I. Haocaducrfusiofpiratioacs.vifio-
Qct.lomnia. flc auofuis nouos coihufiaf-
mos dcfcnfuti , dicimu* •nullam vllius rei
adfalutem vcl cuipiam finguliiri homioi,
vel Ecclcfix ncceflarix infpiracioncm,poIl
ccmnoraChrifti &. Apoftolorum in rerris
vcifantiuin failam cflc. vd homini vlli vcl
cxcui homiaum cuicunquc , qux rcs noo
ficin ScriptuiisCictisplcnc& pcifcaiflime
comprcheaia.
III. 'Dicimusctiam nullum Jogma ad
Cilutcm neccfrarium ex illis ipfit Sciipturis
dcdudum cUc peftctioribus fcculis^quod
abiplb ChiUlianx Ecclcfix icitio ooa
fuetii cxpllicitc ccgnitum tc ctcditum.
Abadfccnfucnim Cfarifti in calos aJulta
fuii Bcdcfia Dci.qux crcfccrcquidcm po-
tuitin aotitia&fidctcrum adlalutcm oc-
ccfrariarum.fcdaouorumArticuIorumac-
ccflioacscapcrc nonpotuit: hoccft. crc-
fccre potuit ta fidc qua crcduBtur cipita
Rcligionis.uoninfidc quxcrcditur.
IV. Quxcunqucpoftca acccflVruat ia-
icrprctatioaum & probati 'uum viccm
obriucot taotum.qux ipfx cti am non mo-
docu ScTipturisp ugoarcnondcbuetuoc.
M »1 fci
rACOBI ARMIKII
fcd cx ip(is Striptutis dcfumcBdar (\icruoi|
(ccus audoritatcm habctc oondcbcbanci
icdpoiiustirori viciaxiudican : tiati c-
nim clloou propolittunum inoJo ■ fcd &
cxplicatioimm & prubatK>nuTn io bcripra*
riscomptelirnfaiuii 'lo.
V, Com|<cndiL: ctiam cuiufuis
eouiuiati diiudicaodt viacft > fi difpiciatuc
aociuf fiil 3c prxdicatum vcl cx-
ptcircvcl ^'i-'-, ■.nictiQ S«.iipcaris coo-
ctacacut-''Sr altcrutiumooa coocincacur»
faltcm vc 000 acccdanum ad faluccn) ccii-
ci poccfl.doc \ilofaIucis difpcndio : calc
auccmclTc potcflprxdicacumi Tt ifti fub-
tectotribucum (luc difpcodiu ialucis rcci-
pinon po<Kt. E G. Papa Rr cft ca-
puc Ecclclix > iMaiucliniL. i^tix.
THESI^ Vlll.
S c I i ""i.i r .T p cr fp i i' M i r.T-r
L (ignoccmpccr.ns(}ualita$,fccundum
(]uaiDapcacAadcoQccptas, quorum (igoa
lii 1 ■ aCt , clare
., , ... .undumbc-
ocu«lam Dct pioaidvDtiaadmioiilratur.
II. IHam ScnptUfi co.-nrctcrc ci cau-
facius& hnc probatur.Iuc.iulu coul:dcia-
musOrpicuciain Sc booicatcm audlons : qui
fccundumillamfciuir, ficfccundum hanc
voluicfcnla mcccis fux bcuc counciarc. lo
finc cflocccflirascotuinad qaos Scriptura
diri^itur, quifiucoo: 'ilurcra ad-
lequiocqucuorcx dcci..!. /^i.
III. IVrfpicuuat illa didiiiAe confide-
taadavcoit cum obie^i lom fubicAi ta-
•ionc. Ncquf cnirs.arq' ' omui-
bu&pct(jpicuafunr.fci: ..huon-
i)ulladirnciiia(uat,& Euaogchum tcdtum
cftiis quipcrcunt, tnquibus Dcus huiufi
ktculi mcnte&cxcxcauit.
I V. Illi vcxo fcnfus quorum ootiria &
{Impliciter c(l ad (alurcm ncccda-
«..^ ..aplaoc iB 5cripcu|ts [.«(cfa^i iuur,
vccciama (implicifllmis, modo vfurirJo
ois pollcaot . percipi pcflinc.
V. Scd il!r$ caocum pcilpum luuc i^-.-.
.SpiritusS. lumiDC colUiibati ocuios h*-
bcocad vidcndum, & mcotcm ad inccih-
gcodum Sc difccrncndum. Ci '
quaatumuislumiociacis coiluAi... . . ;
vidccur oifiab oculo qui vidcadi vclut lu-
miacintcrooprxdrcus c(V.
VI. Vcrum & iniis qax ad (alurcr.i
cognicu 8c credicu fuococccdaiia , diAic-
gucndacdlcxab Euaugcliu . przfcrt;
parrcquardc lcfuChiiito crucidxo ti.
icfurcitato. Namlcgisopus ctiam gcnti-
lcs Chrifto mlcripcum habcn:
dibui .111 ^ quaoquam id (^ilutarc ni
ni(i accidcnce illununatioDC Sc iu;_ .. .
liooc Dei inccrna } ac fcimodc ctucc ani-
ma' ' :i lluliiiia 3c fcandalum . ficc
^pi claiionc nuu pctcipitur.
VI I. ^antautcmioScripturisooooul-
laicadiflictlia intcllcftu , vtc\: pcrfpi-
(imaingcuia luiis iniclligcndis roto v..^
cuilu habcant quod laborcnt .■ Sic Dco
rempcraocc illas , vt ncquc inutilirci '
acquccum t.iibdio icpclli pollinr ii.
titslc^lar&relcilx.
THESIS IX.
Scripcurac/acr.T.
I. QHofuslegirimasacgccu.iiiib.S. Scii-
Opcui* is cil. qucmautlior ipfins Soi
tirus(anClu»intcodir.quiex vcr!
uc propriciiucfiguratcacccj • i
id cft.grammaticus • vc loqu s.
II. Ex hoc (blo lcoGi cflicacu argo^
mci • ; •• pofluQc ad dogmacum prcba-
Cu.;.
1 1 L, Rroptcr vcro rerum corporcarum,
caina!ium,animaliuni,tcrrcnatL'
lus vicc aHalogicaiQ cum rcbus
bus,caIcftibos,funiris & aLrctoi
diacm,(irvt iiidemScriprurx vciUs du-
pjcx Sc v:c;quc ccttus, & ab au^orc io
tCQCUS
f
DISPVTATIONES PRIVAT^.
Cenfus fcnfus Hibfit ,quorum vbus typicus
altcttypo figurarasftuaUcgoricas appel-
Utur-adqu " oricum ctiam aojgo-
gjcum.
taiK
H! PV-)
;uin
collatum.rcfcrimus
IV. Ab hifce fculibus arthiologitus &
trooolocicus cnii dicuntur* non diffc-
ruDt.cjuumtllc caulamrcddatfcDfusgram-
<njnci,i(lc accommodarioncin cioscou-
tiocar.ad ciicumflaDtiaspctfonarumj loci
(cmpofis,&c
rerprctatioocinpopnloptoaatlicnticadb-
titidcic poHir .■ lcinper iu<iicio cius cui pro-
ponitutlubicda ell hucufo • \(i
qujtcQUJ loborc ajgumcDio i...:a
clt.illamrccipcrctcQcatur.
XII. Qojdccaufancqucpairuincoa-
rcnf:-- -vi' ••••i-- ••'- T- . •■ --ft.nc-.
qu'.; onor-
nu inccu'!r:ation:srecipidcbcDt.
X I II. ■ liccutiam in-
ucdlam , cj. ....... . ... . . ophcra: fiue i-
V. Intcrprctaiio Scriptura: tum Tcrba , diotx,Iiccatinccrprctationcs qgafuisiliuc
cius.tum (cnfum rcfpicit. '
V I, lotcrpictaiio vcrborum cft vcl fin-
gulorum.vcl coniundlorum , &vtta()uc
ab vnoProphcta.ducipluribusfadlasfinc
ou^ ' ' - -n prophcr.iud
in ■
umus
quam
tx & nccis purcftatcm h , lum Ec
clcfixffu pixlulum cuii . ^ 4: folucn-
dipotcftucprxditoranj,iubiiciir»us.
vcleoium m ali.im linguam translatio, vcl ; ipfamiu iicio lum iphus Dci.ranquam vi
per alia vcrba eiufJcm Iingux cxplicario.
Vll Translatioira adllrida cflo, vtfi
otigioalis fcrmo ambiguitatcm habcat , il-
Jc in qucm ttansfcrtur candcm rctincar,aut
fificrtncqucar , maiginalt adfciiptiooc
compcDfctur.
VI II. In «plicatioocqur pcr alia vcr-
baficr, danda opci.i vt c» ipfa Sctipiura
vcrbacxplicantia pctantur; quoifum vti-
Unima ctitfyD0Djmi*&: phrafcologix ob
fcruatio.
IX. Infcnfuum m:i:ipu....ionc couan-
dumvtfcufus & notmx fanorum fcrmo-
cum conucniar,^: fcopo fcu intcntioni au-
thorisiftoloco fit acconimodatus r quo
ptxtcr verborum iDtclIcflum facit loco-
rum alioium Sctipturz fiuc fimilium fiuc
difllmilium collatio, & ipfius contcxius
diligcns intutiusj in quo potilfimum oc-
cafiojfiois , antcccdcntiuin Sc confcqucn-
tium conncxiojCiicumftantix ctiam pcr
THEESIS X.
x>o
E^tc.ici.i Scriptuix.
I- Vum dc VI &: cfticacu vci bi D ci u-
'Ut»
fcmpc. j . . , ou-
currcntcm etiicacitatcm tlii adiun£;mius.
II. ObicftumcflicacixiHiusclihomy,
fcd vcl vr rubiC(ftum in quo cfticacia opc-
rctur, ^ t obictnum circa quod cfficacia ifla
vcrfctur,cocfiderandu<
I II. Subicflum illiu> Ltiuacix in quo
cdbomo iL-cuoduminc:Ilcclurn &jilc-
du, tiaci capaciratc fiuc adiua fiucpafTiua
prxdtcus. Sccundumintcl!
juovcr
fonamiirrtcmpoium.Iocorum adnota- 1 bifcnfa intclligcrc'&: pro vc... ... ^uc bo-
- nisapprchcnderc poicll - fccundum aftc-
bUDiur
X. QmitnScripturanonfit pnuatf^ fcu
ptopcix explh , conabitur Sctiptu-
vx intcrprcs VI iv..,.ai m illahabeat tfltcici-
tatos, quo interprctatio Scripiurx, qux
prophcii.TnoRjinc ii» Scriptuiis vcnit .ab
c ^-ri Snititu pioficifcatnr qui iplam
j lupiiLijjm ScripturxpiirTUtus lufpirauit.
XI. Nullius vcro velhomiois vcl Ec-
dum quoin vctum & bonum moBflra-
tumappet ' ' 'um amplcifli , & in
c oacqiiitu . .
IV. kfiicacitasiUa uonedtantumpra:-
p.aiatoiia, quain. &4ft'cftuspix-
patcntut aduliud .L..'.i. i vciu.m &: booum
apptchcDdcndrr.Qiin i vcibo illo cxtcino
ooocotnprchi . fcd ct^ccoofuBmu-
'.ntt^jj^^i^ inus
t
zj€ lACOBI
pctfcdioaem obiiocre nequcai homo Er-
jjorciicimus illos qiii Scripturam litcram
Bioituam dicunt i & ff rnif c tancum homi-
oi pixpatando vt intcroum aliud vcrbum
capctc polltr.
V. Ifta cfficacitas, inSctipmris tcr bi-
nisaftibuspulchrccircumfciibitur.Primo
'doccQih quod vcruin cft Sccundo,adhor-
tjnJiadbonum , dchortandi a malo, &
cortipicndi (1 prxtcr aur contia officium
fodum fucnt. Tcnic , ccnfoiandi Spiri •
tom contiitum.f: commioandi cbio.
VI. Elticaci.r obicdtumcif-a quodcft
idcm homo aote tribunal iudicit diuini
coiiflitutus , vt f ' n vcrbum illud
lintcntiam vclii-.. ii.mi, vcl con-
dcmaatoriam rcpoitt.
THESIS X I.
Do
Rdigionc ciiis priiicipiis Scri-
ptura V. 6w N. Teftamcnti comprc-
hcnfis gcncratim egimus , iani.
ftridius de Religionc a-
lum..
ARMINII
gcndi
I.. /^Vum R
Ulamfuadania
iVum Rcligio oitjcium homiois
~)cum cootincat.ncccirc cft
Ulamfuadari la mutua tclationc aua: inicr
Dcum& homioemcft .- quatn u vanati
contiDC,at,mc.dumquoquc Rcligionis va-
riari ncccllccft, maocntibus fcmpcra«fli-
bus ad Rcligionis- cuiufquc fubftaotiam
pcrtincmibus,ootiiia,fide,amorc>.timoic
fiducia.ractu , obcdicntia.
II. PrimaintcrDcum & homincmrc-
Jauoeftcx huius ad iinagioem Dei crea-
; -uodum quam Kcligio ipfi pri-
. . -itlcgeillacomprchcDfi.quarmcn-
tibushomiDumeftimprcflTa, fltpoftca dc-
cem prxccptis pcr Mofcn repciita ; cui
Dcusprobandar obcdicntix caufa adiuo-
iit fymbolicam lcgcm dc fru^lu aibotis
icicotiaeboDi &mali oqycdcado..
III. l*cr pccv iliaintro*
^mdauicci Dcuui i^mu. .^■•'Uocftjfc-
cundumquamhom«condcmoacioiu Dci
obnozius , gratia rcftaurationis iodigci-
quamH Dc^sptxftct honiini , iam ctiam
in illo aftu , prztcr crcationcm . fundaoda
ftRcligiobomioiprxfciibcoda. Qui a-
dasquum pcccati agoitioocra & gi.T:u-
rum pro UbcratioDca<^ioncm poftuIct,ad>
parcthicRcligioois modum vaiiari opor-
tcre: qticmadmodum ctiatr.cz Dciinfti-
tuto variatus cft^cipfa.
IV. Hanc variatioacm Dco fic admi-
oiftrarc vifumcft, vcoonftatim iftam era-
tiam plcncczhibcrctjfcd aliquaotifpcr ho-
miocmfub rcatus obngnatiooc cootioc»
cct.addica tamco- promifllooe graiix fuo
tcmporecxhibcodx.- vndc difcrimen cxi-
ftii-Rcligionisa Mofc populo Ifraclitico-
ptzikiiptx,&aChiiftofu)s traditx: qiia-
rum illa vctcii Tcftamcnti & imy^^tKlmt
hxc N eft & Euangclii , illa ludaica , hxc
Chriftianaappcllatur.
V. Vtramquc iftam Rcligioncm vel
Rcligionis modum multis a^Hibus differrc
doccr claLilTimx lcgis ccrcmouialis- fub
Mo(e vfurpatio, &.eiu(dcm fub Ghrifto
abrogatio : vctum cum hoc tcmporc Chri-
ftianaRcligio oiitiucac. & illa nobis (ii
obeuoda.tic hac porro agemus , ita tameo
vtinillius piimxux5c iftius ludaicx fois
Ibcismcntioncm intctiicimus, quaienut
ilia Chnitunx Religionis cirlic.itioat-
fcruirc potcft & dcbcc.
, VI. Nolunius auccmillua uilcufnco'
eoufquc cxtcndtj n iisqui lub V. Trft.px-
dagogia , ici^rat^fi/j»* fidc Dco fciuiuc-
lunt lalutis finc Chnfti iatcrucntuadcptio*
attiibuatur. Namaicmpore piimx pro-
midlooisobtinaitillud : Nullum oomcn>
fubccclo datum cft io quo opotteat ho-
mincsfaluaii quam oomco Domioi oo*-
ftii Icfu Chiiftj.
V 1 1. Hinc appatct «^«A»^» & falfum
eilc illud didlum a oonncmioc vctcrum v>
furpatum : Homiocs primum I rti-
rx,inde lc^c MoHs , dcniquc I
Saluatosene :qutn jchoci Ci/
Religionirludaicx & Chrifttanx quaiem
Mahumcd ii.ucxit,d;fpenlatiuuD«ipior—
fus cllc coQtiaiiam.
THE-
BTSPVTATIONES PRlVATy£. 17
^culi ocqucfccundam rcmocquc fccuo-
dum cxponcionis claiicatcm addi qacar
aucopus fic.
VI. Ab illius Rcligionis fidc & profct-
noDc profcnbrcs illius Clitifliaai didi
funt A<flor.ii.t^.& i.Pcc 4 vctf. t^. cuius
aominis cxccllcocia vt compctcrc aiicai
vcrc polTlt , non fufficic vt Chiiflum Do-
doicm5£ Prophctam diujnitus didum a-
THESIS XII.
Do
Rcligionc Chnftiana,,&: primum de
vocc ciufque rationc.
R ReligioacChriftiana porro tra-
JL-/dacaci , primum quxnominis fic
cacio czpcdicmus,iude rcm ipfam Rchgio-
* ais iUiusordmccoandcrabimus.
II. Rcligio Chrifliana, quam hzrcfio
N.izarcao[um vocabaac ludxi , a Icfu Na-
rjrcno , qucm Dcus vnicui#Magilhum
cooilicuic aobis, & Chriitum ac Domi-
flum fecit ; oxjmcn foiticacft.
ni. Duplici auccm rarione nomcn il-
lii J ci compccic } acauQ , & abobicclo. A
t.i jfa.quia Icfus t hriftus,vc doilora Dco
dacusjiilam Rcligioncm prxfctipfit, tuin
Hia rocc quum lu rcrris vcrfarctur,tam pcr
Apoflolos in voiuctfam rcnam cmiHos.
Ab obicdito , quia ipfe idcm Rcligtonis il-
lius fccundumDcum obicdum cft iam cx-
hibicus & plcoc fcupctfcc^Vc maoifcll.itus;
quumanrea a Mofc & Prophctis caocum
vtvcncurus promitccrccur & prxnuacia-
rccur.
IV. Et do<flor quiJcm rcliquis oinui-
bus dodoribiis. Mofc Prophctis, imo &
Angelis iplis prxceHcoriori cum modo
pcrceptioais , cum dodtinx cmincntia.
Modo pcrccpcionis, quia illc io fiou Pacns
exiftcos , Sc ad omoium Par? is Iccrccorum
iacimam vifioocm admiffus , Spiricufquc
plcnicudine donacus , vidit& audiuic lo-
ramqiixloquitut &cclla:ur.- illi vcio(c-
caadurii modum ccrium Spiritu don.iti,
vclpervifiooem vci pc.fumnia.f ctperal-
ioquiam orc ad os . vcl .Angcli inccrucntu
pcrccpcruot qux aliis cnunnarc dcbcbanc
2ui ipfi: Spiritus ctiam Chrilli Spititus
icicur.
V. Doct
quiaipfiusi .m
4ac& poflrcmampatri$ dc falucc homt-
num volm:t.ircm fimuil & fcmcl homiui-
•iuspatcfcac . adco vcnihil adfiacm vfquc
cotam-
gnofcat : fcd nccclTc tft vt illum ctiam tan-
quam obicdum ciufdcm dodrinx rcli-
giofc agnofcac & colac : quanquam illa oo-
cicia& fidcshuic ficprxccdaoca & ab illa
fobaliquando ooooulli iBCbtiflum crc-
didilTc dicancur.
THESIS XIII.
Rcligionc Chriftiana,quocl ad
rem vniucric.
I.
QVum omnis Rcligionis quibufuis
variacxmodis obicdum Dcus fir,
cc huius obicdil Dcum cfic ncccflc crt.Ac
pixrcrcaciufdera obicdum c(i Chiiilus
fccundumDcum, vrpotea Dco & Pacre
conilicutus Rcx & Domious voiucrfi , &
caput Ecclclix fux.
I I. Qua dc cau(a io Rcligionis Chri-
Aiaox iradaca ordibe hxc nobis fuot coo- *
fidcranda.Primo,obicdum ipfum lo quod
fidcs k cultns rcligiofus tcodctc dcbec.Sc-
cundo caufa nroptcr quam fidcs& cultus
obicdo pixltari ponit& dcbcac.Tenio i-
p!*efidcia£ cultusadus, modufquc vctiuC-
quc fccundum ptxfviptu Dci & ChnAi.
Quarco, (alusipfa,qux vtpromifl*a & dc-
fidcrata caufx impeilcocir vim habccvc
obccnta prTmium cftprzAitx Rcligioois.-
vndc Dci Chiiftiquc gloria cxfurgic fcm-
piceToa*
III. Homo vcro cui Kcligio iftaprx-
ftandacfV,pcccacorcil)fed cui pcccacorum
rcmiflio & rcconciliacioiamimpccracacil,
vt diftioguacurcciamhac oocaaRcligione'
ludaica,quam ctiara pcccacoribus ptxfcri-
p&i DcuSifcd tum tcmpoiis ^uum temilUD'
Mm y. pcccaio-
JL-rt lACOBI
pcccacrouQondumcratimpccrari . quade
«.aufa 6i modusK.cligiocis tumal:usi.'uir.
prjrferciniquoad ccremor.ialia.
IV. Ha.'cKcl ■• 'adui.ii,...
in illaconridcrai. . , c(l oiunium i
Rctigtooutn pr«ft.inciilim3.llu pocius mo- '
<!iis Rcligioms piv;rtauiillimus.Obicdlum '
ciiim cxt^l!cuciflimomo'lo iuilla propo-
nuucadco vt oiiiil illms mcas l.umaua
pcrcipcrcpo/ntquod iflius Rcligionisdo-
itnna noo cxliibcarur.Omnceoim bcnum
iHatn Ucuscum illa cxplicuir , 5c inClui-
{lo incucndum dcdic.
V. 'Caufa propicr quam J\.cljgu) illo
obie(^lopi.Tftaij poHit & dcbcc omiii mo-
do cHicacjlIima. adco vc nihil excogiinri
polliccuc alicui NuiT.ini Rcitgio prxUari
dcbcat& puHicquod io cflicacicatc illius
caufx non Tu modp prxccllcnti con:prc-
kcqium.
VI. A£lus ipfc 6dci & culcas > modo
mnximc iongni rcquifitus Sc prxHandus,
falufquc cx a<5lu ilto axiflcns maxima 8c
^loriofiflima, rum quod Dcus fc plcnius &
r':clius videodutnpixbcbitquam li pcx
aii.ini Rcligionis forir.am falus impccraca
fuiircr.ium ciiam quod Chrillum, qui fta-
tcrhomiDUm cilicaput ia zccrnum fuut
habituri & con! qui falutis parti-
c'pcscruot, qu. .u lahitisadcptionc
4.; poflclTlonc ipfis quodamraodc Angc-
lisfumisiutQriuipcrioici.
THESIS XIV.
Do
Obie^to !Chriilianie Religionis -, &
primodc Dco, pcimario cius obic-
^Jto , & quod DcU5 lic.
I. EligioDisChriAianarobicdumcfl,
JLxia quod fidcs & cultus hominis rc-
ligioficcndctc debct. Illud obicdum cA
t)cus & Chnflus cius. Dcus principalitcr,
•Chtiftus fubordinatc fubDco'j Dcus pct
rcChriflusvcaDcoReligiooistUtusobic-
^umcoofticutus.
II. In Dcoprimarto CbrifliaDz Rcli-
^ioais obicdlo ua otdiac coondcranda.
A R M I N 1 1
Primo.Natura Dci.cuiut ca cft erccUentu
& bonitas, vt Rcligio ilU houcite Sc vcili-
tcr pi 2 ftjti poflit Sccundo , A^^ioncs Dci
proptcrquas illi Rchgto prxrt ' ' '
Tcicio. VoIuncasDcj.qua vul:
ti Rciigioocm,& prarftantcmiplcrcmLL -
ratifConcraquc
oporrct Rciigionisomnis primum & fum -
mumaxioma ,pcum cUe:Gnequo loaae
cll qu: ■ • ' iDciiaquintur, vt
potcq^. .;cocjam habcos pu-
tum putum phancalma C( futura coocc«
prus humaoj.
I.V. Dciflh cllc <|(...i.^j.,.in. i-;;r.rii ^uj
tutxracional>ligD:hcacuni cius vocis pct-
cipicnci, dcquc illo ligoificato cogicanti
nocumfit, tjmcn argumcocis vaiijsde-
; moollran potcftj & primo ab axiomatis
i nonnullis thcotcticis,qux' propccrca quod
terministaotum inccllcdus veia cUc co>
' gnofcuucur,aorioaum iadcarum nomine
.irprn.jii mcrcntur.
rrimumaxioraacil: Kihil eflc auc
clicpollcafc ipfoific eoimcllcc fimul &
j non cnccfcipfo priusic poflciiuscncr.fui-
I quc ipfjuscaufa& cH"e<fluseflcc. Ergo o-
' porcccvnuiti ahquod cus cflc occcflario
• prxcxiftcns, vndc vt a caufa priina& fu-
prcmaottum ducunt omou rcliq • ' *
boccft Dcus.
V I. Sccuodum axioma cft .• Omncm
caufam cfflcicntciu primariamfuo cffcdo
pixftaucioicmclic Vudcfcquitui, quutr.
& mcatcs omncs crcata: noc io ordioc ctFe-
dluum, vnamaUquam cflc fuprcmam Sc
fapiencinimam mcntcm , a qua otigiccm
habcnt Athxccft Dcus.
VII. Tcitium axioma cft ; NuUam
vin ■ ' li:lo,&i»a-
tuu. ...1 ... c.K V . idam.' fircus
cnim ab ciHcicotc mutari ncquc pocuit,
ncquc dcbuit.Et fic cx ilboihil fi :ii pocuic.
Vadcrcquttur,aucomniaqua: func cflc ab
a:ccrno& cnciaprima , .iiit ■■ iiu-v. riVc c-i
primumi&hoccft Dc.
VIII. Frobat idcm a&ioma pradliciim
! •' ' ".lcicotiaqujcoranibus crcat •
•usiucft. iabcncfailUs cx.
cxhi-
I.
DISPVTATIONES
cihilarat, ta malcfadlisexcuQt&cruciac, i —
aiamiQ iisqux inQullius cicacucx ooci- j
tiarn vcncruntautYcnicot vac^uam, quod
maoifcdo io^io cd *aIi<{Ucm iudiccm
ruprcmum,qui rcquirct & ludicabit. At ii-
Jcc/lDcus.
I X. Quintum argumcotum tiobisrup-
pc ' . rcruni cxiftcntium magnitu-
da,j ...^^uo.multitudo, vauctas, concor-
dia.-quxclamac ab aliquu &abvDO cifc
omoiainiaiQoaautcm a muIcis.Acfaiccd
Dcus.
X. Sextum argameotumcflabordtxie
(|uiinrebuscft, & abordinata omDium ad
hr.cin difpoficionc & dirc^lionc,etiamca-
xurarcruni qua- cxlorrcs ptoptcr
fincma»crc , in tincm inicudcic
Doo poiTaot. Omnis aurcm ordo ab vno
ril>& dirccho m tincm a fapicutc Si boao.
Ai hic Dcusclk.
XI .Scptimwm ar^mcntum/uppcditac
fr cictatis Politica; , kcclcnaAtcx, & ccco-
nomicrinccr homincs coiifcruatio , qux
ic taota Sacaaz & malorum homioum pcr-
t7crf:cate& rabic Aabilis cllc ooa polfct,
tiifiab vno prarpotcntc fart* tcdla pra:lt3'
recur.At ille c(l Dcus.
XII. Oil.iuum argumcntum fumi-
mus a mitaculis quas & fadla clfc credimui,
Sc iicii vidcmus , quoiurn cacfi: magnitu-
dovtcotJm crcaci vniueifi vini &: poccn-
riamluBgiflimecxccdant. Ergo ncccirccd
caulam clfc qux tpfum vniuctfum ciulquc
potentiam fu^-icict. -\tiAacfl Dcus.'
XIII. Przdi^ioncs rcrum tutuurum
& coucingcatium, carumque accurata Sc
ftriAaimpktto nonufn fuppcdirat arru-
rrc- ifirn , vtporcqtixanullo quamaDco
ipotucruar.
XiV. Acccdic dcnique petpetuus &
vuiucif^' ■11 populotum confcn-
liis.t^ii; ^ ino 0!-Jci!'i flr.iin; lia-
bcouu'i c[t.
C O R O L L A R I V M.
jfn tx tnefu tjui tn mundo apparit, tx fo
ipojftt Denmtffc.prci,. ■ ; ..ioRif-
lifnorum iitjfe»ji:/,fs,iii/qftiri fermititmnf.
PRIVAT^.
THESIS XV.
Natura D e i.
1-7!?'
DE D E o primatioThcologix ob-
ic^o dao cogaofccuda,tum oatu-
laeins.fcu qu:d, vcl potius qualis fit Dcusi
tumquisfit, fiuccuitfta natuta tribuenda
fit.-ncquidinfulfum vclinconucnicnsDco
ttibuatur.ncuc Dcus alius vel alicnus pro
verohabcatur. Dc priore ptimo aliquot
diiputatiotiibus peitiadi.ibttur.
II. Naturam D ei cumin ipfacogno-
fccrcoon pcdimus , cx analogta oaturx
quxinrcbuscrfutis, & pottnimumio oo-
b:stpfiscfVad tmaginem Dci conditis.ali-
quomodo aflcquipoirumusiaddito fcni-
pcranalogix tlh inodo cmincntix fecun-
dumqucm Dcus intelligjtur peifcdiuDcs
rcrum creatarum lofiniie cxcedcrc
III. Cum io toca tcrum natura,&ia
homine cius cdmpcndicduo tantum cou-
fidcrati poniot ciVcotialia , fiuc fubicclo
diflcpaiata , fiue io eodem fubicflo ordme
quo.lam intct f» conncxa & fubotdinata,
cllct;iialci!itcti£ vitaroaiuram Dciquo-
qucfccaodum duotfh oacurx momcota
lutuebimur.Namquatuortdi gradas,cire>
viuerc,fcntirc,intclligcf c , qui a multis po-
nuntur ad duo ilta momcnta icftrinqun-
toi .quum viucre ipfum fentiie & intclligc-
icin fc complctftator.
IV. £ncociam Dci piimum oacutx
diutnx momcotum etfi^dtcimus, qao
Deusputc 6c fimpliciter c/Iie iotelli^itur.
V. illmi (cumtotaierum natuialccun-
dnm cllcntiam tncorpus St Sptiitum di-
(Tiibuatut } fpiritualem.cdcdicimus, & cx
illaDcom Spiritum i co quod ficii non
ponii vtptimum. & fummum Eiis fit cor-
poreum,vude non immcrtto. qutsadmiie-
tiir,craofccodcatcm Dci vim & pleoicudi-
ncm.qua etiam cotporeaoihtl iliianalo-
gum habcotta.ctcarc poflit.
V I. Bncinix Dci ouilam «tttibucum
vel'
I taliQiqujBvitamhabent , ctiam Dco vi-
tamtiil>ui,.Dcum cflcfubftaniiam tiuanu
lACOBI ARMINII
. , ,««,.^nMi I DcolicDCCcflrccft.quumincrcatum muJ
,,clrcvclrarionc3cpuromcnt,scoo«^^^^^ ^^^^
ab ilU Jjftindum , addi potcil Jcd taatum
modus fupcrcmincotix , fccundum >^acm
omnc* omnmm rcrum pcrfca»o^)cs in lc
complcai & cxtcdcrcincdligitut. ctibui
potcll i qui VDO vcrbo cxptimi potJt,
quod cflcniia fit «.*c«<3^ w -'"«"«^.
VII. Vndcfcauitut illam cflc Urupli-
ccm& intiniumiindcactcrnam &tmmcn-
fam : dcniaucimmutabilcm, impatibilcm,
incorruptibilcm , co modo quo pulhcts
thcfibus dcmonfttatum cft inobis.
VIII. Cumquc vnum & bonumcum
antc tcciproacntur,& gcnetalcs fini omnis
cntis affcdioncs, ctiam dicimus cfl^cntiam
Dci vnamcflc,&D«um vnum fccundum
iliam , & proptcrca bonum , imofummum
bonumrcx cuius participationc omnia
tumquod fint, tum quod bonafint.ha
bcaut.
I X. Hxc cffcntia.rt ipla pura cU ab o
moi copofitionc , ita& in aullius rei com-
pofitioncm vcnitc potcft . quod an fanai-
tatisnominc ioScriptutis appcllctur, qux
iepaiatioDcm dcnotat , dtfquiri pcrroiiti-
mus. . .
X. Hi modi fupcrcmiDcntix co jplo
quod ulcs funt. uuUi rci fuDt communica-
biles ; liquc in vita Dci Sc ^icz faculcatibus
confidcrati i infinitamio Thcologia vtilt-
utcm habcnt , & tcljgionts vcix oon mi-
jaimumrunthiodamcutum.
THESIS XVI.
VitaDci.
1. T Tltam.qu^infccundomomentona'
V tutx diuinx coDfidcranda vcnir,
Dco compctcrc iion folum cuidcnscft na-
tura fua,fcd & omnibusaliqucm Dct con-
ccpium habcntibus pct fc notum. Multo
CDtm iociedibilius cft aliquid ioanc 8c
tnortuuracfle Dcum ; quamnulium cflc
Dcum . Et a poiicrioti probatur facilc.
.QijMnxeoimquicquid ptxtcrDcuin cft a
. ttamquc lili compctcic ooo tantum cnu-
ncntci.fcd & formalitcr, quuin vitafijn-
pltcitcrfitpcrfcdjo.
11 Vcrum , cupi vita fumattir «ut io a-
dtufccundo.fic ficdicit opcrattoncmi a«t
inadupiimo ptincipali& xadicali , &fic
cflipfanacura& formacciviucntts • banc
Dcopci fctribuimus pttmoac adxquatc,
adcovtipfcfit fui ipfiusviu, ooonabcas
illainab vmooc alicxius rci ; id cnim cll
impcrfcdioDJSi fcd tdcmexiftcos quod il-
iaipfcvita& viuusadu ptimo , fcd viuiti-
cansaflu fccundo.
III. VttaDci cft crgofimpln.iiiinu,fifi
vttcab cflcntia noo diftinguatui, Sc fc-
cundam modum conccptionis ooiltx,
quo ab cflcotia dillinguitur,aliqua tatiunc
dcfcttbi potcrt . quod fit adus io clTcniia
Dci flucos.quo illa m lcaduola cllc figni-
ficatur.- 6c primum adliooc rcflcxa lu i-
pfum Dcum, tndcia aliaobicda , proptcr
vitx LO Pco abundaniiflimam copiam Sc '
pctfc(i>illimara adiuitaiem.
IV. VitaDci noo taotum adionisad
jotra & ad cxtrafundamcntum cll & prin-
cipiu ptoximu & adzquatu , f:dctumo-
mnts fruitionis , qua ipii: Dcus io fe beatus
djcitut: qux caula dic vidctur cur Dcus
potidimumfccundum vitamfeafalfisDiis
Bc mottuis idolisdirtingui volucrit.fcd ac
pct nomcnfuum mran hac conccpta foi-
mula viuii Dommus.
V. Quumquc eflcntia Deifit ioHnita Sc
fimplicillima ,xtcroa , loipatibili», immu-
labilis, locorruptibilis. ciiam vitam ciot
cumiliiscircndi Sc viucndi modis coofi-
dcrarc debcmus.qua dc caulaiili pci fc im-
moccaliutcm tribuunus : & ad agcodum
/rucculumquc ,inquc agcndo & ;
promptiflinmm,potcntiirimu ^
gabile.& infjtiabilc, ( lic loqu Jc-
(idctium.robur,gaudium.
Yl. Hxc vitaduabus faculcattbus la-
telledu& voluntatc iuipfura Dcum.cri-
bus vcro,acccdcnte oimuu ad illas poteo-
tia,a«^uofaclluialia:fiuitiooivcroaccoai'.
modacx
DISPVTATIONES PRIVATyC.
moJatar funt iotcllcdus 8c Toluntas , 8c
qmdcm prin ' , proui in ipfum
Deum,rccur.
tljatiam bodi
rastcaduac.
THESI^'5vn.
lucellecta Dci.
I. 1 NtcllcAas Dci cfl vitz cius faculcas
inatura& ordincpiima, i^uaDcusvi-
QUSomDia & fiogula qux ctuitatciii qua-
lcmcumquc quouis moJo hjbeDchabitu-
rafunt.habucfUDi.habcrc pofluot.ex hy-
pothcH habcrenc » omniumquc 8c fingulo-
runuQtct fcordiocm, ncxum,rcfpcdum
dtiUndlc iotclhgit , cium cniia rationis I
quz ioin mcntCtimaeinationc , couocia-
cionc cxiftuot, vcl cxiltcrc poHuDC.
II. NouitDeusomuia, nonpct fpecies
iocclligibilcs. non pcrfimititudiocm , fcd
pcrfuam ipfius cnrntiam 6£ folam; cicc-
ptismalts.quzindiicdlfnooii pct oppoft-
ta bona • licut mcduncc habitu cogoofci-
turprinatio.
III. Modus quo ! tfkpcrfim-
p]iccm& litHiiiium lu : , . nopcrcom
pontiuncm & diuinonrm . non pcrdifcui-
mrTi, (ccundum fuccefTioncm quidem or-
dinisnon ccmpoiis.
IV. Succcdio ordinis ia obicdisdiuioa:
cogoitionis eft huiufmodi. Primo, Nouit
fcipfum tofum &: ttc, & hocmtclli
gerc efl ipliusc . . l i ndo.Nouit omoi,»
polfibilia in pcrfcdiooccflcQtiz fuz, id-
coquc omnia impolllbilia. lo polfibilium
inicllcrtu hic ordo cft , vt primo oofcat
qux piimo & folo iplius adu cxiflcie pof-
fuQcfccundo, quacacrcacuris , fiuecxfli-
lui.r fint fiuc non , ipfius confcruauone,
moiu, .luxilio , coocutfu, pcrmillu cxide-
«lunc : ccccio , quarde a<flibus ciea-
m vel fibi vcl a^ibus cooueoiea-
crcpoccft. Tcrtio , Nouitomnia
Entia , etiam iuxra cuodcm ordincm,
qut io pofljbtliumrcicatia cflmoDUratus.
V. locellc^us Deiccrtus cfV & io&lU-
bilis , adco vc ctiam fucura cootingcocia
ccrto Bi tnfallibilitcr vidcatjfiuc illaYidcac
in caufis ipfatura , fiue io ipfis. Ntti-
tur autcm ifla iofallibiUtas iaHoitacc cf^
fcotiz Dci , aoti ipfius immutabili vo-
luatacc.
VI. loccllcdlio Dci a oulla caufa cr-
cerna caufatur . nc ab obic£to quidcm:
Jiuamquam fi obicdum futurura non
>c , quoquc fucura dc |co Dci iocellc-
dtio.
VII. IntcIIe/flio Dei quaorumuis ccrta
ncceditatcm rcbusoon impooic , (ed po-
tius cootingcnciam in illis Habilit. Quum
cnim Sc icm &modum rci nofcatifi modus
rci contingcnscfl , neccflcefl vtcalem oo-
rcac.& propterca contiogcos nuneac cc-
iamtcfpcrtufcicntia: diuiux.
% VlII. Scicoiia Dci fccuodum obiedla
diflingui pocefl, & primo io theorecicam,
qn.ircsfubraciooe cotitacis& vrricatisin-
tclligit,& pradlicam, qua fub ratiooc boni,
& vt obicda voluntatis & potcncix fux
confiderac
IX. Sccuodo , fcicntiaDcialtacft fim-
plicis intclligeotix , qua fc , omoia poflibi -
lia , omoiuroquc cottum nacuiam & cf-
fcutijm iotclligic. Alia vifioois, quafuam
& omuium aliocum cutium cxiUcoiiam
viJit. w
X. ^cicocia Dci qua fuam cflcntiam Sc
•iam , omnia poflibilia, omnium-
. im oatuiam & cflcDciain intclli-
it , fimpIicitcT neccfTatia cft , rcpoftad
.'crfcilioacmfcicDcix ipfius pcttincns. Ar
vcro qua oouit ct^tium aliorum cxiflco-
ciam,cx hypothcfi ncccflaria cfV, ocmpefi
hjbcant,h,il)ucrint, vd habicurafinc cxi-
flcniiam. Pofico coimobiciitoqualicuQ-
3uc, ncccflc cft vt hoc lo fcicntiam Dei ca-
at.III.iomDemlibcium aiftum volumatis
diuiux prxccdit, hxc fcquitur , idcoquc a
(cholaftiiis illa oatuialis , hxc libcradi-
citur.
XI. Scieotiaquanouicaliquid fucurnm
fi hoc fit, mcdia cft iotcr illas duas : prxce-
dens qutdcin adlum voluntatis libcrum
quoad iQtcUigcniiaai . rcdaoooili cxhy-
N n poilic-
ttl
poThc(i illius aliquidrutammrcicQS&cun-
dcm virionem.
XII. Scicntiaiibera & vifionis . qux &
przfcicncia dicicur « cau(a rcruin aoDcil>
at fcicDtia quxpra^ica cfli (Implicis inicl-
ligcniix 8c nacuralis dicicur , fcu ncccHaria
rauCicdomniumrcrum pcrmodum prx-
fcribcntis &. dirigcuti$,accc(icncc volunca-
cis & poccniiz a^lionc. Mcdia illa inccruc-
oircdcbet inrcbus quxalibcrtacc arbitrii
crcatipcndcnc.
XIII. Ex obiedorum variccare & mul-
titudincmcdio Sc modo intcUigcatix &
▼iftonis adparetfDco mcrito infinitam fci-
entiami & omnifcicncijmtribui > camquc
rccundumobic<3a,mcdium & modum lic
Deo ctTc propriam, V t QulU rci ucacx pollic
compcccrc.
THESIS XVIII.
Voluntarc Dci.
I. TOluntasDci trifariamdicitur.Pri-
V m0)ipra volendi faculras. Secun-
do, A Aus volcndi. Tctiio>Obicdum vo-
liiuro l'riman^nificatio cH principalis &
propria , fcqucntcs dux fccundarix &H
gura. #
IL Dcfcribi porcfl,quod fit vitx Dci fa-
cultasaltera , a viu vUciiustcndcntc pct
iotcllc^um flucDS > qua Ljcus iabonum
co<^itum fcrcur. la bonam , quia hoc cfl
uum omnis Yolunratis obicftum.
lACOBI ARMINII
dincfcrtur. Primo.vultrci f-im SccOodoj
vult omniaillaquxcx in:. i ponibi-
(ibus p«r exaemum fjpicntix fux iudi-
cium ncicnda ludicauit. £c primo qui-
dcmilla vuhfaccrc vcfinr , dcindc in illa
affc^lus c(l voluntate fuai prout timilitu-
dtncm aliquam Kabcnccum ipfiu&nacara»
vcl vcfligiumaliqUod illius. Tcriium vo-
luncacis obicd^um func illa qux xquum cf-
fetudicatvtacreaturisinrcilcdu ic libero
acbitwo prxditisfiaDt:cuiincluditur pro-
hibitio cius quod non vult (icii. Quartum
diuinx voluararisobicdlum cll promiflio
ipfiusjillaporinimum qua crcaturx ratio-
nali permitttt facerc quod piohibuir> Sco-
niittcrcquodprzccpit. Quinto vult ilU
qux fccunduin fapicntiam luam iudicacfa-
cicnda de aiflibus crcatutarum rationabi-
hum.
V. Volitionis Dci caufa 'iei9ny*f*lfn ci-
tra Dcum nuila cfl , ncc finis vUus cxtra
ipfum,crcaturaautemeiufq; aflio vclpaf'
fio ist'"v^(n*-'f caufa cflc potcll , finc qua
Dcus ifla vohcione (upcr(cderer.
VI Omuium vcroaliatum rcrum cau-
facADcus pcrinccllcdum &: voluotatcm
fuam . mcdiantc potcntia: ita tamcn , vr . cfi
pcrcrcaturas, vel cum illis. vclin illis agiCi
modum propcium agcndi vcl patiendi ipfis
diuintcus indicamnantollat , fcd rafdem
fecuodum modum proprium iplarum (uos
cffcflus producetc , & Dcia^ioncsin fe
rccipcrc (inat,vcl acccffjrio.vclcoutiagc-
tcr,vcllibcrc : quxcontingentia & Itbcr-
tas > vc inccrtam Dci prxfcicntiam non ra-
ciuncitaa Dci volitionc , cciiaqiic.quoad
THESIS XIX.
i . i;um>noomodu qua £nscA> fcd l iaccllcdum Dci , cucncuum futuritione
ctumquaboaum:fiacrcipfa/ir, fiucinin- 1 aontoUuutur.
' iiuioarantum : vtrumque au-
( > . <.:;itintc]lc(5lus. M.iluai auicm
qLiedculpxdtcitutfimpIiciter 8c abfoluic
Aon vultDeus.
m. Bonum duplcx c(l , fummum &. a
fummo, Illudcft piimam , imroediatum,
ptincipalc,dirc£lam, «(««««i Bc adxquucum
<fiuinxvoluntatisobieflum. Hocfccua-
darium 3c indirc;^um,ia quodoonaifi illo
Q^cdiantctcndit.
IV. Yoluous Dciinobiciaafuahocot-
Do
oliinratis Dci dillin-
I. /^VanqnamToluiiiasuu ^aai: fim-
Vc.plci fic , potcflcamcn cxobicdis
fuii ratiooc modi & ordiaisfccuadu qucm
mob-
DISPVTATIONES PRlVATi€.
ia obieila fertur,vancdiftingui » quarutn
dtltindionum magous io tota Sciipcura.
multilijuc eias locis explicaodis cft v-
fos.
II. I. ^ olunras Dci tcrtut io obicdlum
fuumvcl fccuudum modu^nacurx , vd
iibcrtuis, illiusiarionc rcflRDcus iaob-
icdum fuum primiim «i'»»*» & ailxqua-
tum » Uoc cft.io feipfum : fccuo^lum modii
libcicjcis in alia ; ic \n omnia ali.i libctcacc
cxcrcitiii io multa libcicacc Ipccificacionisi
quuaon potcft odiffc rcs quatcous (imi*
htudmcm aliquamDci hibcntiid cft.bo-
nx funt, quauquam amarc cas ncccflatio
nonccncatur,quuai poncr cns vbi vifum
clfet in oiliilum icdigctc
II. I. VoIuntasDci ditimguiturincaAi
qua vultprrcifcahquid faccrc , vclimpc-
dirc.vclqua vult jliquid ficri vcl non hcti
acicatunstatiooalibus,illa voluntasbcne-
placict vclpociusplacici dicicur. hxc Hgni.
Hxcccuclacacft,Cccoimpoftulac vfus: il-
la pattim rcuclata,p.^rtim ov&«lca.4|]a vti-
cur potcutia vcl irrcfiftibili , vcl Hc accom-
data obicfto & fubicdo . vt cfFcdum fit
foiticura > quauquam fccus acadcrc pof-
fcc. Huicvoluorati duplicioppoaitux vo-
limiatistcmiirio , idcft,pcimiirioduplcz.
vnaoppofica voluocati itgni,alccra placici:
illa cft qua pcrmiccic aliquid crcacurx ra-
tionalispoccftjti oon ciicumfciibcodo a-
ilumaliqucmlegc: bxccft qua pcimittit
aliquid potcncix &voluotaci cicacurxoo
poncndo impcdtmcQCumquo adusrcipfa
impcdicuc.
IV. QuxDcusvuIcfaccrcilltvcicx fc
vutcnon propcer vU am caufam czcra fc po-
fitam , fiuc id (tt citra vllius adlus a crcatura
pcrpctiati confidcratioocm , (iucczadus
cccaturx occafionc fula , vcl ob prxccdco-
ccmcaulamacrcaturadacami cuiusdtftin-
Aiotiis tcfpcdo opus aliquod proptium
Dci dicitui , aliquod cxciaucum & alic-
oum. Qua: vcto vultficri induplici funt
ditlcicncia: Ea cnim vcl Dco io iciplis gia-
taluoc&acccpta,vtrooialia opcca: vclpcr
accidcos & propict aliud placcnt . vt ccre-
.•Tionialia.
VoluQUsDctcft perempcoria,vcl
cum coodicione.Pcremprotla, q4lftri^c
& rigidc obdaec. vt, qui non crcdit ita Dci
manctfupcr illum , qui crcdit faU:us crir.
Euangclii ncmpc vox qux continct po-
ftrcmam Dci rcnclationcm. itcm Samuc-
lis ad Saulcm.proiccittclchouaocfis Rei
fuper Iftaclcm. Cumconditionc cft.qux
adncxam habct conditioncm fiuc tacitam,
Niocuc fubucftctur intra 40. dics : malc-
didtusquini inctiuomnibusivide-
licct, niiipct ^i....ium Iibcrctur amalcdi-
(flioQC , quod Gal. j. cxprimjcur. Hicrcin.
18.7. 8.9. 10.
VI. 4. Voluntas Dci alia cft abfolura,
alia tcfpcifliiia. Abfolura, qm vv^-T >1i.
citcraliquidcitrarcfpc^lun;
vd aftioncm crcaturx , qualis clUic hdcli -
bus faluandis.Rcfpcdiua.quavultahqutd
cum fc(pc(ftu ad crcaturx volicioncmvcl
adtioocm. Eaquccft vclaoteccdeos, vcl
confcqucQS. Aurcccdcns qua vultallquid
cum rcfpcilu ad fcqucnrcm voljtioocm
vcl adioncm ctcatuix , vt, Dcus vult o-
rones Uomiocsfaluari fi crcdunr. Confc-
quens cft.qua vuU aliquid cum rcfpcdu ai
anrccedcnccm volirioncm vcl adlioncrm
crcatutx. vcmelius fuiilct liomioi ifti pci
qucmfiliQshominis traditur. finatusaoa
fuilTct. vtraquc dcpcndct cx iftaabfoluca*
Sc (ccundum illam rcgulacur.
VII. f . Vulc Dcus nonnulla quacenus
(ccuodum nacuram fuam abfolucc confi-
dcraca booa fuot. Sic vulc clccmofynam:
dc homioi bcQefaccie quaccous crcacu-
ra ipfius cft. VqU & aonnulla quaccnus
fpcrtacisomnibus circumftanciisbooa in-
tclliguntur. Sccuodum hanc impio dicir»
JuatcfumisQomcomcuminos tuum?Sic
icit ad Hclt, abfita mc vtdomus pacris tui
corammcmancatin fcculum : cotcmncn-
tcsmccootcmncntur , &: hooorantcs me
hooorabo. Non mulcumabic hxcdiftin-
dio ab antcccdcnce prozimo.
Vlli. 6. Vulc Dcusnonnulla pct fc auc
pcf accidcos. i^cr fc, qux bona fuor fimpU-
citcr 8c rcbtiue. Sic vuit Gilutcm homini
obcdicnti. Pcraccidens, quxrcfpcduali-
quo mulafuQt , adbonum (ibi cooiun^um
nabcnc,qQod magis vult Dcus.quam boaa
) Na a icfpc-
i^t lACOBI
^cfpcif^fti innlis illis opponca.Sic vulc mala
pacnx,qiia mauulr ordincm iuflicix fcma-
it iopuuuioacquamimpuDitaccm cccatu-
rxpcccacitcis > quaiaquamiUaboDO cflicc
creacutx.
IX. 7. Vulc Dcus aliqaa in cauds fuis
aDCcccdcQcibus , hoccft.fccuodumquod
caiiQs cnruDi voJcj eaiquc ica ocdiiiac vc
cfFs^us cx h.s coniequi poninc : aui fc
conrcqiiancut Dcopcrrcpiaccte poliuoc.
Alia vulr in fvipiis : qux dillin^io oon
difccdit , rublUndam quodaccincc > ab iIU
2ua voljncjs laabfoluum &rctpc£liuam
ifUnifVa cft.
CoROLLARI.V.
I. An diu voHthnet Dei Mdfirm*tiue con
trMrttinvnufn idtmquo •vmformeob-
itffumttndcrepojfint N.
II. AnvnMvoliii9 Det,niwfiformaliterV'
nM,moHt3Mcc' repcJfitTRe-
t"'^<- inoiiu . ... j ^oHtrAr.n- rr»
/1 : la ethict ccntrMriM.
III. . Cr qucd
^iti.i^ ^ r ijillttr , fMlt-
quMm finemvclit. £i.
THESIS XX.
Atrrilniuii)ci,qiixm volunracccius
conridcrand.i iunt , & primo dc lis,
i]ux affcilmim in crcacuris ra-
tionabilibusanalogiam
habcnt.
l.TNvoIuorarcdiuina cconderariilcbcnt
liltaDci atccibuta , qux ipfi iu Scripcui is
fiuc propric iiuc ' • "ibuuotur , f"c-
cuodum quand.. affc^uum
& viitutum in crcacuiis: ' us.
11. Qnx affciluum j: n bahcnt
ad duo lumma gcacra u. . . . , ..iruuc , vc
pximumconriocaccosain.^us oni ilmpii-
ciccr circa bonum vcl mali .•fiir,
^uipiimiuui dicipoITuat > ai.^: com-
ARMINII
prchendaccos qui circa bonum&malom
quaabfcns vcl przreotcil vcrraacar>& di-
ci poifuocdcriuaci aprimis.
III. 1'rimiciui func amor , cui oppontum
crcodium& bonicas: &hisadncz.Tg[acia,
bcnignica$,^|ufericordia. AtBor boniu-
cc pcior cft iR)bic<llum quod Deus ipfc
c ! ' MS amocc pnoc in obicdlum quod
aj... . . a Dco.
IV. Amoc cft aifcAas vnionis in Dco,
cuiu<^ i func tum Deus ipfc & bo-
cum . tamcreatura, vcllccundum
inuglQcin , velfccundum vcftigium can-
luru L»c;im rcfcrcos,& fxlicicasiUius.Fcr-
cur auicm aiFcdus illc vcl ad ffucadum
h.ibcndun^quc , vcl ad bcncfacicndum. I!-
ledicicuc amoccomplacencixi htc amici-
cixqui inbonicatemincidic. Complacct
fibi Ucusinnacurxfuxpctrcdltonc • quaie
&fciprofruitur. Complacct ctiam fibi ia
ciTc^ibusfuisadextra produdis ; cum a-
^ibus.cum opciibas, quxfunr ' -
nisiftiBsrpccimioa,& cuidcoi
(juace&iiiisaltquomodo fiui dici potcit.
Placccccianiipiiiufticia a crcatura pr.Tlh-
ta:quarc adiilam habcndamaifcdus cius
cxccufuseib.
V. Odium cftaiTcTus fcparationts io
Dco, catusuLicdumprimancm cfT 'p •!-
ftitia,fccundaiium,mirctiacrcacu
cx amotc cumplaccuctz, l>occzaroorc a-
micitix. Quuro auccm Dcus propnc fc
amec & booum lufticix , codemquc nio.
mcoco iniquiucem odio habcac, cicacu-
ram vcroeiufquc bcacitarcmfccundatioa-
mct & ifto moracncu roifcriam crcacurz
odto habcat: hoc eft > a crcatura auerrun-
cacam vulcihiocficvccrcataramin iniufti-
ciapcrfcucraoccmodiohabcac&a; TT r ■
fcrtam illius.
VI. Odium aurem collatcraie amoti
Don cil , fcd ab amorc ncccllaiio flucnsi
quum amor non io omnia qux inccllciflui
Dci obiiciuocur, cendat vciccodecepoflic.
Corapcticcrgo Dco a fVqucin
Dcoponcr.duraaotc ^ . ^ • .r
cxiftcnciamrqaa poiiua^^uso
ih occcidiuce^ Qoa hbcrucc to-
lu
VII.
DISPVTATIONES PRFVAX^.
VII. Amotautemcumtoram volunta-
tcro Dci noD cxplcat>adiuQdljm habctftbi
boaitatcm,qua: & affcAus in Dcocom-
municaodi bonum fuum.Hums obicdum
primum ad cztra ci\ Dihilum & adco nc-
ccffatio primum , vt illo fublato ouUa ad
cxtra communicatio cllc qucat. KCtn% cius
eft crcatio. Secundum obic<flum eft crca-
Kura , qua crcarura , cius aiftio dicitur
caaduffl qucm execratur opcrainiufticia:
& rcmuncritioDisomi/Honeni. Gaudium
cft affciflas cxreiconucnicntisprzfcntia.
qualcs funtifruitio fui ipfiust obedicniia
creacurxi communicatio bontcatis ipHas
& interitus rcbcUium &hoftium fuotum.
Dolot illi oppolitus cft cz inobcdicntia
crcaturx, mifcria ciufdcm, & occafionc
daca a populo fuo blalphcmandi nomca
.w.. , , . _ (rw^...w .,...|...>...-ww.
conferuatiofcufuftcnratio, crcationts vc-WDci inccr Gcntcs- Huic affiniscftpani
luticonrinuatio. Tcrtiumcftcrcaturaof-
ficium faciens cx prxfcripto Dci , & cius
adio eft cuedio ad ftatum dignioicmSc
focliciorem.comuoicatio ncmpe boni ma-
ioris quam quodpcrcrcationcmobcinuic
crcatura. Vrcrquc nic progtcirus boniracis
nominc commodc & bcnigoitatis non
Hcbraicc appcllaripotcft. Qaaicumob-
lcdlum cft crcaturanonfacicosotficiam,
fcu pcccacrix,& co ipfomifcrixobnoxia
iuxca iudicium iuftum Dci , & eiusa<^tiu
eft libcracio a pecc.iro pcr pcccaci remif-
fioncm & mortiHcac.oncni, & hic bonica-
tis progrcilus mifccicordix nominc ad-
pcllacur ,quxcft ' fubucnicndi mi-
(cto,nihilobftaii;. . — uo.
VIII. Graciacilquoddambonitatis&
amorisadiuadtum^quollgnificatur Dcum
aifcctum efFe ad comnutucandum fuum
bonam amandumque crcaturas , oon cx
mcritoautilcbito, aucvliacauQiextriofe-
cusimpcllcntc, ncque vcipft Dcojliquid
acccdut.fcd vc bcncfic illi cui bonunuit-
butcur & quiamacur, qux cciam libcrali-
tatis Dominc appcllari potcft : & fccan-
dum hanc Dcus diues dicicuc bonitatc,
mifcticocdij,&c.
IX. AAc^us ab i'!lis ortt , & qui circa
bonum vel malumqiiaabfcns vtlprxfcus
cfl vctfjntur,cootidciantur vtaiialogiam
biibences vcl in iisqui in concupiicibiii
animx ooftrxpactcluntt vcl in irafribili.
X. lo concupifcibili cft primum dcfi-
dchum & quodillioppofitumcft. Sccun-
do ,gju ^iumit .lolor. Dcfideriuini ftaf-
f irincndi .rcacuris
ia. . .,...ibos,5 ' ais prx-
nit.iiii , quin . ii contu-
nuccs i.nt Huu cft cppoiicusaitc^tus fc-
tcncia,qux nihil aliud cft quammucatio
volici vcl fa^li propcerafturacrcaturxra-
tionalis, vcl pocius dc(idccium mutatroois
ilHus.
XI. lu irafcibih fpcscrt,&: oppofirad^
fperacio , confidcocia« & ira , cciam mccus
adfirmatiue fpci oppofitus.Spcs cft attcnta
booi opcris a crcatura debici &pcrgratiam
Dci prxftabilis exfpc^atio , qux facilc
cam prxfcicntia Dci certa conciliari po-
icrTT-xjrnpciatio cft cx pcrtinaci m.
crcaturx grarix Dci fcopponcnrisflt ^^i-
ricui fanclo rcfiftcocis.Coofidcotia eft qua
Dcus ingcntt Spiritum boouro defidcra-
tumprc , & malum cxofumrepcl-
lit. liacli .Liusdcpuliiooisio Dcopcc
puniiionem creacufx lcgem ipfius tranf-
grclTx. qua creaturx iofert malum mifctix
pro ioiultttia, & vindidam fumic dcbiram
fibi , canquam indiccmamoriscrga lulli-
cum , & odii aducrfus peccatam. Hxc
quuin vchcmens cft furor dicirur. Mccus
eft cx malo quod Dcus auctlacur imnu-
ncnce.
XII. Horumaifc£tuumnonhuIliDco
pcr fc compccunt vtfimplicitcrpcrfc^io-
ocm in fc concincnccs ;alii , qui vidcntur
impcricdtioois quidpiam habcrc. illi tri-
buuotur cffcdus
Donnulli crca-
turarumj. i.vt-
poce fimphci & immutabili, & cttravllam
inordinat ohem & rcd>x rationis rcpu-
gnantiam. vfum vcro & cxcrcitium illo-
rum infinitx Dei fapicntix fubiiamus.cu-
itis cft fingulis obicdtum, medium, nncm.
ciicumftanti.ir]u' ^ - ^ ' cruc-
rc, cuiprxrcliqii' ^ . '^oix-
ccdcndx.
Nn j THE-
li6
MCOBI ARMINII
TMESIS XXI.
Attributis Dci vimirum mor.ilium,
qua: vclur modcratrices funt arfc-
<<luum priccdentc Difjnitationc
conlidcratorum,anaJo-
glamliabcntibus.
f^TLlx autcm gcncratitn omDibus affc-
1 ftibus prifuDC, aui fpcciatim nonnul-
losconcernunc. Gencrahscfliuftitia.qux
vniucifalii (fcu lcgaliij dicttur dc qua vc-
tus didlum , quod vircutcs omncs io (e
coDciocat.- fpccialcsfunt .iuftitiaparcicu-
laris , paticntia, & qux irz cartigationum-
quc & panarum fuot modctatriccs.
II. lullitia Dci vniucrlalitcr confidc-
rata,cfl viitus Dci.qua omnia rc«5lc Sc dc-
f rr r , iiirraidquodipficouucnircdiiilac
i usadmioirtrar.- qux vnacum
lapicntia omnibus illius adionibus , dc-
crctis . faiftis prxcft} & fccundum quara
Dcus iuftus &: rcdus dicitur, viaciusx*
qua,& iuflus in omnibus viis fuis.
III. luditia Dci particularis cfl, qua
faam cuiquc cooucDieutcr tribuit : Dco
quod ipfius, Sc creaturz quod illmscd:
quamti: lis Dci.tum in diiliscon-
(idcramu .j ...is. Dccrccorum ratio hic
diucrla nonclli quiaquicquid facicaucdi-
cit , fccundum decrecum fuum zccroum
fjcic aut dicic.Et hic quidcm partim amo-
ris crgabonura obcdicntix;partimamoris
crga crcacuram & boniucis modcramcD
continec.
IV. luflitia io fa£li$hocordiacconfi-
dcraripoccfl ; vcprimafuincommuoica-
tionc boni, feu fecundum crcaciooiem pri-
fnam , feu fc ' n rcgeneraciohcm : al-
tcracll in pr.i onc oHicii lcu lcgisla-
ciooc , qox condat poflulacione £icti . &
pro; ;nii,pa:na:q»c commina-
Ciont. .u.Li.i wii tu iudicio dcfadlis , qu.'e
ictnbuciuacf^, tumcommunicaciuapra:-
miocum viodtcaciua. U\ omaibus inis Dci
mjj^nanimitasi in communicationc, r
milliouc Si icmuDci -tM i ' ■t- ! K
us & niagnificcntia ^
commodcpattimad iitiin
ad commuutiuam luiui aiw pof-
funr.
V. luflitia ia di^is ctiam triplcx cfl:
vciiia$,qu.ifcmi' i-
bct.cui opponicu .j... .....i-
^as 8c fimpiicitas . qua countiat prout intus
cuncipic . fccundum animi fui fcnfum &
ptopolitum , cui opponicuc hypocnfis Sc
cordis dupUcicas : Sc Kdcs , qua conlbDS
c(i in fcruaadis promiilis Sc communica-
ciouibus , cui oppooicur incoaflantia 8c
pcriidia.
VI. P^tientiacfl, quaboni,idefl,obe-
dicncioTf rxquamamat , dcfidcrar,
• i,ui...:n&mali,quodvctar,- T
K ■ roicraatcr lutfcrt : parccns .
catoribus, cum vciudiciamifcricordix3c
fcucritacis fuxpcr lUos cxfcqnatur, cum
vccos ad rcftpilccntiamadducac i vcl con-
tumaccs xquius & grauius puniac. £c hxc
quidcm vidctur amorcm ctgabooumia-
fcicix cemperarc.
VII. Iix& cafligatioDum, pocnarum-
que moderatriccs lunt longaj]imius,man-
(uctudo , fcu lcnicas , clemencia & farilicas
adignofccndum.
VIII. Longaoimitas cfl virtus > qua
Dcus fufpcodic iiam , nc propercc ad mali
dcpultioncm fimulacquc idif fura creatuu
peccatisfuis mcriiafucric.
IX. Manfuecudo efl vircus, quaDeus
mcdiocricatcm fcruac circa iraminviodi-
cando.nc illa vchcmcns oimis <ic : imo ve-
ro Dc grauicas iUius rcfpoodeac fcelcrum
magnicudini.
X. Clcmcntiacfl virius, quaDcusca-
fligatioocs & pocoas crcatutx dcbicas , ec-
iam cum quum eas infligic,iurcmpcrac,vc
grauitatc & diutuiDitate fua peccacoruai
niagattudincmouD cxxqucnr : ii^-o vr vi-
ces creaturx non exfupercnr.
Xi. Facilitasn '
qua Deus fccicu.w .^ .xL Li,
& »5 modumac tcri ucpccca-
torumciito cooucQieotct la xcctou dure^
COROL-
dispvTation
COROLLARIA.
Ah iufiitU Dei pirmittMt "J/ ertatHrAm
rationAltm nsn pttcMtrictm dtjlintt tttrn*
merti! N.
An iuJlitiM DtiftrmittMt , vt eriMtur» in
flccMtidfer/euerAnsfAlueturf N.
An lujlitia df mtfericordiA ncn pejfmt
ttmmtdo nitquo fenfu vt quodnm rtfptHu op-
fofit* confiderMri} Aff.
THESIS XXII.
Dtj
Poccnti.1 Dei.
I. OtcDiiam Dci conridcracuii, vt paf>
1 Huam , quz in Dcum vt puium a-
Aum , cjdcrc non pctctl > acgamus ; ita
cam,auzintcroisadiibus>idquccx natuiz
Accc/ntatcoccupaiacAjomiitunus : cam-
qucfolummodo cxamiuandam iu ptzfco-
tt cxhibcmus, quz agcndi vi conilat , Sc
qua Dcus eztta fc,& opetari potcHi &,
quaodo vifum c(l,opcr3tur.
II. Eilquc kzc vitz £iculus, qua iilc
przcUDtc ilifcllcAu , qui monHrat & diti-
git, & voluotatc quz impci Jt, czttioiccus
opcraii potcfl , quzcuiiquc libctc vciic
potc{l,& opetatur quzcuoquc Itbcrc vult.
III. Mcnfuupotcniiz diuinzclliibe-
raToluniJS & qutdcmaJzquatJi Hcutob-
ic3uni pocenttz commodillinic czobic-
Ao iibcrz vclunt.itis Hei ciicuroicribiac
Ii , • • LH)inc, imo & debcac. Quicquid
c j voluntatcm ciuscadcrcncquit,
ocquitetiamlubpotcDtiam , U quicqutd
lili lubcil.ctijm lubilliAi.
IV. Voluotas autcm Dci (olum lUud
velle potcll qaod ctfeatiz Dci {'quzium
intcllcdtusipfMis, nim voluntaus fuoda-
ntuni cftjnon aducrijcur^Koc cil, nihil
cns.verum.bonum. Vndc ncquealiiid
on .1. Rutfust cum fub
, !tin iiiiiinz clTcociz,
Cii vj.MiUjUi.i .iiiiplicitcr &
ablolutcctl poilibiicj Cc Ucushuctotum
ES PRIVATi€. x%7
▼clie poflit ; fcquitar Deum poiTc emne
ponibile.
V. Imponibilia Deo fuDt » qnar inuol-
uunt contradiAioncm , vc facerc Deum
alium, matJti. pcccarc, mcntiii,cfficctert
ahquid iimul iit & oon fit , fuerit, Doniiie'
rit . Acc. vt hoc fic . & ooo fit hoc, vt hoc fic
& contrarium eius.vt accideos (it iloc fub-
icAo,Tt fubfljocia mutetur in iubftaotiam
pizcxiftcotcm, paois io corpus CbiiRi, tC
corpus (it vbiquc, &c. quz partim impo-
tcnnx cil podc (accrc pattim iuCiuiz vcllc
faccrc.
VI. Efl autcm iofioita Dci potcntij.
idquc non co tantum , quod oinnu po/fi-
bihapo^d, quz ptofcdo taoumcrafuDr»
adco vt non poiTiot tot numcrati , quia
poHit plutj , tJota pondcrati qum pofHc
maiora^ fed ctiam quia lili rcfiiti ncquir.
Omnia cnim crcataab iilotaquamaptio-
cipio ciiicieotc pcudcot , tum io ciTc , cum
in confcruari : vndc ilU mctito tribuituc
omnipotcotia.
VII. Quz ruiili crcatuiz potcil com-
municati.
THESIS XXIII.
PcrfcciionCjbcaricatc, &:glo-
ria Dci.
I.
SE^I ;uu. lamcx omnium. qozhatfle-
nus Dco tttbuta funt , cum modo i'u-
pcrcmincnciz coonderjronim (tmphcifc
in6oito compicxu rcdi' ' ' '" 'io,
ooa quadngulahabci [ . . — i.>in
hoc (impUcitas & iofinitas przlhceraoc )
fcd quj omnij habct quz pctfcdtiooem
aliqujm fitnplicitcr ootaot pcifcifU/rimc.-
potci^uc itla ooa iucommodc dclcribi'.
quotl bt intcrmiu.i - 1 (imul ft^pcc-
ie^aeflcntiz <Sc VI... I
11. AtqihzcDcifv .aipliciotr-
mioe omnem crcatam pettc^ioocminfi-
oitc cxccdit , (iqir ' ' ; nioomDia.
Sccuodumodopc; . . i ctticooa
aliuode Gtcatuizauccm « vtiDeopex-
fcai«-
i88 lACOBI
fcdlionem n participatione habent ad-
umbratam ad archcty pon ilhus > ita confc-
qucnter ncc omocm habcot > ncc modo
pcrfcdiirimo • fcdtamcoalizahishabcot
maiofcm. & n.co Dcofuntfi-
mihotcs& pi , j.
lU. Ez hac pctfcdtioae Dci , mcdiantc
aliquoaflu iorctDO, cxiftit cius bcantu-
do,acmedianiealiai!orc(pc'>« ciuiad cx-
tra,glorta iptius
IV. Bcariusci. ^^i^- mix u^i ,quoil-
le pcrfc^ioDc fua pcr mtcllc^lum plcoc
cognita & pcr voluntatcm iummc anuta
fruitur cum acquicfceotii in eadcm. Ita-
quc cft pcr aclum intcUcftus&yoluota-
ti$ : Si iDtcllcCli. iitisob-
ic^licflcotiam.lco . . .^aobic-
^um non ciretaelus ftrlicitaiis . nifi id , vt
cJletaAus foclicititis . a voluntatc habcrct
pcrpctuo intuitum obiccli bcatifici dtfi-
deraate,& iacodemacquterccnte.
V. E(l autem hxc Bcatitudo ita Dco
propria > vt nulii crcaturx communicaii
poffit. EA tamen ipfc crcaturarum intcllc-
.■> rdiuitum boDum beatificumiatio-
-ifli , 5: cfFc(flor aclus in cffcilum
tcndemi*. loquTc^tftiua^^^""*' "
quibusb ;tJi
VI. aptaomo
quam ipfe aSibus cztcrots varie nunifc-
ftamfacit.
V I I. Modi autcm maoifcftationis duo
potiilimam nobis in Sciiptuiis declaiaa-
lur .' vous pcr luminis fplcadoiifquc ioufi-
cati cffulgentiam , «cl pcr oppolitam illi
dcoCim icocbtofitatcm : aiter pcr ptodu-
dlioncm opcrum cius pctfcdliooi 8c cx-
cellcotix coogidcotium.
VIII. Et hzcnaturzdiuinx dcfciiptio
ptimuro omnis Rcligionisfundamriuum
ell : cx perfcdUonc coim ida & beatitate
Dciicoocludiiur :ia(f\um Dcodi-
gnc & vtilitcrcv , offt.iocuiusici
noiitiam per glonx maoifcflatioaemde-
ducimui.
Thtfes de ?4tre & ^ ^ ■ niquede
Spirnu S4rt(lo yjktii. .«uTri-
niute f(4ndtdm LtiUr tx puiedentibm
ARMINII
DiJput4tioni(ftu publici htcfupplertpote-
rit.
THESIS XXIV.
JDcj
Crcarionc.
I. H Dco , qui pninumcft Rcligio-
uis Chiiftianx obicdlum, cgimus»
dc Chnfto, qui iuxta Oeum alictum eft
ciufdem RcligioDisobicdlum , agcicmus
at nonnulLaprxmincn Ja , fmc quibus occ
Chiiftuscdct Rcligionisobicnum , ncq;
ncccllitas Rcligioois Chiiftianx lotclli-
gerctur. imo rcrocaufapiimum czplican-
da cft proptcr quam DcusiushabctRcli-
gioncm \ ILani ab bomioc poilulandi ; vo-
dcetiam Rcligiocz viiftiuscaufx& lutis
prxfcripta,dcniquc cucntus qui cxftitit,
vndc ncccflltas cocftitucudi Chiiftum
Saluatorcm & Chtiftiaoam ReligioDcni
orra cft, quam St Dcus cz voluutatc fua
vfurpauit . q' > iusfuuinquod pcrcrcatio-
ncm obtinci lo bominem pcr pcccatum
hominisoooamint. &afl\:dum(uumerga
homincm peccarorem &wifetumnon o-
nn?!*ft^epofuit.
II. ^AiomqucDcusfitobie^iumRcli-
gionis ChrT'(il,-»"' "oo modc vt creacor,
fed ciiam vt : • • qnopoftcriorc rc-
fpcAu etiam « . . -i^s qua conftitutus i
Dco Saluatoi , Rcli^'onis Chiiftianx ob-
icdum cft i ncccflc^dt vt de crcatiooe
piimxua , & qux ilh fc^undum oaturam
lunfta funt , & poft illam e)f liominis&a»
czftitcrunt, piimum agamV^*» antcquara
iradlare incipiamus dc icvic^onc , vbi
piimum eft Cbtifti tauquam Mcdiatow
conftdcratio. \
III. Creaiio cft a^lioDcicxte\«>aS«*
Dcu$ Tcrbo & Spiritu fuo oraaiap'^**''
fcmctipfumcx Dibiloproduxit. \
IV. ElScicns primaiia cft Dcus pawr
pcr fetmonem & fpii i
pellenf , quam lo i.i . ; ^ . ...
[propter^ lodicautmus , ijotitrat
Dci.
DISPVTATTONES PRIVAT^.
nioodntio. Quz coim proprieraces diui-
axA i agendum concurrunc > lilx ni a^io-
ne cluceDt oatura fua.-Bonicas.in i :
municatioacirjpienciain modo.u: i.uc,c<.
Tarictatc,potcntiaiaco,quo(i toc&: canta
ez nihilonncpioduda
1 X. Finis , qui cui dicicur, cA bonum
ipfaiumctcatuiaium, & pr.ifci:im homi-
Dis,adqucm pieixqucahaccrcaturjt, vcl-
utipfi vtilcs, rcfciunturfiuxtaiudituciO'
ocm crcaiionis diuinx.
l)ci,fccundum qaam afFeflus ell ad bo-
oum fuumcommuaicandum. Ordinatrix
cll fjpicmia,cxccurrix i
c(l vo'' : '1' ''I'cra cx
fccundu otiar pi.-
mum.
V. Maccn.i i iuit,
trifariam confiv: o-
mnium vnde omnia vntuctsdiuntpindu-
,in !■ :•
labi poii u. . ...... II,
quod mcnsnoilrapct ««««^'"'omnisen-
ticatis Ytmatcriam pnmam • it:il-
ludcnimlolumc;ipjx cdpri. .. i. i com-
municacionis ad e)'tr.-i.-nam in materiam
cozuam acqoc ius habccct Ucusformam
fuam intioductndi > ncquc agerc potcns
cdcti vtpotc xtcrnam Sc n)utatiuni oulli
obooxiam : vclfecunda , vodc omniacot-
porca iam fecuTidiim fuas fomus fcpaijtas
didindtai & hxccf^ chjosiu«i$indigcria-
quc molcs ab initio cuniiiM : vcl ccftia.
quz func tum clcmcnta jfla fimphcia & fc
creta, tum o. noulU , corporacoinpollta,
vnde tcliqua func produclai vc ex aquis le-
ptiha voiattlia, piftcs.cx terra rcliqua ani-
mantia, atbotes,fru(iccs,virgulca,ex Ada-
mi collj niulicr, cx fcmiocjpccicrum pct-
pc: .11!«.'.
VI. toniu cll ipLa rctain omnium cx
nihilo proi..cliu. fccuudum archccypoo
I it mcarc Dci fioc vUa propria cntitace ( nc
quismaodumtdcalciufiiigac) prxcxidcns
ioformata
VII. £x Matcrix & formjeiacuitupri-
mo ducct crcacioncm cITc adioncm im-
mcdi.nam folius Dci, tum quia ctcatura
quz cfl Hnitz virtutis in uihtlum opcrari
noo potcd, tum quia matci lam infotmarc
formis fubflantialibus ncquit. Sccundoi
Iibcrc ptoduAam noo nccciraii6 , quia
Dcus nec obligatus fuic oibilo ncc lodigus
/irum.
i 1 1. Fiuis, nonqui Dcumadcrean-
dum mouit, Deus cmm ab cxtctno noo
mouctut , ioi qui cx ipfo cicationis iCta
crv- -r.tcr & immcdiatcrcfuItat,imo vc-
u udus cffcncia cooiiQccuc,c(lfa«
piCDtiZi boniiatist & poccotizdiuiAxdc-
ftumcrcationtscdmundusiiic
|uicaMi&tei
lam matis , taoquam exrr
X. EAAu
vniucrfus^ui
c<x\i & teirz, ahquau Jo ct-
comple^cutiuni nomini
ptora. Hic mundusrotumal: pci -
fcdum&abfoluturo, nequc ^uiwviuia hx-
bcns vltius formz , qur rclationcmad tu-
tum aat parres eius habere poinc. ocquc
vlla formarcdundansquznti" ' •
ocm ad totum & eius aliqu.. . , .... . .
bcac Edque vnum quid.uon vnicacc indi-
uifibili ,fcd fccundu/n conocxum & coot-
clioationcmmutuxq;rcbcioois3dfcdum,
cooflahs parcibus non modo fccundum
tocum & firumiYcrum suam fccundum
nacucam , cn'cnciaro , & exiilcotiam pecu-
liatcm diflio^lis : quod ncccHc fiiit noa
modo pctfe(£lionem Dci aliquo modo iq
vnrictatc & multitudioc adumbraodum)
fcdctiam ad commoollrandumquodnoa
ncccfllcacc oacutali , fcd libertacc voluota-
tis muiidum coodidic omnipotcos.
X 1. Tocum autcm hoc vniucrfum io
ctcs creatarum rerum clatTcs fecuodum
Scripruras quam of .fltibuicur : io
creaturas mcr^ fpi.;:.u.vs fic inuifibilcs
qualcs Atigcli; iocrcacuraspurccorpora-
Ics > dcaiqueiacrcaturas vnafuipaicecoc-
porales & vinbiles , altcra fpiricualcs & lo-
uilibilcs, qualcs funt homioes.
XIL Otdiaem iti creatiooc huoc ob-
fciuatum arbitramur, vtprimo fpiiitualcs
crcaturx, id i ft, Angcli coodiii funr ; indc
corporalcs & quidem iuxra fencm fcx die-
rum.oon firaul & voo momcnto : dcnique
homo & corporc & Spiriru coodans. tc
quidcm corporc prius formato>iadcaDi-
maiDfpiiatacrcaDdo.& crcauiofpiraado;
Oo YC
190 lACORI
Tt qucinndmodum io SpK jtu cocpit , ita in
Spiritiitnfinur creatioiwtn DcusipfcSpi-
xitus immcofus & xtctous-
XIII. Ha:c cicatio fuodamcnrum cft
illius luris quod Dcus ab hominc Rcligio-
nem poftularc potclli quoH jpfum ccrtius
& plcoius intelligeiur.vbi dc ipd primxua
homiois crcationc rpcciaiim pcrtra<3auc-
ximus.Qui cnim non cftctcatot omniunii
idcoque oon omnia fub fuo impcrio
bct I ci noo potcfl tuio crcdt , ocquc ccrta
Ipes Sc fiiucia io illum collocatuBpn folus
cimcii .■ qui adus ad KcIigidHcra pcitt-
ACOC.
CoROILARIA.
I. Mundiu nequc con>iitit* eji ab t.ttrn9,
yuqnt nh tterno crt/tri fotuit : fuaa^uam
Dtm ab *t*rno injlru^iu/utrit iUafmtentia
fua mundum eotuUrefctuit ^ pojlea ctndi-
dit : qujut^uamfuafut ttuOum ttfnferume-
mtntum <• n»bu cotuipi pojftt, quo mundtu
srtari non fctuerit.
I I. €Uii creationtm acturati mentefua
gtncipit, necrjfeefi vtprittrplrnitudiitem fa-
fieruii , bonitatH , (y>potentu diuint , dupli-
ttm concipiat fiutpriu*iionrmfiuev*cuixa-
tim ; vnam jecundum ejftntiam ^formam,
qnt ftit inflar infiniti Hihili , quod iufini-
tarum ftrmarum eapaxefi ■,alttram ferun-
dum locum , qua trit injiarinfiniti vacui,
if»ed plurimerum munderum pcttfi ejft rt-
ttptAculum.
III. Vndt ^hocftquitur , ttmpw fjy lo-
oitm feparatiu crtaturai nontjfi, verumre-
tw rreari ,X'elpctim adrerumcrea-
tf. ' ^ ifiere , aonatfo!uta ,J'ed rela-
lii- rtruarei ereatanuliacencipi
ttuttogitat.
IV. Cri^iio i.jic oinniii)}i ac ;'(-
ninarum externarum creai ...n-
^ioat , ^ oRHftHreipfa prima tfi , ^ a-
m» in ft perftda , non alteri prmcipaliori
lu/truier.s tanijuam medium illiut , quan-
^uam nonnuUat creaturat Dtnd ftctrit^,
^ut prMter hoc qued ptr creationu aSlkm
faHt. funt , etiam apta funt vltertiu pro-
jHoneri.iS odfiatumixcelltnti^emtHthi.
ARMINII
V. Si quod ebieSnm ertationii pontiur,
nuUum conueniMtiu* poni pojft videtur,
qiiam ex omnihtu pojfibilibm illa , fua
a/iu crtatiotm tx nen tjft ad efft preduffa
func^.
THESIS XXV.
Angelis in gcnerc &: fpccic.
I- A Ngcli (iiDr fubfiftcntix mcrcfpr-
-*» ritualcs , ad imajiincm Dci conili-
tZiram Tt creatorcm fuumagnorcctcnt,
diligcrcot , colcrcot , bcatique cum itl»
viuercntj tum vt ccrta munia circa rc-
liquas cteaturas cx mandato D s i ob-
ireoc.
II. SubHAc ntiji ui^imusaducrfusSad- .
ducxos, aliofque, contendcntcs Angclos,
oiiiil aliud cflifi quam vcl bonos , aut ma-
los animorum motus; vel cxcrcitia potcii-
tiaf ad luuandum , aut noccodum. quod
cum rota Scriptura pugoat , vti aftioocs
(qujrfuntfuppofitorum )apparitionc$, ic
oomtna quz ipfis ttibuuotur fatisfupcrqae
demondunt.
I I I. Mcrc Spirituales addimus , Tt ab
hominibus fpccic oppofita dtliungamus.
& naturam figoificcmus, Ac quamuis
conipofitio cx materia& formanoocadic
in Angclos , tamro cos abfoiutc eflc com-
pofitas fubrtantias adfcrimus, &pninuna
quidcm ex efl'e& c/rcacia,dciodcexada
& potcntia; tertiodcoiquecxfubic^oac
accidentc iohztcote.
V. Czictom quoniam crearurz funt,
finirz font , ac metimur eos loco , cempo-
rc,&numcro. Locoquidcm,nonquo4
in co /int vufutyiK»* , hoc cft , occupcnt Bc
rcplcant ccrrom fpacium localc fuz fub-
ftaotizf ommcnfuratum, frd >«r ' ic
cft, cxilbnrinlocofine vlliusfp... i-
lis occopatiooe ac replctiooc , quod
lartici appcllaot dcnniriui!' io loro ctlc.
Veium vt multis io locis Cmul cflc po£-
fuor> fedmodoiiiYnofuDtjmodoin olio.
DISPVTATIONE
lU noQ rine tempofc mouearar ilicecviz
pccccpcibili. Tcmporc mctiniuc illos (luc
aruo , quia priacipium habcnt cflcodt i &
(ocam fuum xuam qiioduicoiruccclliuc
habeot i pet pattes ptxicriti > prxrtniis > &
fucuti> Dun autcm coturocoacm momen
to 8c iniifljnccr fibi prxfeas. Numcto
deniquc >qui licec in facta pagioa aoa (it
defiiiicus ac proinde oohn incognicusi
Dco vero DOtus. elk tamcn longc maxi-
aius > quineciniauitaiDCcaugctui,cum
ncc geaercncui > nec latcrcanr.
V. Ad imagincm Dci coaditos dici-
mus > appclbncut coim Hlii Dci : quam
iniagincm dicimus pattim conflarc iis»
quxad naturam corum perciocnt , partim
iis quz fuDt doni rupecaaiuralis. Ad aa-
turam pertinct , tum fpiritualis cflcntia
tum faculcasiDtclIigcndi > volcndi , 8c po
teateragcDdi. Ad fupcrnatucalc dooum,
lux ootitixioinccllc^u , & illamfcqucos
rcdlicudo fcu fandicas voluotatis. Im'
morralitas doni quidcin cA fupetnatura-
lis> fcd quod D i v s illis coaleruate fla-
rutt quocuoquc modo crga Dsvm fc
gcranc.
VI. Fiaisfubncditurduplex, vtthro-
num Dci , taoquam apparitores ctrcum-
ftantcs, ad diuinat maieuatisgloriam,cum
Dcum pcrpccuo laudcoc & cclcbrcnc: tum
Minirietia /ibi a Dcoioiubdaadeiusou-
tum vclociillmcexfcquaatur.
VII. lotcr Ao^clos ordinem quen-
dam effe , cz ipQ Sctiptuta didicimus, quz
Aagclos flc Archaogclos aominat>&ipn
Dubolo Aogelos (uos atttibuit. At quz
& qualis f\( lUa tn ordiocs & varios gradus
difliodlio lubeotcr igooiamus. Arbitra-
murctiampontis cettis Angelorumordi-
nibus t vctiftmihus cflc Dcus ab cadcm
MiniAcria diuctii otdinis Aogelos vfur-
pate.quam fiDgulis didioclis Miniflctiis
dilliQCios oiJincs pizficctc .- quanquam
iccus (coticAtcs DoD fineiatioDe fic fcatirc
puicmus.
VIII. Angcli ad Mioiftctia iniun^a
obeundum , Idcpecorpoiibusiaduii appa-
tucrUQcquz coipora qoo cx nihilO) fcd
5 PRIVATi£. x?i
cx przcxiflentc materia flbi ipfjj forma-
runc & adfumpfcrunt, Don vnioocclTco-
tiah, ncque pctfoQaIi,(edlocaIi.quiatunc
cxtra illa corpora non Hieruai,& (ecua-
dam ratioDcm inflrumencalem , vt iis vte-
reotur ad adioncs tDtunclas commod^^
pctagendas.
I X. Itaquc ncc viuificatanc ifta cof-
pora>oeque pcr illa vidcruncaudicruotw
guibrunt, olfcccrunt, tctigctunr. phan-
tafmata concepcrUDt, acc. fcd illas tantun»
adtioocs pct cofumorganaproduxecuQt.
quz ab iohabitance> fcupotiusincxiftcB-
te Angelo , tanquam motoic fccundum
locum pcrfici potueruot. Qua Je cauia
fottc Aoo iocommodc aSitmatur , ver^
humana corpoia , qu* aniroa viuifican»
6 tnformaos inhabitat , i corportbus i-
flis adfumpiis , humaoo ludicio dtfccriii
pofTc.
X. Przfcripfit etiam Dtvs Aagelit
lcgem certam > ex qua vicam fecuadum
D ■ T M , noo fccuoduni fc ipfos infli-
luercat , cuius obfctuationc bcaci cfTcnt
aui cfaofgtcllione ztcrnum miferi , cirra
vllamifpem vcnix. Vifum cnim D e o
cfl cum Angelis focuadum flii(^am iu-
flitiam ageic > ncqucomncfuumbonum
in illis ad faluicm ptoduceodis cxpli-
carc.
XI. Ao vcro vnus obedicotiz a<flus
bcaiitatis zternz fuii impctratorius ,
qucmadmodum vnus ioobcdicncizaiflos
zcctnicxitiifuitmeiiiurius , oon dccidi-
mus.
XII. Ex Angchs DooDulli Icgcm fibi
pofitam funt traofgtcfli , idquc^proptia
culpa ipfbtum , quum ifb gratia qua e-
rant infltudi , & qua Dcus ipfis adfifle*
bat < & adhflere paratus crac , lcgi obe-
(iirc , & ia iategrttatc fua petfiActc po«
tuctinr.
XIII. Hiocfada Aogcloruminbonos
& malos Diuiiio , quoi uin illi fic dicuntur
quia io veritatc petlhteruac , & domici-
lium fuum fcf uatunt .- ifU vcro mali dicua-
tut,quiaia veriiaic DODflcictuoc & domi«
cilium fuum dcfct uci unt.
Oo 1 XIV.B»»-
I9i lACORl
XIV. Boni autcm ditutuur non tan-
tum rccundutit habitum infufum.rcd ct-
iam lccundum a<ftumqucmprxrtiicrunr,
& (ccuodum coofirrraciQncm in habituali
bonitatc i cuius caufam ponimus ingiatia:
augmcnto i 6c (ancto illorum propofuo
(juod concepcraot , nartimex iatuitu poc-
nz , qui Angcliapouatx affcilifiiot , par-
tim cx fcnfu auct * gratia:. A n ctiam cx per-
kHi bcatitudinc cui nihil addi polT>t,oon
ncgamus pioptcr dodlorum confeufum,
qaanquam lationcs adfciri poHc viJcan-
curin contrarium.
XV. Angcli mali dicuntur, piimo mali-
tia aduali.indc &: habituali,& obHrmatio-
oc io iAa: vnde dclcdlantur faccrc quid-
quid in cootumcliam Dci Sc cxitium pto-
ximi tendcrc poircarbitraotur. Obflina-
lio vcro ifta in malo . panim ex irati Nu-
miaisioruitu , & iodcoatamalaconfcicn-
tia , partim cx propria iilotum mahcia oc-
cumducercv:dctuix.
XVI. Dcpcccati vero ab Aogclispcr*
pettaiirpccic, quodbam illuJfuciitadfc-
uerarcnihil andcmus : fupcrbix tamcn cti-
rocn fuiflc probabilitcr affirmarip^flcdi-
ctmus , excoquodhomincmargumento
ab excellcncix dcfidcrio ad pcccaodam
foiliciiaucnt.
XVII. Quum Dcos Angclorambo-
notum opcra vti vult, oon modoiis viri-
bus& facuUatibusquasipfiscootuiit, fcd
eciam auilis ab ipfo vti potcft dici:at vcro,
TC Diabolus quoium opcram vfurpacma-
iore fcicncu & potcotiainflrucrcdtcatur
qaam cx crcationc & ptopriacxpericotia
habcoCiCODCiaucoirevcxiuciatbicramur.
C O R O L L A n I A.
I. Aa AngtU boni dtcipojjnnt interftMU-
efHAado, fnlu» caritatt qnatn Df^ . ......
eemt^ bctninilnts debent,co7:
quiri permittimut.
II. jin indiintrin; > O'
ChriJltuMedUtor flr .
UI. Anomr.ti (pecieif
^erifmiliui exijiin.smm ^UfUr*(MtrMtiiitn
ARMINII
THESIS XXVI.
Creacionc hominis ad Imagi-
ncm Dci.
jl X T Omo cft Crcacota Dci cx cotpore
{ 1 1 & aoima ranooili cooHans , bona
& ad inviginem Dci condita,& quidcm
fecundum corpus cx pia:cxiftcncc marc-
Tia,ocmpecerra, liquorcaquco & a;chcrco
pcrfufj.&fccuniiumanimam cx oihilo.pcc
iofuiflationcm Spit itus iu oares ipHus.
II. Illud autcm corpus iDCOiiuptibile
iuillct , potuiflctquc ooo mori cx gratia
I Dci, fi homo oon pcccairrt, coque mo-
I ricodi occcflltatcm (ibi accctfiuiirct. £c
quia fucutum crac aoima: recepcaculum>
•variisutquc exccllcntibus orgaoisioAru-
4lum c(l a fapicntc crcatore.
in. Anima vcrdadmirandxprorfuscft
naturx,{iipiiusortum,fubftantiam,facul-
tatcsihabitumquc coniidcrcs. Ottu: nam
cxnihilocft , crcatainfundcn Jo, &: iufuGi
crcando, corpore ad eam recipicndam rice
przparato, vt matcriam tanquam forma
ioformarct , &: naciuo vinculocum corpo-
Tc voita, cum co vnamcompooercc Ctifm-
fSfi6u cTcata , inquam a Dcoin tcmporc,
prouc quocidic aJhuc oouas io iiogulis
corporibus aoimas creat.
VI. Subftancta; : qux Hinplcx cft,im*
matcrialis & immortahs:fimplcx inquam,
nonrcfpctflu Dei, cooftat cuim cx adiu 3c
poteocia,cflc& cflentia ,fubic<flo&acci-
dcntibus , fcd rcfpc^iu Matciiatorum Sc
Compofitorum. Immatcri:l(s,q(iiapct fc
fu h fi ltcre,& i corporc fcpafaca,foia opcra-
ri potrft. Immottalis.ncn quidcnialc.fed
pcr fortcntanicmDcigratiam.
V. Facultatibus:qu* du * .linr^Inrelle-
dus ■& Voluntas, ptoutpbitdum
dupk^ ''' Tntellcdu^ ' ■ - :.t
Eos&. lumvni.. .
rc oaturaU&^ccelfitfii» adcoque vDifor-
ir ■ ■ ">pcndct ad
bt . '".-^' r.3rM3c
ad
DISPVTATIONE
S PRIVAT^.
ad boDum vDiucrtalc » 5c id quod fum-
mumcU . vclfccundummodumlibcrtaris
adaluomoij.
VI. Dcniquc habitibus : qui ruurprimo
rapicntia> quaintcllc<flus vcrum & bonum
rupcioaturalc cum fziicitaiis i tum iuQitia:
clarc& ruBicteoter lotclltgcbar. Sccuodo
iuftitia &ran£limoaia % , (|ua vo-
lunias apta crat Sc proi..^ :^ .^i^uiidquod
fapieotiaidaiubcbat ficicndum > & mon-
ftrabatdcfidcrandum. Quz iullitia & fa-
picotia onginalts dicitur > tuni qtiia homo
ab originc lua ilijm habait.tum ouia Ci bo*
roo ia intcgritatc perflitiHccpoucris quo-
quc cius communicata fuiiret.
VII. Inhisautcmommbas tnirifice rc-
lucebat Imago Dci >quamdic<muscircn-
jnilitadiacm , quahomocrcacorem fuum
xefcrcbat , & fccundum modum capacita-
cis fu2 cxprimcbat. In aoima , toquam, fc-
cundum iubUantiam & faculrares eius &
habirus: incorporcquanqujm id proprie
adimagincin Dct cooditum dici ncqucat>
qaipurus cH Spiritus , tameo aiiquid di-
uinu cfl,tum ia eoquod,ii homonon pcc-
ca(rct,oijquamfui(rctmoiituruin,d: quod
capax efl fpccialis tDcortupcibilttarts &
glotiz> dcqua cH i. Cotinth.iy. tumquod
cxccllcntiana aliqaam ^ roaicflatem prx
fefcrt fupra rcliqua animantium corpora:
Deoiquc quodinflrumcncum iit aJmira-
bilibusadliooibus 6c opcrationibus acc6-
roodum. Incoradcniqucpcrfuna . fccun*
damcxccllcntiam , intcgritacem 8c domi-
nium in aUas creacuras ipli collatum.
VIII. Parres iOius Imaginis Ac diflia-
gaipofTuncvr noonullx homini dicantur
oaturaIes> alixfupcrnaturalcs . ooonullx
efFcotialcs ipfi ) alixaccidenralcs. Antmx
ssturalc cf^ & cn'catialc clTc Spiritum ; 8c
VI tntclligendi Sc volcndi tum fccundum
caturam , tum fccundum modum libeica-
ris cflc prxditaro.Supernaturalc vcro ic ac-
cidontalc notitia Dci rcrumquc ad falutcm
xtcrnam pcrtincutium , & voluntatis fe-
cuodam iil.iin noritiamRcditudo Sc Sao-
Sitas. Ir^ hucufquc cd ani-
mx ■icatniflcircdc-
iii; . --w ^caccidcncaljs,
quia cx gratia c(i affiftcatia confcruaut»-
nis, quam Dcus animx przlLire aoa cc-
nctur.
IX. Immortalitas vcrocorporiscotacfl
fupcrnaruralii & accidcntalis: potcfl cnim
illi corpori aufcrri , & corpus in pulucicm»
vndcfumptume(l>tcucrci. Exccllcuciaprx
aliisanimancibus,& aptitudo ad variasef-
fcdioocs produccndum illi c(i oaturalis Sc
cifcntialis. Dominium ia crcaturas , quod
tocihomioiquacxcorpore Sc aaimacoo-
flat,compctit,partim, vtfccunduin naturx
cxccllcotiam jlii conucnicos , partim, vc
gratiofo doao in illum collatumconfidc-
rari pocefhcuiusreifigoum hocefrcvidc-
rur,quod nunquam illiin vniuerfumadi-
matur hocipfum , quamquam varictur&
fecundumgradus &paiics aogcatui & mi-
Duarut.
X. Aique ica crcatus cA homo.vcDcum
crcacorcm fauro agoofccrcc, diligercc> co-
lcrcc . & curoeobcacusinxtcrnum viue-
ict.Cuiusctcationisadlu Dcusgloriamfa-
picntix booitatis, & potcatixfux planiill-
mcczhibatc
XI. txiflahominis dctriptionc appa-
rcthomincm, tumaptum cfTeadRcligio-
nisadlum Dcoprxflaaduro,flquidcmilIe
ab ipfo poUulctar ; cum capaccm rcmu-
Dcrationis > qux Rcligioncm Deo prx-
flaotibus, dcccDCcr obtiogctc, & panx»
qux illam negligcDtibus iuflc infli&i po-
tcfl:3c proptcrca RcIi£;ioncm ab iploiurc
mcrico > fccundum luum quidcm rcfpc-
dum poflulari poflc.Ethic cftpotifrimus
refpedus fecuoddm qoero dc hominisad
imagincm Dci crcauonc io SS. Thcologia
cfl pcirradaodum.
XII. Prxtcriflaro imagincm Dci &re-
fpciflum adfupcrnaturalia 8c fpiruualia, ct-
iam coiirtdcraadus vcoic ftatus vitx ani-
maIis,iD quo primus hnmo conditus 8c c6-
flicucusfuic iuxcaApoftolum r.Corio.ij.
Quod aniinalc pnus cfl iodc quod fpiri-
tualc: quiflatus fuodatur ia oaruralicor-
potis& aoirox voione , &ia vicaquaroa-
oimaDacaralicccviuic iocoipotc > cx qua
voionc 8c vicacft > vr aoima corpori luo
ptocurcr ipfi booa.vicifnm corpusanimx
O o i S^*-
194 lACOB
prxdo f\t ii oPnch ipfiut nJturx & defide'
liiscoagrua.SccuDilum huDC riarum mu-
tuuscftrcfpcdus inrcr homincm & bona
huiusmundi, <\iii cfficit vthomocadcfi-
dcrare » ic iis Itbi comparaodis opctam,
<]uam oecciTaiiam &: cooucuicotcmarbi-
cratur^impcudcrs poflit.
THESIS XXVII.
Dominio Dci.
I. T^Xcrcncionc conipctic creatori Do-
JL_/mioium in omnia ab ipfo creaca:
quod proptcrcaprimum c(l , a ouUo aho
vclahusdomioio dcpcndcns: idcoqifum-
mum quo nullum maius cft . Sc abfolutum
quod m toiam crcaturam cft , Cccundum
ipfam totara Sc pattcs omnes fingulafquc
cius, omncfquc rc(pcdlu$ qui intcr creato-
rcm& ctcaiuram uint : & proptcrca pcr-
Sctuum , ocqppc quamdiu cicatura czi-
cc.
II. Efl aureiD dominium Dci crcatoris
ius , & potcflas cius in crcaturas. fecuo-
dumquamtllas ftbiproprias habct.iis im-
peratc , vti > & de illis facerc potcft , quic-
quidratiocceauooisi&at^uttas illi ioiiiza
pcrmitcit.
III. luscnim Tlteriui czteodi ood po-
ted quam cauGi illa . cz qua totum illud iut
cft,& vndedcpcndcr, patitur: quadecau-
ia 000 cooucoit huiciuti Dci vcl vtcrea- |
coram fuam alteri addicat,qui pro arbitratu
in illam dominciur, ita vt ncquc Deo co-
gaturrcddorefui dominatusratioocm , 8c
cccaiuiziciurix capaci omoe (naluro io-
fctre pofGc citta cicaturx ipfius ciadicx
mciitum, autfaltem ooo io aliquod crca-
rurxidtusbonum : vcl vccrcaturx adum
impcrcc . cui prxflaodo vires neqoe ha-
buit ncquc habccc potcflfufficicntcs &ne-
ccUanas : vcl vtca vcacuc ad pcccatumia
muadum iouoduccodum » quo poi ciu»
; ARMINII
punitioncm vel remifTioocm glortofus c
uadat , vcldcoique de illa Factendi quic-
uid fjcundom abfolutjm fuampotcciaia
c illa lacerc poccA, fcilicct , ztcmum pift-
oiic vclafQigcreciciapcccarum.
IV. rocedas illa ptouc io creacuras ca-
tionalcscA ( quorum rcfpcclu potiflimum
dc dominio Oc potcflacc Dci anitur ) fe-
cundum vfum coandcraripotcftbifariain»
vcl vc /kcvtnxii, vcl »C fictnMK.n leu mT^nn,
Ulaefl , quavtiturcicra vllamboni, quod
crcaturz vtile aut fjlucatc nt.iDtcnttonem:
h^c cA . quaodo etiam crcacurxipfiusbo-
nura lorcodic Ec hac poflicma vcitur Deus
cz boniratis& fuffictcotixfuxabundantia
vfque dum crearuram ob cius pcruerfica-
ccmindignamxAimcc> cuircgio&ptccc-
ooimpcriopra-fit.
V. HioccAquod Deosaliquidimpera-
cutuscreacur; caciooalt.ncque omoe quod
iurepoOcc ezi£ic,5cfuafionibus vctcur per
argumenca vtiitcaccm & oeccflicaccm ipla-
tomfpcciaocia.
VI. Imo vcro,& concraAum fcu foedus
ioeac cum creacura ■ idque horium vc crea-
curanonramcz dcbiro, quam cx fponca*
nca, Iibcra & libctali obcdtcocia Dcofer*
uiac:iuzca oacuram faedcraciooum quz (ti*
putacionibus conftanc ic prominiooibui:
vodeDcus lcgcm fuam fxpc focdcns oo-
miDeiQfigoir.
VII. Hxccamcnadncxa cft fempet ifti
foedcrationi coodicio , vt homo (ocJcris
immemor, & dulcis illius impetii contem-
ptor,femper dominatu illo vere dominico«
ilri<flo.&rigido vigearuc, io quem iucidie
iure qui alced parere rccuGc.
VIII. Vnde exirtic duplcx Dct lus ta
crcacuram ractooalcm , vnum quod tpfi
compccic cz cccaciooe , alccrum ez coocra-
dlu : illud iooitcnsbooo , quod accepic
crcatura icreatotcfuo , hoc iooitcos bc*
ncficio maiori quod accipict creatura i
Dco coofciuatorc , promotocei &glori-
ficatorc.
IX. Aduerfus quod duplez iusfii.oa-
ctogac ctcacuram pcccaie, iam Deo, Do-
mii)u«
DISPVTATIONES PRIVAT/£
miflo > Rcgi & Patri luo ius co ipfo tii
»95
buit ipfam vc crcacutam pcccatriccm tra-
^ao<ii.& dcbicas poenas infercodi , ic koc
iusccrtium cfl ) quod ipfius crcatarxia
Dcum maicficio iuoititut.
THESIS XXVIII.
Do
Prouidcncia Dci.
I. rjRouidcDtiam Dco coinpctcrc tum
L oatura ipfi Dci > & rctum ipfarum,
tum Scriptura,(}uio &ezpciicaciacuidca-
C€roflcndit.
II. ProuidcDtia aocem oon oorat alt-
qtiam Dci proprictaccm . noa qualica-
lem , Huc potcntiam , fiue habitum :
(cd a(^um > qui non ad incra, ncquein
cerous cll , fcd ad cxtta 5c ezrernus: cir-
a obicwlum aliud a Dco , idquc non
TC Dco ab xtcrno in intcllc^ioiic ipdus
Toitum, fcd vcfcparacum , & rcipfa czi-
Aens.
III. Eflquc iSius inccllc(ftus praifti-
ci • fcu voluncacis iocclledlu vccncis,
noo voico momcnco pcratftus , fcd pcr
inomcDra durationis rerum concinua-
tas.
I V. Ec dcfiniri poccd , iotuitus Dci fol-
licicus, vbique potccs & continaus ^ fc-
eandumqucm totum mum^um & fingu-
las ctcatutas . caiumquc j<flion s & paf-
fioocs curat,fcdcceo(cr, & illisconucni-
eoterinbooum ipfarum crcaturjram,prx-
f-rtimpioram bominum , 5: pctfciTlioni»
diuinx dcclaratioocm.
V. Obiedumcius pofuiDiusturo mun-
^uin voiuetdim . quaicnus vnum quid
tii ez ) a tibus multis intcr fe ccita rcb-
tionc atfcdis , & ordincm ad fc inuiccm
kabcotibus , tum fiugi ' - ituras , ca
Mimquc aftioocs & j-...., . ^ , : fetuato
difrriminc booicacisqux io ipfis efl.pii-
mo (ccunc! ' iram ez crcaciooe> (c-
cuodo iuir.j ^ ui.jm cz doDorum fupcr-
^aiuralium comtnuauatioac , 8c ad di-
goiratcs cueAione i Tertio iuztarcAum
cum oatutz,tum gratix vfumiquztamcD
duo poftciiota ctiam prouidentix aAui
adfcribimus.
VI. RegulaproDidcntiz fccudumquam
adlus fuos producit , efl lapieotia Dci*
munllians quid Dcum deccat , vclfccuo-
Jum booitatcm, vcl fccundum fcuctitatcm
ipfius, vcl fecuodum amorcm ipfius crga
luAitiam, vclcrga cieatuiam > (cropcr (c->
cundumzquitatcm.
VII. Adtus pteuidentix ad eiusczfc-
cutioocm pcitiocntcs fuot tum confeiua-
tio , quz vidctur vcrfari circa cfrcnrias,
qualicaccs, quancicjces, tuni Guberoatio,
quft; adlibus & padionibasprzfidct : cu-
ius aftus prxcipui funt motus,auzilium>
concutfus , pcrmilTio ; illi tres adbooum
fc cztcodcntes , (iue oaturale , (iuc morala*
hzcad malum lantumpenincns.
VIII. Hifcc adtbos , cxccpta pcrmidlo*
ne , czfcqucndis fciuit vniucrfe & fempct
ipfj Dci potcnria fpcciatim & aliquando
ipfx ctcaturz. Vnde actus prouidcntiz
vcl immcdiatus , vcl mcdiatus dicicur.
Quando vticur crcaturis , cuoc ipfis mo-
ciis fuos oacurx ipfarum conuenienccr a-
gcrc pcrmiccic , nift ipfi prxtcr oidioem
quidagcrc videaotur.
IX. Dcindc , qui iuzca qucodam cci^
cum natutz rcl gratiztenorcmpcragua-
tur,ordiaarri dicnntur: qaiprztetvcl fu-
pra, vcl ciiam cootra ordiocm iftum vfur-
paatur.eztraordioaiiidicaorur : conclufi
tamcn ("cmpcr tcrminis dcccntiz Sc con-
ucnienciz , de quibus in Jcfiaitiooe di-
zimus.
X. Gradus in proaidentia poDuncor>
oon fecuodum ipliim intuitum , oeque
fecuodum ptzrcntiam . vcl conciouita- '
tcm i fcd (ccundum foltcitudiocm & ca-
ram ( quz tamcn fccura efl } quz ma-
ior efi de hom:ne , quam de bobusiroa-'
ior citca fi^leles A: pios , quam ciica iin-
pios
XI. Finis prouidcntiz adluumque ipfiuf
omnium cfl tum pcifcdioois diuipx»
vtpoic fapicntiz , boniratis > iulhtix»
fcucritatis > potcntiz dccbrauo ; tum
booum
i9<f lAC^)t
bonumvDiuctC .ptatfcrtini !ii>n i^^i-nclc-
XII. Qaum vcio Dc\: . ;at vel
pcrmittat la tcmporc» quo xtcroo
dccrcuctit vclEiccic vcl permiticrc . hinc
decretum illud qunquc ptouidcntix.ciuf-
qucaifliouibus prarficitur , vt intcrnuj a
cliisextcrno.
XIH. EfFcitum. lcu ^oiilcquciis potius,
tpCDco compctcnscftprxfcicntta ipfius:
quxpatrimnaturalit& occcliariai paitim
libcradicitur : & Iibcraquidcm > quiarc
quitur a^um libcrx voluotatis dioinx > ii-
ocquaobic£lumilliusDoacflct: Naturalis
&ncccnj:ia, quatcnus» pofitoperadum
voluotatis diuiox obic^oiilo , id ipfum
igtiorarisk tliuiQo inicllcclu ncquit.
XIV. Ptxfcieiitiam il^am lcquitur ali-
quaodo prxdi^io * qutim Dco ▼ifum
crcatutis fignificarc rcium eucntus antc-
«juamfijn! *»cdncqucprxdidio, ncque
prxrcic. reifuturxncce/riratcmiD-
fcrt:quuui ajtuia & ordine rc futura fiot
poftcriorc*. Rcs coim Donfitquiapixfci-
u,aut: cft.rcdquiafuturaeftprx-
(citur <5»; jJi.i 111.1 tur.
XV. Imo veroDcque ipfum decrctum.
fccuadum quod prouidcotiam ciufque a-
Ausadmiaiilratdomiou$,necel1icatemrc'
bus futuris ioferc : cum coim a£lus Oei
iatctous fit. io reipfanihil poniti Scd fc-
cuodum modum potcocix , qua Deovti
vifum iorctum admioiftratiooe , vel dc-
ceflatio vcl cootiagcotci; Hunt & cucai-
uot ics.
THESIS XXIX.
Du
Fadcrc Dci cum priinu homini-
bus imco.
I. /'^Vanquam Dcus pro iurc & potcAa-
V^rcfua in hominem a fc ad imaginc
fuam conditum obcdicntiamilii in omni-
bat ad qax prxflaodum vitcs habckat,
aur giatia Dci liabiturus crat in illo fta-
lU idoDcas , piAfciibcte potcrat ; tamcn,
i aRMINII
vc obeilicotiam voluQtatiam & liberalem*
qux fulum it!i grara cft , ab homiae elicc -
rci . coouadlum & focJus cum illo laitc
ToIuu,quo obcdicntiam poftulauii , & vi-
cillim prxmium promifit,addita pana de-
Duatutionc, ncomnino intcrparcs icsa-
gividcrctur, atqucfihomo I^ci-> omnino
oollridus ooncUcc.
II. Quadccaula tcx Dci i*^> .mnc .'oc-
du» dicuur.coquod duabus illis partibus
coofta:. tofcilicetopcris, & pro-
millopi.^ ,. .;i adiuogitur ptxnx dcou-
tiano ad fignificadum lus Dci lo homiocm
quod 000 omiiioo rcmilic , & homiocm
ma^isadobcdicoiiamio:itaadum.
fil. HaocobcdicnriamprxfciipfitDeus
piimum lcgc mcnii hominis ladiia & im -
piclla , qua iplius natutalccrga Dcum&
ptoximum, propicrcaquc & ctga fcipfuin
officium cootinciur , qui cft amoriscum
rimorc, hoiioic , cultu ciga fuptriorcm.
Cum eoim virtus vcra coofiftat in adfe-
cluum ordioatioDc, quorum primas, po-
ti<IImus.& a quoaJii dcpcodcut cft amor,
illius oidioationc tota ler contiactur.
Quumque obcdicntia cflc non vidcarar
vbiquistotam faam voluntatcm fioe vUo
vel minimo renifucifcquituri Hincad ex-
plorandam obcdicntiam prxfctibeadum
fuit I J a quoaliquoadfcclu abhorrebat ho-
mo . & vctand im in quodaltquoadfcdlu
fetcbatut.Ordinandus itaquc amornoftri,
qui , vt homo fccundum homiocmviuac
pnm j & proxima caufa cft.
IV. Huiclcgialum vifum Deocft ad-
lungcre, S)'mlolicani. fiftatitcm Symbo-
hca lcx qux ptxcipit vct vctar adlum ali-
qucmDcopcrfencquc grarumocQuc in-
gtatum , id eft.iodiH^crcatcmihuic nm fcr-
uicns vtcipcriatut Dcus aa homo obcdi-
cntiam ipfi prxrtare vclit ea fola decaufa
quiavifum eft Dco poftulatc ilUm , «G
oulla alia ratto cxcogitari ponic cac Dcus
Icgcm illam tulcrit.
V. 1
bitiua ,
tali ahquaioLlioatii
pcdcaiborc fc
dctC , OIM'--cr ' . . .:. .^. .Ck
dc/i-
DrSPVTATIONTES PRlVAr.t.
Jcnderabilis ad comcdcodam A(flus indif-
fcrcatis prxfcriptiooc bod vidctur xquc
rommodc obcdicotiam cxploraic po-
tuiilc.
V t lotcr Ttramquc obedieotiam hoc
difcrimco ctTc vidccur, quod ilh rcra &
ipfilTima Dco gratafic obcdicnua , quj:Ti
quiprxdat fccundum Dcum vcrcviucrc
dicituf : haec autcm ooa tam ficobedicotta
quamprofc/lio czccroa dc o' j lu
bcotcr przftaoda.ac proztcu.. . . .j^iiitio
rcurccogoitioQisSymbolum , ^uo quarfc
Dco fubcUc fatctur &. iubcotcr ^jbcUc dc-
claiat. Doo fccus atquc vaGllus Domino
obcdicDtiam pra:ftatpro illo aducifui ho-
ftcsipnusdcccicaodo» quam fc ip/i daic
lubentcrfatctur . muoufculum cxiuuum
quotaaois illi oifcicado.
VII. Exqua coUatioocappirec . obc>
dicDtiam Icgi SymboTicx prxftitam loogc
eUciofctiorcmcaqux prxftjtur oaturaTi,
at vcro ioobcdicotiam prxfticamSymbo-
licz QOB miouscflcgraucm.vclgiauiorcm
etiam:quiacoipfo profiicturhomofcfub-
cfrcaollc} & oc in aliis quidcm obcdirc
& maiorismomcnti 8i difticilioris opcrx.
VI II. Prxmiumquodlcgisipfiusfum-
mx,&: cuiuspta-ftatio pcrfc Dcogiatacft
>il>c:d>catixrcfpoodcif cx xquo oblerua-
ta i^ux intcr Dcum & homiacm cft aoalo-
^iaSc ditfcrcutia )cft ipfa vitaxterna , to-
tiusvoluntdtis & dcfidcrii ooftri imple-
tio : pi.rmittm vcioquod IcgisSymbolicx
oblciuatiuDi iclpomict.cft rru(5tuumPaia-
difilibcra fruitio , & potcftas odcodi dc ar-
borcvitxjcuiuscfuio prilhiium rigorcm
fempcrciaticfkitueodushomo.Fuitautcm
hxc arbor vitx Symbolum virx xtcrox»
quapotituruscracliomoiiabillaabftioeo»
do obcdicotiara profcniis cn'ct.& legi rao-
tali vcre ilLim prxftiulict.
I X. Acbittamurj li primi homiocs ia
iatcrtitatc pcr obedicotiam vcriquc lcgi
pixltitam pctmaofiircot.Dcum eodcm pa-
ftocum corum pofteiis adutum fuiflc,
ocmpclcgis moraiis cordibus iofciiptx,
aialicuiusfymbolicx vcl ccrcraonialis o-
bcdieiiriamprxftando , quaoquam dcar-
.cboniac maiiidiplumatfirina-
i^'w^i4timBonaudcainus.
^97
perftitifTcnt in obc-
X. S,
1^'^.°^'^ i - o'i.ccrtjstcmpoiibut
avita aoimali pcr iotcrmcdiam muutio-
ncmanimalis. mortalis , corruptibiliscor-
Porij,iafpiritualc.imir.ortale.iacoirupti-
bilc, ad immoitalcm & bcaram vitamm
cal.sagcodamtraosfercDdosfujflchomi-
ncs vcnfimjlc puumus.
COROLLARIVM.
^ yf«£.v4.« D€c immrdiatt.antftrafer A'
dtarbo-
ftmnmmtu.
. di/qutri
THESIS XXX.
Quomodo rchomogdrcritmfoc.de-
rc pruno prarftando , fcudc
pcccato primorumpa-
rcnrum.
I. pOcdcrchocaDcocumhointoibHs
X 'nito, homioiscratfccundi.
dJtiooes&Icgc« fccdcrciUo p,.^
viiam pcrpctuoformarc,& ioftuucic.li-
q-Jidcmprxniia promifliex vtriufq; coo-
ditionis prxftatiooc oKtcoturascncr. 3c io
panasinobcdicot.xdcbitas & dcounria-
casnonjncutfurus. Id quamdiu fcccriti-
^noramut.at noo pcrfcucrafl-c in obcdica-
naiplaS.litcrxtcftaorux.
JI. Fadcr!.s autcm ilhus violatioocm
dicimas^u.Uc traufgrtflioacm lcgjj fym-
bolicxpofitx ooo cdeodo fiu<au aibons
lcicntixboniac mah.
ni. Caufaillius cfficicos fuit homo,
voluntatcm fuam ad obiciium illud vcti-
tum dcTcrmi oans . & potcot iam ad ficicn-
dumappijcans Cauti vcro cxteroa mo-
ueDSpcrfc&pijocipahsfu.tDiaboIus.qui
aggrcflusfamioam (quatn imbccilliorct»
putabatv- ■ . cuiCpcifuafifl-cr.faciIc
^ft°r"^ , . ' ' Jfgumcatis falfis vfus
cUad pcrluadendum. Vaam dcdudum
abvtihtatc boni cxaduifto coofcquuca-
ri.aJcerum ex rcmotioDe prohibeoni,
ftcmpcncr3t:oncpa:ox iolcquuturx. lu-
ltruincatalis,Sci|>cM, cuius lioguaabufus
i"? cfl
apS lACOBI A
«ftadargamcnta.qoa: vcUet, proponcnda '
Tcr accidro) fiuilus ipfcqu» oculiS Ai:(idQ-
rabilis & (aporc dclcfVabilts Titiobacur.
OccafionaliSjLcxDei, quxa^lum Datuia
fuainiiilFcicntcro , aJqucm homo adfc-
ilum & vircs babebac intcrdiclo fuo cir-
cumrcnpfic , d« finc peccaco pcipcirati
pofTcc.
Y I. Caufa intcrna fca «©«virMn» tu>t
duplcz affcdtus iahominc, tum fupcnor
cr£;a fimilitudiocm Dci , tum inferiot crga
fruitum dcfidcrabilcm , oculis dclc^abj-
lcm, & ad vcfccodumbonum. Vrcrquc a
Dco pcrcrcatioocrn inditus^fed ccrto mo-
do.ordin t>ic vfurpandus Immcdra-
t.i & proA .. , . . voluntas liominis , quz
przcuntc& monilrautciotcllcdufc ada-
dlumapplicuit Aiquc hzfunt caufr qux
adcfficicndum hoj pcccaittm concoite
xnnt , qmbus omnibus vc perimagincm
Dei rcfilterc potnicita per pofitioncm Ic-
gis dcbait. Nulla iraquc harum , ncqncfi
qua alia in gcncrc caularum dctur.ncccfli-
latem homini iotolit Noncxtcrna, fiuc
Dcum aut quid cz Dco.fiuc Diabolum,fi-
uchomincm confidcres.
V. Non Deus.Illc cnim quom fummum
bonum fit,n«l nifi bonum agu , eoquc caa-
fjpeccati cfliciens dici noo poicft, ncqne
dcficicni , quum quxadhoc peccatum c-
uitandum lufficientia & ncccflaria erant
adhibuit. Neq;quidinDeo.Noniotcllc-
ilus autvoluntasDei , qux prxcipii qua;
iulbfunt. facit quz bona,pcimitutqui
mala fdntAtque perfniflio harc taotum cA;
nccclTario abaflu taliqui aAu hominis rc-
ucraimpcditurus eflct.nihil cxtra fc effi-
cicndo.fcd cfficientiam aliquam fnfpcn
deodo.Itaquc caufa cflc non poicfl. Non
Diabolus Illc enim tantum coofuluit.oon
impuht,non neccfl^itatcadcgit. Noo tna.
Hxccnim cxcmplouotumprzue potuitj
autaliqc coj;crc.
VI. I. u . ' am com-
fnnocm coufidcres , quz ad vnum taotum
bonum fcrcbatti: cm,quz
«ommuniad ;Luat:neque
qutdiooaiui ccoim iotel-
kvlu>forct>' athic fualioQC ii cooiilio a*
RMINII
gerc pocc(l,Don nccefTtate. Volunfarc igi -
tur hbcra, motu proprio a Deo pcrmtnoi a
Diabolo pcrfuafo,pcccauitbomo.
VII. Matcria pcccaciillius fuucfusdc
atbore.Adlus fuanacuta quidcm indtfle-
reos,peclcgisautempofitioacm vctitus.8^
potcitatihominis fubua<Sus,aquo \
nomoabfUncrc potuit ctiam fioc ia.it^.u
volupcacis. Iq quomiraDetbooitas appa-
rcc , czploraacis aohomo ipfius impciio
fubcflc vellcc io rc cam facile vicabili.
VIII. f orma fuic lcgis pofic* trans-
grcflio,fiucawlus cdcndi,qua vccicus : qua
coimrcritus crax ordioem aduam licito-
rum& boootomexccflcrac , ac potcfVaci
hominum ademptus ciat , oc citra pccca-
tum excrccii poiict.
I X. Fiois peccaci oullus tuic.booi coiin
fcmperrationcmindnic. Hominis vcrofv-
Qispropoficus ( fed noD obtcntusfuic, vc
cum aflldai fuperiori crga imagincm
Dci , cum intciiori ei^afiudum fatisfa-
ccrct.DiaboIivctoHuisi-uu.hominisa Dco
faoaucrfio.& ex hacioczilium &maIifo-
cietaccmpcicradio. Pcrmifllo vcroDci
rcfpc^um habuic ad anccccdcorcm coa«
ditionem crcacionis.quz hbcri arbicrii ho-
mincsfcccrac, AcadadusDco gloriofoi»
qui indecxifkcre potcranr.
X. Graaicas pcccaci illius cx his po'
ctflimum clarcc ; primo,Quod fucrit trans-
grcllio Icgis eiufmodi qux crac pofira ad
czplorandu,an homo Dco TcIIet cflc fup-
plcx , tc coroplura alia pcccaiagrauia fc-
cumvchebat. i.QupdaDcotamiafigni-
busdonis cumulatus homo id pcrpccrare
aufus fuerir. j. Quod cnm c/lct taacaa
peccacoabiboeodilacilicas» eam facilcfc
induci paflusfic , & io canca rcrumcopia
afFcduifuononfjcisfeccric. 4. Q' ' o
fand:ficaco &: tjpo calcAis p.i. . ,a
pcrpcctaaerit iub oculis pcnc ipfiut
Dei , qui familiariccr ipfo
vcrfabatur.
THE-
DISPVTATIONES PRlVATyE,
19*
THESIS XXXI.
Eifc<5kis peccati primoxuin
paiennim.
1. Ffc^Huspcccau , quodpatrarunt A-
IZ,dam & Huaricfiudu vccito vcfccu-
rcsprimus 6c immcdiatuscn tum Numi«
aisolfcafioi tumReatus. Oftcafio cxpo-
fitA ptobibitionci Rcatus cx adciira cius
£ia(ftioac pcr dcaunciitioncm paea^ * fi
prohibiiioncm ncgligcrcor.
II. Ex ofrcnfioDc NumiDi&cmsitinarci-
furob violarumaadatu, 10 qua viobrioac
triplcx caufa iuAae cxcandcfccutix. (.Pocc-
-flatisciusfcuiuiisdcrogatio. i Eius crga
quod^pcicbatur dcncgatio. j. Volitio-
«is pc^iandatum figoificatx contcmpcus.
III. Ex ceacu & itadiuina rcquiturpoe-
na,cuiusa:quicas cxicatu cfljoflidioab
ira. Vcrumillaroaatcgrcirjcd cum con-
-fcieaciat oicnia , cum cimor iraci Numinis
& mctusptsaz.quorumngnumfuir.quod
indccxiibtfuga & ab(coolio k facic Oo-
-mioi dcambulantis in hotto ad auram diei,
# & vocaotishomiocnn.
IV. Caufafugz 8c abfconfionis iftius
adiuuans fuicaguitto proprix nuditatis. &
pudordetlla, cuiusillos aoteanoa pude-
oac:quxipia & eoafcicotia; rcliicandx,
cimonque & mctui ifticzcitando vdaa-
gcndolciuirc vidctur,
V. Cum confcicncia ofFcafi Numinis
Spitirat nraciar incus habitans connActc
Dcquit:idcoque difcciru illc adpcrpccia-
cioQcm peccati , & coiciis piopriicouie
dam duplifi alccci pan» obooxii 6di
fuac, mortifcilicccccmporali.qugccllani»
raa: i corpotc fcparacio.dc xcecnx, qux eft
cotius homioisa Dco fummo ipfiusbon»
fcparacio.
VII. Vcria(quc iudicium fuif illotut»
cx paradifo cicdio Huius , quia Paradifux
crattvpus 4i figura coclcftis domicilii.ia
quofummi 6c plcna Tigtcbcaticas,&rc-
'uccntiamaicftaclsdiuiux. Illius, quia ia
Uohorco fuic arb^ virx pbntata , cuiu$
fiuftus comcftiis Prfcaprus, cracad vi-
camaaimalcmhomini coociOSuuidam, ci-
crainccruenru morcis. Quxarbor 5i Syaxr
bolum vitx coclcftis crcpcxhominibus Sc
roorcts xccrox fccucurx indicium fuic.
VIII. Acccrtir ptcna viro «c focminx
peculiaritcr infliifla. Uli , quod cx fudoic
Tultus fui panc fuo vcfci dcbuit. &. ccrra la
if fias opcrc malcdifta cribolos fic fpiuai
proIacura.Huic, quod variis cooccptus 4:
partusfui doloribus fuit obnoxia , Viru
inflidta pocna circa ftudium confcruandi
indjuidua, ficfcemiox circa pcrpccuatio-
ocm fpccici.
IX. QuoBiam verocaciofocdcrisaDca
cum hominibus primis ioicihxciiiicvcti
ipfi infauore Dci 8c gratia pcr prxcepti i-
ftius&aliofum oblltuatioocm pcrmane-
rcacad poflcros dooa in illos collaca craos-
.T^itccrcnrur , cadcm gratia diuina, qux ilU
obrigir: fi vcro lUi cotuin fc indignos fa-
ccrcnt pcf ioobc<iicoriam, poftcri quoquc
ipforum iis carcr^oc, & concrariis mah$
obDoxiicireot .• Hincaccidit.vt omncs
homincs qui naruralirer cx ipfis propa-
ganJifucriDC raorii tcmporali & xtetriX
obnoxii cuaferiac , it doao ifto Spiritus
fatJfli fiuc luftitia originjli vacui .• qux
poena priuacio iinagioisDci 8c pcccacuro
ori»inalcappcKari fialcc.
X. \n vcro pixtcr carcnciam iuftitlx
. . «cuiuispioprii ...
muatiooc. Qaarcccum duccrchomincm originaJisaliquacontrariaqualitas confti-
dcfiit Spiritas Dci bonos, & defauorc Dei
iacu&cordi ipfiustcftiHcari. Quod ipfiim
iurccumpiaua conlcicntia.accufani.cc- .ui.iiin..4icii-
A:ticance,conuinccnte ic condcmnaucc, j wamipfum pcccacumotiginiscflc, vtpote
/jiagnxpacnxlocohabcndumcft. quxfob fufficit ad quxui
VL Prxter ilhm pocoara ftatimio^i- iucommittcad»iir,& ptod
cueoda fir.taoquam pcccaci ohgioalis pars
aUcra .difquin - — us. quanqu.ira
acbm amur vc .m folam carca-
1 a^ua-
,;.i..in,
X I. Difpu-
joo lACOBI
X I. Difputatio aa pfccatum originis
pcraojmam anpcrcorpus propagccur, in-
atilisnobis vidctuc, idcuquc& alccraifl.]>
an aoima ficcz ciaducc nec oc,ad haac rem
hiud DCCcOaria vidccur.
THESIS XXXII.
Ncccflicatc ^cligionis
Chriftianie,
1. XTVllahomini cumDcocitra Rcli-
^^ioncm votocft: uullaRcligio ci-
tra p[x(ciiptum &: infhcucioncn) D e i,
iiuamvcpotc iliius (iuccrcationis, fiacia-
u]pcrctiamrc(litutionis,iurcprout vifura
cft,variarcpotcft lu vi /juomodocum^us
ilbm inftituat,homincm fcmpcr ad ob(cr-
uandum ubligct,ci<)uccxobligationeob'
fciuandi Dcccniiacem imponat.
II. Modusautcmrcligionis ( namquo
ad fubftantiam , qux in Dei ooritia.Bdca-
niore,&c. coo&ftit , fcmpcr cadcm cft.nifi
ad fiibftantiam rcfetendum vidcatur,quod
Chti(banam Rclicioncm Chnftus vtob*
icAumeius ingrcdiatur ) noo mutacutoin
mntataiDtct Dcum homincmqueilli vni-
cndum tclaiionc ; &hzctnucata variaiut
fcilicet , pi .rrntiponcn quod homo adhuc
Dco
III. ;.c.a;:i.' j :a.,a (&qax Rcligionis
primx tundamcntum fuic primum ) inrcr
Dcum & homiucaifuic, iliumquidcrr, vt
ctcatorcm , hunc vcro vr ; 'ima-
fttlt!
t
l
T)ci & inicgrum - . . - . . .otc-
: fopctftruila rigid i ftudlai^ue
c obedicntiz lcgalis. Acmu-
ocft, nt rr peccatum
.lamin^ qucacccpti.
lcd traQ(grc(roris& damoabilis.Vade poft
pcccatum aut nui' ' ' i
Dcum cuiCiMr V. - ..-
to fctlici e rultu Dei,aut Deo
pcili ciooemnoua
(■■■ ; ....vj-ui. , , ujlio.iv 1 .
u arclatioacmiQ(htucod.i
ARMINII
ligio. Idquod & fccit mi(ericorsDeus
hddcm p totiofx fuz gtatix.
IV. ^cdquamDcus noQ fii teftiiutot
pcccatorisniftioMediatore expiaatepec-
caca,Dcum placante, pcccatorcm (andlifi-
cantcnifi , inquam iu vnoillo Mcdiatore
Dci & homioum homioc Icfu Chrifto,oo-
luic gloriofi^Tiraus Dcas folus citra media-
torcmillum aut ruodamcncum c^Tc ioccr
ipfum & cefticutum ab ipfo pcccatorcm,
autobic^um e(1*e Rcligioois^quamrcla-
tiont illi ( ad (uum rcfticucotis hooorcm &
zceraam rcfticuci falicicaccm ) fupcrftrue-
tct. Placuic eoim Patri per Chriftum rc-
coQciliare (ibt omoia & per huoc rcftirue*
rciam qux in ccclis,tum quz ia tcrra funt.
IMacuicciiampatri vc omocs hoaorcnt fi-
lium prout hoaorant patrem, adco vt noa
hoQorcc natrcm , quifqois non koaorat fi-
lium.
V. Vodepoft iogrcffum pcccatum nul-
la hominum aDco (alus,nili pct Qikiftum,
Qullusfjlutaiisculcus Dei niii lu iM)inc &
rclpcdu C.hiilh,qui Cbtidus pcccjrurum
fcd io ipfum credcutium faluator eft , adco
vtfioc Dcofic qutfquis (inc Chtiffco cft &
fiaeChtiftoquifquis (ioe(idc,(:ncc-j1tu,&
Religionc Chtifticft : (inc cuius(iucpro-
mi/TiitypifqucaduiTibrati.nucexhibiti cla-
icqucannunciatifidcacfpc . ncq;antiqui-
taslaluaiuiti ncquc falui fumusnos. «
VI. Quj dc caulacum ptimi facderis
iraofgtcdio ncccfricatcm coociucat Rcli-
gionisaltcrius conftitucndx , eaquc non
accidiiict, (ifocdus illud initum noofuif-
fet,apparcc caqux dc focdcre piimxuo&
(. iVmuc ab homioibus ptimis
t. ..a...;. :urin Sctipiuta , ucca(tuncni
contincre rcftitutioois a Deo pcr Cl i:-
ft;i'mfacicadx, & ptoptcrea iu C' i
RcllglOnr '1 ■ ' , O , uc.i;j.U
forroa nj. i!r con-
(luduui.
VII. Ellquc Dcus Rciigiouis Cuii-
ftiaax obtcdtum , tum vt if .tor rMn vr
rcflauratoi: ia t.hriftofilj
I., inarationcm cc<iuiocat,cut i
].L ' ucm poftulaie ub homtoe pcin;,
qui&iftuscfta Crcatotc C{catura,&aRe-
lUuxa-*
DISPVTATION
AjDratore ooaa creanira. lo quo obic^
confidcrandum quod rclit cffc glo-
:i. jior liomiaisqui illiim cx pcccaci mc-
!i:o Sc inilcriaadzccrnamfa-liciraccmpcr-
ducac Qua; tna nomina, CreacoiiSj Rc-
ftautacoris . Glorificacorispotifnma argu-
mcnca contiacot quibiis homiaiRcligio
pcrluadctur.
Vlll. Cxtcium qiii.t ntium Dco c(l
rcAauraiionem itlam taccrc pct filiuin fu-
dmlcium Chiiftum Mediatorcmthtncec-
iam falius Dci, qua conlticucus aDco Chri-
llus Sc Domiaus «obicdum cfl Rcligionis
Chridiana; Dco fubordioacum , quam-
q um illc incrrra , vt fcrmo patris Idi , ia
pjticab atctoo cxiftcn' onltilcui i & pof-
(it& dcbcat.
THESIS XXXIII.
Inlhiirationc Hominis.
1. /^Vm Religioois Chriflianx obic-
V^ftumfit Deus non tantum qua
crcator , fcd ctiam & propiic qiia reflaura-
tor humani gcncris : crcaciouis tra(fVacio-,
xicdcfun«fli , derelljurationc porro age-
vcporequx altcram tn fc contineat
. cur Dcus luic mcricoab homuic &
>reRclrgioacm poflQlare pofTir,
i i: Rcn iiiratio illa cft hominis pccca-
T k pcr pcccatum ztcinx & icmpora-
rci pcccatiquc dominio obnoxii rc-
lciuuio, & nouafcufccandacrcatio.
III. Caufla sony^iii"! cftgratio(a Dei
nnfcricordia , qua pcccacum coadonatc &
ixfuccurreic yoluir,
i \ . i.i uLi.-. .itcaquam efthomopcc-
c ifor , ti proprerpeccaiumitx Dci& pec-
. quzin fecontioec
vajii.. ; milcricordi.v illius
gratiri i accidcn<,cx co quod Dcus
dc!c<f\atus eli tnifc. cum alioquia
pcccavjm fitpci fe ; ;<,piic caufa«^i(^-
■ni(^'lt*^>: &: iiiciir<-rt.: irx 3c damnatiooii.
V, forixum fub gcncraliqaidcm icfti.
ES PRIVATit. ^ot
' cucioais , feu reparatioois , feu redcmpcio'
ois uortooc coacipercponumus .-atcxpti'
catamdatcooa pollumus oiil fub duabu^
particulacibus a^ionibus .- quaium altcta
cft {^cccatorum rcmtflio, vcl in gratiamre-
ceptio , altcrahominispcccacoiis adima-
giacm Dci rcoouatio fcu fanifhficatio.qui-
busipfa ia Filium Dci adoptio euntinc-
tur.
V I. Fiais primus cft laus gloiiofx gra-
tixDciqaxczipfa, &(imurcum ipfare-
ftituticois fcu tcdcmptionis a<ftionc czt-
ftit. altcr cft vtncrcparacipie.iaftc &fo-
btie viuaoc ia hoc (xculo • 8c ia alccro bca-
cam foclicicacem obriocant. '
V 1 1. Vifum auccra cft Dco hanc mifc-
ricotdiaminrcftitucodohomioe citra de*
claratioocm iuftitix fux , qua iuftitiam dt-
ligit & pcccatum odit,ooo excrccrc,tdco-
quc& conftituicvc modus peragcadxrc-
ftauratioaisclTct pcc Mcdiatotem ioter i>
pfuni& homiocra peccatoicm ioccrue-
oicoccm , quzncobirecur,vtvcroconfta-
tccipfum pcccatum odillc & iuftiti;im a-
marcdcque iurefuo nihil vclte remittcr*
oifi cius iuftitix facisfacSum cftcc.
yill. Huic mediacioQt pcrageodx
coofticuit Filium fuum vnigcoitum Mc-
diatorcm totcr ipfum & homincs . & Mc-
dtatorem quidem pcrfaoguiocm & mor-
tcmipfius,omnioooolci)S Tcfint
ois cfFufionc & ictciucntu roon .^s
icftatoris circcremifno , auc Tcftamentt
noui.quodrcmifrioncmSc lcgisdiuinx in
cordibus infcriptionem p-opv' ^ , -oijfit.
macio.
1 X, Qux caufa cft (] . ' i . . . ^ i i-
ftus rcftauracionis iftius :Mc.ii.i:'Ji , polk-
quaroi Patrc fad^us eft Chtiftus & Do-
minus caputquc Ecclc/i.vcft co!
fit obiedumalteruni Dcoquc fiu i-
tum Rcligionii Chriftiaox. Itavtperil.
lumad Dcum accedeodu.^n fc religioois
ilii prxftandx cauHa ' ' vuacumDco
patt^ rc!:^ionis i . prxftaa-
dum , quofpincum Tixiufque
fiuilomudoexclu-
dimus.
Pp } THE-
lACOBI ARMINTI
THESIS XXXIV.
Pcrfona lefu Chcilii Domiiii
noftri.
L /'^Via DomiQUs nofler lefas Chri-
V^dus obiedum rccuDdahum cd
ReligionisChriltianx, dccoporro vtMlt
aliquoc liifpucacioDibus pcccudljndum
e(l. Imprimisaucem pcrfoaam ipfamqua-
lis io r« eil,coDri(icrarc nc>.circ habcmus.
II. PcrroD.imhanccircdicimus Fihum
Dei3c Filiumhominis,duphci naturacoo-
ftaotcm>diuiaa& humaaa , impcrmixce.
incoorufc , infcparabiUccr voitis, ooofc-
cuodumhabitudmcm vcl inhabitactoncm
caocum , fcd voioac quam vcceres rc<flc
^nrotTKiwappcllarunt.
III. Diuioam oaturam caadcm habec
cumPatcc periotcraain &: xccroam com-
flauoicacioacm.
IV. Humaoam nacuram habcc cx vic-
gioe Maria pcr opcracioncm Sp. Sancli.
qui fupecucnic & obumbrauic cant fcmco
ilhus ftrcundaodo , vc ck eo promifltis
Meflias fupcroacurali modo oafcerecur.
V. CoD{iatauccm('ccuadumhumaoam
oaiuiaro c< corpore vere orgaotco, & ani-
ma vcrehumaoa » quzcorpus viuiiicauit,
&io hocdmihscArchqutspcifooisicuho-
minibus, adcoqueomaibus citcotialibus
9c oacuraUbus piopiictatibus tum coipo-
risjrumaoima:.
VI. Ex vaioae ifta pcrfoBali cxtAiti-
diomatum fcu propnecacum commuoi-
catio ooo reah<i , aciiqutc diuinx natura:
proptta fuot cffula cireot io naturam hu-
raaoam, fed vcrbalis, ionixatameo voio-
ais ipfius veriCiKi. & arft iflimam vtriutque
aaturz coaiuo<SioocfD£goificaas.
COROLXARIVM.»
r** « vT»'Hir ^HMtnm fignifieM Filium Dti
ejftnti^m itMicAm i ft habtrt,fiUo Dti t nhni
ficuMdHm ScripturH* Eceltfi* ttm Grtiu
ft^ott LntiMjtMouism i*tifi.
THESIS XXXV.
Saccrdotali Chrifti mu-
I- /^Vaoquam pcrfooa Chrifti propcet
V^exccficncijni digatflima lit qux
culcu & honoica(fici.uur,camcOi vcfccuo-
dum Deum Religionis obicdum cflccduo
aliacx voluntacc Dci fuetuac occciraria:
primum,vcmunia aonauUa obircctn '
ctam homioum ad ralucem arccrnan.
comparandam : fccuodum , vc iUi Domi-
Diuma Deoio omoia, & qu:dcm plcna
Uluaodi & damnaodi poccftas darctur,
cum cxprcfTo maodaco. vc omocs iUum
hooorarcnccinquam pacrcm& oniacge-
DUillifc fiedcrcc ad gloriam Dci patris
II. Vtrumquc llniul iialuacoris & Mc-
diacotis nomiac cfiprchcnditur.Saiuatorit
quidcm, quatcnus fiocm comptchcudit
vtiiufquc. Mcdiatoris, qua modura dco«-
cacfincmprarftandi. Saluaodi enim adus
quaccnusChrifto cribuicur , lalucis oouc
acquiritioncm&commuoicationcmc Me-
diacorvcro cll hominum apud Dcum to
impctraudafalucc , & Dci apud homiocs
in parcicnda. Dc pfiotc ouncagcmus.
III. Mcdiacor homtnura apud Dcum
& Saluacoc pcrlalucisimpcfcacioocmScac-
^uificioncm ( qu« & pcr modum mcriii
aboriJiodo.\is appcHatuf )cft .S.i
Dco coollitutas, ooa Iccuodum .
Leui,fcd Mclcbizcdcrhi , qui faccrdos fuit
alttfTimi , & fimul Rcx Salcm,
I V. Saccrdos hic cx natura vcri oob
cypici faccrdcHis fimul & (accrdos & vi-
dima futtin voaperfoua, quodpropcerea
oonnifi ex vcra & foltdj obcdic.T i
Dcum munus ininoiicrucfn p' r
cuit.
V. lo Saccrdono Chii(ii couiiacrao»
datum pra:paratioad !"'■ i": • i-
ocnt fuodlio , ptxpai .c
vidinue.^^accidos przpatatus cii, voca-
ciooe
«clIioDCtn.
Co R 0 L I. A RI A.
1. QolUthntm fncerdotii Chrifti Mel-
€biteJech vel pricipHt vel vBo tnodo :n e»
confiftrre^quod Mtlchtx.tJtk panem vinnm
thlHlerti , cttt» otcnrrcret AbrtUjamo <k ctdt
Ktgum reJtunti, Segamm.
I I SAcrificiitmChriftiprcpitiAtoriumef-
Jt tncrnfHtHm contradiStoitem implicaf fe-
tHndum Scripturiu.
III. ChrifiM vium HuliH/i qnnm in ealo
pairi reprd/entAtitr. Er£o non c^rtnr in
Mifa.
l.
DISPVTATIONES
Monc fcu impofitidncoianerit, raniftifica-
tioac Si. coQlcciatioocpcrlbn^pct Spi.ljo-
^um Sc per obcdicDiiain 6l paniooe5,ci-
lam aliquo iclpcfiu pcc rcrufciucioocm
cx moituts. Vidlimactumprxparacapct
rcparjtioncm i pcr ohedicntiam ( oportuit
cnim Si Qtidlam Tidtimam cfle) pcrma-
Aatioocm.
V I. FuodiomancriscooGftitio obla-
tioncrcu prxfcotatione facrificii corpo-
lisfic ianguinis fui & incctccnionc apud
Dcum. Bcocdiclio > Qux cciam laccrdota-
lis muncriscrat io V.T. hic commodius ad
ipfam lalucit communicationem rcfcrc-
cur : vt &: Rcgcslcguntut lu^. T. bcnc-
dixjlfc.
VII. Apotclcfmata munetis facctdo*
talis > rccoociliatio cum Dco . tcdcmptio-
oisxccrox impccratioi tcminio pcccaco-
xum,Spiritusgracix, & Yicaxcccoa.
VIII. Ec hoc quidcm rcfpcdu Saccr-
docium Chtiflt fuic propiciacoiium : ac vc-
to.quia & oos bcocficio illius conflicuci
fumus faccrdorcs,quipci ipfumDcogra-
tiaiumaclioQcsoffccamus, hinc illcetiam
cftfacctdos cuchacillicus,v]uaccous nollra
(acriliciaDco patri ofTira^vtilla manibus
ip/iusoblataacccpta habcacpatet.
I X. Ez illis qux hucufquc diifta fuoC
conriiat, Chndum io muncre fuo facctdo-
lati ocquc fuccclfotem vllum. osquc vica-
iium , iicquc focium habcrc > (luc coufidc-
temos oblattooem tum ptopiciacotii fa-
, quoddc ruotaocui' ii.tum
t.i...^.illici I quod &dcDolu^ . lotct
PRIVATiC.
THESIS XXXVI.
Prophctia Chrifti.
PRophciia Chtifti duplicitcr coofi'
dcf
tanda vcait, vclquatenusiopto"
priapctf«Baillam obiuitio tctiiscuucrla'
tus, Ycl quatCDUS pct Minifltosfuos admi'
niHrauit fcdcosia cahs ad dcxttam Pa-
tris Nos dc cafccuodum piiotcm tationcm
agcmus in prxlcnti.
IL Obicdlum prophetix Chiifti pro-
prium Qon fuitlcx, quanquam illam cx-
plicueTit,& a prauis corruptclis vindicauc-
liti nc<^uc hnt^iXtm , quamuis & illam pa-
tiibusfadam confirmarit.fcdEuaogclium
&ipfumN.T. vclrcgnumcaloium 4c iu-
llitiacius.
III. la hacpiophcliaChtifti confidc-
randa tutn munerisiropoGtioitumfuu^io.
Impofitio habct lanfliUcationim , lurttu-
£tioncm,iQauguratioacm> alUllcDtix pio-
minioncm. ' '
IV. San^ificaciocfl, quaadhoc mu-
nusa Patrc iam ab ipfo momeoto fux coo-
ccptionis pcr Spiritum efl fandificatus
{vndc 8i oatumlcdicit , vt tcrtimonium
pcrhibcrci vcritati ) & qmdcm cxccUcn-
tiorelongc modo, quamlcrcmias & lo-
aunes fandlificatt dicuntur.
V. Infltudtio cfldonotumad prophe-
tiam obeuodam oeccn'ariorum collatio,
quxcooftatSp.Sandli copiofiffima io il-
lumcfFuhonc & fuper illum manfioncj &
Spiritus quidcm fapicntix > tQtclIigcntias
coDfiliiifcienciz , timori$Dc»mioi,&for-
titudinis : quo Spiritufatflum, vt& omnia
Qux clllnt doccnda » vellct doccte fecuo-
dumDcum &audcrct. coQira omnia im-
pcdiir.cnta fufJicicntcr & abundantci in-
atuftamcnrc.&adfctlutumconcupifctbi-
li>rumirafctbiU.
V I. Inrtiudlio aucem a rcbus coguiiu
acccn'atiis diciiurinS. Sciiptu;a fa£la pcr
vifioncm& audicum, pei iotimam fccrc-
torumPaiiis iDtuitioacm .• qux figoifica-
tur phtaii . qua diciiur cflc ia fioa patris &
ia coclo.
VU. la-
?04
VII. Inauguratio £i^i eftpcr Bipcif-
iDum , qucm illi loanocs contulicivbt vox
aPacreccclitusdcIaia & Spiricus canquam
columba corporca fpccic fupcr ipfumdc-
fceadens. fuctunt tanquamliccrztiducia-
rix.quibus illi canquam lcgacioPacriscfl
adlcrcadoceadipoccflas.
VIII. Cui iuogcodaed perperaaSpi-
ticus Go^i adfi(lcncia , hoc iDfo fignoco-
lumba;> ■fupcripfumrcquicKcocis & ma-
neocis ^romiffa , vc munus cain acduum a-
oimosc admioiflrarct.
IX. Iafua£bieoeconlidcraoda doAri-
Dxpropontio.cooformatioirucQCus.
X. Dodriox propofitiofactacfl, tum
rcbusip(isturo pcrfoais coucnicoccr. Pcr-
fooxipfius & eorum quos docebat cum
gratiaA: au£loricatCi nullius hominis fa-
cicmaccipicodo • cuiufcuoquc (lacus auc
condttiooiscircc.
X I. Coofirmacio facla cil * cum per
(ao<f^imooiam do^riox adamulTim rc>
fpoodcDtem ,cum pcr miracula , futuro-
rumprzdidioocst coglibicionum 8c alio-
cum iccretOTUm rcuclacioacs . deniquc pcr
ipfam morccmacctbillimam 8c coniumc'
lionflimam.
XII. Eacocus fuit duplcz > vaus do-
Ariozip<ius naturxrcfpondens , p.iuco-
lumadipfum conuci/io, fcdcitraipliusta-
Icm nocitiam,qualcm do<flriua poftulabat:
habcbaoc eoim io cogitarionibus dc rrgno
cxtcrno rcilicuendo. ;Mcci cx prauitatcau-
dicorum > doClunz& dodoiisrcpuilj.&
ccucifixio.& inccrfcdio Vodc deipfo coa-
qucticur Elaias 64. fc 10 vanumlaboran'e,
& trufhaconfumpfincforcicudincmfuam.
XIII. Quoil ipfum cum Dcus fucu-
romprxfciucric,cercumcll ilium votuiirc
vchxcpcophetia fcruircc Chrifto pcr pal-
lioaes ad Saccrdocalc & rcgium muous
capcncodum 6c admiaillraodum confc-
craodo. EtncprophctiaChrifti quatcnus
4bilbpcrApo(lolos& atios ipHus fcruos
«A adminidrata > mcdium fuic pcr
<^uod£ccleliaip(iusad fidcax
adduAa & faluau
cft.
lACOBI ARMINII
COROLLAMTM.
An Chriflt Mnims vllAm fcuntiMn .u-
perit a Xtym immedtJUt in $llam ofter»).
trMSptritntfx ruentum, ijutjt
vntcnu litcttur, - ; . ; rtptrmtttimm.
THESIS XXXVII.
Rcgio Chnfti munerc.
I. /^Vum Chtillus perpaflioDCS con-
V^fccratus fadlus (itauthur falu^is o-
mnibus ccmpcrancibusip(i,.i ' ' ti
vcro noo caotum bonotum 111.^ ji
fcruic Sacerdi^ale muaus>fcd &commu-
nicaiio ri ;r ; oponuit iUum regu
digoitatc j4i..^iiin , & Dominum fupcr
maiacooftitui.cuinplciia poicftatc falu-
ccm,& qux ad iltam ncccirai la fuocimpat-
ticndi.
II. Regium Chrifti officium cft rau-
ous Mcdiatorium , quo ille omuium qux
io calo 5c in cerra func Domiaus> & pecu-
liatitcr Rcx capucquc Bcclciix coaftitu-
cus a Patrc,omcia,iilainquc Patiisnominc
gubcruatadEccIc(i.r falutcmflc Dci glo»
riam. Dc quo vidcbimus accommodatead
EcclLMam, quiaifta conddcratioaos po-
ti(rimumcoaccrnic.
III. Fuadionesadrcgium fflunusper-
tiocntcshx clfc vidcntur.Vocatioad ;
cipationcmrcgni Chnfti. Lcgislatio
noium in hacvita ad (alutcm occcll i
rum collatio,& malotum illis oppoOtoruni
aucrruncatio.- dcoique iudiciam & qux
illiadnexafunt.
I V. Vocatiocft ptimafua^io regiimu-
neris Chrifti , quahommci pcccatorcs vo-
catad rcfipilccotiam & (idcm Ev 1 ' ^
habcodam; propolito prxmio li. .■
patiooctcgni > & cammioatioocadJ:rax-
ceroiexitiia (acic Domiai.
V. T •• 1 ;tio dl fccuada ;u..
ciircg ,iti , qua bdchbusot:
pforumprxfcribic > ^uodDco& Chnfto
caoquam capici & priucipi fuot.
fubaici prxftatc ccacocur. adJita I
pcrprxmia&paoaSi qux ftacui
fttusfpicicuali« proptic cuuucoiunc,
VI. lorcr
DISPVTATION
YI. Intcrbonaquibus commuDicaodis
fcruit ccitiafundio muncris ChtiQi icgiij
nuD tjatum numcumus remitrioacm pcc-
catorum» fiOpaut : iotustcAifi- ^
cjutcni cordibus i. ^ .jiioti fumus Elii :
Dciifc J ctiim omnia qux ad ofHcium piz- I
Ajndum acccllida funti vtpotc illumioJ- '
tio. bonarurn cogicatiouum 8c ddidcrio-
lum inlpiniKo» cotiobotacto nducifusTcn- '
tadoncs» &omoinolcgis Dci in cordibus
noftris infciiptio : prxtcica cx boni<iani-
mali&huius vitx quancum faluti fidchum
ruorumcoaducerc aouit. Mala vcro qui- j
bus auerteodis funt!lio hxc przfidcr iflis '
booiscoocrariaiotclligcodaruoc. j
VII. ludicium ci^eztrcmus a^ut rcgii
muocris CbriHi.quo dc voiuctils omoium
homioum ad titbunal fuum aotc citaco-
tum & cooflitucoium cogitatis, di&\s, fa- '
£tis»itcm & oininis iuAe^ citrarc(peAum
pcrrooaiumfcotcatiam dicic & cxcquitur
iricnflibihtcr pcr pixmioruin iuftam 5c
graciolam » pocDarumquc dcbicam rctribu I
ctoaero » (|ux io vitx xrcrox largicio-
ac . & morcis xtcrox ioflidiouc con-
Cftit.
VIII. Apotclcfitwta iftis fuo^iooibus
icfpooflcntii fuat. i. Collciftio EccleftdB
fcuxdilicium tcmpli Ichoux: qux collc-
AiocoodacvocacioQCgcntium , & tedu-
ftioBcfcurcftaurationc ludjioium pct fi-
dem qua rcfpondccur vocacioni diuinx.
1. Efl obcdieniia maoiiatis Chrifli prxfli-
taabiis quicrcdidciunc Domioo » Sc pct
fidemciucs rcgui calonim fa<tli.j.£ft adc-
pdotemif&oaispeccatorum, k Spiriias S.
alioruroquc boootum ad faluccro facicn-
cium» & libcratioamalis iohac vita infe-
Aaotibus.Deoiquc efl refuxrc^io cz mor-
tuiSilc viiaeacccmx parcicipacio.
IX. Mcdia <juibus Cnriftus regnum
fuumadmimflrac aobispociilimumioEc-
clcfia coDndcrandafuot>tumverbaro»tum
Spiiitusfaodus.quxfcparari non dcbcot.
Nam Spiritus ipfc vticut Tabo aut fcofl-
bus vcibi otdioaric eius cxicma prxdica-
tionc: 5c vetbumfolum citraSpititusian-
£ti illumioatioacm ic infpirarioncm cd
Lolu£Bcicas. Chtiflut vcxo hxc duo uoa
ES PR-IVATy^.
fcparat nifi colpa vcrbufn repellentiam , dc
Spiticuifaofborefiflcacium.
X. Eucotusapotclcfmatisoppofirifuor»
iugiabieftio, pcccaciimpucaiio , Spirttot
fanfti ncgacio vel ablacio,& ctadirio iu po-
icflatcm Sataoz, io rcprobam mcnccm , 8c
duiiricrocotdis, prxtet raala temporaJia,
moisdeoiqucztcrna.
XI. Bxhifccappaict prophccicum mu-
nus quo Bcclcfia pet vetbum colligitur,
dcbeic rcgiomuncricfrc fucccnturiatum,
idcoquccius.idminiflros rcac Anoflolos
&fefuosCiirirtiappcllari,taDquain illosta
orbem tcrrarum in qucm potcllacem ha-
bctcmitccncis , & vcrbum lo orcillorum
ponemis : cuius eciamafliflcociapcrpcrua
ncccflaria cft , vt verbum fhi^um aatuiz
fuz conuenicntcm ptofcrrc polfir.
XII. Munus hoc Regium ita Chriflo
fubDco-Pancpropriurocft, vtnullufft nc
quidem fubocdiaate lo illius cooforriuro
admitcat , raoquamillo vclutcapiccmini-
I lleiiah vfurus. Qaa dc caufa Romanum
Pontiftccn» fc caput & fponfum Eccleliz
quanquamfubChriftoappclIanccm , An-
xichiiftum cffc dicimus.
THESIS XXXVIII.
Do
Statibus Chrifti tum humiiitatis,
lum cxaltacionis.
I- /^lrcaimpofirioncm&cxcciiciorjcni
V_-'ofHcioiun) Cbrifto compcrcnriuni
duoftacuscis confidcrarifolcac , rcquifici
adhoc vcSalnatorisnomcnfccundum Dei
voluotaremgcteie pofCc , &rcmnominc
fignificaram ipfo foiloprzftarc. Vnuscft
hunuhcat:5,& lccundum camcm animalisi
alccr cllglo:ixfccuodum Spiticum, & Spi-
ricualis.
IK Ad priorrmpcniaencbifidciooftrc
A rricuh, P^j^ fnb Pontu FiUro, eruci^xM,
monum, ftpMttm , dtfctnitt Md Inftros , ad
pottcriorem ifti, B,ifHmxU,»fctndit mLca-
los,ftdtt*4dextT*m Dii fntrit, vnd$ vmtH-
rustfinU indicium.
Qq III. Paf-
lACOBI
III. PaflioChrifticonnnctomnisgcnc-
cis cootumclias 6c cruciatus tum animx
tumcorporis.quospanim furor hoftium
ciiQtutitipartim immcdiata ipfa Patris <a-
iligatio. Hofcepoftrcmosdicimus nooa-
oimalis vitx bono. fcd Spiritualis vitx cfTc
contrarios. Initium autcm paffionum ifla-
rum ducimusa captiuitatc iplius:nam aux
antc ipfi accidcrunt sf>TO9«« potius tuif-
reputamusiquibusczplorarctur , anprx-
fcias fctcudorum , Sc quidcm pcr fci-
entiam cxpcrimcntalcm , tamco volun-
caria obcdicntia promptus forct ad alia
coleraodum.
IV. Crucifixio habct modum occifio-
nis > qui modus docer Chriftum prono-
bis malcdiftioncm cffe faftum , vt nos pcr
ilhus cruccm a maledi^ione lcgis libcrarc-
mur : Hxc cnim tota caufa vidctur cur
Dcus malcdidlum proBUoctauitqui pcn-
dcrcf in crucc , vt intclligercmusChriftum
diuina potius difpenlationcquam hunuaa
opcra in cruccm a^um , malcdi^^um ab
ipfo Dco nollracanfa cenfcri.
V. Mors Chrifti fuit vcta animxipfius
a corpoic fcparatio , & fccundum crtc-
^us,& fecundum locum : qux quidcm cz
crucifixiooc > 3e prxfcrtim cx cruiifra-
gio fcquuta fuiffet : Qua dc caufa mc-
ritoa ludxis iotcrfcdlus fuillc dicitur : fcd
a Chtiftoipfocft prxoccupata, vrdcclara-
rct fc potcftatcm a DcoPairc acccpilfc ani -
jpjm (uam& vttamdcpoocndi , & volca-
ccm mortuum cire Illud ad coofirmatio-
ncm Tcritatis ab ipfo tanquam propbcu
aonuotiatx, bocad Sacctdotalis munctis
lationcmpcrtincrcvidetur.
VI Scpiiltura Chrifti habct rationcm
" r>rtis , ciufquc io fcpuicbro manfio
.r illum fub dominio morcisfuille
vlque ad rcfurrct^ionem , qacm ftatum
norafi pntamus pcr cxiftenliam Chriftia-
apud lofciosjcuiusinitium fuit dcfccnfus
pudlnfctot. vt fcpclitio manfionis in fc-
pulcbro. Hxc intetprctatio fitroarur cap.
X. \t}. tum coolcofu V. Ecclcfix qux in
.^ymbolofidcialtcrutrum taotum illorum
habuit , aut , dclccndit ad iofaros , aut fc-
pultus cft : Siquis tamco aiiuio cHc fca-
ARMINII
fuin Articuli i^nKt%dtfcindit ndlnferoi, ooo
refragamur , modo lilc cumScriptatisjc
analogia fidciconfcntiat.
VII. Atquc hic ftatus ncfcflarius fiiit
tum vr Patn fuo obcdicotiam prxftareti
cum vtteotatusiu omoibus fioc peccaco
tamen compati poifit its qui tcntantur; dc-
niquc vtperpafrioocscoufccrarctur in Sa-
ccrdotcm & Rcgem , & in gloriara fuam
iorratcr.
VIII. Statusveroglorix &exaltattoDis
cootinct rres gradus , Rcfurredlioocm,
Afccnfioocm lo calos , flc fcinoQcm ad
dextram Pattis
IX. loitiumglotixfuit libcracio a vin-
culis infcrni & cz mortuis rcfufcitatio,
quacorpuscius mortuum &: infepulcluo
pofitum , dcletis moitis in co cffcd\ibus,
auimx rcduoitum , & in vitamtcdudlum
eft , Qon haoc aoimalcm fcd fpiritualcm;
quaoquamcx viabuodantc aotmalis vifz
muou obtrc potciitquamdiu poft rcfutrc-
Aiooem in hac vita cum Difcipulis ad fi-
dcm rcfurrc^ioni adhibeodum commora-
ri cumncceflcfuit : quam tcfurrcftioncm
non Patti modo pct Spiritumfantf^um. fed
ctiam Chrifto ipfi tribuimus , qui potcfta-
tcmhabuit fuam animam refumcodi.
X. Aflumptio Chnfti to calum habcC
prngrcfl^umcxaltationisipfius. Cumeoim
lotcrra muous ioiunAum admioiftraflct,
& corpus adcprus cflct non animalctcrrc-
oum, corruptibi[e,carnalc, & ignomioio-
fum ; fcd fpiritualc , cocleftc . incorruptibi-
Ic,& gloriofum,& alia muoia faluti homi-
Dumprocuraodx acceflaria io calo & dc
calo obcoadacflcnr , fasfuit vt co cuchc-
retur , & ifthic porro dooec ad iud
[ vcon-etpciroaocrcr. Vndedogm» Peni.j.^n -
THtr. dc TrMnfuljUniiauone, ^ Vbiquitari>-
rftm de ConjHbjiiuiliAttern vel eerpernli cmr-
foru Chriftiin,{Hm ,fub ^Ane prtftiui» r€-
ftUitur.
XI. Ezaltatio Chrifti ad dcztram Patris
habctcxaltatioois illtus fupicmumgradu»
continet cnim fummam gloriam & potc-
ftatcm Chitfto jpfi i Patre cominunica-
cam Gloiiam,quodadfidcatI^uiin thro-
I nonuicftatis, tumquodipfi rcgtuiun.u-
flUS
DISPVTATIONES PRlVATyE.
nus colUtam (It cum plcoo impcrio lo
coclo & ia tcrra fupcr omnia &inomoia
crcata > tum quod ipfi digiiitas collata fun-
gcndi porro muucris Saccrdotalis in ida
adioncquxincQBlis aSaccrdotc coctis fa-
^oiubliiniore pcragcndacrac.
X(I. Racionc Saccrdotii fliit (latus illc
ncccllaiius,quiadcbuttin coclocoram Pa
rrisvuttu comparcrc rjoguincfuoadlper-
lus.&intcrccdcrcpro fidclibus Mtioncrc-
gii quia dcbuic dc ccclis vcibum ( cccc pro-
phccix adminidiationcm rcgio muneri
fubordioatam ] Sc Spi(itummiiccrc,omn>a
innomioc ratnsdcfolio maicflacis admi-
Qi(lrare,3c imprimis Ecclefiam , bona pio-
miHa verbo Sc Spiricu obfignata coofe-
rcndo obrennpcraDribusipri , &malainfc-
rcndo immoiigciis , pcfcquam Dci pati-
cntia abud fucrioi tamdiu quam iuihna
rulciare pocuit. Cuius admiotlirationis
poArcmus adtus etit iudicium vomcifalc
quod cxpcdamus. Vcui Domine Icfu.
THESIS XXXIX.
Voluntatc & mandato Dei Patris&
Chrirti,qiioRcIigioncm libi ab
hominc pcccacore prarfta-
n volunt&man-
danc
I. pRxtcr iftaqux Dcus in Chrifto &
L Chriftus CTtmandatoPatris fccitad
baroaoi gcncris quod pcr pcccatum pctic-
tatrcdcmptioQcm . quovtcrquc Rcligio-
nem libiab homiuc pcccatorc prxflati me-
ruit , &prxtcr hoc quod Patcr Chriftum
Scruatorcm& Caputcoollituitcum plcna
poccftatc & potcnciafaluaodi pcr Saccrdo-
ulis & rcgii rouocris admioillrationcm,
proptcr quam potcftatcm digous cft Chri-
llus quireligioDc colatur , & rcmuncrari
cultoicspotcDsocfrullratoIacur, icquitc-
baiutvtvoluotasDci Patrjs & Chrimac-
cedcrctquo RcIigioDcm fibi prxRari vel-
knt & lubcteot , nc Rcligionis przftatio
JO7
II. Hocnundatum Dcuspermodum
foBdcns proponi votuit,id cft, pcr mutuam
partium contrahcntium ftipulationcm &
promifiloncm, & qutdcfocdctis nunquam
abrogandiautintcricuri . quod proptcrea
uouum dicitur , & {anguinc lcfu Chiifti
taoauam Mcdiatoris cft fancitum.
III. Ciuadccaufaquia Chiiftus o ifti-
tutus cft a Parrc Princcps S:Dominus cum
plcoa pollclTionc omnium bonoium ad la-
lutcm ncccilariorum, ctiam Tcftamcntum
dicitur : proptcrca quod illccrum vcTc-
ftatormortuuscft, acmortc lua ratam fc-
cjtpiomiilioQcmrcftamcotanamantcafa-
ftam.dcobtineuda hxtcditatc xtcioa pcr
tcmifriooem pcccaiorum.
IV. Stipulatio cx pattc Dci & Chrifti
cftDcumlorc Dcum & Patrcm m Chn-
fto . h Chriftum nominc & mandato Dei
Doinioum & Saluatorcm agnofcat , boc
cft,io Deumpct Chrjftum,& m Chriftum
crcdat,& vtriqucamorcm, cultum, hono-
rcm.iimorcm , ilcintcgramcxprxfcripto
obedicntiamprxftct.
V. Promiflio cx pattcDci Pacris &Chri-
fticft.DcumforcDcum &Patrcm, Chri-
ftum vcro foic Saluatorem pcr Saccrdoca-
lis&rcgiimuncrisadminiftrationem,iIIo-
tumquifidcm &cx fidc obfcquium Dco
Patii & Chnfto prxftabant , hoc cft , gra-
tam habituros Rcligiofi officii prxftatio-
ncn.,idqucrcmuncrataros.
VI. Vice vcrfahomiois pcccatoris cft.fc
inDcum& ChriftumcrcditQrum,&cxfi-
dc obfequiumfiueobcdientiam prxftitu-
tura: ftjpubiio vcro vtDcus memorpadi
& reftimonii fui fantfli cflc vclit.
VII. Chriftus abvcraqucpartcinrcruc-
nica partc Dci ftipulationem proponit, &
ptomiflionem (aoguioc fuo coofirmac»
quin & ratam forc cotdibus illorum per-
luadct & «bfignat : cx paric vcro hominis
pcccatoris promittit feSpiricus fui cfficacta
eifcdlurum vt homoprxftct promifla (uo
Dco, viciflimapatre poftulat vt promifli
fuimcmor talibus tcmiflioDcm pcccacom
omoium & vitam xtctQam largui digoc-
tur. Imo vcrointciucnic, olliciumaljho-
miflc prxftjtum Dco rcpixlcntando , tc
Qq 1 odo-
joS lACOBI
oiorc fnnnntix Oix gracam Dco accc-
pcurr.quc rccificndo.
VIH. Ailhibeotuc eciam ngnacula ez-
rcrnaqux'S.icrjmeaca appcllara fuacavc-
tci tbus LaciDis > qux cxpactc Dci obfi-
gnaDc pcomirQoocm ab ipfo fadVaaa : cz
partc vcro liominum obligacioDis illius
qua fc Dco obfltinxctaoc luoc chicogca-
pbaivcomoi modooihil dcfiderecucquod
adfadcris & padli coofcnlu parcium loici
Dacuram & racioocm vllo modo faccre
poflc vidccuc.
IX. EzhifceomnibusapparctChriflia-
DX Rcligioois pcrfcAio (uBicicaciflima
&cxcclIcocia pra: czcccis cximia , quan-
quam & vcrx clfc fiDg.incui. Sutiicicatia
iacoc{l)Cumquod omvii lUius ab homi-
nc pcccatoreprarfljrtJi ncccfllcaccmcuin-
cic prorfuscflc abfbluram, &nullomodo
rcmiflibilcm , quo (ccuiicjci cacnis via prx-
cludicur » cum qaod aductfus dcfpccacio-
nem forciflimc muoic» tum pcccacorcs vc
ad pocniceaciam adducaocui > tum ofli-
cium EicicQCcs Tcfpe cerca fucuforumbo-
nocum in cocpco fidci & booorum opc-
nim cutfupcrfcucrcnc. QnarduofuQcma-
lamazimain omniRcIigionc caucnda.
X. ExceIlcQciahicprzcarccriscfl>quod
omoiaidaChMdi Mcdiacoris. Sacctdotis
& Rcgis iorcrucntu pcugancur : io quo
quamplutinu argumeotaoobis propofica
liioc cum firmandx aeccfllcati iliius piac-
llacionis.cumconfirmanda: fpct , & dcfpe-
rationiaufcrcndx, qnxiunulla aluRcIi-
cioac commondran pofluoc. Qua dc caa-
la Doo mirumcft , Chrifluradici Dci lapi-
cntiam &pocentiam £uaagcliopacc£a£tam
adlaluccmfideliam.
Co R O LLAR.I V M.
KuUnt frects nuUumquc oJpciMm s ptcca-
lore prtfiitum Deo gratum ejfe rtifi re^cclu
Chrifii, (ytnmen pfifmlnmreffefecifftoptan-
dfi df^ Denm prteunio , vt Deuj Regi
Mtjpi. ^ Re%niipfi:t:prr.grtfffti
ieMtiicertvellet,
ARMINII
THESIS'
XL.
Pndcftinacionc lidclmm.
I. /^^Vumhucufqucadam fit deobie-
V^<t^oRcligiooi$ Cbttdiaoz, fcil %ic
Dco & Chtido > & dc tacionibusiotmali-
bus cuciIIisvcilicerR^rligio przdati pofTic
& dcbeac » inter quas po(bcma eft volua-
cas Dci&maodatumciufdcm przfciibcti-
cis RcltgiODcm pcr Focdciis padioucm cui
fubocdti opottcbic de vocaciooc homi-
num ad f<£dcri& lAius participatioocm :
DooiDcommodc hic intcifcrcmusdcl'rz-
dclliuaciooc, tum qua Ilacuit Dcus lccuo-
dum iHud przfcriptum cum homtoibus a-
gcrc, tumquadccrcuit vocacioncm ifbtn
csc mcdia ad lUam admioilharc , & prius dc
priorc.
IL Prardeftinacio illa «fldecrctum Be*
ncplacici Dci inChitdo , quo apudfe ab
ztcroo ftacuit fidclcs luAificarc, aduptatc.
Sc vita xccrna dooare > ad laudcm gloriofz
gtatiz fux ) imo ad dcclataiioncm lulU-
tjz fux.
III. Hzc przdcfltoatio cft Euaagflics
& propcctca pcrcmptoria &irrcuoc.i
cumquc Euaogclium ficpure puccgcacio-
fum, ctiamhzc prxdcflinatio graciofacft
iuxcabcQcuolumaffcit^um Dct laChrMto.
Gcacia aucem illaczdudit oroncm ca
quzabhomincczcogicati poccft potaatc
pcoficilci , quaDcusmoucacurad Dcctc-
tum i/lud fitcicndum.
IV. Cbriilum aatem ponimus fuoda-
mcncuroillius przdciliQ.ncionis Sc caufam
mcricotiam cotum bonorumquziflode»
crccofidciibusdeftinacafuoc. Amor cnim
quo Dcus homincs prxcifc ad (alucema-
mac,& (ecuaJum qoem przcif: illis incca -
dic vitamztcruamdarc>noacflaifi in lc-
fu Cbrifto fiUo^rdlionis> qiiiiioo tan-
tum t firitici cununonicariooc , fcd &
mi it' ' •' ilTiiKocaufafiluiis, nontatum
v' '«jtx falutis , lcd &impc-
ditx. Noclaci&crgo
Chri-
DISPVTATIONES PRIVAT^.
Cbfifto ctibuiiac , cum cxecutor dicictir qaamquam ia Dccrcto > t
509
Dccretiiamancea BtAi.&cirraconfidcra-
tionem ip(ius tao<]uam iaquoDecrcium
(undacum cft.
V. Macetiam illias przdcdiaaroois du-
plicem pooimus, cum res diuinas cum pcr-
foDas quibus illarum communicacio e(i
przdcUinata. Rcs illa; funt bcncdidliones
Spiritualcs graiix k gloria; nomioibus ap-
ftcllari folitjc. Pcrroox funt liomincs Bdc-
cscrcdcotcs. rcilicctio Dcum iutlifican-
cem impium , & Chridura cz moiruisrc-
fufcitatum. Fidcs antcm prxfuppoDtt pcc-
eatum, ncmpc qux in Chiiflumcit Mc-
diatorcm intcr Dcuni 5c homiocs & ipfam
quoquc pcccati agnitioocm.
VI. Formam pouimus in ipCi adlionc
ihccrna Dci prxordtnancis fidclibushaoc
cum Chriflo capitc vnioncm & commu-
oioncm bcncficiorum cius. Fiocm vcro io
laude glotiofx gracix Dci . qux cum cauQ
Cit iflius dcciccijXquum cflab illacclcbrc-
tur,quanquam Dcusillamipfam vfurpaa-
do caodcm illufliaucrit & glorificaacrit
iufliux etiam ipfius hic mcntio incidit,
Ttpote cuius ioterucotu d.itus c& Chridus
Mcdiator & poflulata fides in illura , vt-
pote citra qucm Mcdiacotcm Deusmifc-
ren ood yoluit , ocque citra fidcm io illum
£iluare.
VII. Cumautcmhocprxdcflinatioois
Decretum fit fccundum clcdtioncm , qux
occeiTatio locludit reprobatioocm , & de
hacvidcudumefl i quam cppontcdcfioi-
inas Decrctum irx fcu fcucrx voluocatis
Det . quoab xccrno ftacuit infidclcs & im-
paeoitentescnodcmnareadmortemxtcr-
>tara>ad dcclaraodam potcotiam & iram
fiftm, ica tarocQ vt infidcles nun tantum
propccr ii\fidelitatcm , fcd &, proptcirclt-
qua pcccata a quibus pcr fidcm lu Chri
ititm libctaii potcraot.ifla pocna adficiao-
cur
VIII. Vtriquc buic Decreco fua fub-
iungitut cxccutio > cnius a^us co ordinc
pctaguorur quo tu Dccrcto ipfo a Deo
iuoc ordioaci.obictfbaquc cun; Dc^crcii tum
cxecuciooi' ■ nifor-
«nia . ftuc ( . -d ' .
iiicntc Dct
pcr toccllrdlum confidcraca,in czecutionc
vtadutaliaexiflcntia
IX. Hxc prxdcftinatioeflfuodamen-
tum Chtidianifmi . fatucis , & ccrtinidinis
dc falute,& de illaagirut ad Rom.8.i8.je.
&cap.9.& fcqueoiibusjCtiamad Eph.i.
THESIS XLI.
Do
Pr.rdcflinationc mcdiommad
ndem.
I. I)Oftquam a£lumefldc Prxdcflina-
I. cioncquaDcusflacuicfidciiDfc& io
Chriflum ad falutcm obtincndam nccefTi-
catcm , fccuodum quam fidcs prxfcribirac
prxflaoda caoquam oHictuth ab komine
pcccatorc Deo & Chtiflo dcbitum, fcqui-
turvtagamusdc Prxdcftioationequalla-
luit Dcus mcdia ad fidcm admioiflrarc.
II. Quumcoimadusillefidcinonfit
in poceflatc hominis naiuralis , camalis>
a u imalis , peccatoris , cumquc nemo prz-
flare pofltt oifi per graciam Dci, omnis au-
tf:mgratiaDctf(:cundum voluntatem Dei
adminiflrctur, & voluntaccro qaamapud
fcabxccrnohabuiCicfl cnimaAioinccroa;
hioc occcfTc cil vcficaliquaprxdcllioacio
in mcoce 8c voluntatc Dci prxconcepta
iuzta quam gtatiamillamfcumcdiaadil-
lam dilpcofcr.
III. Pr.TdcAioationcm ancem illam dc-
fioirc poflurous quod fit Decrccam Dci
aiteroum quo apud fc fapicntc: & iuflc
cooflicuiciDcdia ad fidcmhominibus pcc-
cacoribusingeocrandamoecefraria&fuf-
ficientia fic admtnifltarc vc oouic mifcti-
cotdiaro & fcucritatrm fuam decctc ad
nomiais fui glotiam &: fiddium falutcm.
IV. Huiu$Przdcflinatiooisobic<flum
funt tum mcdia fidci ingcncrandx , tum
homincs prccatorcs quibus illa aut dare
aut noo Jarc dcctcuic , qncmadmodum
prxccdcntis fuit fidcs ipla i.t przconce-
•tfonc mcntis Dct cziflcns.
Q^q j V.Cada
310 lACOni
V. Caufa 'Sf?"»V''A"' Dccrcturr. fa-
cicndum impcllcns cft tam milchcordia
tomrcuciitasDei: Cipiciitia vcr<Sn»odum
prxfctibit qucm iufticia adminillfat , vt
mifcricordix tribuatur quod ex xquo ipfi
dcbctur.ac fcueritatis quoque ratio h jbea-
tut iutcrca.fccundum qu.ini minacui Dcus
fc famcm vctbi miflurum in »cri A.
V I. Matcriacftmcdioiumdirpculatio
conccfTa vel ncgata. forma cll jpU ordina-
ta difpenfatio lccundumcjium hisconcc-
<litunUis ncgaturivclhot Sc non illopado
conccditnrvcl ncgatur.
VII. Finiscuiusgtatia 8c qui auim-
uiftrationi co iplo momcnco contunclus
cft.cft mifcricordix Dci & fcucticatisla-
picQcixquc & iufticix dcclatatio. Finis
cui,fcqucns cx adminiftrationc cft fidc-
lium (alus. Eucntuscft condcmnatioiofi-
dclium & aonnullorum grauior coode-
mnatio.
VlU. Mcdiaauccm dcftinata propria &
•txHM fuot veibum& Spiritus.quibuset-
iam iungi pofruotbona&malahniusani-
malis vitx, quibusDcusadcundcm fincm
vtltur , dc quotum natura Sc cfticacttatc
in ipfa vocaiionc , vbi vfurpautut , agc-
mus.
1 X. Hifcc tribnimus duo epitheca, nc-
ccrTitaccm & fufficicntiain , qux ipfis fe-
cundum Dci voluniatcm & n.ituram com-
pctunt.quxeriamfimuliuneimus Ncccf-
(itas iis ioeft , quia finc iis fidcm coocipcrc
Doo potcft pcccator:Sufiicicatia,quia fru-
(Iraadhibcotur fi oon fufliciant , quam ca-
mcn fufHcicotiam noo ncccfic habcmus
pooere io primo momcoto quo vfurpari
iocipiuQClcd in toto progrcffu Sc complc-
mcnto.
X. Ifta mcdia ocmioi Deus dcftioat
proptct vcl fccundum mcriia ipfius. fcd cz
puia puta jgrariai ncmioi ctiam dcoc-
gat nili iuftc proptcr prxcc-
dcDiiapcccata.
• •
THESIS XLII.
Voc.ittonc hominum pcccicorum
ati Cluiftum &: falutis in co
participationcni.
' I. T T Ocatioad communioi\cm Chiifti
V fc bencficioium cius, eft graciola
a<flio Dci qua homincs pcccatorcs reos
condcmoatioois & fub domioio peccati
conftitutos. ex aoimalis vicx coodirionc
cx muodi huius luquinamcutis &corru-
pcclis euocat pct vetoum & Spiiitum fuum
ad vtcam fupctnaiuialcm in Chrifto pcr
pocnitcntiam Sc fidcmcoofcqucndam. vc
in illo lanquam capitcfuoa Dcodeftina-
to & ordioato voiri , & bcncficiorum eius
communione frui qucaot, ad gloriam Dci
& ip('orum(aIutcm.
II. CaufacBicicnsbuius vocacioniseft
Deus Sc Pater in Filio , qui Filius Sc ipfc v c
Mcdiator &: Rcxa DcoPaticcooftitutus
vocatpctSpiiitum fandum, quaillc Spiri-
tus Dci cft datus Mcdiatoti , Si Spititus
Chrifti Rcgis Sc capitis Ecclefix,pcrqucm
Patci Sc Filius opcrautut adliuc. Hxcau-
tcm vocatio fic admioifttatur pct Spiri-
tum vc & ipfeSpiricus audotcirsredt L'ap-
pcllctur : oam illc cohfticuit io Ecclcfia
fipifcopos , ille mittit Doflotcs.iIIe donis
illos ioftruit. adfiftic cis,& verbovim&
authoritatemconciliat.
III. Caufa s^i5>K/i*o(i cftgratia, mifc-
ricordia, & ^i>^auAf*tin» Dci,qua illc a Jic-
dus cft ad fuccuircndum nrileiix homiois
pcccacotis. illiqucbcacitatemimpertich-
dum.- caufa vcto difpofiiiua cft ipfa lapicn -
tia Dci & iuftitia qua nouicqua tatiooe
dcccac Yocacioncm iftam adminiftrati , Sc
vulccam proutfascft dilpcnfarc. Vndc fa-
(f^um cft Dccrccum voluotatis de admioi-
fttatiooc Sc modocius.
IV. Caufa infttumcntatit vocationis
eft vcibum Dci fiucprxdicatione fiuc fcri-
pcionc admihiftracum opera homiojs,
quodfitoidioaiic.' fiuc citra opcram hu-
manam
DISPV^ATIONES PRIVAT^. 51;
maoam infus mcnti & voluouripropofi- f cftfcrmonisgnrix-rcpuKa, conniiidiuioi
tum a Dco iremcdiat^. quodcllcxtraoc- ! coQtcmpruSjtciKlentiaSpirituifanirbofa-
dinacium : & vcibum tjuidcm tum lcgis da i qaorum propriam caulam & pcs (e
tum Euangcliipatticisopciisribifubordi
catura.
V. Matciia vocatioois fuoc homiocs ili
aniraali vicaconAituti, muodaflii oacura-
lcs^animalcs.pcccatorcs.
VI. Ttrmious a quo vocanturcft fta-
tQS tum vitz animalis . cum pcccaci & mi •
fciix proptcr pcccatum , ncmpeacoodc-
mnacionc & rcatu,dcindc a lcruicutc &
domioiopcccati.
VII. Tcrminusadqucmcft ftatusgra-
tiz (cu bonirupcioacuralis & omnisbcDC-
diiflionis Spirttualiscommunicatio. qua-
rum plcnitudo in Cbriilo capicc c(l , iccm
poccilas & vis, quia 8c affcdlus communi-
candi.
VIII. Finis prozimus vocacioniscflvc
Dcum& Chiillumamcnt.iimcaot.hnno-
rcnc, colant, obcdicnriamquc in iuilitia &
£)ndlimonia vcticacis luxta prxTcriptum
verbi diuini prxAcnt vocanti Dco , Sc hac
ratiooe Hrmaro faciunc vocatioocm ic clc-
dioncmfuam.
IX. IinisccmocuscflGiIus vocatotum,
& gloria Dci & Cbrifli vocantis , quz po«
fica fuot in voiooc Dci & hominis. Qua
coim Dcus fc voir hommi & voirc fc ho-
mioi paratum dicic, gloriam fuam illiiflrac
Dcus : quahomo Dcouoicurfaluccmob-
tiocc homo.
X. Vocario ifla cum cxccrna cfV.tum
ioccroa. Extcrna pci minidciium homi-
Bum vctbum proponcocium :ioccrna pcr
operacionem Spiutus finifli illuminaticis
& cor aiHcicocis , n t .ittcn Jatut ii<> quz di-
i-untur , Hdcfque verho adhibcarur. l:z v-
tiiufqae coocutlu cllicaciias vocatioois
cxifhr.
XI. llla autcm diftribniio non cfl gc-
nciis in ipccics,fcd totius in paitcs,noc
c(l , cotalis vocatioois io partialcsaAiones
ad voum paritcr icnn>ir^«concurrcntes,
quoJ cil obcdicntia vocationi pocllicai
vndc vocacorufu 5c vocationircipondco-
tium coctus, Ecclcfiidatur.
XII. H;!cntus vocuionis pcr .Kci Jcns,
habcc maliciam & duricicmcoidishuma-
ui i cui Doo raro adiungitBt luflum Dci
vcrbi fui concempcum vmdicaDCis iudi>
cium , exqueconatamcnrisczca:cacio&
cordis obduracio , inq; rcprobum fcofumr
& potcltatcm Sacanz cradiiio.
THESIS XLIIL
Pccnircntia qna rcfporKictur voca-
rioni diuinx.
I. Vum Dco vifiim fic io (aluris nc-
gocio agcrc cum homioc pcr racio-
ncm la:dcvis , id cft, pcr (lipulationcm fcu
poflulationcm & promifiioncm , cciam
vocatio ad participatioccm fadcns rcfpi-
cit, vtrimquc & icorfim in(lituitur,vt ho-
mo prarflcc pollulacum fcu prxfcriprum
Dci quo obcincacpromiflum cius. Rclpc-
dus aucem mucuus intcr ifba duohiceft»
vc piomiirum argumcoci inflar fic , quo
Dcus vtitur vtabhominepoftulatufuum
obtincati poftulati vcropiaftatio vicilTira
coo<ittio fit fiuc qua homo promiflum a
Dco obtincic ncquit,& pci quam ccrco
ccttiusobtinctpromifluin.
II. Vodcapparcrprimu omniu/fi quod
ifljin vocarionfmcxcipircdcfidem , qua
cicdirur, fi quis poflalatum prarflct pto-
miiTo potiiurumi fi vcro non pra:llcr. pro-
midis caiitutum , imo vcroconcrariis ma-
hs afficicodum . iuxca oaturam focdcratio-
nis dtuinx , vbi oulla prom-ifio cfl finc
commioatiunc illi contiatia : quz fidet
fuadamrntumcAcui obedicnti-i vocatio-
ni Dci prxiUuda innicitur, ti pioptrrea
fundamcntum Rclijjionis.
III. Iflius vc «"> obcdicntix parccs
voiucrsc cres conftiruunturaThcologi«;.
P:itra cft panircntia , voutio chirr» cll
pcccatoiumad iuilicuiit ; Sctiii '. ' Hr-
,11 lACOBl
«lcs iD Chriftum , & in Dcum pcr Chri-
flum , vocatio cniro fit pcr Euangclium
quod cl\ rcrbum fi«Jci."Tcrtiaicll oblcrua-
tio maadatoiutn Dci, inqu.-) coniilHt (.111-
dlimooia TitXiad quaro vocaotur Hilclcs&
finc qua ncmo vidcbic •'^cu o.
IV. Pocmtcntia eft dolor Sc peccaris a-
goitis , 8c contra^o pcr pcccatum mor-
lis dcbito &:fcruitute pcccaticum dcfide-
riolibcrationts. Vndeliquit adpccnitcn-
tram concutrcrc , vnum vclutaotccedcns,
alterum vtconrcqucos , tcrtium vt illius
oaturam proprie & picni/nmc complc-
zum.
V. Qaod anicccdcotisinQarcA, agoi-
cio cft peccatorum > qux duplici conllac
ootitia. gencralicjuaquid fit pcccatum v-
oiucrfc & cx prxUriptolcgiscognofcitur:
particulari,qua peccatum pcrpctratum cllc
czmcmoria fa^orum tum patratoru tum
omtirotum, corundcmqucad lcgcmcxa-
mioeagoofciiur.Hxcagnitio lundam ha-
bet duplicis metiticonfctentiam, damoa-
cionisfcu moiiis, & fcruitutis pcccati,pcc-
catieoim Aipcndium moiscd, &quipcc-
cat fcrous cft peccatt. ifta agnitio vcl intet-
oa cA aoimi^vcl ctiam czteraa &: confcirio
appellatur.
VI. Quod oacuram pacoitcotiz iotimc
comple^itur cfi dolor ipfc de pcccato pet-
petiato A: mcrito illius,qui unto maior efl
quanta pcccati agoitio clarioi cfl & am-
pUor :aqua cciamgcQcraiurmcdiantedu-
plici timore poenx noo modo corporalis
ft cemporalis,fcd ctiam fpititualis 8c xtcr-
njiitc Dei quotimetur ludicium um bo-
ni &tu(li Numinis qood pcr peccata of-
fenfumcft:&hic timor rcifte initialis dici
poteft,& fpcmaliquam huictimoti annc-
zamcflecredimus.
VII. Quod fcquitur cft defiderium libc-
rationisapcccaro.hoccft.acondcmnatio-
Depeccati& a. Dominio illiut, quod tan-
cocdmaius quaoto nuior cftagaitiomi-
fcnx & doIoT ob pcccatom.
VIII. Huiuspa:oiientixcaD{a cftDcus
^tverbum & Spiritum tpfius in Chrifto:
£ft cnim paeoiteotia ooo ad defpcratio-
ncm fcd ad (alutcm teodcai ; ac calis noo
pot ftc{rcni{ircfpcclu Chrifll, taquofo-
lolibcraitoncm apcccati iondcmoationc
& dominio obtincre potcft f cccator. Vcr-
bum autcm quo vtitur initio vcibum lc«
gistA,nontamco fubcddinonc Irgaliipli
propiia, fcdadnexa Euangclii pixdicatio-
ais.cuius prima vox cit , ItberacioDcm cz-
politam panitemibus. Spihtus autcm Dci
non immeritoSpiritus Lbrillidici poccft
qiuillcMcdiatorcft , piimum vrgcosho-
nuncm veibo lcgis , indc giatiam Euangc-
lii oftcndens : quorum verborumcoooc-
zto fic conciooc fac^a 8c fccuriutem au-
fert,& defpcrationem prohibec> quxfunc
perniciesRcIigionis& aoimaium.
IX. Satisfactioncm quam Ponrificii tcr-
tiam paoiteaiix paricm faciunt non aguo-
fcimus«quanquam noo ncgcmijs cum quc
vcrcpacoitei , prozimo.aductlusquc pcc-
catfc fatctur,cooaturum facisfjccre, & £c-
clciixquamfcaodalolxfit. Dco vcro oul-
lo modo ab homioe per vllam pccattco-
tiam . dolorem,cootritionctn,elccmofy-
natum dationem , voluocaiiam posnaium
lufcepiioncm & tUationcm (atisficii po-
tcft : QupJ ipfum fi prxlcribcrct Deu$
pctpctuo angorc Gcheoox immioeotis
torqocri cooictcntias oeccfrumcircc, oon
minusquam linulla gtatix promiiriopcc-
catoit Ucflaefrculllam vcio quam defcri-
pfimus pacnitcntiam fi vcra fit Deus di-
gnatuigiaiiofaapeccaco & mifciialibcra*
ttoDcquxHdcm habcifubfcqueatem , de
qiufcquenci difpuutioocagcadumeric.
COROLLARIVM.
TceniitMi* nequt qHo*d tpfnm, mqui qu^
*d figaa etu4 $xt»nm SacrnmtntHm efi.
THESIS XLIV.
Fi4ciD Dcum & Chriftura.
II 'PNK primapartcobedirniixquxprac-
jLxdatur vocatiooi Dct fupcriore 4i-
fpuu-
DISPVTATIONES PRIVATiC.
315
fpuMlione egimn* , fcqairur;i!tera , qux
obcdicanaBdct dicftur.
II. Fidcs vniucrsc ciiadkcniiis vciuati
aiibibitus , & diuina diuinitus rcucbcx.
Fundamcotum quo lidcs diuina nititur c(i
duplcx. vaum cxteroura & extt a mcotem,
altcfum iDtcrnum in mcDtc. Extcrnum efl
ipla veracitas cnunriantis Oci , <jui oihit
fjirumcouariarepotcfl. lotrrnumduplcx
cft.tum communis notio qua Dcum vcra-
ccm cdc oouimus , tum ootitia qua vcr-
bum illad Dci cffc agoofcimus. Ea pro du-
pltci rcuelacionit mode duplcx cfl> lcgalis
& Euaogclica.quarum hxc prxfcntis coa-
fidcracioois, ccoditqucia Dcum & Chii-
ftum.
III. Fidcs Euangciica cft adfcnfus ani-
roi a Spiticu fanc^o pcr Euangclium in pcc-
catotibus ic pcccata pcrlrgcmagoofren-
libus , dcquc iifdem poeuiicntibus produ-
dlus,quo tum ccrco fibt pctfuafum habeor.
Icfuiti Chtiilum a Deo conftitucum cfle
auchorcm Qlutis obcempetaotibus ipH , &
fuum quoquc Ci in ipfum credidcrinc • tum
in lUum ranquam calcrn credunt , 8c pcr
eumin Dcum tanquam Pacrem bcncuo-
lum in ipfo, ad falutcm cccdcotium & glo-
rianaCli illi & Dci.
I V. Obic«fluni fidet eft tum Deus &
Parcr Uomiai oofti i Icfu Chnfti , tum ipfc
ipfcChnftushicalulIocoofliiucusaudlor
(aliJiiS obcdientibus fibi.
\ . Fuima cft adfcnfus ipd tali obiedo
adhibicus , quinonpcrdifcuifumcxpiia-
cipiis natuia notis acquifitus cft : fcd iupra
nacutx ordtocm iofufus , aui tameo pec
quotidiaoa prccum, moriinVaticnis car-
ois , & booorum operum cxercitia coofir-
matur &c augccur. Notitia cft Hdci antccc-
dcos: prius eoiro coofpicituc fillus quam
crcdatuc tn illum. Fiducia autcfti coofe-
qucQS:pct fidcm enim £duciacollocatur
ia Chriftum,& pec cum io Deum.
VI. Aud^or fidci eft Spiritus S. quero
Filius mitttca Patre raoquam Aduocacum
& Vicanum funm , qui ipfius cauGm m
oiuodo & contra muodum agar. loftru-
mentum cft Euangclium fcu vcrbum fi-
dci, coaciacQsfcoiumdcDco&Ciinfto,
quem Spirlrus inrcllcrtai proponit 8e pcr-
tuader.
VII. bubicdumioquocftanimus,aoa
caotum quatCDUs iiIcobic(ftumhoc vcve»
rum. fedctiam vcbonumagaofcit, quod
vox Euaogeliideclaiat : quareooamodo
adintcllcctum theoreticum , fcdeciamad
adfc(niuum & pradlicum pcruncc
VIII. Subicdtum cui, vcl obicdum cir-
ca quod eft homo pcccacor & peccacaa-
goofcens & pocniccas : cft cnim fidcs illa
oecenaria ad falutcm credenri « ac non nc-
ceflaria aoo pcccatori. Ecproprerca nemo
nifi peccacor Cbriftumpro Scruacorcfuo
agnofcercpoten. Eftcnim iialujtorpec-
catorum. Fiois quem nos ooftro bono ia-
ccndimus cft falus nacura. At finis iiimmuf
cftgloria Dci pcrlcfum Chtiftum.
COROLLARIVM.
jfn ^iti PMtrMfn fM^paHtsfromiJ/ionUeM-
dem fuit /jMoudfMbJlantmmiutinct cnmnt-
firn fub N. r. / jtffirm.
THESIS XLV.
Vnionc fidelium cum Chrifto,
I. VmChriftusfitconftirucusaPatrc
V.>(alaacor credeotium , qui omnia
booa (ua qux k patre impectauic, & obc-
dicotia fua & a£tu ipfo obtiouir. in calum
ad dextcam pacris cxaltatus fidclibus com-
municet : cemmuaicatio autem bonbru/^
pcr communicacioncro e(rc ncqucac nifi
vbi prxceiTic ordioara & apca inccr cum
qui communicac & quibuscommuoicatur
VDio.hiocncccirccft vc deipfaChrifti no-
bifcum vnioae primum agamus , vcpocc
qux & primum & immediacum ctFcdum
cft fidci qua io illum caaquam vnicum (al-
uatotcmcredicur.
II. Huius ipfiusreiTcricasvniooifqac
hcccnitas ngnificatur ooBiinibus quibus
Chriftus rclanooc quadjmadfidclcsinfi-
R i gnitur;
J;T4 IACOBI
gnitur ; c^rxiiix fuDC capitis j fponG t funda'
incoti, viti5,& fimilium. Vndc viciflimfi-
dclcs appelUatur mcmbra io corporc i-
fidus, quodciltou Ecclcfia crcdcntium,
ponfa Chtillijlapidcs viui ipfi inxdificati,
palmitcs due tami,quibusctiam vocibus
ar^fliflima iotei Chrilbm & fidclcs tdi*
rignificatur.
III. Quamdcfihircfcudcfcribcrcpof-
fumusfpintualcmcamqucatftiJrimam, &
proptcrca myfticc cffcntialcro coniun-
^iODcm, quafidclcsabipfo Dcopattc&
Icfu Chrifto pcr Spiritum Chrifti & Dci
ipfi Chrifto immcdiatc, & pcr Chriftum
!Dco conocxi vnum cum ipfo & cum patte
fiuoc,& omoium boaorum cius pattict-
pes , ad fuam faluccm & Chtifti Dciquc
gloriam.
IV. Au£lorvDioDis& Dcuspaccc,qui
filium fuum caput conftituic ficclciiz,
cumquc Spiritu donauit citramcnfuram,
& filio fuo adunat fidclcs : Sc Chriftus aui
a patre fpiritum illumadeptumcumfidc-
Lbus commuoicar , vt illi pcr fidem adhx-
reates vous fpititus (int. Admioiftn {iint
ProDheta; , Apoftoli & alii difpcD&torcs
inyuctiorum Dci , qut Chtiftum funda-
mcncum poQUoc & eifponfamadducunt.
V. Partes vnicndx fuot tum Chnftus
ipfcqucm Chnftus conftituit caput,fpon-
liini.tuiidanv vitcm, &c. dcditque
ci omucm -^^ .^^..oacm cum potcftacc
plcnarta & mandato caadcm communi-
randi , tum homo peccatot iJcoquc dcfti-
tutiis gtoria Dci. attamcofidcIis& Chii-
ftum profaiuatoicagaofccns.
Vioculumvniooiscfttumcxpartc
crcdciit:am , lum cx partc Dci S:Chiifti
confidcraudum. kx paitc cTcdcQtium,tp{a
fidesin Chrifturii& Dcum, petquam da-
tur Chriftus habitarc in coidibusooftus-
E» parte Uci Sc Chnfti Spiritus, vuiiifquc
<}uicx Chnftuvtcapitccooftitutofluttin
cic.'cotcs, ?t illos uoquam mcmbra ipfi
aduoiat.
VII. Fornu vaionis cil ipfa ordinata
harmootaca & vbiquc confeociens pcr
iUD<5turas,fccuQdun :amdoDoium
Ciirifti i<!oDcc lubr.iw.. compactio
ARMINII
& coacmcotatio , qux fccundum Tarias
ance alTatas fiiDilituainesappcllacurvaric :
rcfpedlu cjpitis & mcmbrotum , incorpo-
ratio :fuadamcDCi& domus illtfupctftiu-
Ax . inzdificatio : fponfi & fpoofx , carais
& offium patticipatio.fcu cato ex caiocos
cx oflibus Chnui.- vitis& palmicum ,fcu
olcx Sc rainorum, iQfitio 5i implantatio.
VIII. Finis ptoximus 2c tmincdiatus
cft communio pattium inicrfe voitarum,
qux ip(jquoqueciFcdtumcftcon(cqucns
ex vnionc ifta, fcd a^iuc tntcllcifla piout a
Chriftofluic» palfiuc veroproucio fidclcs
inlluit , & ab illis recipitut .■ cuias rci caula
cft quod relatio fit difquipataotix , vbi
(undamentum cft Chnitus omnia podi-
dcos &: nulla rc indi^cns ; Terminus fidc-
hs omnium cgcns. Rcmotus cft lalus hdc-
liumxtcroa,& glorta Dct & Chnfti.
■ IX. Cxtcrum aon modo bona fua
Chnftuscumfidclibusfibi vnitiscommu-
oicar. Tcrum ctiam proptciiftamardiiH-
mam votonem xftimat bona & mala quc
fidclibusinfcrunturfibiquoqueficri : vn-
dc commifeiatio ciga fuos & ccrtum fub-
fidium ; ira vero iaaffligcntcsquxmanec
fupcrillosoifircfipircant ; & bcDcficcinia
crga cos qui vc) potumaqux fiigidx alicui
faotum in nomtor ipfius dcdcnoc.
THESIS XLVI.
Commiinionc fiddium cum Chri-
fto, & quidcm cum mor-
cciUiui.
L \ TNiofidcIiumcumChriftoadcom-
V muoioncm cum eo teodit.qux fi-
ocm & fruduin omncm vaionis tn fe con-
tioct. & immcdutc ez ipia vnionc fluir.
II. CommuniocumChiiftoeftquafi-
dclcs ipfi vniti omoiaqux ipfiusfuni cum
co habeoc commuoia.fcruata tainco dt-
ftiodUoDe qux ioccr caput & membra eft,
jotcr cum qui communicat & aui parcici-
pat,quiIaodtificac& quilaQ^liCcaDCui.
UI. Com-
DTSPVTATTONES PRTVATiE.
III. Commnoro illa rccundum Scriptu-
ras Idpattito conlldcraDda. Aut cnimeft
communiomorti$ipfiuj,autvitx. Chti-
Itus caim duphcitct (ic confidcrandus cft,
■ut lccuDdufla ftatum incorporccarnist-
pliustjuoJctucifixum, mortuum .fcpul-
lum cft; autfccundumftatumgloriofum
ic nouam vitam in quam tcfufcitatus cft.
IV Moitis communio cft qua ipfi com-
plantao fimilitudinc mortis.cius vim tc
omuia cx illaptomanantiabcncficiapartt-
cipamus.
V. Complautatio illa cft veictis homi-
feis noftri fcu corporis pcccati in & cum
corpotc cat nis Chrifti ctucifixio , mottifi-
catio,& fcpclitio ; quibusgradibuscorpus
carnis Chtifti cft aboliium , quod ctiam
f uo modo cotpus peccati dici potcft . qua-
renus Dcus illum pionobjspcccatumfc-
cJt , ciqucpcccatanoftramcorporcipfius
pcifcrcnda dcdit fupcr ligno,
VI. Vis&cfficaciamortisChnfticon-
fifiitic^olicioDcpcccati& mottis , quia
& lcgis > qux chirographum aducifus
nos cfti& vis pcccati qua pcccatumnos
occidit.
VII. Bcneficiaquxmortis Chrifticffi-
cacia pcr communienem cum illa fideli-
buscontingUDtjfunthzcpotiinmum. Pri-
mum , Ablatio maledi^iionis quam pcr
pcccatummctiti ctamut, quxincludkaut
adncxam habcc reconcitiationcm noftri
cum Dco , rcdcmptioncm perpetuam , rc-
mifljoncm pcccatoium , luftificationem.
VIII. Secuodumeft, hberatioadomi-
Bio& fcruitatcpeccati , ncpeccatumam-
plius virrs fuas in crucifixo, mortuo, & ie-
Dulio ooftro corporc peccati cxerceat ad
^btincndum deudctia fua par obcdico-
ciam quam illi in corpore noftro pcccati
fccundum vcrctem homincm prxftarc fo-
litifumuf.
IX. Tcrtium cft , libiiiuuilixctum
qua illa chitographam fuit aductlus nos,
confiftcns io loftitutis ccremooialibusi
cumquarigiduscxa^ordcbiti Doftri , ac
inutilis & inefficax- ptopter cat ncm no-
Atam . &coipuspcccati,fccundum<^uod
caxoalcs ciamus , quamqaam ipla rpiiitua-
5»f
lis elTer Dcoiquc 8c qua pcccattim maliti*
fua 8c pcrucrfitatc lcgc iplaabufumcftad
oos lcduccQdos& occidcndos.
THESIS XLVIl.
Do
Commimione lidclium cum Chri-
fto quoad vitam lUms.
I. y^Ommuniocum vitaChtifti.cftt^ua
X^illi conformatione vicx ipfius inlici,
totam vitx ipfius vim Sc omnubcncficu
ex ilU ptomanantia participamns.
II. Cooformatio noftti cum vitaChrifti.
eft vcl buius vcl futurx vitr. Huius vitx,
cft rcfufcitatio in nou.nm vitam , & noftci
in Chrifto capite 10 cocleftibut collocatto
quoadSpifitum Futurxvitx, eftrcfufci-
tatio noftri in nouam vitani fccundum
corpusi & in coelcftibus coUocatio quoad
totum hominem.
III. Hinccouformitas noftiicum Chtt-
fto fccundum cuodcm dupliccm rcfpc-
Aum i hic rcfurrcdio noftri in vitam fpiti-
tualcm . Sc conucrfatio in coctis fccundum
fpiritumipoft hanc viti rcfiurciflio corpo-
rum, corumq; cu Chtifti corpote gloriofo
conformitas & fruitio coclcftisbcatitatis.
IV. Bcncicia cx vica Chrifti pioma-
oaotia pattim in fpacia huias vitz inci-
duot , pareim io fururx vitz tempora.
V. lo fpacia huius vitx incidcntia funC
adoptio ooftri io filios Dci Sc Spiiirus iao-
&i commaoicatio :qux comuoicatiotria
in fe comptcdlitut bcncficia patticularia.
Primo,Rcgcncrationcm noftti pct mcnns
illumioationem Sc cordis reoouationem.
Secuodo, Perpctuam Spiiitus Cia£ti iiTi-
ftcotiam ad cxcitaodum Sc coopcraodum.
Tertio.TcftificatioDcmciufdem cum cor-
dibus ooftris quod fimus filii Dci,qoo qo>
miocSpiritusadoptioDisdicitur.
VI. io fpacia vitx fucurx incidcntiafuac
coofeiuatio afutura ira Sc virx xterox da-
tio.quaoquam coofcruatio illa ab ira vide-
ri poilit conciuuaiaa Aio,hicczpta & pro-
\ic&» » fub cempus TCto iudicii cxtrcmi
coofummata.
Rr * VII. Sab
}\6 lACOBI
VII. Sub confcruattooe abiraDonia-
cptc ctiam comptehenditur coatioua iu-
(lificatio a pcccatis per iotciccilionem
Cbrifti,quiio(aDguisruoeflpropiiiJtio
pro peccatis aoQns,& aduocatus ool^cr
apud Deum.
THESIS XLVIII.
Tuftificarionc.
I. Encficu rpiritualiaquarHdclibuscx
X^vnioDC CoriAi pcr communioncm
mortis & vitz ipfius in hac vica cootia-
guoti commodc ad iullificationis & f^o»
^iHcationis bcncficium tcicrri potcll , v t-
potc quibus doobus tota promitTio ooui
fadcris compreheoditur, qoo Dcuspro-
mitiit fc pcccacatcmiirurum • Sc I 'gcsfuas
m cordibusfidcliumfcdciatoiuni liioium
infcripturum.
II. ludiHcatiocIladio DciluJKisiu-
(la Acgrauoraiquadcthronogratix U r^x-
(eticordix homincm pcccatortm fcd iiic-
lem , propccr Chriftum Chriftiquc obc-
dicnciam & iudiciam a peccatis abfoiuit,
6c luftum ccnfct , ad iuflificati falutcm , 8c
iuilitixgratixqucdiuinxgloriam.
III. A^ioocinDciiudiciscflcclicimus,
ui licec vc fupicmuslegisbtordc lcgcfua
ifpcririicpotucrit,&reip(adifpen(aucrit,
tamcn nou cx abfolutainfiniiarporclUtis
plcuituriinc difpcnfationein adminiflia-
uir. vcrum ioter iaftitix limitesfcfe conti-
iiuir,quam duplici modo dcmooftrauir.
Ftimu, quod 00001(1 prxcuntcrccoocilia-
cioQC & fatisfadliaoe pcr Chriftum io fao-
guiucciuspcia^ai fecundo.quod noanid
pcccata fua agnofccntcs & 10 Chuflum
cicdcutcs iuftilicarc voluit.
IV. Gratiofam & mi(ciicordcma^io-
ocmdicimusooorefpcdu Chrilli.ac (1 pa*
tei cxgratiacoDua (liidam 8c rigidam lu-
ftitiam dillin^la Chrifti obcdicutiam ac-
cepta(rct,proiuftuia,fcdDoftrirc(pe«ftn,
tum quia Dr us ex gratiola raifeticordia
crganot>Chiiftumprooobispcccatam&
ARMINII
oobis iuftitiam fccu. vtnoscfTcmos Dci
tuftitiaio illoi lumquiainfideEuangtlii
commun oaetp Chnfti , illumquc pcr fi-
dcm propiciatotium pofuit.
V. Cauda mciitutia iuftiii>...L.^i.i$ cft
Chiiftus per obcdieotia Si luftitiamfuam,
qui & ptopterea mcnto cau(a s^tcfTM/xn-
xn dici potcft:idcmque Chrirtus io olic-
dicDtia& iuftitialuacftcau(raiufti(icjc o-
oisooftixmatetialis.quatcousDeusChri-
Aumoobis io iuftitiam dat , ciulquc iufti-
ttam & obcdicotiarn nobis impuui : cuius
duplicis cmffx mcritorix fcilicct & matc-
1 ialis rcfpcdbu,obcdieotiaChri(liiufh coa-
ftituidicimur.
VI. Obicwlumiuftificationisefthomo
pcccator , talcm fc coiu .{olore agoofcens»
& (idclis , credcns ncmpc io Deum qui iu-
ftilicat impium, &ia Chiiftumttaditum
propcet peccata ooftia , Sc rc(ufcitatum
proptcr luftificationcm ooftri , qua pccca-
cur iu(i iHcatiooc cx gratia mdigct , qua fi-
dcl.s luftificatioocm cxgraiia ofc^j^t.
VII. f uics clt caufla vcl adio loftru-
mcntaltsqua Chriftum oobisinpropicia-
tionem & luftitiam a Deopropohtum ap-
prchcndtmus, iuxta pixfctiptum Sc pto-
miflum Euangclii , quo dicitur, qui crcdt-
dcrit iuftificabitur & fcruabictu>quiooa
crcdidcritiCondcmnabitut.
VIII. Foima cft iplagratio(axftimatio
Dci , qua Chtifti luftitiam nobis impuuc,
8c fidcm nobis io iuftitiam imputat.hoc
cft , pcccata ooftra oobis (idclibus prop ter
Chrillum fide apprchca(um rcmiitit, lu-
ftofqueioilloccofct, quxxftiroatio iuo-
dlamhabetadoptioocmiolilios ,£> colla-
tioncmiutis innxrcdiutcm vicxxtcrox^
IX. Fiois cuius gracia eftiuftificacifa-
lus : a^io eoim illa pcra^icurbouoipfius
homioisquiiuftificatut.tinisquiex lufti-
ficationc cxiftitcitra vllum Dci iufti(icaa-
tis commodum, eft iuftitix &graiix diui-
oxgratioladcmonftrario.
X. Effc<flaiuftificarioaishuiu$cxccI-
lentifllma (iiot pax cum Deo . & coofcieo-
tixtraoquiIhcas,glotiatio (ub fpc gloriai
Dct io aflltdiooibus, Sc in Dcoip((>,certa-
quc Yitxxccrox cxpcAacio.
Xl.Sigil-
DISPVTATION
XI. Srgillum iuftificacioDis czternum
cdbapnrmuSfiocernum efb Spiricus Sao-
^us , voacum corde oofho tcUificans nos
encfiliosDeij& cbmaasiocordibus oo-
lltis^^^ii fMttr.
XII. Hanc vcro iodificacionem conH-
dcrarc habcmus , tum circa iniciumcon-
ucifioois, quando omoia pcccaca ancccc-
dcnria coudooaocur. tum pcc cocam vi-
cam.propccrca quod Dcus poUicicus c(l re-
ttiinionem peccatorMm fidelibui . foedtrtuu
jHii 7«(3;/c; lefipircuoc, 6c vera fidc ad Chri-
num propiciacorcm & czpiacorcm coofu-
giuot : fiois vcro Bc complcmccum cnc fub
czicum vic^.quumraifcircordumruam ab
omoibus pctcucamvicam perpccratis pcc-
catisabrolucntcmiouenitcdabir viiam in
fidc ChriAifioicntibus, deciatatio vcro &
matiifcflatio critinfutuio iudicio vniucr-
fali.
XIII. Conru. 1.1 ijluii jiciuni cftcondc-
mnatio, 3c conctJticcacc imnicdiatai Ik vc
ioter duo illa oullum medmm czcogitaii
poflic.
COROLL ARI A.
I. Tidtm^optrn sd iufiificMticnemton-
(Hrrtrt tfi impc^ibilt.
II. Fidem nonrtUe dtci cnnjfnmformalem
iufiificAticnu, quando tfio nomine h non-
nHUu nofirAprofifftonis Doclorilt. MffellAtur,
tum formnlu t»u^*Ahufiuenb illudtcifur.
III. Chrifium nin tjfe fromtritum vt fi-
dti dignitAte (ymertto lufiificemur , inulto
Ptinm 'Vt operHmerite iufiificemur, cjuin mt-
ritum Chrifii iufiificntioni ex cperibm ad •
utrfatur , fidtfjue Qr meritum in Scrifturis
tl^pcinuntur.
THESIS XLIX.
n
San<iiihcaiionc hominis.
I. r ADdificatiooisvoznotataiflura quo
k^aliquid ab vfu communifcparatur, &
vluidiuino coiifccratur.
ES PRIVATit. 317
II. Vfus communis . dc cuiac {aodifi-
caiiooc agimus,e(l vclfccandura naturam
ipfjm , quaanimalcm Titam«iuic bomo.
vcl lccuodum cortuptioocm peccati,qua
pcccato viuic , ciquc obcdic io coocu-
pifccnciis ipfius. Vlus diuinus cA cuBi
homo fccundum Dcum vmic in confbt-
miucc (an^licacis & luftiri.x- in qu.i condi-
cus efl.
III. Hxc cigo lantftificaciorcfpcdu ccr-
mini a quo cll vcl ab vfu oacurali,vcl ab vfu
peccaciacrmious eius ad qucm cfl vfus fu-
peroacuralis & diuious.
IV. Quum vero dc hommc pcccatorc
agicur,cunc faodlificacio dcfiAicur,quod fic
adusgraciofus Dci quo hominero pccca-
corcm,(cdfidcIcm,rcpuigacab igooraocia:
tcocbris , apcccacoinhabicancc&conca-
pifccntia cius,& Spiticufcicnciz , iufliciae
& (andiucisimbuit, vcavicamundifcpa-
racus, ic conformisDcofadus, vicamDci
viuatad laudcm iufticix &gloriofxgracix
Dei,& faluccm ipfius.
V. Hxc cigo fanilificacio in duobu»
illis conllAic, in morcificatiooe vetctis ho-
miois,quiIccuodum defidcria coriuptus,
& viuificaciooc noui bomiois , qut 1'ccuo-
dum Dcum cooditus cA in iulilitia & (aa-
dimooia vcritacis.
VI. SaodlificatiooisaudorcADcuspa-
tcr (ao£lus iplc. in filio fuo, qui (andtus cA
faodorum , pcr Spiiitum faoifiificaiiauis.
lofltumcntum cxtcrnum cA vctbam Dci
intcinum fidcs vcrbo prxdicationis prz-
AiiaiQOQ cnim (ao(flificat vctbum qua prz-
dicatum tantum , nifiacccdat fidcsquapu-
rifi cancurcorda.
VII. Obicdum fandificationis cft ho-
mo pcccator, fcd fidclis: pcccatoi, quia pcr
pcccatum coutaminatos & vitx pcccatt
addidus incptus cA ad fctuicndum Dco
viuo : .^dchs , quia per«fidcm in Chiiflum
ChtiAo.iu quo l'an<^itas 00!) ra c(\ funda-
ta, voitus,iliique coofotmatione mortis 5c
rcfuiicif^ioQis ctus complantatus & iua-
duscli: vndcpcccatomoiitur , &adno-
uam vicamcxcitatur.
VIII. Subicdlum cllpiopiic animaho-
minis , &: primo mcns qux illumtnatur,
R r j dcpul-
^i^ lACOBI
dcpulfis igQoranti«tcncbris:indcaffc(fluJ
fcu voluntas, qua a domioio pcccati iuba-
bKaDTis libcraiur,& Spiritu faoi^itatis pct-
funditur..Coipusncquc quoad circotiam,
Dcqucquoad qualitaicsintcmas trutJtur:
Jfcd cum fit pars bomiais Dco conlccrati &
ioftrumcntum animxcooiuninum,abani-
mafaDdificata inhabitanic pcccati vfibus
adcmptumfcruitio Dci adkibctur, vt intc-
gcrnortcrfpiritus.anima, 4: coipusincul-
patc tn dicm Domioi ooflti Uiu Chiifti
fctuciur.
I X. Form» cft in ipfa reporgationc a
pcccato , & conformationc cumDco in
corporcChnllipcrfpiiitum ipfius.
X. Fioiscft»t homofidclis Dco confc-
cratus io Saccrdorcm & Rcgcm,ilh fcruiat
in Douitatc viia: , adoomioisdiuini glo-
ri3m& lalutcmipfius.
XI. Ciucmadmodumin V.T.faccrdotcs
adcultumDcoprarftandum accclluii lan-
guinc adipcrgi folcbant : ita 8c (anguinis
IcfuChrim.Quifanguis cftN.T. huic rei
fcruit,nobis uilicct ab ipfo conftitutis &-
cctdotibus adfpcrgtndis ad fcruicndum
Deo viuo. Quo rcipedu adtperfio fangui-
nisChtifti > quas przcipuc Icruic pcccatis
expiaudis, & luftibcatiouis cauflacft, ct-
iamad (anftifica»ioncm pcttinct. Illic c-
ntm feruit adfpcrfio pcccatis pcrpctratis
ablucndis , hic homioibus tcraillioocm
pcccatorum adeptis Cio^tificandii , Tt por-
ro cuUuRiDeo &Gicnficia pcr Chnftum
ofFcrrepofriot.
XII. lUa QnAificatio vno momcoto
honpctficitut , fcd peccatum acuiusdo-
minio pcr crucem & mortcm Chrifti Iibe-
tati fumus , pcrquotidiana dctrimcnra ma-
gisacmagiscocruatur , & intctior homo
tenouatut iodics magis magifquc » dom
murtificationcm Cbrifti iu corporc no-
ftto circumfctimu%& cztetous homo cor-
lumpiiur.
CoaoLLARIYM.
j4h ejuomoio mors corporiffnnSificinio-
nu ferfelitonem (jf comflementum aJftrMff
liijqHtri ferpiittimm.
ARMINII
TEHSIS L.
EcclcfiaDci &: Chrifti ; fcu Jc Ecc!*-
fiapofl lapfum in gcncre.
I. /^Vmpcrfidcm.quxprimacftofficii
V_vnolhi crgaDcum & Chnftu pars,
cx voione & commuoionc Chiifti bcoefi-
cia iuftificatioois & fanclificatioois obti-
Duccimus , pcrqux bcocficia tumctfiliis
irx Sc. fcruis pcccati fiiii Dei ic fcrui iufti-
tix coofticutifumus , vodc&fascft vrpa-
tcnti noftro ic Domino obcdieoriam 6c
cultumprzftcmus : tum potcntiam & li-
duciam oaifti fumus obcdicntiam &c cul-
tum illum prarftandi , fcqucrcrur iam vt de
obcdientia ic cultu tanquam alccra parcc
oiHcii Doftri agcrcmus.
II. Vetum cum mulci fiocqui periftabc-
ocficia filii & fcrui Dci fadti func, qui incec
feper candem fidcm & Spiritum Cnrifti v-
Diti funttanquam mcmbra io vno corpo-
rc, quod Ecclcfiadicitur , cuiusfzpeia
Scriptuiis mcntiofit : Vidcturde Ecclc/ia
piitiutusagcndum, vtpoccquz a fidcifta
orcam ducens , omocsilloscomplcAiciff
quibuscultus Deo dc Chtiftoprzftandus
ptzfcribitur.
III. DeindccomDco vifum (ueric ccr-
ca figna infticucre, quibus tum communio
fidclium cum Chrifto & intcr ipfos,& pac-
ticipatio beoeficiorum iftotum ; tum illo-
tum vici(rim erga Dcum & Chtiftum ofii-
ciumgtatitudinisobfignctui: videbicur &
dciftisfignis agcndum forc aorcquam ad
ipfum culcum Dco & Chtifto debtcuni
progrcdiamur. Ec quidcm de Ecclefia
primo.
IV. Qaxvoxnotac vBiuerfe cxtum c-
uocatorum , non rantumadumSciuiTum
cuocancis , fed & obfcquium tcfpoodco-
tium vocationi, ficut vtapotclcfma ipfius
adusea vocec^icludatur.
V. Dcfinitur auccmcztus cuocacorum
^ fbtu vicz animalis & peccati a Deo 6c
Chnfto I pcr vcrbam ic Spuritum vttiuf-
qu«.
DISPVTATIONES PRIVAT/£. jij
c[\ic, xA vitam fupcrDaturaldn fccunHum
Dcum 6c ChriQum ia aguirionc & cultii
-rtriufquc viucndum, vCTtnufaacpartici
pationc xtcrnum bcati fiHt.ad gtoriamDci
pcrChridum & Chridi io Dco.
VI. CauHa cSicicns iflius cuocatioois
cdDcuspatcr iofiliofuolcfu Chiiflo» &
Chridus ipfc per Spiritum tum Patris,tum
Fiiii qua Mcdiator cfl & caput Ecdcfia:,
raodificans & rcgcncraos Ecclcfiam ad
nouam vitam. Cauifa impuKiuacdgratio-
fum bcncplacitum Dci Patris iu Cnriflo,
Jc Chrifli amor crga illos quos fibi langui-
■efuoacquiriuic
VII. CauHa cxfccutrix cratiofi iftius
bcocplaciti Dei in Chri(lo> quz Sc hoc rc-
fpciflulecandum dirpcnfationem admini-
ftradici pofcil , cilfpiritus Dci & ChriAi
pcr Tcrbum Dci & Chriili quo foris po-
ilulac vicam Cccuodum Dcum& Chridum,
addi a promidionc przmii &: corominatio-
oc pocna:,& intus mcnrcm illuminat io oo-
ritiamilbus vitx' , & nos aHicit amotc &
dc(tdcrioilliusyitx , cotiquchnminiTim
ic poccntiam cribuic vicamtilim viucodi.
VIII. Matcria circa qu.im (iuc obic-
Aum vocacioois funt homincs animalcs
Sc pcccatorcs. qui fccuoduin oaturam qui-
dcm capaccs lunt ioftru£lionis a fpiritu
pcr vcrburo accipicndx . at fccundum vi-
tambuiusmuodi &ftatum pcccati, obtc-
nebraci mcntc it abalicnati a vita Dci;
quiftatus pollulat vca pridicationclcgis
qua illa pcccatuin aigu it & dc pcccato c6
niacirinitiumprxdicatiouisHat, & dc ad
f rzdicacioocmgratiofi Euaagcliiprogrcf-
fusfiac.
IX. Forma Ecclcfiz fita cft in murua
DciChriAiquc vocancis , & Ecclcfix illi
■ '■ rclatiooc , fccundtim quam
. .j -iuiilopcrfpiriium vfiiufquc ilU
vitam fupcroaiuralcm feoium & motum
influitjilla vicifTim viuificata & fcofu mo-
luquc affcifla viucrc & inccdcrc fccun-
dum Dcum incipit.4: lo cipcd.irionr rro-
■nllorum bonorum.
X. I inis cuocationis ilhas eft , qui 8c
Ecclcfiarfummum boQum continct , bca-
•niudo cx vQioucDci )o Chrii^o pcrfcda
8c conlummata : vndc refulcac gloriaUc'
'Ercicfiam vnicncis fibi &bcatificanus,qua;
ipfo vnitioois& beatificationisadlu dccla-
laiur , & poirogloria ciufdcmDci.quum
illi bus.honor , &c glona canitur ab Ecclc-
fiainfccula feculorum.
XI. Ex atf^u cuocanonis illius & for-
ma Ecclcfixiodc cxiflcntc . apparcc iocet
homines fcu coetum qua homincs fuQC)
&c qua cuocati Sc vocationi obfccuodan-
ccs diilinciucodum cffc i adcoque di-
ftingiicodum vccoctus cui nomco E.cclc-
fiz aliquando compecebac , ica dcfice-
rc poflic ab ido obfcquio , vc Ecclcfic
aomcnamtttac , Dco caadclabtum (uum
aufeicatc.& libcilum rcpudii immorigcrae
&adultcrzvzori mictente , vodc condac
vaoam c^Tc glurtarioncm pootificiorum dc
eoquod Ecclcfia RomaQacriarc qoq pof-
fic & dcficere.
THESIS
LI.
Ecdcfia Vct.Tcft. feu fub pro-
millionc.
QVum Icfus Chriftus fic heri.hodic,
iJcm Sc in fecula , & imus aoguia-
ris lapis . cui Ecclcfia cum a Ptophccis. lum
ab ApoftoIiSxdificatacftfupcil^rufla,ca-
putqueomniumqui laiutis ctuoc parcici-
pcs: tota Ecclcfia iftofcnfuCbriftiaoadici
pottfi : quanquamiftonomincpcculiari-
tcrvcntat Ecclciia quz poft ipfius adtua-
lem io czlosafccnfum^coliigi cocp'
II. Quinquatn autcm voa fit Eccjviu
rcfpcdu iundancnnipfius, & cotumqux
fublbnciam iplam conccrnunt.tamcn quta
Deo viiumcfcdiucrfimodc illam admini-
ftrarc , ratione illius porcftdiftingui Bc-
clefia quam commodiinmc iu tcclcfiam
quz ccinporibus Vcc Teft. fuitancc Chri-
itum,&: in cam qux ccmpoiibus N.T.poft
Cbriilumcxhibitum.
III. I;cclciia antcadueotamChrifttfub
difpcoIaiioQe Vcc.Tcft.cll, quzpcr ver-
bum
,io lACOBl
bjm promiiTionis dc fcminc mulicris &
fcmiae Abrabami , & dc McfTia Ycntnro»
cx ftatu pcccaci lc mifcria.- cuof.ita cft ad
parcicipatioDcm iulltiiz iidci & I ilutis , &
fidem ifti ptomiflioni habitam, & per ver-
bumlcgisadcultum Dro in ficjuciamifc-
ricordix iobocfemincbcncdiclo& Mcdia
Eroiniflo obciacoda: prxdaQdum.infjoti-
ipfius Bcclc(ixztaciconucoieutcr.
IV. Vctbum piomifljonis pnncipiogc-
ncraliniime , & obfcurius , proccdcoci-
bus vcro fcculis fpccialius & didindius
propofitum eft. coijuc magis qoo tcmpo-
ra.iducotusMcifix in cainc propinquiora
fuerunr.
V. Lexqux ifli \ ul.kiodi (ciuiit , fuic
tum motalis tum cct cmoiiialjs ( fureons c-
nim hic io conndcratioocm ooo veoic ) &
vtraquctum cjua viua voce tridita . tum
qua pcr Molcn fciipto comprchcnfa &
propoitta , quo poflciiore refpc^lu deca
potifllmumagicur ioScripcuristum V.tum
N.Tcftam.
VI. Lcx moralis ifti officio fcruit dupli •
ci raodo . primo DecelTitaccm gratioGc
promifliODis dcmonftraodo , quod facit
dc pcccatisaducrfus Icgcm , & dc iofirmi -
tatcptxftandi Icgcm coouinccodo : cui 6 -
ni rigidc & ftrictc propofita cft Sc vt fic
propollca coofidcratut.iuxta id> qui fcccric
ci viact : & .aulcdiAus omais qui ooa
maofcritio omoibus. Secundo •»»♦««*'« ob-
fcruauooemcius afocdcracis promifliouis
poftubodo.
VII. Ccrcmonialis , quanquam ipfius
ob(etuatio Oeo pcr fc 6c propccr fcgcata
ooo fIt,camcQduplici oomioe obfcruao-
da ptxfcripta cft, tum v t de tcatu pcccato-
tum Sc malcdidione conuioccrct , & (tc
gt.icio fz promiiriouis acceffitatcm decla-
raicticum vtfiibfpepromiflionis pci typi-
camrerum futurarum prxHgDificacioucm
contumaca (idclcs concincrcc: Ifto tcfpc-
£tu peccatoium . hoc vcrogratix ii rcmif-
fiOBif fignaculum fiiit.
VIU. Confidcrandaitaquc cft Bcclefia
iftius tcmporis cum qua hxrei dicirur,
tum qua lofans, vcl fccuudum ipfam fub-
ftaattam fui,vcllccundum ccmpori ifti cu-
ARMINII
ucnicntemdifpoGciooem & oecoaomiant .
&ccuodum illum tetpcdum fttitfub pro-
miflioDc fcufocdcrc pn minionis , fcrua-
dumhuncfublcpcacfub V.T. quorcfpc-
dtupopulut illcTctuilis dicicur • &. hxrcs
inrios noo dif^rcDS '' , qucmadmo-
dum refpcdu proii, .. . populus libcr
ex libcra aatus,& fecundum Ifaac teccoii-
cus in fcminc. cui fatflj cft piomiflio.
IX. Sccuodum pronuilioacm cft po-
pulus fpoauocus . fccuodum Vct. Tcfta-
mcnc.populus camalis : fecuodum illum
rcfpedum fpiritualium & calcftium bo-
noium bxrcs ; fccaodum iftum fpiritua-
lium 8t. terreoorum prxfcrtim rertx Ca-
uaan & booorum cius:''ccundum illum ic-
(pcdum Spiticu adopciouis dooatus fuit,
(ccuodum hunc Spiritum habutt fcniitu-
cis coDtcmpcratum durantc promifliooe.
X. Horumrefpeifluum .ipcrta confidc-
ratio.focdcrifqucpromiflioois & Icgis fcu
V.T. commoda collatio 5c oppofitio , pla«
rimorum io Scripcura locoiu n incerpicta*
tiooifctuic, quialioquia dilHcilius > imo
vcto vix cxphcari poAunr.
COROLLARIA.
I. §i^iM V.T.ahregATt ucii{4ii , frofttrm
nan Jdutiuine TtJlMorit *ut Midistoru , ftd
animaJium bmtorkm fuit ccnjtrm»ndum.
II. V.T.tnScrifturii nunquMm pro foedt-
regrMtiA vfurfatur.
III. Confuftepromijfionu (jf Vtt. Teft. >«
Thtolegi» ChrilUnnaobfcHritnitm fsrit,
non vntm trrorh cauffn #/?.
THESIS LIL
Do
Ecclcfia Noui Tclbmcnti, feu fub
Eu.ingelio.
I. p CclefiaN.T.eft, qaumacoafitma-
JL, nguinem Chnrti Mcdiato-
risN. 1 .uu^.. eiufdcm lo coclosadfccolu,
cx ftatu pcccatipcr verbum Euangcliipla-
ncma-
DISPVTATIONES VKWATM.
■c nanifcl^aci ,&:Spicicum Chcifli xcacis
adulcxhx^cdibusconacaicaccm, cuocati ,
CGcpiciil pxxicipacioDcm iullicixiidci.^
ialucispcifidcm £uangcliobabium« &ad
culcum Dco Chril^oqucprjrAandum io v-
Dicacc Spicicusciuldcm , 3c porco cuocabt-
turcodcm roodo adfiocm vfqac muodi»
adlaudciv. ' \r Dci & ChriAi gracix.
II. Cau:,. -.scft Dcus PacccDo-
-xiini auHnlc: :li,quiiam fc plaaiC-
(imcichoaam& l^acrcmD. N.XC. inaot-
fcftauic, & ipfcCJuiftus ad dcKcram Pa-
tiiscucdus > & plcnapotclbcc la ca:lo 8c
lu ccria. quio 8c rcrboEuaogcIii^ Spiri-
tuS. aicra menfuram dooaeus. cau(a«Qrw-
y»v,u(>n cA graiia & mifciicordia Dci Px-
uii Sc ChriHti, ipfaquc Dci iuflicia, cui iam
talcru ChriHo pIcfiillimc cz bcnejilacito
Patriscd fatisfadlum, & quzclarcin Ba-
aogcliocA manifcllaca.
III. Spititus Chridi cft caala fccua-
,,4umaccoaomiam miaiflra.quaccous Yi-
catiusChri(lic(l.& dccoquodChiiili cil
accipic ad ChriRum gloriticaadum per<c-
uocacio«cm iflam ia acclcfiaipftus i cum
plcna cancum poccOacc adminiftraiidi o>
mniaproucvulc. Qui vcicurYcrbo Euaa-
clii potico io orc fccuotum fuorum immc-
iacc vocatioacmipGtmpcragcocc , & vcc-
bolegis fluc fcriptxfKUc mcntibus iafitz:
£uaagcIto cum auccccdcnccr vc locus illi
fiac, tum coafcqucatcc vbi fidc rcccptum
cdferuicacc.
IV. Euocationis illius obiedum fuot
iioamodoIudzi,fcd& Gcacilcs, ablacio
pcrChcidi carncm & fangaiocm paricte
JDCcrgcrioo quigeatcsaludzis diflinguc-
bac aaica,id cfl,cicra difcuraea omocs ho-
miocscommuoitcx , & pcomifcucvcium
peccacores teipia cxidcaces, fiuc fccales
aguofciat quibus prxdicatio fiuaogelii
Uatimcxhibctutjfiucad agaiuoacm pcc-
catorum lioc adduceodt.
V. Hzc £cclc/ia propccrca quod
adulracil , & proptcrca cucorc & cu-
«acorcooaiadigec ^ liberacU afccuiruce
Icgis occouomica , & cegicur S(>iricu plcoz
libcitaris nullo modoSpiritu fcruitutis cu-
ccmpc(ato.& ptoptcica hbcra cU ab yfu le-
gisccreiTioDialis', quarenas: -natj*
dts pcccatisieruicbat,& Chiic^;..^ numc-
tac aduccius uos.
V I. Eadcm quoquc rcuclaca facic glo-
TiamDomint vclur m fpcculo iatuct
p&mquc habccrcrum coilcftium cx^...
Iaroimagiacm,& Chiiflumimaciaem in-
uifibilisDcijcharadtcrcmhypoftjfcos Ta-
tris& fplcndorcm glorixcius, ipfumquc
corpusfucurotumquod Chriiticf^,& pro-
ptcceaooa indigct lege vmbraro habcntc
fututoruraboacrum.- quadccaufa ab ca-
dcmlcgc ccrcmoaiali , quatypicc Chri-
.ftum&booa futuxaprzfiguiabat , libcra
cft.
Vlf. EccIcfiaN. T. aullam omtiin*
quoad vcrbum ipfum icu Spiritum roco
iuo dccurfu mutatioacm fcntjc ,^aric, aoc
fcoticc vfquc ad finem huiasmuadi : cr-
trcmiseuim tcmporibusloquutas cfl no-
bisioFilio » &pcr liios quiipfum audi-
ucruoc.
VIII. Hzc cadcm Ecclcfia pccuiian
fcafu & diftin(ao contra £cclcfiam qtir
1 futt fub V.T. Cathoiica dicmir ,guatcout
[ pct vniucclum otbcnrccrraram difFufacft,
I & omacsomoino naciones , cribut, popu-
lo$,liagua$ complcxa cft ambitu fuo quam
voiuctfalicaccm ludzorum plzrorumquc
I rcic£liononimpcdic,cum &ipfialiqujn-
domagno nunicco & vcluc agmir,!: f- .lo
ad candcm finc acccfluri.
IX. Ecclcfiz ijoatcous fuic accmport-
.buslohannis vfq;ad Chrifti in ccclosad-
fccnfum.flatiim, iaconfiflcnccm & vclut
iacermcdium laccc pcomifnoais & Euan-
gcliiifcu V.& N.T.flacum no malcauc m-
commodcappcllacc pollui»us.
X. Qaa dc caufa lohanois Mtnifls-
i rtumv:: ' :catumtuiT. Apo-
{loloruii. 1..,..^. -ccrponimus , tum
aeutri plaac & oinaimodo conformcm:
vodc&maior dicicurProphcta ,& miaor
miaimoio rcgoo Dci.
CoaOLLARIVM.
lohAnnU lai^ttfmAhueufjue emttChrtjh
l>afr,fn:atevnitffrfi(ifev/ iCt rtfittMtitrir.^n
Jfhifif
THfi-
lACOBl
THESIS L-llL
Do
Ecdciia: Capitc,& No-
tis-
I. /^Vanquam capat 4: corpas vnius
T uuni ^uopnc -.t . - ^ • — i. . -nc , ta-
mcn is qui fccunHum oatQjam Ecclcrix
cjputcil,cam ea namia: commuuioDcm
baberenoo potci^ > cA cnimcrcacuta cius.
I I. Scd virum cft Dco, qui & caput Ec-
clcfix cll fccnudum aatutam. & ctcacor li-
lius.EccIcii^ darccapuc BliumlcfufuClui-
(lum hommcm faddm / pcr qucm ctiam
Ecdcfiamconderc voluit,aouam fcilicct
crcaturam , vtardiot intcr Ecclcfiam &
capat ipfius cnTci vd>o,& libciiot Edcotiot-
quc commuaicacio.
III. Capitis autcm Ecclcfiz ad ipiam
triplex eftit'" I. Vi caput omuia
»n ie perfc»^^ 1 . jntiBcar,<]ux ad vttam
tc {awtem eins funt oecciTatia & fuHicico-
tia. I I.Vt £cclc/ii,fuo corporiaptc (icad-
uoitum pcz commiUuras & compagcs
Spiritus& fidci. III. Vtcaput pcifcttio
Disfux Mrtutcm liit influcrcponic, &: lUa
caudcm ab " ■ 'c fccundum otdi-
Dcra prxoi vic fubordiQacioois
apte tibi tuxu vtituiquc diHcrcotum le-
^oodcBtis.
I V. Hxcauccm ttiafoli CfariAo com-
fctaQt,imoTcroauiIumillorumtriumcft,
<|uodvlli pcrloox Ycltcip
ftocooucDit: quarc
(lcfiz, cui Ecciclia
.M
uc fccuodum
•otciDam & ipfilHm^un cUcntum cohx-
. I."
.s^emo vcroiliifecandumiUumrc-
fpcdora vicarius cllc potcft ooo Pcttut
Apoftolos, nonPoDir
nus. imo vetoncqaioL > .^^
icroam admioiftratioocm Ecclelixqucm-
piamiotct homiocs vicariu
»cft > &■ quodan-'-'' • ri>,uo..
^iuucilalc^ q^
ARMINII
VI. Nontarrc
illocapiic Minilt
QcsiUasobirc quxadiDunia captcts pcrti-
Dcntjptoptcrca, quod t; ' ' fit mc-
diaotc hominum opcra ..im tuatn
fibicongrcgarceamquc cubernaic.
VII. Hx , "
pitiXuofccui
1-
ta,cciam ahis innotefcit pcrncna & ir
cia quxoiigiacmfu.,
tcn>acH"ciJtiahaN ....... .. .i uou
fucatalint & fpc .!;ia.
yill. Signa lixc luDt fidci vcrx ptO'
fcllio, & vitx fccund titus prafcxi-
ptum.& ioftiudum 1. . .>qucdadcx-
icroasaAioDcsatiioet.dcquibus folisiu-
dicate poirutn humines.
IX. Hafcc uous dicimus cfTc Ecclc-
hx cxmofetusbcnchabcutis: Ailicii po-
tcft vt lola fidci profwllio pcrpublicam vci-
btprxdicationcm ficauditum , pcr .Sacra-
mcntorum admiaiftratioocm & vliiipa-
tioucm.pcr picccs & gratiarum atllioDCS ia
caobtiucat,& vitaiplj tota a profciTiooc
dcgeacict,& dcniq; Chiiftum, quein fcirc
vcnjoprefiteiur , fadis neget; quu «:ai*a
Dondcfinit cflc Ecclcfia quaniirpcr Deo
&Chiifto viiuiii cft illjmciufque moics
lolcratc , eiquc IibcUom rcpudii oon mit-
tcrc.
X. Accidit vcro vr&iu i, u ^
nctalfa vcris incipiat admifccrc, &: Icho-
uam iiiuul & Bahaiim cokic : tuuc bnt c-
ius cooditio pcflima & proximacxcidto,&c
iubcDturoniDcs<)ui illiadhxtcnc cam dc-
fcrctc , hucuiquc faltem ae abomioatio-
1 cius panicipcsfiant, fcquc
. -itisidoiolattix coutamiocut i. . .1..^
matieoifuam accufatc quod mcn.tiix fir,
& mdiiti fctdus
XI. Ir. <VM
fcruDi.f .
cft,qutaiplapiiota Dco 8c Chnfto dch:-
■ uiomDcsIidcli;s&qucmq;r
jdiixicic indiuiJuo uctu
1 1 Pooiifcx Kumanut Ecc
.wu cft , fs quia fc ^
, . coipfononica AotUi . ... ..a
«oiupctic.
XIII.Norx
DISPVTATrONE? PRTVATJC;
Xiii. Nofx Ecclcfia; qnas Pontificii
vcDditaor.anciquttjSivniucrljtas, dut Jiio,
amplitudo , (ucccrtio<JoAorum non intci-
rupca>conQiiratto in dri![ltiua>pr£tct lufce
cjuas pofuiraus confucx fuot , quia Accom-
modaacur prxfcuu lltcut Ecclciix Ro-
maoje.
THESIS LIV.
Ecdelia Ca^^^ol-cijcius partibui
3i;
ibus.
I. ir Cclcfia Catholica cft coctus fiJc-
Xl/liam vniucrfoium , ck omni liogua,
tribu, populo , nationc Se. Tocattonc €Uo-
catorum- qui vocacioiic Dci falucan er
(lacu corrupcionis in (Jignitaccm filiocum
Dcipcrvcrbum focdcrisgratuitJ vocaci, &
Ciinftotanquam Tiua mcrobra capiti pcr
vcramfidcmiuncifucruncfuot&ecuotad
laudcmglotiofi gratixDci. Vndeapparct
Ecdcllam Catiioiitam nulla rc ad fuUlao-
tiam Ecclcfix pcrcitvcntcdiffctrcaparticu-
biibus.fed fola tantum amplKudinc.
II. Qucmadmodum auccm catiooe
maccrtx { qux orancs cotT!plc<ftitur qui
>nquani vc catioott falucaris participcfij
& io familiamDci adfcrifucniut.funt, c-
f unc ) CjtholtLa duitur Ecclcfa .- lic ifor-
rra (qur i-c nliflitiainutua iclacioncEc-
clcrixChxirtum tanquam caput fuum &
fponfjmfidc ti ' '.cuti£,& Chtifli Ec-
cltfiam fibi tai. .^ . oipus & fponfam i-
taariflc Toiencis pcr ipir.tumfuum, Tti-
pfiusChiiilivita viuacEcclcfu, 6c partt
niumquc ciusbonoruni fiatj
ir vna & fan£la.
quodfub vno Dco & Patrc
. romnia,& ino-
iucctpus, voica-
^ . iomioopcr vnam Spiricum
fitadunata pcr Toam ndem codcn\ vcrbo
' im candcm fpem hxccdiiatis ciul-
nutuamqvic chaiitatcro coagmcnti-
ntcm^tuip fanclum & Jhabitaculuir
X_ iiuum. Quarc toca hxc vnitas
.'.^.i;.i.uxiiscll;qu3nquamquiaduaati luu:
III. Vna
r
y
p.trtinicoipoicpa^^jiipitifu co- "
IV. Saocia ,co quod br-""fT :!
(andorumcimundo imi:
c,ata,(anguincciusa peccan$lota,Dci prr-
Tcucia&: gvatiolainhabitacioac dccorara,
dcniquc pcrSpiritus faodi f^inf^ificacio-
ncm vcrafandicatc otoar .
V. Cxccfu Ecclcfiahxciicetvnumfir,
frcundura a^lus caracn D • ^ i andcm.
quaccDUS vcl omncs vcl .v ; crccp!t,
HtftingUitur. Quxpcrccpitcrcacioois lur
4c coQfcruacin -m cantum, lo vi.i cf
fcdicitur, &: i .iisapp-"v' vrpotc
coiadhucficcum peccato .-nundo,
4c Sacaoaconfligcndum.Q pcrcoa-
fummacionis p.uciccp . ;^inpacri«
cflcdicitureacnumpl. ^upatur.quc
dcuiiitis hollibus quicfcic aiaboribus fuis,
quxquc cuin Chtillo rcgnac io coolis.Huic
paicimilitaoci in tctiis eiiam tituJus Ca-
diohcxattribuicur, quaccnus ©mocspar-
ticularcs milicantcs (uo ambiiu coinplc-
ditur.
VI. Diftribuitur autcm Catholica fc-
cundumparresipfius ia multas paiiicult-
rcsEcclcfias JlquidcmillamuUis ccctibiu
conftcc fccundum locum di/fitis 8c di Aia-
^tis. Illx aurcm particuIaccsEccIclix, vc
oomco EcctrlixhabeDC, tca quoque rcra
Bomiae figoilicacam & iatcgr.iin d^
cioncrahabeDi,fimilariura partium ini[.jr,
quxtotius nomco & dcfiQicioDMn parul
cipanc , & folarantum vniucriicacc Catho-
licadiffcrtafingolisppiciculaiibus , nulU
piorfusalia rc aux ad cdcntiainHcclcfir
pcrtioer. Vodcfacilcintcliigifur quomo-
do intclligi qucat,cum particulares Eccle-
fixfingulxcriarc quanr, ramcn Catholi-
caerrarc oon polUr j hoc ncmpe fcnfu,
quod nunquamfic furururn tempus quo
oooi ' i aliqui fidclesqui mfunda-
mcntc i nisuoo crient. Vcrumcx
hac intc: ^ncppparet, exeoquoi
Cacholuadjcitur tWo fcnfuab criorcim-
munis cfl'c,f oncludi non pdlc , vllum cx-
tum.quantuir.uis nuj;;ium , errorc excm-
jptnmcin.nitificin iJlornus vclpluresqui
icaduc^ifint inomncm vcticatcm rt ctra-
rc cc^UwMnt.
Si i VII.Hioc
^14 I A C O B I
VII. Hine cum e^atio Ecdcfix fiar
W'.usf crSpiniumifoWpci verbiDn^nuo-
eiatutn,& vocjn'iDtus tcipoDcIcant fidc,fo-
tis ptofdlionc tiuci.ptoucqui vocautuc ia-
tctnum & cxtcnsum hommem habcnt.-
tinc H ' 'itioDC eotundcm vocnro-
tsn^,..: iut in viftbilcir. & iauinbi-
lemiabidinnclo eztcrDoaccidcntc.-iaui-
(Ib ' ' - ' - :otdea'Jiufliiiaiti,Tifi-
bi . ;r oir i.i falatcm. Ec
kzc vitibilttas aut I :i$ noo magis
Aurnunuk :oti Ecck ^.aho!icx,q^uam
fing'il';p-iticuljtibus Ecclcfiis conucnir.
Ylll. Dcindc quum EccUna. ex boc
man.lo, qui totr^ ; ■ .,!ofituscff colliga-
lur,*: Ixpc pri . o$ (jui pr.i rtt vcr-
bumDcic ; vdbum annuntiaar,
quumquc n ^ i .^ct cxhomimbusdcce-
ptiotu &: lapfui obDOzii& y quin ctiAm er
dcccptii Ci cx iapfis : hinc Ecclclia dtftia-
guiiut ccfpccltt dodlrinz tidci in orthodo-
xam & hxtcttcam.refpcflu cultus diuini in
idoIol4fric3m,& DcumChriftumquceius
tctlccorcDtcm.-rcfpcdu moium {ccuoda
tegis tabula picfcnptorum ia puriorcm
■¥f ' irr ; vbr ctiam gridus func
ai; ii fccundom quosvn» ma-
{•iseft hxtctica.idololattica,impuraquam
ai nmnibusrcdlum fccnn-
ai. . . . ...aiciamcdfcrcodum. Sic
i{uoque Catbolicx vos Tfurpatur dc iis
i- \)x oec Bzre&extti«]i laboraor,
si . . . twlaiticjc ruDt,
THESIS LV.
rotcCitc Ecdcilx in dogmatis
tcudendis.
Jtl potefV vaiic.
Vcilatur c I dogmata tradcD-
da.vcl ciu , ..^ . ...cijiias, vclcircacoc-
uencusagcudos, vclcirca MioifktosmOi-
<ucadus»TcldcQi^uc(ijciiimr<ii^OBfm,
A R M I N 1 1
I I. Eccledz ( ficc i!la vniuerfc coDfTilr
rctur,(Iuc fccuodu partcs Jpotcftas in
matis inft»cuer. ' ' ptimum ■
nulbptotfusci^ .im fpoiii
Cc pcoprercavcKcm Iponfi fuiaudite tene-
tur noD ip£i fibi noimam voteodi , crcdcn-
di.fjciendt , fpcrandi.prsfcribcra poicH.
I I I. Tora vero eius circa dogmau po-
tcnased intradiror' ' ' i:o clinfloquc
difpcsfatione & a. inoQC, quam
nccciratio ptarccdit dogmatam diuino-
tumhuminskpiaacccptio.quxeftT - '
aomcafcmcl acccptummcrito coal
I y Qucmidmodumacccptario U ca-
(lodi.i dogmatum vct (ccundum vetba, v el
(ccuadumtcdumfcnfum conndeniri po-
teft. iractum acceprorum & cuftodito-
rum dcgmatum traditio vcl fccundum.
vcrbacil>.vclfccuadumrc<£lum fcnfumdi-
ftiogHenda.
V. Sccundum verba tradttio eff, mi-
doipdfTima vcrbaquz sccepitnue 1.
fiucviua voccaDco tradiia.fincaliaaddi-
rioDCfdiminuuonc , mucanonc , rranf-n*^ -
tioaeprofcrr j nueexarcfiiais vbi >
diitioa rcfcndidir,(iuccxfuamcmonaqiu
viua Toeetradita cum cura fidclictr con-
fcruauir ^(an£le tedificans iiria ip(a cflc qu^
acccpit diuiaituspura& ryncera.&N
motte tcAificatiooem iliam cooiit..
paraia, quaDtumrarietasexcmptarium
ipfisoriginaiibus lioguis traDsIatorr lo a-
liaslinguas permitticr quatamco funda-
meatumcoufq^uenoBcoacctnici vrdcfO'
proptcr iftam varietarcni dubirairpoflir.
V I. Traditio fccundun.' fcnfum e(l
dogmatam verbisdiuioifproponcorum 6c
coraprchcDfbium latior cxplicatio ^
pticatiojin qua feiorra vcrbitpriu; r
reimiaoscoDtiDeredcbcr,DUllai
latemdogmatis vclloci iatcrpi<
profercosquae roti fuDitirr.cntc
ntur, &cxal
aot: quod cauc .t
maximcipfiui vcrbi tra
r-; 'lantumficti putcit ab cxoticis
vut-i .- 1 . ..ollincac.
VH Huic potcdatt adotrtim c(l ius
dogroaa a ^uooiA Spiiim propofita cxa-
miiiaBdi
DISPVTATIONES
JVcnanJi & diiudicandi > vbr enam nor-
mam verbi q^uodccrcoconnurdiuiaum cl-
fe,& vtralcteccpcuoicil vfurpabic.&qui-
«lcmfoIius>ftcv - » ; . I edc fx-
cercvcUc.&al - j. Sica-
mcaqualiacunquc rcripcahumana pror»>
gula vrurpaucric, noD cricctlux macucina
& propccrca inccncbtispalpabic.
V I i L Cauerc aaccm Ecclefia dcbcc
cum ne verba Hbi diuioicus cradica a quo-
piam abl"conHac,eorumuc lctftioncaut mc-
<licaciooecuipiam incccdicac : cum nccum
fuisvccbis dogmacar dtuioa ccrtis^de cau-
{^4eaunciar,qucmpiam ad illorum rufcc-
pcioocm vcl appcobacioncm compcllacioi-
Ivfub hac conditionc quaceou» lcQfui di-
oioi» verbi» comprcKcDfo coafcncanca
£int : LXenique ne qucmpram prohibeac
dogmara' vcrbisEcdclix propoiica Icgici-
mccxaminare voleucem'. Qtucquid eoim
horum rcccrir arrogacx fibi . Sc przcerfas
ias &xquum vfurpacx poccilacis^ crimco
«ffugercnonpotcrir.
VKIVATM.
3^>
CoROLLARIV\f.
Commentum efl Fontificiorum iieSptri/u
/Anllofu ajfijlen:e EecUJiA^vt in iudicio de
mutheruicit fcriftitfMcitruUi^jfre^A fenfuum
ditanorHrr* irutr^retAtione errMre non pofftt.
TFJ^SIS Lvr.
FotcflatcEccfcfix in lcgibus
fcrcnciis.
I. T Egc? cpiar Ecclc/i.r prxfcribi po(^
JLUuncauc VI prx'fcriptx confidcrart
poffunr dupiicesianc , Dorabili difcriminer
&: :r fc difcriminacx,
OM.i . ' ' mpc qui
prarfci ^incuius
gracia prxfcrrbuDtUT r deniquc lecuadunv
^imA: ncccfntacc ' nis.
II. A!i.r cnim
fecundanr
l>curn&: C i.nftum inHituendx circntiam
l^aAu« iidM j ipci , ckuintis neccirarios
concernunr, czque neccf^iar & primaTi.tt
feupriocipalcSr & vclucfundamcatalcs i-
pnusrcgni Ocidicrpotroac. AlisTccoa-'
dlusquofdjmfccundarios & fucccocuria»
cos , cucum(lauciafq[uc a^uum srincipa»
lium refpiciuDC , qux omnia aa illoruni
prtorum commodiorem faciliorcnnquc
obfcriiacioncm faciuuc » qua dc caufa poli-
riux&iDfcruicorcsdici mcrcncur.
ItL Ad iegesnecciranas&ipfiusiiilciy
fpcr, charicacis adtus eflcncialiccr conccr-
ncoccs ferendas ncquc lushabcc Ecdcfiar
aeque vlla neccflitace »d(lhogirur, lUud
eniin Dei & Chriftc eftpropriiilimc , &
cam prolixea Chnfto eft vfutpacum vc ni-
bil adfidci , fpci , chariracis a£lus p<utincrc
pofTit ciTcocialicer, (^uoctab ipfo pkoiirtme
ptxfcriprum uon fir.
IV. TocaigiturEcclefixpoteflasinfc-
rendis legibus lecundi geoecis pofita cHi.de
quarum lam poGciouc tum obfcruaiiooc'
vidcodumcfl'.
V, In huiuiinodi logum prxfcripcioner
adhxc fcq^ueotia ocolosinccodcre incca-
roiqu-c habcrc d^cbcc Ecclciia. Primo, vc a-
<frus quos prxktibcc auc vccabic finc me-
diifc adiaphori > fua oarura nequcboni ae.
quemali.qui ramen Tcilescilcponincpro
circumilanciispctfoaacum,remporum, lo-
corum , adlibus prxfcripcis commodc ob-
fcruandis.
vr. Sccundo , vclegcs Buiufmodi vcr-
bo Dei ooB iiocaducriir , fcd illi pociaS'
conformes (TDr, /iae cx iis quae geaeracin»
vetbo Dci pcxfcripca funr iuxta circum-
(bocias lam dt(fias d^cducancur^fiue iisqux
Ycrba Dci prxfcripra- func cxfequcodis
tanquammedtaapcacxifiimeorur.
VII. TcrtK>, vradpoliciara Ecclcflar
exreroara bcoe ordiaaodam' pocillimuni
rcferaocar Dcus coim aoa confuiloais
fcd ordiois au^or cfl & amacor, & dccori
vbiqnc habenda cnrracio , pociilimani ia
Ecciciiaqux domusDcicd, quamro/ai-
mcdccec ia fc quippiam' ioordinacumaur
indecorum habcre vcl commicetc.
YlII. Quarco, neauftoricaccmfibifii-
marper lcgcs fuas coufcicorias ad a^usa
fc prxfcriptos obligaadi.ficeaimiauader
$ » ^ i»s»
nbcndi ucceHa-
iiaminfriagcudii
^16
iusChiifti. ncmp'
vi.Si ItbcrtaccmC . .:
q immuois cilc dcbcc ab ciufmodi l.iquci!>.
IX. OumtOiDC dbi ipfis aJimac vllo
hOo , vclptomiflioacfimplici » vclm-
ramcnto i fiuc pcr viujjnYoccm » lluc pcr
manus fubfcciptioacm potcftaccm ipfas lc-
gcs abcogandii amphaadt > ftiioucndi>mu-
tandi» dcquaipfa poccflacis fux pcrpctua
duraciooc non inucilc cHcc fi fub fiocm lc-
gum ip(a Eccicfia protcftatctut , fubiuiKfla
cl.iufula quam Magidratus in polictcis po
Ctiuislcgibus vfuiparcfolcc.
X. Adobfcruacioncm vccoqaod atti-
ncc.cumtam lata:fuac.hucuf(^uctum fin-
gulicum omocs qai in ficclcii.i funt ob-
tinguncui , vc ncquc pcr contcmptum,
ocquc cum icandalo ahocumuanfgtcdi il-
lasliceac: & ip(a Ecclcfia ooo iia vilcm
habcbicobfcruationcm illatum vcilias pcr
conccmptum & cumfcaadaioaliorum vio-
lan pcrmictat > fcd tranfgrcflbrcs talcs can-
quam ioordioace 8c indecorc fc gcrcnrcs
porabicmoncbic , coiripict , aigucc , Sc ai
(aoiorcm mcnccm rcduccrc conabitur.
Co ROLLARIVM.
dMm m Ugiius 'EccUJiafiieisfMctrt,nediMtHr-
mAilla (ycitra vUmh mMtmionem f*ffa ob-
ftruAtt» ( ; ■ •; "■•;>; neceJfarU obJtTHMlioiM
fsriMt^
THESIS LVII.
Potcft.n:f Ecclefiac in iiirc dicundo,
fcu dilciplijw Ecclcftaftica.
I
G
'''us rc-
;nfor-
Vm nulia focicta"; omp
c1cinihtuta& bi
mata diuconfiflcrc poflic>oiii ccrta lurildi-
^liooisfcu difciplir .c in officio
contincantur , vcl j . ...um .t i rur
quiad illam pcmacnci eciam iii .1,
qux domus.ciuitasjcegaum Dcicil,huiuf.
modi difciplioam vigctc Sc cxcrccrc nc-
ccflecft.
il. Haiic aurem Titx Spiruuali aoa a-
TACOBI ARMINII
nimali accon\modjfam cflfcdcccf, LEc
clciixquacalisxdtficanda: , coaiutivtad^,
aniplihcandx, Sc cxornandx . confctca-
tiifquc ditigcudis iafciuirccitra vim coc«
pori auc rci ilaruiquc v' Tialts vtU
parccaoxiam,oififorcc .'1 . - ; vidca-
curpropotcflarcfibiaDco V cciam
alia raciooc pcccanccm ad tciipiti:caciant
adigcrci cuiuiliil prxiudicamus.
11. auccm difciplioa ficcicfiadica
a^io Ecclcfix . qua fccuodum poccAaccm
a Dco & Chniloinflicucamfibique dacam
& cr conictcncia impofiri muucris vfur-
p3ndam,omocs &iiugulos qutadEcde-
Uampcitincnt ; fi in peccacum maoife-
(lum lapfifunc , rcprchcndic & admoncc
vt rcfipifcaot , aut , fi in pcccacis pertinaci-
ccrpcrfcueranccxcommunicac, ad Ecclc-
fix tocius boQum , filutcm ipfius peccato-
lis.corum qui cxtra funiIuctifa<^toncm,ft
Dct ipfius Chtifliquc gloriam.
IV. Obic(flum huius difciplinx fiiot
omnc$& finguliqui Ecclefix pcr bapcif-
mum infiticapacesfuntdifciptinxifliusad
fui corrc*ilioncm. Caula fcuforinalis coo-
diiiocui dtfciplina in illos cxciceoda fic>
fuotpeccaca ab ittisadmifla, fiue illado-
ftiinam cooccrnanc fidci & hxrcfcs fiot
cxittalcs Sc pcrniciolx. fiucmoics5: rcli-
quos vicxCniiflianxadus.
V. Oportec auccm vt pcccaca ifta cxrcr-
nannt& maoifcfla , onrafciliccc.'^
notaiis a quibus difciplia^admini.
tur.hoccd» vc cooftctcn^cccacafecun-
dum Icgcs Ecclcfix a Chrifto lacas • &
quod fincpcrpctraca. Dexnccroiscoimfo-
lus Dcus ludicac.
\ 1. Forma adminiftratioois cfto cam
omni maofuctudiuc & dtfcrcrionc, cum
zcloetiam , & aliquando cu fcuccitacc 5c
rtgorcaliquoifi ficpoftulcc vfus. Inccntio
autcmfit ialus ciusquipcccauic,& cot:iis
corpotisE: ^Dci&C-hrifti.
VII. Du.., .. .. .
teflnndi, pttefiati liher
iiMndv mntMtionem quan
....- . '-xccuttuumpo-
ficum cft tum la admonitioae , tum in ca-
ftigaciooe fcu puuiciooe» tcI in ccofun
qux fic vcrbis cancum pcrreprcheofioncm,
adhotcacioBcm,comraiaacioocm, vcl qux
firpriuacioae noQDulioium ad commu-
aiojicM
DISrVTATOI
nioncm faDftonim * & (alurarom caiufquc
fidclisin corpore ChiiAi cxxdilicacioacm
cxtrmfccus pcrciacntium.
VI II. Ad nes (uiuaccommo-
^jtx>ptimo p^.. . ..< (^uxpcci.Mi'UDt> vbi
nccjndum difccimcn Atatis , fcxus, c.ondi-
ctooiscum omni prudeQtu& difcictionc.
Sccundu ip/rs qux rutic pcrpctrata pcccaiis,
gr.iutoracainUuuraliaaiiis.Tcriio, modo
quo^ctpcctata fuutpcccau, <jui hiclpc-
cfl coDfldcfaadus.
i Nam pcccara alia fuiu dandefli-
na , alia publica . fiue illa off caiam caocum
l).ibcant in Deum , fiuc ctiam coniuu^m
cumiila iniuiiam in proximum : fccua-
dum qucm f oftetiorcm rcfpcifium pcc-
cacumpriuatum dicitut ,apnuato ncmpe
in priuacum admillum , qualc intclligic
Chiiilus Macch. iS.cuius cc:am argucadi
modusiAhic pixfcttbitur.
X. Peccaium clandcftinum cll quod
clani paucis confciiscfl pcrpccratum: huic
clandclltna compcrit corrcptio ab lis fa-
cieodaquiilliuscoufciifunt : adhiberita-
hiCD poieiitad conciltanda repicheationi
9udotitatem altquis cx Hcclcux aociAiti-
bus,quitameo idipfum ad collcgas rcfcr-
rc nullo modo poierit,fed clam haberc dc ■
bcbit.
XI. Publicampeccaiumcftquodplu-
nmiscoofciis patratumed : quo oomioc
anillu ' tri poflitquod clam quidcm
paciatu Jt multisionoiuit vclcuipa
ciusqui >pfum commifir, velaliorumqui
id Ciac Qcceflitatc diuulgatunr, dilpici pcr-
-10«.
.1. Peccataauccm publicaadbucfunt
inaliquodifcrimioc.Namautalicui Ecele-
fixparii uotafuut, aut toti vc! pcnc toti
hcclcfiar : pro hocdifcrimiocctiara variari
dcbctadmonitio.Siparti HcclcnoE notum
fic im , fufiicit coram ipfo feoatu
Hcw. M..aico ,autcoram pluribus quibus
innotuitadmoDeti &co([ipi pcccatorcm.-
Sitoti Ecclcfixjcoramomoibus aigucn-
duscO. ' ■ . cumad pudoreme-
iusquii. .. ' .Jperteucfacicndum
ahos ncipfius cxcmplo pccceoc. Quan-
^aampudgtt alicuiu» coafuli foQk cum
NES PKIVATAL \xi
raodcramioc aliquo, ocmpc C pcccaior
pcccandi coufuctudinc nonicnctur , fedi
pcccato przoccupatss fuerir.
XIII. Quum. • o illa coccod.u
vtpcccatora pcc.; , > ulillat, occeflc
cd, Oidprima admuuitiooe non obtioe-
cur, aliquotics tterctur admooicio dum
corrigacur pcccacor, auc contumaciam dc-
claret. Vtrum vcrodumfpcmprxbctcor-
sc(flicais quam tamcn opcrc if lo non prx-
ftac exiudicio & voco Ecdefix.ad puni-
tion;m venirc Ttilcfit, diircniio cllinccr
Do^oret ; Scd illa ooo tamccrtit tcgulis
tcrmioari poflc vi ' illadif-
cteiiooi prxtuluii pcimit»
ccoda.
XIV. Si vcrofprctismooitis omnibu»
contumacitcr m pcccati;. pcifcucrcc pcc-
cator , poflquam lam paticotia necciraria
crga cum vQ cft Ecclelia , ad puuitioncm
dcucnicndum eft,qux cft excomuuicacio>
cvclufio uempc contumacis a comrouoio-
ocfictorum & ipdus Ecclciix > quamtx-
cluCoacm publicam comitabitur cora-
mcrcii ipfius &: familiaritatis vitatio j a fin-
guhsEccIc/ix mcmbris curanda, quoad
occclGtas oHiciorumilli vel ab omoibut
fecundum ^cocralcm ▼ocationcm , vcla
nonnullis Iccundum fingulatcin obliga-
lioocm dcbicorum pcimictiu
Su^timti «nimnonliitrMHr *b ehli^atio-
nttrgm princijttm propter txtomtnumcmtio'
nempnncipu : Honvxer a dthnoquodniM-
rttopnJinrtttnctHr : Son Uberi tu> to qu«4
parentibus debtnt ,^fictn ttliu fimtltbm.
XV. Hancexymmonicationcmoon-
oulhcifc pucanc a foio Tfu cxox. aliieam
dupliccmcrtc putant I minorcm & maio-
rem.cxclulioncm paaialcm a oonoullo-
rumiactorura vfu : maiorcmab omnium
iimul&totafidcliumcommunioac : Alti
vcro minorc rciedla oullarn aham quam
maiotcmillam aenofcuoc;cum hullaillis
tidcaiur cire caula cur magis ab hacquam
illacoinmuDii ; cootumax
pcccatot.quili. . ^u... . . ..:t vc vllumin
Bcclcfu & coaucncu Saowlorum locum
obiiiicat. N ©5 fcutcniia oO mccrpoo imus,
lc«i
51$ lACOBI
fcd cem iaiicio doflorum & pioium
cucicodam pecmiccimus.vccommuai coa-
fcofuci ScripcuiisiUtuatutquod iptisma-
ximccfl cooreaciacum , Sc xdincaciooi
fcclcilxaccommodum.
CoaOLLARIA.
Vhi mAttifiJim SchifinAtid meim »fl,tx-
ennmunictuient MbJlinstniMm tfi.
Annon (jy>vbimttm tl7 ftrftcutionii cb
^cemmMnieMiontm tx/li/urti f Arbitrs-
snur.
THESIS LVIH.
Conciltis.
I. /^Oociliam Ecclcfiaflicum cft cz-
\^tus Yiiorumnomioe Dci coagrc-
oatoium dc tchasad Rcligioacm.& Ccclc-
i\x booum pcitiocntibus, fccundum rcr-
bum Dei confuicncium & dcHaicnciumad
£ccte(ia:(alutcm& Dcieloriam.
I r 'C.TCUS huiurmodi lodiccodi potc-
ftascflpcocs ipGitT. Ecclcfiam .- quxfiilt
fub ditiohcMagillratusiidclis& Rcligio-
ncmpio6tcQtis, vcl publiccillam tolciao-
cis.tumporcflatc haoc Magifltacai trans-
lctibimus.-flot cuius coouocationc iHcgi
t:mumconc»ltum eire fuflinucruotProtc-
ItacccsdcDullitateConciliiTndcntini Ec-
clciix.SiTCio MagiAratus ocquchdclis fit,
ocquc paUice colcians Kcligioocnit fcd
hoitis pciTccutor , tuoc itli qui ic ficcle-
liaprxndcotillo m«nc«fungcatur.
ilL Occafioncm iiuiufmodi cooucq-
cntprxbcot vcl mali ooonulli qui Eccle-
fixnozamiafcruat,(iuci(atiu Ecclciiafi-
ueeiuacam.vcl ipla pcrpecua Bcclerix
quamdiu in tctris cft conftitutio. Quum
cnimobnoxi» fitcrrori.couuptcix, dcfi:-
^ioni a vctitate dod^tioz , lotcgiitatc cul-
cus diuioi , morum probitatc & coacordia
Cbriftiana.ad bxiclcs , idololtttiam , mo-
fumcorruptclara, & fcbifmau, vtilccft
coaaeoiushuiufmodiiaftitai .-aootameo
ii quod corruf tciArats togtciTaffl ciTc
ARMINII
raanifcfto coaftct, id corngatur,fcd etitn
vt loquiuturan uooaliquidtugtcirun
quumiQimicushomo zizaoialpaigat «iux-
micatibus honumbus pcncs quoj rft \-
grum Domini cutarc
l V. ConucntumlKin
cimas{'fGeii"uuacairaioi:^.i...a.a^L.. . j.
iiexita ordincm diuioitus vocata ) quos
Jiifcc dicimusiungnuosciTc.opottcic.
mo.rtfior • ■ ucs ioScnptutis 3t l?ii;ui
lotlliscx i>habcaot. SccvoUo>vcpti
fiatigraucsj/Mudcotcs , modcrati.vcricacifi
diuiox & paos ficdciiafticc' amantcs.
Ta^to vtlibcriiinc. & oulii vci pciloax
vel £cclciix.vcl cooFcilioai ab hominibus
coafcripcx.fcdfoUDco dc CKttitociufque
TCtboobftcidi.
y. Siuc £ccleiiaftici illi Goi iiac Politici«
impiimisMagiftiatusiprc fummus. <c viti
publicoio Ecclcila& Rcpubl.muncicfua«
gCQces.- deiQde-ctiampriuati , uc ouidcna
^zclufis iis qui quippum aliud itatuuoi
ouamco.- ' .' n - , '..ibct.modoi-
llis doQi w]uc caicsooa
^.odo dchbeuciuam lcd 4e dccitiuam lea-
xcoriam diccrc poifc arbitramur.
VI. Obicdum circa quod vciiabicur
Conctiium fuacrcs adilcligioocm &:£c-
clcfix.quatahs,booumpciuatutes; <]ux
duobus fuaiiTus capuibus compichcudtm-
tuci vf ptinutiuiiifit ipia doctiioa fidci*
fpci.chaticaiisjrccuniUiiam vctoj otdo 0c
policiaEcclclix.
VII. Noima fecundumquam dclibc-
ratio iafticueada& dciiaitioiraciendj
vaica & fola cft vcibum Dci , pcocs quLin
abfolutum cft lo Bcciciia donuoiunula rc-
busveio adoidiQcm & ivm|i«* Bcclciix
pcitiacnci!jus , licct cm Reipul^
& Ecclclix ftatumiuL. ^ ...ic, & iccua-
damcitcuraftaattas iocoium,ccmputum
pcifoaaiumdclibetauoacm & dc.
pciagetc.-vnum mudocaucj:
vctboDciaducifumftatuatu:
VIII. Quia vctoomniaotdiocpc
dcbcQtiahutufmodi coaciliis.oe
aliqucm.toticoQcihoptxiidctc.
ftratusfammus adiit,tpii id muouv
vcrum potcftilic hec oiGcii maodaiL i
DISPVTATIONES PRIVATi£. 31?
cem per coociliam aliquoHmulcorumdo*
^orum lc piorumhommum ez Scripcuris
inuencum&confirmacamui,(^Qara vaius
alicuius opcra priuacim apud le id ipfafa
fitic Ecclcfiaftico. fiuc policico viro,imo Sc
ipli concilio ncgociuin hoc commictcrc,
tnodo tpCe carcc vc omnes &. fin^uli lo offi-
cio coonneaocur . nc cumuUuolc pcragan •
cur iudicia. Vcilc aucemcd vc Epifcopus
aliquiscooAicuatutqui prcccs & gratiatu
adioDCSobcaCt agcnda propouac, fcncca-
ciascxquitac, ' , quaotum quidcm
illc vt Ecclcf' Lc oIuMiiuiis .itnior
crt.
IX. Locushuiuimodi conuciuibus dc-
ftinandus cfl qui maximc commodus fic
omoibus ad Syoodum acceiluiis ; ni(i for-
cc Magillracut fummo vidcatur illumdc-
ligciclocum qui tpfi commod«nimus Cc.
Locus cucus ciFc dcbcc abiufidiis i GIuus
condudus omnibus procurandus oeccfla-
cius • vc Itccac ipfis (iac ooxa acccdc(e&
difcedcrc , quaotumper ipram Dcilegcm
liccc.coBtraquam outlius Tclmaximicoc-
cuscflTcl canculaau^toricas.
X. Audoricascoacilioium abfoluuno
cft.lcd dcj)cndcos abaudoritatc Dci Qua
dc caufa nemo ftmpltcitcr iis qua; ia cooci-
lio Hatuta fuac adrcocin ceoccur ( aiH illi
ioccrriDt qui crrarc ncqucunc^indubira*
taciusrcibabcntSpiritusiandiTric/tii(t«&
ccllimouia ) fcd potcft voulquifquc , imo
Tcro tcnccurquxin coocilio coaclula fuoc
adnorm.imvctbiDcicxigcrc '. & fi com-
periaiconfcocirc.adprobarc,riamioasim-
probaic : hac tamca cauciooe ac £tcilcxcii-
ciac quod vnamtni cam mulcoium pio-
tom & dodlotum c6fenfu (lacucum cft, fcd
diligcncci; difpiciac.au &cripturasprofcfa-
tisclateproaaociantes babcat , tum illo-
rum coDfeofuiaflcnfum fuum ptxbcac ia
Domiae.
X I. Conciliorum acccflicas flmplcz
son c(l , quiapotcfl Ecclcfiadcncccflariis
iofltui Hae illis. Magoa cameo illorum e(l
-vtilitas, n innominc Dominiinftitotafc-
cuiidum illius ▼ecbum omaiaczamiaeac*
& conflicuaoc id quodcommuniconfen-
fu iuxia iliam ootmam vifum fucric pro-
nunciaodum.Qaum eDtm «culi plus vide-
anc quam oculus , tc Domious ezaudiic
foteac prcccs mulcotum intcr fc coofeo-
ticDtium iu tcrra, vcnfimilios cfl vcnta
acgoiiumagcntis.
XII. Vudc eciam concilii alicaius att<>
doricaccm taaioreia eflc dicimusquam
cuiufuis hominis quiifliconciliointcrcftj
ctiam Romaoi PontiHciSiCui nullum aliud
ius cribuimus ia vllo coocilio quam cuiais
Epifcopoicciamcumcumillc vcri Epifco-
pi munusobitfidcliccr.caaramabcfl vcfiae
illiusiulfu,prz(idacu,dirc«5lioac , cooci-
lium cogi 6c habcrioequcac.
XIII. Coacilium nuilum poceflfuccef-
foribus fuis pra:fcribcrr, quuminus illi lur-
fum dc co difpicianc , dc quo aocea io coo-
ciliisprxccdcQcibusaAum Sc dcliQicu efl:
quia rcs Rcligionis in prz:iudicatum non
vcoit. Ncquc potcfl coociltum vllumfe
iurciurando aduringerc ad vllum aliui
verbum quam ad Dci vcrbum obfcruao-
dum: mufco mious poccfl ipfum pofitiuas
lcgcs faccrc, ad quas aut fcipfum auc vllum
homioem iuramcnco obftringac.
XIV. Liccat cciam occuracnico pofle-
tioriconcilioindubium vocarcqaod prx-
ccdcnte occumeoico cooflitacaro cfl , quia
occumenica coaciliacciamcrrare poflunc:
ncque camen indc fcquecur Hcclciiam Ca-
cholicam crratc , hoc cfl.omocs fidclcs
>Aix«( crrarc.
THESIS LIX.
Miniftcriis Ecclcfi.afticis N.T. ic vo-
cacionc ad ea.
I. ly yrlaifletii voce defignamos of£-
ivlciumfcumuauspublicam
«ity^.fupcriotifubfcruiens, &hic quidcm
Deo Sc Cbttflo qua Domiaus efl Sc capue
Ecclcfix. Iccleiiaflicum ab obicdlo luo
dicicurquodcflEcclena.& apolicicoqnod
circa Reaipublicam ciutlcm eft« diAiogui-
mus.
Tc n.Efi
iac6d
II. Bft aatem munat publicom a Deo
ccrtis hominibas demandatum F '\
colIigcocli,coIlc^l3mcuraDdi,& ; -. .i-
Aum caputciuspcrquciUumadDcumad-
duccndi, vcbcacamvitamcoDicquaturad
Dci St ChnfU gloriam.
I I I. Quum aotcm Ecclcfia conftet ex
homiutbus animalem vtcam viucntibus.Ac
ad (pintualem,auzfupcriorcrc,£c vclutfi-
nit alteciut cflc acbec^in ilb dcgendam vo-
cacit , duplcx munus pro Dccellicacc lum
aoimalistumrpiiicualis vicx iDEcclcfiaob-
ctiodum cft : vDur» , quod proprie , per C*
& immcdiacc circa vicamSpicicualcm.eiuf-
<juc ioicium , progrcflura , tc coafirmatio-
aem verlacuri altecuoi , quoantmalis vica
funcDcatur , 8c proptcrca pccaccidcos &
mcduccad Ecclciiam pcrtiBcr. Illud fcm*
pet oeccflaiium cdpcife, hocnoDnifi cx
n]rpothcfi,fiquidem fintqui altcoa fulleti-
tatiooe iodigcanc,& illis axc ip(a ooo con-
ciogat pcr ordiacm aliqucm tn ciuicacc
«ODllicucum: quo cafulcmpec duraredc-
beCi cicraillumaon aeccflarium. Dc tliis
propricagimus , dcbocnihit vlccrms di-
IV. Munut vicz Spiricaali accommoda-
tumcoafiditinhifcccribusatflibus. Pii-
musc(l,ioiltruuo vcriutisqux c(l fccuo-
dum pieratemiSecuodus > iocercelltoapud
Dcum i Tertius, rcgimeofeu guberaacio
iollituctooi iiliaccomtnotUca.
V. Inlhcutiocoofiftic in vetiutis. qux
credenda , rperanda , facicoda conrtDcci
proporicione , cxplicacioQC . coofirmacio-
ne,falficanscoofutatione , adhoitaciooe.
coircpttooc. confolationc . commtnaiio-
ac : quod vctbo tum Irgis tum Euangclii
pcragicur:cuifun£lionia.-iiungimusSacra-
mcntoiumetdcmfiQi fcn^^rnr^^r^ ii! ' :r,i.
ftucioncm.
VI. lotcrcefliocnnfiitic lu picciuus. &
graciatum aAionibus pco Ecclcfia 8c fin-
guUi cius mcmbris ad Deum ofFcreodis>
pcr Chridum vaicumaduocatum & inter-
ceflorcmnoflcum.
V 1 1 Guberoacio Ecclcfix io huac fi-
acmvfurpjcur , vtio cota Ecclefia omnu
4ccorc,oidiBC> &adcdificatioocm fiaor,
I ARMINII
fic fingubrius membra in officioronrinc-
antur , fc
mcncur.c -..jul..
m'aniur,ti . srcctptancui
VIII. Muiiu iila non fempci codcm
modofunr :"^r '>^ti,acquciifdcn> '-r: r
butadmK ibtoitium cr:
tisEccIcfia:Ciiiillijnz , nonou
diacc ilia a Dco &. Chnilo impc
& ab iis quibutimpofira func > otra ai
cioocm ad ccRas Bcclcfias admioiiu ......
Vode & AdftiiniAti dtdt fuoi Apoltoli,
taoquamlcgati Chrilli pervniueitam or.
bcm ccrrarum ad Tniuerfas crcararas : qui.
bus Euan?rli(lxadditifunt ranquam <rv>-
ifj>i. ' diace vocaciraAores3c Do-
<ft' -i . .optA: Prcsbyieri , qutcctc:^
1; : iciuntptxfedb. IJIiadtcmpus
du [juci UDi,& fucccllorcs ood habueruoi:
Hi ad fincmvfque raundidurabuotpcrpe-
cua lucccfliooc: quamquam ooo oegemus>
quin , cum Ecclcfia alicui primumcolli-
cndacH , Tous homo incegramrcrram
occ ndo pcragtarc pofltt.
IX. Hxcmuniairafantcompacaca , vt
ynapcifonaomuia illa fimul obirc poflir,
quaoquam &ficpoilulaoteEcclcfix vcilt-
tacc . & donorum diucificace vane io va-
rtut difliibui podinr.
X. Vocatio ad muoia Bccle£aftica ra-
Uacfl vclimmcdiata vcl ir^ '
nonagcmus. Hxccftaflu , ,
Si Chhilo per Ecclcfiam adouniftraiut,
quo homtncm ab vfu animalu vitx ti
muni fcpararumfibiconfccrar , A:admu-
Dus palloralcobcundumamaodat ad dla ■
tem nominum & gloriam fuam.In qua vo-
catione.tumipfam , lameius cfficicorcm.
tumobtcdlum confideraredcbemus
XI. A^ut vocacionis conH^-
cxamioeclcdiooe & confirmati
men cfl diligensioquifiti(> piobatio , to
pcrfooa de qua agirur apta fit obeundo
muoerci quxapiicudo confiftit m rertim
vcraiuroitoeccir.r j&adpro-
batione,vitx proLi..,. . . .. c cor " •
nicadicumabitquxnouit ipljtqn^
tas loqnclamipum & loq:
coDUDet:piudcotta,meJt
DISPVTATIONES PRIVATvC.
pacicntialaborumt iofinnitacutniiniurui-
riini.&c.
XII. Klc^io e(l pcrfooat tceitimeeza-
minarje 8c probx compcrtz ordioacio.oua
ipH munusobcaodumimponicui: cui IX'
pe addi iblcr oublica quxdam per prcccs &
Baumimpounoncm,quia & pcriciuoium
prrmi(rum,iaaugutarto , & veluiinipnus
muocrts admioilirjtioocm minio : qux
coofitmario dici iblct.
XIII. EtHcieos primaria efl Deus 9c
CbriduStSc Spirirus vcriufquequa Cbrifli
cautam ageos io£cclcfij;aqua caufa cota
Tocationtsaudoricas depcndct. Miniflrai
c(l ipia Bcclcfia, in qua numeramus Magt-
(tracum iplbm Chtidiaoum , Do<^otcs
cum reliquis Presb^rcris « flc populumi-
pliim . vbi vero Magilbatus noo e(l qui
hancremcurarcTelit , iilbic Epifcopi (cu
rrcsby teri cum plebe idud ocgotium per-
agcre poduat ic ^bcnc
XIV. Obictrium cft pcrfooa vocaoda»
io qua requiticur Ecclcfix cauia aptiiudo
illa de qua didum cft: ic proptec ipfam tc-
flimomum boox cotUcieotix: quo adpro-
batmodcde iudicium Ecclcnx 6c coofcius
ribicftquodl^ Dccio Dci iimorc ti loUus
£cclc(ix xdincandq (ludio hoc ipfuinroii-
ous capcnit.
XV. FormaTocatiooiseireotialis eft tc
omoiaaganiut fecuodam tegulam verbo
Dei prxlcripcam. Accidcotalis. vt deceotcr
ic cooueoicBrer fccuodum particularesrc-
fpcilus pcrfonarum,locorum, tcmponjra,
& tcliquarum circumftaotiarum.
XVL Vbicuoque hx cooditioocs fcr-
uantui omocs > lcgitima cfl vocacio.& o-
moiczparteproba: (iaaliquade(ucrit, a-
&as Tocttioois quidem impctfcdlus c(l*
(cdrau nibtlominuscd habcnda vocatio.
dum Tocatio Dci manct cooiun^a foris
aliquateftificatiooeipfms, qux quia Taria
<(l,dcfioircooo poUun-iiS.
C O R O L L A R I V M.
Vteaticnti in Pen:iJUU EecUjU neit fu^
perft&A : frimi rifotVMOfts erdirtMrism
voraticr.cm (jy medtiuiunhMhutrunt .
THESIS LX.
Do
Sacramcnris in gencrc .
Dt Eccltftd, eim potejiate , a( verbi Afmi-
flerie tgmus haHentuJeqtuun vt dt fi-
gnu iUisagamtu , quM Deut vtrbo fu9
apfcndity quil/nfque fidtm fccderatoru
fuorum cordtbui tttgener,itMn obfignat
&(onfirrtiAt.yecanturenimhac Jign4
vulgo SacramtntOiVoceScripturit qtei'
dcm tion vfitatd.attamen tamen pro-
pter cottfenfum Ecclijianon retiiiendd.
I. j^STauicftihxcTozab Tfu milicariad
vfum facram cranslaca : ftcuc enim
miliccs Impccaton fuo pcr Sacramentum
tanquam pcr (blcooe iuramentum coofc-
crabantuc j ita etiam focderati hotum fi-
goorumperceptiooc taoquam publicoia-
ramcotaChcido obfttioguntur. Scdquia
cadcm Toz tcI rclatc fumitur.idque vd
propric pro (Igno . tcI metoovmice pro Q-
goacoi vclablblute , idquc (yoccdochice
pro Tiroque : oos dc proptu dgoificaiiooe
Aicagemus.
IL E(l igicur Sacrameocilm Cgnam ac
(igiUumiactum 8c vi(jb'le i Deo ioditu-
tum,q^no promiflionem giaciolam vctbo
propodum .foederatis fuis obfigoat: cof-
Quc viciflim ad officii (ui prxftattonem ad-
(Iriogic. Itaqac oooalixoobis bifccpto*
miiTioncs propooaoturjquam vcrbo pacc-
fadxfuoc
III. Sigoum & (Igillum dicimas , tun
czvlii SciiPturx Gcocf 17. i. Rom. 4.11.
tum cz tpdus rci oatura , quia oimirum
hxc figoa prxicr fpccicmczteioamquan^
fcofibus Dodiis lofcruoc , aliud faciuoc
ia cogitatioocm vcoire. T>^quc du-
da caatiUB Cuxk figoa figoificaaua * l'c4
Tt X 'fo**
451 lACOB
vfff^ht & («eiilt t qti2 oon rocotcm , fcd
&coripfum2mciuDC.
IV. iacium dicimu5 duplici rcfpcdlai
tumc^uia aDco<latumcft,rumquiaad v-
fum lacrum datum cft. Vifibile dicimut,
quia de oarutafigoi cfl rc Hc (cnfupcrcc-
pcibilcjquodcniin talc oon cA , dgaumdi-
ciDcquic
V. Auaor hoRim Cgnorum cft Dcus,
qai foIuscdEccIcfix Domious 6c Lc^t-
Ucor, cuias cft lcgcs przfcribccc, promif-
(afaccre . caquc obfigaatc iis quibus ipH
^ifum cft/icnis : quz camcn gtaciz obfi-
goandziouintaccommodata , Ttcam pcr
analogiam quandam (igmficcnt. Natuialia
KaqucGgoa oqnfunt , quz cz fuaoacura
cotumillud (igoificanc , quod figoificanc;
led Totuoutia * quorum (tgaificatio toia
peodcrab arbicrioinftitucoQf.
VI. Mafcria cft ipfum czccroam elc-
Dicntum a Deo creacum , idcoquc eius po-
tcdaii fubicdum , & apcum nacum ad ob-
(igoaodum qoodDeus co ob(igoatum vult
(ccuadumfapicnciamfuam.
VII. Forau latcroa Sacrameotonim
(cunifita«i->»'4rer'<n') io rclatiooe conli-
ftic, & cft cooueflieosiila analogia & (imt-
licudo tntct (ignum 6c rem (igaaiam i qux
umicprifcmationcm , tumobfi-
,::m 3c cxlubtiiooemngoati cz aa-
«rtoruate & arbitrio inftitocntis. £z ardif-
(ima haciigoi cum fignaroanalogiavariz
runttnSciiptnta&: Sacramentis Tlicacz fi-
gurarz locutioncs , ficut cum nomca rci
figoatzfignotribuituri Tt, PaAum mcum
to catne veftra GeoeC 17. ij. k. vicc Ter(a,
Tt, Pafcha noftmm immolatum cft. i.Cor.
f. T. 7. vcl cum ligoo tribuitur propriccas
tcitvc, qui bibet deaquaiftaooohtictin
xtcrflum loh 4..14. Tel coocra i vti hoc cft
CorpusMatt.i^.ttf.
VIII. Finis Sacramcotoramcft duplcz,
proximas &rcmocus : proxtmus cft pco-
ininioois io fizdere &Az ob(>gaatio : te-
motus, tum fideifcrdcratoiumconfirma-
tio,|cpcrconfcqii«n$ Ecdcfiz.quzcz illts
cooftat,: ;lotia.
IX. 1! : > .jmcnca aOeoinfti-
tota k. rliftpaad.i fuat, foedetati Dci fiior,
I ARMINIl
iiquc foli & omocs ; qaibas camdiu il-
lorum vfuscoocedcodus cft , quaaiditt i
Dco focdcracotumnominc ccnlcntuc ; It-
cct ipfi pcccatis fuis repudiatioaem roc-
raciiflt.
X. Hxc autem Sacramcnra pro vari*
hominumftatufuutcoofidcraoda : tcI c-
oimantc lapfuminfticuta fueiunt, &func
focdcrisopctum; vcl poftlapfum, &funr
(tBdensgraticSAcnmcorum fadcris ope-
rum vnicunifuit,rciI.atborviiz. Fadcris
gratiz funt,vcl quatcous in fadusptoinif-
(umfpcAant,& infintcs adhuc Hcclcfiz
fub pzdagogia cooftitutz fuor, qualta (ue-
[untCircumciho & Pafcha: vcl quatcnus
iamadfaduscou(ixmatumfpcL\ani,&funC
EcclefizChiiftiaaz& adultz; quiilia func
Baptifmus&Caena. Dcquorum (iogulo-
lum ioict fc conucoicotia & difctimioe
commodius io cuiu{quc ciaAatiooc a-
gccur.
CoROILAKtYM.
SMcrificia dr SmerinntntM, Uctt in n$nnut-
lidcmMeniMnii nuHotdnoen mede confnnJtn-
dM , qtiiMhtc Mi iQu mnUH rej^tHihui dif-
ftrHnt.
THESIS LXI.
V.T. Sacramcntts, Arbore viw, Cnr-
cumciliotic , fic Agno
Palchaii.
I. A Rbor viczaDcocreata & iofUtD-
m \ rafuitin ! 'inem . vthomo ia
legisdiuio^olv rrfifteos,eiusfra-
Au vcfcctecur . luiu ati vium haoc anima-
lcm a^iacifus omncm dcfc^um qui ez (c-
oio vclaliacau(a iacidere poccrat cooret*
uandamconcinuandamque , rum adpro'
mifTionrm virx heido; n ire ''orii dcfi-
fnan ' 'itn
DCO L i. ...,:.- UCO
infliturau: indoapu futr pctoa-
tuta-
DISPVTATIONES PRIVATyC.
vuralem vim & poceaciam illi iadicam «
huic idonea fuicpropcerfimilicudinem &
aoalogiam quz cfl uiccr Titamaniroalcm
ic fpiricualcm.
II. CircumciliocfinghumfadcrisDci
cum Abrahamoiaiciadobfignandampro-
naiflioncm dc fcminc bcocdido cx illo oa-
tcicuroidc bcocdiccodis lu ilio omoibus
gcncibus , illoque Patrc mulrarum gco-
tium , & hzrcdc muodi pcr lufticiam ndet
cooflicueado; quodquc Dcusillius&fe-
minisciuspoflillum DcusclTc vcllccad-
mioiArandum io illo rocmbro , quod c(l
scocratioois ioflrumcocum ordioacum io
lezu virili , apca omnioo ioccr (igoum &
zem fignatam analogia.
III. lUofignoomncsmafcuIi ex Abra-
hamooiiuodi o^auaaoatiaitacc ipforum
dieinfigoirndifucruDCczprcflo Dci man-
daco, addita comminationc forcvtepo-
pulo fuo ciusanimacxfciodereturquicir-
cumcifusnoo cilct iftadic.
I V. Quanquam autcm focmeliz in t-
p(aram corporc non circuncidcbaDtur,in-
ccreatamcnciufdcm fa:dcus& obligatio-
ois participcs cranr,^uia in virisccnlcban-
tur, & aDcoprocircumcifisbabcbantur.
Igitur Doo opusfuic vt Dcusaliudquod-
djm inditucrct rcmcdium collcodzafaB-
minis nariuz corropciooi pcccati, vt Pod-
tificii oHirroarc audcnt> przrcr & concra
Scripturas
V. EciHeprimuscflrcfpcdluscircum-
cifionis ad iTfn^ffAiWpettiocos. Aitcrcd
quod obAiingebaocurcircumcin ad tocius
lcgis a Dco btz, & poci/Timum ccrcmo-
■lalis obfctuatioocm. 1'occrat coimDcus
focdcratis futs pxzfcribcrc Icgcm proarbi-
tiaru fuo>& (igoofocdcrisiamaoccinfti-
luco & vfurpato obligationcm cius fcr-
uandz obdgnarc , & hoc rcfpcdu peicincc
circumcilioad V.T.
VI. Agnus pafchalis crac Sjcramcn
toma Dcoin(litucumadob(tgnaDdamIi-
beracioQcm cx vEgypco» eiufqnc mcmo-
tiam (Inguiis aonis (laco tcmporc rcno-
undam-
V 11. Prztcr buDC Tfum (eruiic «riam
Chitdo vero aguo , qui pcccaumuadicf-
fec lararus & ablararus « typicc adambraa-
do , qua dc cau(2i criam iUius vfus abroga-
cus fuic Chrido io craccpa^fo & immola-
co.quod ad iusacciocc, poflca verocum
dcdrudiooc vrbis & tcmpli rc & faflo ab>
rogarus.
VIII. Arboris vitz Sacramcntulfi io-
crucocum fuic,ia rcliquis duobus Sacra-
mcocis fanguiois cfFufio crac , coaucoien-
cer diucrfuan (biras faedcracorura Dct :
illa coim indiraca fuic anccpcccacumin-
grcfTum in mundum : hzc poftcriora,poft
pcccaram iogrclTum^quod noooifi (angui-
nc iuxta decrccum Dci cxpiatut , eo quod
pcccaci (lipendiurh mors fic, & vica aoi-
malis in (aoguine dta (ic iuxca Scripcu-
ram.
IX. Traofttus fub oube & pcr maxe,
Manoa , & aqua ex petra (igna Sacramcn-
talia fucrunt , fed extraordinaria • & quz-
dam Sacrameotoram N.T. qoafi przlu-
dia , quanquam (igoificatioois & obfigna-
cionis obfcurilfimz, quum rcs illis figni-
ficac( & ob(igoac^ verbo cxprcfsc ooo Gat
dcclaracz.
CoROtlARI A.
7. VeriJimiU ejl EccleftMmiprinUMMpefk
Upfum promijfione (jf ref Anuiengtui^brn-
hHmi vfyut ttmpjrn Sncrnment» fkM hs'
iuiJfe,jUAnquAm iRorum exprejfn in Scriptu-
rn non JtMtmentio.
1 1. illM fuerint Mjjirmiirt MuiMttiu
ejfet \ Jitamen quudicMt ,primum fuiJfethU-
tionem infsnfit rtcensnMti torMm Dominot»
dit quo mMttr purtficMbMtur a pMrtu : Mltt-
TMm 'vtro tfum fMcrificierum ^ MJ^erJio -
nem Janiuinu torundem , prebMbilitMtt noB
ctrtt^
THESIS LXII.
Do
Saaamcntis N. T. in generc.
I.
SAcnmenta N.T funr, quz focderi
(euT. Nouoraoitc& {aogaiD«Mc-
Tt j diato-
,j4 lACOBI
diatom iHius & Tcftatoris coofirroatio ,
ir Ooamobtcmtaliacflcoportaitqux
tpn cflent confiimarionitamradlxligm-
ficandx & obfignand* , hoc clV , j: Un-
guinem iam fulum & mortcm Mcdutoris
fotcracniflc dccbrareoi & oblignarcnt.
III. NuUaitaqucm N.T.Ucramcotis
cR^rio Cioeuiois ficri debuic: oequc vlU
cali rc cooilatc debucrunc » ^uz vitz lu
faoguioc «iftcotis particcps fit vcl fuctit.
fiipiato coim iam pcccato & tcmiilioae
plco^ impcttata pct languihcm & mortcm
Mcdiatotit , nullaampliusfaDgumiscftu-
fiofuitoeccflaria.
IV. Inftitucoda tamcn fucrunt antc*
«uam ipfa facdcrisN.pctfanguincmMc-
Jiatoris 8c mottena Tcftatotis coofirma-
tio ficrct : tumqaiainftitutio& obfigna-
tio Teftamcnti ipfara mottcm tcl^totts
aoteccderc dcbcc, tum quiaipfc Mediater
coruodem particeps ciTc dcbuit, ad coufc-
crandum ca in fua pcrfooa & obfignandam
imagis cotumuaionem qux intcr nos &:
iipfuroc(b
V. Cztcrum cum nullarcconncoicn-
Irius figolficctuc & obfigoctuicommunio
iactificti iu rooiccm obUri pto pcccatis
2aam (aoguinis adfpcrftoae & ipfius facri-
cii cfu St Uoguinis potu ( fiquidcmUo-
euiocm bibcte iicuifl'et)lunc quoquc nulU
^goa cooutnicnciota fuctuot quam aqua,
J>aois& vinum, quum ipfius fangumisad-
pctfio&cTuscorpotisfietinonpoirct , &
potus laoguiais iofupet fi^ti ooo dcberec.
VL Sacraracncotum N. T. Tisflccfli-
cacia vlcra figoificatioois Sc obfignacionis
adum ooo progrcdicuc: ocquc vlUrci fi-
gnatx pcr illa cxhibirio cflcaut fiogi po-
ccft,quxillis infisaclibui intcrmcdnsooo
{peragatur.
Vll. Et proptcrca Ucramcnca N.T.a
facramcncis in V. T. Tfurpaus non difFc-
ruor. quod illagratiamcxhibcaoc, iftave-
lo at vcl prxfigurcnc.
. i 1 1. 5>actamcnta N. T. cxtra tpfum
-vfum, cuius cauflaiofticuca fuocirationcm
racramcntorum aoa habcnc: ocquc pro-
liiot iu qui fioc &de & tcripifccacu iis
ARMINII
Tcuncur:adulcts ncmpc a quibus fidcs 8e
rcfipilccocia poftulancar. Dc In^ocibus
aliud cft iudiciura .quibus cx parcncibos
fidclibus narci fjffi-ir vr \n fccdcrc cca-
fcaatur.
IX. Sacramcnta N.T. tuftitucafunt vc
durcnt ad fincm vfqucfcculi :& ducatura
funt vlq'jcad fincmlccult.
C O R O L L A R I Y ).(.
SeilMrum in Religiant ChrifiidMadiutrjt-
tlU fUn f -njfionem X'Jmi fiUrMmtr.!: ■
rnm '7 >; vehrmenfia antijiiiua»
euiu imam f^fufficientemcMu-
fam f>r*.i/ere ^jjtnt bci^Ml$,vt ab vfu fti r.»-
mentorum cum iffn fMTticifnniorumAif.i-
nrMnf mtrito ^citrMftccMtum.
THESIS LXIIL
Do
Baptilino & P:Edobaptirmo.
I. T) Aptifmus cft initialc N. T. facra-
D mcnram, quo fadctati Dei aMiai-
ftro Ecclefix io oomine Pattis,Filii & Spt-
riius fandtt aqaa tinguntut ad abFiicioocm
fpiritualcm qu<jpctl.inguincm & '•"•.-x
Chrifti fic, mquc corpus Chiiit
ncm figntficandam . & olWignandam
baptizjti Dco patri & filto cius pct
cum fandlum in peculium confccrati cora-
munioDcm cnm vtroqae babcaoc> ficipfi
fcruiaot oranibus dicbtts vitxfux.
II. AoAormftttucionis eft DeusPaccr
ioFiliofuo N.T.McdiatorepcrSpirirara
xtcrnum Tcriulquc. Ptimusciusadmioi-
ftrator fuic lohaooes. Chiiilus vcro coo-
firmator , cum eum a lohaonc accipicndo,
cum poftca pcr difcipulos (uos ad-
ftrando.
III. Proocauccmbaptifniuf !
i^^atx rcfpcdtu duplcx c(t
alius ianguinis & fptri;>:
iftc iateinus , fic & mat
plcxeflede' .tDa&ctecrcoacxtcioi,
toca oa flc ca 1 k i i. 1 otccai.
DISPVTATION
IV. Materia baptifmi cztetDi cAaqua
clcmcntaris. apta fccunclum aaturam ad id
<]uod immundum cfl purgaadum : vnde
ctiam apta vtDco Tcruiatad figQificaaduni
& ob(igQaodum (aoguincm & fpiritum
Cktidi, quifaosuis&rpiritas ChriAicfl
tcs figuata baptiuni cxtcroi. Applicjtio
Tcro tum (ao^uiois tum fpinius Chiiih, fc
▼triufquc cffeiAus , cft res /igoata pcr aquai
iflius appIicatioDcm, & applicattonis clFc-
Aus.
y. Fotnubapiirnuczteroicfl.ordinaca
illa fccuodum iodirutioocm Dci admioi-
ftratiojquz coDfulitiabisduobus. i. vtis
«ui bapcizaturbacaquaadrpcrgatut. x. vt
illa adrpcrfio fiat ih oomioc Patris^ Jilii, 6c
Spintus (ao^i. Cui aoaloga c(l iutcroa
cum (anguiois tum fpiritus Chtidi ab ipfo
folo Chndo r.tdaadfpctlio Sc commuui-
catio. qux incctoa baptifmi iotcioi fotma
dicj potcd.
VI. Finis primarius baptifmi cH vt fit
coixfirmatio & obdgnatio communicatio-
Disgratia:io ChitAo fccuodum N. focdus
quod Dcus patcr nobifcumiQ Chn(lo&
proptcr illum loiit. Sccundatius yt fit ini-
tiatioois no(liae io vtfibilcin Sccictiam
fjrmbolum , & cxprclTa oota oblicatioDis»
qua nos Dco Patti & Chtiflo Domiuo
Dodro obdri^i fumus.
VII. Obiciflumhuiusbaptifminoncd
realc fcd perfonalcraotum , omncsfcilicct
fa:Jui.in Dci , fiucilli adulti (ioc. (lucin-
faoics , raodo cx fcedcratis vel faedcrato
r ■ ttumquiaillisablucioiofanguioc
( ^ nMHa , tum ctiarr. quod pcr
1, in corpus Chntli infcran-
ES PRIVATi€.
lur
VII(. Bapcilhius hic quu ctl loicialc fa-
cramc.ntum lOoncAfxpiQsiceiaodus i &
qiiia cll (acramentum M. T, oooeAmu-
t rqiieadfiocmhu-
ju;.^v.....i cftfionumcoofir-
rn3D« prom. ; , camque obfignaos,
.iicitur pet illQm confcrrigratiam,
: 'cct collatiooisa^a,quamquifit
I Acationcm& obfignauoocm:im-
couTi coliatio graciz pcr aquam
iieii bequtr.
THESIS LXIV.
CoenaDoiniiii.
I. Vm dcfacrameotoinicationis Ba-
pcifmo fupetiorc Difputatione a-
A\itn fit , fequitur , vt iam dc confirmatio-
nis facramcoto , coeoa agamus.
II. £jm (icdcfinimus.- CanaDomioi
eft N.T.IacrameDtam a Chnfio iromc
diatc io vfum Eccicfizadfincm vfque^c-
cult inAttucum. io quo icgitinu panis ic
vioi externa admiQiU'ationc . fumptio-
nc,5e fruitione morsDomioi adouotiatur,
iotctiiacotporis & (anguinis Chritlifum-
ptio fruitioquc iignificatur, & arAintma
illa voio fiue nyttini» , qua (umus cum
Chrido capitc noAro contundliobfigna-
tut confiimatutque propccr ChriAiindi-
tutioDcm ,Sc aoalogtcam figoi ad remfi-
goatam xcbtioncm : fidclcs autcm fuara
crga Deum graticudiocm , & obhgatio-
ncm.communiooemioicr ipfos,& ab aliis
omnibus difcrimtnatiojicm profiientux.
III. Auiflurcmhuioslacramcnci Chti-
Aum coailicuimus : illc cRim folus Do-
mious & caput Ecclcllz a patrefuttcon-
ilitutus , iushabelis (acramcnca loAituen-
di,& hoc ipfuni quod pcr factamcotafi-
Cuificatur & obll^natur, cfticacitcr prx-
Aaodi.
IV. Mateiia cA paois & vinum, qux
fecuodum cffcnttam dod inutaotut , (cd
mancnt quod aotcfuctuot.ocque fccua-
dum iocum corpori aui (aoguini copolaa-
tur, itavtcorpusfit velio, velfub,vclcum
paoc, &c. Dcquc lo vfu canx fcparari po(-
funt, vt laicis paoe porrcAo,caiizdcAc-
gctut.
V. Formam pou'ir.us in icljt.KiiC tc 4t-
fti/fima voionc , qux intci figna & rcm (i-
gnatam . & vtnufquead fidcles commuoi-
cantes rcfpcdium , qua vnum quoddam
fiuntanalor ' '•militudine. £x bacrc-
lationis cc, une diiplcx (ignotutn
ifl hoc caoat iaciiUDcoio vfus coaicitut :
pnQX>
jj^ lACOBI
pnor, ftteprxfcDtcnt;po(lcrior,vtrcpr«-
(cDtaado obfigacDt oobis Chridum cum
faisbcocficiis.
VI. Finiscftduplc» I vnus.vifidcsno-
ftra erga prominloocra gratix a Dco fa-
^yn , & Chrifti morie & rcfurrcdliooe
coDfirmaram,ac de noftraciti Chrillum in-
fitioois veritarc & ccrtttudinc magisma-
gifquc corroboreiur : altcr, vt primo.fidc-
les gtatitudinem & obligatioocm fuam
erga Dcum teftcntur mortis Chtilli rc-
cotdatioDC i fccuudo , vc chatitatcm intcr
(efoucaoc, cercio. vt hacnota abiofidcli-
busfececoaoiur.
THESIS LXV.
Milsa Papali.
«
I. /^Mifllsvatiis Miirr ,qaxadfcnio-
V./ tur,fignificatioDibus,nic eam con-
iideramus, qua Pontificiidicuoteam cfTe
czteroum tc ptopcit: didum (acrificium
czpiacorium , in quo faciificuli Chriftum
patri luo pro viuis Sc mortuis oHctuoc.*
quodquc adfcruocfuifl*ccclcbratum& in-
Aitucum ab ipfo Chtiftocum cclcbraccc ic
infticuccct caeoam fuam.
II. Primodicimushocfacrificiumfal-
fo cocDC Domioicai inftituciooi tribui.*
non enim infticuit Chtiftus (acrificium fed
lacramcncum quod apparccez lofticutio-
DCipfa» in qua ocquicquamquidcm , faU
cem ezceroum , Dco ofi^crrc iubcmur.
Conccdimus tamcn io caeaa > vt ia omoi-
bus adliooibus iubcti auc dcbcic cflc io-
ceroum illud facrificium , quo fidclcs Dco
?>teces,taudcs,& gratiarum a^iooes of-
crunt. Vudecocnadiiflafuittf^jKs^fict..
III. Sccaodo, huic (actificio tcpugoat
ftcrificii Chrifti oatura, vctitas & czcel-
lcotia. Cum eoim (acrificium Ciuifti fic
TDicum , czpiacorium, perfc^um, iofioici
Yaloris ; cumquc Chiiftusfcmel oblatiis
rucnc&voicaiuioblaiionccoofummaue-
nt in pcipctuum faodlificatos fcmcl, vtte-
ftatur Scriptura . ccttc, ncc vllialii faciifi-
ARMINII
cio , occ huius Chrifti facrificii rc rctuioo;
locus vUusrcliAusefl
I IV. Acccdtt,quoducf4Slucxilhmarr
Chiiftumoifcrtipofrc , aucdcbcrcibho-
minibus,aut ab vllo alio ,^uamafcipfo :
ille coimfoluscft 8c vi^ima, &facc<dos,
quippcquilolusv: iaaoceos,(i-
nelabc,& fcgrcgata:, ^ . ^ ^.iioribus.
V. Ex his omnibus (atis patctnooo-
pus cflc , in\6 impium c^Te , nuuc ofFcra-
tur ab homioibus hoftia czpiatoria pro vi-
uis& mortais.Addc.quod ftultxcfiipno-
raottx t eziftimatemortuosaurcgct^.
qua oblatiooc, aucpofleillaremilfioncm
pcccacorum confcqui , qui ancc moccem
eam ooo fucruoc coafccuti.
V I. Prxcer tres iftos cnormcs errores
in Mifla patratos . in (acrificio, in (accrdo-
te , in iis pro quibas offcriur facrificium ;
quartus omniutn turpiflimus , 6c cum ido-
lobctia cooiundusadmittitur , quod illud
ipfum facrificiumabipfb ofFercntc,& illis,
pro quibus offcrtar , adotatur , & cum
pompa circumgcftaiur.
COROLLARIVM.
In hifetverbutMiffntfi facrificiumtxpiM-
totium , reprdftntMtiuMtn eemmemorM-
/ . ( ofitHm ifi in Mfptfito, ^ clsrM con-
tr.i.iu.io.
THESIS LXVL
Falils quinqae Sacnmends.
I. /^Vm ctia ad (acrameoti cfreotian)
V> coofticucodam ncccfTario rcqui-
taDCur,nempc, ioftitutiodiuina, flgQum
extcroum vilibilc , &gratixinuifibil!', .i'?
falucem aeceroam pcrttncncis prom
fcquitur id ipfum facramcnti nominc vc-
nirc non poftc , qood in vno iftoium dcfi-
cic.vel cui vnum iftorum dccft.
11. CoDfirmatiocrgoPoncificiafacra-
mcncumoott eft . quamquam eztcroa cru •
Cl5
DISPVTATION
cis fignatio in fronce ChrifVUni. 6t chri-
fmaus vn Aioadhibcacur : aani Ifta (igaaia
Chiiilo indiru ta non funr, ucquc fao^ifi-
cjca ad attquid ralucirisgtJtiarligniHcan-
dum y~\ obhgaandum , ac(|uc promifla
gracia Tfurpationi.aut rcccptioni illorum
lignoruin adncza.
III. PocnitcociaquidcmadiuscriaDo-
mino prxrcriptus omnibus in pcccatam
lapfts I habcos p:omiirioncm rcmiflionis
pcccacorum : atquiaoullumiucacx ptx*
lctn>iodiuinocxtcrniim liguum. quoera-
tia liguificctur & obfigncturicxtllic: icicir-
co (acramcnti oominc appcllari ocquit.
Ail^us enim laccrdotis poctiicciucm ab(ol-
iiciiiis ad auauDtiatioucm buaiigclii pcr-
tiocti^c& miuo6ioillorumopcrum,qux
fatisfj^oria a i ontiS Jis malc dicuotur,
ocmpc iciunii ,prccum,elccmof)'uarum,
afflidionisantmii&c.
IV. Vodto, qujccxtrcmaa pontificiis
dicicur , quia nonaifi aoimam agcntibus
adhibccur, nullasi.improifus vitcshabct,
neque vnquam a ChriHo iuflicuca cH: ad
promiirioncm gracix fpicitualis iignaa-
'dam. Icaquc (acrameoct nomioe vcnire
ocquit.
V. Ordo feu tnflitutio , confirmatio,
inauguiatio alicuius pcifonx ad munus
aliquod Ecclcnallicum obcuodum, (acra-
mcnti nomine ctiam vcnirc ncquit.tu/n
quia.iu fingulatcm & publicam, tum aon-
Dulloium 10 Bccicfia vocationcm , non ad
omii'um communrm pcrtincc; tamquia
liccc a Chtiflo inflicuta Ht i tamea oon ad
gratix gratum facieotis fcu filuuris, fcd
taotum ad gratixgratisdatx. vt loquuo-
lur.obfignationcm pcitiocnc quxcumque
/igm extctoa in ilU adhiberi l ofTiac.
VI. Matrimontum iDtcrvirdm & fo:-
minam , quaoquam fimiiicudincquadam
cum coniugio (piriruali , quod inter Chri-
ftum & intcr EcctcfiamcfliConDeaiac^ra-
jnen ocquc rtgoificando huic iliud aDo-
miDo ir.fttiutum efl , ocquc vllara
gratix fpiritualis pronnirto-
ncm adiunftam
habcr.
ES PRIVATiC.
7
I.
THESIS LXVir.
Do
CulcuDciinvniucrfum.
PRior ofScii noflti crga Dcum Sc
Chriflum parsfuitvctusdc Dcoac
Chrifbofeofus, fcuverain Dcum&C hrt-
(lumfidcs: altcra cflredlus vtriu(qi cutcus.
II. Hxc pats variis ncrinibus appclla-
cur. ApudHcbrxosmuyi^' cni^JKn.n'
culcus & timoc Dei. Grxcc iV(nr'eM«, Tttn'-
ftn tdyttTntt : apud I t-
pictas, culiu&fcucultura Dci, vc .
lionos t ob(ctuantia.
III Dcfiniri reuv.atim potcfl : qaod fic
obfcruantiacx ndc s c:a, or.rcieotiabooi,
.charitateoonfidj Dco Chndoquc luxu
Dci Toluntatcm nobis patciaifVam flc co-
gnitam, ad vcriufq.glottam, culcoiislalu-
ccm, & aliorumxuiticattoncm prxflanda.
I V. GcDUS cxprimimus vocc obfcruan-
tix , qaia ilia cxprcflam contincc ooflrx
mcotis& vtilitatis in Dcum I Dciquc vo-
luntatcm, iotcottoncm, qux huic otHcit
noidri crgaDcum pacci irtumjcx paczcta-
fp lar.
V. Obic(fVum idem cft , quod rotius
Rcligionis,&: primx cius partis,fidci ncm-
pc.Dcus & Chridas : ia quo exdcm racio-
oes formales confidcrandx.quasgcocra-
cim de Relietoacagcotcscxplicutmus.
V I. Ih cnicicotcfcd colcote,qucm ho-
mincm ChcifUanum dicimus , rcquiiimus
fidcmvcramin Dcum& Chtiflum, con-
fcicotiam booam, vtpotcfanguinc & fpi-
rituChtidiperfidcmiaoilificatam & pur-
eatam ; &chatitatemfynccraro,liDcqui-
btis oultus Dco culcus prxftaripotcdipfi
gratus&acccptus.
VII. Matetia fuoc iplx parciculares
a^ioocs io quibus cultus Dci confiflicfcd
haoc informac ipfa Dci voluutas & prx-
fcriotio : ooo coim vulc Dcus coti aibicriu
crcacarx , fed iuxca placitum & prxfcci-
pcum fux voluncaris.
VIII. FioisprxcipauscHgloriaDci Ac
Vu Cbiiai:
35« lACOBI
Chrifli ; niinasprzcipul > ipfa falus culco-
tis , & alioium hominumxdificaiio . tnm
Tt Chnfiolucrifiant , tum vtad Chnrtum
addu(fli magis in iila adolcfcat & crcfcant.
IX. Formacflipfa obrctuaaciacoQfor-
mata ex omnium idorumaptacoacnicD-
tia , ad obicdi ncmpc colcndi dignitaicm,
prxAantiam & mcritum.cx tali colcncis
dirpofitionciuxtatalcpra^fcriptum^ex in-
tcntioDC finis ifiius ; quorum vnum fi dc-
(it.vitiaca cU obfcruancia.&ptopccrcaDco
iograca.
X. Ncquc camcn propterca omitrcn-
^us tli cultus a Dco prxfcripcus , cti.im(i
homo , cui pi xfcribicur, nondum illum cx
liuiufmodi aniruoia iAumiincmpixfcarc
pofljt.
THESIS LXVIII.
Do
PriEceptis cultiis diium in gcricre.
I. B cultu Dci a^luris commodifli-
JL/ maviaTidccurcflc & ra(io,fi mao-
dacocum Dci. quibus culcus illc pixfccibi-
tur , ordtncm fequamuE. omniaquc & (in-
gula confidcrcmus. Illacnim ipfum colcn-
ccminlhuuiu& infurmanr.&: culcusma-
tcriam, formam, & iinrm prxfcubunc.
II. In przcei ' ' >im Dci prxfcri-
bcncibus tiiagcu.i .ii .. confidcrauda. i.
Fuadamcntum illorum quo tus &au(flo-
ricas tubentis nititur & xquitasipfius prx-
ccpti. 1. prxccpcum ipfum. $. fandiopcr
promiflioncs & comminationcs. lilud
przfacio cfi prxccpci* bxc appcndixdici
poccft , mcdinm cit ipfa prxccpti cflcnria.
III. Fundamcncum fcu prxfatio conii-
Bcns iubcntis audoricaccm cxq; cazqui-
xatcmprzccpci.cilcommune cotius Kcli-
[^icnis.ic propccrca criam fundamcntum
iidci, puta,cgo Ichoua fum Dif , r Jcc.
ego Dcus omaipoccns fcu o: . icns
fum ii^crccs cua magna valde Hgo fum
Dcuscuus&fcmini^t • Jcnonmcdo
concludicur, crgodil , , . ..ouaio Dcum
«uum; ergo ambuJa coram rac inctgrt, fcd
VRMINII
cciam, crgo crcdc in mc. Vcrum dc eo hic
nooagcndifm , quuminprxccdaneisper-
tratnauimfir.
I V.Rcliqua ciTc dif o prxcepfum & prx-
ccpci fao<flioncm fcu appcndiccm. Ncquc
cnim cxitliraandumcfbprzccpciduascire
partcs,qu3rum vna poftulac prxftationcm
adus vcl omiflloncm , altcra panam ; led
pollcriorcm pacccm,qux appcndix dict-
tur , horfum Kiccrc, vi Dcus io priorc dcfi-
dctio fuo potiarur, bcncfadurus C obti-
ncat,puoicurus fi noo obcincac
V. Ad prxccpca quod accincc , aocc-
quam ad iingnla vcniamus, primo genera-
cira vidcodum , quid in omni prxccpco
coniidcraodum vcniac.
VI. Impiimisauccmobicitum cuiufun
prxccpci duplcx cft , vnum formalc , aliud
maccrialc , fcu vnumformaliccrrcquifiiu.
aliud maccrialiccr. Illud vbiquc & in omnt
ptxccpco vniformc cft , hoc vcro diftin-
dum.
VII. Obicdum formalc fcu formalircr
requificum , cft ipfa pura puca obcdicncia
ctfra rcfpcfbum ipfius rci.vdaftusiin quo
vcl ciica qucm obcdicncia fic prsil.inda.
Ec hanc liccc nobis ca:cam appcll.nc , co
cxccpco , quod habcac prxccdaueam hanc
vnicam noticiam , qua fcicur Dcuin id i-
pfum prxfciiplillc.
VIII. Obicdum macccialc fca matcria-
liccr rcquificum cit adu'^ ' ^fcu
fingularis, in tuius vcl y. - o-
mMlionc obcdicntia iita cft
Dw.Ex obicAoformali dcducituraiftus,
inquoobcdicntiami':' I^cusvulr
pcrilliuspacracioncni, . . .icurx,vc
altquidinhomincfir, quodabillo patran-
do abhorrcat .• & aiftum,cuiu$ omifltonf m
Dcu'- ■■ • r- r T - ■•iir<i,vtalii' '
iu hi . n pacra.i
aifei^tum lic , (ccus ncquc tliius prxitacio-
ncm huius omifltoncm obcdicn-
tiani ;"e.
X porrofcquicura^osiftiuspa-
cracioncni & omiflioncmproctdeicacau-
fa ,quz nacuram i: • — lactum vcti-
iumaife(5tam , <S. . coatftu abhor-
icotcmfupcicc &: cohibcac.
THE-
DISPVTATIONES PRIVATiC.
THESIS LXIX.
Do
Obcdiciuia, forniali obiccto pixcc-
ptorum onmiuin diuinocum.
1. BcdicDtia,qux formalc obic^tum
V^cll omniuni prarccptoium cJiui-
norum omnibnfquc prjcccptis prxfcribi-
tur>propri<i & adarquatcprxfcribitarTO-
luntati.fccundummodumltbcrtarisfcha-
bcnti.hoccft.qualibcracft.vt voluntatcra
fccundum modum narur.r fc habcntcm>
hoccd > afFcclum modcrctur iuxta obc-
dicntiam prarfcriptam.
I I. Libctiasiitacft vclcontradidllonis
fcu cxcrcitii » vcl coutrarictatis fcu fpcci£-
cationis. Sccundum libcrtatcm cxcrcitii
modcratur voluntas affcdtum , vt a«ftum
aliqucm potius patcct , quam ab co abfti-
ocatiVcrcoDtra.-fccundumlibcrtatcmfpc-
ciBcationis modcracur volunt3satR-(5lura
vta(3urali potiustuhocquamiaillud ob-
icdum tcndac.
III. £x hoc fotmali obicdo omnium
przccptorum,ciufque rationc Cic confidc-
laia, nafcitur ommum prxccptorum pri-
ma diftnbutio , caquc formalis , in prxcc-
pta iubcDcia & vctantia , id cft> quious vcl
commiflio vcl omiflio prxcipitur.
IV. Pracccptum vctans ita obftringtf,
Yt Dunquam patrarc Uccat id, quod vcti-
tumcft malum enim noncftfacicndum
Tt cucniat quod bonufti cft,qua: tamcn
fola cfTct ratio car przftari ahquando licc-
rct,quod prohibitum cft.
V. Prxccptum iubens Don xqu^ ob-
ftrinEitrigidcjlic vt quoquevel momcnto
prxffaodumi quod i^bctur.id coimfieri
ncquit . quamquam nooiithominisarbi-
ino rcUflum , quando dtprxfttturusnec
Dc > fcd fccundum occaftoncs & ncccflira-
tcs oblatas ciusprxftatiofitadmiuiftrao-
da. StcuonliccbatDaoiclitxiduumabfti-
Dcrcabiouocationc Dci.
VI. Quaudo prxccptum vcraos & ia-
bcDS duc^ccootiaiia fuat«fiucrccuadum
5/9
a^um> diligcs Deuin> oon odio habcbi*
eum> odio nabcbis mundum non diligcs
cum i fiuc fccundum obicftum djljgcs
Dcum, nondiligasmundum>odiobabc-
bis mundum . non habcbts odio Dcum.
tum tranfgrcflio lcgis vctaniisgrauiorcft
quamiubcntt$>quia plus rcccdtt ab obc-
diearia;& commtflio mali vctiti iududic
omiflioncm boni prxccpti.
THESIS LXX.
Porio de obcdicntia manclatorum
Dci ui gciicrali.
I. /^Via obedicntiam prxftarc infe-
V^rioris cft.hinc ad tllani prxftao-
dam rcquiritar humilitas quxgeneraum
confidcrata qualitas cft , qua quis aptus
natus cft ad fubmittcndum fcfcalii, ciuf-
que iufla capcffcnduhi & cxfequcndum :
& hicquidcmadfubmittcndumfcDco.
II. Obcdientia pariim tntcrnum , par-
tim extcrnum aflum rcfpicit : vcriufquc
prxftatio ad integram , vcralb , 9c fyoce-
ram obcdicntiam rcquiritur. Dcus coim
fpiticus cft & cordiuminipcftor, quico-
tius hominis tum iotcroi tum cxtetai
obcdicotiam poftulac , afTefluum cor-
dis , & mcmbrorum corporis. Extcrnus
Gnc ioteroo hypocrifis cft : larcrous
(ioe cxteroo iocomplctus cft » oifi im-
pcdiatur bomo ab exteroo fioe culpa fua
prxfcnrc.
III. Cni peo^ coinciditquodaScho«
lafticis Thcologis dicitur> ptxftarc prz-
ceptum vcl fccuodum fubftantiam adus
taotum> vel ctiam fecundum qualitacem
& moduffliequi{itum:quo fcnfu etiam di-
xincLiAb-usvidetur. aducrbia faluarc &
damoare.
I V. Ad obedicotiam iotcgram vcram
8c fynceram , imo ad obcdicluiam ioteroi
hominis, affctftuum cordis,modiquelcgi-
timi prxftandam rcquiricur gratia & coo-
cuifus Dci fpccialis. Ad exceinum vero
adum corpotis & fubftaoiiaaiftus caotum
V u & pixftau-
340 lACOBI
pr2:0andam , anae rcuclacio Sc auxilium
Dci.quod gcDcralc >-ocatur> & ifti fpcciali
oppoaitur , contraquc iUud diAioguiiur»
luHiciat,difquiiipctmittimus.
V. Gratiaillalpccialisquz mouct , cx-
citJt > impcHit • vrgcci ad obcdicodura >
quamuis tncellcdlum 6c affedlum homints
moucatphyftcc ladco vt illtus fcnfu noa
pollitnoaaflicihomo > tamcaconfcofum
non cfticic fcu clicit , aifi moralitcc , hoc
c(l ( pet fuafioois modum & libcra volitio-
nc homiois iutcrucoicaie . quz libcra vo-
litio 000 coadioacm modo.fed &omocm
antcccdentcmaeccfUcatcm Sc dctcitnioa-
tionemcxcludir.
V I. Coocuifus vero ille fpccialis fiue
auxilium gratiz.auod & gratia cooperaos
8t coucomitaas dicitut a gratia illaexci-
caocc > mouencc > quz pizucoieos dicicur
6c opcrans , nequc geiicrc ocquc cfficacta
difFctr» fcdeadcmcAcontinuata, tantum
cooperaos fiue coocomicaos dicicur , ob
coocutrom volutiucis faamaoz , tiuem
grncia opcraos & przucoicnsa voluorarc
clicuic- Hic coocuifusooa dcocgatur illi
cui gratia cjcciuns adhibecur, niii cxcitan-
tircfiAachomo.
VII. VadccoDcIudiiur,honnacm rcge-
nicum plus boni polTe przdatcquam prz-
flat & plus mali poircomirrcrcquamo-
mictar, 5c ptoptcreagratiam ctHcaccm nc-
quc co f«nfu , quo(ccundum Auguflinum
accipiiur, oequc quo fccuodum noooul-
los ooflros Uodlorcs , ad obedicotiam
przlb'nd.ini c(rcnecciraii.im>(|uodi|>fum
cuni.^ugu|lioi dodttiaa optimc coofcouc.
COR O LL ARTVM.
Cf>*!1io llbfrtatem Mgtntu circumferilit
M - • ^ 1 toUit i ea^fue ipf»i^manfcripttfi
. tJiantejeu interlmBetite incli-
e naturaU : magu ergo natnr»-
tHclinati} coutrariaefi Uber-
tatit ^Mam coaiho.
ARMINII
THESIS LXXI.
Obicdo matcriali prxccptonim lc-
gis in vniucrhim.
I. /^~\ Vemadmodum obcdieniia pure
V^pucc, &c vcluc ioabftra<no coofi-
derata > cll obicAum formate omoium
przccpcorum1cgisdiuiaz,fica£iusioqui-
bus obcdicncia pradaoda przfciibicur,
fuac obicdlum niatctialc przccpcoruin co-
laadem.
II. QaadccauGiadusidicumdcmum
lcgi cooformcs & fccundum Jcgcm prz-
rticidiccotur > cumobcdicnriai^siofor-
inaucric, bocc(l,cum cx obedicntia fcu
obcdicndi aoiino 6c Audio patrati fuerioCi
quod Audium obcdicndi occcdaMo prz-
ccdancam habet ccrtam ooiitiam quod
adlus illi a Oco przfcripri fuoC; iuxtadi-
^um Apoi^oli: quidquid non fit cx fide
pcccatumeft.
III. Vodcappartr booam intcnrioncm
adaiilum iudincmJum non fufiicere , nifi[
przcctrcric mand.i!um Dei ic maodata oo-
titij. qiiaoquam finc bona inceociuoc oul-
lus hCius ctiam a Dco nuodacus pcr fc pla-
ccrepofiit. Volumus auccm fubadiooi-
bus ctiam 6miinonemcomprchco(amia-
cclligi.
IV. Bonum crgo opus voiuersc hafce
condicioocsrcquirir. i. vcficprzfcripcum
a Dco. 1. vc homo cerro ooric id a Dco
przccpcum cfic. 5. vt animo& ftudioobe-
diendt Dcofiacquod fioe fide in Dcum
fieri neqaic; acccdcrchucdebctcooditio
fpccialis ad ChriAum Euangcliamq,- cius
pcriineas > vc cx fiJc in Corifluro fiac,
quandoquidcmnullumopus io Dcogra-
cum cll PoH pcccacum tn llacu graciz, niii
iDChriito& pcrfidcmioillum.
V. A^us auccm> quilcgcprzfcribua*
cur, aucfuocpcrfc& iofuaoaturaindiffe-
ccntes> auc in lc habcoc aliquid cur Deo
pbccaocaucdiipliccanr» przfcribaocui ab
co auc vctctur. Quzilksprzfcribitlcr
poiiciua, f}mbolica,ccic[noDialisdicitur :
quz
DISPVTATIO]
t{ux iftos \: X moralis Sc deralogus > etiatn
Icx uacuiz dicicur. Dc hifcc poilrcmis a-
gemusporro.
VI. Adusmaccnaics , in qutbus obcdi'
CDtia lcgc morali przllanila prxfccibitur,
luDt vcl gcncrales , & ad totias legis o-
maiumquc & (tugulorum prxccptorum
obfcruacioDcm pcitincntcs : vcl fpccialcs
fciingulis dccalogi pr^cceptis pcculiaiicct
prxfcripti.
VII. Gcnctales funt Amor,liolior,timor
Dci 5c fiduciainillum : fpccialcs in fingu*
lorum prxccptorum pcculun czplicaiio-
iictr;i6tabuQCur.
THESIS LXXII.
Amorc,timorc,liducia , honorc Dco
ab homme debitis.
I. A Ctvs iftigcncralcs velinprimoa-
yxcluvchn lccundocoafid&aripof-
fuot. Inpiimoaftcduuaa nomii^^eniuut;
iafccundo, proprium afflunmnomcDribi
rctincot. Ptoptcr ardlam vcrointer affc-
AuoQ&a^um fccuadum ynioacm & na-
turaeconucnicatiameodem aomioe affe-
^us & a(flusappcItaotur arooris > tirooris,
fiducix.honods.
II. Amoc Ocicdadlusofficiofusbomi-
ois > quo fcieos voleos voioncm (ui cum
Dco, icgifqucdiuiDX obcdicotiam omni-
busrcbusaliisaoccpooicjcuifubiicicur o-
dium fcparatioQis & ioobedicncix.
III. Timor Dci cll adus officiofus ho-
miais quo fcicns voleos ofFcnlam Dci ia
trjnfgrclTiooe maodatoruoa cius pofitaro.
iram cius, ccoluram,& (loi^tam ac fecxi-
ilimatioocm aotc omoia cxboricfcit & fu-
git Dcab co (cpatctor.
IV. Fiducia iaDcum cftl a<:!lus ofHcio-
fus homiois , quofcicos volcos io Dcum
folum tccumbtc , ab eoomoia ccrco(pe-
raos & cxfpciflaDS quxfalutaria libifuoc»
uibus & nulorum amolitiooem coropre-
codimus.
V. Hooor Dci c(l adlus officiofus bo-
ES PRIVATi€. 54»
minis , quo fcicns volcns Deodebitom
ipflus cxccUcocibus virtuiibus fadifque
prxmiumrctriboit.
VI. Obic(flumhorumomoiuma^uum,
prout lcgc prxfciif ti & officiofifuot , pri-
mum cil ipfc Deus : quibufcuoquc cniin
ahis rcbus illia^us prxftaodi fuot . pro-
pterDcum , & cx ipfius iufTuprxftandi
iuot.lccus booi vcrc dici non potcrunf.
VII. Ratioformalisobiedi, cutoempc
ifli a£lusDeo pixftari pofTuot & dcbcaor,
fuuc fapicotia j.bonitas , iuftitia.ac po-
tcotia Dei ; adufquc fccuodum cas &
pcr eas ab illo prxftiti : qux autcm ad fim-
pliccs iCiui poftulaodos priores vcl poftc-
liotcs parccs obciocant pic difquiii pcrmit-
cimus.
VIILCaufainBmcdiaraiftorumadluuni
eft homo , iceuodum iotcllci^um, afTcAu,
& libcrtatcm v oluotatis fu« , noo qua ho-
mo aoimaIi$,fcd quafpiiitualis.ac ad viam
Dcitcformatus.
IX. Caufa prxcipua cft Spiritos tan-
<Sus,-qui & afFcilusamoris. timoris, fida-
cix, hoDOiis iofiindit honnioi pera^lum
TcgcocratioDis,& adailus fccuodos cxci*
tat.mouet.iocitat gratia cxcitame > cumq;
ipfohomioe adcofdempioducendos gta-
cta coopcraote coocunic.
X. Formaaauumiftoramcft,vtexfid€
feciiodum legem Dci fiant. Fiois tc ad &-
lutem iproiumopcraoiium, Dciglwiam,
3d aliorum lucrifadioocm , connxmatio-
ocmque perpetrcotur.
THESIS LXXIII.
Aiikibus obcdientke ringiilaribus, fcu
qui ftnguhs prarccpiis Drarfcri-
ptilum, leudcdecaJt go
in vniuerrum.
I. A Ctvs obcdieotix fpccialcs dcca-
J \ logo,fiogulilq; prxceptis prxfcri-
buotur :quaieipfe dccaJogus oobiscx or-
diaccooiidciaoduscft.
Yu j II. De-
2
«
341 lACOBI
II. Dccalogas commodc diftribuitur in
p:xf«ioDcm & prrccpu. Prxfiitio hifcc
vcibiscomprchcnfa cft : Ego lehoun fum
i)emtMU$,quie.inxtte ex J£.g)fto liomo jtr-
uttutu. Arbicramur q^im prarranoDcrr. \-
ftam potius ad cotumDccalogum quarr. ad
priraum prxccpcum pcrtinct c: t^uamuis dc
rc adco cxigua cootcndcrc uoa ail itrcmur
coolulcum.
III. Przfacto continct argamcnium
faafioois gcncralc , cur populus Ifracliii-
cu&Ichoux obtcmpcraie dcbcat , td<juc
duplcx , vnum duilum i iurcfadcratio-
nis,altcrumaparticulaii bcncficio infigni
icccns illi prxftito. Hlud contioctur htf-
cc vcrbis , Dctu tuiti : iflud fcqucntibus,
qmtilHxi tt tx ttrrx JEg^fti , cuius bcoc-
licii commcndatiocft cx dcfcriptionc ad-
dira,quod itgyptusfucritillis domus fcr-
umitis : illi cxaggcrando fcruitutis mifc-
rizvc qua: ilUs accidcrunt in mcmoriam
tcuocarc pocerunr.
IV. Qu,anquaTiiargumcDtumhocDr«#
tuM , ciiam ad crcationcm rcfpiccrc po(Tit,
idqucbcncficiura coraprchcndcrc , tamcn
fpcciatim intcndifocdcris cumifto popu-
lo padlioncm vcrifimilius cft.
V. fiihacprxfatioDC commodc dcdu-
ci polTunc ai^us ifti gcncralcs dc quibus
pracccdcnti difputationc a£^umcft,amor,
ttmor, fiducia.houor Dci; quiacnim le-
houa cft Dcus ipforura. qui ipfos cx ^tgy-
pto libcrauicidcircoetiam amandus cft,ti -
mcndus.honorandus , & fiduciainillum
collocanda,cum mcrito.tum vtilitcr.
VI. Gcncracim autcm nonaulla obfcr-
uandaad omniumfimulprxccptorum rc-
£lam prxftationcmjqualtafunt:
VII. LcxDci intcgram oris,cordi$,o-
peris,ideft,ezternam & inccrnam obcdi-
cDtiamrequitit : Deuscnim totius bomi-
flisDcuscft,anin-!.'»: 8^ corporis, & prxci-
puc corintuccu
VIII. Exphcatio prxccptorumDeca-
IogiaMofc,l'iophctis,Chrifl:o &: Apofto-
lis pctcoda cft,& fuHicicntcr habcri potcft,
adco vc oihil occcirarium cogitaii ponit
quod cx y.& N.Tcfta. fcriptishauriri oon
po/Hc.
ARMINII
IX. Ex fine propfer<^ucm datumcft,r-
niufcuiufque prxccpti lciKeoria cft famc-
da,caquc omnia co indudi iudicaodarunr,
finc quibus prxftati prxccptum occiuu:
proptctcactiam vnura & idcm opusaddi-*
ucru prxccptarcfcrripotcft. quatcnus ad
diuctfosfiiicsfpcftat.
X. InaDirmatione ocgatio,&io ocga-
tioncaffirmatio oppofica vidcturcomprc-
hcnfaciTc . quia oontaotumamaloabfti-
ncntiatn , fcdetiam boni cfficicntiam po-
ftulatDcus: (piamquam ratio rcddipofllc
curnonnuUancgatiuc , nonnuUa alffirma-
tiuc cnuntiauertt Dcus.
XI. A£liooes bomogcocz & cogoatx
codcm prxcepco iubcntur aut vctaocur,
gcoulqucfpecics, &fpccics voa cogoacas
(tbtaliascomplcditur , oificaufa iufta fic
cutfccus fit ftatucndum.
XIJ. Etfcdus io caufafua , & caufa ia
cfFcclo fuo, fi coDUcifio cft QccciTaru Sc
fccuudum oaturam » ooo ez accidcotiiu-
bccur & prohibccur.
XIII. Rciatiuorum vno prxfcripto . vci
vctitod||p altcrum prxcipitur vcl vcta-
tur,auia (c mutuo ponunt & toUunc.
XIV. Si contingat duorum ptxccpto-
rum obfcruatioDcm prxftati fimul ooa
poilc , cius habctur ratio quod momeoci
maioris cft , & cuius przitaodt iuftiorcs
plutcfquc caufxfuoc.
TEHSIS LXXIV.
Primo Dccalogi pixccpto.
I. T^Ecem Dccalogi prxccpca commo-
jLydc io prxcepta piimz & fccuodz
cabulxdtftribuuntnr , & piimxcabulxca
prxccptacttbuuotur. quxofficium noihil
crga ipfum Dcum immediatc prxfcribuor,
qualia fuoc quatuoc : Sccundx tabulx ca
prxccpca qux homioum erga homincs of-
ficiacontiacot.eiqucfcx poftrcmaattnbu-
uotur.
II. Rcfpc^ushic ioicr vrriufquc rabulz
ptxccptacft, vf cx amorccigaDcumciuf-
quc
DISPVTATIONES PRIVAT.C. 543
^ne rcfpcd!Vu,amorcm & officia amoris cr-
ga proximum prxftcmus:& li coDtingat vt
BcccfTaiiootliciumvclcrga Dcum vcl cr-
ga prozimum (ii dcfcrcndum, Dciis proxi-
tfnoprxfcratur , intclligc io iis quz fuac
cultus Qon cercinoDialis ; alioquin valcc
inud , T/o/(P mifericordi»m , (jf non ftcrifi-
eium.
III. Primum prrccptum cft , Non crit
cibiDcusalius coram facicmca , vclcon-
trafacicm mcam.
IV. Hoc prxcepto Dcgauup t.inqujm
prxccdancum qnid & prxfljjBficum in-
cludt fcu prarfupponi hoc a^R^iatiuum,
wie UloMam halfepiffro Deo tuo , ccitifTiir.u
c(t,iiIquccK prjcfacionc ipfj immcducc lc-
quens. EgoUhouafum Deu^tHUi : Ergo.
Sim egoUboHADemtiiuf , vcli quoH iJcm
efl,cigo, haie tne leheuam pro Deotno.
V. Habcrcaurcm pro Dco cft tum in-
CcUctflus ttini aHcclus fcu voluntacis, dcni-
quc &i ciTcftus cx vcroquc. fcu fingulis cxi*
Acutis.
VI. Alius Dcus cfl qiiicquid Iiumana
mens commioilcicur, cui diuitntaccm (fiuc
cflcotia fit lc vica, fiuc propriccaccs, Gue o-
pcra , fmcgloria) folivcio Uco conucni-
cocam& proptijn»atcribuic.
VII. Siuc autcm rcs cui diuinicaccmac-
tribuit homo /ic aliquid cxidcns \clcrca-
tum , fiuc aliquid non cxillcns & purc
putc ini:M|iinrium, & fignK-t]:um ccrcbri>
pcriiidecu, ' - .s cntm ilhur. alius Dct
tocain-atci 'c iiuntana cll r^^dicali-
rer>c(rcacialitcr, vi: tualitec, nulln tnodo in
eocuiattribuirur. Hinc ilUphtafisiaScxi-
pcura j pofl cc^r fuuui fcrnicari.
VI I I. Pottlk autem Dcus hicaliusfub
criplicidiffercutia itixia Scripcuras coaci-
pi nirni illumco-
.1 illum acccpc-
rc , .uir <!.tjiquc ab aliis populis accepe-
lunt, quum nc; icpjrrcseorum
illum c poilrcmum fit
vclco.-... >'if , vcl !'bcra
(pontanea voluncat
IX. H.1C dc caul.i .i.juk ille Dcus vcre
idolum ■ 'ir , & aftusquoalius Dcus
liabctL. ..ria, fiucilla mcotc , xiii-
matione, agnitioDc,fideinucafFe^u,amo-
rccimorc, hducia, fpc, fiucaliquo cxccrao
cifcdu hoooris, culcus,adoracioQis,inuo-
cationis pacrccur.
X. Peccacihuius eoormitat apparetez
ao,quod appcUatur dcfcdlio a Dco,dcfcr-
cio viui foocis,& cfTonio caucroarum qaa;
aquam oouhabeot : pcrfida coutugii (a-
crofaodi dcfcrtio . & pj(fti conuubialis
violatio : irao quod dxmoniis facrificare
dicuncur Gencilcsquicquid Dcofc offcr-
rcpuc.ioc iQidaDciigoorancia & abalic-
QatioocavitaDci*
XI. Caufacur dxmoniis CcruiK dican*
tur , quamquam fccus arbicrcQtur homi-
ocs, hfc eit, quod ^aihao fit tocius ido-
lolatriz fons. capuc , & origo , & omois
culcusqui impcnditaralii Dco au£lor,fua-
for,ixtipuIfor,apptobatoi,dcfcnfor : vndc
&fummusidololatria;gradus cfl,cum quis
Sacanam vtSachaoam,&: fcproSachaaagc-
rcnccm & vcndicantcm prb Dco babcc,Ycl
diutiiitatcm illitribuit.
XII. Quanquam autcm Gebtilcs Ao-
gelosfiucDxmonasooo vtfummu Dcum
ccluctuoc, fed vtmioorcs& Mintfbostl-
liu$,quorum tQtciucntu cumfummo Dco
communicarentitamen cultus qucm illis
cxhtbucruncftiit idololacria > qui culcus
iflcoulli qiiam Dco vcro debcbacuc : noa
pcrcincc auccm ad dcfinicionem idolola-
tria: vcquisculcamfoli vcro Deodcbicum
aliiprxltcccaoquam Dco ; fufticic cnim fi
lilum proDcohabcac, cuftumdjuioumil-
li atcribucndo, etiamfi nicotc citflirocc il-
lutn oon cflc Dcum illum fuprcmuir..N oa
cxcufac crimco , fcd aggrauar.fi fcicus quis
diuinum culcum prtjfttc ciqucm fcit iplum
Dcum ooneflc.
XIII. QmimqucChciflus.quiaaPatrc
Rcx&Doniiausfitconfticutus , &omnc
iudicium acccperic fit hooorandus vc Pa-
ccr,oaiacquegeou ei iacaru;iadum,& ipfc
quoqueinuocaodus vcMcdijcor & capuc
Ecdcfix , adco vcQcmioi tUum honorcm
cicraidololacrizciimen prarflarcpoHit Ec-
c!efia:hioc PonciticiiMariam , vclAoge-
los, vcl fanclos horniocs adoiantcs & vcl-
uc doQorum jacoics &aduiiQilt[acorcs,YcI
vcia-
544
1 ACORI
vcinterccfrorespertnciiarua inuocanrcsi
idoloUtrizcnmcnadmitcit.
XIV. Imo vero cum pancm io cocaa ado -
'naz, & ipfumPoDttficeniprocoqucm (c
TeodicacaccipiuuDC & habcutiiiioloUctiz
pcccatum pcrpccranc.
THESIS LXXV.
Scciindo Dccalogi prjcccpro.
I. I^Rjeccptumfecundum coaftacman-
L dato& (andlionccius. adcfcriptio-
Dc Dci ad punicnduni tr.infgrcfl"orc prom-
pti&potcntis , & bcncfacicudum obcdi-
CDti vatdc propcnn,quo commioatio poc-
DZ & promimo pra;mti coorcqucnccr in<
cluditur.
II. Mandatum ipfom ncgariuum cft.vc-
catuc faiflum Dho difpliccos his vcrbis:
Nonfacicstibi fculptilc, nec vllamimagi-
ncm corumquxfuut lu coclofurfum , nc-
quc eorumquzfunc in cerra dcorfum,oc-
quc corum quz ioaquis fubtcrra : uoo io-
curuabis rcijIis>ocquc colcsca.
IU. Summaprxccpticft, nequisvllam
imagiocm fculptam , fufam , pi^am , auc
quouis alio modo fadam , fiue archety-
ponhabeac rcm exiftcarcm , duc ficlam,
Dcum Tclxrcaturam , fiue arcbccypoa
fuum rcfcrai fccundum realcm aliquam
couuooicntiam , fiue tancuni cx loltitu-
cionc&opinioDC adorct , auc culru diui-
oo profcquatur: vcl, quod idcm cft . oe id
quod Numioisioco habct Sc colit.nue vc-
rcfiuc falfo.io vlla vcl ad vliam imagincm
adorccvelcolar.
IV. Qacmadmodum cxcollatioochu-
luspra^cepci . Sc aliorum Scripturx loco-
tvun, vbi Dcus imagincs quaidam coofici
iubct>apparet,aoo vetaci ipfara quarum-
uis imaginem confcdioncm , modo ad
cuitum non proftituantur , ita cx huius
ciufdem przcepti aKorumquc illi collate-
ralium «uc anaiogorum comparatiooc
cooftar , imagiocm ad Deum iepr*fcn-
taodum oullara coofici dcbcrc^ quia hoc
APvMlNlI
ipfum nihii aliud Ht q<iam mutarc gTo-
nam incorruptibilis Dci in fimiliiudjocm
rci coiruptibilis : quic(juid cnim cfttngi
potcft vifibtlceft , & ideo corruptibilc:
quod geocratim aifirmare cum Scriptura
noo vcrcmur, quanquam cum eadcm &
cx eadcm fciamus Clitiftum ounc fccua-
dumcorpusiocorruptibiicm cttc-
V. Diftio^lio duplei hic a Pootificiis
adhibctur, Archctypi & iroagiois . dcin-
dc imaciois ipfius qua cx tali matena con-
fcdla ciyyjMimago cft,boc cft, rclata &
apta adrH^BDtandum archctypoo: vn-
dcporrotMOTcuDtiutentionis io colcndo
diftindlioa£qua cultor vcl inarchctvpon
folumi Don imagiocm > vcl fi ctiam :n ima-
giocm,noDtamenioillam qiu rxtali tua-
tcnaeft, Dcqucinilbm piin.ipalitcr, (cJ
latc adarchetypon iotuctur. Nos non nc-
gamtismcotcm homiois ciufmodi diftin-
dioocm coQfingeicpolTe.
V I. Scd cum procumbeotcs antc iiiia-
gincm ilia diftinclioncfeexcuGircatraDr-
grcflloDehuiuspi<,ccptimoliantur,Dcuir,
ipfum mcodacii aiguuot , & ipfius m.m-
datum irrident , mcDd.icii arguucjc, quia
com Dcus dicicprocunibcntcmantcima-
gincmdiccic ligno fic iapidt , Tu TMtr
meui ts, ilh dicuot, boc illum ooo dicc-
rc hgoo & iapidi, fcd archctypo, ocmpc
Dco : irridcnt Deum & mandatum eius,
quia per illam diftin<:\ioncra Amt ncrno
vnqu-m , quaoquam imagiocs quafuis
adoraos , tcu» iftius pra:ccpti vioijti a«>i
pofllt, Dififccuodum fuam ipfius opinio-
Dcm ludicaucrit iilud ligoum vcreDcuin
cUc, & proptetca fcvcre 8c rcipCi Dcum
cffcciflc , quod vt tatiooc vtcnti cucDiaC
impofllbilccft.
VII. Scd cxcnCinoDem fuara ifta diftin-
dionenitcntcm cx partc annihilant . cum
dicunt imaginem codcm honore iSc cultu,
fiuc A4rf ft«( , fiuc ^»AW«< , fiae xicrff ;»ahW
aftici quoipfum archctypflij ; neqocex-
tcodit fc cxcuGtio pct iftam diftindio-
ocm curo ipfum Deum imaqioc repix-
fcotant,qmaid fimplicitcr vctitum cft nc
fiat
VIII. Dicimus crgo PoatifT
- u ;i -
dum
DISPVTATION
Aini iudicium Dci , & ipfas cxprcflTas Scri- '
pturas .tedctribui quA \ '^'nnant eJTco- j
ciaraDci. cumillum . ircois cana ^
baibapraediti &I0I10 intidcntis rcpncfctt- [
wut.ctiamfi cxptcffis vcrbis dicant (clcirc
Dcum non habcrc corpas , & protcllcniar
C: bancFoimam nonipfiuscllcntiat teprx-
fcnraodx cffinxidc , Icd tantnm rcpracfcn-
tandx coiTipantiooi cius Prophctis ali-
quando fiCix , & fiEnificaod* piarfcntia:
ipiius haoc Gmilitudinem inrtituijrc ; cft
enim ptotcftatip coDtraria fiidis.cum lafta
naturaid fintnon cjuo.l nns ea cllc fiagi-
nius , fcd quod Dcus I- t ca cflc di.
cit.Illcautcmdicitfcallmuiaii , fibi fimili-
tudincmficri,fcftatui anrco vcl argcutco
iculpttlicflc fimilem.
IX. .Omncs illas imagincs dc quibus
oiximus.tumDci tantumad rcprzkntan-
duro polltas.ium aliarum rcrum fiuc vcra-
ruinuuefidarum adcultum cxpoOtas, di-
cimus tticle tum fccundum ctymon tocis,
«umfccundum vfum fciiptutarum H*h>im
dici, &diftinftioncminicridola& fimu-
lacrafiuc imagincsa Pontificiis vfurpatam
er fpccu horrcndx iiloiolairir produ-
^amefic.
X. Qtto prxccpto vctantur imagincs
vlkcadculium diuinum confingi aut to-
ftitui, , codcmalixfiiamfa^tli iuot& ad
cuitum cxpofitx toiii iubcntur, adhibita
liacdupli ' ' prxccJjiua
commod.. ... .iina. 1. vt ab
iis pcnci quos in Kcpublica Sc Ecclcfiapo
jJLr.cfl- ^ . ,
XI Qju.inquam honos talibusimri
aibusjvcl uiimini pcr talcs-inugimrs .
biitiiiipfi Deo vcro fit ignominiofus, ta-
mcnacquiimagincsc ' & Ic-
{^itimc ad cultsm ju ^ inir,
coniumcliaafticitjipfum iiumcnquo.^
Icrc; ccontumelia alficit ,
(C dcLULu..
XII. Affirmario ocpatiuo lotip:
pioopp' - hic cllc VI
dctur . vt b ui.. , 4 ^
nrntis cogitJtionc
.;inatiouc coUmus.
XIII, Saadto ptxccpii commiuauo-
ES PRIVATi^.
J4(
ncm incJudciis,hxccft. Ego enimtdiona
Dcustuus, DciisZclorcsium.vifitansini-
quitatcmpatium lupcr filiosin tcrtiam «
quattam gcocrationem io his qui odetuoc
mchoceft , nifi mcohuic prxcepto ob-
tempcrauctitis, ("cnuctismc cilc nonoiii
mcixmulam j acque pafliuum impuoe vi
illc altcrt dctur.aut » tgiotuinca fculptibi-
iibus cummuaicctur.
X I V. Altcm pars (aodiioois coucioer
!ltoncmhis vcrbjs : Ec ego Ichoua
ij,u o-cus , ficicDS mifcricordiam inmillc
d.liecntibus mc Ar cuftodicntibut prxcc-
ceptamca.ho -'luicmco prxcepco
obcdicritis, fcnaccis mcmifcricordia vfu-
rumcrga vos . & crga iibcros vcftros io
raillefimamgcncratioocra, fiquidcm 8c ilH
meamaucrmc.
X V. Fitautcmmcntiopoftciuuiin.vf
comagiscxcitentur homincsad obedico-
tiam,cumnoQtantumluo, fed etiam po-
ftcrumfuorum bono& malo fioc obtcm-
pcraturi vci tranfgrcHuti.
XVI, Ex coilatione ptxcedentis prx-
ccpti & huios . apoarct Juplicera cflc ido-
loiJtrtam , vnam quafaifum & fiditiura
numcncoii(ur,aitcram qua vcrii vel fai-
fum numein in imagiac,perimagioc,velarf
imagMjcm colitur ; qoxtaraco ipla imago
aliqujndo filius Sc altus Deus dicitur.
quud Schic fignificarc videcurDeus , cuni
air;timcnrna7c!n' i dudlo ab huiu»
pi •ol^tioi. , . j.ctcftudcr.
CoROLtARIVM.
'ntidetorum idohUtrtam thrjt exMgg€-
"rtim S^Cetitt/tnmiitehUtru
■■■■ ■ Ktodnequeli-
' -t.thHJHtviUM
yejp HorrenJatn
■ ttgrMittMem, tt dUU'
. Cr vtneir
I ex t,-
qiUfcomfiiirMri i>ojfe.
Xjc
THB-
lACOBI
THESIS LXXVI.
I. ✓^OrftAibocpr^fcptomvt&prxcc-
V ) , & (jnilJoQC cius
f : •- !<>, prarccptum
r. lumDcidif-
n ajjHfncsntnitn Do-
j , fumnu & finis przccpti cft:
i Detistota&fanilas(it>& nomcncius
.omeo I
ii.v ji. . ' "
Dcum VL
tuto Dci vfurpator.
IV. AlTui
'•rcn-
contaminandum.
.1 nono-
1 • - ' \
nomcn Dci
ell illud vcil i;. c & liHguac-
loqii!,piupnc.-n qui& f) ticcdocbtcctubco
ctiamtada comprchcodcre vcliti quibus
Dcus vcldiuina minus icligiofc tratftan-
rni .per nos licct • & putamus a prxccpti
j noo recedi.Nos vctoiaexplicatiooc
j '.imptionis pctfirtim •
. : ..uicula.in vaniin- V- itur,
procoquodcdtcmc. .lafa:
pcrfruitu& nullo Ttili bucpiomcudaci-
tcr,fallb, ftmulatciocogitanter, &c. vude
longc latcquc ctiam hic ptohibitio fc dif-
fiindtt.
VI. Scd fortcnoniocommodc ad duo
fucnma capita fcu gcncra omnisfumptio
nomiaisDci in vauumrcduci potetit.-.Tt
ptimum gcnus complc^atur vfurpatio-
■cm BominisDei ^ ,,m
mnino ficicnda ..
Tc! hdlo , cui Deus oominis liii mcotio-
ncm inicrucnirc noo voluit : vcl quia Hci-
Criim nonfit.vclquu minoris momcoti.
1 1. Secandum vcro gcnus complc-
Tutur vfurpationcmnon^ noo rc-
^am . quum fcihcctto oi .{uo no-
iiioTbiUciU Yfurparipot^ .:iatndc-
.atio cil IQ htikC vc
ARMINII
bitcex pracfcripto Dci .
vcrc vuirpatur.
VIII. HuiufmodioBicia funt Adoraiio
& Inuocatio Dci iW '
diutnatum Enarratio
mcnia.&c. In hifce viijipatur nomco Dci
iuvanumtni"
noncx toto . .u . ...^.v ,
dubicameconfcicncia , qqun
de q^uod io co vfutpa:
ciiam contra confciciu;,iii.. ■. i vjuaii.ua it-
ibmouium d.indum nurdacio vfur-
patur.
IX. C
Namooii ...
tum , qni nonu
vfm. qua pciluadctc niiitur , nc
quis ji^.wiiomcn vfurparcaudcat .• cuius
tantomaior eflnccenitas , quantomiaor
cRpcccatiiAius zllimacioiotu bomiacs.
THESIS LXXVII.
Qiiartoprxccpto.
I. T)Rxccprum hoc cootinct dua^
1 tcs i mandatum & rationem
Mandatumvcro propooituri. pauct
bis.indclatius cxplicatur. Piopol
hifccvcrbis i Mcmcnto V- .^ ..aiia
fandifices : cxpJicatio in .xthr^.o-
penbus.&c. Ratio vcrobi(cc|co(
ditur; Nam fcx dicbus fccitDcu&co.
&.tciraro 8cc.
II. lo pracccpti propontione oorcntur.
I 'us pra:fcnpcus .- qui cfl
c..:.o cuta aoxia & follicita dc ^^iu
Ao noo omittendo , qux cxprrfT.i c\\ ii\o
vcrbo,memcoro,& ne obliui !
Au, qi dictiut, dics Sabbathi
fcpiimusocpeinordincdieti'
tiocxpta& pcifcflacd ; qui
<! . quod runc Dcu» qutcu
& .... :i,.i licfccodum.
III. i ;o coxiCJBCtdao. i.Ceo-
DISPVTATIONES PRIVAT^.
ccfflowcm.rcfcx dies impendaacopcribus
adauimalcm vicam ciulqac fullcntacio-
Qcm pcrtincutibus, qnx coDccfllo conti-
occmaBdatixqutcaccm. z. Mandacum dc
quiclccndo ab illis ,o dic,
cum cnumcrationc j j • , .^iiiefccrc
oportcat.Non tu modo , fca 6c filiu.s tuus,
fcruus > incifUiiumcrltum «aducnaquic-
fcenc, quorc]uoc ncmpe func incuapotc-
ftatc quicfccrc fjcics.
I V. Raciocontinctin fcduoarguracn-
ta •• quorum pi ius ci\ ipfius Dci cTcmpIum
quilcpcimo dic quicuic ab • '^ is fuis,
1'oftcrius bcncdidio, &far .10 Dci
quafepcimumdiem voluic(eparacumare-
liquisdtcbus , 8cfibi fuoque culcuidcfli-
oacum.
V. Sandtificarc fepcimum dicm eft il-
lumabvfibus commuaibus Sc ad anima-
Icm vicam perrincncibus fcpararc; Sc Dco
adibufquc ad Dcum rcfquc diuiaas vicam-
qucfpiricualcm pctcincncibus confccrarc.*
quz (aniflificatio vaciis atfiionibus conilat.
yj oQaoufquc abfVineaciaabopcribus
adanimalem vicam percincncibus cxcco-
deoda fit > vctlifTimum confidsracu arbicra-
inur,&quaaqi\g|n nihil prxcifc przfsri-
biinus>cameo liccnciam calia opcra pacran-
diquammaximc reflridam vellemus» 8c
■dpauci(fim*ncccll*aiia rcftri^f^am. Noo
coim dubicamus quin vaticapud Chriftia-
liot Sabbacbum violccur, non nbflincndo
ab iis.quar aliis dicbjiisliaca fun;
VIII. A(flioncs ad fanclihcauouem
fabbachi percincnccs duobus gcncribus
concludipofTc arbinamur, vciliz fincpcc
foSc pcimo ad Dci cuUum pcrcinentcs,
Deoquc inipfisgracx & acccpcr. Alixi-
fti$a«ibusprx(landisfubordinatx,&hor-
fum fcruieotes vc illx aAioncs Dco ab ho-
minibus quam optimc prxlhri ponioti
qualcs funt quxad ioftitutioncm fidtliuni
:!i piV.cio fuo pcrtincDt.
vin. H jdi autem (aoclificano
nontantunt pij.i4ca Sc domeflica c ' '
bct , fcd cciam publica Sc Ecclcn.
Yult coim Dcus non taotum a fingulis pri-
laudjri,
uatmi agm
fia magoa.rthacraeioneoonmodf^fin^ti
lorum, fcdac tocius roiuerfitacis Dcu^s *:
Domiauscfrcagnofffacur.
I X. Cxtcrumquuhomioihuii.-,i j
li vitx nimis intento facilc obrepit ncgfi-
gcnria Dci & diuinorum.hinc ncccfTc fuic
mcmoriamhommibusr(:fficaii,hicrocc,
i^icmcntoracc.
X. lam vero quodad dicm fcptimuft»
atcmct quifan^tihcari iubccui ,fn co id mo-
"ic & pcrpctuum cft, vc dic* lcptimus hoc
elt.rnuscxfcpcemcultuidiuinocooficrc-
nrllotcmporc.
' • busin,-
pcndcru.fcptimun .busaiic
codcmmodoconrinu.i •
XI. Atvcro aaodad dicmilluni u>ccr
icptcm , qui dics fcx quibus Dcus creatio-
ncm pcrfccir.infecufusc(l,arciner,eias Gi,-
CtihcariononcftpcrpctuxjnftiturioDJs 5c
nccclhtatis: fcdmucaii illcinjliu ' ' -
pocuic. & ruotcmpore, vcmutai
tuic- ncmpciudicra, quiDomiuicft ;ip-
pcllacur , •propccrca <^uod noua creatio
tuncpcrrcfurrcaioncm Chrifti er mor-
tuisioChrifto ctpite noftro pcra^a cr.ic,
& oouumpopulumnotiumqucDdam C»b-
bacifmum iiichoarc xquum crai.
RH. Ratioillj.quxabcxcmplo Dci
qui quicuit dic feptimo,«reationc ncmpc
pcrfcaa,dclumpracftrr.]ncadooHXctc.i-
tioBistcmpuscitirjuir, idcoqucilla ccHjii-
tc, aut ialtcmad il!.im ikunda cx noui
crcacioncacccdentcnonmirumfuitdicm
illumtnrcqucntcni quo icfurrcxit Chii-
Itus,mutatumfuifrcabApoftolij. Chiifto
eoira nooampliusia caroc ambulaotc . nc-
quc fccundum carncm nofccndo.nc ua fa-
dlafuntomnia.
XHl. Bcncdidio rero& nini3ificatio
Dciab illo dic Sabbachi io Domioicum
cr.r
ncas.in Icfu C
X 1 V.
:r, co quod omnjs
-"1 ? TCt-
! jn-
'lUaialandtihcaniuc
api jb
O.:
' cnci ju ii^iiu,n luici Dcum & popuiwm,
Xx r
ip.'ius
fpftus.quoJ Iciioi: I • ■ .X,
ccunisii tcn^porj
tcfl , Sc Cibbacbi oblciuAtioacin lil» per-
(uailue.
X V. Si qois dictn dorrM-ictim a rcli-
quisdi<bu$ nullo mcdo /icodum
putaaerit,aaijUuml iiujapdica:
tl( ' • ' _m vcJLuox
tl . . . .cm pro lchil-
mactco loiiccicfu Dci iubcDtium atbi
siamur.
TACOBI ARMINII
cioociliorum a^uumqui illoTnm fWrert
TH£SIS LXXVIIL
Qninto praiccpco-
I. T TQc prjcccpcum ptmmoi efttecuo-
X Idx cabulx.Contioctaujcm pixcc-
ptum ipfum, tum pracccpco jdtiicampto-
irinioDcm.f lots prxcepci cll vt otdo qui-
damlliiutct ' slccundum qucm hi
Ci! •• : ..loicsriutiquun ptx-
h iKciotum ad iociccatcm
tucodam ncccUauoium tmpetaodi>& pa-
rciidicondrtit.
II. PrxccptumprzfcribiraAum.&ad-
iit obicdlum^cui iiic aAus pizdaodus iit,
Atli;- 'lonoran ' :ictutiObjc-
tluni.ii.v.. .ocjbus. ^....^.,1 tuumSc ma-
licmtnam . vndc appatctuura rclatorum
Baturani
j^catn , quufc^uuc ^•••iu uuui u^^^ ^^ui
iint.
III. Hunoraadi Toz quam apciinme
vtutpatur ad cmincntiam U iAm:
kuoor cnimcxcclicoux pixii .L,ctuf-
qucprkibtio ii^nuin coguitioois: &voX
illa con ; la oificiaqux ru
T itur ,vcl vtfi«ii,
1\ . Tiiaautcmprxcipue ifloTocabu
iu couuucutur t.vti i
ipforurapctfoi ;', :
tunpfutum . udoipiis
mmcncix &: naUi.v fuu lilis
conttucDC cc> :m : tum un lolciaii-
tiavitioium i..o.um , conniucntuquc
ad illoSiA: Tctccuoda coruodumobiCiLtiu-
ne,bcntgnaque cxcutiitiooc.
V i. Obcdicncu puiica c(l in
& iibcrali pizikactOQCcetuni qu;i
bunctk omiiiioae cotum qux p:
quxooD uotum
[ Ocnxivciumecij.i. ^
p;a;iiaada cll,idqucuon cam
jpii Dco> cuius viccmgcraat, obiciQpc-
recur.
Y 1 1. Gtatitndo , qn«coottaer colla-
tioDcn»tctum iliisad viut ritxrccUDdumF
digDiutcm ncccllatiutura , cxccadcte fc
dcbctaoncaQCum ad tcmpusquoaiuncre
liiufunguutur , vctumetum pct cocam vi-
tam , ctiamii obcingac illos pct icoium auc
aliacauia ad oauaus obcunduoi lacpcofr
cllc.
VI II. OiHciis ialciiorum (itpctio-
rum oiHcia aoaloga (uot luitaccm
tnodcracam ti dccotum u.. lii vica pu-
bltce Si ptiuacim piadcac ,in prxcipicndo
luibtiam Si xquicatcm fcrucoc, lo gtatita-
dine poiluianda niodum noo <
Ar lic fiin c r.irtiLubtim Jircti .
dc^-
-in vucibus pacus &:
i. v.i.-.. ..ii . ;..juibus un :'i con.^>;c-
hcnduncuiiquilupiaao' iqtiuha-
manaiocictatcriucin p' lUcioEc-
clcfi. 'iue in lchol..
nicii - . . .ctcmpotepu...
bcilt:liuc ordinario , iiuccxti.i
mocs auccm iliiapte & aonciita
iUiUi iuuiashic parLOic'
muncur,qaodblaadum c
idoocom maziinc tum
<um . .iix&uf-
ficiieorum.
Y. KcuciCijua <.umUuu Luuiia pixfta-
citiimc pciluaacodai
UMiutcihuaiiucsroci(U> aicutiiviiicj, lic
Yudc
DISPVTATIONES PRIVAT^.
ptum poft fiocrB , quo concupifccmu ccr-
taiura rciumprohibccur.
II. Scxtum pri-ccp:umprtverl>ahs<,
Ntf»flffii«.confctuatioDcm titx animahs
<c incolurairatcm coiporum pro fcopoha-
btt,ttqucillafartatc(flaru ,cuvar.
III. Summa autcm prxccpti cft,nc ti-
tamaltcriusauccorpotis cius incolumita-
▼nde rcliqujEproucDtutJtpcr iuctcmcota
geoerishumani.
XI. EmiQCDt.x .;".c>.'n\ iflius gra-
duro non amiitunc rupcrioics quouis
tcccato , aat vitiofiwtc fua • vprfc &
oc bonoris , rcucrcntiz , obcdicntix
& £;ratitudini$ofHciam przftanJumfupc-
iiotibus ctjam malis& pbtcftatc fua abu
iiotibus ctjam malisdst potcitatc -r-
leutibus: caueatur modo vt Dcifcmpcr . tcm.imoncqucnofttani V v.Uo
apud nospartcs pottorcsfint, & fic dciut
Cxlan quod Cxfariscft, nc Dcoaufcra-
car,auc ooo tribuatur, quod ipfius eft.
XII. Cui ipficautiouitriplcxaliacau-
tionccctrarioadiuogcndacft. i. ncqutscr-
letintudicio.quo hoc vclilludDcicirc &
Boo Cxfansfibi pcrfuadct. ».Tt rcdc dif-
ccraat intetidquod agcrcvcl tolcrarc iu-
bctur.&hagcrc , anailiofitcitcarcm vcl
obicilumfux potcftatifubditum ncc oc.
j. Ncfubtitulolibcitatis i non obcdicn-
Jiinhocivclifto.arrogetfibims fupcnonsi
aut in ipfum fupctiorcm inlurgcndi po-
teftaccm.fiucad *UJm fiuc addoraioatum
tanrumipfi cripicndum.
XIII. PtoraiHio vcro huic prxccpto
additacootioctut bifcc verbis vtfislon-
gx rttcttamquam Dominus Dcus
tuii. ;u« cft tibi.- quibus piomitiitur
primaiio quidcm ludxis fiJclibus prxce-
pium h(«c prxftantibns longxuitas vitx in
icr ^ ' , • r, ctiamipfis
gct; i facieiitibus
wicprxfcotis duraria Dcniquetjrpiccta-
hbuspromittitur vita xtctnafcuctekftis,
i-uiustcrra Cauaamtypus fuit.
THESIS LXXIX.
Scxtoprasccpto.
0[^fti' -- ) '>ctquintum prxccptum
manafocictJicpct mu-
rna fupcnotum & um oBicia im-
pcianliiS: ' . ^aiti Ucus cauct omni-
busiis i]>t.i. . . Atn m ifta (ocictatcdc-
gendani nccclfaria fuot , viix fin^^uiorura,
pt' ci , bonis aJ vitam nc-
ccii«iii:>iv>. u^n*. . .tddcas dccimuin prxcc-
'c
musjfiucfraudc iiuc violcutia vfi , vcl vo-
luntate eius Ixfioocmoptcmus ; acccdat,
nc huiufmodi ooftram v olunutcm iudicio
vllo cxtcrno figoificcmus.
IV. Vudc apparct homicidii oomcn
nooappcllaodum fi quiscafu [ vt Scriptu-
raloquitur )fccuri & manu fu 'i n ^va
fyUi^jj^iicniis. cxcidcutc ali^
ciat.ncqucfiaddcfcofioncm vicx (ux co-
gacur,vimfibiabalccioillaum, cumaUus
pcticulo rcpcUcrc.
V. lubccur vctohocprxceptovtvitam
proximi , imo & ooftiam. lcgitimis modis
5: tationibus confcruarc , & ab omni tuiu-
na tucri ftudcamus.
VI. taufla vcro hnius prxccpti vni-
ucrfalis& ybiq; & fcmpcr valcoscft hzc-
qi< nio adimagtncm Dei , qux htc
pi . . notat immortaUtatcm , conditus
cft:cui addi potcftnatutx Cmilitudo. &
quod omncs cx vno fanguinc oiigmcrn
irahimus.Caurtx vcto parcicularcs multx
adfcrripofluoc qux ftatuihomiovi
cuaUconucoiuot, vcpotc quoda "^^
pictiorcdemftifinr or;oracorumbabi-
uculum Spuitus i u, quod omnis
fioccorponsYDiu* mcmbrafub vno capi-
VII. Refcruat vcro Dcus fibi loicrea
de cuiufuis homiojbus viu difponeodi lut
proarbitiatu vndc funt • 'ari-
ftr . hcla dc octidcn.. . -.
ri. . .undaium Abrahxdacum dcm-
tcx&ciCDito filiofuo.
Hoi rpttrMtio ctmf^yrin confcitn-
timcei. juit,nifiiitev pcrpar-
Xx i
Paul»
3J0
Paulopoft hancdirpucacionetnperadamji. lulii , fecuca c(l
CollacioHagicniis,quzhabicacflinconrciru Illu/l. Ordd.
a qua Aucbor ftacim ingrauefccntc morbo Icdo affixus,can-
dcm i^; OftobrisplacidcinJDomino expirauic.
P I N I S.
lACO
I ACOBI ARMINII
SS. TheoLDodtorisexiniJi,
Amtcacum
D.FRANCISCO JVNIO
RtEDESTINATIONE
per literas habita
CoUatto:
Cuiiis S Y N o p s I s Dcdicationem
fequitur%
»
Wuftribtu, tiobibjfimii , Magnificu
DO MINIS
O RDINIB VS
PROVINCIy^
VLTRAiECTINJE,
Dominis noftris honorandis,
V I K diuinapUne miferUordia failam Jtt , vt cum ref ituta
patru noftrilibert4te,€Xiujfonut iugo tjrranttidk Iberica , Eccle-
fu quoquelefu Chrifit his locit ab idololatria repurgata fuerint,
nemmtm putavm ejfe, qui fialiqujpittatetaHutinres patrum,
acmaiorumatategeftof oculos coniiiiat,dubitarequeat.
VrtffcratenimKempub.dudumdira feruituSjOmnique feruitu-
tegratitor tjrannuconfcientiarum.quaomnibmquinon prafini'
ti aAformulam C»ticUiirridentiniIoquerentur,cred(rent, viuerent,poJiexquifttif'
fwu tormcnta, certum igni , aqua,gUdio, refle,exitium infertbatur^ nifi mature de^
fcrtA patria bontfque omnibus tndlientnudt atque extorres inter ignotos viuere , &
quAm afuo Prinape non poterant , ab aliit Principibm cletntntiam expcriri. Sa-
uitum diu fuit, permiitente ita Dw, in innoxU cittium capita.nuUa fcxm , nuUa ata-
tis . nuUaordinu habitaratione. Sacraefcripturaf/egiffejblum Deum-reltgiofe colutf[e\
Chriftum , qui in teelu ad dextram Patrk regnat , negaffe paucorum verborum ob-
murmuratione txpane creari , atque ita fub fpeciebm panis adorandumtffe; dixif
fe, p(ccat.i mortaiium folo iUimfanguinedtleriyneqjVttotgni (ubterraneo aut iuduU
gentiis purgArr.tiiaum aliquod Ecclefta Romana mintmum violaffe , carnes dte Vene-
ris guft.tfe,autaimdleuius commi/iJfe,capitale erat. KuUafereefl honeflior in patrid
noftra familta , quanon tftms jiammafctntill^ experta fit, lamgut adto omnia
1j furfum
354 E P I S T O L A
furfumprorfHm mifcendu vidfbantur , qumn rejpuits jdfli^jim Patriam noflram ^
(xh Defu.Vos excuuuit llIuJlrcs,tiobilipmi,Mjgnitici Domifii,inquorum Diactfiy
inque vrbe MetropolitdnA. coniun^iiatquefniti Patria nofird Pro(eres,upita quadam
fancldlAertatk in Repub.&Eccleftaferuundadecreuerunt.Etfuitquidem iUudde Rt-
ligionecaputtunc tmporis, rudm conceptum^neque enimpatithantur initia iHa ac-
curutiorem omniumpartiumreJiaurationem,vigenteadbucmagnaex farte Papatu^
drmifquecircumfhtpentibm: Sedberoica virtus veJfraynibilofecuu,intertuhat &cre'
pituiatmorumprovita&incolumitate ciutum fufceptorum , femper hoc fibi inipfb
Martepropofitum habuitiVt pojfet aliquando depofitis armit pacujiudia cum RthgtO'
nkApofloUca puritatecontungere.
Stmulatqae ergo conceffum vobn diunuiiis fuit fpacium rtjpituudi , rtpart4i.i ah
hofit Hijpano cumduodeccnnaltbus induciu praclara lUa confepone »ivita.libertatit
atque ojuTtihOfA.iotAtretuliflis vos protinus adprimastUxs curas ctnflituendatranquit"
litatu Ecclejiafitca. Sciebatuenim muneris vejlri ejfe omniumque adeo Ocr»;6c;^ji
cVt«», dare optram^ vtciuesi^iptav>((^n(jv^iovfiiov ^.oLynTiviv 7nt<n(iva7^Hx ^
9%fxyMt.Videbatisett4m^nontn vicinistantum.fedin vejlraetiam Ri^ublicayidnu*
fer pracifisquortmdam aHiontbus conftinfq^tffeHum effe , vt tituloreformationif,
paucialiquot inquieti,fibiquepariteratqueMitmolefti homines , >tue/co7>?5«3«TK»-
T«f , io^euf ii^Koc<r^y,fA,5vTii , nouam quandam hterarcbiam,non eam quidem idt~
hlatria ant fuperftitionit.fed confciennarum tjrannidis inuekerent ; & quod tpftopti'
miimacYertftmum iudicarent.tdaitu protinus Virisbonity etiamcumgrauifimorunt
fuppitciorum comminatione prafcriberent , abutentesadbancrem creduUptebitf^t-
ciittate,&paucorum quorundam doitorumnojlrorum auttritate : Quum autem res
ifiactrtHm Ecctefu fihifma , trijlemciuibus calamitatcm,&funtjtam Reip.CbriJIid-
tti labem ejfet iUatura, nequeadbuc copia vUa Spodt generalis daretur j txjlittjiis vos
primi,qutadReip.& Ecclejia vobiicominijfaconferttationemformulam quandam re-
gtminis Ecclefiaftici antehosanntsfexconceptamjuju/lu w lucem protrahi , vtquibut
eapartibusbreuior viddatur^fuppleretur-.qtiibus laxior,tTuncaretur,quibtu mutila^
corrigeretur^atquc emendaretur\ad txemplum ( quo adctus fieri pottrat ) mfittutionM
AptfioUu, vtitaljabitainrebmindifferentibHsrationetndolisciuiumveflrorum , i'f-
firiquepQltteumatiSy9mntafiertnt,iioiKoScfjilw <^ar)taf)t«^»^t<nf.
Sedmeditanttsi/latrifiis qutdam percultt cafui , qui patumabfutt . quinturhatis
ttnftiusomnibus, totam vobit Rempubltcam , & cum Repubiua lidefiam, vofque ad-
to ipfosfubutrtiffet:bocagenteDiabol», vtfalute pofibabtta excugoque tmptrioctues
rnutuiifjaitnibut in fna inuicemvifctra fauirtnt.Quamata fimul atque calefit p9*
tmquamhumanaproutdentiaptrvos &(onfcederatosvobwBc/gica Proceres ccmpt-
fitafitnuecanfopitafunt^ relapfiefiis protinusadprifitnatUapacu &pi€tatis ctnfilnt^
formulamqueregiminit Ecdeftafticiconcepifiis , qua quidem omntbus pacem Ijraelit
txoptantibus nthUvidtturf4Hbrim,mhiladcQncordiam prmius.hocqutdtm rtmpm
poiutjft cxoptart.
DEDICATORIA.
Qut exijltwdnt pncemaliter fierinon pofje.rjuamficonceptiiy mlnutdtlm derehsu
fwgtiluformuHtacdccretttjduatur pojiea^ vtqiiifecm ftntiuntcdmufT.orr^y ' v/jn-
tur , nonpoffunt quinntcefttatem rerum credendarum ininfinttacu. ir.t,
adto vt Cbrtjlianui aliquit de fide fua interrogatus , vtl indtcem dtciftonum talium
confulere cogatur,velaltoqHi Btbliothecam adne&autorts fuoseuoluereypriufquam
certiquicqtiampof it refpondere: qtiod quidem malumqunm inScotia ante complu-
res annos zjlotarum quorundam jiitdio inualiitjfet , pojiea Sereniftmi Ma^na Br#-
tannia Regis autbutttate&diuifuprudentia emetidatumtjl. Vtrt enimamplifiLan-
dt &prohandtcapitaplurai)abeam pajiorts atqueEpifcopi.quam liabeat plcbi;tamen
(redendt & fan^evtuendtparta fintoportet,& qutdetnnumero pauca,forma ftmph'
(iftma. VultenimBeus nef^(}ariaomnia expofuaejfe', adeo vt ab eorum pcrcepnone
fscque per imbeciUitatemcorporis , neque per varietatem occupationum rctrabatur
quifquam,neqne per difficultatem obfcuritatemqueabjierreatur. Soie&Lunanihil
puguefi necejfarium^nibtltanicn magis expofitum liominum vfibus \ Detts ip/ty qui
Mltoqui luitm babitat inacceffam , itamentibus nojiru& fenftbusfefe ingait, vtni'
hiirerttm crcatarum vidtripofit^qMod nondeipfotejietur^nufque faptenttam ybont-
tatemy&iujiitiam pradutt. Dctnde, quuni ab(iruftora fcitntiarum non nift long$
jcmpore , multis laboribus atque vigiiits ,pararipojiint,votutt Deus necejfaria fida
dogmata pauciscapitibm camprehenfdyper Apofiolos fuos Ecciejia proponi , vt qui in
iUts confenttrent^ChrtJiiani^Catholid^Orthodoxt audirent ^etiamft m minuttis qui-
bufdam prohationum^altut fortealio iret. Caufas plures coUegit aduerfm Gentts Tho-
jfiM, earum tamen vnam^quiaidmeretur^fubiicimus , Quia inqttit^ inucftiganom
ranonis humana;i)lcrumqucfalficasaclmircctnr,proptcr dcbilitarcm intcl-
Icdus noftriiniudicandoj&rphanrafmatum pctmixtioncm j &c quiaapud
multos mdubiorcmancrcntcaquacfuntvcriflima fic dcmonftrata,dum vmi
dcmonftrationis ignorant , &prxcipuc quumvidcntddiucrfisqui (apicn-
tcs dicuntur , diuerla doccri ^ inter muica ctiam vcra qux dcmonftrancui
immifccturaliquando aliquidfairumquodD6dcmonftratur,rcdaliquapro-
babilivcifophiftica racionead(critur,quaeinccrdum demonftratio reputa-
tUTjidcoGportuit pcrviamfidci fixa certicudine iplam vcricatem dc rcbus
diuinishominibuscxhiberi. Hacergoiegefidei manente,vtpraclare a lertuUtano
fcrtptumtH, catera iamdtfcipltna &conuerfattonisyadmittuntnouitattmcorreiliO'
niSyOptrante falicet &proficitnte vfque in finem gratia Dti. Apofioii Lreui Sjmbolo
pmniacredendacomplexi funt: Dtm ipfe agenda ^ Decalogo : Cl)ri(im pttenda ora-
ttonis formulak ftprafcriptaiQuis illteii, qui fupra Deum , Chrtftum , Apofiolos
fapereaudeat,&velfuis deciftombm Ecclefiamonerare , velirsitllu Jpinofis quafiio-
nibmpiorum animetconturbare,&vnitatem Ecclejiaconuellert? Si cui tantum vel
gtnimi efi,velotii,mtminerit , Fidtiejfecredtrtqua nonvideat ,& adfentiriiisqtt^
rum caufas ignores : Diutna facro mjfieriorum velo tegi ; nofirum ejfe atlionem ad
jfidem adtungere,&jerrt in aliis omnia , qua pietattm non ladunt. Nunquuiu tattt bene
frbi Cbrifitano fuit, quin quum in nictffariis ,hoceii , inpaucisomnts conuenirent j im
ij X reli-
55<? E P I S T O L A
reliijutf , ho( eft, in multit aRi Mliit dijjentirtnt , falua etidm Ecdefid vnitdte. N«/ •
lum dari feculum potejl quo hot non Ucuerit : nuUiu Ecclefiafticus friptor qki ncn
&db itiiu & ^ feipfo mterdum recedat \ adeo , vt qui hodie fententltm aUqHam
extra i!U nccifttdtit capita veltt defendere ^ facileinuenturus fttinteranti juosquem
fu£opion':oni obtenddt. Proinde bene iUi dtgenerebumano mereri fidentitry quiin
finda & rcli^iofaopinandi Itbertate vnitatem concordtamque EccUfiaJitam efeiU'
dicantes , hominuni animos n:cfjfariit adftrtngunt , k dijputandoque retrahunt ad
ftudtaviuendi : & vt Soerates fapientiam eccclo reuocatam in vrbibm primut coUo-
(auit^ita ipft chriftianamplebem abaltercatione admores & vitamreuocitnt : etfi
nim tucundiftnt difputanttum labores , tamen agentium > hoc tji Deo obtcmperan-
tium^&laudabiltores funt , & frucluoftores.
Ac perpettijquidemhac Patru noflri Iacobi Arminii dumvixityVotafuif-
fe,perpetuafquecontentioneSt omnes qui eum norunt.factle tifiari poffunt: nosptne ft-
pe vidimus illum no^es dtebut hxc talia meditantem continu.tffe. Seque verofuilfet
iUi difficile .ingenium aduerfusEcclefuhoftesarmarty &BeUarminumaliquem , aue
tttam ftmulphalangem Pontificiamimpetere;fedquumiudicaretyquadamab lUitnon
maledoccTitquadamnonreileanoftriSinonputauitfibi aut inagro atttno iumnoxiit
herbit bonatfrugeseueUendas yaut in proprio ^zjinia qua autnatum fuperfeminator
atque interpolator Diabolus fubftituerat,pro vtilt & fatutari ftgete vtndttanda.
Et initio qutdem.qui erat iUim candor,fperabat band magni rtm taboris futuram:
namquumaliosexftioingeniometiretur y credtbat humair.tate y prudentia , rationt
fnanifeftaeo perdmi poffe fratres fuos , vt vcl trrtres commonflratos agnofcerent ipfi
vltro, atque mtndarent •■, vel Jiveritatem ( vt fit)vineeretpcrttnacia yfaltem pate-
rentUT alios eam , quod initio ctiam licucrat , profiteri. Fruftra. hiulti enim vel
hoc ipfiim protrtmtne babuerunt, quod inea qtu ipft , ipforumque amefignani po-
fuerunt^ aufm fuiffet anquirere. Caput autem& velttti fons vriicus omnium quos iUt
culpabatcrrorum, eft pnpoftereconctptadediuina Pradeftinatione optnto : boc enim
uputita vtkCaluinoconceptum eflyittdicabjt nontantum a rationt omni tfedet-
iam a naturaipfuis Dei &facrisltteritefteilienum \ ipfisquinetiam moribm omniqut
religioniadeo aduerfum , vt fiquif txiUius fententia tenorevitam fuam inftitueret,
non po(Jet vUoinodo adfalutem pcrtingert. Quidimm inundum autcarnem cum o-
mnibui voluptatumiUecebrif , &Unociniorum irritamenti* fugut is,qui credit ccrtO'
tjuefibiperfuafum babet, nonpoffcfefJute fuaexitdere ; fedtam cfe ncceff^rium vt
faluetur etiam pofl peccatum , quam neceffarium efl , vt Dem decretum fuum mn
frangat ? Quid p'ittati,iuftiti£yfandnati , fjarun m nttnquam non acerbnm
tJf,&perfe^orridum,operetur',qtiicertofIatujt^r!ot;qtttdi:nfet£einnumeroiUoab'
Jbluttreieclorttmquta tdfciatyf :at} .ufastbaturqmdtmfapt-
numtropare^n Hi < vt D. Lalutnut . erm in fenttntiam iUam,quam
ipfeoppugnabaty^digmuui: ^ pturarHpi) fcnt^fedquum&iUaipfa fcrt-
ftitra non rfSt ab ipfis effent imciUUa, &iota ab tpjn uijjentiret antiquitasfiraufari.
urst
DEDICATp\IA. 357
ter dt lAtind , & pteuti noxia efftt iSa ipfa eredulitaf , & relt^ionem omnem
werteret, putab.it iUe finc vUo pacis publica dtjpendio eakfc proponi pofe,qua &
fcrtpturit confona & Dei natura conuenientta , & pittati inftilUnda idotua , & fi
ddmiffa tjfent pacem ac concordiam cum fanHtmonia allatura ejfe iudicabat, Im-
primii vero etiam illud pium ipfius pe^us perceUebat , quod pofita iUa abfoluta de-
tretorum mediorumque ad fines fuos fubordinatorum necefittate y videbat feri non
poffe,qum & caufa peccatt Dem iUe optimut & fan^tftmut (latueretur,& in cU'
menttftmum numtn fub tttulo iuftttia , fumma crudtlitatit infamia tranfcribert'
tur. ¥ertur quondam Ttber. Cafar virgtnem quandam flrangulari voluijfe. Cur ?
quia ita libebut. Sed quum vetaret id patria mos , quo non licebat intemeratam
accidere , mifit virgmemitd lenonemy& decret» fuo viam ipfe flernens ftupratam
9(Ctdi iuftit, Suetoniue ,
Immaturx pucllx , <juia more tradito ncfascflrcc virgines (Iranguliti, vi« Cap. LXl.
tiarat prius a carnificc, dcin Arangulacae funr.
Ignofce , 6 bone Chrtftey Ectlefta taa doiloribut , qui de Deo ad exemplum Tiberii
docere , loqui ,fctibere , non verentur , •
Dcum homines hoc confili© condidKTcjVCnon ranium labi poflcnr; fcd fifiatoritd-
ctiam vcrcipralabcrcntur;quippc<juuranonnifihacrationcpccucnirc ^
pocucricad Hncsillosprincipalcs.
Caluini fententiam horrtdtorem quum pojfet deferere .,maluit incruftare D.luniut\
itaq^ fubieclum pradeflinationis (onftttuit non bominem quem nondum Deut crea-
re decreuerat yHeque eundem treatum cum prafcuntia lapfut :fed ereatum ,quat€'
nus ii naturalibtu tlonif A Deo inflru^lut , ad fupernaturalt bonum 'tuocabd*
tur : qua quidem fententia Thomant fit an non fit,parum reftrt \ certe conftat k
D. lunio in Acadtmia Lugdunenfi pr^pofuam ac dcfenfam; non multo paucma h4^
bere abfurd^^quam habeat tUa D. CaluinL
Hanc fententiam poftquam apud ft txcuftiffet parens nofler , eamque tnuenif'
fet non iit ntxam firmamentu qua antmo ipfiitt fatitfacerent : vifum ipftfuit tum
dt ta ipfa , tum de prtore iUa Caluini coUationem cum D. lunto [cum quo iUt haud
ita pridem fenno de diuina prouidentiafuerat , & qutdem tptatt fuaeffu ) infli"
tutrt. Breut itaque ad eum exarato fcripto , feUclis aliquot argAmentis boc euiii'
cere tonatus efl , vtraque tUa fententia , prater alia imommoda, ntceptatcm pec'
(,itt introduci ; ac prdmde ad tertiam qtu creattonem & lapfurn fupponeret dtue^
niendum effe. Hoc (i obtinuifit, animus ipfi erataltius progredit & tandem de-
cretum de faluandu fiitltbus , condetnnandit infidelibus^ preponere. Tiefpcndit ad
iUttd fcriptum lunirn yfed non fecundum exfpeclationcm qHtrentU : quandoqutdem
fartim communem obie^i rattvnem pontndo ( quodper.c eixAru.Ky.7?<.v ) partim
yerba auRorum fte^ndo ex pluribns vnam fcnnntiam conflare (tnatus efftt , (m-
tra eorum qui fingulas tutbaniur mentem. ViJj ttgo hoc rrfponfo (orfljuerar pa-
rtns tiofler CoUatitnem prafiindtre, Veram , cum intcUigmt poflmodnm , hoc
r V j ipfutu
EPIST. DEDICAT.
tpfum re^onfHtn a Comi(lortbus 4uroristr.wffiriptum pdjTim per txatjus Jludiofi-
rum voliTare,cotitra qHitm tnitio conutnerat^imo & in lucetn forte edcndum:mo-
tdt hoc eum rt breuijiimam adornurct Rcplicam ^ & ad D. luntum mitteret. Eam
'B.epltum pcr fexennium integrum apud fe habuit D. lunim , antequam a Deo ex
fjjc vita euocaretur , & t.tmen nt vcrbo qutdem attigit. Tofl mortem vero iUim
farens nofter eam auxit & atnplificauit , in eum quem nunc exbibenm modum.
Son eft ab co quafita viQoria , fed vcritas. Habutt D. luniiu laudes fuas.quat iUe
ipfe qui eum nuper tantopere extulit , vt putartt aduerfm viaum neminem bifcere
aufurutn futjfe , nondum fitis capit. Vtin im vero viri iUius ad exceptionem iftam
Tcftfonfionem videre itcuijfet. Haberent forte vtrigraues & docli quod ampitm iu-
dtcarent de ftimma rei. Hoc fane ejfdlum putamut , vt cuiiibet dttnceps manift"
/lumfuturum fit^ admulta^ imo ad pleraque,reJponderi non potuiJfe:& fi vlte-
riiu in coUatione progrefum fuijfet , ad incitas omnino lunittm redtgendum futfe\
&vel fintentiam mutaturum^quod eft candoritivelpertinaciam proditurum fuijfe,
cjuod ab iliius moribm erat aitentf tmum. Hanc ergo CoUattoncm ,qiita & praci-
fuum S.Theologia caput expitcattqualit enim Pradefiinatiottalii Keligio:& quis
inter du$s exctUentts doHrina viros infiituta efi/, & ingenttbtu votis ha^tnm diu
tnultumque expttitay fuafu amicorum paternorum quum in luccm edere decreuif-
femm, & patrontu aitquis buic operi qttartretur^ infcripfimm vobu lUufires & Ma-
gnifici Proctres , quorum & moderatio Cbrifttano-nrbi iampridem notafuit , &
tiuper conftuutis decrttis EcclefiAfticit magis adbuc emicutt ; & adfe^m in patrem
Hofirum tantm dum vixit futt» vt vel iUim memoria partem aliquam lullm nojhi
dolorifqtu leniamm. Adbtbuiftis iUum aiiquando viuam ad componenim contro-
fierfiat in Eccleftii veftris natas ; adhibete nunc defutiSi confiltum ad pietattm Re»
ligionemque veram ciuibm vefiris cum veritate inftiUandam, Ita vos
lUuJhes , Hobiiiftmi , Magnifici Dommi , lefm Chriftm attrnm Dei Filim
fitrU cottferutt y veftrifque conftliit btntdicat. Datum Lugd. Batau. 8. Mart.
4mto vltimi ftcult clo. lo. c. xm.
III. ficNob. Magnificcntinc veftrje
addiclininvi,
D«Iacobi Arminzi Theoi.
Libcri orphani nouem.
P R ^ F A T I O. 559
D LECTOREM.
Abes hic, amicc Lcdlor, duoriim grauifTimorum Thcolo'-
gorum moHcftam dc diuiria Prardcftinationc difputatio-
ncmj non qux omncs circa hoc dodrmx caput dubiiatio-
nes cx-pcdiat , lcd qux prxcipuas faltcm cius fcntcntiac
quam amplcxustuit,Cl. Vir D.FrancifcusIunius. Caluini
Paradoxa ad viuum hic non rcfccan tur , (cd tantum quate-»
nusplacitislunianisluntadfinia: plcniusenimcapcifccu-
tus cft ArminiuslibcUo aducrfus Pcrkinfum j plcnimmc,iibro fingulari quo
Thcfes quxdam inopinatx D. Fr.incirciGomaridchocarguracntoc.xami-
nantur.
Sicut autcm libcralis fuit Sc ingcnua hxc duonim virorum vcritatis
ciula inftituta 2^'Ae$«f , itaiucundum , imo & vtilem tibituturum cxiiHmo
ilhus confpcdium. Eiit omnino opcrx prctium videic , quam blandc atque
humanitcc luniumcompcllctprior Arminius : qu.imdillmdlcrcsluaspro'-
^onat, quam clarc cxplicet,quanto cum iudicio ordinct,quam ncruosc con-
hrmet.Rurfumjquam grauiter rdpondcat Arminio Iunius,quam curiosc o>-
mnia cxaminct, quam Ipccioscdiltinguat, quamcallidequxdamdcclinet,
Quam dcxtrc dilHmiilct. Dcnique,quam dctra«flo omni fchcmate poftca nu-
oam vcritatcm proil-r.it Arminius, & in medium quafiSolemeducat^qui-
bufque laccnis tcla in (c torta rctorqucar. Magnum ilnc dubio Fuit D. lunii
nomcn apud muttos , (cd Arminii apud quoidam non minus : iUe £ama apud
cxtcrosclarcbati hic apud luos : In Olo cruditio mulciplex-, in hoccum philo-
rophkrnotitia, exadtactiam vigmtThcologia:cognitio,indcfciIbfl:udioar-
dcntil]imirqiadDcumvoiisccvmp.irata. Illcmultafcircvolmf,hicfcdcfun-
^um iudicabat,li hoc vnum lcirct quod proiiTcbaturScripturamlacranT,
lilc m iudicis li bcriorjhic icTupulofus,& lcntus. V tcrquc tamcn pacis & con-
cordia; amans,(cddiucrii s confiliis. Illc quum fuam (cntcntiam propofuiflcr,
rcliqu.is quamumuis diiridcnccsadcamincHnarc& flc(flercconabacur; hic
quum omncsrclii^josccxaminalleCjlol.im illamamplectcbatar,quam vcrani
cflc ludicabat. icliquis ita rcicdis', vtconcordLTriatisconfultumcxiftimarct,
i : pofito conlcnlu fundamcntalijin cxtcra libcre dilquirere liccrct.Ita foduiii
eft , vtilhusfententiamin cantanominiscelcbntatcfcquanturpauci , huius
multi : Scd potcll fortc condonari D. lanio, quod cauCim iftam agat fngi-
diulculc, ru.mquumnondum plcncfciretqucenamcirctD. ArminiidePrx-'
dcllinationcfcnc^lk 'amvul >nlioncsfn :cicad
Arminianaillaoppiig.i.iuu.i,quani LitiL;iu>.i)da: Qii ' Liuiamen
quamlblidchat,ex ledionc ipla uu ^ is. AccipcintcicaC. ...nionisirtius
i YNo i'SiN,&: cxca co^jnofcc (inid ,,h vrToqucpr.rftiniin. fir. V.ilr.
Pro-
COLL A
Roamium lacobi Armtnii.
rrcacmitim Fr. Inntt .ai rejfon-
fiontm futtm.
I. ArmiDiusne$rcmcntiasdc
Prrclcftio3r«oiic rcccnlct.
lHniu4 fententiiu tUm compofitnrttit duaf di-
fi$niliones prAmitttt.
Armioius fcDceocias illas trcs diftiDguir.
Oflcndit cas oon diffcrrc rolo loqacm^i
modo. Et diflinif^ioncs (^uaslunuuas
examioac.
II. Armioius propoait rrium fcatcntiarum
difcrimcn.
lunius reprob^tionU vecem docet triplici fi-
gnificati4 acctpi, (^pecc»ti4m ejfesh Ar-
tninio in eim vocii aquiuocAtioncj.
ArminiusoftcDditfc rcprobarionis voccm
vfurp.iflc fignificatiuncIuDio ipfi fami-
liari.
III PtoponiturfcntcDtJaD.CaluiniabAr-
miDio.
iMniui negMt enm ejfe Cnluini , funmquepro
CAluiniana commendat^.
ArminiasptobatcamcflcCaluini , lunia-
oam vctoa Caluini mcotc aiicnam cflc
oHcndit.
IV. Proponitur fcnicntia Thomac.quam
luoiusfcquituc.
jMnim negnt eam ejfe Thom*.
Aiminius dcmonlliat, eam > vt Thomai
ooo fic , tarocn a luoto propofitam in
Thcfibus publicc difputatn.
V. ProponirurfcDtcntiaB.Auguftioi.
Eam luniUJi conatur cum prtoribut conci
linre^.
Arminius difccirocn buius apnonbusvr
gct.
VI. Eiaminatur prima fenrcntia qux cft
Caluioi.
"D.lttnim pefiquam differnit dtmentc illtM
fententid, de conuenientia eiiu cum fecnn-
da fy< tertitt,de fundamentuquibufdMm
lU iUim fitntentiddefenficnemnecejfariut
txaminat pefiea D. Arminii argumenta
I. Queddixerat.DeumnonpoJfedecernere
'uUumallum mifericerdi* aut lufiitid fu4t
circa tum » quem nendum decreuit fore,
aut qutm cenfidera/ quidemvt creatum,
fedinfuriinAtMraliim. i. f^oddtxerki
TI ONIS
exeo ejfe confequens, vt Deut fitauir.rpec-
cati. Tandem proponit qutfiitnes liuAf ,
Vnam , quemede peccatum fit liberum,
quumvolunta^fit aDeof Alter0m,Cur
Dem voluntatem homini indiderit^
Armmtus t. probatiidchccrafcczpoficam
autoium fcotcotiam. i. FundamcDta
luoiaDaczpcDdic t de c(reotia Dci. Dc
caufisaiflionumdiuioarum. Ezami-
naticfponfioDcs luDiaoasadargumen-
ta a fc ptolau. Adprimum. Adfccun-
dum 4. Ezcutit lcuitcr didindlioocs
luaianas. Etiamahas, quas^bcius
fcotcnnx authotibus dizciat iuiicocas»
& quasluniusprzcccicrar, vtfunt. t. In
peccato aUud.eflc aiflum ciustaliud eius
vitiofitatcm. 1. Dcctctum Dci poncrc
quidcm ncccflitatcm , fcd oon poDcrc
coaclionctii. }. Diningucodura dfc dc-
crctum,ab czfecutionc dccrcti. 4.AHad
cflc in hac caufa dcccetum cflicaz, aliud
pcrmiiriuum. j. Acfluncccflaiiumqui-
dem cflc rcfpc«flu dccrctt, contiogcn-
tcm vero rcfpcdu natuix humanz. 6.
Dcum non tam dcrtrudtioncm creacu-
TX quzccrc in rcprobacioncquam fuata
gloriam.
VII. Traofic Arminius ad fcnccDciaiB
Thomx.
D.luniiu ait ft ixoptajfe vt pluribm itrgit-
mentu priorem fententiam Arminimfi
fieripotuijftt tcppugnafftt^.
ArmiDiusocgac priorca lunio folutaeflci
addirquc tiia infupcr nouaargumcnta.
V III . Scntcntiam Thomz tnbus quzdio-
nibus compreheodic Atminius.
luniuf illai agnofcit,fed difiinguit vocem pU-
raoaturaha .- v^^r^m reprobationis in
fenfu catachrefiico reiicit^.
Atminius czphcat vocem pura oaturalia:
tc pro rcprobatiooc fubfticuic voccm
przdamoaiioms.
IX. Propooitucprinu quzftio Aoobie-
^um clc(flionis & non clcdlionis lint
homincs in pufitr nacurahbus coolidc*
rati? ^rminiusid nc"at.
o
lunim exfUcat ftnttntiam , dicit beminei^
Sk Dte confideratum fuiffe cemmnniter, ci^
tra ratienemptccati vt caufa.
Armi-
SYNO
Atminius ofteDdit fljcatnqiixAiobiscaU
lidc mucatum. Quzrienim.anpecca-
tam fic cooditio pixeJciAcns in obic^o
cligeado.EtTcautcm probat.
K. Probatur , in cicdtonc noa confiticr;^
homiacm a Dco in puiis oaturalibus.
I. quia calis l^omoounquamfuitaDeo
crcatus > quia Deus noo diligit & cligic
niH podpcccatiim.
lumiu dijlinguit illud pura oatutalia.Dr/i»'
de prohat imaginem Deifnijfe homini na-
turidem.rofttriorem "vero rMtionem negM.
Acmiaius prius illud argumentum viodi-
caturas docct quid fit nacuralci quid fu-
pcrnaturalc : tum quz paries intagmis
Dcinaturaicsrueriac»qua;fupcTuatura-
Jes 10 Adamo. ludc rcfutat ea quibus
probaucrat lunius bona illa fuifTc natu-
ralia : dcnique oHcndic quo adu Dci
haoc aut illam|ima^iQispartcm habue-
ricAdam.PofVcaaflciitfccuadumfuum
argumcQtum.
XI> Ptobat idcm. i.exeoquoddicamur
clcdi in ChnAo. 2- quodclcdiofaifla
cxgtatia.
luniHiperplexMur , (^sdi. negatChriJlum
tjfe tantum medttttsrem peccMiorum : ad
X. dicit.gratiam ab Armimo accipi feeun-
dttm qnid, quum iKttUigenddfitfimplici'
icr. ^
Arniiniusargumcncaruaduo vindicati &
propiioic docct , Mcdiatoris vocc non
clTc iacclligcndum alium quamrecon-
ciliatorcm.PtopoftciiorcNonintcUe-
siflc fcgratiamaliamquamquxpccca-
torific.
Xll.Pfobatur idcm inprrtericione.vtquae
ctiam prafuppocat pcccatum.
luniu* prdteritionu defiaitionem eulpattri'
pUcinomine: Tttm negat SjfUogifmiminO'
rem. Etfulerum eiuiprimum.fecundum.
Pofita ratitne, autoritate, txtmplo probat,
prsttritienit caufam non tffe in homin<^.
Armimus docct,illud>dc dcfiaitionc,qua;-
(itumen'e,lecnimDoadcfioiuiflc. Re<
Ipondccquc adtiia illa pollca minoris
fazargumeucumptimumdcfcadic. £c
fecuodum. Dcin,diluiccaquzluniusa
raciooc , aucohtacc, cxempio, actulciac.
P5IS. 3<ri
roftremu(n,ofte»<IiraAum ncgatiauna
quo homo permiflus e(l labi in pccca-
cum . Don poflc Tocari adum prztcri-
cionis. dcnique defcndic aigumeocum
, fuum fccuaduRK
XIII. Dc przparaciooe gratiz eiufqae oe*
{^aiiooc, docetur. eam oon verfari circi
lomines io puris aaturalibus cooftdc'
ratos.
luttiut Jlatum huim qudjlionit aliter for.-
inat^.
ArmiDiutfomatum i luoio admittir.
XIV. Arminiusquoddixerat,probat>i. ci
eo quod homo oon (uericcrcacusita a
Dco io purit oacuralibus.fcd io grana
fupcroaturali. i. cx co,quod Lcx iiumi-
Qt data cfl . quzprzflatifincgiaiiatu-
pcrnaturali noa potuir.
luniut pritri membrodieitrej^mfumkft aU
propofitionem X. adpcjltriut > ntgatpartt'
cularem iUam legem dt arbore fcientia bo-
ni tnali,adomnet hominetpertinuijf-.. .
Argumtnta Armtnii qutbm lUt oppofi»
tum probauerat , eonatur rtftUere ; ^ri-
mum,ftcuMdum,tertium (^quartum.
Arminius piius membrumdocct viadica-
tam fuiflc a fcadfcrtioacpropoficiOQis
decimz. Sccuodum iam coufitmat io
icge fymboiica. Vbi cciam tehqua fua
a<ilcrit.
XV. Piobatur idcm ex eo quod gratia quz
przdeflinatiooe homiiii przpatatut. lic
Huangclica.
Iuniu4 iUiid dt gratia Euangtlica refirt ad
gratiam conftruationu , non adgratiam
rejlaurationie.
Arminius vrget.gratiam Euangclicafri cfTc
^rimo dc rcflauracionc homiais pccca-
toris.
XVI. Probatai idem ex eo.quod relicf^io
hominis in flacu oatuiz , fioc gratix fu-
pcrnaturalis adicdliooc • ciufa fuiifcc
pcccau.
Juniut rejpondtt , gratiam fuptrnaturaltii*
non fuijftdtbitam.
Armiaiusrepooitjdcbiiam fiiifTe.
X VII. Dc przparatiooead paoam ficprz-
ccritoruni,negat Armioius illoxum poc-
nas ica i Dco tuifle przpatattSt
Z s JnniHt
rOTLATIONI
i
Arminiusnciftat
XVllI.Probair-iu-ntiamfuam Armlnius,
t. cx co quod ira llaruantnr pcccau oc-
ccdatu. I. quod posna fpnitualis
dc(linetur,<)ui a przmiu fpu itualt antc-
ccdcntc Dci dccicto fucrunt icpulfi.
Innim friiti illudnigatft^ui. Depojltriore
dtcit , neminim k prdmio JpiritUAlf reptil-
fum ftiijfi antectdentt Dei dtrrtto.
Arminius prius argumccum dcfcn Jit ipfis
luniivetbi^. Sccundum ait niti iiypo
potlicfi lunianxin ThcfibuscxprcflTx
XIX.ProbaturidcmhocargumcntOiDcus
ita coocipicadiis cll dcccrocrc , ficut
cxfcquitur : M cxtirqmtur in pcccato-
tem.Ergo.
lunius dijlinguit,^ tltgi fuidim Mcprtttriri
a Dio dtctt hominem,d»mnariveropiccM
torem : ttarjui quod dtcitur , PrxdcAma-
ctoncm oihil adlu poocrc iii prxdcAi-
liato ) illi interpretmlur, oihilfuppoDcrc
JSegMt eti»m verum effe , grattsm Dei tien
communicari nifipeccAtori.
Armihius cxplicat phrafin Scholaflicam .-
8c oftcudit , gratiam pr.rdcflioationc
przpatatam oon dati nifi pcccarori.
^X. Ollcnduurfcnrcntix luuianxtutcra
lofirma cfTe. t. iiludidc neccflari^ dccla-
rationc libcralis grarix & booitarisdi-
uiox.-hanc cnirn dicit ia crcacioocap-
paruilfc. 1. illudjdcDcccflariadeclara-
tiooc iuflicix diuinx : nam hxc aliccr
manifcflari potuit. j. illud,dc natnra
prouidcntixi negat cnim cfle coouc-
oieot, vt ca pcrmittatt vc quifquam a
lummo finc dcficiat.
tuniui e* conatur cenfiringri. ^
Arminius fua exphcat , luoiana cfHcaciter
eoertit.
XXI. Arminiusfentcntiam lunianam cum
Caluini fcntcotia coofcrcns , oftcndic
vrrimquo iotroduci aeccnicaccai pec-
caodi.
tuniui id negnt^.
Arminiusdillioileprobat.Primum infcD-
icncia Caluilu* rbi cuam icfuuc ca quz
S SYNOPSIS.
fc&rcbtix Caluioi excufaodx & dcfca*
dcodf^allau fuac.Podca m fcntcotiaD.
lunii.
XXII. Oftcnditur imo, fcntcntiam fccun-
Jfiam qux lunii cfl , minus cifc probabi'
Icm quam fit prima.
Argum. I. Quia fingic oUic^um « qualc
nullumruic vnquanf.
Juniut huicargumenti rejponfum a fe ait ad
projp.fttionitVl (^X.
Armmius rcfponfioocs illas a fc quciquc
cxcudas Jicit.
XXIII. ArgW. Quia iUud copulac intcr fe
dccreca hctcrogenca.
lunim contra, dtcrita att redt inter fe coht-
Aimintus cootrarium cuidcnter oAcfidir.
XXIV. Arg.lll. Quiahiatum rclinquit in-
cer dccrctum prxtcricio Jis 3c probatio-
nis.qucm Caluious fupplct.
luniiu ntgat optu tjfi mtdio decret§.
Armioius olicndit non poflc ex prxtcri-
tionc ad prxdamnarioncmredcpcrue-
airi,oifi ioterccdeocc dccrctopofitiuo
ncccfl*ariipcccaci.
XXV. Arg. IV. Quia cft inconucnieos, vc
qux cuncipiac humincsauinonconfi-
deraros in Adamo ceccns crcato ; auc
non omncs coofideracosi auc diucrfi-
mod^ i^*fideracos.
tunitu 'vteluiletur , docet , crtationem elfu
nattiralem ,prtdeJ}tnationem fufematit'
raJem; itaqut mirum non ejfe.fiaitter tUa,
altter httc conjideretur.
Arminius ncgat id cflc confcquens.
XXVI. Arg.W Quiaincroducicdccrcrom
cquiuocum , &: fubcoodicioocraotum
diuifiouis cerrum.
lUHim idr.tnALj.
ArmiDius mcotem fuam expticar,& cflSca-
citcrcoDfiimai.
XXVII. ScDtcntia B. Auguftioiqaxtetcta
cratintacta rehoquirurab Arm. &cur?
lunim lam dicit cmm duabm tllu prinibif
conftntirLj.
ArmiQius ortcndir non conucnirc tV con ■
cludit.
r 1 s j
lACO-
•
lACOBI ARMINII
dmtcA cttm
D. FRANCISCO IVNIO
PRi£DESTINATIONE,
per litteras habita Collatio.
CUriJpmo viro , D. D. FRANCIS C 0 IFNIO,
frAtriirt Chriflo debitd obfiruantia mihi cokndo
lACOB. ARM. falutcm dicic.
Fir Clari/tmej & multis mlhi nommibm renerande.
frMcmium
LArmin md
primumjHu
Scnftum,
^Mo dmhtfit-
timi funm
V I feotcntiis aliorum
fuum afTcnfum non tri-
buunc I ludicio ^utdcm
ccrto id facere vidcDtur
fibi, & aliis vidcri volunt:
fcd alicn^ fcntcntix igno-
7>^lTi ""o fapiufculc cius rci cft cauCi, ouam
tMudoim»- '° minimcagnofcunt. Ego doAo
titdtPrAdf hominum tum noftri , tum antiqui
*^J^.!r"fcculifcntentiisdcPrxdcftinatioDis&Rc.
^l^^^iprobationis dccrcia aftipulan haacnus
Htfimnmrie ^'"^ ^rwm^ pcrfuafionc non potui. Cau-
txplicMtum '^'"^ iudicio ccrtoadfcribam non
f2/ Me patitur mcx impcritir confcicntia : vt
rttnseertio igooranti* , vix fcn opinio quzdam mca,
jp , 'qua illorumfcntcntiasmiliipcrccpiircvi-
niein/lrL dcoT. Hxfitaui itaquchucufquc;adfcntiri
Smiem dt- roctucos fcntcniix alicnx mco animo non
ftderac^ 'pleoc pcifuaCxi &adfcucurcnonaudcns
cam , quam vcriorcm quidcm kabui , ac
dod\iorum calculis nondum adprobacain.
Quarc ncccHanum mihi putaui ad aoimi
tranquillitatcm cum dodoribus fuper hoc
dccrcto confcrrc , vcczpctircraniHorum
doAa opcra dubitationcm mihi 8c igno-
raotiam czimcrc polfcc, & fctcntiam ccrti-
cudincmq, mcoti mcx ingcncrare. Etfeci
quidcm hociamantcaapudxqualcsnon*
nullos, & aliosquifuntioaudoritatc i ac
( vt vcram fatcar jioutili mihi,aut etiam
damnofocucntu. Quarcadtcconfugicn-
dum mihi puraui:qucm partim & cditit
fcriptis , partim cz aliorum rclatu talcra
floui) vt abfquc mctu ccrtum roihi
cjc ic frudlum liccac
Ipcrarc.
•
Zk,
ReJfoM'
3^4 ARMINII DE PRytDEST.
FRANCISCI IVNII.
lACOBO ARMINIO
Domino & fratri Charillimo
(alucem.
froctmium 'TSluturni nicDtii caufam , obfcruande
T.((hor.fto»i4 i--' fratcr , mihi Tcrtullianus attulit,
Ihntaiu «juem a mc fufccptum fuiHc iam diu non
mHclontiorit^Z^^^^^ ' littcras tuas in pigmaic
/iltntti eai4- coflocauicrcgioucadfpc(5tusmci, vtraci
fam a/ifert, ^'^S* ofticn rccordarcr <juam piimum
aHAftiotJtjti poircm,& adatgumcntumpoftuiatioDTS
ftiptraua tux attcndcrcm. Ac ccrtam<juidcmgra-
ecnfuHtur uifllma: vniusqua:ftioniscxplicationcma
^raiiijftma mcdcfidcrasiquaio^uxftioncquod vcii-
^iT^ /j-ii,,*y^T3tiscftDouitplcDcDominu$ : quodtatis
modulofuo cftciprcflitin vcrbofcnpto,quodfccun-
fCjfcfiirHm Dcum vtriquc confulimus : quod
.•eJlafHr. rcDtis,& ooofefiTisapcrtecauatias: quod
fcctio pcr mc apcriri cupis : vtex hacmu-
cuacongrcffioDC & commuDicatioociIIu-
itrcmus gracix diuioxvctitatcm. Faciam
pro mco(ura,quam mibi admenfus Domi-
nus>qaodpoflumi 8c myftcriibuiusaugu-
ftiflimi q^icquid video indicaboiliuccx
Tcriratc, {tuc cx fpcc^ opioionts videro :
vtquod Dcicfthabeasmccumiquod dod
vidcmus quxras mccum.ii quzri in vcrbo
potcft : quodmczopiDtoaiscft.fimclius
y idctis , amancer & fraccme rrcegas , & fa-
lutari monitu rcuoccs in vencatis viam.
Niliil !iic crE4T«»^»i^mif»^V«»f dicam,
quiaad rcm ipfam malo cranfcurrere , qux
niagitfacit »e»f •''?j^*^^'n»<AJ'**«»quam
ApoftoliR prxcipit. Omnes pictari 5c ve-
i.i .r.\). Ticatiftudetciudico •- fcd ooh omncspro-
fcA. 16* ptcTca in picute veritaicm omnem vi-
deDt. CogDofcimus onmes cx partc,atque
ex partc prophetanras: & Spiritus vcrita-
cis de die lo dicm^Sedaciccosiaomocm
teritatenv Partcm vcricatis pcrcipimusj
parremque cradimus: icliquaro fuis mo-
mcntis fpiritus vcritatisdaturuicft pctca-
cibus. Dct igitur ille vtriquc ooilrum t»
ius autcm collationis fiatcrnx vfum yt
mclius pcrcipiamus vtcrquc , & oihil mihi
imprudcoti ( vccoofereocibusplecumque
fit.) cxcidac , fcquar ipfa lincrarumu^^im
vcfttgia i vcrbumdc vcrbocxfcribWs, &
diftiujgucnsinquxdam vcluiicapiulocos .
fctipttoois cux ; cifque fubiiciam eodcm ^'^'^^'
ordioc fcQtcntiam mcam de fingulis , v t ad Jy"^'*f''>^
omniaquidfcntiam , quidnon , tc quibus ^'^'^.'/'f*,
fundamcntis & rationibusfcatiam pctlpi-
cuc vidcrcpolfis , & fccundumDcumfta- f'*^'P'"
tucrc cx modo rcfpoafionis mcx.Hic zx^of^°f^j'J"^
primuslocusfciiptiouistux, vbitcdiccn- J"'*/*^-
tem rccogoofcas licct.
Prmu propofttio Arminii , ex diftinniorje
lunii.
Vldco itaquc . Vir clariflime , tres ia
▼niucrfumcflcdc ifto Articulo feo-
EnumtrOM-
tMTtrtsdi'
tentias , qux fuos habcot aiiftipubtorcs dtfn
iotcr doftoics Ecdcfix r. jftix. Vna cft, dtjlinatim
qux Caluini & Btzx dicitur ; alttra. Tho ftntttnu,
mx* Se<natorum. /#r//ii,Auguftini& eo- j?»!"^?**^
rum qui illuro imiiaotur. Omncs in co adauciortt
conucniuntiquoJ panterftatuunt: Dcumy"«* reftTim
xicrno & iinmutabili dccicto ft.itui(re '"'"J^A»*^
cernshotninibus, canerispixtciitis. dare ""^i '"i"*
vitamartcrnam fupcrnaturalcni, caqimc- conuetuaKt
dia iildcm pixpaiatioquxad vitam iftam «'W'"-
cot^fcqucadam funt ncccflatia & cflicacia.
F. lunit dd l. propoptionon rejjwnjio.
VArias fcotcorias fi quis accumularc fJurtti»
volec , plurcs io fpccicm habiturus J^ttttmtt^'
cft : fcd hx funtofaac virotum facilc ^ii^- uenirif^jkj
cipum io rationcdoccodxveriiatishuius^iy^
fcDtcDrix. I n quo autcm coiiucnirc omoi- «^y^
bus intcr fc prxdicas , duo foot cxplicaiio- tentim'
nc& aDimaducifiooc^ nifirncanimusfat-
Ii()dignillima. Voum cft,idquidcm,quod
ais,<tTc vcrimmum i Dtum ttttno (^im-
mtetabiU dtcrtio Jiatuijfe eertii hot/iinilm
dare "vitatn a/emam fufematHralem i Ccd
viram illamxtctaam non hic cflc primo 8c
pcrfcopus diuioxpixdcflioattooifitllius,
quin f otiusfccundaiio & pcrconlcqucas
TQf i/<*^n«i coolcdariam. Dcmooftrac
Apo-
CVM F. IVNIO
Apoftolus Eplieri. <sefeAnK >if*m «'r v<*9>-
nimttScc E{paulopo(l.Tern9.ilv«e9t^7«c4>
fmnUaKi p»XmfmnuS^ W mirm cstmXg/trm,
iCC.EtKom. 8. 17. ti JiyinM,i^%>^V(ff»f^3'>
r»S Scc. Non igooTaosauccm , fi pro diflc-
fCDtiaponuuraIiquiscfFc(flus> dcfiaiuoQC
rei viciolamdrc. PrzdcQiaatio > (I pro-
priamciustiiffcrentiainrpcclcs . Sctiptura
tcHc,HfutJtaim*c{i , iafilunoocm ( vtita
^icamus ) Cueadopcioaem filialem • cuius
€ffcdlus& confcijueDSXtccria viu. Sicvc-
Tqm efl prxdcfliaari oos^d r>cam,rcd pro-
prium prxdel^inaii ad vtjtrim* fiDgulati
gratia coelcllis patris. Qui vcramuis poaic>
altcram fupponit : fcdpijorcm illam in tra-
^atiooc commuoifcmpcr & omnino poni
ficceflecA. Qu^smobrchuiuscotiusargu-
mcnti czpcdicior foie vidctur tacio j (i noc
ordinc (alurarc illud przdcflinationis di-
oioz decrccum oblcrucmus:Dcum prxde-
Aioauinc uosadadoptioncmfiliorum Oci
in ChriAo W ,- euijit, ciufq> adoptionis viam
-&cermiaumxccrnofuo dccreto prxfixif-
fe: viamquidcmgtatix , DosiaofHciode-
«luccutis vocattooe&iudificatiooeooflri:
«crminum vcrovitx , quam adfcquemur
pcrfctflagloiificationcno(lrji.Rom.8.qux
^ratix ilhus cffcdla fuut,& ooflr; adoptio-
ois confcqucntiart-J/jCAjw». Vcrum igi*
turdiciiucomainoicum Dcutad vicamiU
bm cercos homincs prxdcilinauifledici-
cur:fcdia rationedoccodi aecfatis vidctur
<!ici,DCcfatis comodc , oifi vtjjamio Chri-
ilo graeuic4 , vcluc prioi iufliHcatioae 6c
Yitaacgloria fubflcrnacur. Alcciumadhuc
-animaducifione mihi quidem vidccurha-
b(-rc opus,cumDcum d\c\%,t» tr,ediA homi-
xiliM itjdtm^npAraJft , qiiA ad vitnm ijlam
xonfequendk fHm nereJfAria o< efficiitiM.Hxc
«nim ctli dicuntur vcrLffime j ramco xcrta
cautioncdtflingui , & rcligiofcaccipioc-
.ccfle.Opus prardeflinatioois diuinx cil^vc
ita dicam]fiIiarioaoflia,quodDcus oobis
«llpatcr,& oostiliosadiangitfibi ptr gra-
tiam. Qui«-'qU'(]^uccm Dcusadbancv^l-
mm» foaluounaadam io oobis oidtaauic>
COLLATIO. 3^5
id refpeAu Ctjtnmt illius ooilrx Aoo oac*
dium.fedncccflarium adiuodlamefV, auc
confcdarium.Illaipfaxccroavita eil coD'
fcdariaadoptioniinofltXHf mmtit. Rc-
fpc^u vcro adiuadotum ic cotifcqucn-
ciumiotcc fcalia aliotum media appctlari
ponuotivcvocatio mediumiullificationis
dicitur , & iuflificatio glorificationis ooi»
flrx. Rom.S.Vcruntamco vtvc mediafior*
recuodum quid plciaque fuot oeccfratia &
cfficacia,aoo pcrfcacqucfimplicitcr; nam
fipet fcfimplicitcrquc cflcnt ncccfratia&
cfncacia>xquc io omnib. piis & elc Ais nc-
cefTaria cfTent & efficacia : oon fuoc auicm
plcraqac ciufmodi ; cumctiam in£inces,&
quihorafiiprema veniuor vocaiiaDotni-
no, fine illis vicam xt^am confcqueo-
tur. Arquchxcpcr occanonemdifta:alio-
quiadctcomainoconucni^
Replica I. Arm. ad Rcfponfioncm
f . IVNII.
Clariffitm Vir»
D.D.FRANCISCO IVNIO,
fratriin Chriftodcbitarcuc-
rcncia colcndo.
VIr Cbriffimc&tnulcismihi oomioi- Troomlum
busveocrande : Legi cuum fcripcum R^licAAr'
8c relcgi , caque qua potui diligcntiacx- mtnii.quo
cu/fi, fingulas eius partes <:um mcis piopo- fibi •vidtri
ficionibtu accurace > pro virium modulo, indicat,pU-
coofrtcas , vc certiusdc vcricaterci.qux r«y^«f argm
intcroosagitur, iudicarcpoflcm. Dum mtntationet
autcm fioguIaiudiciiIuccrxpcndo,anim-yi<<M re/pon-
aducttcremihi videorplerafquc measpro-yitf«/^»*f /i»-
policioncs&argumencatioBcstuatcfpon- nii run refn
fiooc nonrciutatj : quarcaudcocabmum xari.tdooqut
in maous fumcre , & aliquid commcncari, Jeeat di no-
quo , quid ioifbi rclponfiooe dcfidcrcm, tto repetitu-
iignificcm , & measracioocs propugncm. runiqmac-
Omoiaoauccmmihipcrfuadco T.U. ooa cMintiue ad
jcgrius id laturam > quam priorc mco la* rrjpn •
fcripto vfurpacainlilicrcatcmculic.irihiquc dtatrr.
fiquxcorrciHionc jndigcrc , & icfu;:icio-
ocdigoa vidcbuncarca Jcm carit«cc indi-
caturam: tcc^o vcritascmj quamin fim-
Zi j pUci-
^66
I. ARMINII
pticirate corciisqu.rro.tua fiJcli opcraiQ-
tcllipcrc qucam , Sc alus ad glorijm Dci
& jprorum filuicm , quaocuai vfus poftu-
labu , cxplicarc Spiricus iUc vcriraiis mihi
adfic , mcntemquc & manum ita di»gat,
vcavcritacc uuilibiabcrrct : fi camcnqiiid
excideric vcroipfius rcnruiminusconicn-
UQCum, idDoudi<^um,Qoarcripcumha-
bcrivoio.
Rfplica Amimi ,ftut cenfidndtio re(pon-
fionuadl.propofinonem.
^^Rcs cgo io priorc meo fcripto pofui
VI vt flu' X noftroiumdodorum dcPrardcllina
rts pof- tionis& Rcprobationisdccreto lcntcntias
funtefjefen- diucrfas, doq coutrarias : plurcs fortc ad-
tintu dePri fcrri poflcQt, fceHjoQ zquc inter fc,& ab a-
tleJIinaiione.Viis difcrcpantcs.Singularcnimillac illuftri-
tamen hm bus Qotis fc rci ipHus^dc qua agitur, cHco-
tresmaxime tiam naturamquccoQCcrocQtibus. diftin-
wmy* ^/i^guuQtur.Primo dccrcti obicilo ( Hommi )
Mfii* </i/cr#- diucrfum modum & rationcm formaicm
fMrt. iQduunc, dun.iUa condcndum , illa con-
ditum, hzc lapfum Dco dcccrococi ofTcrt.
x.Ptopriecates diuinas aut alias , auc alio
modo confidcratas.dccrcto ifti accommo-
danl. Nam prima mifcricordiam aciudi-
tiam frbi obic(ftum fuumpra:parantcs,ccr-
tiacafdcpropriccatcs vt ioucoicDtcsfuum
obic^um prarparatumintroducir:fccunda
gratiam quzgcoeris v icc cft ad illam mife-
ricordiani, ptzficitPrzdcAioaciooi ; Sc li-
bcrcaccm gratizaoo clc^lioui fcu ptztcti-
tionisprzparationi vero pocnz iuflitiam.
3. Adlibus ccriis inter fcdirtcrunt. Prima
rcDtcotia adumcrcacioDis decrctoiilirri-
buic , ic lapfum hominis cidcm dccieco
rubotdioat: (ccunda & ccrtia crcacioncm
przmictrcccctia ctiam lapfum hominis dc-
£Ccco przfupponir. flacuens dccrrcum elc-
Aionis quod cx mifciicordiafluic , 8c rc-
probacionis quod cx iuflitia admiQillra-
rur , locum habcrc noo pollc nifi circa ho -
fnioem vc pcccatorcm coafidcracum , 8c
propccrea vcmifcriamericjl. Vndcapparct
mcQon immeiico (cQccncias iflas dillcpa-
rallcquz oocabilialiquo difcriroiQcmccr
li:lcp^aiicuracquc dilcrimioaocur. Czcc-
DE PR/£DEST.
rum iftos noAros Do£Vores modo Cancata
doccodz ciufdcm vcricacis difcrcparc, mi-
hi fors facilius , quam ipfis audoribus co-
rumqi ancchspcrfuafciis.Bcza eoimmul-
cislocisacritcrcoDtcndicquod Dcusprz» jfu^om
dcfltoaos tc rcprobans homtocm non ,/}j,rumfem^
coodicum, ocdum vdaplum , fcd vl con- ^^^^y^^^^
dcodum coofidqrat , idquc vulc oomi-
oc Maflz , Romaa. 9.11. figoificarum. ^^fjjj muk.
grauiaquc abfurda ftcus fcnticncibus im- r^^ •^pj
Digit. £.G.Dicitiltos,quiDcodeccrncoci ff„ffif g,^.
homiocm vtcooditum ofFcrunt,imprudc- ^^^^
tcm Dcumftatucrc , qui homincm aotca
creaiir,quam dc poHrcmo cius fioc apud
fcquippiamcuftitutumhabucrit. Qu,t vc-
rovilapfum , hiscrimco impiagit ocgatz
prouidcnciz diuioz, cura cutus dccrccu Sc
ordinaiioncm peccatum 10 mundil intta*
uctitcx illorum taliumfcotcntia. Facile
autcm patior,imo laudo , fi quis feotcatias
Dodorum potiuscociliarcitudcat, quam
m.igisdiflcpararc , modo id fiatper com-
modam fcotcntiarum lo fpccic diucifarum
cxplicatioocm, oou pcrearundem immu-
iationcm,addicioocm vc ab ipfis fcotcotiis
dincnticotcm. Secus qui facic , nec opcaco
conciliatioois pocicurfrudu , &:dcpraua-
tz (cotcotiz tucrumadipifcitur.apudipfoc
aadtorcs mulam gratiam. Quod ad duo illa Mnim-
atcioct quz aoimaducrtcoda putas io ex-
plicacioDc conucaientiz iflarum fcnteo- tunii.
ciarutrt , in priorctibi allcDtio , io altcro
noD muicum diircocio. Immediacc coim
Ptzdcflioacio cft ia adoptionem, Sc pcr
illam i^ vicam : fed cum cgo fcoceocias a-
licaashic propooam , cas mihi corrigcn-
das ooopucaui. Lubcns camcn corrcdio»
Dcmacctpio: quaoquam parum auc oihil
Faciac adiiaoc concroucrfiam. Imo puto
cam facerc ad (Ubilicndam fcnicntiam
mc?m. Nam adcpcioio Chrifloaon pec- Jidopticnem
caci modo canqu.im conditionis in obie- inChriJi»
dorcquificz poflubc pofiiioocm , fcd ic ncnmod»
alccriuscuiufjjm rci,dcqua mihiin prio-/*ff4/«»«,
le meofcripco agcndum nonpotaui. Ifla /V'*
auicnues tftfidcsin Kfum Chiiflum ,ci- inChrtjii»
113. quamDcmini rcjpfacontingitadoptio,
%cirra cutuscoofidciatiouciii nrminiad-
optio przpaiatu' prz«icUi&attoae diutoa»
loh.
CVM F. IVNIO COLLATIO.
loh.TJi.AdoptaoturcoimfidcIcSjQoo do-
ttiDCurfide adoprati :przparatur adoptio
cicditurisi nooprzparatur fidcsadoptaa-
(iis,c}ucm.idniodum iuflificatio przp^rata
ci^Hdcltbus : noo fidcsiufliticatis. Huac
ordioem oobis iofinicis locis demoni^rac
Scriptoca Qaovero fcDfu vocacioncm&
iuflificatioacro viamadopcionisappcltcs>
Doo plcoc capio. Poccd coim via adopcio-
uis id dici,quod duccc adadoptioocmi&
iiladperquodadnpcio ccndicad fuomcer-
• niiQum. Pollcrioic modomihi riamac-
cipcrc vidcris > cx co quodiuOificacioncm
podcriorem adopttonc (acis > &viamap-
pclUs gratixnosin ol^iciodeduccnris vo-
carionc & luditicacioaeooAri. In quibus
^uo ooo iodigoa aaimaducrfionc. Pri-
mum c(l , quod vocationcm adopciooi
ilibacdlis canquam przccdaocz> quodc-
fodcioccgra vocaciooc dicipoHc vixar-
itror. Bic coim peccacorum & infidc-
liumvocacio ad fidem lo CluiAum. Efl
▼ocacio fidclium ad cuFormacioocm Cliii •
fti & commuoioocm cum Chriilo. lUam
priorcm Scripcura prxccdaacam facic ad-
opcioni. Poflcrior cflad ipfam adoptio-
Dcm, <^MX cooformicaci & commuaioni
cum Chrifloincludicur. Alccrumcflquod
adopcioncm iudificacionc priorcm f^icis:
quam vcramquc cgo fidclibus finiul ob-
tmgerc pucoccmporisrefpctflu. acoacurz
ordinc iuftificacionem pcius adopcionc.
Adoptacuc«nim iuf^ificacus , non iuflifi-
'AitftUwM' catur adopcacur. Quodordo tumimpc-
ttnitrdtne tracionis bonorum tlloium a Chriilo fa-
iMfiificAt$«- ^ae, tum impucationis corundcm bono-
fumJijMi- tumaDco inChiiUo fjcli: declarac.Prius
#*r. enimimpccrauu Chiiflus rcmtflioncpcc-
cacorum , quamadopcionein, nanirain-
(jUJm : & prius imputacur iiiflitia q:tam
ni la c io jj^ukm enim inimici effrmut reeottci-
it*fi Jtemtu Deopt/mortem fi!neii44, iccon-
ciliaci vcroidopcamur in fihos. Coafide
rcmus qux ifli opponuncur , impur.iiio-
ucmioquam pcccatotum & oonadoptio-
tiern : cx hifccclaxcillum otdincm vidcre
eCc.Pcccatum caufj cfl cxclufionis afilia
tioBC pcr modum mcritiirmpuiatiopccca-
ti caula ciufdcm cxclufioa;spci moJum
iuftitix p«ccatum pro mcrifo panieoti$«
Quod fccundo loco dc mediis obfctuas,il-
laau^oribas quorum fcnccociam rcfero>
dicuDcur quz Deuscum Przdcftiaacioois
dccrecofubordiuauic , cucxfccucioniprx-
ordioauicaoo pcrquz,fcu quorum refpc-
(k\x ipfa Prardcfliuacio cft taila , fiuc ad
v«5in<»»,fiucad vitam.Ao vcroiflatalia.fi-
ucadiuodla,fiucconfcftaria , fiuc mcdia,
fcu quouisalioDomiocappcllcocur, caocu
facianc ad confummandam iam dcftinatam
aliquibusti»,^!"'»* i an vcroinipfa ad filia-
tioocmprxdcftioatioDcaDcocoofidcrara
fiotjuoquam neccffaria prxdcflinandoLii
adiuodla,vcilifIimumputocoufidcracu.
U. Propoptio Armmii
Dlfferuocautcraiaterfe : quod ^"Atnx jyifferentia
homiocs Deo cligcaci & pixdcfUoa- iftarii triHm
ci. ctiam przcercuoci & rcprobaoci ( quaa- Stnthti»-
quam illa oon ica diftioguac commodc)of- tHm^
tcrc Doodum coodtcos,fcd coodcndos :al-
ccra vc coodicosquidcm . fi:d in potisoacu-
ralibus coofidcracos cligenci & przdcfli-
aantijvcczoacurafupra naroram euchcn-
dosiprzccrcuQci, vcio eadem nacura con-
fi dcracos>Tcprobaoci>vc in peccacis fua cul-
pjmciiosrccrciavtlapfosioAdamo , &ia
mifficotruptioois & pcrditionis iaccotc^
tuin cligcQCi & przdcicioaotittumprzccx-
cuoci & rcprobauci.
H<(ponfto lumidd ll.propojitionem.
IN hac fcaceAtiarum ( quz (>x<M7w^«iMf
aon eiimt-tttif ) coarraciooc tc quodam-
mo^^o falli fuo ordioc dcmooflrabimus.
Scduloautcm vicacum vclim vnum homo-
nymumio hac caufa , io vcrbo reproban-
*4i^, & vcrbali tcprobadoois. Tiibus mo-
dis lioc dicicur : vQo commuDi , duobus
fingularibus. Communc figuificatujn cfl- 15* ftgnificn
cumca vocc non clctlio fcu practcritio & tione inf Uci
damuatio comprchcndicur , quomodo rtprob»rt,
Caiuin.& Bcz.t ^rcqiicnccracccpctunc:ica
camc vciiuc[dudiltiuxc::ac. diogularisfi-
gnifi-
I. ARM INII
gnificatiooismodat edcumckdioDi op-
puaitur , & non elcdioacm njcprztcn-
uoncm laiioc cz forcafi vfu dcfignacc^uo-
inodo cx communi Latiaorum vfu lum-
pfcruat Patccs. Modusprxtcrca (iagulatis
efl.cum rcprobacio pro damnacione acci-
pitur,qucmadmodum acc, mi Fr.aoimad-
ucrtom toiohoc fcripto accipi. Primus
modus vtt»fci'^ns( cil » fccuodus «/((S^,
tcrtiuSjMiwiP/Mmyr ; addo ctiam v'"'.^'*»-
i(^> mcrico dici polTcfi ad ludam mcmbro-
rum horum dillmdioacm acccadcris. Ego
fccundum omniao probo , & fcxuacuius
famia vaiueiQhac tradlacioac.
Replica Armmt.fiue (onfiderdtio Rejponf.
ad ll.propoftttonem.
Llffercntiam,non concrarictatcm inicr
'illas icntcncuspofui, camquccx mco
fcofuiamaaceexpoiui. Nolo auccmope-
0 rofus cfTc ia ifUus comprobacionc : hoc
eoimoperamdo , vcvna aliqua cxpofitis,
Tclaliquaalia mihi forsiacognica (cnccn-
ciaadprobccur. Reprobacionisauccm vox
frobae ^''-yjyihomonyma fit.amccamcn homooy-
mwtiuft in»snoacftvfurpata:&ficflcc, pencsmc
-uoctrefTo- ^^^^ eiusrei culpa aoacITcccui voxil
bMtionu eo fenfucorum & vfu quorum feotcn-
ftnfuvjum jj^j j^^ij vfurpaoda , prxcipucau-
ejftijuoms- jgm^j tuofenfu , cum (juo mibi fupcr
ximeluntttt^^^ Articulo erat iaftiruca collatio , ifta
tnfuufcrt- ^^^^ y^jjj jyjjj^ lafpeteranB caim varios
ptwviitur, fiiorum fcriptorumlocos , iaqueiispo
ftrcmo fignificatu , qucmhic vtw^dpic^'
appcUaSj voccm illamabstecompcn vfur
patam. Aliquos adfcram, cx quibus T R.
cognofcet mc ifta vocc cx tuo pcrpctuo
fcnfu vfum cflc. Sic coim habcat oocz tua:
,,adfipiftolam ludz fol. 17. 6. Pcopria te-
„ probationiscaufa cft homoipfc pct fuum
ipfius peccatum in pcccatis moricas. Sic
„ io Axiomatis laciis de Nac.& Grac.rcfu-
catiooihbcUi Pueciaai przmi/Its * axiom.
44.4f.46.47. 48. &przcipuc 49-& jo.
quorum verba hic poaam , axiomai. 49.
Ncque vcroprztcritio caula eft rcproba-
cioois fiuc damnacionis » fed aotecedeos
lolum iUius. Cau(a ycio cfficicos Uhus
DE PRy£DEST.
propria quidem dc incerha«ft peecacuin tg
crcaturz,accidcacaria verocxrcraaquciu-
fticia Dci. Axiom. fo. Rcprobacioicaque
( vcrcm pcrfpicuc dillinguamus) auc lacio-
re figoincaco accipicur, aucauguftiorc &
proprio fuo. Latiore > ficotam racioaem
coofilii diuioi inde a przccricioac veluc „
principto aaccccdentc , ad damnationcm
vfquc vclucfiocm confcqucnccm.inicruc-
nicntccauGiptopria damoatioois . id cft,
pcccaco.rcfpcxeiis. Aoguftaore vcro caq;
propria,ficfFcClum pcccaci duocaxar. Ad-
di poflcnc & lila quz ailomac. f i.dicuocur.
InThcfibusde przdcftinacionea Coddzo
fub cc difpucacis Thcfi ia. Przparacioni^f
graciz coocraria eft przrcri(io,przparacio- ,(
ni gloriz concraria reprobacio vcl poenz
pizparatio. Pizparatioauccmpocozcfta- „
dus quo Dcai lucuicpuoirc crcacuras,&c.
Thcli 17. itcm Thcli 18. propccr peccaca,,
rcptobaodisexaeceflicaceiufticiz.Hicaao -
ccm pcopric iftis vocibus vci voluilTe vidc-
ris : quod & planius fignificasiaThcfib.de
blcdtiooe aTrclcat^o filio fub voo przfi-
diodifputacisThef.il. Qupd fi Elcdioni n
ft^cuicur coocraria ( vcF.c } iurobacio,figu- <«
rarc diciiur,id cft,aut fyaecdochicc auc ca- <«
cachrcftice. Syoccdochicc, fi pro cocooc-ic
dinc coarrario przdcftioaciooii Caracbrc- «<
ftite, fi pro non-clcdionc fumacur. Nam {«
non-clcClio cll primus tcrminus coofilii <«
diuiui cx fo!a voluntacccius. Rcprobacio <«
rci 'Itimuscxfecuciooi proximiiscx hypo- «<
thcfi caufammanroccdcotium. Vodcap-
parcc mc ifto figniHcatu voccm illam vfur-
paflc.qui propnus a cc appcIlacur.Qu^id vc-
rocgo decadcm vocc ciufq; vfuiudicem»
paucisdicam. Rcprobandi verbum ex vfii
bcini fcrmoois propric fignificarc noa c-
le<^ioacm,fi clcCHo fiocrcprobaciooe bon
coofiftit , omoino puro. At illud mibi
ouaquamafcripcura viderur pro adlucan-
cum ocgacmo . ounquam ctiam pro aiflil
circa oon-pcccatorum verfaotc vfurpa-
cum. Si quaodo Auguftinus & aUi ex pa-
tribus pro prztcrittonc , noo clcflione feu
adu ocgatiuo vfurpaot . tum pro dcicli-
diooe la peccaco & mafla Coiruptioois id
accif lunt ; fcu pto piopofico 000 mife-
ica-
r
CVM F. IVNIO COLLATIO
xenili Toce pro TiDdicatioae a peccaco &
mifcria adlaali vfurpata. Caluinus& Bcza
fctcvbiquc pro fola prxpaiatioQcpocQX,
autpro vtroqucadu vfurpaar.
Pf/m* fin-
Unridtx-
flicKtio.
Imtuiprt-
inam jtn-
Um.
11 1. Propofitio Armtffii.
PRima rcatcDiia Hchabct, Deumarbx-
terDodacuinrcglotiamruam pcrmifcri-
cordiamfc iuflictam illudcirc : qMX(]uia
adluczcrccri noapoirunt oill ia pcccato-
rcs I dccreuiiTe apad (ecoodere hominem
faadlum &: ianoccotcmi id cfl , ad imagi-
ncmiuam,(cd muubihccc boaum, qui labi
8c peccarc poITcc ocdmalTc quiactiam yc
idcmbomo laberetur & viciofus ficrcc,
quobacrarioacviam fuisxccrois coDfilits
patcliaccrcCiid cft,vt mtfcncorditcr aliquos
ictuarepollec, & alios iuAc condcmoatc
cx propofito xccraofuo. aJ mifciicordix
ia illis 5c luilicix ta illis dcclaracioocm.
Rtjpoftjio luttiiMd Iti. Arm.Vrofo-
fttmcm.
H^cfeatentia noa fatispiaue vidccur
cQuaciaca.- oametiam Caluious ipfo
lafUcutioaum lib j.dtfeice vctba Pauh ad-
fcrc Eph.t. Pri.defiinaHtt nos in adofittonem
filioTHmper lefttm Chrijit^m infeft,Bcc.cx-
3uecxplicaricruato ocdioc qucmprop.t.
cfbiinximus. Dcus crgo ab xccrao fla-
ituic gluiiamfuamperairopcioacmhocun?»
&ptxceiicioacm feuaon adoptioocm il-
lotura (apicatinime illui^rarc , cciam adht-
bita mifcricordia <& juibtta fua. £o polito
optimc cooccditur eouaciacam illudi
DcumilacutiTc gloriam fuam pcr mifcri-
cotdiam flc lul^ttiam iUuiltarc , li intelli-
g.ituf commode. Scdhoc poflcafumma-
iim cxplicabtrur. Illud vcro cooccdi non
poccfl, ncc pueem (impliciccr a Caluioo
auiBczadidlum , mifertcoriiiAm & ittfti-
/iMtn Mflitnift inptccAtortitxetcert non fojfe
Nam primum( vt hxc diftindlc cxpJicc-
mus i^rtg^fotfTTgft) pcccatoccs^aflu, ha-
jMCU,auc poccatia fuac. Adu fumusicx quo
vitioficas naiurx nofttx opera fiia pTocn-
ht .• habica fuimus in vtcro Sc ab vrcio,- a«-
tcquamopcracarois cdcrcmus. Porcaiia
fmc Adam quodammodo aocc lapfum»
quum habicum illum faadura fuum poac-
xcpocuic&fc peccato ( vc fecit ) manci-
paic.Sic ciiam mifcri adtu , habitu, aui po-
teatiaruar,quiauc mifetias pctfcrunr, aur
Jiabiram carum inducruncaut in cum pof-
funtincidcrc. Lid hi pcccacorcsSc mtlcii,
noo te,fcdratioac;nonplcnc.fcdquodam-
vnnio tc^ n Sc comparatc folum diccndi,
viloh.4.18 En.feruiifuiinencrediturut tf»
ftt firmitatim , Angelu,inyMsm,futisppi^
turtu /««»i,&c.Itcmqttclot».;.Qaiim rcm
opcime Augu(\inus vidctlib. coatta Pri»
fcillian. & Origcnid.cap. 10. concludeiis
hac fentcntia clc^anttfhma fcrmonc fuum,
cuiusenimpttrttctpAttoneit*flifunt,ttHscom- j^g fniftrtM
farattonenec iufiifunt. Sccundoautcm fi\- pgf,l„i, fi^
fum c(k.mifertcordtam ntfiinpeccAXoreiexer- j^jff^ggf,
ttrinonpojft: oam 6c omncs crcaiurx, cc- dianbeA
iamAngcli dc cotlo fccuodum naturam^/^^^p^;,/^
fuam comparaii cum Dco.mifcri funcqiiia fentea-
■eceiuscomparaiioiiciulti : flt quiadcuc- ti^juHii.
oire io mtletiam podunt oaiara iua ( qood
ccnc mifcrum cft polTc ; vt contra , noa
poircmiferum cflc, beaiillimum ) miicri
iiiotpoicniia. Pioiodc qui eas a mifcria
poifibili viadicauii elcctiooe fua . fccii cis
mifcricordiam . cuius refpcdlu AogcU fue-
runc clcAi a Paolo didi,i. Tim.j Quio cc-
lamCvrincraafcurfumoocam) dc mtlcii-
cordiaLacints quidcm ditla aogu(lius.fup-
ponic mifcriam nccetfario, fi ad princi-
pcs Itoguas Hcbrxam flt Grxcam , quibus
viriDci fcripfcruoc , acccaderis. HchixiDemijiri'
duabusvocibuscxpTcflcrupcion fl£DV5mf<»r<^/4 vtet
neutra vox ad miferiam propric rctpicit, ac ex-vju Ht-
ncconario.Grxcorum »A»(3hoccjlludfup- brLiyrufH ^
pooicaeccflario , ii ad vfum commuacm Grtxerum.
Scupturx aducrccris : nam eciam hberis
futshxcparcDtcs prxilani quamuis (^^1- lufiitiam k
Cibus.acamifcrialibens.Tcitioautcmoi- jy^ extrct-
hilo vcriuscft tllud I'*flififif>*f»pe{{«tufiinfip,ijtff,^f^
peccMoresexerctrt Namiulliiiam cxei<et,,„ ^fg,
qut luum cuique trtbuit ; Dcus autcm nou catores, (Jf
eirciplanefutufus iuftus , oi(i tamiuilis, '
quamiaiutlisfuuunibuetct. -Nam Acmi
Aaa A<U-
I
570 T. ARMINII DE PR.€DEST.
Adamum.flpctmanrifrctiuaus.ejcicttif- iuftitiam adhibuctit , ad dccrctBm
fct luftitiam Dcm ; tum |iixmium fuum in
naciira tnbucndo ipfi analopum iultitix*
iJhusjiumiupcrnatuialc illud, 6cpotcntJ.«
fuargratixquc analogu,(Juodfymboloai-
botisTitarhomioi adurobraucrat. Poiuii
crgo ctiam in non pcccatorcs iuftitiam
exciccrcDcus. Atdc iudicio mortis ratio
diucrfa eft. Cartcu ci his, qui modo fixc-
iuncd4<fla,commodc intelhgmius. Dc or-
dinandi tcrbo ia p:opoliiioncm fcxiam
«lidtuii rumus.
It.epliu Annmii/iuecotifideratio «-
(jnnfmu ud 1 1 l.propofino'
ntm.
'". "T Go (cntcntiam CiiLuni & Bczo: iftis
^^^^Cahtnt t/vcibjsbcuc &: plcne a mc cxplicatam
cflc,pluiibus locis cx fcriptis illorum dc-
Stnttntiam
Hon b»nt
fltnemlH-
Kte,
fumptis doccrc potcro. Licctcniraaliqua-
doadoptionismcntioncm faciant, & uon
aJoptionis,quzilli it>r./itfn,ut*»)f clt op-
pofita,umcQ i ta fcntcnriam fuam noo pro-
jL ponunt, vtabs tccft cxplicata propof i. ic
hifcc vcibis ; Dtni irgo ab iterno fiitiuttgli)-
riAmfuAm ftr Adopttonem iiorttm (yfnteri'
fiontm ftu non- Mdoptiontm tdorttm lx^itnti f-
fimeiUufir»rt,etiJ*tn A »
^ f«/?//fj/«/l. Dupliciici ca,.ii ....i -t -
bis ab illotum mcntc abcrratur. Pnmo
quodilli gloiiat Dci illaftrationcm noo
(tatuunt imnicdiarc fic:i pcr
horuin & non tidcptienem illoium j . -
tcritioncm j fcd pcr dicUrAtionem mifttt-
sordit ^iufiitiA,<\\ix cxplicaniut pcr acius
adoptionisfcuciccliooiSj&no adoptionis . tum qaos
fcu icprobationis. Etvidctuihic oidofcr- ( &c.lixqui
uandus ex norma apodixcos ; gloiia Dci
«ODfiftitin declaratioac ptoprictatom Dei
propiicta:csr' ' ' lucnrcn-
icsilluftrantui . .^ . • ■ cordt»
;j/y//«/»nondicunturab ]\\\%ndhibtri etitim
ad prxdcftinaiionis & rcprobationis dc-
crc- j cnim vciba (ignificant Dcum,
fcti... alias fua; nacusar proprictact.s,
adoptioucm horam & noa-adopttoucm
alioruro dccrcuiflc , ad glorix foas illuUra-
^roAcm,qao£ido ctum isifciKOidiam &
cxfcqucndum, & quidemft
inutktiomsobictli. Aiha.c;i
noa eft : fcd quam c?o poliu.-ocmpc,
DtumfiatHiJfe per m: ■'tm i"ft-
tiitmtllmfirftre glortM ■
litmglortaDttntqke ..^ . ,
pofftt ntf( eiiM mtjertcerdt» iufiittn decia-
retttr: iUam antem p.tfericordijtm fiMtuunt
t.:-' ' ppriAmMlopttonu, tufiutam lero
(,. 'nadoptioni* fet* reprctationit, i'-
trttifque vtro iUnfiranda votifntatem fi.^
cftjffA. .. ... c ' ^ - -••"11
partcs (l:u fpccics illi prxdcllinatioucm di-
itribuunt.Minuscrgoiftisvcibis attnbui-
turinifto dccicto m fciicordix & lufti-
tii",quamiUi auttorcs iftis propiictaci-
bus tubucndumaibitiaBtur, & incxplica-
tionccotiusfcnteniiatnbiiuiK. Ncc Ulud / j
ab illoruir. lcntcntix lultc cximitur, quod a^^^j^^,
milcncouiia & iuftitia cxcrccri nifi in a- ^^^r^
«^u pcccatores noa polfunr. Apcrtiinmc
cnimhoc dicuBC, BciulUtix quidcm vo- j.
ccmadpunicotcmrcltridta, qnam camca .
ego luccUigo vrci fcxta mca piopodtionc
patct,& omoiDoabillisiotclligjp":o.Pau- '
caautcmlocaex multisadfcram. BezA*^
ueriHfca/HPi>: - ' ■ ' r.i^ ad art.i. Dcu . ^ , .
homincmcc iglotiam lummi- ^^^^^^^^^ ^
ferlcordix tumiuftitix dcclacaDdaro ,dcut '
rci cxitusdcclaiauit » coodidic.^damum
ad iuam imagincm,id cft.fanftum & inoo-
ccoccm i quia bcous quum iit.ooo poiift **
abco vitiofum quid crcari. Vition aotcm »»
fiot oportct quoium conftiiuir mifcicii, »
inftc confticuit c-. '-mnarc, »
olococgovcibad. ,qui- *»
busillam fcotcotiam countiaui. hthezA
aieT»Ub,i,qu I.\i6.ini. Dcu$
Btiji.
t, Vt CXCUCOtlS
l.qu
qaumab xici..u
iutclijgt poteft.tn humaoo potiilimum gc- ,^
nercgroiiam fuampatcfaccrc>quxpaiam ^
10 cxcrccodamifciicoidia , painmio odio^
aducrfus peccatum dcnionftiandu pollta,^
cft>bumiucm coodidit uuus & fottsiutc- „
gtuni.reda lotclhgcatia ac voluutate prx-
uitum,fcdjnDtal>ilcm.NcccDimiplc fum-
mcboaus quidquammali coadcicpotuic
tUtt
»
»»
CVMF. IVNIO COLLATIO.
„ juf voluif.&rfamcnnifi malum iogrcfTam
cflctiomuodiim ocquc mifcricoidix nc-
qae iudiciolocusfutllccrclidus. JneoUo-
t]Hio Mombel^artenfi omaittm pLtnifftme.
., Nos inquicidcm Bcza,hjcc principia pona-
mus. Dcum ^ao^amlapicnti/Iimum opi-
ficem , cuiusfapicnria infinicacft, quum
coDftiruifictmundum , imprimis autcm
,, homincm crcarc « ccrtum nncm propoC-
tumJiabuinc , &c. Propofitum cnin^Dri
„ artcrnum & immutabilc omncs caufa» or-
dincquoqucantcgrcdicn$Fuir,quod lo fc-
mctipfoaoartcroo dccrcutt omacs Jiomi-
Jicsad fuara gJoriamcondcrc. Dci autcm
gloriancque agnofcitur ncquc ccicbtatur
«, nificiustufliti3& mifericcrdia dcclarctur.
Quaproptcra:tcrnu& immutabilcdccrcru
fccir, quo ccrcos aliquos homiccs , mcra
>,£i;ratiaad vitamaiccrnam.quofdam Tcroiu-
duioad artcroam damnationem dcflina-
,t uit.vtinillismifcricordiam.inliis vcroiu-
Aiciamfuam dcclararci.Huocfincmq^uum
Dcus in crcanone hominum propofirum
*» Iiabuiircr.ncccflc fuucum cciam cogitarc
•»dc ^ia & rationcquaadjllumfincmpcr-
•* ucnircpotucrit, vtciusmifcricordiapari-
»» tcr&iuftitiamanifcflarctat. Quumccim*
>» mifcricoidia ptzfupponat mitcriam, nec
•> mifcricordir loois ciTc aut ca declarari
»» pofiit,vbinon cfl:mifcria,idco homincm
•» itacieari oportuit , vt incolocusraifcri-
•» cordixDcicircpotucric. Quod fine prae-
t» ccdcntcmifcria fierinon potuit. Sic ciam
»» iuftitiaprarfupponatculpam, fiuc qua iu-
•' ftitiacxcrccii ncquit ( vbi cnim non cft
>' culpa.ibi ctiam iuhitia locum nonhabct^
idco homincm quoque ira crcan oportuit,
•» vt ftruata natura aptus eflct , in quo Dcus
iuftitiamfuamdccbrarc poffer. lullitiam
»» cnimfuamin hominc dcclararc non po-
tuiflct, nifieum ad xtcrnam damiucio-
nor-
Scripturis fe Hcfumpfiflc pafatrt .• in q
hocccrtumcft, Deum iuftc punitc ji^
poircnifipeccacorcm^iaquainiiidemav- di^voxDet
tores niifcricordi.T voccm ica ncgabutT^^;.,^^^^ ^
▼furpat,! , VI Dcoatttibuta vindicatioocm ^jJJ^^m.
amifcrii polfibili figoificfft i vrpotc qux^^^/.,;^
cx illorum mcntc vbiquc vindicationcm feUigMur.
ddJojnctamilciia, quam peccator mcrirus
e(t,Ucuf(^cau£iuUcinflixit,autcx lafti-
tiainfligcrcpotcft. Vcrum cnimucrono-
lim maguopcrcconreodcrc ficrioon poflTc
rtmifcricordiacircanon mifcros aducx-
crceatur.iifque quxeadcrc di(ila furtabs
cefacilcaditipuliri pofIunt,fihuDC Jiabc'
autfcofum qucm mcis vcrbiscnuntiabo: P^n"^'/'**-
ncmpc, quod omnes ctcaturx ctiam An- ^'»'^'^'" t^*
geli& Homitjcscum Dco comparaci mi- 'v*n^'c»u»--
fciifunt.mifcria fumpta pro Qon fclicita- «eAmtJeriM
te, noo pro eoquoJpriuatiuc oppooitur/"'.^^'^'^"
fclicitati,fcdquod conttadiccnccr.q«cm •/'"/'''*»
adraodumncqueillaratio plus concludit./*''''^"*?^
Dci comparatione occ iufti funt, ergo cius/'""**'''^
copar.irione ncc fclices. Ta nncnimfunr
qux fc fiiigula confcqnuntur,Iuftus,iniu-
ftus.oon luftusjfelix, infclix fcu mifcr,noA
fclix.Exiuftitia fcl>cifat,cx iniuftitiami-
fcria,exooo-iuftiuai)OD fcUcitat coaclu-
ditur.
Crcaturarautcm quatales , cum Dco
confcrri poflluut, tum ratione tcrminia
quofunt.tum ratione cius ad quem funC
produdlxa Dco. Karione huius Angcli
& Homines funt, iuliifunt,fclicesfunc,
rationeillius nccfunt.ncciufti fimr.nccfc-
liccs funcquia illa habcntcx niiuIo,& pro*
ptereain nihilum poOunt reueni: at eius
ratiooe non polfunt dici iniufti,nec niifcri
co quod tcrminus vndc produdi funt,
contradiccntcr doo priuatiuc oppofitus
eft termino.adqucmdiuina booitate pcr-
ueneiunt: quod brcmus dici porcft, quia
ncmdcftinafrct.PropofuitcrgoDcus, &c, ^ funta petcniia produdli adadtum, quas
H.rcalacobo ADdrcacdiraquidcmfunt, | potcntia& adus cootradiccntia iuntnoa
a D.Bc2a3gnita,cuin refponlionctu.i.i<l priuantia.- lam vcroquiacxpotentia&a-
iHud CcHoquium non conquri.itur f>bi a conftant.non modo ficri potcft, vr dc-
licnamfcntcntiam aftingi. Vi Jct ergo tua ' fcrei?tc eos diuiua fuftcntationc io nihi-
digniias mciftis proptictatibus obicd^um lumrccidant , fcd ncccflc cft , fi ab
-iroprium ex illorum ircotc adaptauiflc. cadcfcrantur , in nihilum reucrcantur.
4juam foaoi fcotcDiiam procul.^ubio cr Ficri mfuper poicft, vrpcrfiftcotcsdiuina
Aaa t coa>
r. ARMINII DE PRiCDEST.
conieniitione qna fuac, fibt umco pei-
mifTKtc inmaDU confiliirui con(htuti> cx
iuUiciajquama£lu piimob<ibcot>a^u fc*
etmdo uoQ Yiuant>{cd quid tlli contratiuin
paticut.&Lpcrboc a£luioiulli & pcccaco-
X€s(iQC>CJlrlquc fa£li ioiuflitia: habitum
iodiiant»babitu quij^pc iuflicia; pcriilum
aclumaue ciFcfliuc aut dcnicritori^ cxpul-
fo, vndc ptimonieticoi. dcindc*aAu>dcui-
quc& b^biiumifcci cuadaoc. lamvcrcfi
impcdiancuraDco oc idam miiciiam me-
icaotufjid ctl . Qc pccccnt & adlu mifcri R-
aot.ooo vidcocuriUcadlusnoopoilltmi-
(cncocdioradfcfibii quurocxaficdu prx-
ucnicndimifcitam fitprodudus ,quiaffc-
Aus cuam ad mifci tcocdiam pcttinct.Hxc
quidcm ita habcte £ucor>& pcopcccca Hm-
pliciccc Tcrum Doocire» quod mifecicoc-
dialocum habcce noa pofTic nid in a^tu
tedntcitA pcccatorcs, At hoc noucivclim »mifcri-
'vfkrpatatn cordiamco fenfuCaJuino &Beratnon r-
tjftkdinis furpari>imo fi mifcricordia ira fumpcaia
Mufloribtti locu.ciufdcm^vta.Ciluino & Bc2afumttur>
*"^^*^'''^"intcllc£ta:fubftituamt , laratoiam raiio-
witnHmprt.- Qjni & dciciiptiooem ilUui dccrcci focc
iejlinatiene immucandani. Addo quod mifericordiai-
materia.nee ftotuo modoiQCclIcdaoon vcnitincoa-
'^"/'"'"^•fidcratiODcm, vbr deprxdcftioationc ho-
miottm agicur .- iUa coim homioia.Dco
pra:fbitanoQill . Ttpoteqaiamifcriapof-
flbiii Dci pca:dcfliDaiiooeQon cfl vindica-
Mifericor- cus.Dcoique & hocconfidcraiivcljro, ic-
fpcdlumioter miiccicordiam hoc & illo
vinMcMta intcllctflam ciulhiodiclle , vt vtraq,
^^j,y^^,^^^y;. adfalutcmhomiois concutrcrc non quc-
fihili,cum ''^' SicDimmifciicordia viDdicansa.mifc-
f//;»j«<T;m."*P"^t>iU locum habct.tumifti.quatab
tiicat a mi- a^^^uali mifciialibcrac, locus clfc oonpo-
fersa /kS?//*/; > ^'F«>" practepta ifti vcl pratcluGipo-
fitnuladfa- P** priorem aftus fibi propni oc'
luitm homi "'iooc i (iconcia ab adiujh mifccia hbe-
num con- '^' ^cflaria. cum aJretailla aiiufibi
turrert »#- P' . ctfcdicatqucita piiot ilia hanc
pci mczcluJic cauialucr&cifcifti-
uc.hxc tllaro piioccmcoofcqucnier, oon
fucccdcnsilhmuQcrc&iodcfund.^ Jcdcx-
ftaosaf^ws i"' -1'-' ' •Ti- rc i fam piioicm
homio. tiaautem,quod
illaUtcuiB iubucpoiUi U czc£ccti iaaoa.
qutatit.
lufiitiM u
muneroM
pcccatorcscft vctidimum. Eft cnim re- y^f,nff, ^
muncrattix Boniniurti modo fcd & bt-ji p^^f^a ^
opciis. Bxhifccveto icaab&cccooildcra- gtreiaiui.
tis, quis irnpcdiat quominut coududam, pfccjff(,ff„^
pcccati Dcecrtariam cxiflcotum ctiamcx ff/i ,. n:..
ncccflana mifcucordi^^a: iuduia: dccIa-{,^„/
ratiooc coocludi non po({o,quum vcraquc ^^^^ htepri->
ccrco modo confidcraca ccum cicca. ooa
peccacorcscicrccnportic. Vndeocdoprx-^^^ .^^.
dcibaacionisa CaluiQO &Bcza coouim.-
cus proifuscuciticuc.
Cxccrum vcut miicricordia i miicria
poflibili vindicans Sc iuikitiayirtutcm rc-
muaccaasmifeiix&jpcccaci adualis pta:-
exillcntiam aoa dcudcieat , tameo ccr-
tumcftmifcncocdiara amifcfia aAualili-
bcrantcm&.iuiliciampuaicatcm cxcrceri
oon poiTc^aiiL ia adtu miicro» & pcccato- <
tcs. Caltiinus autcm & Bczavbiquc hoc
poilicmo modo miiciicotdiam & iuili-
uamaccipiuot, vbi dcpia:dcfbaacioais&
rcpcobacioais dcccccoaguoc Quumquc
milcricocdia&iuiliciapriorc modo vlar-
pacxtocum io ptxdcnunaciooc & rcptO'
bauoQc homioum qoq habcaac> fcdtan.-
tum prout podcriote (igoificato accipioa-
tur.potuit traclaius dc mifcncordia a poi^
fibilimifcriaviodicaiuc, &dc lufttna bo-
Dum opus rcmuaerantcomttti, vbidc pta^
dciliaationc & rcprobatione homiotiin
agituti quanquam ooo diffitcar cooiidc-
rauoDcm iftim Ttilitatcs fuas ooo txi-
guasKabcrc.
Scdquooiam in raiiericotdix & niCli- DifcMrfnf
tix cooiidcrationcm iogrcflifumus, ^iu- fMfier tU
liipcr lu i]la,ii vacat & lubct.peticucicmus, mift-
vuamquc cum aitctaai buius.quod agi- rircrM» (jr
mus.ocgoiiiillulbationcm compauBtcs.- /
& pcimo quod ad oburdlum vrtiufque,
dciodc quodad ordincm quo ciica fuum.
iiopulx obic Aum vctiaotur.
AUfciicordja &iaftitia > illa a miictia
poifibiU vindicaDS , hxc boou opus rcmu- ■j"'*^
ocraos, in voacodcmquc obtc^lolocum 'f"^
habcrcpofluoc^vtappaict iaelcdisaogc-
lis.qui amifcriapofllbili viodicatiftiut,& '
booi opcria tcmuoctatioocm cx diuinabc-
nigniutcobtiouciuot. llla vcro cadcm
milcxicoidu cimx iuiliciapuaicoic locutit
kibcic
CVM F. I VNIO COLLATIO.
rcioeodlcmobicflaDequic. Quodc-
*imdignumcil iuiljcicepitoicntss achi il-
'uda.niifctia poflibilioucfl viodicacu. Mi-
fcricordia vcro a mifciia aduali libcraas ia
co limiLis ell mitchcordiot alccn,(^uod cum
puoicaieiuilituciufdcm obicdi icipc<f^u
Doo cucuintjan verocumiulliua bonu ro-
muucraDtcaltcriusmifcricordix indar io-
cumhabcTctjucac &quomodo difpiciea-
dum zi\. Vidcmus (aoc io Scripcuiis mer-
ccdem booi Ofcris promicci iis,quibus rai-
fciicotdia io CFitillo obtigir,&: ccipfa prz-
(Uri,fcd illa tcmUQCcaiio, vc vt luftitix ilc,
lamco Doo ciliuilicix prorfus ifto modo
cooiidcratz,quocoB(idcracntiufluiabo-
Bum opus fccunduin prominioncm Icgis
cx dcbito temuocraos : illa coim rcmuoc-
vacioeilcz gractaDei io IcfuChrillo,qui
nobis a Dco fadlus c(l iuibtia & ianClifica-
cio.Iuiliciaibi remuncraoscxdebico>lcga-
lisdtcipotcfljhic veromciccdcm dans cx
gratia, Euaogclicx nomioc ooo iocom-
modc appcllaripoicfl; cuius cummifcri
pcrfc& ioterfe comparafx.Mifcricordia Dtmdt de
prxucnicos mi(cium,& iufticia booum o- OrMne.qHa
pus icmuncrans fecundum lcgcm in voum obuBum
fubie£lum ccodcoccs , hoc ordioc vcuoiur, fHumfingH'
vc milcricordia fuo pnus muDcrcfuoga- UtcnduiH.
cur.iufltcia lade fuasparicsobcar. Impcdi-'
cio eoim pcccaci & ezindc roiferix , ipfum
booumopusaoceic , crgo 3c booiopeiis
compeoiattoacm>ica quoquc mifciicordia.
amilciia adluali libccaos prxccdic iufli'
tiam booum opus ex gracia rcmuoeraotem.
IpiaeDinimifcticordia noo modorcatum
& dominium pcccaci aufcrc . fcd tc iuilicix
habicum ingcociac cccdcoii , per quem o-
pusbootini mcrcedc cz gracia compeniaa-
dum producicur. Dc mifericordia auccni
ab aduali mifcria libcracite>qux eil prxde-
(liiuctoais adminiflracriz, &iuflitiapu-
nieocequxefl reprobacioois^ cauia , quii
facicmus iudicii? vcramquc diccmus co-
dcm momcocoio fuum obicdum ccndcre»
acillam uacurx ordioc prxcedaoeam fa-
cicmus. Quamquam eoimqui eligiccoi-
cordia, vindicaotcabaduali mifcria.icpc- pfoquod cligit.rcprobacnon clctilos , ta
zamcotum miiabili modo fa<flum cit a
Dcoio Icfu Cbnflo Sacerdocc & (a^riii-
ciocxpiacorio ooflro. Obiedum itaquc
iuiluix paoicntis cirentialicci& matciia-
liccr> aliudcflabobic(fto roiicricordix v-
cxoquemodoconiidcutx > &iuAiti.Ybo
namopus rciourvciaocis Obiccflum vcro
mifcricordix viodicaotis a miferia puilibi-
Ualmdcflratiooe formali ab obicQo mi-
feiicordix amifciiaadluali libciaotis. illud
coim eftcrcacuia iufla & itatu creatioois
fox cooiidcratai hoc cicatura pccc.'uiiz&
aprimxuo flatu io mifeiiam fuam culpa
dcnKifa. fiz hac vcroduplici tummifcti-
«ordia cum i-uflicia piiores a prxdcflina-
«ioais& rcprobacioais hominum dccrcro
amoadanox iuot> Dcmpc«n)ifciicoLdiaa
inifciiapofnbiUviadicaas, & iuflitia bo-
niun opuscx pioroiiTioQc lcgali rcmunc-
raoSr poflciiotcs vcro dccrcco iili pixfi-
<icndx>mifericoidia hberansi roifeiia a«
duah prxdeibuationi >iufliiia puuicns rc-
probatiooi.
lain ordioem videamus fccuodom
men clcdlioais adtus nacurx ordiocance-
ccdir» queroadraodura atHrmacio naciua
prior cfc aegatiooc. Vodc concludimas
[cuius pudca mcniiooem £iciemus ) ocm-
pe dccrctum iciiu>qacndi homincm m ma-
nu coofilii iui > &permiiccadilapfum,ad
dccretum rcprobationis noo pettiocrc»
quumiddcciccoprxdcilinatiooisfitptias
&aDtiquias.
Vclim huoc ordioefn paulo diligeotius
& vlccnus confidcrari , apccicc eoim oobis
viamnonnulla alia abhocoegotio, quod
tradlamus>miaimcalicoa pcoicius cogoo-
fccndi. Si mifericordix dancis graciam U
vicam priorcsfuoc partes in hoc decrcto.'
iuduix vcro nceanccs gratiam & iofcrcn-
tcsmortem pciceriore& fecundum nacu-
ramilicccooo rcmporci. tam ctiamatque
ctiam vidcodum , an decrcti huias obie«
Aumiacisaccuracc & adxquacc ezplice-
niroomine pcccacoris ; ao non & aliud
^uiddam fit addcodum quod obiedum it»
circumfriibat, vt decrcto cr tali mifciicor-
dia & lulhcia iadlu ada?quetur, cumque eo
^pcmiafltum obicdlum ccnduBt fiogulx j rccro viciinm comtnecc> quxcd oacura
Aaa ^ obic-
374
I. ARMlNtl' DE PRiCDEST.
frtce-
denti Jif-
curfu dAtnr
eonJiJer*n-
dum,M.fton
tnifericordU
frAJcjlin»
tionisy *(■
proinde et-
tAm iufiitiA
reprobatie-
ni( admtni-
firatrix £H'
ayigtlio p»r
tefaHa pnt.
idtojue Cr
oV. icaa adarquati 8c potcntia ia obic^lum
tcodcntls fuuni , proprium , &: •i*H«^- Si
quiscxiftimcc ioftiti* m pcccatum 8c pcc-
catorcm priorcs pattcs cilc quam milcrr
corilix,& Daiuraprius cflc pcccato icd Jc
rcpocnara dcbicam,quam candcm condo-
natcpcccatotijillum vclira ad duo qux*
damdiligcntcr -ittcndcrc.
Primum cft.quod luftitixquatcnus dc-
crcto reprobatioois, fmc prxtcritionis 6c
prxdamoaiionit prxficitur .duplcx adus
atriibuitur aplcrifqucrraclatonbushuius
inaTcrix,&: quidcm rci naturx conucnicn-
ccr : quorum prior dt ncgatiuus.aitct affir-
matiuus, & quidcmhoc ordinc vtqcgati-
rusprxccdataffirmatiuum. Vadcrcquituc
(i illc ocgatiuus poftciior cft natnrx otdi-
ncaffirmatiuo a<au prxdcftiuationis, vt
cft.mifcricordtx partcs priorcs cllc : nam
abilla cftac^us alfirmatiuus prxdcftina-
cionisqui adum ocgatiuum rcprobatio-
nis antcccdic Secuadum cft , quod pa:oa,
pcccatodcbita , pcrhocdccrctum nemini
dcftinctur nifi quatcous pcr mifcricor-
diam nooaufcrcuda : arquchacranoncli-
ccc iuftitia fuo iuic panam poflulct a pcc-
catorctafticn paoam illam luxta dccrc-
cum prxJamnationis, quodpcriuftitiam
faftum cft , Don cxigit qua dcbita cft pcc-
catori,fcdqua pcr mifcticordix aflum non
cft condonanda : alioquin orancs m vni-
ucifura homincs cflcntprxdamnati, quum
omncspocnamilbmfintcommcfiti Vndc
porro&hocconfidcraridcbct , aoiuftitia
qux cft admimftratiix dccrcti rcprobatio-
nis fiuc prxdamoatioois fit Legc ao Buan-
c»clio patcfada,lcgalis rigoris,3n rcmpcra-
taaliquamifcricordia & paricnria.Si mifc-
ricotdia admmtltratrix prxdcftinationis
cftEuaogcho patcfada, vtcft, vidcturcx
iisqoxdi(ftafunt,&: iuftitiam illi mifcri-
cordix oppofitjm. ' irtirrordi-
Dcprxccdcnti,Ei:.. . tam cf-
fc.Si qui» hafcc conhdcrarioncs vanas Sc
ioutilcscflccxiftimat, :noninuriIc
cffcquodi- ^ -rura u. . ^ .liiuftitiadi-
ciiur.Qu ,i viucnn ilh$.Ec malc-
di£tu( omnis qui noopermaacc inomoi-
busquxfcriptafunt inhbcolcgisvt facuc
ca.itcm quod dc Euangclicaiufttciadici-
tur.Qui crcditinfihumhabctviumxtcr- triujnue *»
oam. ht quinoncrcditin Filtumcondcm ''^
natascft. Hxc cgointcHigcinibus latiui
conlidcranda proponcrc volui , indicii po- f^tortt
ftulans fufpcnlioncm , yfquc dumrcmac- mtneup'
curatcpcnCtarmc.
I V. Propoftno Arminii.
SteittuU
SEcunda fic habct. Dcum abxtcrno cx , ^^^^
hominibusin piHsnaturalibusconfidc- a^^fn-f,^,
ratis , ftatuilfcahquosad fupcrnatuialcm ^
fchcitatcmcuchctc , iifdemqucmcdufu- ^.^
pcrnaiuralia , qux ad illam conicqucndam ^
lunt ncccHjria, fufficicutia &: ctficacia or-
diaafic , ad laudcm glotiofx fux gratix; »-
hcs vcro prxtcrirc , & in fua natura cdin-
qucrcSc iilHcm mcdia fapcrnaturaha.prx-
Icrtim ctficacia non impattiti.ad dcclarau-
darn hbcrtatero bonicatis fux j eofdcm tc-
ro prxteriios.quos in origine fua non pcr-
ftituros. fcd fua culpa ddcduros prxnidjt,
rcprobalVcid cft.panamiis prxparaifc ad
dcclaratioocmiuftitixfux.
Rejponfto lunudd l V. Frofofi-
tionem.
Hitc fcnccntia oon cnuntiatur.His vci • '^-
bibpropiusmcntcm auiJlorura c; '
prxccdcos illa nam primum non rau ^
hxc vcrbaapud Thomim autalios lcgerc: «ut^i
fccundo, fiquidixciunc, non caraeocedi
xcrunr, vt m propolitioncm fcxtam dc-
monftrabicur. Scd fchcitatis fuptinatura-
hsnoiuinciniclhgc Tiw «fi^iR*»» adoptio-
ncm filiorum Dei cum adiuoAis fuis Sc
c' ' • ■■ "'inibus. r •'' !■ • • '
frtAtem
» ,
placct,& pctfeftioncm rtXf »»iit«A« f i,
cix fux. Vcibuin rcprobaodi fumitui v
ii«;^»w«e*<,vtaotcr • ^bisobfcr-
uatam. Diftm . js vo-
ccs aittcrdiftiogat
avzlim'
w
CVM F. IVNIO COLLATIO.
Kcf>Uca Aminu,fiue(onfideratto Rc-
Ipofif^d l y.propofim-
neiu.
375
Slhaoclccundam feotcDtiam zquecoa-
ucnicatcr au<^otum menci CRunciaae-
ro,atquc illam pra;ccdcntem , bcnc rcs ha
bcbic : 3C hoc mccuo> quandoquiciem noa
•rquc indubicaaccc mihi huius coi;aitio-
iicmactribuo. Vidcormihttamen cmscx-
phcationem cx Thcfibus tuo patrocioio
difputatis , in quibus (lylum & modum
iraLl^adicuumagaofcu. dcfumpnirc ncc-
nini thcfi 10. carum ijux rejpondente Cod-
diii luocdtrputarxiiabctur. Pcrroo.T ( altc-
'* ra ncmpcpats tnaccnx piardcdiascioais vc
" cflchcit 7. ciufdcm dc przdcAiaatioae
difputationis ) funt crcacuix cx aacura
" : aui-nihtl fupcruacuralcaucdmiaumpo^
" tcll)fupra naturamcuchcudi, & ad tc-
" luindiuiaarum parcicipactoocm traofmtt-
" tcnd.r fupcrnjtutah vittutcDci. Eadcm
" vccbacciamhabcniur thcfi^. dccimxdif-
putaciooisThcologica: , inquadchomi-
numcancumpra:dcflinationcagitur, vtcA
prima thcft , nc quis putct iQa dc aogclo-
ram & homtoutn prxdediaatioae com-
muniterdi^aita couotiarigeacratim de
butflc.-quxpodca fiQi;uIi$ fpccicbus pro
ipfarum modo attribucrcotur ; aogclts
acmpc clcwtis cx aatura fua io qua a Dco
cfe.ttifunc> eucdio j homioibus vcroc-
le^lis cuc(f^io cx coirupra nacura > ia
quam corrupcioocm fua culpa IjpH func.
Siumcoicarcs hxc cfl mtclligcnda , iam
inccrnos hocqutdcm rcfpc^lu anila c(l
difcrcpancia.Ex iliis auccm vcrbiscuarum
chcfium cooibtc puto homiocs i>;/nrM r^A-
/Mr4//j>iM coafidctatos cflcmatcriam ptx-
dciltiiatiuDis ;s obict^ium adxqua-
cum.Honunc^ - . 1 i naturaUifiti i^^tWo,
cuniquibus Dihi\ fupenta/urale aut diui-
num cA tribucum, tum qui noadurci inpec'
M/«/«funtlapfi. Inpurts naturalibui ccnfi-
«/«ra/oi appclio, qui , ctiamft habcrcofvr/
fupernataralia (j» diuin», velp<ecarum, ta-
mca cum i(i\s non confideran/ur ab co, qui
ftatuicfca(fluahquoCirca iflos occuparci
9uod taiitumdcm vaiccacfiquis diccur,
occ fupernaiuralia iUtdiuinM.necpeccMtum
cooftdcraotlfutilc vicccatiouis formalisin
obic^olam cxillis vcrbis i:a coocludo.
Homiocs in oatura qux othii fupcr-^'"»^
aaturalc aut diutiuim potcil , coofidc-
ratt, funtobtcclumfcumatcria prxdcfli- batur,pri'
nacioois. wfl quoad
Achomioes topuris naturalibus con(\- pf^dtftirM-
dcraci, fuoc homincsto naiura qux oihii tionem fiu§
fupernacuralcauc dtuinum potcll.confidc- tleiliontm,
ratijvcl potius funt iidcm dcfinitionc.
Ergo homincs in putis uatutalibus coa-
fltcuci fuacobic(flum 8c macciia prxdcfli-
uacioois, ocmpeex fcntcacia chcfibustuis
comprchcoCi.
A/4wcfliachcfi. Sieaim voluncasDei
fcudccrecumdccuchcodis homioibus cx
cali oatura fupra oaturam cft prxdcilioatio
tuin fcquitut bomiocs io iita talt oacura
coofidcratos ciFc puram putam in.tceriam
ptxdclltnaiionis i quandoquidem adlus
Dci.tum interniu qui cft decretum de eue-
hendishominiitii nonnuUu , lum externfu,
qut e(i,ipfa tuiflia , fcparatus ab ipfo obic -
dtoCquod iicii dcbct fi obicAum purum
putum coniidcrarc vclimus ) rchnquit oo-
bishomiacsio^Mr^ natura, qux uihilyM-
pernaturale^xutdiuinum potcfc. Si dicatur
iflisvcrbis ftatum pcccati noa cxcludi»
quumccum pcccacorcs cx natuia coiru-
piacachantur;tcfpondco primo,hancnoa
poflc cflc vciborum tiiorum mcntcm . tum
quia opus aoa cfl vi de tali oatura dicatur>
quod fupcroaturaic 6c diuinum oihtl po-
tz(k , intciiigiiur coim hoc ex ipfo adie(flo
dumcorrupta dicitur.- tumquia iodcfioi-
ttonc ptxteritioais thcfjtf.ilie adus quo
natura iotcgia aliquatum crcaturarum
nonfirmatur,artiibuitur prxtcriiionij qux
prxtrriuocncicaturatamouooulbium in
oatura ipfaram icliflio. Sccundo, hicx-
quiuocatiooem cilc iodcfiaitionc, &dc-
crccumillud xquiuocum 8c fubcoudicio-
nc diuifionis tancu ccrtu cifc,dc quo poll-
ci.Minor clk vcra.conflatCDim cx aoicce-
dcntc jc confcqucote iotcr (e icciprocan-
tibus & xquipolIcQtibus.QuxTcro/r4(//-
fiinjr: ■ ' ! it ibi cauaciaQCur his vctbit;
liipt.i .cuchcd^.&adiciudiuinarum
paici."
>
participatioocm traDfoiittcndx fupcroatu-
" rali virtutc Dci.qux rcs dtuiaz funt grMt*
" Scglorw.yi cft thcfi 9. Cboi hifcemca vcr-
" baiquibus fccundam fcntcntiamdcfaipfi»
confcniirc oon cft dubium , fi rcto ab ilUs
diftcntitc vidcbuntur alicui , proptcrca
quodincuisihcfibusgratia & gloria coa-
iungantur , mca vcrovcrba ita iotclligi
qucanc»att^ue figloriam primo dcindc gf a-
ciam hominibus prxdcllmanonc prxpa-
ratam figoificarc voluiircra, «llc fciat mc id
noluilfciudicatum, voiuillc cantum fim-
plicitcr totum «d quoJ ptxdcftinatus cz
prxdtftinauooc obtmct jftis vcrbjs cx-
plicare.
Ad lccandam partcm vf nio qux cft dc
'Diindetfuo^ prxccritione , dccaitahabcnctux thcfcs.
*^^''*""'**'Prxicritio cft adlus diuini placiti , quo
' Dcusabattcmoftatuit «juaidMn <:rcaiuias
>, io natura ipfarum rciioqucrc , acnon com-
>, municarc cum cisfupcrnacuralcm graciam
(JU3 firmccurcarum oaturaintcgra,aui cor-
., rupta inftaurctur , ad dcdaiationcm libcx-
catisijooitatisfux. & axiomaiaThcologi-
>, cadcnacuta & gratia.axiom.44.Huiccoa-
filioclcdionisin Chrifto opponiturxtcr-
aamconfiliamoon-clcftionis , (luc prx-
ccricionis , fccundum quod alii pixccriti
funt vclut iu nacura fua rclinqucndi. Mca
,, ycro verbafunt hxcialios vcro prxtcrirc
>, ftacuic & in nacura ip(aruin rclioqucrc,
& tifdem mcdia fupcrnacuralia pcxfercim
,. cfficacianon tmpartiriad declarandam li-
I, bcnatemboiittacisfux.Hxcincacam tuis
i, quiconfcrct,vtdcbizvoamcandcmquedi-
» uccfis iftis vocibusrcnccQciam enuiuiacam.
). Gratia enim fupaBaturalis ic mcdia
t) fupcmacuralia ideoi fignificanc , gratia qua
•I firmacur intcgra auc rcftauiacur corrupta
.> cftilla.quamcgo vocibus mcdiorumctH-
cacium dcfcripn. Efficacia enim mcdiaauc
»1 fitmanc inte^tura auc icftautanc corra-
I, pcum ; ficucluBicicQtia funt qux firmarc
., & reftauraicpoiruD^Finisportoiilequcm
,1 cgo pofuiexpn ' ^ ' li tuafccundaad
laudcm graiix . . . , ix , & fccunda
•» thefiiQ.difputationis, ad iaudcm gtatix
t, fuxgloiiohnimx . &ihcn tf.difputatio
I. ARMINII PR^DEST.
libcrtaiis boaiiacisdiuinx . nuUoalioai;'*
di to , uontmprobocamcnquodhicadd*
vis ( perfic^oocm TrtAwnrKiAv (apiencix
fux.Licctlibcrtas bouitaiis&pcrfcdlio (a-
picntixooa polliatcoJcm mocncoio cir-
caadus prxdcftinacioois & prxceticioois
vctfari.Sapicnti.cenim prtorcs funt panes
iacomnionftraoJis modts omnibus pol-
fibtlibus itluftrandi glonam Dci.coqucqui
maximc giorix Dci conduccre queat. Bo-
nttatis vcrociufque hUcrcatcs poftcriorcs
funiin modoifto cligcndo & depoteacia
f Tt ita loquar j in adum produccndo. "DentaMt
Adcerciam partemidem dicoderepro- ^uotd n-
batione ncmpc fcu pocnx ptxparatiouc,
quod& iUamrcdlccxtuamcocccxphcaui.^^,
iiacoim dcfimruT rcprobatio fcu ptEox^^,^^^
ptxpatatioThcli 17. fift adusdiuinipla-^^-jun^jii,
citi,qao Dcus ab xtcrno ftatuit addccla-
xauoncm fux luftitix punitc crcaturas qux
inorigincfua non fuctunipcifticorx, (cd **
a Dcooiiginisaudorc fadlo & vitisiitatc"
fuadcfcfturx. Eadcm vcro vcrba <goat '*
tuii.nifi quodaddidi, Eofdtm veropnteri- "
m.quorum additionc id feci quod oxdo
diuilioai&cx pccfoois a mc ioftttQtus po-
ftuIabat. ooQ caim alii fuotqmbus poeoa
eftptxparata , quam prxccrici , Itcccnoa
quiaprxcerici , fcd quia pcccacorcs fucuii
prxuifi funCjiis pocoa fit prxparaca.
QiuroJhucmihi peifoadcrc 000 pof-
fumlcntcnciatn illoium male amc expli-
caiamclfe .- (i in fcquentibut hoc tidcro
fatcborapcrtc : quanquam hxc res taoci
non iitfuomcati.
Hoccoim opio, vc vcl illa piima vel bxc
fecuoda.vclaliaqn^uis, qualtfcuoqocfca-
ceotia cx Sciipcuiis , pcrfpicuc 5c folidc
comprobctui , & ab omnibus obicdiooi-
busaecuraicdetcndatui. DcYcrbo repro-
b*nUi iaceiL didum ad rcfponfioncm fc-
cuodam . quocgoinpofterum vtiparatus
fumcx poftctiore tuamcoic ,prout illam
hoc cuo refcripto cxpIicuifti.Forcc ioprio-
rceciam fcripto lu vfurpatTcn',, 6 iliudtibi
iftomodovfurpatum in fctiptiscuis com-
periflTem; (cio enim xquiuocationemcr-
roris femp.ergenetriccm fuilfcearoqueab
.» nisdcprxdcftiaatioacaCodJxo dcfcnfx ' omni fcria difputattooc piocui abigca-
bncmprxrciicionisporuifti dcclaratioic« dara.
CVM F. IVMIO
V, Prepofitio Armimi.
Tertu f*n- -T"Ertta eft > Deutn ex humaoo gcncrc
U»tit.,quA \ Upfo. & io pcrditioois coiruptioiurq;
'fi -^ttgftfii- nuJlauccncc, ftaruiircalioi.cx j;iatialibc-
ni, '^^<"*-raic, aH dccljracioocin fux tnileiicordixi
alios vcro io cadcm mallj rclinqucK « aut
CiUcm ob Boalcm impccuiccrttjam damna-
ic.ad lUuftraodum tum Itbcrcatcmgiaciz
fux gtaruicx crga va(a gloriz & mirccicoc*
dixiruiuQitiamcrga vjfadcdecoiis & irx.
Has cgo feoccQiiJS oon idcotcccarco> vt
te cas doceam , fcd vt cu vidcas . an ego
cas bcoe pccceperim * & It qua aberrrait
dicigas & ducas.
Rejponfio lunii ad qumt.tmpropofititntm.
HVicrcieotix cum prima AcfccuQdaper
omniacooucnir, fiillud vnum czce-
hMiu cum pcris,<7«o</ hic eUcJio c" refrol>Mtio homtnHtn
fnm» ^f'- fs8» Jiciturpcfi ccr..ittit'Uem Isffui f^fecca-
ttmd^ fcr nofiri, illic citra Uffm ptccati contem-
•mniacon' pUtio„'em.N caity.m veromiluad raciooern
■"»"■'7'^'"* clcdionis & reprobationispropnc fimpli-
Ji iHniMm, citcrquctidcturaJT odum pciiinerc,cum
fTAterqMAm folo pjxdcftinjnte ooincs cauGm ele-
invnaali' tlinnis 8c rcprol»-«tionis pofitam cflc vno
^Hacireum ^;.,. itpfutatiantur. m fiuc i;itcgrorum
fiantia , qm. c!i./>ioncin & rci>u>bjtioncm fa(i>am. fiue
ad rtm ^^f-japfoium pcccncorumque fi-iflc aftirma-
frtenon vi- mnij , qoo in hoajinbus caufa vlb fueric,
dttur /wi-qui pcr omnij vtrnuisiu ftaiu fccundum
tttrt. naiuramxqualcs; fcd in fola voluotaccac
lacfh.i. libcitati c ^ Dct , qoi bos abillos dif-
crcuit>&: :t nin pct gratta.fl«>f*«t
fTtlacobif I tiiiur) vcl fccuodum pro-
poHtom volu :catisfux. Scd camco cir-
cumftaotiacftobfctuatu digaa. dequaez
Scripturis poftcafuoordioc iudiciumoo-
ftium adfcrcmus,qui3 fucuius cft proptius
' dehaciediceadilocus.
Rfplictf Arminii fiuecon/tdertitioRfJponf.
dd V. pTopofttioncm.
V . - /^lrcumftantia peccati ficlapfusmagou
Ctreumjtan ,n hacrctota habcc pondus,
tiaftccatiin '
requt-
COLLATTO. J77
oonquidemvccaufic , fcJ Yrqualieatiy'a fn^iteria «ri
obic^o requiGtXicicra cuius coofiderauo- dtfimafoiku
ocm ooopucoelcAiooem aucreprobacio- /^^^^
oem a Dco fadlamautficripotuiirc , qua k*t,x>taMa-
dcrepoftcalacjusageraus, £c multi lunt ihoI-
viri crudici & lo Scripcuris (acris ooo io- ^,^^
czcrcitaci > oui Dcumi a pcccaco ex-yj^^^
cufiiti ooQ pone dicuot , oiG homioem
ta ifto fuo decreto vcpcccatorcm confidc-
raric. Qi^od vcroobie^t racioncmforma- CHimcmfi-
lcm proprieadratioocmdecrcti i^\'\x%2^i- dtr.iticomni
tincrc Qcgas,ob id , (^od in prxdcftioaoce noad Jeere-
omocs vooconfeofu cau(am decrcci pofi- ti rationem
cam c(rcfaccaatur, id duplici de caula pco- pertinet.
bare ooo pofrum. Primo . quod obicdli ra-
cio formalis ad a<flusalicuius dcfioirioocm
aeccrfario requiricur , & aoo caatumadus
caula.Sccuodojquod ficti poHit .vr caufail-
lius adus eius (ic oaturx, vt zSLvi ifto fuo ia
obiedum itludquod pooicurioflucreooa
podlcoifi ifta & cali laciooe formali fic ia-
dutum : quod cgo hiclocum habcre arbi-
croc & poltinodum comptobabitur. Nc- •Nfc Dei
3acvllacftracio cucquislibctcariDciprq-
cftinaocis prxfcribi dicat , ecfi ciccum- Htertati
ftaocia pcccati dicatur dccrcco ifti nccef- quietjuam
fariopixftrucnda. derogau
Cxtcrum, quiacrcbra hoctotofcripco J^*"""/""»»*
libctratis diuinx mcncio cft fa<fta , noo ciit (^vtt/ude
absrc.fipaulolaiius dc illa pcttrac1cmt:s, W*>-m/* i/r.
ciquc fuos ex ^ictiptura termioos Cccua-uinadifcur
dum ipfum Dcum pooatnus. Libcrtatis/M<.
fubic^um eftvoluotas , ubic^um adlus.
Illiusrefpcdu , cft aFc<flus voluotatis (e-
cuodum qucm voluotas libcrc tcndic in
fuumobicdlum,huiusrcfpcdu, cft pote-
ftas & dotiiioum fui aflus. Hxclibcrcas '
primo & principalitcr Dco iocft , creataiis
latiooahbus pcr commuoicationcm a Dco
fadam. Circumfcribitur auccm libccras,
vcl, quod idcift , efficitur vta^usaliquis
000 uc io poccftacc agentis cribusmodis.
Nacurali & ioccroa occcnicacc , cxtctoa vi
& coadiooc , 6c lcgispofirjooe. Dcu$ i
aemioc ro^i potcft ad adum , a ncmioc ab
adu impc^iri.quare illa circumfcripcioaii
fpecicIibeitJsDci ooadftriDgitur.Lczet-
lamDcoponiocquit.cft coiintpfcfummus
&fuprcaius lcgislacoi : Scd iplc poceftle
bhh adftrm-
^6% I. ARM INII
gntficatioDis modas cft cum cledioDt op-
pooicur , & non clcdioocm f].icprxtctt-
ttoticm latioc cz fofCDfi vfu dcngoatit^uo-
modo ex commuai Latioorum vfu ium-
pfctUDt Patccs. Modusprxtcrca riDgubtis
c(l,cum rcptobatio pto damnatioae acct-
pitur,qucmadmodum ate, mi Fr.aaimad-
ucnoin totohoe icripto accipi. Ptimus
inodus ru0iKt*;f*tif( cil t fccuadus iii^t
tcnius fnf»*vf**vf i addoctiam tynr^qfi-
jyrmcrito dicipoflc,fiadiuftam mcmbro-
rufn borum dtitiodlioacm attcadcris. Ego
fccuodum omniao probo , & fuuacutus
famiDYoiuctiahac tra<flatiooc.
D!
Replica Armmlftueconftderdtio RfJponJ.
ad ll.propoftttonem.
kIifercntiam,no& contrariccatcm intcr
'lilas .cntcDtias pofui» camquc cx mco
fcofutamaocecxpoiui. Nolo aatcmopc-
rofus cfTc io iftius comprobationc : hoc
^ cnimopcramdo , vcvna aliqua cxpofuts,
Tclaliquaalia mihi fors iacogoica icntcn-
ciaadptobctur. Rcprobationisautcm voz
rrobdt ^'-ytyihomooyma fit.amctamcnliomoDy-
rntnttuft ^^,^ vfurpata : & fi cflct , pcncs mc
uoctrepro- ^^^^ eiusrci culpa noncflct,cui voxil
tMtionu eo fenfucorum & vfu quotum fcntcn-
ftnfuvjum jj^j tct\s\i fuit vfurpaoda , prxcipucau-
gjftt^uom»- jpjjjgj tuofcofu , cum quo mihi fupcr
^ hoc Articulo eratioftituta coliatio , ifta
injuufcrt- ^^^^ ^^^^ lofpcicrain cnim rarios
ptuvtitur, (UQjun^ fctiptotumlocos , ioque lis po
Atcmo fignificatu . quemhic ««''«^•'«'V
appcUas, vocem illam abscecompctt vfur-
patam. Aliquos adfcram, cx quibus T R.
cogoofcct mc illa vocc cx tuo pcrpctuo
fcofu vfum ciTc. Sic coim habcot ooca: tua:
,,adBpiftoIam luJx fol. 17. 6. Propria re-
„ probaiioniscaufa cft liomo ipfc pcr fuum
ipfius pcccacum in pcccacis moricos. Sic
„ io Axiomaris (acris dc Nat.& Grat. rcfti-
catiooi libclli Pucciaoi prxmiflis , axiom.
44. 4f. 46.47. 48. &pra:cipuc 49. & jo.
quorum vcrba hic pooam » axiomac. 49.
„ Neque vcroprztetitio caufa eft reproba-
cionis fiuc damoatioois » fcd aotcccdcos
lolum illius. Caufa vcto efiicicQS iUius
DE PRyEDEST.
propria quidcm 6c incerha eft peecatuin f(
crcatura;,accidcntatia vcro cxtcroaquciu-
fticia Dei. Aziom. fo. Rcprobacioicaque „
( vcrcmpcrfpicucdilbnguamuslauclatto-
re fignincato accipitut» autauguftiorc 6c ,^
proprio fuo. Latiore , ncotam racionem
confilii diuioi inde a prartctitiooe vclut „
principto anrcccdente , ad damnarioncm
vfquc vclutfiocm confcqucntcm.inccrue-
ntcncccauQptopria damnationis . id eil,
pcccato.rcfpczcris. Anguitiore vcro caq;
ptoptia,ficfFc(tlum pcccact duocaxat. Ad-
di poflcnt 8c tlla quz axtomat.f i.dicuotur.
loThefibusdc pt«dcftinatiooea Coddaco
fub te difputatts Thcfi i*. Prxparatiooi
graiix concraria eft prxrcritio,prxparacio- „
ni glorix concraha rcprobacio vel paecx
prxparacio. PtxparacioaucempQBDXcfta- „
dus quo Dcos Itacuicpanirc crcaturas,&c.
Thch 17. itcm Thcli 18. proptct pcccata,,
rcprobandis cx ncceniiatc iuftitix.Hic aa- -
tem propric iftis vocibus vci voIuiiTc vide-
ris : quod & planius figaificas ioThcfib.dc
l-.Icdtiooc aTrcIcano filto fub voo prxfi-
diodifpuutisThef.il. Quodfi Elcdioni «<
ftatuiiur coDiraria [ vcfic } r(^iobatio,figu-c«
racc diciiut,id cft,au: fynccdochicc aui ca- <•
tachrcfticc. Syoccdochicc, fi pro loioor-u
dioc coDtrario przdcftioaiionii Carachre- ,t
i^icc, fipro noD-cIc<^lione fumaiur. Nam (c
non-cicdlto cil prirnus cctmiuus confiIit<«
dtuiui cx fo!a voluncacccius. Rcprobatio <«
rci •lcimuscxfccucioni proximiiscx hypo- tc
thcli caufarumaorirccdcntium. Vndcap-
parccmcifto fignificatu voccm illam vlur-
paflc,quiproprtusatcappcllatur.Qn,idvc-
rocgo deeadcm vocc ciufq; vfuiudtccm,
paucisdicam. Rcprobandt vcrbum cx vfa
latini fermonis propric fignificarc noo c-
lc6^ionem,fi clcCho finc rcprobatione noa
confiftii , omnino piuo. At illud mihi
ouoquamafcriptura vidcrur pro a^utan-
tum ocgatiao , ouoquam ctiam pro ada
cirta noo-pcccaiorum vcr(aotc vfurpa-
cum. SiquaodoAuguftinus Bc alii cx pa-
ttibus pro prxtcrittonc . noo clc^iooe ica
aiSu Dcgatiuo vfurpaot . tum pro derclt-
^ioociopcccaio 6c mafla Cotruptionisid
accipiunc , fcu pto propofico ooa mife-
cca-
I
CVM F. IVNIO COLLATIO.
rcndi Tocc pro "vindicanonc a pcccato &
mifcria a^laali vfurpata. Caluinus& Bcza
fcccvbiquc pro fola prafpaTationcpacnx,
aui pro Yccoqac adu vfurpant.
Trimd. fut-
■{tttUtx-
TLxiJlui
■m*m fin-
ttntiam
ttan fntu
fUne ttb
Arminio
enuntin-
tMm.
Ticiofitas natura; ooflrar opera faa pTXScn-
lit habuQ fuimus in vtero S: ab vrcro; a«-
tcquamopcracarnis cdcrctnus. Porcntia
fuit Adam /juodammodo antc lapfum,
quum habitum ilium CaQdum fuum poae-
xcpotuit,&fc pcccatoC vt fccit ) manci-
parc.Sic ctiam miferi adu > habicu, aut po*
tentiafunr.quiaut mifcrias perfcrunr, aut
ii.ibitum cacum inducruDr,aut in cum pof-
funciDcidcrc £tii hi pcccatorcs& mircri»
000 tCjfcd rationcinon plcnc.fcd quodam-
'moioiclpii & comparatc folum dicciidi*
vtIoh.+.i8 En.feruitfuitnencrcditurut tf-
ftt firmitMtim , Angetu,in^uMn ,fuis ^pfcfi-
tur$4t lucem,8cc.licm<\\Kl6i>.sjQnam tcm
optime Au^uAinus videc iib. rontca Pri-
fciliian.& Origcnifl.cap. lo. «oocludcos
bac fcniccKia clcganciiTima fcrmoo^ fuum«
tuiut enimpnrtiiipattone iufiijunt,eiHt com- j^g ff,, ^^^»
farattonenec iujiifunt. Sccuodoautcm ^^^- poJfibtU cr
fum ed.mifericorkiam nifi infnceMontexir- fffjj^^gf^,
ttri tt«n pdjfi : oam & onincs crcaturx, ct- jjgglfeM
iam Angcii dc calo fccundum natutam.^,-|,^;f^„/e
fuam comparati cum Deo,mifcrifunt,quia tx fentev-
■cc cius comparationc iutii : 8c quia dcue- lunii.
nireinmtfetiam polVuntnataca iuaCqnod
ccTTC mifcrum cft polfc i vt contca , qod
poilc miferum ciTci beaiiilimun;) ) miTcri
funtpotcntia. Proinde qui eas a miicria
polTibili viadicauit clccliooc fua , fccit cis
mifcticocdiam .- cuius rcfped^u AngcU fue-
runt clcdVi a Paulo dicVi,T. Tim. j Quio cc-
lamfvriotraafcurfiimoDcam) Dc mifcti-
imus. Dcuscrgoab arccroo fta- , cotdiaLatinisquidcm dic1aauguftius,fup-
tuit gluriamfuampcradopcioncmhocum» I ponic mileriam oecctrario, d ad pcioci-
&prxtctitioncm lcuoon adopcioncm il- pcs linguis Hcbnam & Grxcam , quibu*
loturaiapicotiirimcillui^carc, ctiania<ihi- viriDci fcripicruot , attcudcris. HchixiDemijirt-
duabusvocibuscxp^ciTeruption&c^rnforVu xnct
ocutra vox ad mifcriam propric retpictt, ac exvju Hi-
111. Tropofitio Arminii.
PRima fcatentia fichabcc, Deumabx-
teino ftatuiifc glotiam luam per mifcri-
cordiamjc iuftitiam illuftrarc : qvxquia
a£^ucxcrceri aoDpoifunt niii in pcccato-
rcs , dccrcuiifc apud fc coodcrc homincm
fan(ilumficinnoccotcm,idcft, adimagi-
T)cmfuam,(cd muubilitet boaum, qui labi
k pcccarcpoiTct ; oidioaiTc quinctiam -vt
idcmbomo labctctui & vitiofus ficrec,
quo hac rationc viam fuis xtcrois coniiiiis
patcfacciet.id eft,Tt naifericorditcr aiiquos
lctuatepoflct, & alios iuftc condcmnatc
cxpcopofito xtciQoiuo. admiiciicordix
ia ilUs Sc iuftitix in iftis dcclatacioocm.
Ktjponjio lunii ti Ilf. Arm.?ropo-
fitioneni.
H.£cfeotentia non fatisplane viderur
cnunciata: namctiam Caluinus ipfo
iQftitutioDumltb j.difcitc vciba Pauliad-
fcrt Eph.i. Prtdefitnamt net in adoptionem
fiiiorumper lefum Chrifium infifi,8cc.ei-
3ueexplicar(cfuato otdioe qucmprop.t.
cftiiuxit
bita mifcricotdia & iuftitia fua. £n poiito
optime cooccditiir eouaciatum illud,
DcumftatuilTc gloiiam fuam pcr mifcti-
coidiam& luftttiam illuiharc , li iDteili-
g.iturcoinmode. Scdhoc poftcafumma-
timcxplicabicur. Illud vcio coaccdi noa
potcft, ncc putcm fireplicitct a Calumo
autBczadiwtum , mifiricordiam Cf 'i*fi*-
tiam aHunifiinpeccMoretixirctrt non peffi.
Nam ptimum( vt hxc diftiodc cxplicc-
mus vrigj»'»©''»»^?») pcccatoccs^aiftu, ha-
,bttu,autpotcatiafuot.Adafunias,cx quo
acce(1ario.Gtxcorum ixtf^ ncc illud fup- brtorum
ponitnccenario , H ad vfum comniuncm GntforwM.
Scuptutx adacncns : nam ctiam libcris
fuishicparcntcs ptxftant quamuis focli- lufiieitim «
cibus,&amifciialibeiis.Tcitioautcmni- j)fg rxerte-
hilo vcriuscftiliud lt*fii*i»mtiinpejfini^infi^,il^ittu.m
petcAtoresextrcert Namiuftitiam ciei<ct,i;| ;,o^ ptc-
qui luura cuique tribuit.-Dcus autem non catorct,
ctlctplaacfuturus iuftus , atii tamiiiibs. ,„y;4,,
quam latuftisfuuni ttibuctct. }v>'am &hi
Aaa Ada-
CVM F. IVNIO COLLATIO.
„ «nt ▼oluir.&rt.imcnnifi malum iD^rciram
cflccio muodum ocquc mifcricoriJix nc-
quc iudicto locus futflecccltdlus. InctUo'
tjuio Membclgartenjl ommum pLintjftme.
., Nosinquicidcm Bcz.r,ha:c priocipia poDa-
mus. Dcum fan^amfapjcntiilimum opi-
ficcm , cuius fapicntia iofintca eft , quum
„ conftituiflctmuodum , jmprimis autcm
bomincm crcarc , ccrtumnncmpropoC-
„ tumiiabuiflc , &c. Propofitum cnimDci
iternum fic immutabilc omncs cauQ< or-
>, dinc quooucantcgrcdicns Uiir.quod in fc-
mctipfoabxtccno dccrcuit omncshomi-
hcsad fuara gloriamcondcrc. Dci autcm
«. gloriancquc apnofcitur nequc cclcbracur
nifi ciustufticiaac mifcrtccrdiadcclarccur.
Quaproptcrartcrnu & immiJtabilc<lccxcfu
«, fccir. quo ccrtos aliquos homiucs , mera
ji.a;rar!aad viram jrtcraam.quolJam tcroiu-
duioad xccrnam damnationcm dcftina-
«itiit.vttnillismifcricordiam.inliis vcroia-
}. flitiamfuam dccIararct.Hunc fincm ciuum
•* Dcus in crcatiooc homincm propolitum
«> habuiflcr.occcflcfuiccum criam cogitarc
•> <ic Yta &: ratiooc, qua adilium fiocm pct-
M ucnirc potucrir , vt cius mifcricordia pari-
»» tcr&iuftitiamanifcftarctar. Qu^umcoim
>» mifcricordia prarfupponat milcriam, ncc
»> mifcricordix locus cflc aut ca dcclarari
>» pofl»t>vbinon cftmifcria,idco homincm
•» itacrcari oporruit » vc incolocusraifcri-
•» cordixDcicflcpoiucrit. Qiwd Cnc prx-
•) ccdcotcmifcria ficrinon potuit Sic cum
•» iuftiitaprxfuppooatculpam, finc qua iu-
•'ftitiacierccii ncquic ( vbt coim non cft
»• culpa,ibi ctiamiuftitia locum nonhabct;
" idco homtnem quoque ira crcari oportuit,
•» v '' irinaturaaptuscfl'ct,inquo Dcus
u or ■
Scripturis (c dcfumpfiflc }>4fa:i< • iii q"'
hocccrtumcft, Dcum iuftc puoiic «o..^.,
poflc nifi pcccatorcm^n qua Ult iidcm a« • D10
rorcs miftricordi.T voccm ira nc*abu*t^„-^,^^4 ^
vfurpati, Tt Dcoatctibuta vindicationcm /liSiuau-
amifcria poflibili fignificffc » vrpotc ^nx ^^rttu4 #k-
c\ illorum mcncc vbaqoc vindicationcm ffHi^titur.
dcli"nccami(ciia, quam peccacor mcrirus
clt,bcul<^c,iuc iuftc iiiflixic , auc cx lulh-
tiainflijTcrcpotcft. Vcrum cnimucrono-
Jim magoopctcconrcndcrc fitrri non poflc
vcmifcricordiacircaooo mifeios adliicx-
crccatur.iifque quxcadcre dicl.» furrabs
tcfacilcadftipulari poflum,fihunc Jiabc-
aotfcnfum qucm mcis vcrbnenuntiabo: ^offemiferi-
nempcquod omncs crcaturx etiam An- f^f^"*^
gcli& Homincscum Dco comparati ini- vindicati^-
fciifunt.mifcria fumpta pro oon fclicita- ^f'"*""}'^**
tc, Don pro eoquo { piiuatiuc
opponitur/5/7^^'^v-
tchcitati,l*cdquod conttadiccoccr. qucm-y'"/'*'*»
admodumncqucillaratio plus concludir.y^''"^^'*:
Dci comparat:onc ncc iufti funr, crgo cius/'*^"*"''''^
copar.itionc ncc fcliccs. Ta n.tcnimfunc
quxfcfingula confc(^uuntur,Iuftus,iniu-
ftus.non iuftusjfclix, lofchx feu mi(cr,no*
fclix. Ex iuftitia fchcitat , cx loiufticia mi-
fctia,ex noa-iuftitiaooo fcliciias coaclu-
ditur.
Crcaturxauccm quatalcs , cum Dco
conferri polfunr , tum racionc tcrminti
quofuot.tnm ratione cius ad que«n fuot
produdlxa Dco. Rarione huius Aogcli
& Homincsfuor, iuftifunt.fclicesfuor,
rationc illius ncc funt,ncciufti funr.ncc fc-
liccs funtiquia illa habcntcx nihilo,&' pro-
pccrcaiiioibilum poflunr rcuerti: at eius
rationcnon pofluot dici inioftiinec mifcri
co quod terminus vndc produ(fli funt.
fuamdeclararc pofler. luftiriam contradicrorcr noo pnuatiue oppofitus
''cDtmfuamiQ homioc declarare non po- eft tcrmino,adqucmdiuin3 bonitatc pcr-
tuiflct, nifieum ad xccrnam damnatio- ocnctunc; quod breuius dici porcft, quia
nerndcftiuafl"cc.PropofuiccrgoDcus, &c. ; funca peccnria produfli ad adlum , qux
Hxcalacobo Aodrcacdiraquidcmfunt, | potcncia& ai^us contradiccoria (uotooa
piiuautia.- lam vcroouiacxpotentia&a-
dii conftant.non modo ficri poceft, vt dc-
fcrci:>te eos diuina fuftcntatiocc ia nihi'-
lum rccidaot . fcd nccen'e eft , yt fi ab
eadcfcraotur , in nihilum reucrraotur*
Ficri infupcr potcft, vtpcrliftcotcsdiuina
Aaa t eoa^
a D.Bczaagnita,cuin rclpcnfionc :
ilUid Cclloquiumnon cooquctatut 1 . .
licnamfcnteniiam atfingi. Viuctcrgotua
Hft»nitas mciftis proptictattbus obiei^um
vium cx illorum ireotc adaptauiflc.
^,uin fuam fcotcDCum protuHubio cx
k
T. ARMINII DE PR^DEST.
itdnteit»
i:fttr^atwi
coRfcniitione qaa fuac» fibi umcD per-
znini& inmanu coafilii fui cooRuucit cx
iuiUcia.quara adlu^iimo lubcac > adu fc-
euodu uou viuanc,(eci quid illt coocrariutn
pacrcuc.AipcrbocaifluiQiulh & pcccaco-
zcsCoC) cjlcfquc fadli ioiuflitix njbitum
ioduanc.babicu quippc iufbciae pcr lilum
aclumauc cftcdtiuc auc dcnicritonc cxpul-
(b, vadc primonsctico» dcmdca<flu>dcui-
quc & b^bitumifcci cuadooc. Lam vcro (i
impcdianturaDco oc iftam milcriam mc-
tcaatar,id cft > nc pccccot &: adu mifcri E-
aoc. noo vidco cur lUc a£lus noo poillc n)i-
fciicordixadfciibi» quuroczaElcdu pra:-
ucnicndi mifciiam ficprodudus >quiaffc-
Aiisctiamadmifciicoidiampcrtinct.Hxc
quidcm itahabcic£ucor,&: pcopccicailm-
pliciccc Tcrum ooo cUe > quod milcricoi-
dialocum habcre noo polfic aid ia ada
pcccacorcs. At hoc ootari vclim >mifcri-
cordiameo CcafuCaluino &:Bcz2noa T>
$Jfe»dif{ii futpari »imo fi mifcricordia ica fumpcaia
Muffordus locuciufdcm^vcaCaluino & 6czafumitor>
*^'^^^''<^-iacclic£la:lubftixuaiur , lara cotam ratio-
wuiumprd.- ojoj, dcCcriptionem ilUus dccrcti foie
dtfiinMtune immutandam. Addo quod mifericocdiai-
materia.ntc ftocuo modo ioccllcdaooa vcoicmcoa^
«^r>/ij/«</7*-(ideraiioocm, vbr de prardcftinationc bo-
mioum agtcur .- illa cuim homioi a. Deo
piaeftitaooQcft . ytpoccqoiamifcriapof-
iibiU Dci pcxdcftioatiuocaooeft viodica-
Mifericor- iDfoiquc it hocconfidcrarivchm, rc-
jj^^jr/^ ^^fpcftumiDtcr mifcricordiam hoc & illo
'vmdicMta "'odo iocdlciftam ciuGnodidre . vc vctaqi
^^,y^,^^^y. adfaluccmhomiois concurrcrc ooo quc-
fbtUiCum ^^' Jicoimmifericordiavindicansimtfc-
fi/^a<atT/i»-^'*P"^'^*^' locum habcc,tumifti,qua:ab
dirtu k mt- a<^uahmifuulibcrac, locus c(l*c oonpo-
y^„^4^^j,/jtcft,virotc piaciepraifti vcJ pratcluQpo-
fitnuladf/t- P*^ iWzta priorem adlus Cbi proprii oc'
luttm homi "^o"^ i dconua ab a^fiuuh mifcria hbe-
raoscftoecellaria, rumalcerailla aAuHbi
^utMnt,
num eon-
turrere n$- P'"P'^*' fupcifcdicatquc ica piioiilla hanc
poft: ' -'nexclodit caulahtcr & cfFcdli-
uc.i m piiorcmcoQfcqucntettOoa
fucccdens illi muncrc fuadcfuoiflacfcii cx-
ftaosa^DS : ite illam* piiorcm
lnjlitia »"•- homioi dcfuj.u L c ijftitiaauicm.quod
muntram iUalocrni b.ibcrcuoffirSc eicrccii in doo-
peccacorescft veiifTimum. Eft enira o r.iitnc*<m
muncraciix oooioiufti modo fcd & bcAii
opciis. Hxhifccvcro icaabscccoofidcta- ctreinrn r.
cis, quis irnpcdiac quomious coocludami ,
pcccati aeccflariam cxiftcncum ctiamcx ' ^
ncccfraiia mifccicordij#i*&: iufliiix dccla-^„„,
ratiooe coocludi ooapofr5,quum vcraque
ccrco modo conlidcraca cciam circa uoa
peccacorc&cxcrccti polhc. Vodeordopra:-
delaaaciooisa CaJuioo &cBcza coouuu^-
cusproifuseucrcicu:
Cxccrum vtuc maciinjiuia a miiciiA
polhbih vindicans fic luliuiavututcm rc-
muDcraasmifciix&cjpcccati adualu piaE-
exiftcoiiam ooa dendeccar > umeo ccr-
cumcftmifcricordiam amifcria a^fluaUIi-
bccanccm&.iufticiampuajcatcm cxcrcccL
noapofrc>oifL ia adtu mifcro» &: pcccato-
res. Caluious auccm 6c Bczavbiquc hoc
pofticrao modo miicricordiam & iufti^
ciamaccipiuQC> vbi dcprxdcflmacioois^
reprobauoius dccreto aguoc Quumque
mifciicordia&ciufticiapriorc modo vfar-
pacxlocum in pia^dcfbnaciooc &c repro-
bauoQc hominum oon habcanc> fcdcaa-
cum prout poflcrioie flgnificato accipiQOi-
cur,potuic craclaius dc mifcricordia a pof^
fibilimifcriaviodicantc, &dc iufticia bo
num opus rcmuncranccommi, vbi-dc prx-
dcflinaciooe &c rcprobationc hominaai,
agicucj quaoquam ooa dtfficcar coofidc-
lacioncm iftam Tciluaccs fuas ooo cxi-
guas habcic.
Scdquoniam io mifericoodia; Sc lufti- j)ifcurfm
cix coaiidcracioocm iogrefnfumus> pau-^yj«r dt
Iifpcr iQ illa,fi vacac&c Iabct>pctfeucremus, mife-
vuamquc cum altciaaii huius quod agi- tieerdii^
mut.acgotiiilluilratioccm compacafltcs: iuJiiitM,
&. primo quod ad obicdum. vrciufquc,
dciode quodad ordmcm qua circa fitum.
fjneulae obicdlum vcrLintur..
Mifcticoidja &c iaftitia > illa a. mifcria _
pofnbjliviodicaos , Lxc bonu opusrcmu- ^*"^
Dcrans. io vnocodcmque obiedlolocum ^f"^**
habcrcpofrunc>vtappatct inclcdisaoge- '^'
Iis.qui amiCriupofUbih viodicatifnotj&c
boQi opcrisicmuncracioaemcxdiuuQabc-
nignitatc obtinucrunt. llla vcro cadcm
imlcxicoidia cum iuftitiapuoicotc locnm
habctc
CVM
^aberc in codcm obicdoDcquit. Quodc-
''im dignum c(l iuflinzpUDtcntis achi il-
'ud a nafctia pofllbilt oucfl vindicatu. Mi-
icricordia vcro a mifecia aduali Itbcr jds io
co limiliscllmircricordtxaUcri,quod cum
puoicoic lunuuciufdcm obicdi iclpcdu
noQ cucuiruiao vero cumiulhua booii ra-
muaciaotcalccciusmifcricordia: inflar lo-
cumhabctequcac &c^uomodo difptctca-
dum cl^. Vidcmus iaac tn Sctipturis mer*
ccdcm booiofctis promicciiis,quibu$tQi>
fciicotdia iDChriftaobtigtt,&: rcipfaprx-
Aaiiifcdilla remuocta|^, vt vtiuf^tcix lic,
tamco ooQcftiuilicix prorfus ifto modo
cooftdcratx , quo confidcracar iudiiia bo-
jium opus fccundum pfomiflioncm lcgis
cjc dcbKorcmuacraos: illa cnimrcmuoc-
ratiucltcx gratiaDci io Icfu Chrifto,qui
oobis a Dco fadius c(l iuftitta Sc (aodti&ca-
tio.Iuihtia ibi rcmunctaoscx debico, lcga
F. I VNIO COLLATIO. 57?
pcr fc & intcr(e comparafar. Mifciicordia Ddnde de
przucaicosmi(eriam,& iuftitta booumo- Ordtni.tjHO
pus rcmuQcrans fccuadum legcm io voum ohieiiMm
(ubicfium teadcoccs, hoc ordioc yruocui» fumnjiniu-
vt miicricotdu fuo prius muocrcfung»- Uttndunt.
tur.iuditia iivdc fuas partes obear. Impedi'
tio enim pcccati & cxindc mifcrix > ipfum
booumopusantcit , ergo & booioperis
compco(attooem,ita quoquc mifcticordia
amifcria adluali libeians prxccdit iu(ti-
ttam bonum opus ex gratia rcmuaeraotem.
Iptacnimmtfcricordia ooo modorcatum
& domioium pcccatt aufcrc . fcd & iuflitix
habitum ingcoctat ctedcoti , pcr quem o-
pusboQum mcrcede cx gracia compcD(aa-
dum producitur. Dc mifecicordia autcra
ab aduali mifcria trbcraace>qux c(l ptxdc-
(Itoacionis adminiflracrir , &iu(litiapu-
oieocc quz e(l rcprobacionis cau(a > quid
fjcicmus iudiciiJ vcramquc diccmus eo-
lisdtcipotcftjhic vccomcrccdcm dans cx dcmmomcocoiD(uutTiobtcdlumccndcrc>
gracia, EuaDgcUcz Domtoc ooo locom- acillam oaturx ordine prxccdaocam fa-
modc appcUartpotcfti cuius cummifcri
cordia, viadtcaotcabadiaali miG:tia,icpe-
zamcotum mltabtii modo fa^flum c(t a
Dcoia Icfu Chnfto Saccrdote ic dcxi&^-
ciocxpiatorio noAro. Obtcdum itaq^uc
ludttix punicniis circntialiccr& matciia-
Utcr, aliudcdabobicdo mifciicordix v-
troqucmodocon(idct.4tx , & tulltti.Ybo
numopus rcmunctantt^ Obiccflum vcro
mifcrtcordix vindicaotis a mifeiia polfibi-
HaliudcArattone formalt ab obicdo mi-
fericordia: amifctiaadluali libaantis. illud
eoim edctcatuta iuda tc (latu aeatioois
fQXConddcratai hoc crcatura pcccatiix&
apiimxuo (Utu in mifcriam fuam culpa
dcmci(a. Bx hac vcrodiiplici tummifcii-
cordia cum iuditia priorcs a prxdcltina-
tionis& tcprobacioois hominum dccrcco
amaodanux iuDC> oempc>niifcticoLdiaa
im(crtapo(ribiIiTiDdicans, & iudtria bo-
num opu9cx promiliiooc lcgali rcmunc-
raoS/ poderiorcs vcro dccrccoifti prxfi-
<ien<Jx>mifccicotdia libcransa mifciia a-
Auah przde(baacioni>iuAitiapuoicnsrc-
piobationi.
lam ordioem vidcamus fccuodam
^pciuiaiiium obictHum tcnduat fiogulx
cicmus. Quamquam coimqui cligiceoi-
pfo quod cligit.rcprobarnon dcdos , ra-
mcnclciiltonis adus oatuix oidincaate-
ccdic, quemadroodum afHrmacio oacura
prior c(c negaciooe. Vndc concludtmus
(cuiuspoftcamcncioQemfacicmus ) ocm-
pe dccrcrum rcliut^acndihomiDem ia ma-
ou confilii fui > &pcrmitteQdilapfum,ad
dccictum rcprobationis non pcrtiocrc»
quumiddccrctoprxdcdiiuttouts fit piius
&aotiquiu».
Vclim huoc ordioem paulo dtligeatius
& vltcrius confiderari , apciict enim oobis
viamnoooulla aha abhoc oegorio> quod
cra^amus>mtoimeaheoa peoitius cogoo-
fcciidi- Si mifcricoidtx daotis graciam &
vitam priorcsfuor partcs in hoc decretor
luftttix vcio ncganccs graciam & iofcren-
resmorcem pc(tetiore& fecundum nacu-
ram.licccnon rcmporcr cam cciam acquc
cciam vidcadum , ao dccrccihuius obie-
Aum (acis accorace & adxquatc ezplicc-
ruroomtne pcccacoiis ; ao non & aliud
quiddam (it addcndum quodobtcdum ica
citcumfctibat, vt dccrcto cx talt iniiciicor-
dia & lullicia fadlo adac^uecur. cumquc eo
rctro Yiciillin commccc, quzcft oaturaL
Aaa ; obic-
374
r. ARMINII DE PR^DEST.
ca.iccm <]uo(l <lc Euangelicaiufttdadtci'
i. A ■
Ex frtce-
dente dif-
curfu dAtHr
eonJidtrM-
dum.Mnnen
fr.x.,.j--
ttoniit »c
proinde tt-
tAm iufiitiA
reirobatio-
nis Admtni-
firMtrix E«-
/ingelic pnr
tefa^a fint,
idtc^u* Cr
cl:ic£la adarqaatl & potcntia io obic^lum
tcoJcniis fuum , proprium , &: «ixH*''-
quiscxiftimct lurtitiar lo pcccatum Sc |>cc-
cacorcm priorcs paiccs cllc quam mitcrr
cordia;.& oatura priuscflc pcccato rcddc-
rc pocnam dcbitam,quam candcm coudo-
narcpcccatori i illum vdim ad duo qux-
damdiligcDccr actcndcrc.
Primum cft,quod iuftitir quatcnus dc-
crcco reprobatioots , fiuc prxccritionis &
prardamnationis pixftcicur.duplcx adus
attiibuicur a plcrilijucirjclatoribushuius
marctix,&: quidcm rci ojcurx conucnicn-
ccr.-quorum priorcft ncgatiuus^alccraHir-
matiuus, & quidcmhoc otdinc vcacgaci-
r.us pcxcedacaffirmaciuum. Vadcfcquicur
(I illc ncgatiuus poftcrior cft natnrx ordi-
ncaffirmatiuo ai^^u prxdcftinationiS) vc
cftimifcricordix parrcs priorcs cilc : nam
abillacftadus aiiirmaciuus prxdcftina'
tionisqui adum ncgaciuum rcpiobatio-
nis antcccdic Sccundum cft , quod pa:aa,
pccc.itodcbtr.i, pcrhocdccrccum ocmini
dcftiuctur ni(> quaccous pcc mifcricor-
diam noo aufcrctuia : atquchacrationc li-
cetiuftitiafuo iurcpanam poftulct a pcc-
catorc,ta^cn pocuam illam iuxta dcctc-
tum prxdamnationis , quod pcriuftici.tm
faclumcft, QOQ cxigicqua dcbitaeilpcc-
catori,fcd qua pcr milericordix aflum non
cftcondonanda .- alioquio oroocs iovni-
ucrfumhomiocscflcntprxdamnatijquum
omncspacnamilbmfintcommcriti- Vodc
porro&hocconndcraridebct > aoiuftitia
qux eft adminiftratrix dccrcti rcprobaiio-
ois tluc prxdamnationis fic Legc ao Buan-
gclio patcfa<fta,lcgalis rigoris,aa tcmpcra-
ta aliqua mifcticordia Sc paticntia.Si mifc-
ricordia admmiitracrix prxdcftinationis
cft Euaogclio paccfada. vccft, vidccurcx
iisquxdtftafunc, & iufticiam illi mifcri-
cordix oppontJin.tv irxordi- I
ocprx ' M-ri , EuaoL, 1 • ^ -i^ilam cf-
fc.Si q .:c conlidcrarioncs vanas &
ioutilcscliccxiftimacillcfcDt non iautilc
cfl"cq'iod io Sciipcura dclcgaliiulliciadi-
cicur.Qui fcccrtc ca viuctiu ilbs.Et malc-
didlus umnis qui noo pcrmaoec io omni-
bus quxfcripta funt ialibco Icgis vc faciac
tur.Qui crcditiofiliumhabctviiamxtcr- tnnj^ue
oam. tc quiooocrcdicia Filiumcondcm li^""'"^
natascil. Hxc cgoiocclligcncibus latiusy''''
conftdcraodapropooerc volai, iadiciipo- eatortj
ftulans fuf^cniioncm, yfquc dumrcmac- t»'»edf
cutatcpcnlitaiior. gnA^^dvi^
l V. Ftopofmo Armlnii.
SEcunda fic habct. Dcum abxtcroo ex
homiuibusin pilisoaturalibuscoofldc- ,.
ratis , ftaruiflcahquosad fupcroaturalcm ^"*'^
fchcitarcmcuchcrc , lifdcmqucmcdiafu-
pctuaturalia , qux ad illjm confcqucndam ^
iuococccfljcij, fuiScicucia& ctHcacia oc-
^ dinaflcjadlaudcmgloriofxfux gracix. a-
licsvcco prxccrirc&iofua nacura rclio-
qucrc,&: iilHcm mcdia fapcrnacuialia,prx-
(ciciin cHicacia non tmparciti.ad dcdaran-
dam hbcrcatcm bonicacisfux i cofdcm vc-
ro prxtcritos.quos in origioc fua non pcc-
fticuros, fcd fua culpa dctc<5Vuros prxuidic,
rcprobaflcid cft.panamtis prxpanirc a<i
dcclaracioocm lufticix fux.
Rejponfto lu»ii4d l V. Propoji-
ttonm.
H.i€c fcnccntia non eountiatur.His rcr- //» hiu w*
bispropiusmcoccm audoium quam//'/V«/w!<
pcxccden» illa nam primum oon racmioi eriAm*u-
hxc vcrbaapud Thomamaucalio^ Lgcrc: ^"td d^*-
fccundo , li qui dixciunc, uoo ca meocc di- rtiri.
xerunC) tc jo propoiicioncm fcxcam de-
mooftrabicor. Scd fclicitatis fupcrnatura-
lisnoinincintclltgc -nW tfc^rc;'(44<,adoptio-
ncm flliorum Dei cum adiun<flis (uis &
cofcdVariis omoibus. poft illa ytibA^mdde-
c!,trancl • ' 3, li
cia: liix, Vcrbuin rcprobaodi 1 j»-
n(;^«{nt*$,vcanccfuica oobisobfcr*
uatom. Dillmdis rcbus to-
ccj alitcrdiftiogui
ouiim.
KiflicM
CVM f. IVN
Kei>rua Armim't,fiue(onfiderat'to Re-
(j>ofif.ad I V.propofitig-
ncm.
SHunc (ccandam rcatcDciam arquecoo-
ucnicotcr aU(^orum mcnti cnunciauc-
ro,3t(jucillam prarccdcntcm , bcnc rcsha
coic : at lioc mccuO) quandoquidcm noa
xquc indubicantcc mihi huius co<;nicio-
ncm attribuo. Vidcor mihi tamcn cius cx-
tjum- pl'cationcm cx Thcdbus tuo patrociuio
fji^ difputJtis , in quibus (lylum & modum
rraLl.indi cuum agnofcu. dcrumpfiirc.nc c-
niintbcn 10. carum c^nx rejpondenie Cod-
di» funt difputatz habctur. Pcrfonx { altc-
*' ra ncmpcpais matciix pixdcdinatioois vc
"cn.chcii 7. ciufdcm dc prxdcilinacionc
" difpucacionis ) func crcatuia: cx oatura
" . quarnihil rupcruaturalcaucdmiaumpOi.
' cclljfupra narutamcuchcndx, & ad rc-
" luindiuinatum participationcm craofmic-
" ccnd.r fupcrnjcurah viicucc Dci. Hadcm
" vcrbacciamhabcncur chcfi^. decimxdif-
pucacionisThcologicx . inquadchomi-
num cancum prxdcflinationcagitur, vt cA
ptimathcn, ncquis pucctiQa dcangclo-
ram & hominuin prxdcflinacionc com-
muniterdi^aua cnunciarigencracim de
buiflc. quxpoftca Jini;uli$ fpccicbu» pro
ip(arum modo accribucrcncar ; aagclis
ncmpc clcclis czoacura fua inquaa Dco
crc.itjfunc , cucdio ; hominibus vcioc-
lcvlis cuc^io cx corrupr.a nattira , io
quam corrupcioncmfua culpa Ijpfi func.
camen icaics hxc rft incclligcnda, iam
inccrnos hocqutdcm rcfpcdu nullj cft
difcrcpancia. Ex illis auccm rcrbis tuatum
thcllumcooliatcpuco homincs i>;/»ri«/i4-
/Mr4//^Mcoa(ideracos encmaccnam prx-
dclbnaciunis . fcu cius obictflum adxqua-
c u m . H u au ncs /«^«ri; »/i/Mr4/i/' w appc 11 o,
cumquibus nibil fuptmAturAle auc diui'
Hum c(l tiibucum, cum qui nondum inptC'
r4/Mr»funcUpli. Inpuiti naiuralibus conji-
rfrr4/oi appclK>,qui , cciamfi habcrcncur/
jMpema/nralia fy dtutna, i/tlpfccMum, ca-
nicocumiftis»*«fo/; ■ 'vrabcOjqui
{lacuicrca(fluahquoc;...i ..ios occuparci
^uod taiKumdcm yaJcCiaciiquis diccxct,
10 COLLATIO.
375
DCc/Mptrnaturalta2ntdiuinM,atcpeccM/Ufn
coofldcrancifuinc viccracionis foimalisia
obic^o.Iam cxillis vcrbis i:a concludo.
Homiucs in nacura qux nihil fupcr-^^"»^
naturalc auc diuinum potcll , confidc- '"^/»/»'*-
raii, funiobicdumfcumatcria pixdcfti- tatur,pri'
nationis. quoad
Athomincs inpuris nacuralibus confi-/"'**r/'''***
dcraci. func homiacsio nacura qux nihil //"»"»
fupcrnaturalcaucdiuinum pocc(l,conlidc- tleJiiontm,^
raci.vcl pocius funt iidcm dclinicionc.
Eigohomincsinputisuatutahbuscoa'-
flitutifuncobic(flum Sc maccria prxdcdi-
nacionis, ncmpccx fcQCcncia thc(ibustuis
comprchcnGi.
A//r/<7rcftiache(l. Sienim voluncasDei
fcudccrccumdccuchcndis bominibus cx
cali nacura fupra nacuram cft c>rxdcftinacio
cuin fcquicui homiacs in ilu caU naeura
coniidccacos cffc puram pncam raaceriam
pixdcftinacionis j quandoquidcm adus
Dci.tum inrerntu qui cft decretum de eue-
heHdtshomintbta nonnuUu , tum externuft
qui Qd.tpja tHinio , fcparacus ab ipfo obic -
dtoCquod ficti dcbct fi obiciftum putum
puturo conlidcf axc vclimus } iclinquit no-
bi$homiacsin/>/yr4 natitrM, qux nihiiyM-
pcrnatHrAleiatdtutnum potc(t. St dicacur
tfcisvcrbis fticum pcccaci non cxcludi»
quumcciam pcccacoies cx nacuta coriu-
ptacachancuijrcfpondco piimo,hancnoa
podc clFc vcrborum tliorum racnccm , cum
quia opus non cft vc de tali nacutadicacur,
quod fupecnacuraic Sc dtuiuum nihil po-
tcft, lacelligicuteDimhoc cxip(b adieiflo
dumcoirupca dicicur; tumq-aia indcfini-
cionc ptxicricionis chcH if.illc adus quo
nacura ioccgra aliquatum crcacurarum
noniirmacur,arctibuitur prxtctitionii qux
prxtctitio cftcicacutantmnonnulbtum in
nacura ipfarum iclidtio. Sccundo, hicx-
quiiiocationcm cilc indcfinitiooc. &dc-
crccumillud xqutuocum & fubcouditio-
ncdiui/ionisuntuccrcucifc,dc quo poft-
Qi.Aiinor cft vcra.conftaceoim cx anccce-
dcncc& confequcnce intcr fe rcciprocan-
tibus Sc xquipclicncibus.Qux vctoprtde-
Jltnationninnt ibi cnuntiaotur his vcibii; „
fupiaaacutacuchcd^.&adiciudiuioatum^
parti.**
parrictpationcra tranfmittcnda: fupcrnatu-
*' raliTirtutcDci.qujcrcs diuioxfuat gratt*.
" Scslont:yzc(itUcli9. Cum hifccmcavci-
** ba,quibus fccuadam fcDtcntiaradcfcripli,
coofcntircnoo cft dubium .fi rcroabjllis
HiflcDtirc vidcbuntur alicui , proptctca
quodiotutsthcfibusgratia & gloria coo-
tUDgaocur , mca vcrovcrba ita iotclligi
i]^ucanc«an|ue f\ gloriam primo dciodc gt
tiam homifubus prxdcllioanoDC pr«pa-
ratamflgDificare voluiircm, illcfciat mcid
noiuiflciodicarum, voluilfc tantum fim-
plicitcr rotumid quod prxdcllioatus cx
prxdclbnauooc obtinct jftis vcrbis cx-
phcacc.
Adfccandam pancnt vcnioquxcftdc
Dtindtijuo- prxtcritionc , dccaitahabcnttux chclcs.
'•''^'■^"'^"'Prartcxitio cft a<aus diuioi placiri , qao
Dcusabxtcmoilatuit qualdtm crcaturas
„ in natura ipfarum rclioqucrc , acnoo com-
municarc oim cisfupcrnaruralcni grariara
>, qua firmccur carum lutura intcgra,aut cor-
», rupta inftaurcrur , ad dcclarationcm libci-
f, taiisbonttaiis fux. & axiomauThcologi-
», ca dc natura Sc graria.axiom.44.Hutccoa-
>, filiocledionisiQ Chrifto opponitur jctcr-
num confiliam Qon-clcfrionis , fiuc pix-
tcriiionis « fccundum quod alii pixtcriti
ftinCYclut iuoatucafua rclioqucodi. Mca
Tcro vcrbafunt hxc:alios vcro prxtcnrc
ftaruit & in oatura ipiarum rclinqucrc,
& lifdcm mcdia fupcroaturaUa prxfertim
„ efficacuooQ imparririad dcclaTaodam li-
bcaatemboiiitacisfux.HxcTncacum cats
qui confcrct, vtdebix voam candcmquc di-
„ ucrnsiftisvocibasrentcariamcQaariacain.
„ Gracia coim fupciBacuralis 3c mcdia
»t fupcroacuralia ideoi (igniiicaQC , gracia qua
„ firmacur iotcgra aat rcftautacur corrupca
cftilla,quamcgo vocikis mediorumcm-
I, cacium dcfcripfi. ElHcacia coim mcdiaauc
»> ficmanc inccgiura auc rcftauranc corra-
I, pcum ! ncacfuDicicBcia fuoc qux firmarc
„ Se reftauraicpo(raQc.Fioisportoillequem
ego pofuiexprcffus cftrhcfi tuafecaodaad
budcm gratix glorioCcfux , & fccuoda
»» thefiio.difpatattoois, ad laudem giatix
», fuxclorionHimx , acthcllif. difputario-
«, ois (Tc prxdcfttaatioae a Coddxo defcalx
I, fiacro prxtciitioais pofuifti dcclaiatioACM
I. ARMINII PR^DEST.
hbcrtatis bonitarisdiuinx . nulloalioa^; •»
dito , nootmprobotamcn quod hicadd^
V1S ■ petfc^oncm mXvrnnt.iAii fapicntix
fux.Lrcctlibercasbouicaris&pcrfieAio fa-
picQttxooapolliatcoJcm mocneato cir-
caaclus prxdcfttnacioais & prxtciitioais
vctfari.Sapienrix cnim priotcs funt parrcs
in commonlhaQdis modis oTnoibu» pol-
flbilibusitluftraadigloriam Dci.coque<jui
m.iximcglotix Dciconducere<jucat. Bo-
Qitatis vcro ciufquc libcrtatcs poftcriotcs
funtin modotfto cligcndo £c dcpotcatia
( TC ita loquar ) io aduin produccodo. Dtruaut
Adccrciam pattcmidcm dicodcrcpro- (^uond n-
batioQc Qcmpc feu p<SQX prxparatioac, probMti»-
quodac illam rcflcextuamcotccxplicaui.,,^ yj^
ita caim dcSiurur icprobario fcu pocnx ^oTsif-rMf*
prxpaurioThcfi 17. fift adus<iiuini pla- ratiewrm.
citi.quo Deus ab xtcrno ftatuit addccU-
rauoocm fux luftitix puoiic crcaturas qux
io origioe fua ooo fuctuoi pcrfttcurx , fcd
aDcoorioiQisauflorc faflo & viti»ficacc'
fua dcfcdlurx. Eadcm vcro vcrba «goac
cuii,aifi quodaddidi, Eofdem vtroprtteri-
/M,quorum addiiionc id fcci quod ordo
diuilionisezpciibois a rac ioAttacas po-
ftulabac. noo eaim aliifuatqcubus paen«
eftprxparata , quam prxtcriu,licecnoa
quiaprxceriri , fcd quia pcccacorcs fucuci
pixui(ifunc,iispccnaficprxparara.
QuarcaJhucmihi pcifuadctc aoopof-
fumicntcntiain illorum malcame cxpli-
catamclfe ■- li infequeotibut hoc vidcro
fatcborapcitc : quaoquam hxc rcs caari
000 lic nomcati.
Hoceoirn opro,vt vclilla prima vel hxc
fccuoda.vcl alia qa^uis, qualifcunque fco-
tcotia cx Scripturis , pcrfpicue &: folidc
comptobctur . & ab omuibus obicdiooi-
busaecuratcdctcodatur. Deverbo repro-
b*ndi autca didum ad rcfpoaftoacm le-
cuodam , quoego iapoftctuin vtipatatus
famex pofteriorc cuamcote ,prouc tllam
hoc tuorefcriptoexplicuifti.fortciopriB-
rcctiarafcriptoita vfurpa(rcnr,, fi illudribi
iftomodovfurpacumia fcripristuis com-
peTilTcmj fcio eoim xquiaocarioacm er-
roris fempcr geoctriccm fui(rc,eamque ab
omat fcru difputatioac piocul abigca-
daa.
r. Frf.
CVM F. IVMIO COLLATIO.
i77
V. Prepofitio Arminii.
Tertu ftn- "T^Ertia cft » Dcum ex bumaoo generc
tentU,quA X bpfo, flc io pcrditionis coiruptionifq;
malla uccntei ftatuilTc alioi cx gratia Ubc-
m, txflic»- ^2ic, ad dccLracioocm fux mircricordix»
alios vcto io eadcm mall.; iclinquctr i auc
(alccm ob fioalcm impocuitcntiam damna-
ie,ad illufttaodum cum Iibcit^tcmgraciac
fuxgtatuitx crgava(aglorix& raiircricoi»
diXituiuftitiamciga vjfadcdccoiis & irx.
Has ego rcoccQCiJS oon idcoicccorco, vc
cccas doccam, fcd vc cu vidcas . an ego
eas beoc pcrccperim i flc H qua abcrremt
dirigas & ducas.
Rejponfii liinh ad qumtAmpropofitionem.
HVicrcicncij: cum prima &rccuQda pcr
omniacoDUcnir. liillud vnum czce-
hMMC eum pcriSif «a</ hic eleHio rtfreh«tio horrtmum
f>rtm» &f'-fti(ln JicitnrpfficcrMtior.em Uffui &pecca-
tnada per f, nofiri , iUic citra i.ipfi*i & peccati contctn-
•mniacoH- pUtionem.X^cxinv.m vcromihiad racioncm
•"""■'7'^*"* clc(ftionis& rcptobationis propric fimpli-
di iw*""'"» ciccrqucvidcturadT cdum pcitiocre,cum
frAterqHMtn folo pixdcftinjotc omncs cauGm elc-
invnAnli- & fi.-probjtionis pofitam cffc vno
fuacircum- ^^^. .. '.tpfu fatcantur. N..m fiuc iiircgrorum
fiMntim, fw* c!t -^ioiicm 8c rcj-iobationcm f.»«il.jm, fiuc
Mdrem ^^-|ap(bium pcccatorumquc f"ilTe affirma-
prienon «ui- ucti$,oonio lioaiinbus caufa vlb fucrit,
detur pttti- ppr omni.i vtrnuis iu ftaiu fccundum
nert. natutamxquMlcs ; fcJ in fola voluntatcac
iMceh.i. libcf tatc ciigcntisDei , qm Sos ab illos dif-
crcuiC|& 11 fibi pci gr.iria,3«A»?#ij
^vtlacobi! ■Jiiur) vcl fccundum pro-
pofitumvulii ...4tisfux. Scd camcn cir<
cumftaociacft obfctuacu digaa; dcquacz
S«.ripcuris poftcafuoordinc iudiciumoo-
ftium adfctcmus,quia fucuius eft proptius
dchac rediceodilocus.
ReplKA Armintt fiueconfidcrstuRe^onf.
dd V. propofitionem.
. A^Ircumftantia pcccati & lapfusmagou
CtreumfiMn \^Q,xvoi\no io hacrccota habct pondus,
tinpeccmtn '
Douauidcmf cciu& , fcJ vtqualicatis^i0 ^^,,,,^
obicdto tcquiutXjcitta cuius coDfidcrauo- defitnM:onit
ncm Doopuco elcAioocm aocrcprobacio- /^^^^^
oem a Deo fadamaucfieri potuilTc , qua ^t.vtaun-
dc rc poftea tacius agemus. £c raulti luoc i^f^,^ j],^/ .
viri crudici & m Scripcuris (acris non io- ^^^^ reaut-
czeicitaci , qui Deuml a pcccaco cx-jjf^^
cufari non pouc dicunc , oiG hominem
in ifto fuo dccrctu vtpcccatorcm confidc-
raric Qi^od vcroobicdiracioncmforma- Cnimcenjl-
Icm proprieadraciooemdecrctiift'uspcc-ir/.f//(;«mi*/
ciacre Qcgas,ob id , ^od in prxdcftioaocc ntad detre-
omocs VQo confcofu caufam dccrcti pofi- ti rationem
cam effcfaccantur . id duptici de cau(a pro- ptrtinet.
barc oon polTum. Primo . quod obicdi ra-
tio formalis ad a^us alicuius dcfinitioncm
occcffaiio rcquiritur . & non taatum atftus
cau(a.Sccundo,quod ficriporfit.Tt caufail*
liusa(ftuseius fitoaturx. vtadu iftofuoia
obicdtum illud quod pooitur loflucrc ooo
pofltt oifi ifta & tali laciooc formalt fic in'
dutum : quodcgo hiclocum habctc acbt-
crot & poftmodum comprobabitur. Nc- Kee Deif^f^
fluc vlla cft latio cut quislibcttati Dci pt^- defim*ntu
dcftinantis prxfcribi dicac , ecfi circum- Hbertatt
ftaocia pcccati dicacur dccreto ifti ncccf- quicquam
fariopixftrucnda. dtrogat,
Cxtetum, quiacrcbra hoccocofcripco^*"'''^""»»*
libcttatis diuinx mcntio eft fijtfta , non eiit &vtt/iide
abs rc , fi paulo latius dc illa pertracflcmus, liberiatt di-
ciquc fuos ez Sciiptura cctminos fccun-
dum ipfum Dcum pooalnus. LibcrtatisyiM.
fubtc^um eftvoluotas , ubietflum a^us.
Illiusrcfpc«flu , cft .iffciftus voluntatis (c-
cuodum qucm voiuntas Ubcrc tcodit in
fuumobic£lum,huiusrcfpcAu, eft pote>
ftas & dominum fui adus. Hxchbcrcas '
ptimo & principalitet Dco incft , crcacutis
ration jtibus pcr communicationcm a Dco
faftartu Circumfctibitut autcm libertas,
vcl, quod idccft , cfficitui vta^usaliquis
oon fit in potcftatc agcotis tiibusmodij.
Natutali & intctoa acccllicace > exccioa vi
& coadiooc , & lcgis poficioae. Dcus a
Qcmioe cop poteft ad adum , a nemioc ab
adu impcdiri.quarc iila circumfctipiionis
fpccietibcuasDci noadftriogitur.Lcz cc-
iamDco poni ncquiccft enim ipfe fummus
& fuprcflius lcgislatof : Scd ipfc potcft fe
fibb adftrm-
37« I. ARMINII
Caufk. dui "«IftriDgcrcatflaaliquofuo. Qaarcduato-
pet qntt' X- mniQO caufx funr qux cfficiuor vt adus a
C:itf.UtiHU l«q>i»5in Dciputcftatc nonfir.priMrcftipfa
jyeteirtum- Dci natura , cai quoH icpugn:.t fimplicitcr
fcrilfitnr elfc Altcia cft aAus aliquis Dci
Adftringt- antcccdcns cui altcr hic a^us rcpugnat.
lur.earHm- riioris cxcmpla funt. Dcusmctiiincquir,
aueilliifir/t- cftcoinvnuura vcrax : pcccarc ncquitaut
ttefer fxfw 'f^'^''^*"!*"^ commitccrc , cfkcnimjpfa iu-
ftitia. Poftcnoriscxcmpla funt.Deuscffi
ccrc ncquic vt non fucnt quod prxtcriium
cft, antecccJentccnimfuo aftucffccit . vt
illudtum cflct , fiiam taciatvtnonfuctit
dcftruct (uam potcntiam & voluntatcm:
Dcus non potert non Dautdi darcfcmco
^^quod ipfiustluono infidcat ; polluitusc-
nim idcllDauidi & pcrmiamccum. Non
potcftobliuifci laboriofx caritatis prxftt-
^^caeinfandosquominus illam fuo prxmio
^jrcmuDcret , promifir cnim rcmunctatio-
ncm.Si quistgitut inquircrc vult anadus
aliquisliclibcri arbicni & potcftatis diui-
nx,tllc Tidcrc dcbccannon ipfa Dcinatu-
raillum ailum circumfcribac : & fi abilla
nonadftringuur jan non aliquo Dciadlu
antcccdcnic eiufdcm libcrtas fit citcum-
fcrtpta: (i compcrcritocutto modo aitum
circumU-tiptum clfc , tumconcludctadii
illum potcltatis diuinx cfFc ; ac oon ftatim
indc fcquctui aflum illumaDeoprxftiiu
«flc vclptxftitumiri, quiaadusqui pcn-
dct cx libcra voluntatc Dci , ab illo fufpco-
— dtpotcrtocfiai.Notaodumctiamhocloco
^ /r quod Dcus mulu ponit pcr potentiam
Vei4mtn »uamabroIutam qux oon potclliurc ;pu-
. nitCjpotcft non peccatorcm pcr potcotiam
t ^^. I <iu>s cnim obuftcrct ? at oon potcft
^ur I. ,mL >ure puonatcnimcuiniuItinaDci. 1'otclt
Mentinm l'^"^^"^ Dcusdclooiaccrcquoa vuit , at
^ ' nonpotcft vcllcfacerc dcfuoquod lurcfi-
ccre Doapotcft. Nam voluntasillius cir-
cumfcriptacft tcrminisiuftitix.Ncq; crea
luta ira cft ia potcftatc Dci creatoris, \ t dc
. illa faccrcpoflitiurc.quiilquiddcillafacc-
pfo'fMj.^ poffctabroluiafuapotcoita:potcftasc-
iii >d/tment0^^^Yyci incrcaturam noo niti:uiinfiiiita-
itit.UHrtHf tccfl^cotir : • ■ uioncifta
ot
DE PR/CDEST.
bis adimat cflc quod dcdic cicra yllum no-
ftrummcritum , vtvcro mifcriam iofligat
citranoftium mcritum oon pcrmittit Mt-
fcrum coim cflc. pc<uscftquam ooo cfle,
qucmadmodum bcarum cflc . mcliuscft
quam cflc. £ t proprcrea ooo cadcm cft li-
bcrtas infcrcndi milcriamcicraculpacrca-
cura-,acqucaufcrcodi cfl^ruciam fioc culpa
prxccdeorc AufcrrcniniDcusquod dcdir,
& pottftdcfuofacercquodTult , atmifc-
rtam infcrrc ocquir. quia hucufquc crcaru-
raooncft Dci. Nonpcteftigicurhic fiau-
lus cx mafla informi crcirc homiocm ad
dcdccus & condcmnaiioncm , nifihomo
fcantea diqnum pocna & dedccore fcccric
fua prxuaricattonc.
VI. Propo/itio Arminti.
PRima fcntctia mihi difpliccc : cum ouia n^^,^^,^
puto Dcum non poflc voluntarc iflu-<«^ jfrmi-
ftraudi gloriani pcr mifcricordiam tc iu- "^^^ ^uidttu
ftitum punientcm vcifari circa homincm f-,:^-i.!
j ' , IMrt prtrM
oondum conditum , immo nc circa cum a,,' ,;,
. j « jemtntn
quidcniqutcttconditus&io puusnacura- ^^^^
libus coofidcratus.Ioquamcafcntcotia tc "
{ vt puto)prxcunfcm habco, qui dc prxde-
ftioatiouc agcns nufquam mifcricordix,
fcd vbiquc giatix mcntioncm facis , qux
mifcricordiam traofccndit , vt locum na-
bcns in crcatuiis , in oiiginc fua n.uur^Ii
pcrfiftcnttbus i cum mifcricordix coinci-
dar.circapcccatorcm occupata:tra«5las vc-
ro dcprxtciitis&rcprobacis.in hisfolisiu-
ftitix mcminifti Dciudcquia cxilta fca-
tcntia ncccfl^ario ftatuitur Deus au Aor la-
pfus Adami,^ pcccati:aquo oon cxcofa-
tiirpcrdiftinc^ioncsadus & viriofitJtis in
Ji-Tu , ncccflitatis & coadionis . decrcti 6i
cxfcquutioois.dccfcticfHcacisac pc:r«iifli-
ui, vthccab liliusfcoceatixaudorib. fco-
tcntixipforom cofcntaucccxplicatur: oc-
quc pcr Jiucrfuinrcfpedlumdecieti diuiiu
8c o.itarxhumaax: ncqueperaddirioocai
fiois ,quod ncmpcrotum idfiatadU-
Deiin crea-
9ttras.
quaooiti Liamcom-
mooicauit. Qux itoc permiicicDco vt uo-
luftracioDcm glorix diui-
fix , bLC,
tnd fenitn-
tlA.
CVM F. IVNIO
Rfjponfio lunii ud VI. trofofitmem.
Zxarmfu "i^Riahicmihifuntponcnda ordincan-
iJlnrHm r<- tcquaniad ipfas argumcntatioiics vc-
twnum ""'^ niam. i.dc mcntc pnmx illius lcntcntix.
prAmittun ^ conucnicniia cius cum lccunda 8c.
rnr m ^w'*. tcrtia. j. dcfundamcntis pauculis ad hu-
lus quzitionis cuidcnciam nccclVjiiis.Pii-
ma igitur illa fcnccutia (i bcnc cxplurabi-
curjaniinaducttcmus cettc au^Horcs liltus
homincm contciuplari non Gmplicitcr &
rolumancccrcationcm,&c. Scd commu-
mccr iecundum vDiuetfam racionem cius
&i omnium tcroporum. Nam cth atflum c-
lcdionis &: prardcllinacionisfvt qui inDco
efllxtctnum Itacuunt dchominc crcaDdO)
umcn obiedum illius.id c(l humincm ia-
difcrctc communitciquc przdcfbaatum
docenc > Dcumquc ma(i^u prxdciliuatio-
nts totamilmulrationemhominis coccra-
placum , pro^ic variz lunc pattcs laexfc-
quutionc illius xtctno dccrcco infotma-
tx. Sic Bcza manitcilc iu Epbcl. 1.4. Chii-
M itus,inquit,propon]turBobis vc mcdiaror:
» Eigo coiruptto oriltuc caufjium prxcc-
datuccclic cftin Dci propoiito,corruptio-
" ncmautcmcrcatioiniuiticiad: (an^icatci
» vcinfra, 4.14. vt iibi Dcustum adeospcr
M mifcticotdiam fctuandos,quosinChti(lo
elcgctat, tumad cosiui^cpunicndos > qui
iamiquitacc conccpti pcrmaoercoc , adi-
cum paccficercc > &c. quz difcrteponic
\erf.4.& f . Sic ptimam illam quam flatuis,
& fccundam , & tcrciam fimul complc-
Auntur audotesillt.
Ctnuenitn- *• W-^bct autcm hxc illorum fcntcntia
tta iUiui fgcumfccunda & tcrtia quoquc conucnicn-
JuuruU^ liam {immocadcm citomninoin hac rc>
ttrtiA. quamuisfpccie vidcaturfccus, Cadvarios
coram rclpe£tus attendctis. Nam quod
hi comrouniter rcfpiciunt homiucm in
przdcltioacioois &cledtionis reprobacio-
uifquc argumenco , id audorcs fecun-
dz lcnccnciz , quicunque illi fiQt.reipe-
t!ta caufc ad conditioncm hominis antc
fcccatumrcftrinxcruntiideoqi eofinefo-
uro, vt in przdcilmationc cauiam elcdtio-
uis & rcpiobatiouisin iblo pixdcriiuancc
aflc ^quod vciillimum cft ) oflcadcrcot.
COLLATIO.
J7f
rroindccum clcdioncm hominis faiflani
elfc antc lapfum iliius aileruat , noo cxdu-
duar zternitaccm decrcti ilUus i fed tao-
tum idfatishabucfunt , vt ztcrnam prz-
dcitinationcm , ideil,clc(ftioncrarcpro-
bationcmque confirmatcnt aDcofadain
cicra rationcm peccati : quam tcm noa
obfcuroexemplolacob&r Efau Apoftolu»
dcmouitrauit. Rom. «> Sic modo loqucn-
di ma£;isquamtei fubflantia prirai aiccu-
disdiflTcrunt. Qui vcioccrtiz fcntcntiz
adhzrcnt. iinon ad caufam cIc(ftioais tc-
probatiouifque ptopric rcfpcxcrunt cum
illud diccrent ; fcd ad ordinem fcricm-
quctaufarum , c.\ quibus damnatio con-
\ fcquuta cfl: quam damuatioucm multi iain
; olimcumrcprobatione . id cft , noo dc-
; ftionc vd pixcciitiouccoDfundcntcSjdo-
«ftriuam przdcitinaciouis impiam clamica-
baut,& Dcilcruosctiminabancui : quem-
admodura exmultis Auguitini fcriptis Sc
Fulgeniio conitat luculcntillimc Vd vni-
cusillc Auguilini libdlus,qucm uifcripiic
ad duodecimarticulosCilfoiibiimpoiitos,
rcm explanat commodiiHine. Nequc fc-
cundani etgo. nequetertianiptimam (ca-
tcntiam coaucllctuot, fcd potiusciufdcm
atgumcnti patcescetto rcfpe<ftu diitiodtas
diucrfo modo tradiderunt. In fummarei
non vfqucadco[vcmultt auci^mant} vidc-
curdiilcncirc i fed parcibus excquutioois
(quasomneisdccrcium rcfnicit) fuas cir-
cumftantias quutJ '-ptcra-
tiooedecrcci cribueruui.
). lam ad fundamcnta quzdam huius
do(ftrinx vcniamus przftrucnJa , quorum
iodicio (bbiliatur vciit3sip(ius,& quzcd-
cra vidcotut (accre, diirduancur. Ea au-
tem quacuor capitibus mibi quidcm vi-
deututdifcludipoilc: Dc eflcntia Dei,dc
Scicocia , dcaiflionibus illiut , & dc carum
caufisiquz (iDgula breuiccr hic rcccofcbi-
mus. Primus locut hic cfto cx Malachia,
Dcus fum, non mutor.&ez lacoboioDco
Doo eiTe tianfmutatioucm , nec vlluni mu-
tationis vmbtaculuro, & multis coDiimili-
bus. Fundamcnti huius ccrtiiTima eft vcri-
tasiexquofupcifttuuur cocluiionis huius
occcilitas iucuitabilis. ioDcoaihil accc-
Bbb :. dcrci
j. Tunia-
mentn quti'
dAm ad cui-
dtntmm hu
im qnt.ftio'
nuneeejfn'
ria,qtit , 4.
hii nctantur
i.de tjfentitt
Dti.
3?«
I. AKMINIl
Bcrctcleccdcrc, aut cooaerti re aue ucioQC
rlb : piout ciunn lubcrc fc oacaram xtec-
oicatik Philorojphi ipfi (latuctUDr:Deusau>
ccinxcetnuscu:«iioi^ue omnis motus ex-
pcrrcm cfTc Dcum cflcati.i, «)uia immorta-
iiic(l:PotCDtia,quuacluspuius & limpU-
ci(rimus:inccllc(3u>quia omma fuHt in ocu-
lutimtxpofttA. Hcb.4. eaquc vidccomnia
6c {iDgula zccroutnincuitu vno : voluoca-
Xi^w.ij. tc 5c coni\]\o\non cnim efi homo q'it mtntta-
Heb.li^ r«r,/»i»/ JiltMkominuquemfaeniteAt , fcd idc
fcmper clt j opere dcmqae quia rcs creacz
Aiucqiix variancptrmaocntc Domiooio-
u.-iitJbili, toimamqi & cooccptum xtci-
Dumhabcnccio (cfc immurabilcm eorum
omoium qux io cempoic func&fiuQt mu-
xMiUim tabilitcc Secundm in.mit\\zi\M% xtcrni &
fcitmim. imroutabilis.&ioiiuitifcicuciam xtcrnam
& immuubilcm 8c ioBoicam cfl'e,qux fciac
xteroam.immutabihtcr,& iofioiic.Omois
booi fcicntiam habcc Dcus eciam 7^»n-
««r, omDis mali vrMiiMt omois deotc^ue OT-
diois iD voiuerGcate ( qoz cx rummis> me-
«liis.iofimis. bonis, malirquc cool^ac ) c«ff-
yinxmt fccuodum modum diuioum ipfius.
hil eoim tiiplex omois Scicotiz modus , 6
cum refcii.n comparabitur pro modo fci*
cntisatque cognofccDtis : infcrior, zqua-
lis 8i fupciior Yclfuperemioens:quudpcr-
Ipicuum cA ex vifus fimilitudjoe. Vidco
lolem I fcd icfeticu cflluce illiuslux adfpe-
Ausmci:cocoofcor« naturalcs>lcd vioo-
ctualuccm fohs,ioqutt Aiiltotclcs. Hic
iofcriormodus » quioufquam lO DcoeAi
io Deofolumzqualiscftlcieocia > auc (u-
pcrcmincos diuino modo, oamfui «equa-
lcmfcicntiamhabec : cfl quod fcitcflefe,
& fcicadxquacefiuexquiparace, quod cft:
omnia jhaicit fupciemioencc modo>&ha-
beclibiabxrcrno prx^cntiflima; fi ooD>ef-
fcoc ablutda duograuiifima > vt alia ta-
ceam{ yaum> -quod ahquidDeo accide-
iccztcroitaciauccm oihil poccft acccde-
re:alcerum, quod fcieocia aoa competc-
rec Dci voiuoce, vc priocipio omois fcicn-
tiz. Id autcm oattua ip(a pcrdocct > io o-
moi gcocrc voura aliquid cfTe . qaod vocat
vaiuocuro,a quo cxccxa zquiuocc: qucm-
siitenihn.
DE PR^DEST.
admodum (excmplicaufa)quzciioqaect*
lcDC,ab igoccaleoc : btc igniscd cahdusv
oiuoce,cxtcrazqutuocc. Dcos cAfcicas
voioocc cxteraxquiuocc : oifl quis fotte
eoufqi deflpiai , vc fcicnccm fupra Dcum
dare voluciicquodeflblafphcmum. r«r- ^^.
timlcem c(i,3{\iODCsDciin ipfo quidcm
xtcinasclTc , oacurx (lucciTcucix , lotcllc- ^
<flus, voluotatis,pi cenciz. 8c fi quafuQC^-
iufmodi : ab ipib vero cxcra iplum vcluci
Bucrclccuoduipiius vcl fccuoducrcacurz
modil, coucoicoter dccicto xteriio ipiius;
fcd fuootdioc& tcporaiio Sccuodu modu
ipfiustiipli:xc(lad>io:cicationis,piouidc-
tix.quaimmcdiatacil.&giacizfalutaris.
Hiccoim citraopuscicatuix vliiusmul-
' taaDcopioficifcuntut Qux veromcdia-
tc io natura & gtatia pixftirc dignatur
! Dcus>eafccudam crcaiurx modumDeas
I YCpiincipium vuiucif leagicacqQc ( vcaic
I Augudio. Iib 7. de ciuic. Dei cap. jo. ) Sic
admioiiirac omoiaquz ctcauic , vcciiam
' ip(a propiios excrccrc & agcie mocus fl-
nat. Sunt .iurcmproptiim«ccsTaliioatu-
tz & inflindus cx Lucuia , qui advoum
certuni&dLflinatumaliquodfcraDtui fio-
gularitcr : alii voluntatis 10 oaturatatio-
oali .qui ad vatia fluebonj,(iuc loala fe-
ruutui; booa , Dco cCmoucnicimala vcro,
Dcomoacotc lolumquod uacQizc(t>&fi-
Bcoccqaod voluncariscft. hx quo opcimc
& &nclillimcillud coofticui poccll>omncs
cfFtdusSc dcfctl^us io naiura &. lo voluo-
taceomniurn omoioogfncrum aDcipro-
uidcncia cflc: Vcrum timcn iu,vc (quod a-
icbacPIacojcrcatuta vclut proxima caula.
ioculpafic , ^lij tfi^ Wr<j rt< "IT*«.
^4ir/M<Iocuscft.primam &fumnuai cau- 4. D#fl*-
lam vfquc adco vniucifalcra cflc vc uulia rumcjutjii-
iofupcr caufa cius dari jut togitari poflic:
q\ixfi3baliapcdcatr3tif' iiia
nccfummaclVcpoteiit . icm
fupciiorcmvc auc zqualcm dari oporcc-
bir. fic oeurca iimplicitcr priraa aoc fum-
ma futura cflcc Tum .-.has omucis cau-
fas,auivipiiocipia cllc, autapnncipio: vc
principiacflcoaiurjm, & voluotatcm » a
priocipio cflc caufas n»cdias , oaturalci^i
nafura,&voIuDiacc voIuntaii»s.Hai u mo-
dua&
eVM F. IVNIO COLLATIO.
a Dc« JupHccm efle coofticacumi
■eccfrariUBi & cootiogcDrcm. Necerta-
rism quidcm , <}ui fe alicer habcrc oon po-
teft > atquc hic (cmper boous, qua nccetra-
nus : Conriogcotcm vcro, qui fe habct
•wMt Auc boDus (iuc malus. ScH bic
criplcx cautio pruJcDtcr obfcnianda. pri-
ma , vttcncaraushoscaufarummodosab
ipfit rebus cflc , & in ipfiscffcprOTationc
priocipiorum , a qutbus proficifcuncur
(nam dc immcdiatis Dci a^lionibus non
dicimus , quje fupta hxc princip;a fuoc , vt
antcaoQotaairaus ) oaturalcis naturalitcr,
& Tolunearie. Sccuoda,-vrbosmodcu v-
trofquta Dco dfc , noo autcm io Dco fta-
cuamus : oam modus in Dcoaon nifidiui-
- %nt eft, id c(i,Sc nccciTarium hunc 8c coa-
lingcotcm omnibus modis fupcrans ; cum
Deo ncc aliundcobucoiatocccflltas, ncc
▼lla contingcDcja , fcd cflcnciaiia fint o-
ronia io Dco,& diuino modo. Tcnudc-
siquc, vt iftos modos a Dco fic infiucrc
crcaiis rcbus ftatuamus , vt oihil coiun»
rcciprocctur & quafi rcfluat ad Dcum.
Ell cnim priocipiBm vniuctfalc, Deus:
ad quem fi quid^Kjiumtcflucrcciamcx
fat\o prmcipium<ll'edcfioercr. Achuius
(^uidcm rci caufa manifcftacllcxnatata-
lium documcDCOcumcomparationc : quia
toca h^c rcs non a pocenxia naturaiiiimpli-
•ct, qua naturaiis cfl.lcd a racionali poccn-
ccia Dci profc^a e(l. Eccnirocapoccncix
naiuraliscflcoaditio , vcfcmpcr vuum&
bus diuiois ezennplo & placer iUaftrari,Iioc
efto. perfooa Pacris oatara gcnuit perf»-
oam Filii , non Toluotatc : Deus cicaturas
Toluntatc , ooQ oacma geouir : luqQc li-
husvnumeftcufn Pattci icscreatar aDe«
diucrfx fant i ezqac omoiDm gencruin>
giaduum, cooditionumqft, fuwcaporem-
tia rationali cius voluotari^ ad dcmoa-
fttandam omnimodam Gipientiam ipGus.
Noneftauremnouum, quxanafurafunc
rcciprocari atquc tcflucrc , quia adacquatt
funt multa , muita ninurum cncntialia:
At qux a Toluotatefuhc, caaut rcciprocaii
autada^quari cft inaudirum. Quodfihoc
in naturaeft vcrum, Ttprofc£locft, quaa-
to ma^is io Dco crcdi neccfrecft , ucum
rebus crcat's comparabitarf Haic a mc co-
pio(ius , miftater , poni oporcuit , vc certi»
quaficanccllisdcrccmiaari poflriDcfacilius
icqucDCia. Ais , primam (coccotiam tibi *f ***
diipliccrc, ouia puusDcum non poflc vo- „mentttm
luncatc illuftrandi gloriampcrmifcricor- „Armtmt,
Jiam & iuftitiam punicntcm vcriaticiica »>^''""«"'»
homincm nondum conditum. Addis ad „centrMfin
ampiificatioDcm immo oc circaeumqui- y.ttntiMm
dcra qui cft conditusSc inpurisnatuiali- „CalMtm
-libusconfidciatus. Vtalteraltcrumintcl- ^jWJD****
ligamus.quod dicis verfMri eircs homintm, nonf/ojfttftr
accipioproco quod cft vulgo , habcrc ob- mijtricor-
icdum, fiucproobicdohomincm. H^c^'*'"
aurcra, mi fratcr, <iuo<l putas, quam fit*c- ftttiarnfH-
rum, fi placccimntoquiapiacctacpcris, nitntt vtr-
cxpcndamus. Ego vcro cx primofunda-/'"'' "''^*
idcmfuDdaciDfuogcDcrci& fiquidcxtra ■. mcoto quod aotc pofui (aquotcnondif homintm
fcgignit,gignatfimilccx occeflitatc natu
yo— 'oc fcDtircconfido) ftatuobonaiDcmnondum
rc, autcontiDgcntiadinimilc : Pyruspy- ' couditum,cooditum,lapi"um,&c.dcniquc conditam.
nim,bosboucm,homohomiDcm: ncropc homincm communuer , Trcumque acci-
provtvnius cuiufqucreiin naturaeft fcr- pias, obicdlumcffc potcatiX|fcicotix,TO-
mavDica. AtratiooaJispotcntix.quxo- IuiTtatis,mifcricordix,&iaftitizDci:nain netninem
iT.nium fotmanim capax, opuscdomni- ; fi hoc datur,omoinofcquutUTumcftcrgo. ccmmuniter
inoiium : ad quod tria inagcnic oportci aliquid clTc cxtra proaidcorijmcommu- cgnjiUerittS
concurrcre, fcire, poirc,vclle. Modusau- ncm , &prxdcftioatioDCCifing'j|arcmfi- f^jj,^^,^,
tem coram qux rationalis potcnria cfficit, liorum Dei non obic(f\um Dco ; crgo Dco jfjlinf,ntt.
• " ■ ' aiiquidaccidcrc, 6 porcntix, fcicntix.To-
luotati.&o. atiquid infupcc accidit.quia
porvotia lcicoua , voluotas Dci cft . auc
Oeus , aut diuinus , td cft . mfi/ ' is.
i£tcinitasquicquid vidctifi oon .<. . .. .iia
Tidci, dcfiDit eflc xtctoitas.naiuram xtcrv
Bbb } ^Mtis
DOD a rcicntiz aut potcDtix modo infor
matur; fcd a voluotacis modo, opcra, qux
io fcicoiia & potcot-a vclnc radicc vinua-
fitcno!brmata fuDt(vrIoqouorur)a(fluali-
terihformantis ; idquc liocrratc volunca-
d*,ac ooQQCCclticaicoatuix. Quodinrc-
I. ARMINII DE PRytDEST.
r»itJtiN*iTiittir. Iafinitas,finoninfiiiitain-
tinitc vidct, C\ partibus dcfinitur, dcfinit
cllc inficitas : apud Dcum xrcruitatcm-
quc illiHS non cfl,fuit,aut crit.fcd dfc pcr-
manens atquc pcrdurans totum fimul &
intcrmmabilc. Crcacma in natura rerum
cll quidcm io tcmporcfcdDcofiipiao-
mac tcmpus & ab xtcrno in xtctnum,
Otnni»fH' niodo vnico, idcfl, diuinoprarfcntJllimn :
turABeoelft ^^^^^ lantum ipfii.fcdctiamomncsaffc-
pr^ftntijft- £^ioncs ipfius , vndccumquc finr. Diccs
fottalTc hoc principium in conficflo cflc
(vtloquuntur ) fimpluitcr , fcd hic fccun-
ilum quid aliam rationcm cflc;ncmpc quia
floiiur dc mifcticotdia icpunitioncqux
jK)n nifi cx antcccdcntc mifcria & pcccato
Ycrc ftatiu pollunt. Atqui tam hxcmi fra-
tcr, quam illa funt Dcopra:fcntifllmai non
dico uaturali raodo,qui pra:tcrfluit;fcd di-
uioo , qui xtcrnus cll, & fupra naturam o-
jnnibus modis cmincns. Qui fccus putans,
iiprofcclopcriditantur ip(am Dcifimpli-
ciinraam xtcrnamquc cflcntiam conucl-
lcrc. Practcrcadiximusinpropof j. mifc-
riamfic pcccatam aiflu, habitu,potcntiain
icbus crcatis confidcrari ; itcm firaplicitcr
aut comparatc : In Dco vcro (qucm ctiam
intcrnus c(l:noo crgo tcmporarius.qaerh-
admucium cx cotraiioomniacxtia Dcum
tcmporariaicxicrnu$igitura(fluscfttctn-
porarms,namcxtra Dcumcfb. Quidcrco
ftatuis?inquic$ : Dcumucpt" n 'icordia
& iufbttiam puDicntcmvci! ihomi-
Dcm nondum coadirum » auc cooditum
quidcm , fcd in puris naturahbus confidc-
tatum> Equidcm quicquid illudcfl, quod
dckommc prardicari potcft, vcrc & fandc
prxdicari agnofco poflc. Vcrum tamcn lc-
nius& conucuicntcr ChriP ~ ' ilo-
rum vcrbis,duocnuntiaii [' — ,qu<j
fi qui non cxprimunt intcrdum , omnino
tamcD intclligunt; prius cft, non modum
& cucntum k>lum confc^ucntcm (qucm
fiucm dicuntnonnuUi w /• : ■ ^-xxiii) in hac
quxflioucponcudum l ; mifcricor-
diam & iuuitiam punicntcm ; itcm vitam
& moitcmaftcrnam ; fcdfontcmipfum 5c
gcous.puta gratiam non gratam.adoptio-
ncm vcl filiationcm , iijtjiaf , & non ado-
ptioncm, qux cft rcprobacio, vt propof. i.
diximus. Poftcrius cft,noh lingularcm vl-
lum fcd comnauncm hominis rcfpcillum
io clc<flioni$ argumcnro poni oportcrc > tc
eum Dondum c6ditum,conditum,Iapfum,
Aiiftotclis nobis «VAwfitTiwcti^vftet^cflc \ &c. tamcn in conccptu Dciomnicxparte
c6cedit)mifcricoidia &iudiciufuntqtcruo intclligamus pra:fcntiflimum , adco vt in
afta,ac non tcmpoiario;qui omnibus mo
4i»mifcriam & pcccatum hominisantc o-
innia tcmpora contcmplatar.non accidcn-
clc^iouc hac concurranc gratia inhomi-
ncm fimplicicer , & mifcricordia in lapfum
acpcccatorcmcxgratia .* in rcprobationc
laricrccipitintcmporc. Poftrcmo(vcfon- vcio,nongratiaadoptioni$,&nonmifcri
tcm rci aperiamus)tota bxc cogitacio inde cordia Hxc fi commodc dicuncur,aoit yI
proficifcirur . quod nonfacisanimadacrfa | dco,qua racione pia mens oflrndipofnr.
eftabiisquiitapucanc, ratio fundamcnti. i Aircnim Chtiftus,Bfof<//V7wD«P/i/rM/jJ'r,
3.quodantciccimus. Cumcnim omnisa- ; qui htrtdttArio ,ptrcipientregnHmpr*pMrm-
«flioautinccrnafir,aucextcrDa,auc vcroq; tumfibikconflituticnt mundi. Er Paulus:
iBodoconiun(Safimul:IntcrnainDcotft ! Btum TMtrtmbtntdixiffen^its omni bentdi-
vclut in opifice : cxicrna cft in creatura fuo
tcf:ipotc & loco, vclut in opcrc : qucmad-
jnoduminmcntcftrudorisdomuscft, in-
formacaantcquamopctcfitcxft^u^la (vt
- loquunti: - riahtcr. Cumverovtraq;
aft o coi . cft, & fic cx caopusnu-
1 ■<-niu ejji mcro vnam,quod vocant>5«m'>ifl-i««»tum
A.'ii»a>. vcro latcrousiUcaflusqu.ififormalc cx-
ccriius matcrialccft;nihii inDeoicmpora-
rjum^-^it^^us Iblum xccxnus cft ioDco<Dam
7 '
Ifhffu
eJicne Jf^irituali in fuperccclejliii' ■ rijfo;
prout elegit noi in ipfo Mte coi.^ nem
tnundi , vt ftmut fnneit inculpati cori tpfo
in eharkatt , cu pr.i i tt na in it •^tim*
per lefum Chrifiun. i cx betirplacito vfi-
luntatH fui,ad laudim.Qrc. Qui J .'an oullus
crgorclpedlusfin^uljviscft? Rcfpoodeo.
propric in ntoclcdionis&repro-
bationisifna.u ul vbmnationclocusdiuct-
fuscft) Qullus rcfpcdus cft liui^ulaiis ho-
miQum
CVM F. IVNI
fniQaro fccaDdam cauCim ; Cc6 toca difcre-
tio noftri a rcprobisexptira puta Dcivo-
luntateeil: Dcusquahnmincs,{iuc non-
dum conclifos,riac contIitos,fiuc lapfos,ac
potius oroaia {imul commuuitcr coram
ipfo , pcr omaia tamcD arquateis intcr fc
natura 8c forrc , difcrcuit difparauitquc;
hos cligcDijO Sc prxdcftin:3i)du iti ado-
pcioDcm filiorum Dcii illos i'-bi ipHs & oa-
carx (bx donando , ac non cuocaDdoio
adoptionem fi' ' i , qux gratuita
cft. DCCoirigi..i... ipoicft. At<^ac
hxc^ratia rccundum (e vnica modo fit du-
plcx iiiclcftos.namautcftgrati.i fimplici-
tcr,fi homincm ctiam abxtcrno citra con-
tcmp'ntioncmlapfusrcfpcxcris , quxgra
cia cum A ngclis nominibufq; clc^is com
municata clt ; aur : coniuniTla mi
fcricordia , vcl cli :i. .. .;, ordij gra'i;tfa,
cumadfioguUicm Iapfas5c pcccari rcfpc-
Aum dciccndcrts : Angclos cnimgratia>
nos & grati.1 & mifcricor'? u Dcus:
nifictiamad potcntialcm : :;dcqua
^ propofit. j.didum )& inifcticoriliam rc-
Ipcxctis: Hoc cnim fcnlb opusdiuinuin
gratixmifciicoidM cft , & meiito dici po-
tcft. Q»i:d autcmhiccilquod in Dcorc-
prchcndi poliit?quid Dcgart a nobis? Dcus
omncs douauit natur.i numana.-bonacft
«lonatio. ccrcos cx ais dotvauitadoptionis
gratia & mifcricordia.- hxc dooatio mc-
Jior. ncutram dcbuit, vttairquc prxftjtit;
illam ommbus j banc ccrtis hominibus.
5cd aliud cft, dtxci it foi^llcqailpiam, ic-
probatio, aliud iuftitia punieas,dc qualo-
3aimur,atqucdamnatio. BcDCcft:crgo
c reprobationcintct dos conucnit: de lu-
ilitia punicDtc & damnatione vidcannr,.
Cerce qucmadinodum va(a mifcricordix,
€]ux prxparautt Dcus ad gloriam, vtdc
«looftrarct dii-"r; , - '•lorix fux , funt ab
jrtcrooipfipij. nadiuioo&incom-
prchcnf^bilj modo> iioc moiu ipfius vcl,
mutatione vlb,ficctiam vafa in congmin-
iMtm nd exuium,vt demonfirMrei ir»m juam ,
^ futatn faceret pottntiamfutun . Roman.
j, V. zx. (iiot xtctnum oculis cius cxpo-
fita diuioo modo. Vt vafacrgoa Deolunt
aam figulaioi eft omoium : vt ux va(a ,
O COLLATIO. m
a fc fuDC & peccatofao , ia qaod ruUDt vo-
luntate fua. omncs hac naturafiliiirtfM-
rmfi, Ephcf x.nonautcmpriniacoDditio-
ncnoftra. Affirmat Mofcs GcDcf
Dtu4, int^iihtomnia qujtfecerat : tcceautem
erant hona •valde: quod bonum cft» noo
odit Dcus boDUSi omnia cx crcationc fuc-
ruDt bona : crgo ex crcationc nibil o-
mnium odtt omoiDO Dcus ; alicoum odit,
noD autem fuum • ooftro lapfui & vitio
irafcitur, non crcationi fux. Ex creatione
vala fuDt .• ex labc fuot irx vafa , & coa-
gmcntaca ad iDteritura , vc iafti/fimum la-
bis & vittofitatis confcftarium : ckwDm
tnim ne dinerfatur qmdem w*/«w»,Pfalm. y .
Qucmadmodumcftin notitiaDct bonum
clcdlorum, quos afficit mifcricordia : fic
in notitia Dci cft ( vt Efaias Ioquitor)alio- ^J'**'
rum malum : hoccx quofciuit, odit & da-
mnauir. Sciuitautcm, & prxfciuitabas-
tcrno : oditigiturxteinum & damnat ,ct-
lamqiic prxdamnauit. Qi:x autcm ratio Adamplifi'
cftpioporitionisillius. cadcmquoqucra- cationem
tiocftalterius. ad amplificatioocm addi- argumento
XX , imo ne circa hominem quidem verfari adieSam.
T)e:th ^ n '} condittM,^inpHriiHaturali- quodnequi-
bttt (. iis. n>m codcm planc modo dem etrea
confcquitur , dc hoc , vt dc illo i & non es hominet»
licfcius a totq io modo fiuc condttum,
communi ad patticubrc ucsv- f^in puru
niucr(jlcsfcqui optimaconfequcotia.Ho- nAturalibtu
miocm commuuitcrinelectioDC&rcpro- conftdtratii
bationcrcfpexit Dcusabxtcrno : ergo& mtftrieor-
D0ndumc6ditum,& coDditum & lapfum, dia(^it(Jii-
& fi quid prxccrea cft quo cxprimamus ^«»«»'*
quod volomus. Incaufa,)nquam,clc^Vio-/>o/«^" t/rr
ois & rcprobationis homiocm rcfpcxityiriD^K/.
fimphcitcr ,. quocunquc cum tcfpcrta
vcftias: In cau(a damnatioDispcccatorcm,
qucm Chrifto non dcdit pe: ' >nctrj
^ratix, & cjucm ab xtcno pc^ . . . . in vi-
dcr. Rcdlc itaquc fandti illi viri cIcAio-
Dcm 8c rcprobatifinrm hominis ab xtcr-
no faif^am ftatuerunr : alii noDiium con-
dici hcminis, alii uuadum lapli ,atii dcoi-
qoeerinm bpfi : quia in quaaiscondittone
(r ' omo cf '.'tioDcmbc-
.crctticr- -: . ' 'K
' cos iotci 1,
pr.
Di
5^4 L ARMINll n
pi obari potcft , 01^1 difcrm vcrbis ol\co<li
' tur alurum conditKjnum negatio. Sic c-
Ditwfchjbciconfcofuomniumcommunis
eDuncutio. Iii qua fi <jui4 pofitioocm v-
Dius rcmotionem ahcrius cflc affirmauc-
m , in vcritatcm oaturalis Logi.x 6i com-
muncm vluu^impcgciit.Qupd ficommu.
nitct caufa clcftionis Sc rcprobitiouisita
fc habct , omniQO fcquitur cos qui homi-
Dem Doodum conditum elcdlum cflc a-
iuDt» ▼erirtlme diccic i quia k Dco elcdi
funt iDtcrno adlu.antcquam extcrno cl-
fcnt : qui vcro cooditi clcdtioncm affir-
fnaot. co$ cztcrni adus ptiocipium i vcl
pnmum modomrcfpiccre: fi: fic dcioccps.
Hatc autcm omnianoodcadluilliusfunt
pcr fc. fcd dc conditiooc aftus qux ninil
AdMBtg^ facic ad fubftantiam illius. Dicis, i»/>«c
/«»»46 Ar- ff,f fili prAtrt. qui dtf>rdJtJJinMti»-
minic con- ^^^^^ nufqnam rniftricordn, ,jtdubique
ftnfum lu- ^yjffn tntnttonem fiUto , i^us. miftricordi»m
tr»nfcindtt,ic.c. Ego vcro,mifratcrnecita
fcod voquam, vt cxtcras partcs pofito oo-
mincgratix vidcrct cxcludcrc , ncc vidco
qnomodo ex ca vocc id coocludi pofllr.
gratia gcnus cft mifericotdix i non cxclu-
dit fpccicm. gvatia viam ( vt itadicam ) o-
moiumtemporumcomplcditut : crco&
mifcticordix.ocquc illi qui mifcricordiam
Bominanr.pofuafpccictolluntgcouj.aut
parie pofua cxcludunt totum tcliquum :
ncquc nos pofito gcocrc ncgamus fpc
cicm ( auttotopofitopartcmUliusfurcil-
lamos. Virumquc ex Scripiuris cft , qu*
rcfpcdu fotius & fiogulatium paitium c-
ius prxdicaot gratiam , & certo refpc£lu
mifcricotdiam : fcd ncutrumcolluotaltc-
lius affiimatione. Dcmoofltarcm locis,
Difi tc pro peritia & intclli^cntia tua id
Becum iam agnofccrc plaDccoofidcrcm.
Prardcftinatio cx graiiacft : eadcm gratia,
<jux pixdcftioationcm (andorum oepc-
iiticadcm inifcticotdum capii.quod pau-
lo antc Gitis ( opiaoi } declarauimus. Cra-
tuc fimplicitci memioi in caula fimplicis
ptxdcftioationis , id eft , fimpUciict com-
muoitcrquc cnuntiatx. Mifcricordiam et-
iam przdico io ratiooe hominis mifcri.
qoa fimphcitcr^qua compaiat^ di^i. Ad-
y PR.-CDEST.
me trAfl»ntemdefri:tntti^TtprobMsk
in hu folisiHfiitit memintjft. Primum,fi pla-
cct, tollamushomooymiam : dciodercni
expcdicmus paucis. Homooymiam pto-
poficione fccunda expofuimus: rcproba-
tos aut communitct dicimus • aui fin^uta-
litct; ficommuniteiaccipis, rcAcfitiufti-
tix mentio, vt mox dcctaiabimusi fifingu-
latitcti aut rcprobati 6l pra*tcnti pto lif-
dcmaccipiuntur,qux propiia cft figoifica-
tio , auticpiobati prodamoarisdicuntur,
quod eft catechrcfttcum. Priore figoifica-
ro accipcrc te non arbitror : puftcriore fi
accipis ( vtfacis) certc quod dicis eft Tcrif>
fimum,mc nadtantcm de folisdamnatis
tuAitix mcminiflc- Id tantumimorobo,
quod copubtiue fciibis de ptxtcritis & rc-
probatis, id cft,damaatis Nam ct fi iidcm
lubicdo fun: , & omocs prztcriti damnati
funt , & damoati prxtcriti tameo alu cft
eorum ratio, quaprztctitifiuercprobacii
alia.quadamnati. Prztcritio vclrcproba-
tiooon fitfinciuftitia , fcd noiieftaiufti-
tUiVta caufaipfius: damnatio cumiuftitia*
& a iuftitia cft. Ele<flio&rcprobacioTel
prztcritio opus cft voluntatis libctzafa-
picncia Dci : damnatio v cro cft ncccfl~aric
voluntatis a luftitia Dci : nam Dcus fe i-
pfum ncgarc noo potcft. i.Tim. i.iuftus
iudcx, vtioiuftitiampuDiatneccflccft, &
iudiciumfaciat.rfal.7.Hoc,iuquam,opus
cft ;r>>.i>7nixi'A!< (apicntiz Dci , quod iis
crcaturis.quibu^iincipium viaruaifua-
[umiudidir,puca voluntatcmlibcram, v-
ttumquc vfum illiu^ cftcndcrit. bonum &
raalum.& cucnta vfus illius in vtramuis
partcm confcdlaria. Quaproptei tum io
Augclis fapicotia fua, cum io hominibuY
vum vtriufquc vfus,fine vllo «iiioaui cul-
pa fiia otdinauit .• Opus vcro laftitizcft* j,.
quod iniuftus damnat. Itaquc cciam Tcrc ^^^^
lilud dicituf , piaicritos a Dcodamoari; j^^fxf^
fcdquiadamujndi,nonquia prztcritifiuc fg^fl^ cd-
rcprobact. lam ad argomcoratioacm tuam
vcnio : qua aflirmas , exiUnfentmtiAnecef- j)fum,i^;
fArio JiAtui Dtum AHiJorem lapfut Adami
/«cc4//,(^c.Equidcmnoo vidcoaigumco- ,^
cum,qao hzc cooclufio cfliciacur occcfla- ^1.»,
rio> iiillamfcateatiamcommodc ( vtpar _
cft)
CVM F. IVNIO COLLATIO.
38f
■ M
ttu.
cft^acceperis. Erfi o<li^<iubico>quio cd
verba ilh tua lerpcxetisjquibusia enuJi-
cuada prinu fciucHtia vfus es i oriiinaffi
^Hiitet- • ' - ' i'fem homoMtrttur ^viiio-
jus jici . ; >!»c rMiione ifiAmfnuAttrnii
eoftjtUu pAttfiueTit , id ejl , w nufencordittr
ali' ^f.&f. Hxctuaigitur,
niii ii.. -ii,. laaicaigumcBr.^.iio : Qui
ordinauic» vt homo lubcrccur & vitiolus
ficret.audor cft lapCus &: pccrati.- Dcus
ordinauic vt bomo bbetcrur 5: vitiofus
ficrct ■ DcustfgoauclorcilbplusAL pcc-
rbumor- cacioolhi. AthuiusargumcocatioQtsoC'
i<"» gaturpropofitio, q^uiaxquiuocatetcoim
ordmaadi vctbum io vulgo quidem.fcd
' tamcu vTfc'>;eiio«*i, accipicur pro eo quod
efl rimpliciter 6c abroluce dcceroeie» vo-
luucarc ( vt loquunrur) dctermiaante, 6c
tmerrj probantc fadum: qux vm'>y»Knj ia forcnfi
' cil frcqueotinima : Nobis vero.qui io hoc
Jiti<//iin ajgiimcaco rcligiofcproprictarcm vocum
ccncmur obrctuare, ordiiuic nihil cA a-
liud, quam ordincm in fadis dirpoocre. Sc
icbus liogulis pro modo ipfarum. Aliud
cft dcccrncrc fada fimplicitcr , aliud ordi-
ocm fadorum dccciacicinrc quaqucpro
modoipnus rriusimmediacum rd.poue-
rius iodc a piincipio ad fiocro mediaicfpi-
cic in rrbus cmuibus a J ordincm peui-
oeniia. Prlorc figoificato ucgaiui fim-
plicitcr ifTumpiio .- cft cuiin a vcro a-
cum nullius mali { dc ma!o
^ ■ viM »m Gc L'cus. I'o-
fi. arpropofitio: cft
CDin-.a V (Tiodiicrcpansi necrationcYlIacd
nccti .ui .11 , vtquiordincminfKflisdif
ponit.cic u ni!> finguli» pro modo ipQium,
idcmiit f.idoiumaudor.AliudcAfacicos.
aliud faAuin, aliud vtrumque ordioans.
Quifacitmal ^ :ius,isauftoreftma-
Ii : qui ordinci jnit infacicntc & fa-
domalo , isoonauaorcflmali,fcd rbali
oulinatur bonusadbonum. Hocvccovt
intclligaiur ; adhtbtndum cft fundamcn-
tumquattum,qucdantcftaiuimi!S. Exco
caufam haoc cotam circumfcnbcmns ia
huoc modum:vitiuin omoc. csufzproxi-
ma: , non rcmotx aut rummx fcinpcr cft
adraibcDdunvIncatcnaaDaalus,quirum-
picur, vitium facic : io «J-iv^aTwqucaber-'
lac rota . hzc dcmum iu culpa cfl , ooo fu-
perioraucioferiervlla. Cum aucemcaufx
omocs aut priocipia finc, ^ j
(hicautcmpiincipiavclut. . ^
bus Ycrlaotur caonr k piincipiis flueotes^
Deus principium voiucrlalc omnis booi*
oacura «priocipiiimrcrum oacuralium ; 8c
voluoras ratior.alis, moraliom principium
ad bood auc malumlibcrci7roju^«7ve4'!^«'.
HxccriapriociptafuopropriomotuaguDC
adioDcs iuas , 6c caufas roedias funduQr
fingula pro raciooe ipforumt Sc ordinaoc^
Dcusquidcmdiuino, natiirai: . fo-
luotasclcdiuomodo '^' odo
fuditaaturam; oatui.. ■ vo-
luhcas fuo & proprioadioncs r.i.oralcis ft:
voluotariasfuas. lam vcroG voluot.uftin-
dicmoralc fiue boDum,lmc ma!um,dc luo
fuudic : quod oc oacurx qnidem ipfi vc
caufxtribuipotcfl , licccoacura voluoca-
ccm io hominc in^cocrccj quiavoluncas
C vc vc a oacura fic } piiocipium piopiium
rerum moralium ac fingulare efl ia oacura
a Dco ioflitucum. Qiiod fi hnius culpa nc
iooacuram quidcm ipfam cudi pocclt,quo
iore, obfectoiimputecur Deo,qui pcr mo-
dum & mcdium nacurx voluncatcm ho-
mini indic ? Rcfpooico icaque cum Augu- ^^^^^^^
fciQohbto adueriusarctculostaUoiibiim- V ^ ^ /
, . . /- i> proprio
pofitos. Anic. lo. None*fmrtientiuin,nte '^,'
^ ,. . ■* ... mctitcrtii-
mAltgnitntem tmtjnortim , «eqHecupiatttttei ^^^^^ eiufy,
ptccnntium frAdtflinatio DtiAut exiit»tttt,
aut funfit , autitnpulit .fedplAne prAdeflin»- ^*^-^^^^
uit itfdicium fuum , otio vnicuique retriiu'
turttf efi, preutgeffit ,pMi bonum Jiut maht/m
qu»d iudiciumfuturMm non tffet , f f/omiMS
Dti voluntMtt ftectrtnt. Per£»it amplias
ibidemattic. it.dicens : ^iT liice'
rttur, tjuod ttdium fncinoru • - it-ft
ejfttinccntonputoquodali , /s
pojftt txmtrart inuidi» , tniium fctlerum
pmratarti de ■ ' :
quiAetfidtUr,.'.:..j ^ i. .
bnrtt tamtn ft non intuL,
er^o infipiintis,qujtvedet/jtntta
tur ad Dei referendum confilium , <ju
Diabolointoiiimadfcribipatefl? quiai . . .
cantium fagitiu iUectbrarum adiutor,
C c c non
I. ARMINII DE PR.£DL.
DMplex
qtujlio.
rifn voluHtatnm ertiendw tjl tf[e genirittor.
A : •>tl ergo talium rugotitrMm Deu» priiiejl i-
tMnit vt fierit, n»c iUntJt AttimMm tnrpiter
neqHiterqueviBurMm, ad hocvttalitervi
utret fPrdpMraMtt : SeJ tjtlem futHram non
i^norMit , ^ de tatift iufit iudic/iturHm ejfe
prtfciuit , d^c. Quod fi ncc naturx , ncc
Diabolo im! ■•"i- : potcft i quaato minus
l^cocccaco. Iimoatqucfjpieuii^i-
mo?qQi { vc idcm ait lib. . -ismytai <tx.»»)ni>n
cmne qudd pr/ifctt ,pr4,drjlinat. Alata enim
mntum pnfcUyCfnon prt.,itfitnat : hna ve-
ro prtfctt, ^prideflrnat. Bonumautcm
iiludaUcocd > quodordinactoncrua if-
ponit ordincm in boois ie. malis. nnoO)
o[ii>(fl pluiimum futura cll ( quod abllt )
prouidcntia Dct. malam aon vulc Oeus,
icA '■■ m vult & fcruatctiam inroalo.
A ^ u. .i. icc hominis acccfTit malum : a
Dco ordinatio cil vniuerfalisatquc Hngu-
hiis prouiJcnria: ipfius , cciamquzfutn-
malafu i- ' naenSj& ta ordiocm co-
gcnsfapicu
Hic duplcx mihi fortaflc quxfho com-
nit ■ : ptima , quomodo hi motus
pro, ... . vluntacis dicantur cfl"c,cumvo-
iuntatcm ipfam.id cft motuum voluoca-
riutum (bnccm a aacura cflc , aacucam a,
■ ■ ucur Dcus volunta-
tci. • ■ - ., ., nc Iibcrratis coafti-
cuum y ominibusindidcrit
T.rfhonfio ad
Mic rcfpondcbo pjiicis. Ad
.u voluntasa natur.i c(l:,natuia
,i L inoneominusvoluntasprinci-
piumrooccum boiumdiccndaeft,quam
uatura p;:
n dicitur
1 M 1-
im.
-JCC
cft
illS.
■iralium licpriocipium,
> ui orcus : vniucrfo-
'quc vn:
' -niunj I i iii
.n,quod a-
^ dunc , racionc onus
■ ' • :f,tjp
, , cflc
.<kpnQapmmpcclc>Dcus:
cft pcinctrinm 3 p^rijiio , natura &: vn-
luncas r camen vcrnmqur
piincipium clk, piopiios fuos :
bcns. Ncqucvcrocf* ' ' '
caquifquain cflcci. ir,
nacuraliaautcmaDcofuac. Vcrumcamca
ft oacutam auditc nolun
ritatcm Dci, Chiill :
boIo,Ioan.8 cumi
propnu loquitur , qut* pttnAax eji , c
lUfUl. Hicpatcr ■ ' ■ ;i
dacii> hicex pr; ^ us
orcura & a«flu jci ib Diabolo cx
Chiirti vctbis. U.
eflcoii
Quidhts vcrbisoblccK .nus- Q^iu-
pioptcr Aii ^ ' ;s in ca.:cju .cfponfiouc,
artic oju iicluditi Suut ergoprt.-
HaricatoriblM jfngelu non indidit Dem tl-
lam , qHi. in Vf ^lumts-
tem ; t:.' ■ - / ...n 1 .ijji.ium,qHO
Diaho^. itur , tnferuit. AlenJa-
(ium tnim dt prcprio loquitur : ^ tibtr .i
mendacionenerit,/itficum-. ue-
rit. Ncmpc volunuccm lu - . .... , cft,
iuvfttttt cflencialcm illam Adamo dedic:
tnocus fuic Ad.imi proprius & nolUum
fingulocumcfl Qaomodoproprius,ciim
aDcolIcdacus:]^ Quicuraquca Dco da-
tafuac>aaclegciaiiscommunisdacafun&
auc prcpttctatisatquc : : volunra-
ccm dcdit : hoii .i. ' • ■ manci-
pii & proj : rrop:. .rft,&
motusproprniUius.//4:tDquicAun
Iibroei '
natur
nesau:
nonfa 1
Dcusiu:.
Ad i.ci. ... , . :.irrm.f,
iufmodi 11 R.efpondco
fumn.
tatc c
fonici:
iaroingcausatumisaLniii lumu
fuic ,v'
tura,i .
iafcrioic>fpccictboni
< i.
CVM F. IVNIO COLLATIO.
ciim cottera in natura rcnjtn* inftioiflu
<:r>rnmuni oaturx . aut rcnfu moucaniur,
' 'alibcr-
Ui^ ^ , , ^ .. ^ . . ! jtioaa-
lis , :in fuirum pcncs fe
habacrunr a Uco cz fola bonicace cius.
S.1 Fuit> cjuod hasipfasfpccics ima-
gii . . . piidicas cam aliis tam multjs
condid it . & fupra alias ; vt pcrftd iirimum
fu - fpcculum , quondciusiorcbus
cr : potuit.cxiftcret. S ' " fccit
ei'.. iibcrtare mntabili ? 1 .na-
giocmruamtV fcipfum. Vnicaeft
circnrulis imjgo Uci Pattis , Dominiis
/cfus Chtidus, Dcus vnus , zccrnus. &
immutabtlis cum Parrc & Spiricu faodlo.
tCIU lulUiU.l.illU.l.
s.audisfcrpcn-
, ^aod Eux occi-
ouic olim in pcroicicm aofttam. Satis
e{locibi,quodfados csadimagiacm Dci;
tjon pci r.choDcm diuinani habcns , (cd
pcitcolioais iHius imaginem. Pctfcdlio-
ois diuioje cft propiia immutabilitas.-
Hanc Dcus oatura babct , crcaiura imagi-
ocm illius habuit communirationc qua-
dam a Dco peocs fe , dcponram pcncs
voluncatcm liiam : fcd abiccic voluntate
propria , quicumque lapfus cfl.nuc Angc-
G$n, aJ ^^5»^'"^ honio.Ncplura,totahxcquarftio
i-^'rrf. ^ ^^«ircioDccft, quam totam copiofjfllme
ac ocruoniTimc T enuilianus bona parte li.
X. aducifus Marctonem pcifccutus c(l, in-
de i cap. f . cuius lc(flio tibi . coofido , (a-
tisfaauracft. Subiicis caodcm i occcfTl-
cace coDcluGoois illius non txeHfnri iHes,
ptr dijiiniiicfus m^hs (^vitiofitatii ias/iH,
itrrrffltatit^ eo/t^ienu , iitcreti(^extquH-
iScc. EgoTerote,mifrater,eziftimo
cx iis qux modo ditfta fuor, fatisprorua
piecace prudcociaquc vidcrc » qua ih re
fallar argumcncacto. Peccatorem enim
Deus noo facic, fed ordinac.v t cum A iigo-
ftino loquar : peccatoris vcro ordinac ma-
lumfadum,non iubeodo vcfaciacfingo-
laiiceracqucnmplicicer , fioe deccroeado;
fed ordiocm fuum & iut infinicx proai-
deocix fux in ipfo malo.quodproprium
cfl crcaturx . viodicaodo fapicntinimc.
Txiuropfaacc caim fapicfltiam Dei hoc
modo oportebar, ctTm TTum ordinem ia
creacurx fux inor ? propria Sc vo-
li; (Hndcrct.Manc -icm
&: . .inoncm a bono . , . 1 ..^ctx
voluntacis motu.noo Dci luftto^u , crca-
totaparauicfibi. Libcrcasautcmiftaarbi-
trii . ioquicTcitUilianiislib.i.n ' ^!ar-
cion.cap »on c: culpamfuam ijuo
dMtarJl.feJa/fMononvtUtbHii <AtA
tf' ;u,nihil ncctllccli.vtdc
li: s c;.i..uit!!VioDibus dicam , qux ^^,^^;^^^
fui .ortalfc vaicrcpoirunt:mihiqui-
dcm ad hanc argumcuutioocm propric italiJM tx-
non vidcnrnr pcttincrc , nifi alix atgu- cufandt
mcncatioDcs , quas cx fcripco cuo vi^cre ftntentia.
non polTum , atffcrancur. Deiodc omftcs prtmA rtit-
pocius communicer ad quxdtoocm dc
prouidcntia pcrtincnt , quamadhwoclo-
cum fiDguiarircr. Non placctautcmquod
aiuoccxcralincas. Hic veroforcalfedize-
ric qutlpiam : Ergo iudicia F '
gcncia pcndctc:& fundaiicon.
liad homiucm , quapcccacor, .
tum ipfius rcfpexcrinr. Ncgacu: 'coolc-
qucns : namcourraca ipfiquxn^isfunr
continjgentia , a Dci ordioatiooc pcn-
denc, (ccuodum onum Sc aAum ipforum.
Orcum : oam & modum contmgcntcm
xquc ac nccclfariom ■ ■ • n natura
Dcus adum vcrojinrebus .gcnccm;
io maiis vero ccdancem , qua malx, oon
quaordinantut fingolari proL-i ■ cius.
NonergofuncDcccontingcn . i^um- Ccnttngtn'
quefintnobu.- qucmadraodum quxcau- tianontfftj
fxin' lu.eanulioiurefupc- Dto,fttin»m
riori :«div.]U'i j)otlu;i:. Scd hanc rem iam
aocefuodameacoquarcofdcis opinoc , cx-
predimus. Quamobrcm aJ alia ccanficuti
fumos.
Rtplka Aminii , fiiu corfidertttio
Ri jponf. VI.
MEns primx rcoceotiae ea eft quam Menttm
ego propoficiooe ccrcia czplicaui.^ri/w*/e»-
Ad vero ifto obie£lum commuoiicr 2c in- temiaejfej
difcrctc , ah vero di(crctc& ccttacircum- eamqtutx-
ftaotia vcftitum Dco prxdcftioantt &: rc- prtffa rertia
probanti olFcrat , non magnopcrc laboro . propojit.
Ccc 1 dceq
c;:cocninn m-hlqua n-
>ncfthocloco.
SicamcnA' hocpiUL ^ liccac>dicami
accuucc lianc rcm pcnlic^iDci. videiinon
poflc obic<;l nmuoitcr & indifcrcic
confidccitui.. ^.i. Jccerncnti Dco » cx
Nj» /»o/«>/7ircnccnciaaudorumprima:fcnecQcix. Ta-
ex/^njnju- liccr caim obicdumeonfidcracumeft dc-
iiorii tUttis 'iDco.q ' ■ im fuic, quum nul
obitilitm i.. 1 . iCncis mccrnum i-
commttnucr(\Vii lullomctiaro czfcqucQcis
^iniiijcrttn^Mnx cxictoum m fc reccpilTcc. boc coim
conftacrrttii puium putumobicdtuti dicicur, vacuum
tjft dtctr- abomniabacunUdcrationc. (juxobicdlo
ftcHtiDeff. pcca<flurocaufx circaid vcrfanttsaccidcrc
potclL Quura vcro iuxia fcatcr.iix pri-
roa: au^oics creacionts atflus ad cxfccu-
cioQcm decrccii de quo acimus, pcrciocac>
hinc ccrto crtcius paccc nomiocm > qua
coodcodus cft, obicCtumprxdclhnauo-
nis & reprobationis cflc. Si tanKO ouis
Tarios& multipliccs <iccreti iftius aaus
confidcrec > oon dubium qumaliiczil-
lis huic . alii iftt homiois ftatui fiacaccom-
I. ARMINII DE PRiCDEST.
feocircquod dccietum hr*f T>(
ittfa(flum,anteoroQcni
que & qualiccrcunque cooliderat
Jcmexmcntiam. HofM enim fnnt Jjv/.
DtontiJlroomtiiMoperMipfiHa nh iu->
EcomQcsin voiucifum D
artetn: fiut ncccfle cft
n . ftatucrc vebmus, icu iCiiji;',^
.jordine&oatutaaQtcccdant. i. •
ccor iofuper tc io hoc conueiure » quod
Qiilla fit io pcf^dcftinato vc!
(a>curille prxdcftiuatus (u ..>^ :
tus i quodquc illa caufa pofita fit in
lius pura-volunracc. Ac dico > q:
aliis alcius coofceodjQC, & d^
vlccriusciccndauc Nam Ttr:
Dcum vlto pcxdcft^n^tioois i
nifque a^u vcrian circa homioem 'vtncn-
dnm laffum confidcratum , Sc Ser
aiunc Dcum cirta non Hntmiiiu.,
crcci adlu oonoccupj. ;4Mf vcroa-
perce dicuoc Sc contcndunt Dcuroptimo
modandi & applicaodii atquc hoc fcnfu -
communcm & iodifcrccam obie^icoofi- ' qucitIailcntcntiascxobic.dtib, proutYoa-
flcracioQcmadmifcro. Veram on.ocs ifti
aflus cx vno primario iuzta iftius pnmx
rcQtCQtix audtoics , dcpcndcnc , nimttum
quo Dcus ftacaic in voa informis iftius
xiafljc . vndc hum. o
diimerjt, parccglju- . .i i.c.i.o. .ix , m
alccra vcro dccus fux iufticix dcciaiarc.
acquc illud ipfum cft quod<iixi mihi ia
prima illa H . difphccre : ocquc ad-
huc duin nii... ^ ..iuadercpoftum, vllum
cxihre io coca Scripcura dccrccum quo
Dcus ftacucric gloriam fuam per mifcri-
cordi.im & iufticiaminhorumfalute & il-
lorum condcmnationc iHullrnr!- ciru Ii-
pfus pta:uifioocm.
td ttodttr ^o*^"* qBcm cia$ ei Bczaioi. tphcl.
^"v. 4 ' (ocet mc Qullamiftisaudtori-
tm ijyj , iiir» cxphcanda illorum fcn-
ccncia feciirc. oam & in codicic, Deam /I-
^cacioDC! -cnihomi-
..-u:um patt..v.ii,c ci.icq^uendum
^uodaoccdccrcuctac.
^ Ad conucoicQtiam illaram fcnfcntia-
.^l^AiiiPt' inijj^uodatuncctitccromncsmco coa-
Deo io primo roomea-
'^' ^ & rcprobacio-
.lum quippc ab
ptf dcftinancis & rcpro»
quzqjc hc
ro ^
ats
omoi .
ba>
nc
ho
cum obicCkUin dici porcft . aaliumadbuc
rcf.- ^ ^ •
ptum. Quando veio iamaliquoDcia«ilu
tcl
iaii
jliqucm V(
*.i acccpic ,
dti
cft
qtioad vlcciiorcmadlum rccipicn-
iracur > vc&pa um.
v^o.i vcro - '^' "na5uiuiiu.'..i. .iL.im:
fcnccntiam cxc.. . arob Eiau Rom
re<f^e comproba.c , dc co poftea vidc
mus.
A ' ■
rt-.L
argL:menc3t:onri. . pjuca i
aaoocaic ilue quxicic« AUbnmhf.
iiccum
CVM F. IVNIO
CflcQtiaDci. Densira iromutabilis eflfea- |
tu I potcntia,iotcllc<flu. voluotatccon-
(iUo t opetc dcniquc, vttatnco cteatura
tnutataaliusiUicicaturx fiac voluotatcap-
pltcatioac potcotije t &operc*quaro Fuic
ci ' Jturxpcrfeucrantiiofbtu prim-
aci;. , s *i-..c tribucfls quod caufa; dcbctur,
fed ab(quc vlla Cui mutacioac. Deiodc (i
immataoibs DcuSi ergomotom libenac-
bittii,quo fcmel dcdit homini fiui Sc vci
exaoimo ipiius , oon ciicumiciipru aut
detcrmioauit in ▼nam patccmdccreroali-
(juo lUoiVi ia idam occcirario iocltdct > io
altcram vcio,(laatc illo decreto iDcliaate
aclu aoo poflit. Tctiio , Dcus formam 8c
cooccptum zccroum & immuubilcra ha-
bcc coruro omoium , quz mutabilttcr ab
homiQib. fiuiic > fed natutz ocdioc feqocn-
temflQulcotaliosconccptus,quosDcui ha-
bcr,de lisquo: & iprcrjccic& homioibus
pcrmicttrc Tolui. AdfecHniium\oc\xtc\ dc
(cicDtia Dci. Dci ('cicnti.im xtctoam im-
routabilcm & infiniumciVc ^fcquecxtca-
dcreadomoia tum neccititiatamroDtia-
gcntia, ad omDiuni quari-icic ipfc vcl mc-
diatc vclimmcdidtc , dc qux ficii ab ahis
pcimitcitimibi cft peifiialitnmum : atmo-
dutn, quo cootiogcotiaiutura , & przfcr-
cim caqu.Tlibcriarbitrucreacursrum (iiQC>
^uzquc pciroircerc dccreuic ood ipfcrace-
cccctiofciac , ooncapio , neidaquidcm
mcofurjquaabaliis pctitioribusillam in*
tclligi cxiftimo.Sciu c^Tc qai dicaat,omoia.
ex ztcraicatcDco ciic pizfcruia . &. mo-
dam , quo Dcus futuia cootingcotia ccrco
&iQfalUbiIiter oouic c^Te huoc , quod il-
la coatingcoria Dco cocxi(^nt io SJunc
xccroicacis. adcoque fuoc io ipfo iodiuHi-
bili & in ioiioico NM^KZCcroicaciscompIe-
Aeotetotam rcmpuj. Qucd (1 itacft.no o
diBiciIc cfl noflc quo padlo Dcus ftitura
conriogeatia ccito ic iafailibilicci: fciac.
ConciogcQcia coim oon rcpugnaoc ccrci-
tudini cogoirionisoi(iquatutuni,noQ au-
tcm lccuodum quod przfcocia fuoc. Ac ifta
zatio ooD cxhauiit omocs diiHcuIiates,
^uz iucidcrc pofluoc circa iftaiam reium
coofldcracioQcin.Nam Dcus cciam ca quz
««fiungctcf oUunc , aaoq^uaa) anccm coa*
COLLATIO. 589
ciogeoc & propccrcaDco noo cocxiftuoc
io NMffr ztcroicacis, ootiit futura , oiii im-
pcdiancur; Ycappatctex x. Samuclis xj.de
ciuibtu KeiUm Damdim tiadicuiis io ma-
num54Mi!«r, quod tamco £a£lum ooa cft.
Ergocciam cx caufis coociDgcntibus vide-
tur ccita clfc cognitio futuiot uifi illz cau-
Izcompletz dut 3c non impcdiaotur. At
quomodo caufz complctz cruoc illorain
adtuum qui peodcot cx aibitrii Itbeicace,
quibus cciam eo ipfo roomcaco quo hoc c-
lcgciuoclibcrQro ftuc 000 cligerc , vcl a-
iiud prz illo cligcrc? Quatc bquaodo pct
ociumliccbic , vclim vc tua icucrcotia&
hzc ic quzcunquc ad illam quarAioacm
fa'ciuox,luomorcaccuratcpcrrradct : fcio
multis hocgiatum 6c acccptum forc , ope-
ramqueiftam no iaucilcm futuram in Do-
mioo.iltctnadicituiDcilctcniia , ac noa
omuiumlctroiumzqualiccr. Namabfolu^
tcztcrnacft Dcifcicotia , qua Dcusoouit
fcipium & iofeipfoomniapoifibilia:atqua
futuracotiaoouitcft ztcionquidcm tcm-
porc, at oatuia poftciior adu ahquovo-
luDtaiis Dcidcillis,ctiam io oonnullis po-
ftctior a£la aliquo ToIuDi.2tis humaoz
ptzutfo. Ecio vQiucifum hic mihi videcur
ordo cifcfcicociz diuio; ad obicAa fua va •
xia comparacz, vc Deus cojgoofcat
j. Seipfum. C quzfacecc iplc po- Ordoobii.
J' ccrt. fforum in
w ^ <iua: ficci po(fuDC memt diui.
Itataia j abillis . quz ipfc r;.^.
V.. faccrcpoccft.
Orooia ^ur adu ctcacioais (Imc czni<»
tuia.
8C
4.0mniaqaz peradlum creatn
pczcipucxacionaiiutnlunt '
"cl nioius j^-i ift*
crcacutarum , &
potiflimum ra-
f Qnr ipfc £a^u-_i tionalium , effc-
luscft 1 ^a:
' V:l laltcm occafio-
uc ;ib iftis accc-
pca.
C c c * Vndc
r
1
?no I. ARMINII
' 1 tic appiret xcrroiraccm fcicotix Dci
iriab illis. quioliquidabhumaoa
:e dcpcodcos illi ptxiliuunr vt
^i. iiutn.
^ HocauicmnoncapioQ«omo<io vciufn
lit>quodio omai^eaci «iuo-
<.uin,i quo ' •~vj[UiJULC. l''utaui
liudcnus.c} . ..cmj;ciicrc fuct.cf-
IcToiuocaaut Ijltcm »oaloga : a:quiuoca
luccmcum Yniuocts fub tiicm gcous ocyi
comprchcndi , ncquc lo mUC
nictaphyiicum , multo mii 'ii.
Dciodc Toiuocum arquiuoct caulam cire
11. .M poircputaui.Ntbilcnimfinulc. Qu.od
iiliinilc, vtintcrcaubm&cffciflumi tam
noo zquiuocum. fcdanalogum. Sicquz
abignccalcDC.oo vniuocc ocque a:quiuo-
cclcdanalogicccalcrcdixcrim.Dcuslit V-
tiiaocc,nosaoalogicc. Quodilli fatcntur
qui propiictatcs aliquas oatutxdiuina: oo-
bis tccuodum aoalogiam commuoicabilcs
Ihtuuot.intcr quas cttam fcientiam oumc-
, raut../<<//«r//«w,AdioncsDeiiQipro (iint
lofHfn dc atcrnx quidcm.at fcruato ordioc alia: aliis
Anionil>Ht priorcs: |uiD& occcdatioprxcun-
Dtt^ lcs:3ncu. • . .i.ncquofluuotcxtraipfunn,
Dou facilc dixcrim: fcio autcm cflc qui ita
llacucrunc. locccquos ooQoulli Georgium
Sohhump m.rcccnfcnr. Noooiilia: cciam
adlionunt lutctnaium lo Dco luoc oacura
poilctiorcs ptxuifione afius aiicuios cx
voluotate cicaiurx Sic d«-
crecum dc initt - .» i icdcmptio-
fecm humaoi gc. . ilpoftcriosprxut-
fioDclapfushomiois. Ecu coimDcusla*
pfum homioisimpediturusfuiflret, oifilci-
^ifTec fc illi rcftauraoJo tcmcdium tacilc
Btihibcrcpollc, (qucmadmodumnonouUi
ScntiaotjcamcD dccrciumccrtum de rcrac-
dio concra lapfum adfcreodo pcr millio-
Deai filii. a Dco oou ci\ fa^flum.nili pizui-
f o morbo, id cft , lapfu. Modus quo Dcus
laoq icatu-
raslu.i . w-. j . .1. .^. ,. . .:,.Li,.u;c, cii-
quc aatura&: voluoi curxconcutiit
ad agcodum. tllc mihi piobacur quahfcun-
quc fic > qui ooo ioducic dctcrmiaacioocm
\ i.'i;r!t T.''; cTcatutxad vonra ex contraiiis
DV ^DEST.
cac
>n qiv^^rrdoillc cot^ fiftif rarii
:tato,qt; .ica
omnucuffniintmw < planc&foiidc
1 o-
.V. ,,. ... vo-
luocatcomaiumo umfint.^:
Dcuscamcoa culpaiminunisir o-
moi(fiqua fic ■ • . iiuco-
tc Siquiscx;.. . jacximi
quia remota fic caufa,cxcatnrara vcro quia
proxima fitculpxarttr
catum]illcntihiracioucii. ... ...
vidccur , cur aliqua caufa lo ^
culpr cxpers, fcd dcillocciamlaiiusp:
c:i.AdquMrtiim,\'o.\\ic:' '
caufamfuprafc,& prini- ; -^ .j
alia caula oott peodcc»ipfi coim rerr.
in icratioocm coucluduot : fc^'
vt vniucrljli pi' • f ■■'■■■1 .
fio produccodi . . .asaba-
liacaufaprxbcatur , c>ucm cztra tltamoc-
cif ■'timacaulanecpiopoQcrctinfc
pit:.. .i..ium,ucqucproduccrctaciu ex-
cra fc, imo ocquc proponcrc fcu dccerocre '
produccdum ocquc producere pollcc.Ta-
Iccfldecrecumdccr lis QOQOullis,&
damoaciocx illo.Q^ . . . j dc inoitis c.iu-
(arumoccciratiarum fif continy
zi(h,facilc < iquxdc
<SlioucQacui..ii:, iaCK ii...is poccno... ^it-
fcruifli. Ccrcum auccm habeo oihilcz
iflisprxmiflis aducrfis raeam fcaccuciam
auc ca qux ad nxfca-
teotixaracalla; . ...l:....
His ita pofitis > veoioad cv.
ocm refpooh cui ad meas argumi.
ncs. Iq priorcargumcntaiioocmca lui .
xt niifcncordix ctucuti apcccjrn r
ria,dc iuflitix punicntt homioc
ratura vt uoodumcondirum , pc:
lcutcntia: n- ■ •■ ' ■ ' . ■ '
quod illan. . .
NoD cuim tilo pa^o lubcrahitar hnmo
.cacibasi Hqmsmodus ludu- I licocdia& iullKh icaadn
CVM F. IVNIO
dctatx . ic pixdclliaarioaiez iflis cauHs
dcccccx- Non valct aurcm aigumcntatio
abeoquodefl^iW r. ad idquod cfloVA»;,
rccuodum f^aod coD{iiJcrAtzprouidcntix
fubtraliitur . noo (implicitcr tta ctiam
prxdcdinarioo:. QuoJ ettam cua ptu-
deutia vidct me rcfpoufutum > idcnquc
triplcxaliud tclponlum airulit: ataullum
coium mexargumctationinoxium. Nam
fuodadprimum,(itco(^cccnam ic mife-
riam Dco ab xtcrno fuiircpra-rcntilTima.
at(|ue vt prxrcnf i fucruuCjica mifcricordi^
& luflicix !).i)ccum fuiilc : atiHj
(luuis ill.i
quam
Tii.im
.1 &
-ccnit.itcm
[cnx , vt pcrillo-
iuibri.im lUuli.
cxJ* ■
lui.. i -.1. ' . ijm djcccto cx mi-
rcricordia& iuftiiia h&o locus ipfo a^u
elTc pollcr. 'um , conccdo
eti.un milc;.,o t ,i ^d.ito & mifcria
potcntiali viudicjnti locum c/)'c poHc ia
coquiadiu ncquc peccator ncq* mifcr.lir.
fcd dc mifcLicordia ica confldcraca hic oon
agimus: & c^rtum cft raifcricordiam Sc iu •
dicium io Dco adu xccrno ctfe , fed a£lu
primoiatadufccuudoDcus cjs propric-
t.itcs ex n:c' ■ir---n - ■C . . - ...jaj
intcllciflas c cm
& mifcrum adtu.non porcd. Dtni/fuemiod
Dciintc
1 '. i • . ■-..noo m.t...^ .1....;. .w. ,.
tioncm conucllir : >\fam ncquc aclio intcr-
n j,qux efl dccrccum Dci dc gJoria pcr mi-
fcncotdiam & nifbnam pniii. ' ■ Mm-
fltarida , iicijuc awtio cxcci , . ... ,'
vlii.uinaflualis ciufdcm plorix pcr milc
;.iqucc«.'n
noroiru'
- rum.Soo qii-
di m iiiis qui iiunc l. nrcoiiam lucoci:
r ( 1 . ■- 1 : 11 '
cr:-. exfccu:
COLLATIO. r'
nili pcccarorcm. Vcrumcgo illud diL.
mcn nego: quin -imoaio, Dcumj quod fa-
ccienopoccfl a6lucxcernO|DCC vcllc pof- f^,
rcnequedcccrncreaftuinteroo, ad?oque^,ij
vnum& iifdemcircumftantiis vcflitumcl- cjfe ob-
fcobie^tum iotcrox & extcrnx aftionis: ieBumde-
fiuc illud^^Deo fit prxlcns rationc iQtclle-^r^^ ^ fx-
<flus ipfiusxtcrni & obiiciatut cius dccre-y^fj^;^^„^j.
to>(iucreipfafitin fuaaduali cxiflcncia&
obiiciatur cxfccutiooi dccreti
Qnircadhucaliier dcilla fcnccntu fta-
cucrc uoa polFum , quam quod probari nu
polTtccumSctiptura (coricncibus & loqtii
•AiUadu
ii. .. V,. . V., .■, 1..^ ■) k.;, i ;i . ; (ti & A|u; i -
tum vctbiscnuutiari poifc pucas j noii fa-
ciuot ad fcntcntiam illam ptimam ctplica-
dam.lcdaJ " ' "
tcntiaplui . ,
me agnofccnc illius feotentix adl^ipulato-
rcs; quodfatis pl.inum fccilTc mc
inci • T oncfcutcntixciufdcmaiiivi^ ij
fi' iin , & iamuirfus vcl vnico vcc-
bo conimonliraii potcfl. Ilb cnim qux tu
mf 1 conlcqucticcm
pi-. : ... .Cj ;i.:MTiv!v<; . i"! f.l-
dcm ifli primx fcntcntix .1
dicuntcITc& pizcipuamdecreti ciuldcm,
^fincM ' - • Qrcmum, qucm diciir
t llc gh . . . .oidix & luflitix Jc-
clarationc. Dciode oullam illi gratiam
' "iitiuncqux non fic
I -^. — , nain ^tatia qux in
homiDcni .ccrcil , noncflcxelc-
dione : nuiiam eciam agnofcQnc aon-gra-
tia.ni fcu non-mifcricordiam , quam iufli-
tia punicnsuon compichcudat , vc vtcft.
rgo hic .'iducrfus feoteotiam ita ezplica-
tam non ago.non quia illam omoi ex par-
tcptobo , fcd quiJ iflan -.luioi &
Bczx cflc dico , hic c .11. fum-
fi I de Jia pofl vidcbo. Caiptim autcm^^/^4 Snt
- ' rcn-
-ctur Deum ab omnt ittmtiMc i^^tc r.irrn-
ICIIl, li'.
narcpL
(aQtuirabcfl viiomt - •'cm
59r I. ARMINII
confidcrarioncm probcot , vr cootia er il
lis pUaiirime peccati tanquam coaditio-
nisin obicfto betiediitioms fir clcdionu-
rcqutnrrrc' ' ' ' ■'»'
paiioocm quod Dcustlhs ab arcctuopara
uit: fcdin quo.& pcrt^aeraJaonoo inChri-
fto 6c pcr Chtiftum?iraGinc, crgo pixpara-
lum pcccaroribui , ooo homtuibus cont-
ir.auitcr & citrapcccati rcrpc6ura couff
dcratis f"» dieitur, qitU popultim
fuumfaiuAi .{peccatu. LKm Ephtj.prime
ioogc plaoiustdcmdicic , vt pollcalactus
comptobabitur, quaado illoloco cx pro-
Icflo vtar id fcntcntt* , qu* pcccatum po-
nit condittoncm in obictlo rcqutntam,
comprobationcm. Rcfpeitum fiogularcm
homtnum cgo noo pofui fecundum cau-
fam,(juodfcmcl monitum volo.fcdfccuo-
dum tondiiioncin in obicdbo tcqutiitam,
ucmpcpeccatumBtmifcriam , quxadhuc
yettturdif' ^^^^^^^^ Qttod ^M/u voccm cor-
rr/ro^»/M«r^y^ j,^jj,gQ,5 fccuodum rcm i^ .u... fi-
reJptHum gn,ficatioDcm vocum cft : at huic loco no
homtnum ncccflarium Nullacnimcft graua homioi
Jfcundum „ prjcdcftioationcfada , vt occ vlla prx-
taufam.t^ dcftioationi pracuuquar non fttconiuofla
fteundum ro,fcf,cordia. Angclis quidcmgratiaalfi:-
tondtttontm Ocuj,noo milcricordia cruenrc a pec-
in obitBo ^^^^ ^ mifcria, nos mifericordia afficit,n6
rt^iifuAm, gratia oux contra mtfcricordiani dtftio-
ouicur.Loquor deprxdcftioartone.Ezque
jilamir 'lacftadoptatio,quarc
noD ex i.i ini'i'^u^ 10 primxuo ftatu confi-
dcratis,lcdcxpcccatonbus : quod cttam
apparctcxflylo Apoftohco , qaioonTafa
Etatix & noogtattx , fcd mifcricordix &
irxappcltac cledVos 8c reprobatos. Quod
vafalunc, idhabcnt xqualicer & commu-
nitcrcKcrcationcfufteuratione, & exgo-
bcrnaiionc ; ouod vafi ira digoa
eamqucptL .. . ..uSl hliiirx, vt cft tph.x.
eo etiam intcr (e non difcrimioancur. Ac
quod bi Ta(a irx funr,id cft , ad iram dcfti-
nata,exmcrito ' n\fuo,atr^ ' > iidi-
cioiuftoiiamL vievolcn . ve-
ro non iix va(a iuoc fed mifcricocdiz cx
gratiaDci pcccatum illis condonaic& iri
mcnbipaKcre volcotis, hoc cxdifcrtmi-
DE PR/£DEST.
naotcTtrofq Dct rolunacc fuDti qux dif-
vrctto poft pcccatumioiciom habcc , fine
adVum DeiLoceroumfiuecxcccQumcooii'
.Icrcmus. Vndc apparcceo ' ' ircovafa
i xcrtcquLalal^-ri onrr.v lu
Uiiftmum cot
datDei vc'
refpcfflu onui.uiu ■. .iju.oiuiii , vciit accci -
lariuincirc confc^aiium coiam rcfpciflu,
quibusfolisnegarcondooare • quodiultc
potcft puoire lo omnibus,& coodonarc
ftatuitcxteri$.g««i«ii4/;;/ '■'^ , . /
</i>Mr , iiicicm argumentis i :
tixcoim puoicQci locus oon cit oilt m pec-
catorem,mi(cticordixiftius , dcquaagi-
mus.adtus nullus cifc potcft oifi lo milc-
rum: at homo inpurisoatutalibus cooluic- ^4,,
racuSfOec peccatorcft,oecini(er, i
iullitia & roifcricoidia locum ciic^ i.iatu
Qonhabcnr. Vnde vidct tua rcucrcntia
prxdcftioacioois > ex iUis propriccatibus &:
ita iutcUcdlus fadx , obiedlum cifc ooa
pollc hominem communitcr condH - '
tum, vrpotcquxcircumllanciam pcc
&: mifcnxio luoobic£(opoftuIat,quacit-
cumftantia homo ad dcteiminatum fta-
tum rcftringicur, & a cominuui coolidcra-
rionefccIudttur.Scio quidcm, ficommu-
ois cootideracio admittitur. tum oullam ex
(ioguLribus ilUs cxcludt : ac nouir cciam
tuadiguitas,llftagulaits altquis rcfpc^us
prxciie ponitur.ium communem illum ez-
cludi. At quod io caufa clcdionis & repro-
batioois oulla fit bcucfa(^i aut peccati con-
(idcratio,non omotno conccdendum pu-
(to. Bcncfidi non cft vtpocc quod nullum
fuic : peccati noa cft vt caufx cur hic xe-
ptobeturjnon ille , fedvtcaufxmeritortx
curiilireprobaripoflct . k. conditionis in
obiedVo rcquifitx, quod fxpidimc mooui.
& porro (xpc data occafionc diccr '
lit. Quou(quc vcro diircotiaot i>
tcncix paucts cft anootatum ad 1
ncm primam.Quaodoaorcm i 'cus
clcgtifc vcl noQ dum condicuni, .1 . ...udi-
cumqutdem.ac noo lapfum, vd lapfum.tj
intclltgendnm noruniomnes, ooDqtiau-
Ics rcipfa funt homiacs,fcd qua tales confi-
dcrati.omncs cnim farcatur Dcum ab x-
tcii^o
..•1».
CVM F. IVNIO
temo elcgifTchomioes antcquam condici
clTcQCiaiflu ncmpeincernotacsfflu cxccroo
oemo dicic homiocm eleAum aoccquam
cundicuscffcc ; <]ujrc conciliacio idarum
renccncjarum rcfpcAu aftus iaccrni ooo
(uic Fjcicoda : quum vtriufquc ad^us v>
num idcmquc fic & codcm moiio coofi*
dcrarum ubtc<!^um. Er diuerfx funtqua;-
ftioncSiOujndoclcclio fjcla (ir,& quali-
iicerconudcraco.
'"'cie*Ut- Autoricaictuiconlcolus mca diCtafla-
.::umMk bilirc volui , an ignorantcr , cxhisiudi-
Am . (7»/^» ciumfijt. Przparaiiooi pocnx cx iuflicia,
tnluniu quam cgoczruisthefibu^cciam reproba-
tioocm appcllaui , fubiicis homincm vt
f«ccM:ortm confideratum.caqucpcccacum
prAfuppeniscx tua racntcrac/r/w* jtnttntitt,
pcccatum irti cidcm dccrcto fHbordin»t.
Prarccricioncm quam illa cadcni prima fco-
tcotia iufiitii funienti cribuic , tu libtrtMti
bonicatis diuiox u{om%, punientemquexM'
ftitiam ab ca /Af/««^H,quum fubie^Hm prx-
ccririonis flaruis honiincm wndum peccM-
torem. Prxdfftinationcraqujm frimn fen-
ttnttA mifericordit adfcribit vccoutia gra-
tiam dtdingaicur.rux thcfes iam antc cita-
cxtcfponf. 4 ^rrtr/f aniEnaor , 5:aui-
dcm jtmfflieiter dtSit quaodoquidcm no-
mincm cohfidiraut ia uatura , in qua cH:
conJittUi grMtii vcfo, qua vnfericordia cft
cooiun R j fubiicisAt)W»/«f;« feccAtcrem, ci-
que pcccatuin frtjufpinit : fenccntia vcro
fnmiMpeccatumfubordinAt, quorum v-
irumquc fimal ficri ncquu , itaquc ineo
nuhiadirncin vifus cs , quod cIcdioDcra
mi ' '■■ non cribuis nifi qua homo vc
ntij< o ;ul.ra*ur,& prxpaiationcm poc-
CA- 1 ifitu uon adfcribis , nifi qua homo vt
txtebtio tf"ttf^ coufidcratur. Rcfpood^s , gratia
pofita VI gcncre mifcricorJiam , vt (pc-
cicm 000 ezcludi, & mifcricordia polita
vtfpecicgiatiam vtgcnusooo cx.ludi:£i-
'l^nfo, 'Cor,atdico primo gratiam vc geous pooi
noupofrcnamgraciaquagcnus iiulltus
£luscaufjpo/\i potcft , aSusiucjuain (la-
guUris.qualis cft prxdcfUnaiio. D iode
aliamcnchicratioucmgratix&iiti
dixquamgcnc.-isJtfpccici- ^-^
dicuoruivcfpccicsgratix , ^
COLLATIO.
55$
gcoerisadpellataprogratijqux homiDcm
tcfpicit vtconditum , mifcricordiaoomea
ez obie^o fuo oad(a pro gratia qux ho>
mincm rcfpicit vt pcccacorem & mifcrum.
Ex illa priorc fi homo prxdeftioatus di-
CKur , hxc poftcrior locum habcre noa
potcft , fi cx ifta , mifcticordia oempc. ,
iam illam priorcm locum oon habuiirc
ccrtumcft, alioquin hacopus non fuiilcc.
Ex vtraquc contundlim prxdeftioacio fa-
dladiciuoo potcft. Quatc rcftc concluli
cx voiusfpcciei pofitiouc altcram tollcoK.
homo ex inte^M nJUMra euehcodus cft
in fupcrnaturalem gtoriaro , hoc cft^r;ir/A
fnnpliciter fumtt (y>vt contramiftricordiJtm
dtftmgHitur \Jtexeorrupta . )kocgratitcum
miftricordia coniunHa, id cft, mifericordia
proprium opus cft. Gratia fimphcitcr fum-
tj 6c mifcricordix oppofica hoc non po-
rcft, mifcricordia ad illud non cft ncccf-
faria. Prxdcftioatio autcm cftcxtaligra-
tia quz ii potcft cfficcrc quod propooi-
tut ptxdcftioatiooc , & ncccflaria eft ad
illu i cfficieodum. Quod copuluiucfcri-
pfi dcprxtertcis Sc rcprobatis, id fcciquia
fubicfto vnum funt. At noo ratiooe: fa-
tcor : achocexprcffi quumdixi io his fo-
tis . idcft,icprobaiis .id eR.damnatu non
prtteritii iuftitix mcmioifti. Propontionc
aurcni fecunda mcafigoificaui aliam prx-
tcricionis, aliam vcro ptxdamnationis,
quam ibi rcptobarionem appcllaui , ra-
tioocm eflc cx mcntc corum qaibus fo-
cuodam ftntcntiam adfcripfi. Homooy-
mia rcprobadonis tcfpoofiooc fccunda ex-
plicaca cft , & omnisculpa a mcrcmota,
quiillj vocevbtq: cx cuamcntc \fusfum.
Bxillisvcroquxfcquunturapcrtc apparcc '^'.'^^
cc a primx fcnrentix aufloribus diflcotirc.
Tu enim prxdamuatioocm a iuftitia cfic 'pf»'" <■
dicis , prxtcririonjm vcro fcu rcprobatio-^'''''"/''"-
ncmcumiuftitia quidcm fcd non a iufti- *'*^o''*^*'*
ria : acprimx (coceorix autorcs icpiohi'^^»'^^'^'
tioois qiUiitcrcuoque fumpcx,fiue fyocc-
do(hicc,fiuc propric , fiuccatachrcfticc,
caufam iuftittx adfcribuor, hoccftiSc prx-
iicm & prxdamoacionem i iuftitia
cunt. At quomodo elc^io &: prx-
. . ;..u libeix voluoiatis opuscft,damoa-
Ddd tio
594
I. ARMINII
Cio vcco oecclTaric votuoutis a iudiiia
Dci. Pucaui Ka-ficDUs cum nodcisThco
logis totum hoc dcccctum a libcrrima Dci
voluDUCc iaduucum ctCc , acque cadcm
mihi adhuc fcoccQtia vcra cffc vidccuc,
iuxca diftum , miftrthrcniMs miftrther: 5c
. CMiiuvultmiferetur , qutm vult indu-
rAt : vcroque adu xquc hbcrc iungcncc
Dco. SicQimocccflarium cft vtDcuspcc-
catum puairc vchciquomodo oon puoit it-
lud in omoibuspcccacoribus ; (i puoic in
ahquibus in aUis vcro non , quomodo nc-
ccUaria; voluotacis ? diflinwtioncm coim
ilUm intcr pcribnas xquc pccnjm mcricas»
quis non libcrx Dci volunuci adfcribat?
poflulcc iuflicia pocnam propccr pccca*
tum , fcd abomnibuspcccatonbusarqua-
litcr cicra difcrimcn : fi difcriminatio cfV.
illa ctl ahbera votuntace pocoam puflulan-
tisabhis , illis vcropcccacum condonan*
. tis. Acncccirariumfuic vtpunirctut&lccm
De fchoUJli aliqmbus. Si ocgem pofc Chrifti fjtisfa-
carum do- ^ioDcm, quomodo probabitur: Scio Tbo-
gmMt,qH9 3j jjIJq j Scholarticis dicerc, booi-
Ji*tMMntne- (acisdiaiDZ & prouidcaciz racioocm po-
ctffitmttm ftularc vt noonulli ad vicam cligancur, alii
pioitfndi pec pcrmitcancur in pcccacum rucic , & indc ia
cjui , J»lttm poeaam mortiszcernz: libcturaautemcf-
inMliqui- fc Dco deccrncrc quibus vicam & quibus
mortcm vclitobcingcrc , atracioncs illo-
xum mihi vidcncuc tcfucari pofTc cx iis i-
pfis , quz alibi de pretio redcmptioois no-
-urz aCiiriftopcrfolacodicunt. Aiuot c-
oim prctium iftud fufficicns elTc pro o-
mninmpcccatis , at ft iuflitiz diuioz nc-
cctritas potlulat vt aliqui pcccatores da-
mocatur, tam prctium ittud pro omnibus
raiHcicns non cA. Iuf\iciacnim pretium
illud accipicQtis poAulatocccfTario, vt a-
hquircdcmptioois £ot cxpcrccs.iAaergo
condiiionc ab offctcQVoblacum eft vt lu-
ilitiz Qcccflitati fcmpec fua illa rcAarct a-
liuodc poAulaoda farisfawlio , & ab aliis
prxAanda. Ncquequodhocpoflrcmum
lcholafticoram di(l>um,quodtamcDaPa-
ttibus fuDC routuaci , quifquam rciicica-
«lumpuccc , plaois coim& cxpccins Scri.
pturo; icflimoniis compiobaii pofrcc f ix
opus cfTcc.
DE PRiCDEST.
lamadargumencaciohcm meamfccoo- ^1^^^,^ r,i
dam vcQiaraus.illahzcfuit. ScQCeucia,ex g^„jj^^.
quaDcus ncccflarioau^lorpcccatiflaiui- f„f„f^,f.
cur , omnibus Chiiftianis cft rcpudianda, . .
imo&hotpinibus omoibus : ocmo coiin ,
morcaliumqucmDcum zflimac , malum,^^
arbicratur. Accx fcncentia Caluini & ntetfftriiii
zx Dcus ncccfTaiio autor pcccaii ftatui tuiMM&t»^
tur. Ergo repadianda. Miouris probatio ftmptfai&
cooflatnisillorum verbis , qoibusdicunt,
Deum ordinajfe vthomo Uberttur ^vitio-
fui Jieret, quohMt rMtiont viMtH fuie Aternis
confiltu patefMceret. ti^m qui ordioat vt ho-
mo labatur Sc pcccct , iUi pcccati auAor
cfl. Hrc mcaargumcntjtiu firmacft, nc-
que pcr tuam icfpnoftoQcm dcbiiitaca- Efl
coimor</inA»</iquidem voxzquiuoca, ni
flgnificat propricordincm in fa(flisdifpo-
ncre,& rcbusfin^ulis pro n:>odo ipfaium,
quofignificatura fcholaAicis pcocfcmpcr
vfurpatur. Scd fumitur eciam dooduq-
quam pro co quod cfi fimpliciier & abfo-
lutc dcccrucrc voluocatc dctcrmiuantc fa-
Sum.Scdquidtum?ancoQciaao , quiac->
go voce tlla vfus fum quz cfl zquiuo-
ca 6c varie vfurpacur.zquiuocationcm c6-
mili ? Nonputo: nih probctur quodcgo
vocc illa vatio ftgoificacu v<us fum io mca
probarioDC. Sccus rariflima fic proba argu-
mcncatio, quum proptcr rcium multitu-
diocm Sc iaopiam vcrborum crcbcrrimc
cogamurvci vocibusdiuerfum figoificao-
tibus. i£quiuocario autcm dicirur quan-
do vox aliqua io eadem argumencatiooe
alitcr atquc alitcr vfurpatur. Ai cgo in
propofitioDc mea Sc in affumptionc eodc
fcnfli vocem ifUm acccpi . 8c fic hbcro
mcam argumctationcm ab zquiuocatto*
oc.Diconoc cx ipfactiam liqucre. Nam
additailla, vt homo Uherttur.iigni&csLntcr-
dinMndiverbU vtrobiqjaccipi proeo quod .
cfl fM(l0fimpiiciterdecernere , vcl porius pro
co quod eft facieoda hmplicitcr dcccroerc:
ooo poffc autcm accipi , ob illa cadem ad-
icdla , pro co quod eil ordinem fa^otum
dcccinerc.
lam fjrllogifmum paucisponamus vtre-
fponftoDcm tuam cx adueiio cbittiz quca-
mui;
CVM F. IVNIO COLLATIO.
,1 Ji . fierer,Mufl0r efi la}ft^ peccati.
j^fij De$i4 ordtnnhit vt homoUbertttir (^vitio-
iic» f'*-' fitret,
r.j.ojH4, ^rgoDeMeflauHorfeccMti.
•im ccnfide Ne^aspropoficioDcmjfiordioandi rcr*
tnu Re- bumlumicilrfro ordioem in faftis difpo-
'•.f.Iunii ocrc.Ncgasaflumpcioncm fi idcm vcrbum
>{»m. proco quod cflfadafcu facienda fimpli-
• ciccr dcccrucrc vfutpacur. Rcilc fanci &
cgocibi in eo allcncior. Sed quid C idcm
vcrbum ia propoficionc fignificct ii&z
(c\x £jcicada fimpliciccr difccrncrc : tum
(anc vcl te quoque faccnce vcra erit pro-
poficio. Sccusvana c(l diftiudlio voci$»fi
falfafic propoficio quocuuquc roodo vox
fumacur. At vox illa in ptopoCtionc fu-
inicurprocoquod cdfacicoda fimpliciicr
dcccracrc > vt fiant ■ quod dcdarant ipfa
vcrba : qui ordinauit vt homo Uberetur.
Iaman'umptio inquis falfa cil « fi voxco-
dcmfignificacuquo io propofirionc vfur-
paturi^ fic aou (cquitur conduiio. Rcfpo-
dconoo hoc inccr nos quarri an alTumcio
ifla vcra fitncc nc, voccordioandiprofa-
cicnda dccctncrcvrurpata ; fcd aa hocilH
^icant quibus primanii illam rcotcnciam
atcribui. Quod fi illihocdicant&oropo-
fitio illa vcraficicum fcquicur cx illorum
do^rina > & cc mihi coafeocientc , quod
Dcus ficau(florpeccaci. Faccris cnimpcc-
caci auSorcm cfle illum , qui ordinac vt
pcccacum fiac ,.voluncatc fimpliciccr dc-
ccrncotc 4cdetcrminantc. kiCnluinniic
BtxAxA dicunt planis & apcttifllmis verbis>
Duliiusiadigis explicacionis, ic. idamcx-
plicationem vocis ordmMndi,(^n2m tu pro-
pxiamdicis & cgo agnofco , nuUo modo
admicccacibus. Vclimauccm doccri , quo-
modo pcccaci &codi aeccfltcas peadcrc
pc^cabordinationc &dccreco Dei, ali-
ccr quam pcr modum caufx fiuc cfliciencis
iiue dcficientis :] quz dcficicns in ciHcien-
tcm rcducitur , quandodcficicntis cflici-
entia occeiraria eitad vitandum pcccatum.
Ipfc Bex.A facctur incomprehcnfibilc clTc
^uomodo Deus poflic cfTe cxua cuiparo
48chomocuIpx obaoxius,fihomo Dciot-
^ic.itionc & occcfljrio cfl lapfus.
Hocicaqacfaciendamfuif;ilIofumfcn"2^^„ r^;^
tcofiafuitlibcrandaab iflius abfurdi coo
necejfe doct-
fcquentia \ quodcgoilli mca argurocnta~y^-^
tioncimpingo. NccciTe vcro non fuit do' i;)mfn non
ccri quomodo Dcus peccatum ordioaue- tffg^^^
rit,& quod pcccati auiflor vcrc non Ct. Af- ucctuii
fcntioreoimtibiTtrobiquc.tum in cxpli- ftdihoenh-*
cacionc iflias ordinacionis.cum in co quod fitrdMm ntm
Dcuspcccaciaucor noucfl. Quin & ^P^^^fequi ex po^
Caluinus & BczaapcrccncgancDcumau-yj-^jV,^,^^^^
torcm pcccaticflclicctordinatioucmpcc- ftntenti*.
cati taiem dcfiniaar qualcm vidimus : ac
noo commoofltaat quomodo hzc duo
totcr fe coaueairc poflioc. Quarc vclim
plaac & pcrfpicuc commoaflrari , quod
Dcas cx illa ordinationc audor pcccati
noji flatuitur , vel fcoteochm commurari;
quandoquidcmultiscflfcandaio.imo cau-
(a a nobis fcccdcndi nonoullis.quapiurimis
fcnobis non coniungendi. Omniuo au-
tcm mihi pzrfuadeo & rc illam confcqucn-
tiam vidcrc.fedmale fcotentiain vitorum
iftorum commoda cxplicaciooe libcrarc
ab abfurda & blafphcma confequcntia»
quamilliifbam impingcrc. Candoriscer-
ce hoc cfl & bcncuolcnciz , fcd nulli bo-
no vfurpacar , eo quod ^lofla , vc loquuo-
cuc, contrariacflccztui. vtcuiuisinfpici-
cnci & ccxcum cum gloiTa eoafcreoci cik
mauifcflum.
Duzporroiflxqucflioacs , quastibt
obiicis > mihi oegotium aoo faccfruac«
quum res ita cxplicatur.
Gaudco tamcn pulchra tua 8rc1cgaate
iflarum quxflionum tradlatioac. Ego vc-
ro aducrlus feateotiam Caluioi Sc Bczar
quxrcrcm : Quomodohi motu4 voluntatii^^fi'^^^
proprii ^ ItberiSicAntur , quum voluntAtit'^'*^ -^**-
mBmDeidecretoMdvaum fit determinmtuit ^offf^ pfi-
Vcit\de:CurDeMhpminivoluntjUimindi- tt>tfententi£
derittCuiuiUbertittt iUttm vti friti ipfo afJu ntceff^rio fol
tulutrtti Hx u. quxflioncs nccclTario fuht uendA;niJi
folucndx illis autoribus oifi fcatcotiam '''•"""'(^*
futm indcfcnfam dcfcrcre vclint. Appa f'*'" relin-
rcc crgo cx his mcam argumcntationcm ^*"''''*'*".
non faflcrc , fed firmam imrnotaitiquc
maocre , propterca qubd omnia , qu.r
attulifli , prxtcr mcaro areumcatatio-
ncm lunt , qui non voluit ci mca
Ddd
mca-
r. ARMINII
mcote concludcrc Dcum ciTc peccatiau-
lorcm^ibfic a mc iQtus blafplicmix aboini-
Baodx vci coguatio ) fcd ez Caluini & Be-
zxfcorrniia id oeccflaiio confcqui : quod
( tidcntcidico) abstcnoiicdcoQfutacum:
ocquc omuiQo coafutaii potuit . quum
otdmandi vctbum alicei qaam iUi vfuipes.
arque co renfu , fccundumqucm^ctiam Ci
Dcus pccc3tum oidinaflc dicatur > oiliil
minus quam Dcum autoiem pcccaii ciTc
coacluili potcrir
DeMpinHifi Dixi iarupcrrcntcntum Caluini Sc Bc-
nthm qut- 2xqu^ (latuuot Dcum otdmaflc vi homo
hti4jvAm l3bcictui,& vitiofusficict , noa polFcex-
ftnttnriMn cufaiiquo miaus Dcus pct ilUm pcccati
ItniuHt audti.'! i.ouflitujtiii pc^ diftindtioii<.i*^«<
4xcuji*ni ^ vttiojitAtis itt aHu , uecejftiMH (jf coAciio-
CMluinm Cr nu,decreti(^exjequutionu,tiicretie^ciuii(^
BetM. deque ptrmijfiui , ytUoc ab illmslciiictii autho-
niceffitatt rib.rcntenii^iproiucorcnrancr ciplicjtuii
tarumAddu ncqi ^c: dtuerfum rejpeiium decreti diutni
cind^rum ^ nMurM. humMnt. fiu hoininu , ncq; adili-
remouenda- tione ftnu , cp oempe tota ifta ordiuaiio fiat
TumqueAb glotia: Dci iIluflrationcm.Vidciis mibi,
^rminio. vir icucicndc , non vidiflc quoifum cgo
bzcattulciim,QOQcoimaouam aliquam
aigumcotationcm adfeiic volui cootta
fcntenuam piimam , fcd obicdlioocm
mcam aotcccdcaccmfirmaie voluipcirc-
futatioQcm illaium folutionum *. quae a
dctcnforibus illius piimx rcntentix ad*
fctn foicnt > aducifus obicctioncm , (^ua
iltoium rcoteotix impcgiquod Dcus iadc
autoi pcccati llatuatur. Iilicoi. ii vtafua
fcotcniia ciimcn illud rcpcllanc , ounquam
rc ri>> n !c at illud quod abs tCAllacum ciijid
t: .intafeoienciafua icriJiaacaeccr-
fc cU , qux omoioo mucacur , fivcibum
oidioaodi , quo illi vtuntur , fignificct
oonpcccatuni dcccracic facienduai, (cd
ordiocm io fa Ao ilatucie.quemldmodum
ru voccin iJlam cxpJicas. Scd vt doccanc
«X fcotcotia ifU fua ooo (rqui , quod
Dcus pcccati autot fit , adfciunc Jixc qux
cgo pofui , 8c ddigcareccxraiiis illoium
fcriptis conquifiui ; quod omaiaa mihi
£acicnduni fuitaotcquam " ' nten-
tixctimcn illud impingc. . . ..inivl-
UmiUius (cmcuuxcxpUcauoacm, vllam
DE PRyEDEST.
diftiodioDcm iaueoirc pocuiflxm , qo*
fcQtcQtia illa pocuiflcral) tllo ciimioe c<'
cufari, coafcicntix mcx fuiifct fcutentia<n
illam ifla confcqucntia ooo gtauaic. Tua
diiliodbo vocisoidioaadi > difficultatcm
quidcm tollit, fcdita , vc vaa cadcmquc
opcra fcateotiam collar ex qai ego illam
(t:quicommouflraui.Fac vtpiimxfcotco-
tix aucoics dicaot Dcum oon alio (cufa
pcccatumoidinj(rcqaamquocuillud vci- *
bum propric accipicodd docuiib, & , quod
voIoiobciuuciOtfjtcboiquc diiliQdioni-
bus illis opus uon cifc ad talcm icoccntiam
cxcuCioiam.QuiduaJordioaodi caim vot
tuoieolu vfuipata prt^fuppooit pcccati pcr-
pctrationctn, cx illurutn (cofu pcipcttatio-
ocm pcccatipfxccdit & ponic , oidioauic
cuim Dcus vt homo labcrccui & vitiofus
ficrcc, ao vt dc lopfo & vitiofo faccrci quod
otdo(apicotix . booitacts & luriicixdiui-
axpoltulaiet. NuUa crgo hic cik cuaga-
cio cxcta liocas Dicis omocs illas diiha-
Aioocs potius commuaicer ad quxdio-
ncm dc prouidcncta pcrtinc: c, crgo & pcc-
catioidinatioad ptouidcntiamcommuni-
tcr pcrnnct. Quod fifcateotix primx aa-
torcsoidinaiioocm^eccacipixdcflin.'.:'t'-
nidiuiox adictipiciiutiquid mirum & ' >-
(lioinioocs illasadcaodrinadduci ? Nui-
lum crgoluc mcum pcccarum » qui diftin-
dliouum iflatum mctioDcm fcci- Con
pcccaifcm fi omilHs illis diftiodiooib. . : i
mcn boc impcpiiTcm illorpm frotcntix,
quam ilU pct ifUs diflioc^ioocs hbcrare ab
illo obie(^arocDtolblent.
Qmim vcro pcr tuam cxplicationem
iliorum reotcociam ab ido obicdo cii-
minc ooa liberaucris , & cgo dixcrire«
iftas diftiofliouesad fcntcntixcxcufarto-
ncm JV: dclcDiioociii ooii valcic , oou ciit
iouiilc , fi paucis id commooftiauelro, n9o
tuicauia , qui alitcr fcutisdcordioarioQC
pcccati, fcdillorum , qui fcotcotiam iUam
fniinam tcncnt ,Pfoptcrcaquod putani il-
am pct hafce diftiodliooct commodc de*
fcndi poflc.
I'rima diftiod^iooc Havtiiutur. iapKt- Rtmetu /n
cato duo fuuc atlus fic vitiofitjs^ A£l\JS„u Jifiiih
Dcusaucoicltpccruamoidiaaciaoeni, od (j,c,»u f *
Ticio*
CVM F. IVNIO COLLATIO. m
m8m4 vifio^itatii in a(ftu. di(lio(5lioncm primo I Ordinauit enim vtpcrillumgloriami-
nofitMtU coDfidcrabo, dcindcrcfponfioncmcxilla. fcticoidix & iuftuiatilluflrarctur, mifcri-
j^^ff Diftiadioilla vulgauquidcmcfl,& vcri- cordiae inquam condonantis ft iuftitix
catcmaliquam prxfcfcrrc vidctur, atdili puoicntisi atillailludraturnon pcraAuiU
gcntius cxaminanti apparcbit facilc cius qua J^lus cft,fcd c^a pcccatum cft&a-
cxbonaparicfalficas. NoQcoimcflgcnc- , aus vitiofus. Noo cnimadusquatalisia-
ralis omniin vDiucifumpcccato congiua. ! digct rcminionc, fcdqua vitiofus,ncque
Imprimis orania peccata aducifus Icgcs adtus,quacalis.mcrcturpanam,fcdqua
vciaatcs pcrpctrata, quz commifTioois «ii- vitiofus.Eigoglotii' pcr niilcncordiam Sc
cuotur , hanc difliudioncm rcfpiciunt. iuftitiam dcclaratio cfl cxadluquavitio-
Nam ipfladlus lcge rctamur . Sc propterca fus , oon qua adlus i etgo ordinatio qux fi-
ipnadtusflpcrpccrcntuc pcccatafunt. Efl ncm habuit illuflrationcm gloria: ifliuSj
cnim pcccati ratio formalis,aducrfus Ic- i oonfuitadius,quacalis,fcdquavitiofus>
gcm pcrpctracum cilc. Vcrumquidcmcd & pcccati qua cfl pcccatum & dffticu.
adlum illum quaaAus cfl pcccatumnoa InutiliscrgocflilbdidioiflioadrcpcIIcQ-
cHc, ii Icx illi pofita oon Ht, (cd tum ncquc i dam obic^tioocm quam cgo illi fcntcntiz
adus cll habcDS vitiofitatcm. Ablltlcx, 1 impcgt. Addo amplius ad lei luccm. Si
ai^us uaturatitcr bonus c(i ; pone lcgcq^ ~
adus ipfc mjlus c(l , vrpote vctitus , uon
aliqutd io adu quod Vkr^iM fcu vitiofitas
«iici poflit. Exemploremdcclarabo. Efus
Tetitifru(flus , flhominisarbitrio, quoad
ius , fuiflct rchftus , nullo inodo pcccatum
cffct , Qcquc pcccati pars, ncquc aliquid in
pcccato i ac aiflus idcm Icge vctitus noa
potcf) non cfTe pcccattim d pcrpetrctur.
ipfc, inquam,adus, ooo aiiqutd io a<f}u
quod vitiuficatis oonunc appcliari pofllt.
Adlus caim illc fuitnmpUcitctfatflusilli-
cicus pcr lcgis pofltionem. Vcrbo cfFcccro,
(i pccicro mihi commoDfliati inilloa^u
vitiofltatcm abipfoa«flu diflia^am. Lo-
<um auccm habetilla difliDcflioin adibus
qui fcciandum ptxccptiuamlcgcmpcrpc-
ciaotur , at ooo cum dcbito modo , ordinc
&fiiie. Stcqui clccraofyoamdat vtlaudc-
tur , bonum adum malefacit, cflquc in il-
lius fa(flo adus & viciofitasatf>us,lccun-
dum quam illc adus pcccatum diciiur. At
pcccatum ^uod homo pcrpccrauitioiiio»
cz otdioatiooc Oci fuit pcccatum com<
roiilioois. Eigo ab illa diflioclioue alie-
num. Hocfundamenco laifto , lamcftam
eucrla cfl ipfa rcfponflo ex diflindlione
illa. Scdage&illam videamus. Dcus,in-
quiunt , adusautorcflpctordiuationcm
(uaminou vitfolltatis. Imoaiocgo Dcuin,
ordinalfc aiftumilluni oon quaat^uscfl»
quiviciofus.
Dcus clHcaciccr dctermioat voluotatcm
ad matci ialc peccati, fcu ad praua obic^a,
quaoquam dicatur noo dctcrminare vo-
luotatcm ad volcndum malum fub ratiooc
mali , tamco cooflicuitur auchor peccati :
quia ncc ipfchomo vulcmalumfubratio-
ne mali > nec Diabolus follicitac ad malurr.
fub raciooc maii,fcd fub ratiooe dclc(flabi-
Us i Sc tamcn dicitur iimpiicitct ioduccrc
admalum.
Sccuoda diflin£lio cfl ccccfritatis &:
coadlioois.iflahocmodo vtuntur. Si Dci
dccretumi quo ordinauit vtboir.olaberc-
tui , homiDcm ad pcccaodum cogcicti
ruin faoe Dcuspctilluddccictumpcccati
autoi effet,& homo immunisacalpa ;ac
dccictum illud oon cogit homiocm,nc-
ccUicaccm taRtum imponicita vr non pof-
fit ooo pcccaie ; qu»Qccciriias illi libcica-
tcra noo adimit :cigohomoquamlibcre
pccccc ftante dccrcco. fuiIapfuscaufacfV,
Dco cxna culpamexiftcmc. Coofidcrc-
musdiftindUoneiv & vfum illius.
Ncccllitas 8c coafliq,diffcrunc tan-
quan^gcnusfii Ipicics. Nam ncccflicascc-
umcoadlioncm fnb fc compichcndic.Eft-
quc necclfiras duptcx , alia ab iutcrna > alia
abexccrua caufa .- alia naturahs,alia vio-
Icota. NccclIIcas ab cxccroacaufadc vio-
lcntaioa.ft'.o dicitur, flueiUa cornanatu-
rain liuc aducifus voluoraicm fiat , vc
^uum lapu ifl altum pioiicitur : fc uioc
Ddd j imbc-
Remeth ft-
cundAdi-
ftinflicnii
iju£ efi nt-
ctjfttatu
conHionk.
y^l I. ARMINII
imbccillioris manu abutitur ad altcrum
YcrbcrandunvIUaaltcra Dcccrtitatisnomi-
nc gcncrafi , fcd ad fpccialem iQielligcii-
tiaro coottado appclUtur Eft crgo inter
hafcc duas fpccics ^qua coi5ucuiciuia ;
quatcDUS idcm participant gcnus. & ali-
qua difctcpaacu , qua fiogulx piopriam
lotraarohabcnt An vcro coufquc diftc-
tant , yt coadio folalibcttati fi: contraria,
BOD illa alicra Qcccflitas » &quicogaiad
pcccaium fit pcccati caufa,non illc qui nc-
ccflitat citta coa^lioncm , lara vidcndum
cft. Hoc cDimillidicuntquidillin^ionc
ifta vtuntur Dc libcttatc primum. lUa op-
ponitur dircOc ncccHitati in gcncrc conli-
<lciat«,tam natutali qu.jm coadiux: vtra-
quc cnim inducit a£lus incuitabilitatcm,
qux incuitabiUtas libctiatcm loUit.Libcrc
enimagit caulaqua: adlum fufpcndctc po-
tcft. Dicuot nonouUi libcrtatcm cum na-
mrali ncccfTitate optimc confiftcrc cxcm-
Hlo Dci qui & narura &: Iibcrcbonuscft.
Bona vcrba. Dcus libcic bonus cft?
hocablafphcmianonmuUumabcft. Deo
bonitas fua cft naturalis Sc intima , Coc
qua ncc DcusclTcpotcft, noncrgolibcrc
iocxiftit. Scio libcrtatcm aUquam com-
placentix dici i Scholafticis , at contta
ap(aro hbcrtatis naturam Sc dcfioitioncm.
lam dc pcccato.pcccati caufa cft qui nc-
ccffitat ad pcccandum qualicunque nccef-
licationisaftu , fiue wtcroo, fiucintcroo :
fiuc intcrna fuafionc , motionc , dudu ,
cui nccclVaiioobcdit voluntas i fiuc cxtct-
na violcntiaadhibita, cui rcfiftcrc non va-
lct voluntas licct vclit i quamquam tunc
non fit futurus adus iUc voluntarius. Imo
grauius lUc pcccat aut ifto aftu vtitur
qaamhocj nam illc hoc facitvt voluotas
cicaturx coofcntiat in pcccaturo , iftc mi-
nimc: licct ilU coofcofus non fit volun-
tatis qua fi: habct fccuollom modum vo-
luntaiis hbcrx , fcd qua fc habet vt oatura;
quofolo modo Dcusvoluntatcmitamo-
ucrepotcft.vt occc(ratio moucatur.hoc
cfttnonpolfitoonmoucfi. Atquciftopa-
Ao,voluotas vtnatura confcoticns in pcc-
catum immunis cft a culpa. pcccatuin c-
Airo , quA pcccarom » eft a v olaatatc hbera
DE PRitDEST.
&fccuQdum modum Ubecracisruziaob'
ic^lum tcndcnte. Lcx coim non oatutje
fcd voluntati , oon voluntatiquafchabcc
fccundum inodum natutx , fcd fccundum
modum libctx voluotatis ,cftlata. Vaoa
itaquc hxc diftiniftiocftiocfficaxadUbc-
raotJum illam primam fcotcntiam ab ob-
icdo ctimioc. Si qutspcrrioacius tucii vc-
ht.vnum cundcmqucadliunlibcre& Qc-
ccfiario pacrari polTc , diuerlis rcfpedibus,
ocmpc rcfpc£lu caufie primx ordioaotis
ncccn'ano,at rcfpc&u cau(a:fccuodai,li-
bere 8c cootiogcotcr. IUc fi:iat cootiogcn-
ttam 8c occcnitatemQontcfpcdibus,fi:d
loccgriscflcntiisdiircntirc , cotamqucca-
tis implttudinem diuidcrc, & proptcrca
coincidcre oon potcft. Ncccflarium eft
fpod Qoo potcft oon ficri; contiogcotec
t,quodpotcftDonficti. Eccc cootradi-
ceotia,qux nuUo modo eidcm aduicti-
bui pofluot. Voluotasliberetenditiaob-
icflum fuum , qu.indo« potcotia fupcrio-
reooD cft dctctminata in vnampartcm. ac
dctcrminacionc iUa faifla pcr dccrctum
aliquod Dci,non amplius dici potcft U-
bcf c in fuum obic^um tcodcrc : oon cotm
iampriDcipium cft fuiadlusdominium&
potcftatcm habcns. ScdoflaChriftiChoc
coim czcmplum adfcruDt ) ao dod cius
fuot oatutx vtfrangipotucriot > & umca
frangi do potucrunt ob dcctctum Dci. Rc-
fpoodco , fubiata dctcrmiaatiooc frangi
potucruDt: at pofita illa pcr dccrcturo Dci,
frangi omoioo ood pocucruot , hoc cft,
oeccflaiiumfuttvf iotcgfamancreot, aoa
contingens. Ergone Dcus ofliuift oatu-
ram mutauit?oon fuit opus. Impcdiit taa-
tum nc adus confta£lioois adhibcrctur
oflibusnatum fua fragilibus , quia^usad-
hibcri poruiflct tmo & adhibitus (uiflcc,
oifi Dcus dccccto (uo & adu cx dccrcto
prxacrtiflct. taro entm pofucratfpiritum
fuum Domious, quum ofliuip fraogeado-
rum caufa aducnircnt militcs ad cruccro
Sc cruriftagtum accclccandxmortiscaula
tum vfurpabatur. Ne ptolizior fim, ooa
rcfucabo omncs obiedioncs : petfuafuin
autcm habco cx his qu.r poflt.i funr oivincs
lefutariponc.
'1 ciiia
CVM F. IVNIO COLL^ATIO.
5^9
Rtmotio
tertU di-
flindionU,
4jui. ijl de-
crttt <^ ex
ftcuticnit.
Rtmctio
^HtTtA dl-
/ftnSienu,
^ut tjldt-
ertti tfficX'
tii &fer-
mifiHt.
Terciadidihdiocddecrcri & exfcquu-
tiooit. hac ica vruDCur. LicccDcusabx
tcroo dccraucric quordamhoniiDcsmord
addicerc, & auo hoc pofTccordioaucric vc
. io pcccacum labercocurj camcn illud fuum
dccretum dod cxfcquicur, a^u ipfos cod-
dcmoando > niH podquam ipft hommcs
culpafua yitiofi facli fuerinc ; &: propccrca
immuDts efl i culpa. Rcfpondco. Exfc-
quutioncin pcccaco fucccdjocam ooo cx-
cufarc a culpa ilium , qui dccrcco fuo ordi»
oauic Ttpcccacum ficrcc , quod poftca pu-
oircc : imo qui decrcuic & ordmauic vc
pcccacum ficrcc, illc pcccatum pcrpcci^-
cum tuflc punire oon poccd : non coim
poccd ciTc vlcor reifa^x.cuiu^facicndz
fuic ordioator:aqMpiocc(l cHe ordioacor
pcrnxqoi crimini$niicoi<.lin:iror Ec ic<flc
Auguflmus. Dtmfauitu trim iiUliH ti on ipja
trimwMordinareneuit , ordinarcD^mpc vc
fiaoc. £c iam ancc dcmunflraui homi-
Dcm fua culpa viciofum ooa ficii , fi
Dcus oidioauciic vilabcrccut viciofufquc
ficrct.
Quarcadiftinifliocftdccren ttiicacis &
pccmiifiui .- qax didiniflio rcdc czpiicaca
omhcmdidiculcaccm colicc , (cdcoilercc-
iam fcnccnciam,qaa Dcus Jicicurpccca-
curo ordioaiTc vc ficrct. Sed aucorcs primz
i'c n cc 0 cia: pcr dccrc tu m p crmi iri u u m fu j m
illam fcnceociam ft.ibiiire oicuocur. Di-
cunc cnini Dcum non cfiiccre (cd decer-
ocic&ordioarcpcccacumi dicuncdccicco
cflicaci ooo ficri fcd dccrcto pcrmiiliuo
ordioari : vcrum decrccam pcrmi/naum
ica cxplicanc , vc cum cfficaci coinridac.
Permiflioncm cnim iocerprccancur aflio-
Dcm voluncatitdiuinx , quacrcacurat ra-
cionalt iliam graciam nonci.icquxad pcc-
cacum vicandum t(i occcflacia. Ha.-c a
Aio coniunda lcgis pofitieoi , picnam in
fcpcccaci caufamcompichcudit Qui e
oim lcgcm fcrt imponibilcm prarflicuci-
cra j;i atiami & graciara dcncgac illu cui Irx
pofita cfl i ilic caufa eft peccati pcr mo-
dum icmoucocis probibcos ncccITarium.
^cd de illo cciam pofVca.
Alioqui fi pccmifnuumdeciccumredc
cxplicccur. ccicumcfliliumquipcccatum
pcrmitcere decrcuic, nullo modo peccaci
caufam cfici vcilatur eoim voluntatc fua
circa pcrminioncm fuam , dod arca ipfum
pcccacum. Ncquc coofcDcanca fuoc hzc
duo .- Dcuspermiccitpcccatum Yolcnsi &
Dcus vult pcccacum : ibi cnim pctmilfio
tft obicdlum voiuotacis , hicipfumpccca-
cum. 1'ocais cootra fcquicur, Dcus per-
miccit pcccaium, crgo ooo vult pcccacuro.
Qui cDim vulc aliquid , non pcrmiccic id
ijmim : cft cnim permiiriofignurarcmifiae
Toluucatis. Ergo ncc illa diftioclio fcotcD-
tiam primam ezcufac.
Quinca diftiodio cft dccrcci diuioi & Rtmotie
nacuiz humauz, qua ica vcuncur. Pccca- quintMdi-
cum fi dccfccum diuinumcoofidercs,nc- Jlirulionu,
ccffario quidcm fici fcdfinacuramhuma- f/« ejide-
nam in vcram<jucparccmzquciibcram& ereti diuint
flczibilcmrcfpicias , concingenccrfic & li- ^natur*
bccc : & propcrrca liii tanquam caufie pio- humMt,.
ximz omois culpa crahlTciibcnda. Dc hoc
iam ancca cgimusin fccunda dif^lndtioDC
& ftiHicicncci rcfuuuimus.
Scd cadcm difttn(flione alitcrcciamv- ^d^fff
tUDCur, pcr diucifum rcfpc(flum finium, rtjpe^udi-
quos Dcus fuo dccrcco propolicos habcc, ffffj^orumji-
Sc qui homioi pcccaoci propofiii fuoc.
Dcuscnim, inquiunc.fuodccrccoioccodic
faam gloriam tiluftrarc . homo vcro fuz
cupiJitati facisraccrc .- &Iicctbomoidcm
fjciat, quoddiuinicuseftdecrecum, noa
tamcii ideo facic quia dcc ccum eft , fcd
quia itafciccius voluncas. Rcfp piimo,fi-
ncm bonum a^tioocm io fciilicitamoon
comprobarcfcu booam rcddere.-noo e-
uimfacicndamala vtcucoiaoc booa. Ma-
lum aucctn cit crdinarc pcccarum vcfiac.
Secuodo , & hoca Dci decreto cflTc. vt ho-
mofaciacidquodDuis vccuic , vcfatisfa-
ciac fuc cupidicaci , Sc propccrea komincm
a culpa czcufari Tercio,ticcr decrcti diui-
oi impiccio non fic finis qui homiacm mo-
ucar ad pcccaadum ; tomcn illieadcm cft
cauiaquzhomiocm Icni,tacico Sc imper-
ceptibili motu , efficaci camen, peccare fa-
ciat : fcu potius . adum illum przftare
qucm Dcus vt ficrct dccrcuic , qui tum
rcfpctftu hominis pcccacum dici ood po-
ccil
Poftrc-
4O0
I. ARMINII
RiTJv/j )flrcma «icoic^nj cicufat;ocft , abad-
xtniijUn- ti'Cioncfiiiis:quahc vcunrur. Hocdecrc-
/iionts /tut^^^"^ Dci non iiacnuniiaicfolcrous.quoci
txcnjMtto t)cus ftatucru noooullosliomincs»tcrn»
HU Jtbnddf- tnoni & condcmnatioM addtccre . icd ad-
iione finu «^«nus ; quo iplius iudicia > ad noininis
Deo propofi' ipriusgloriara illuftrari polfir.
ti. Rclpondco , additioncm illam noo nf-
gare quod pofitum cft ('(labilitut cnim pcr
rcdditipncm caufx )& additioocm finis ct-
iam optimi noo luniticarc aclioocm , quar
inlc fotmalitct bona aon fit , quod & antc
didumcfl. Ex hi(crgoapparct,quod iIIjc
excufationcs friuola: funt , ncquc valcrc
poirunc, jd dcfcndcn(hmrcntciiiiam, quz
Aatuit Dcum ordioaHc vt homo labcrctur
& Titiofus ficret , quo ira yiam fibi patcfa-
ccrct ad cilccutioncm dccrcti, quod ab x-
ccrno dc illufttanda fuagloria pcrmilcri-
cordiam &: iullitiam apud fc coDcIu(it&
ptopof^.
Si quis putcCTllam aliam vcl diflindio-
ncm velcxplicaiioocmadfctri polTc , qua
fcntchtia illa cxcufctur firdcfcndatur , mc
lubcntifTimoidfict. Scd vidcat illc oc fcn-
tcociam immutet ,aut uliud qutd addaiipfi
reotrntix ouUo modo coofcocaoeum.
Obiicis tibi fub fincm rcfponfioDis fe-
ptimz : Ergoiudicia Dei acontingcntia
pendcot & iuodaocur contiogcotibus, fi
ad bomiocm quapcccatoi & ad pcccatum
ipfius rcfpcxciioi. Quxobicdlioquiaet-
iam aducifus meam lcoccutiam , qua pec-
catum in obic^odccrcti Dci ptzftitucn-
dumarbitroc , bcit, cftmihi coofidcranda
diligentius. ludicia Dci multa fupci pcc-
cato fundari plaoilTimum cft cx Scriptuiis.
quz ramcD cadcm cz pcccaro pcodere dici
ludictHm ocqucuot. Aliud coim cft pcccatum fta-
DttqHvd ^'^^^^ obic<flum it occafioncm iudicio-
f*('tt itbtc- ruudjuinotum, aliudidipfumcauljmfa-
ctttoribM c«ccomndcm.Iudiciumquod Dcusfacit
fnndiUUT in^'' pcccato . libcic facit. Dcquc id pcndct a
-nct in
^^^t.m eius locum aliud fubll . iiidatur
aun conttn'
rtuter fm- ^"^0 iD pcccato , quia citra pcccaium ita
dum fti ludicarenonpoflct. At pcccarumcftcon-
* tiogcns fcu rartum ccncingcntcr. Ergo
Dci iudicia fuadaaiut m contingcotibus.
Ncgn confrqueot. Nam Dci iudicia fuo-
daniur io pcccaco ooo qua c(' .ccc
fa(ftum , fcd qua ccrto & iotuii.. .uicr a
Dco prxuilum. lotcrcedic ctgo vifio Dci
ihier pcccjtum & tudicium : quatc iudi'
citim fiindatur io vifione Dci ccrta&io-
falltbtli. Driodc quod cft , quatcous cft,
ncccdjtium cft. Dci autcm iudicia fuo-
djocur lu pcccato iam fado &cxiftcotc.
In tua vcro folutiooc,vc)im mihi czpltcari
quomodo qua; cootiogcotia fuot a Dci
oidinationc pcndc^nc . fiuc fccundum or-
^um fiuc fccundum adum ; oidioatioDis
vocc fumpta pro eoquod cft facicoda de-
cerDcrc,noo pro co qaodcftordincmia
fjdis ftacuecc .- iu coim voz tftahocloco
cft fumcoda. Nanl^ll^t modumcontin-
gc^MM^atuiiftatuciic Dcus.tamcocx
ca^||HH|bicur ipfit cooiingcotia ortum
habcreab ot dinationc Dci. Caufa cnim li-
bcra & adus fui domina aifliuocm coa-
tingcntcm fufpcodcic potcft proarbitrio,
vcl pruduccrc . iia quoquc dc adu : quaie
occ illud intclIiPo . quomodo coniiogea-
tia, quz talia (unt ,pfopicrca quod mo-
dum cooiingcntcm Itjtuit in naiuiaOcus.
Dco ooD fintcor.tingcr.iia pccciiumDul-
lo modo oulliusrclpcdueicocccllatium.
Ergo pcccaiuin Dco quoquc cft tniiiia-
gcns, hoccft .aDco ccMifidctacui vicoa-
tingcnrci f.i£bum, licct vifionccctca&io-
fjllibiiii propici infinic.tc :zdiui*
nz. ncr r -la fuat ■ oiicoo-
tiogcr. ^ i,acaliq ..logcns
afupciiuieconfidctan vt cootmgcos.No-
tum cnim cft Dco nihrl accidcrc , nihil
ct-nt.'ngccc, cft cyim immutabilis.cft fim-
plicitrmius , cft fui ipfius cflc & cn'catia.
At fciencia Dci rcs coofidcrac qualcs fuoCi
Ijccc vifionc rcium omnium oatuum loo-
ge cxccdcQic.
r
■ipt'
quiitmts*'
ttniit.fti
tMmm ittrt
eominftih
tUMbiHsvl
taltMcenf-
dtrAntHT.
V 1 1. Propofttio Arminii.
RAtioncs alias cui miht ifta fcnicotia
noa iaci&faciac , nunc non a^
quia vidcoccalio mudocc lationc
lilud ita<ilaic : QiiarcadThomz i.
cum.
^VM F. IVNIO
raoi, cuifTtpato) requoqoeruufnidfch-
fum rribuifti ,|& firmameota tx Scripturit
adUibuifli, vcoiam} & apcnc quidinifta
dcfidcr!.-!- fif n-fi mSo Quam libercatcm,
vt oc . cm , nifidcfuavo-
luutatc rccliuiniibicooftarct.
Rfjponfio luniiad VII. Propofitio-
tntH.
■^ur-f.im "D Ationcsquidcmilias.quxcooquccx
IXliot, nuluillcmadfcrriquamrciiccri,
^Mitfricott- cadcm opcra ( fi polfcm ) rem totam ab-
Tin^fyf ;;^„folucrcm: cupio eoim fioc vlUdiflimula-
(<fut dtcit
luHim,
tunhi'
tionc tibi conftarciudicium meam,ac ficri
fatiscxfpcdationi tu». Vciuutamchcxiis
quxha(flcnusdiximu$,& dcinccpsdi^uri
lumus.fpcro tc vifurum pro tua prudcniia,
aut quid cgo dcratiooibusiUisfaciamiu-
dicii ,autquid4^D quoaaimustuuscoa-
quicfcat (quodfaxic Uomious) cxfcotcn-
tiaooftra. Thomx frntcntiam coniungo
altcri.-ooofcqtior. Sed quid.& quomodo
cx vcrbo Dci ftatuam iDhocarguincnto,
& quid io ca dcfidcrcm, vcrbafcriptitui
codcm ordioc pcicurrcas,breuitcr & pau
cis,fiDcus volct,cxplicabo.
Reph(4 Arm'inu,fitU(ovfidtrat'ti Ucfponf
ddVll.propfiiionm
Slquidcm pucarem tc primam illam fcn-
ccotiam, prout -bautmibus ipfiscxpli-
catui, Sciipturx toofcD-.ancam cziftima
re, omm modo ( Cuartr iMam tibi men-
cem euclictc : ac video te iilam fcotentiam
ita cxpl<caic , ut multam itlam immates i
yndc mihi pc-fuadro, tefrnicntiam illam,
cifi fccuod im ifta.n tuam ioccrprctatio-
ncmiQreIli(;a:'.i' , ScripcurismioimecoD-
fcoraoeam ludicaie. Er^nj fratcr,liccat
- , 1 ' -.a veniaidrepefprc.quodto.
nio Donduna libctafti illam
otentiatn ameoobicdameoto. Maoct
•: /*Ut$TfmftCtMtifl»tMi
, K. «mo Imiiritur (y> vitio-
r$: , <IH9 ^.ian. fik: patifncirrt , Mddttl».
. m gitnmm fnj". t/fop*3a, <f<w ittm «n-
:Uiruj ^n^Uttmm. Nc umea quif-
COLLATIO. 4«T
piara eziftimct polliciutlooem ifttm me-
am vanamfuiflcccceaggrcdiarfcotcotir
iftiusiquz homincm vc nondum coodi*
tum fcu condcndum prxdcftioaoti Deo
ptoobicAo ofFcit, per alia ctiam arga"
mcota rcrjtationcm. Vfusfumduobusar-
gumeatisadillius coohicacionem. Vnum
eftapiiore , alterum a poftcriotefiuc ab
abfuido coofcqucntc. A prinre fuit hoc.
Quia prxdcftioaiioeft volunti^Dci dc il-
lultcaada liia gloria «ct mifcticotdiam 6c
iuftitiam : atilla yoiaotas iocuinooah.i-
bctiQooDdMmcoodciofir.ccoodcodo. A Pnterfupe-
poftcciore fiue abfurdo coafcqueore fiut nora t^imtn
hoc. Si Dcasordioauit vthomolab*retur liuo.ti itmt'
8c viriofus fieret, quo ilii voIun:ati czfe- fi*per ali*
quendz viam patcficcrccitumfcquicunl- Mrgttmenta
iumcncpeccaci aucotcm pcr otA\mvoai tontrMeam
illam. De illis hadcous fatis ^(\\xti\:Adf$- tidftrtAtm.
rotertittm ArgMrr.totum. Prxdcftinatio cft /.
pacs protiidcnctx admioiftraotis 6c gubcr-
oanus humaoum geous ; crgo puftetior
oatQtaaAu creatioois* vcl propofico cre-
aadi. Sipoftcrior a^u creationis vd pro-
pofito creaadi homincm , iam homo prx-
dcftinationis obicdum oon cft , coofide-
tatos vt nondum conditus.
6^r/M/»adiuogam. Prxdeftioatio c(l
prxp jratio fupcroaturalium boDorum,er-
go pczccdit commuaicatio aaturalium,lc
ptoptcrea crcatio io natara, fiae a^u, fiue
iQ Dci dccreto.
g^flTNm acccdat. Illuftratio fapicattx
Deipcr creationcm prior c(l illuQtationc
fapieotix Dci qux cft admiaiftiatio prz-
dcftinaiionis,i.Cor i.ti.
Ergocrcatio prior prxdeftioatioae, ia
propofitoDci. St crcatioprior,ergohomo
prxdcf^inaati cufidcracus ui cxiucas,D0D
vtcondcadus.
Ita quoquc de bonicacc & mifcricordiai
quarumilla priorin crcacioae ergaoihilu
dcrooiiftratai bxc poftccior in pizdcfti-
natinnecrgaidquodnihilo poi^crius cft,
illufttat J clt.
Horfum etiam omnia adferri argomen-
ta poCfuot , qaibus coroptobatur peec^twn
ijft conditi$nm in^htBo prtdt(litMi»nM n-
fuiJitMm.
Ice rill.Pr^'
11.
401
I. ARMINII DE PRiCDEST.i
VI II. Propofitio Armtniu
'*r*Riaitaquciaiftafentchtiacon(ldcra-
TrtbtujuA' A bo. I. ao Dcusab jrtcrnocxhomini-
jtiom Ht jjjjj puris naturalibusconfiJcratisalios
' clc(icrit ad fuperbaturalcm fxlicitatcm &
fiiturArm,
cgcrit
g1oriam,alios non clcgerit.fcd prztcrierit-
x.in Dcusiis,quosclcgit, td c(l. homini-
bus cx natura fupra oaturam cuchcadis, &
ad rcrum diuinarum parcicipactoacccaaf-
mittcodis cx propofito elcftioois , prxpa-
. xauerit lila mcdia , qux ad fupcrnaturalcm
falicitatcm coafcqucodam faot occclTa-
Tiaifu{Hcicatia,& ci)icaciaialios vcro prx-
ccncrit . id cft, ida mcdia (latucrit cum cis
non commuaicarc , (cd cos in natura ipfo-
rum rclioqucrc. }.aa DcushomiacSillos
puritaicm corrumpentia. Rcprobatioois
voce hcct cx fcofu iAo,qucm cacfes tux &
alia cua fccipta habcnt , vfus fim ; tamea at>
ca in poftcrum dcfinam , (fi mcminilTc po-
cero )& prxicticionis fiue aoa cledlionis
vocibus , pro eadcm veac • Qi/i quando v-
crumquc a£lum Synccdochi " i vocc
comprchtnJcre volo. Prxpj. pa:-
bx vcl prxdamnationis ilUuslocofubdi-
tuara, vt cft a mc vfurpaca.
7T. Propojitio Armmii.
IN pnma quxflione non id io dubtum *d
voco,aaDcusabxtcrooaliquoshomi- frimnm
ocs eicgcric ad (alutcm , atiquos vero ooa qiuJl.nt^Mf,
elcgeric,(ed prxtcricric- id coim ccxcum Arm.Demm
. puto ex plaois Sctipturz vcrbis : fcd cm- trt4tjl$-
f!f"l:".?!J"'*f!5"i"'"l'*V^^^^ ■ P''^''° P^'»" fubieilo^rtiODis3tDonJiW<» wr-
' ~ elcdionisi ao Deus chf^Ko Sc noQ cU-fiunm eirts
gcndo vetfatus (it circa homincs io puris homirmi»
naturalibuscooddcratos. Hoccgoba^c- ^ri» nM»'
Aus pro vero accipcrc ooo potui. r»lihut etth
Ht^onfio luniiad IX.propoJitiotum. ^'^*"'
vcprobauerit , id cft , pacna zccroa afiiccce
dccccucrit.
Ke/Pon/io lunit dd VIll. Propofitionm.
J ^JEc igitur hobiscnolioca,adqaam
Thtm nMM- 1 J dcclirrcmus tn fcqucntibus. Inpuru
TMUseppc- naturAlibm (I qai dicunc.non cxcludunc
nttntHr ctf' fupcroatnialia , qux cam Adamo commu-
ruptu ft- nicauit Dcus,fcd pcccatofquod fupcrueQic
4Hn4MmIU' po(lca) &oaturaIibuscorruptisopponua-
ntum. tur. diuer()tate rcfpc^us mibi vidcntur
DIzimaspropofi(ioDc(exu. et(traciop/r purs
coDtrmplandi homiois ex cercis ra- tuuurdtA
cionibusdiAioguipoccdacdcbct, tamco txcluditm-
audorcs primz fcotcotix commDoitcr/Mwrf/^-
cur. a,ucn„«c rc.pcciu* miu. vtacntur homitjcma Dco coQf.dctatum iti cauGte- 5«», JfrJl»
falli.qu. hxc vcrba accip.uo/ fccus. Czte- ; j^^.^^j^ ^ rcprobai.on.s ftatui^Tcrauao- vttluUt,
rum rcproband. verbum h.c pof.tum cft : f^^^^^j^ oonilludcommuoccx h»cmimB
(vtaoteobfetuauimos)tcrt.a(igoificacio- ! clufiO-e vo.ucrsc . racionc.llafiagulariap-
ncquam catachrcftrcatn c^fcd.ccbamus. poficaifcdrantum.dfibi volu.^rc.nihtlad ^
lcd dc co laus. Ad locos illos otdioe venta- ' „/% ^ -i./v.v.,.;
rnus.
caufamclciflioais rcprobatioaifqocfacere
ritpcrucnicocis peccati cootemplacroDcm,
RepUfMArminiiy/iueconfidnjtioRtlbonf. proutd.cit Apoftolus. *«/rj«4/Ti/«,/,»r
' "** tenumnHtmAlum.Kom.^.2Cj»to\adcvo-
ccsilhi i»purunMturalil>u4,a^ixili\iudq{iz
ratioDt m pcccari.quod ibpctucaic podea,
ioeIe(flioaiscau(aczcludcrc. Moc fi bcne
ob(eruabicur,hic (bcus quxftionis propti^
ad VllI'Propo/ittonem.
TufH itMtH' 13 ^*^^ naturalia cgo tom fapcrnatutali-
rulin tyfu' bus,tum pcccaio & haturahbas corru-
ptm/UurM' ptisoppofai.illaeoimadborumexclufio-
Jibut frMtf'^^^ dida puraoi.-tKC iniuria : fiucvim i-
ttndtntibus p(^^um vocum , fiuc cafUiidem vfumapud
peccaio Scholafticos coofideremus : habcntquc
09rrumptnti nat uralia icfpc^um ad fupcrnaturalia
4pp9ni tkb czcludunt , taaquam tranfccndcatia
Ariit. pufiiacem, &adpcccatumcorTuptionem-
qac, qaaoifiaailiicruckduAi, usquan
ill. oonaduct(abitur.Qui coim (batuit.ho-
miiKm t>ondum condiium , ooadura la-
pfu8i,& lapfam a Deo fuilfc coofidcratum
in caufa clcdioois & rcprobacioois^isccr-
c^ & hocdicic, & illa. Quxftio igiturpro»
pticooncft hxc, vcrunt Ucusinctigeodo.
& przicteuudo fiuc icprobando vci(ataa
fit
CVM F. IVNIO
ft ctrca homincs in pum naruralibastid
cdcicra cooteropiatieacn) pcccatiiimpli-
citcr« vtpcccanim;ffdhxcquxftiofolum
futuracu,Ttnim vcr(atus in haccaufa
circa homincs citra vllam cooicmpbtio-
ocmpcccati, vccaulac. Noshocnegamus.
& oegamusaudlorcDomioo.Ncquealiud
iibi voluit Augullious tpfc, cuiccrtiafeo-
ccoria adfcnbitur, vt copiofinimc idemlib,
coimdc lncebo^ £/4M«dicitur, autidcm
3uoquc io cauCi Ai»mi ^ £m< intclligco-
umcftjautdiucrGifuturacIlclc^Vionis Ac
. rcprobatioois ratio; quod ccrtc abfutdom
^ium cft.Autequam \^t\xiAdAm(3^Eu» ptodu-
'vtrumtjfu Q^^ cfleni , fcciircotquc aliquid booi rd
prtbMC^, mjij ^ jjna fuiffc clcftioocm Dci cx propo-
Hto graiiz , codcm argumcoto plaoc (la-
tuimusi qua: elc<2io ic pcrfooas & cau(as
omoeis a pctfooifij veliopcrfoois pofiias
prarcclTctit. Atquc hoc cflc vciilTimum,
au(f^oiitace,ratioDC.& excmplo coo£rma-
'AHteritntt; iMi. AMHcrit/ite tKom. f.tpU i.&alibi:
MJUttntj; Ratiooe.oam i.clcdioioChnllofa(5lacft;
noQ 10 crcaturis.aut cooditiAoc vlla, vcl ob
coodicioacm iUarnm. t. lo coofcflb cft
apud omocts ( quod cu ip(c poilca cx partc
agoofcis , liceidiucrfolcoiu ) grzdcitina-
tiooem & rcprobatioocm oihilio prxdc-
(lioato auc rcprobato poocre . fed io prz-
dcAiDaotc folum . vtafHrmac Apodolus
Kom. 9 non ixoferibm.fed exvocMte ; &:c.
Et qucmadmodum.<fMj^MjIiaiMibidem cx-
poait luculcot>llimc.accopcra,Qcc fidcm,
occ Toluotatcm przuifam doccos io caula
cfle , cx illa Apoftoli areumcotatiooe
Procrcatio filii ia oatura cu aparcntcfo'
ium; multomagisa Dco(cuiusproprium
cft caufam cflc priocipiumqucomoisbo-
oi ) adoptio filiotum ipfius (olum , noo ab
vUa iploTum cootemplaiiooc futura cA.
£xtmflt. Poftrcmo idcm cxcroplum Angclorum
dcmooftrai,quoium hi cledi appcllaotur,
ilti Qoo clcdi fo oc. Ac corum qiuidem qui
clc<Sli citra coondcratiooemipforum opc-
rum clcdifoot, qoi vcie ooo clcifli prxtc-
.lici (luc reprobari ctcra ccofidcrationcm o-
pciumooQclcifii ,&c. fuot. Namficuide
«•miiiibus tp(ts optim^ Au^Mjiinm ihi-
COLLATIO.
40;
dem arguic ,77 qmia pnfdthM Dtut futitrm
Eftiu eptTM m»U , proptereaeumprAdeJlinM"
uit,vt feruiret minori i propterespr/uiejlinji-
uit l»cob,vt ei mAierferuiret,qui» fuiurm
eim bontioper*prAfciebat : ^f/Ufumcflium
quod Att , non ex operibm : profedlo & dc
Angcliscadcmratio. Horum eoim mife-
riam poiHbilcm (vc ita dicamus ) cutauic
Deus dedioois bcocHcio .- illorum noa
curauic prsrtcritioois vclrcprobatiooisof-
ficio. Quomodo autcm? ncmpe prxddti-
tiaodo io adoptiooem fitiorum angclos
cleAos,quifiliiDciappcUaQtur,Iob.i &a. ^
& 1%. lllosoooprxdc(lioaBdo. Fihosillos
(ibi gcouic 000 natura.fcd volunratcDcusi
quz YoluAtas xccroa eft , ic prxccfrit ab
xtccBo illorum exiflcotiam , qux tempo-
ralis tH. Quid tilius caofctac ad gcoituram
fui?non dFenim:quid Aogelus? fi ooa
coofcrt aogclus : quidiiomo? vcrifque cet-
cc Auouflious ibidcmcommuoiiBrcillad
Pauli lotonac. i. Cor. 4. quit te difcemit t
ffuid antem hMbes quod mon meceperitf f^c
Refpexit i^itut homincm commuoitec
Dcusjooo loucoit caufam io hominc:quia
cau(a i»%Mim /iue -niutyuiLc iflius a fola
Toluatatccn ficgraciaipnus. Quodfiquis
peccatum dicac cQe prxtcritioois feu ce-
probatioois caufam, nc £c quidem obtinci
btc. Namprimomimmocaraaoct Augu-
{lioiillaargumeocacio.quammodoaddu-
ximuf ,cx pixfcicorum opcium coparacio-'
nc: deindc,cum cx xquo finc a oacura pec-
catores homiocs cotam Domioo , decti-
bus hifcc vnum oportuic- aac omoes ob
pcccatum rciici,velut communi caufa; auc
oraoibus illud condonariiaut caufam alibt
quam io peccato(latui.vtfacimu$.I'ollre-
mo , quisoosdifceroat, oifi Deuscx pro-
poflto declioois fux? itiac igtcur iUud*
Dcum io caula cleAioois & reprobatio-
ois ab xtetno fadz homiocmcommuoi-
ccr confidcrauifle ; iu vt ipfc a fc . noo ab
homiae caufam buios atquc iliius habuc-
ric. VeiumtamcQ argumeotaquxhicad-
£eruocur, agcdum.Andim cxpeoda-
mus, ItccthtticfcQCcotixpro-
phr 000 aducrfcntui.
£cje X RiplicM
464
I. ARMINII DE PRiCDEST.
Dewente
ftwt». ftn'
fentU fatii
«JftdtcJum.
JltfUcAArmtnuJiut (onftiUrdtio Rtjpon-
ftonii Ad IX.ftropofitioneNi.
AVdorcs piimz fcQreotiz quomodo
homincm contjdcuucrjnc i puco li-
c|ucrc (acis cx iis , qux ad rcfponfioncm
proponc.6.didafunc. Qupd vcroautorcs
fccuodz fcnteociac raciooe illa liuguiari
appolica noo exclufcrtot communc illud.
>ix fic mihi verifimilc. Qui cnim clc<fltoni
ceam,Dam ioeo cA coofcofusinterDos) g^u»dfr§^
Hon odtt Deus E/mm homintm , ftdodit Deus ^^,^^
EfMU peccMtorem , & paulo poft .• ergo j^ft^ttfim.
iMcob dilexit , nunquidpiccMtor non erMtfJed
dilexttsn eo non cuffMm . quMm debtbMt ,ftd
grMt>Mm,quMmdfin»bMt,Stc. paulopoA,<?</a
enim Detu impietMtem . ItMijj in a/iu eam pu-
nif perdMmnMtiontm inMtiuMMmitferiufli-
ficationtm Rurius: VuMefieHimtxAdMt
mMffMpeccMtorum impiorum,in quM o^Iu-
dAi^^gtntesrtmotMgraiiaDtiMd^vnAmptr'
ttnent conf^ttfioncm. Sidicas Augv rt.uum
^ prarcciitiooiquccx luis caulisfadac pccca
(iim fuperucniircdicic , peccatum cxlIu- i oou depra:ccucionc,reduc pizdamn^itio
dcns nontaucumacaufaclc(fltonis& pra:- ' ocagcre: i o . Auguftjuum nullam
tcncionis , lcd & a fubicifto 8c conditione ouilc pra;(L .:.w.;cm,qua; ouo At prxdA-
^»(9m;yf- inilloiequ fita, illc iicgatvoiacrichomi- ! mnatio. pta:tctuicjaieiiim odium ptarncit
cundtfen- ncm vt lapfum conlidcratumcfleeJigcoti ■ caulam,qucmadmoduniamo4cmelcttio
lentijLnon & ptxtcrcunti : & fi id ncgct , ncgat ctiain
01.
lod
c vcto cx
effedecer-
nenti Dto.
' nccnciacon-
liomiocm commuDKcr coniidciacum tilc I cludo, id quoddc i . .v ...^obo dicicur,
minecom- dcccrucnti Dco. Alioqui accipio quod di- i io cau(a Adatni & Euz iocclitgendum ooa
muniter co cimr. PcccatumcaulamclciflioDisprzcc- | circ. Qcquciodcfcqu:curdiuct(am rflefu-
fiderMtum ntionifquc noo eflc, rcdctamco intcllc- turjm tJcclionts flc rcprobatioois ratiooc;
iflum, vchicaccipi puto.ocmpcpcccatum i Difiaiiccaprobatum fuciitDcum clciflionc
noQ eflc ciufam cur Dcus ahquus cligar. | circaAdamum&Euam vcio primaruo Aa-
aliosprxtcrcat ,inodopcccatumflatuatur i tu ccnndcracos veriacum eflcqaod cgo
caufa, cur Dcusuliquoscx hominibusad ; cocohocmcofcripco ncgo. Difccimcoau-
fuam imagioem condicosprxcciircponic. . cemapercumellintcr £iaum& iacobum,
loiftocoofcnfuccftiDCcroos , iohocdif- ; & AdamSm & Huam. NamiUiaondum
leocimDS, (i ditTcniimus: Quatcnoocfl aaci pocuctuoc confidcrari vcpcccacorcs*
iftaqua:ftio i An Dcus vcr(aiusiit hocfuo crantcnimamboinpcccatoiamconccpti;
dccrcto circa homioes cicra contempla- H ooadum condici.vccalescoofidctarinoo
tiouempcccacivccau(ir,caufxioquamcur pocucruoc , oullocnimmodotalcseraDr.'
cligctet hos, illos prjcccrircc. Nam&hoc imo nc com quidcm quum iam piodu^i
Augudinus fatccucqui tamcn pcccacum cflcnt a Dco , & io ptima origiociotcgti
ifti dcirctoprarfuppooic , vtcoodtcioncra pctflareot. £rgocxeocoocludiDequice>
io obicdo (cqut(ic.im.Scd h^ • t A quxlHo: Iciflioai 8c pcr(onas& cau(as omocs a pt. r-
An peccacuin (ic coDdicio rcnuificainob- foois vcl io pcrfonis poficas piaccclliflc.
ic(3a circa quod Dtusrlij^cii.io & piarccr- Noncoim pixccflicpcccatum , ioquo la- Arfprptntt
i.,t hanct MH f vcrfabiiur ncc nc.Qucmadmodum
utncnri!» a rne allatis : quz
.■L. cfcacum efTc caufam illius
qHtfitM tnob ditiooeminr-.bicaorcqui-
■'■** licam. Augult:nusait& egoilliadfcocior
' C'r>^ter' 'mco. Vidc2tnu<>\oci, Lib. prim MdSimpli-
ciMnum, peccacumexcludic vccjuf.in cur
^ eligacaucreprobcc Dcus, inciudic vtcau-
*U/ido
cob &£(au lam cum cooccpci craoc.ratco:
taraeo , peccacum tllud caufamaoofttiflc,
cur vnum amarit, altcrumodiohjbstct,
vnumcligcict, altcrumrcprobaiciDeus, -^'
fcd fuifTc coQdicionem ioobtcdodcc cti
iniusrcqutfttam.Argumeota veroillaquar/'^'
adfctsmczcau(kaonnoccar. Nonci^ir
cxJuduDC pcccatum ab obic^oiiIiu<>
tffe vt
pro- tcp
lain cur po(ritpcaererirc&rcprobare,fiae crcci vtcoiidicionemiDcorcquiIlcaaifDc
' oncm in obicdo clc<flioou Jc i " ..r,r« fin-^,,, .ii..j j-^r-,...« -..^.
.■uisrcquificam.I'o(lcriusdoceo . ^ _
l>-tjilitAtu. cius vctbis (dcpriorcaihilcdopusvtdo- quamrcptobatuslic VQUSjahcroclcAo.
Hoc
I llt ,
ifam (lacquailluddccrctumQot
fcd taotum vt cau(am propcc:
CVM F. IVNIO
Hoc apparct ex f.iURom. Nam Efau &
lacobtumcraaccuccptiio pcccato. quum
ifta vciba ad Rebcccam cz dtuino oraculo
ficient Ibidcmquoqucclc(fli icreprobi va-
laitx iSc mirciicoidiardicuntur,quibusao-
minibus extra coondciJtionem pcccati
appcllari ooa poOunt. Noodicam laro.
quod vcre poHum, lacobum & Efau noo
10 ipfis , fed vt typos cou^idcrati : illuro
typum filioium ptomitlionis . qui iudi-
ciam cxfidc iu Chtiflum quzruoc » huoc
vctypum filiunim caiois , quicx lcgc iu-
flitiam ra«!laoturiquz ics latiorem cxpli-
catioocm dcfidctac huic loco ooo adco
ucccllanam. cnpttti.ndEphtf. idcmmaoi-
fcfle dtcic,quiaclcdioucmBidain dicitio
Chtiflo , quiacx graira ^ct quarohabc-
mus rcdcmptioucm io bnguioc Chri-
fti.&c.
Ratiooes iflaraducifusidum (latumo6
militancqucm poiiit, imo potiustllumfic-
manc. Nam pmno clcdlio fadla c(t io
ChtiHo , crgo pcccacorum quud pollca
larius tra^abitur. Sccuodu przdcninatio
ic leprobatio nthil poouac to fubicifto.
Ergo qualc fubicdtum accipit.graciam,tali
6c codcm cuulidcrato prxparata cll gia-
tia. Pcccaior auccm accipic & folus gta-
ciam prardcAiuatiooc pixparatam : Ergo
& foli pcccatoii giaua cll pixdcftinacio-
ne prxparaca , fcd tc dc hoc pollca vbe-
xius Tcttio, Homiocs ooo gcncracionc
rcil rrgcacrationc fuut Filii Dci. hxc prx'-
fuppunit pcccacum : Brgo adoptio ij^la
clt expeccacoiibus. fixcmplum Aogclo-
lum hicnihil piobac EIl eoim diflmiilis
racio clcdlionis icprobationifque liloium
6c homiuum , vc iplc multis locisfarcrisitl-
lorumcoim (alus cuiatacd giatia coofcr-
uaiiouis s confirmatioQis, homtnumgra-
tia tcflautaiiunis. Angclos fibt gcauit ii-
hos cx gratta illa,hom:ucslibt icgcuuirfi-
lios exgratia ifla. Etgo Dcus hdrouicm
rcfpcxitoon commuoirer fcd »t pccc^to-
ptt.diJimM- rcni , dcquonubisquxfliocfl ,liccc cau-
'^'^ fam cur illum adoptarec huoc prxtciirct,
niocnon inucairrc. dequo uulLi ou-
. .j ^iicoutioucilia. Quarc ctiamnumhxc
;«»/- j^jjpj qujcitio niaaec. At Dcus cir-
COLLATIO.
405
m
tmtfh
»fn r
cahomincmiu putis natuialibuscoofidc-
ratura fuo prxdcitinacionis 8c icprobacio-
nis dccrcco fic vec(acus,ao vcro circa eua-
dcm vt io peccaiis confideracum. ^i^go
hoc aio , illud ncgo , & fcotcociz mcae
fundamcnca multa pofui : quz vcro abs
icaduerfus illa finc allataiam oidiaccoa-
fidcrabo.
X. Propoftti9 Arminti.
PRimo vniucrfim. i. quia homo RMienesne'
lus vnquam io punsoaturalibusaDco gMtionufH-"^
cfl coodicus , quare occj voquamicacoQ-^;'^^^?^ ^r-
fiHcraii io dccretu Dct potuit : yi^o- ntraUiri-
ce quod a mcotc quidcm cfl matcrialiicr J^tclu tU-
& poccntixratioaciadumTcrofuumfor- ^ignu ^ r»
malcm habct a voluotate , 3c quodccrcto^ro^^mnM
Dcus ilatuic adlu circa homiocm iWf^^^^- fimHl.tjuM.
do vcifari. Quare vt vt mcnte diAiogui //k^/.
polTic inter naturam & fupcrnacuralc do- Ugantur.
iium, homioi io ipfa creaciooe \,qt4od hotre
camcntd nonvcoic hoclocoincoDfidcra-yyf non fit
tiunem. Coadnus coim cll primus homo. condittts.
6c tn eo omoe« homioes ad imagioem Dci: x.quod di!e-
qtiximagoDci noo cAnatuia in homior, mfijygicum
(cd fupcruaturalisgratiai Qohabcnstcfpc- eUfiione er-
(flumad faltciiacemoaturakm. fedfupcr- gMhominet
njturaicm vitam. EOc aucem iroagiocm nonhttheMt
Dciiii homiac fuperoatuialcmgiatiam, rx iocutn.nifi
imagiais Dci dcfciiptiooc patcc £fl cnim pofipeua-
tuxca Sciipcuiam Colof 5 aguitio con- tHm»
grucnstmagini eius. qui ipium condidit,
Hphcf 4.iullitia & laodlimooia vcritatis,
cnoucnicosoouohomini , qui G;cuodum
Dcum conditus cA. Ac<.edtt. quod omocs
in voiucrfuro Patrcs videoiur 10 hac fcn-
tcntiacilc; quod homtiptirrusfucrttcoa-
dicus in graua, fic CacccDciis nofha qiixA.
6.t.quiaoulla inucntcut lu Scripturis dt-
ledioDcicu:v ' ' (inc fcu voluntascr-
gahomiocb d ■ .lc fe habctis ,aotdi-
uctfimode fc ii.ibens Dci avlus i nifi pofb
iuu;iclfum pcLcatum in-inundum, *
autaDco vt iDgrcfTuML con-
Hdctatum
tcc
Rcjjxiti-
4o<; T. ARMTNTT DE PRy£DEST.
Helj>onfiolunuddX.propofi(ioHim.
V it A> A Ntcquam Jc areumcntationibus di-
alot 'modu -rico . tollcnda noB.s cft vna homoay-
IpptUintHr n^'» • <!°f '"«^ 0*^"^^^»»
homint fe DaturaappcHantui • cltautcm naca-
cundumlti- "<lup>c»= ^ aaturalu, dupliccm na-
jiiMi» turam dico ; quu vna hzc muadi corpora-
lis noftri cft.puta citcrior atquc infciior la
rcbus elcmcntartbi^s & matcriatis poHta,
quam Philorophotum Ph)Ticacxponit;al-
cera muadi (pititalis lUius. puta vlterior at-
quc fupcrior.in rcbus fpiritalibus & imma-
tcriatisconfillcDS , quam tradituiftaMc-
laphyfica. A pnorcnatura habcmus cor-
pus, qua fumuc aoimalia:a poftcriorc ba-
bemus fpiritum , qua tationalcs fumus,
quam rcm ipfc vidit AtidoL bbr. i. dc gc-
nerationcanimaliumi cap.|. diccnsmcu-
«cm folam ?»» . ex trinfccu* ac-
cedcrc in corpus naturalc , & folam diuioa
€irc:nibilcnirocum aftionc cius commu-
Dicarcadljonem corporalem. Hioc fit vt
tribut modis naturalia confidcrari opor-
teat.communitcr : Phyhccrationccorpo
ris,fccundumcircntiam,potcntiam,a£lio-
acs.& pafRooesipfius: & Mctaphyficera-
tionc animx intclligcntis , fccundum ef-
fcotiam & dlc ipfius ; ic Compofitctaiio-
DC illius pcrfonalis Toionis» qux eft loho-
roiac , vclui fubicflo cx vtraquc natura
C*utnitm compofito. Siogularitcrvcro harc cadcm
TZntur purn diftingucnda pro naturx lotcgrx & corru-
uatttrnlia. ptxmodo. Pura igitut homioisnaturaUa
dicaoturcaomnia , qux hismodisadna-
turam hominis pcrtincnt.cxdufo pcccato,
SuodpoftingrclTumcft. lam ad rocmbia
ogula vcniamus. PrimumtiSt hom$mtU
luminpHrunatm»libu4 vnquum efi condt-
Adfrimam f^, SiiotcUigisljne fupcroaturaUbu? , c-
rtuienemAr quidcmhoc vodc probari poflitCetHmuIii
mtniiqHM aftirD.ant)acCcio. Scriptara ooo dicit vf-
probfU hgmi quam. Noo ignoiasautcm quod io fcholis
memin /►«'^•'^icitur, non valcrc argumcntatiooemab
nttHralibtt* au^oiitatcocgatiue: aoaJcgitur, aoncft
Deo dectr- jgicur , dcindc ordoipfc ctcatioois cootia-
ntntt f^n/^iiumpiobatquodammodo, cumprimum
rmtHm nen cx Uxno corpus coadicui^poft anima inlpi-
efe.
ratur : vtrum eoim ptobabiltus ; aoimarr
dumcrcatur,codcm momeato fupernatu-
raliaindita.ancrearxfupcraddita? Ego vc
corpoiiaoimam fic aoimx fupcrnaturalia
magisfupcrucniiTc dixcrim. iUud fi Deus
in rc oaturxfecit.cut io caufa gtarix , qux
fingulariot cftiooorccerit? Podrcmooec
illud lcqui putcm , fi homo 000 cft coodi-
tusin punsoaturalibus, (cdcum dooisfu-
pcrnaturalibus > gratiam crgo crcaiioots
c(1'c } crgo&dooafupctoatutalia^illcfu-
turacooimuoia gcneris. Hocconfcqucns
falfum clTe euincit naturx definitio . & fu-
pernacuraUum lario. Qu.<d eoimaUudcft
nacura . quam priocipium otdioatum i
Dcomocus& quictis? &c.fifupcroacura>
liahocpriocipioordiaaca fuor. iamoacu-
ralia func ; luperDaturalia cilc dcfiounc.
Prxtercafuperuaturaliu ratio cft ciufmo-
dt*quumnec oaturaliafioc vt c6muaia 06
(uat : oamquxhomioum omoium com-
munia (unt.oaturx fuot: fupcroaturalia ve-
tofuotpeifoBalia , nec in h.i:tcdcstranfe-
unc. Agoofto Adamum & Euam acccpi(^
fc dona fupernaturalia.fcd fibi , oo hxredi-
busi ncquc pct fc ad hxrcdcs uanfmi/lu-
los . oifi ioltituto commuoi aucfiojgulaii
gratix. Qupd fi itacfl,profcflo&homo
fincfi^crnaturalibuscii , licct illc piimus
non fuerit finects condicus» vc vc viSi& (i-
oceisrcde coofidcraturanobisi&multo
magis finc cis confidcrari a Dco pocuic
Immo vcro , mifiatct .homincm Dcusia
puris naturaUbus cooccroplacus cft , cui fu-
pcroaturaUa coofcrrctdeciecofuo. P'
crgoitacoofidctar* iodccrctoDci. N.i;u-
ram cootcmpbtus cft.cm facctcx graciam;
oatuialcmbomiocinj cuicoofcnct fupct-
oaxuraliadccrctofuo. Quid ? ooooc vo-
lootarisa^us fiogubris fuithftmiocmcp-
deici&fiogulaiisalicr , eundcm au^cre
fupcroaturaltbus? Qui adus ctiamii tutP-
fcoc fimulccmporc ( quod mihi nonvtde-
cur occclfatium , piopicr cas raciooct qux
modoaddu(fU.'(uoc) nonuoicoeflcfimul '
oatura pon'cot, cum vnus oaturatis. & fu-
pcroacuraUsaltcrappcllciur. Sciocc dc i-
luagiocDci dtcerc poftca: fcdmox vidc-
biiBUScamiuhil ad haac cauiam(quod pu-
r
Dtiimht-
m»t.
Sf nttnrit
^ fuptrnA-
tnrMhHm
^tllaiiMe
CVM F. IVNIO
l»s) &cereintereahoc cercmpermemiQir-
lc vclim , hzc omoia , vc vcra cAeoc (quod
Dcgamus)camen iiii dodciax non aduci-
(ari.quz homiDccommuaitcraDcoconfi-
dcratum in hoc decrcco aircric Qua:('c-
2uuacur de maccrialt 8c formali lacionc
ccreci Dci, rctinquo in medio : quia non
pcndcrcxcMvisargumcati. Ad conticnu-
cioDcm tranfco. CanditM »p . lai^^mi , fri-
tfitu homo in to emnts homints *d imaii-
uem Dei. Conccdo Sc cxcAo. qutimmgo Dei
HCH ejl narura m homine , ftd fuptrnMtHrMru
£ratia,»on hAbtnsre^eBHm tnlfilicittUeHtt-
$u r»lem,fed fupernaturalem vitam. Qai d
ais> amabo cc.mi fracct?Hoc olim dizic O -
sigcacs:hoc ptircaEcclcria.iDOt ireoe con-
ftjaccfcocenfia > & confcncicncibus vocis
rcptchcodu, Epiphanio, Hicroovmo & a-
liis tcftibus. Kgo vcro oon ctcdo cc cum
Origcnc rcntire, aducrfus Qpicotis iUius
EccTcGar fuffragia, fcii dctipic cc vna alce-
ra^qtjamnoaaoimaducccidi.xquiuocacio.
Qoamobrcm agcdum expotiamus arque
cbubtlcmus vericacis £ice.Piioc zquiuoca-
ciocflin naturz; pofletioc in fupcioatura-
iiumappclIacioDcDc ptiorcpauloaocedi-
ximus.efl eoim nacuta hxc in&rior corpo-
rumclcmcncarium , ci\ 1II.1 luperiorfptn-
cuumi cH dcoiquc humana noUra cx illa v-
traqtic cont\ituca in fubicdo compoficoi
ab vctaqnc nacura fufo : Acquc hzc ipfa du-
plcT,inccgra & corrupca PoXlcrioris Ulud
cfl, quod fupcroacuralia dtcuocur , modo
quzlupra hanc oacuram infcriorcm func>
iffuDC naturxfuperioriSkfpiricaliSt vel Mc-
taphjficac : modo qua; fupca illarn quoque
Mccaphyficani fupeiioicmquefuoc . idc(l>
pcopricac(}ueimmediacediuina:modo ve-
ro,qiix iupracondicioBcm huius naturx
fioflrxcorrupcx(uoc,quianobis non coa-
lioguotiBili cx fupctaacuraligtatiajquam-
«is oacufX locce s illius fuetioc Corpas
ab hac nacura eK,cxeropli caufa: huius co*
paiaciooc(upc'ioacufali9 ed aorma noftra:
Jluffum aDima noflra 4 oatuta fupctio-
K c(l > io qua Aogcli : huius compa-
racionc & ilfius diuina omnia funt fupec-
•acuraha>vcqux vniuecfitaccm oacutxhu-
ios 4( iilius fupcrcoc* lam tcio tmagoDti,
COLLATIO. 407
\ii^\iXi,montIInMtHrainhomint ; feifufer
nAtur»lugrMti»: iAtSit (vtatbiccoc)DOD efl;
oacurx.fcd gracix i vcl noD a nacoca , fcd ^
giacia.Hiccu mihi,mi ftaccc , rcuocaprio-
icmhoroooymiam. Imago DeiooocUi'
oacura.hac inferioce puu > dicicor venfG-
mc. At imago Dci non cfl a natuia fupctio-
rcilla.lalfo dicicut. Qutdcnimcflnacuri?
pciocipiuro ordioacum a Deo , motus &
^ie(isini*ubic^o oacurali luo. lo fupc-
tioccillanacura cfl piiociptum ordioacum
aDco, mocus &: quicrisin fubic4^o aacu-
rali fuo> iccuodum modum ipfius. Pone
cibi gcocra mocus ance oculos > qux in
hac oacuca acciduoc. geDctaciooem . cot-
cupcioacm.tocccmcocum,dimioucioDecn»
altcratioacm,& ctaolicum localem. quem
^«^'» vocaoc. DifcrimcD illud compe-
cics , quod huius lofcriorts oacurx fubic-
Aa hos expariuntur rooius fccuodum cT-
I fcnciam iptam&aliaomoia.idcfK fecua-
j dummaccriam>foimam,A:accidcncia : il'
lius veco fupetiorisfubicdla, fccundumcf'
feutiam inioime expciiuncur motns ,(rd
j taucum fccundutn cfl'c • vtramquc aucem
aacuiamrcsdiuinx fupcraociotluicoacdi-
uioomodo , quud omnis funt mocuscs-
pcr omnitnodc. Moccalccfl corpus : vndc,
oifl ab infcriorc nacura ? immorcalis aoima-
oolfra: vndcoiliafupcriore' vctaquevcco
oacuiaaDeoordinata , opus fuumficim-
mcdiarcfacicns , vcpcr vcramqucmcdiacc
upeictuc Dcus omoiaqux lucuixfuoc.Ef^
auccmimagoDei a oatuca (upciiocfrt pct
cpi mcdiace opcracui Dcus io Adaini filtic*
cx quo oacuram comrouocm ioAituic ia
AdamopaienccQoflco. Idqutdcm vctum
cfl.graciam fupemacuralemeflc.quaAdar
moimagioemiuam iofcuic Dcusi qucm-
admodum & pcr caodcm grauam cfFccic
crcacioncmcocam : 000 cnim oMurx pec
Dacuram,fed pcr fc dedirpiiocipium Dcus^
fcd^ cx quo nacura efl , )d quod pec nacu-
caraert , fpccici & iodiuiduis pcr nacu-
ramiogcocratur. Id licctprimoorcugra-
tiafic;(;jnicn iamcifcatia fua a oacora cflr
& nacuTalcdiccodumcA. Imago autcDev
cflfpccici, & lam indiuiduis pet oacuram
logcacratur, £il iguar oacucaiis de ciiis
4c&-
4-^8 T ARMINII
fK-ltMitiooc pofVi.*a viJcbimus , antcftiim .
viucsiiljs dccljiaii opus, cumai», imngi-
nAtumlemjtiijuptrnAt.ii vitam. Pur-
gcmus homotjyinj , (lc dc rcbus mclius
didartfumus. Fclicicas nsiutalis aut c(l
h iius nacur.v,qua haltcmus cotpus, aut i!-
Iius,qua Spititum:auc vtiiufquc, qualuh-
ie :^uro cz nutura vrrat^uccompolitum. hd
haoc fchcttJtcm omncm imago Dci rc-
(pcdum habct Daturalitcr; corporisvt in-
KrumcDticircDttjlis &: coniunfti fui ; fpt-
xitus.iaoqttam fubic(fli cllcncultsfui j ho-
miots «tcniqi totius tanquam fubicAi pcr-
fonalis: Ci nrgas,quiii c(liobfccro,in natu-
ratoca,quod iion iA» i(^i-r«tf, (iium
hooumappctit ? £(\ autcmfuum bonum
fuacuiquc falicicas Siio hacnaturaiapist
pccus.aninial hoc facitiin iliaSpiritus &in-
tcllijicntcsfotmashocccttc oulio iurcho-
mini & tmagini Oei in horoine deocgaii
potcft Addis haherc rtjpeclum ad fuperriM-
tiirAlem vi/MM .idautcm tft, gratix vitam,
vc odcnduntadiuD^aomnia Siadcamfo-
lum intcllif^isrcfpiccrcncgamuscxclurio*
liem: (i ad haoc & illam cooiuodchoc vc-
ro oosadcrimus , & tibidiccntifubfcribi-
mus , imagincm Dci lo homioc ad vtram-
quc fztiataccni , oaturalcm &: fuperaatu-
lalcm rcfpicctc: pcr nacuram naturali , pcr
gratiam lupcrQaturali modo-HocampIius
lam cxponcrcm, nifi prius id quodaguur,
quidfittconfldre oporreret. Quod tuipfc
optimc animaducrtf s ciaods ad dcfinicionc
illius> vcprobcs(coccDtiamcuam. Ejft om-
ttm imnginim Dei, inquis , jMptrmuur»lem
ffrntiMm t <JK tmaginit Det dejcriptiant fattt.
Idbonapacc lua ocgarc mihiliceat , cum
podulcsiudicium mcum.Subiicis,ry?c«f;;y
iuxttk Scrtfiuram CoUf.i.agnttio coMgrucm
imaginieim,t^ui tpj^um cendidittEfh. 4 .lujli-
liM ^fiuiBimeniMveritMtitconiumens ncuo
hominiiqui fecundum Dtum condiim eJL A •
goofco verba Apoftoli , & crcdo, (cdmc-
tuo,roi frateci vt a verbis& a mcotc abcrrcs
illtus.Io priotcloco noo dicic inuj;iac Dci
cficagoitioDcm cogrucDicm • ni,&c.
fcd nouum homintm renouar. cogni-
tienem fecundum imMginem eim qut cendidit
DE PR.€DEST.
eum Subic£lume(lhomo,tnicasfub(lja«
ti3,fcd priu5Tecu$,iamnouus. Huicfabte-
dloinfuitcogoiciovctus , iocllnoua. Se-
cnndumfubic^um cognirio vna , fed roo-
do Jiifcrcos : oam homo vccus& nouusv-
oaiDtclIigcDciaiocclIigit,priusvcccrc,po(l
modum rcDOuaca Qu^i crgo modus cogni-
rionisidius ? ncmpc kcUDdumimagiocm
Dci. Hic modus cogottionis ic incclligcn-
tiz ooftrz : Prior lccuDdum imagiocm A-
dami prioris illius , qui (ilios gcnuic ad
fuam (imilicodiocm , Gcncff poAcrior,
(ccuoHum imaginem Adami podctioris,
ChriAi & Det creacorisnoAri. Inoago Dei
nondicicurcognittocde, lcdcognitio fe*
cundum inugincm Dci rcnouart lu oobis
dicicur,quidcrgocogoicto ? A<5lusiroagt-
nisDei , quidtmago Dei? foos & phori-
piuma<!}usformaliccriDFormao$adlum,(i-
uc habicumifkumimaginis. Namvcrouis
modo accipias, mea oihil rcfcrc. Aoimad»
uerrcquzio, tc ipium appello iadicem ,
trum bxc conucnicns dici lurc pofnrdc-
fctiptu). imago Dci cft agottio cougrucos
imagioi Dci.Immo vcro hzc ip(a defcri-
pcio ucgacimagincm Dei ciTc alcciacrum:
autagnitiooem,aut imagincmDci , fiqui-
dem agoitio cil congruens imagini Dci.
Hzc cu ptocua prudeocij mclius incelligis,
quam a mc fcripcocnarran poiTiot. Ad alrc-
ram vcnio. Imag* Leiefl lujlitia ftruii-
menia veri/aru conuentens nouohomini , tjui
ftcundum Deum condittuefi. Hicvero plas
aliquid qujm aotc dicis. Vcrum camr nec-
dum(atis,agnitioillj, dequaantc dizcras,
mcmbrum veritatiscib : £(l cnimvcrius
10 tncotc Doftra. Hic & vcritaccm, & iuili-
ciam,& GnclimonLimdjruis. Sed videa-
mii^ 'i ! Hicat Ap' '^' 'v 1- - -n- • r •;
uu: 'itm rjfcij
tu r in lujltti* ^ fnn /limoniM veritMtit N on
cootcudaroquod multi lotctprcuntur fe-
eunduf» Deum , quafi diccrcc Apodolus,
vircuce Detagentisia oobis Accipioquod
rcotis,illavcibj,<9ini'^iir, idcm fibi veilc,
atqi (i dizeris.ad imaginem Dei vcl fecua-
duin D" .'^' if incm.Hic camco oonoc vi-
dcs,mi .aodcm ordinc.qncm modo
iodicauimus aPaulofctuatucilc: & fub-
ici£ium
CVM F. IVNIO COLLATIO.
409
icAum , principiam , & aftu« fiuc habitus
iadc loformatos diftingat commodiflimc?
Subicdum eft homo . qui idem vetus.no-
uus.- fiinapium cftimagoDci, qux ca-
rfl»4f»D« dcravctus. noua& cx corrupta intcgra-
sn hemifit fccns : Aaus Tiuc habitus cx co piincjpio
nMfnralis informati fuiK , iuftiua.(anftimoaia , vcri-
#/7 fecundii ras.Iuftitia, fao<aimonia vcriras , nonfunt
iHniHTn, imago,fc<limagiDis. Rcdcamus, fi placct,
^MM roTTH- adprincipiumUlud,quodtradi<lciuntPa
fununc ilf txci,n«tiir»liACorruptA4ge, (y^fHpernaturM-
tarttmm n«n lii$fHl'lata. Hioc ccrtcnulloncgotiocon-
jHhUt*. clufcris .• luftitia , landiraonia , & vcxitas
xion fuotfublacx: oon igitur fupcrnatura-
lcs.Et rurfan:.,cx corruptx funt : natuiaics
igitur. Si cnirr^Cablatx clVcDt,aulIa canim
principia m iiobis a natura cflcnt fuuc au-
tcm : Daturaigitur.&: corruptafuntipfa,&
quzcunqucabiis principium ducunt. Dc
imaginc vcroDcicadcmratio. IroagoDci
aon cft fublaca : non igitur fupcrnaturalis
& contta,hxc corrupta cfl .• nacuralis igi-
tur. Nufquamcnimrcddi io Scriptuiis di-
citur,fcdrcBOuatifolum. ProbaiiaDcm dc
Scripturisadfcto.cum vnumdixcro : lu-
ftitia,faoAimonia^j|Dtas, noncft nifiini-
magincDci: iuhoi^ccft aliqua iuftiiia,
faa(flimonia& vcritas: igitur in homioc
cft aliqua imago Dci. Mofcs ccrtc Gcncf i.
nihilaliud oarrat , quam ptimam naturx
confticutioncm dc lubicdo vcl fpccic v-
naquaquefaflam. Narrac auccm/;o*wi>j*OT
mUimaginemDcifacium.llxc'\g\iMxmt\XJi<i
humao.r couftitutio.Quod fi naturx.crgo
imago Dci vniucrfc ad fpccicm humaoam
pcrtiDCt;cum oaturalia co ipfo a pcrfooali -
. busdiffcraor.quodcommuoiafuot. Idcm
9nm Gcocf f.;. AdamgcouitScchum idfimi-
""f"".^' Utudincmfuam, ad iinagiocmfuara;fuit
f^ecumhu- j^u(craAdamf.idus ad fimilicudiocmDci:
Scchumcrgogciiuicad Dcifimilitudincm.
Atqui diffciunc imago Dci & ima^o Ada-
rm.ducratquifpiam, & aMofcdilcciDun-
cui.DiffciuDt quidjcrai fed modo, noocf-
fcutiafua.-nam imagoDci fuit in Adamo
t)ci intcgta.in Scthopcr Adamumdcfot-
nuca iim.igoramcn vtraquc. Eadcm vc-
to ratione bxc imago io fpccic homiois rc-
iiqaafccuadum cornipiioBcm, itDago tcr-
mMn»m
Itrtiaet
rcni : fccuodum ioftauiiatioaem > imag«
carlcftisappcliarur.
Scd quia modofolum, acaaa cfTcntia DtHt^ue
diuciQclh iaftaurari& rcaouari,aoaia- jHiaJsatur
gCDcrari autcrcari dicitur , ▼taatcobfcr- in nohit rt-
(lauimus • vtnotc qux non eftcotia , fcd nctMri,^
modo&gradudilferar. Item GcacC.y.^iii iufiMurari,
effuH.iitfAnguiTum Itominii , fer homtnem non creari
jAKgtiisiUita e^uniitor , qnoniam Ad imttgi- aut ingetu-
nemfuamfecit fjtminem Deu4. Si oon cllct ran.
imago Dciin poftcris Adami quioccidua-
tur,inepra & alicna forctMolis argumca-
tario.Eftaucem iufta& grauis argumco- ^
tatio,fiucMoris, fiucDci. aam/iitadixe-
tiStOccifor eius quc Dcus fccicad imaginc
fua ^ homiococcididcbct, homiachunc*
illumqui occidicur, Dcusfecitad imagi-
ncm fuam. Ergepcrhomiocmocciditor :
optima cft conlcqucncia. Cumcnimho-
mo (ic fa^us ad imagincm Dei i eius occi-
forcm occidi,& quijem perhomiacmoc-
cidi , xquum cft. Sin autcm vcrtcris ia
huncmodumadvcrbum ,^ucniain adima-
gmem Deifecit hominem, vidcliccthomo ,
ctiam magis confirmabitat iotcrpiecatio.
Sed nufquam mcmini ita Scripcuram lo-
qui, homofccic homincm.- nccmihipco*
ban poccft. Acquc hxc, opinor, fulfccc-
rinc, vcvidcas,mifratcr, iraagiacmDci
incflc homini nacuralitcr.
Quid crgo cft imago Dci ? iam coini
cempus cil,vt s,h utttjKiiLni Wt tfsnitffx^nt
Ht'!0,im(Bp. Dcclarabo Pacrum orthodoxo-
rum vctbis.TertulIianus cx Latinis primus TeflimoHi»
audiatur.lib i.aducrf Marcion.cap. f. In- "^tttf**"*
primit tenendum,inquit,quod Gtacm Scriptu^ tmagine
rafipiauit, adflatum nominans , non Sj>iri- ^**'
tum ( non -nivffgt ) quidam enim dt
GrtLCointerpret»ntes,non recc^itata di^eren-
ti»,neccurat» proprietate 'verborum pro aJ-
flatu Jptritumponunt,(jf>ii,int l.urcticitocca-
ficfitm fpiritum Dei deUcio infujcandi, ij eji,
tpfnm Dtum : o* vfiirpata lam qutiflio efl,
Intellige itaque adflatum Sptrilu minorem
ejfi,ttfi deJjitriiH acci.iit , vt /r- • ■ ' eius.
nontamtnSpirtium.Ham^nii^ . , .to ra-
rior t^fideventoaitra, nm tamen ventus
aura,capit etiam im»gincm Spiritttt di.ert
jUtum nam 9* idtoltomoimagoDei ,td efl.
Jff ifimv.
'41» 1. ARMINIl
Spirinct ; T)cm enim Spritiis : ipm^o ergo
Sprints.aJJiaftu. Porro liv/tgo viritati no»
"jjqueqtin^ut .i.-iiijUAbifur : Mliud esitntm
Jtcitndntn 'vcritntcm ejfe,MUuil ipjam verita-
tem e0e.Stc cr0tif/i/Ht cum ijn*gofit Sfiri-
ttfs.r '} i/A im.%<^inem Det comparare^
ffqi. iiat tiden.SpirUuSiiiUn .Dett*,
fnedelichtn , idto ^adfiafus. ideil, imago
nondtbucrit ndmififft dtliciMtn. Inhoc ertti-
mtigo minor "jerttate , c< adfiatHt Jjriritu tn-
ferior.haiens illas vtijue lineat Dei, quA im -
mortalii anima , qualtkera (^fjui arbifrii,
qua prAfciapltrtimqtii, qiia raftonnlu,capax
infellc.itti , e^Jcitntit : tamtn o* in hts iinA-
go,(j* n.ifi "jfqiie adtpfam 'vimdtutnttatii, fic
vec vfqueadinttgrttaftm kdeliclo , quia hoc
fijliDeocedit.idtJI , vttitatt, (yhoefolum
tir.agitti ncn licet : (icut inim iinago tumo-
fnneiilinea) exprima/ 'vtritatit , T/i tamtn i-
ffa caref.non hahtni motuni , ita antma #-
magoSpirituiJolam "jimiiuitxprimtrt non
'VAluittid tfl tton dilinquendi filtcttati : C<-
terum( idifi alioqui )non ijftt anima , ftd
^iritus.nechomo.quianimMm fortitm tfl.ftn'
jPfMf,& qux rcquiiDtur.Ambtolius bciac-
mch libro 6 .cap.y.pofl multa coDcludie iD
haac vnoduvniquam tnim dabithomo com-
mutationimpro antmajua * inqua nenexi-
fua fut pcrtt'1 ,ftd tcfiui humani. vniuerfita'
'tufittjlaTittaefi. Hdctff perquamcttiTuft-
rarum auiumque doifjtnarts animantittu:
hacefi . nemDei f corpta autemad
(l cncn, • ,..r,, n: inhac piiimdiutnjL imi-
intiv ! j. -/)t,iniUocum^eru ^biliuu vi-
iiconfortium.firc. Itcm in Plalm. 1 18. feim.
\e quedfecundum ituaginemtll , noncfl tn
fort>ore,nec inmattria.ftdin anima rationa-
ti.: : ibi(ftratHrjlfirfitndi/urhou}oadfimi-
btuditum Cr imagtnem Dei,vbt iufiitig, vhi
fapiinfii ' fiis forma iittutu adftimi-
fur,(^fi. i ,nha. Ncc alitcr Augulli-
BUslib.i.cicGcDri^conCTaManich. cap. 17.
& alibipafllm. Hicrouyniumadducopo-
Arcmo loeoi^uia idcm piauc (cotit,& lcri-
bicconcta Origcucm, cominuuuum £pi-
phanio 8c Gr.Tcis Patribus ar^umcoto. Ba-
ilium diccrcra , niCcx colcucs Amhro-
lium dcfumpCirc. Quid Chryfoft. dicTm,
Nazianz.NvlTcB.C^cill.Thcodorct. vnus
iJamarcvaus oaiiuum illoru £picomarius
DE PR^DEST.
rcm dedaiac accucacidime ia co lihnUor
qucm luicripfic «enJ*' t« ic^m W y
ijyt/ftjyjr» ;t^. Iccmquc ahcro , qui ^:.
duabus ia Chrido voluocacibus dicic taiap
TatTBi-w ^ ttifir i(jfti ctuniiintf,
i(^'r»df;^Hft,»f.rur'eu>rut^^ '.,-'<« W
atjfn-ni jjjtf Hyst* tnjl[t i^ c« «^»<n»{ «i
«»?]p»;jn<,acc.vbicflcncialia & adiunftadi-
hgcuciffimc comportauic.CoBi ' ' ira-
quc vnaiUius aduotlus Mdnui. , . :^u-
mcocaciooc. Iftit \n^\x\x,hominii ignorant
fitri nonpojfe,vt natura vila vtatur afiiene,
aut efeHientm producat , cuiut facultatna
non acctptrit fecHndum naturam , exci<-i ;
caufa,niilla auu volare potcfi, nififacul/attm
tiol- indumnafuriv.i ai:t>ertt,n(y.it
/tr>L ... . .j.:a ingre.it pcttfi , ntfi aceepcrit
ftcundum naturam ingrcdtendi facultA-
tim. Sic ettam homo uin potrfi agereaui
vetle , nifi ficundum naturam fac: ' ->
i&am qua^ji^nnKti ^ Mify>i7ix.ndic!.. . , ...
eepijfe/ :nequtenim petefi infeSigtre,nififa-
CHltattmt»vn*!uia na/nra accepiri/ , ntqua
videre.neque aliudqutd agere ,acpropterem
omnt natura aclicnes a^rales tnjunt, (jf>fi-
mulisfunt.qiii viro^nvolsinta/em aut»^
Sionem cadHn/,ea noniajunt fimul. quocz
fuudamcnta brcuiratis caula dcindc in-
fcrc , homincm auccm incclligcrcracioci-
nari.vcllc, & ruprarcscri-atascxccrascx-
crccrc mu!ta,qMx diuinrtaccm fapianc ; Er-
gohomini t.iculcatcsincflcquatun^ ' r-
dufaiflus ad imagiucm& limiUt. .
Dci in Scvipturispronuncictur. Hic igitur
illac^limago Dci io anima ooflra: cuius
ctlcocialcspjitcstuipfx ahquid diuinituci
pcrnacuram limilc oflcudunt ,cum pcrci-
picodx fupcrnacurah gracix pcr oacuraro
flcgratiam (.i»niundlc lunridoucx > quoii
mux dccbrubimus. Sulucu inim , omneii:$
vniueifumParrtividin/urin hac ftnttntin
tjfe,qModhonioprimu4conditiif fuiri/in gra-
tta Sic (^ Catechtfisnojlraqutfi.t. Ncmi-
ocm pioUifito orchodoxoium , Qoui , qut
aliudfcotiac : nec alia cftiufUCaccchc-
Icosinr a Scdfalli vidciis dfcfi?^l-
v*',& diui.ivi- 1 ouiungcrc Non cnimid
hbi volunt,houiincm priraura fiiiUc con-
ditum cuin gratu idtli, crcauoais opcce
CVM F. IVNrO CeLLATIO:
Hfmiialii
CfKeJpeSi-
Hi inmgi-
Ai ftcun-
itm rntio-
nem A rm.
^mtnci»
■afaram & gratiam fupcrnaturalcroaccc-
pilVc . ffd hoc illud cl\ quod Toluot.Komi-
ocm. quiBrimuscondituscft t ftiiiTc cam
gratia.id cu fupernaturali graciaa Dffo au-
<dlum ciTc .- quoil iam aoto in hac ipfa pro-
po/itionc tradidimus Quid crgo ? non ha-
buit fupcrnatUialcmgratiamiQ crcatiooc*
Sigratiam accipis pro bcncuolcntia Dci>
lubuicgratijm j fi pro dourslupcicaturali-
buscolutis, ooo habuiticrcationcautvi
ctcatioois qua: fuutfupcrnatur»!!! ; cum
crcatio (ii'princtpium naiura:, velprimus
mminus iliius , fupcroaturalia vcro toto
gcQcrcab eadifFcrant.-fcd habuit increa-
rionctid cfl. in primo illo (latu crea-
<ionisio quofuic Adam. doocc in pccca-
tum labcrctur. lam vcro vt rcoi fjcilius in-
Cclli£as,vtamurSoIis& Luox {imihtudi-
nead imaginisdtuinx dccIaracioncm.Lu-
oa;(uacll iinago cUcncialis, & rclatavcl
accidcQur)3al;cr.i. Qua cITcncialis, habct
fuam luccm aliquam i fcd qux, oifi rcfpc-
dum ad folcm liabcat,tcncbrcfcit . qua tc-
Iata,iiabctluccin focacutitiam afolc, pro-
uircfpiciturabco ,atquc ic cum rcfpicit.
Sicctiamimaginis Dci io homioc duplcx
fuit latio indc a cicationc. Nain homo
fuam habuir clTcntialcm luccm ia anima
c5ftituta,qua: tanCJ imago Dci micat intcr
ics cccatas omDC!>:habuit 8c rcljta, qua rc-
fpicicbaturaDco, &: rcfpicicbatin cu. Ef-
UotiaJis iJlaimago . oaturalis cfl ; rcfpcdti- .
«a C vtitadicam j cx parte fupcrnaturalic
fuit : nam ad Dcum pcr naturam coniun-
^amgratia rcfpczii picprio 6:Iibcro vo-
luntatis motu ; ad illam per gratiam C na m
qux Dci naturalis fccundum nos aifiio i )
rcfpcxitDcus KntDtialcm cx pcccato cor-
tupum habcmus , non amifimus plaoc .• il-
lamrclatara amifimus fcd rcflicuit hanc
Chnftusvt tcnoucmur fccundum Dcum
adipfiustmagiucm , Sc edcutialis ip(a re-
formctur.qmim uaturalia cotrupta , fupcr
naiuralia amillr.circDt. vt antc diximus.
ScquitUM. Ghfia nu'd» tnucKifur dilt'
cUfDeicumelech.-^ut , jtH-volumin trgA t^-
jfsines diuerfimcxU fehnbe:}s,aut diuerfnno-
defe hahens Det /ilJm.niffoJI iMgrcffum ftc-
cat ittti in mundhm , Muea Deo xt ingtrffttm
conftdKTnttim. Eqtiidcm it hoc daicn^
4ii
oontamcn eocucrrerctur corMm Ccatca- fujjfe tcir^-
tia,qui;hommcra commaniicr aDco coa-JerAfum to
fidcratum pronunciant, vt antc oftcndi-^«rM lurMi.
mus.Scdtamcn,quidfiaucloricate,raiioncr;iW«<#.
cicmplo aflcrtioncm hanc coofucaaeto*
Audoriratcm habcs Kotn.^.SondumtHim
n.ttispucrtf , qnum' Hihil fectjfint boni vel
m«Ii. vtprtfittutum Dtt fecun fnm tleHio^
rHm^nenexoftribm t jed ex vodtrte mnnc-
ret.di^Hmefiei. m.vorferu:et mtnori:fcuf
fcriptumtft.lMCoh diltxi, EJau Muttm odit ^f»f"P*v»r
^4^«/ Qittiacnimfibiillatriavolunt? njn
dumnaiupuerinmm.cHmHt/jtlfeciJfent ho t*'ij'Of^tf'*-
nivtlmaU ; item , fecun.<ium eleHionem „gnP'^'*f* «ddu-
exoperiliuf.fedex-jocAnte. £ftofaBC,io '
quics: fcdixc dcnituia in peccato {^,.**'"**-^-'
ccotc dicunrur. Atqui fcccruit tam ftudio-^'*"''**
fcomnemratioocm pcccati, Sc foJivoca-
tioni Dci vocauris omnia fcriacccpca, vc
tu ipfc,mifiatci,(i volcs atccndcrc { vis au-
tcm)facilcfisab axiomjic illo dcduccn-
dus.Huic aucloricati ccrtc omncm lacio-
cinationisfpcciemfubminurus cs. Ephcf.
I Efegitnosin Chrtjloa):iciAclafundameniA
mHndi,prsdejIinMuit Kosuftitjintu-per lejum
Chrijluminfefe. Elctlio amoris iinpularis
cft.quum clcgilTc in Chriftodicitiip>rnois
rationoftritollitur . prxdcftinatio &: pcr-
fonas pixccdit,& cau&s ab ipfis.Quin boa
fibi yo[\iatprifciendiScpridtJiinanZ vcrba.
Rom.S.Chriftus ipfc foli bcocdidioni Pa-
ttisfuitribuit , quod poficflorcs & poficfr
fio rcgni funt conftituri a iafto fundamcn-
tomundi.Matih zf. Inpcccato.an .iiuc
peccatum ^contcmplatione pcccati.an ci-
tracontcmplationcm illiusfcur hoc po-
tius/ijuam illud.obfccro ? imo cur non po-
nus illud.cum omnia dicanturin Dco vo-
cantepofita ? His rationcs acccdant. t.
quxcumqucrationes abfurdi huc com-
pottantur , cas animaduci funis cs.C li pro-
piuscxpcodcris jtam adillam intcrprcta-
tioucm , acpotius adillam magis.quam
adhanc pertincrc (5«iproptcr noo fic
dccliaauda abfuida , fcd potius pic, &
commcdc amoucnda t. ocgo contcin- f
plationcmpcccati ad rationcm adoptio- ♦
nis filulis pciriocrc. Naturam appcllo
tcftcm 0 patcr pgmt filias.antequam cx-
plorctautobfauct condirioocra illorum?
Fff t Sod
41 1
I. ARMINU PHitDEST.
Sci hxc gcnitnra , inquics > volunratis , ac r
non naturxcft : Rcdc: fed tamcnfoli vo- j
luntan Dcitiibuicur, non vlli conditioni
Bofliz. Omnis conHitio noftra cxdudi-
tur,ctiampcccati: folavoluntas Dci» fo-
lum propofitum in cauG ftatoicur. /Fqua-
lcsinnatura, xqualcsinpcccato fola vo-
luntatcdifccrnit Dcus .-quosncc ionatu-
rafinaplicitcr , ncc inpeccato confidcra-
tos.fcd commucitcr inCluilto filiosado-
ptarcifibi. Vt oariua gignuntut filii fine
coDfidcrationc condiuonis ipforum , ita
Toluntatc fuosaL> xtctnoadoptauitDcus.
j Quod liipicutii' <!i: gratixDci ma^is con-
ocaicid potius aDcofatftum , & a nobis
crc." ,quaniqaodminus.Magi$
autt: . .-Qtix'5: gratixillius conucnit,
■vtfiliosf.nc vlla conicmplattonc qualitatis
ipfoium adoptaucrii fibi , <juam vt cx con-
tcmplationnishypothcfi : alioqui nacura
Dco perfc^liusagcrct,in qua patcntcs finc
IxempU contcmplatioDciftaprocicantlibcros. II-
dtnique 1"^ crgo & Dco conucnicntius, &: magis a
^-,,/<yi^e,,nobiscapicndumfidc. Excmplura C fipla-
cct ) Angcloiumaflumcmus ad tctconfii-
matioocm. Quicunquc fiIiifuntDci>elc-
/liODAotfilii . Angclifuoc Fitti Dci, Job>
1.& j7.ergo cicdiooc funt» vt a(&r-
mai Paulus i. Tim. j. clcdos vocans. Suoc
aatem elciti citra cootemplaiioncm pcc-
catiipforum, vtquioon pcccauerint, fcd
pcrmaofcrint io fua origioe. Eft igitur dilc-
ftioDticueledionc cttratationem con-
Jidcrationcmque pcccati i quod ocgarc vi-
dciisaffertionetua. Fortatie dixcns > id dc
feomioe tantum a tcdici. Ego vero tcfpoa-
debojdilcaioDcm &clcdiODcm de vtra-
quc dicijAogcIo & homincidquc ratione
communi ; curo Dcus imagincm fuara m
vtroque collocaucrit.- cuios fit elcAio.
Cettifllmutaotcm locusillccft cxTopic.
a.Siid>quod duobusintcr fc collarispari
lattoocinelfc vidctur > vninoncft, ncc al-
ictiioci liooi Aogelotum noo io-
cftcoodaioois ipforum, aucopcium vUa
contcfnplatio } igitur ncc homioum clc-
aioniincft QuodfidiuciGieftaliquomo-
do.Angeloiuro hominuroque cooditiOf
BOACoicquituc diuci(kni utioocmillo-
tumclc(ftioois elTc.- pixfcrrim com eia$
rcivna fit ratio cuius icfpcAu cligantar.
Hxceotro eftimago Dci , quain fccuo»
duro propofitum voluacatisfux cooferua-
caminitauratamue ,ad fccuocauic,& fibi
adiunxitDeus, immucabiluec lo Chrifto
fubfticuraro TB TniiTK «' ,ai^(^«A«M«'n(«i),&
quaroin communi locooatutxfiiz collo-
cauerac, vodc piopria voluoutc dcfcceiDnt
damuaodi iudicio cios. Exemplum prztc-
cea oulluro adfcrii potcft: qnia cctera o-
mDiacreacadifpaiisratioRisfnor. ' Carcac
coim Dci imagioc, quaclciflioois obie-
duropropricdctctmioatDm cft. Exeropl»
igitur Angeloniro > ooo alio vllo natvra e-
lcdlionis diuioz cx hominibas fadlz de-
claiatipotcft.Sicautcmfc habuitDci clc»
dio,flOD vt Angclos pcccatorcs a dod pec>
catoribus. quapcccatorcs, primumfccce-
ucrit^fcd vteos ooo peccataros, qua clc"
<ftosaocc& przdcftioatos f<f V*^'"*' >
aliisqni fua voluoracc fucraoc j>cccatDri>
fola voluotatc fua & giatia diKingucrct.
Quid crgo facit, vtdc homioibus aliairt
lationcro diuinz clc^ioois excogiiaii pu-
tcrousoporcerc.
Ktfic* Armmtftuecovjidtrdm Kr-
Jponft9r.il ad X. propofuiih-
nem.
N^ruTMlia ego appello, qozad fub- ^^^^^^
Itaotiam iplam & cxiftcntiain homi- /
oispcitiocDt,fioequibusDomo acqmtcP .'^
fc honioiqualia fuot anima ic corpus & to- C^^ffj^^^
turocx lis compoCtuui cam omnibusna-^^^j^^
turalibus piopiictatibus , *ffc^'ODibas. ^ J^^j,^,
pafltooibus.&c. SufematuralU ^PPcHo, ^.^^^^^^^^
quzcunque Dcus horoioi fupcr illa aata-
lalia addidir> quz quidcm ad pcrfcdio-
Dcroboroioisfaciant, veiuro&oD quaani-
ir.itisfcd qua fpirituaIis,nonadoaturaJc>
fcdad fupeinaturalc boouro acquiieo-
dum. PtfraJt«:urMltA dico hoc locoquz Jttm^jnA
fupctnatBiale oihil adiundluin habcoi. fint l/onM
Scofus ergo mcorum vcrborum cft, quod nMtHr»U*.
hgmo ooo cft io putis oaiuralibus abA
que fupcioaturalibus cooditus. Kcquc
bic magot^crc cootcodo ao illa fupcroa-
cuialu Eabcac cz ipfo cicatioai»a£lu.aa ez
iupcx-
CVM F. IVNIO COLLATIO.
4^
fupenD Ai/ioDis aAu alio, fed hoc ran^aam
mcx caufx necnoxium oec vtileia racdio
rclinqno.
Vcium omnioe flatuo tc afHr-
rao; Dcumdccrcuiflchomtocmcondcre
ulcm natura qualem creauiti fcd cui fu>
pcroaturaha nonoulb adderet ; vtpote
^ucmnouid lantamcfre voIuit<)uodcrat
naturaifcd quem vlieiius in fclicioicm Aa-
cum f fuiocmpcpaincipacioncm^pTomo-
ncre votuit,adquam niH fupcroaturalibus
Jonisornaiuspcrucnircnon potuit.Quod
antcm nego homintm conditum in purts na-
turMhkftft &fr^ferea/ufernatHralil>tM con-
diium dico, zonou volui ngoificarc, adlum
quo fupcruaturalia fuut commuoicata cfTc
crcatioocm ( nampropoiuionc i^. mcail-
bmgratiam fupcriDfufim appcliaui ) fcd
Dcumabatflu communicandi fuum l<o-
Dum cum ifla partc piima; maicria: vcl ni-
htlitvndchominemcreauit, noluinc dcH-
(lcrc , idque cx dccrcio xtcrno fuo, doncc
ctiam fupetnaturalia illt contuIifTct. Quare
& obfciuaodum tnihi puuui loqucodi nio-
dum Scripturz vfitatum,qux djcir , homi-
nem eondttumadimaginem Dei fimilitu-
dintmfC^ux imago & ilmilitudo Dci ctiam
(upcioaturalia dooa in (e complcdluur.
Qupdfivcrumcft, vtcgocontcodo, tum
komocooditus cflcum fupcroaturalibus.
Eft cnimcoodjtusadimagincm Dci,quod
vcibatn condcodiindiftiodictoci imagioi
nibuitur , abfque difcretiooeeiusquod io
imagine cftoaturalchomioi,& quodfu-
pcroaturalc. Lubct huc adfcribcrc Hicro-
njrmi Zanchii vciba , qui libio primo dc
kommis cieatione cap. i. ita loqaiiurdc
hoceodcm ncgotio. Mihi plactt fenteniia
torum quicum Jpiraculo vitd aiunt ettam in-
f^iratumfuijfekDeo , ^trantfufuru quid-
tjuidhabuit Adamm ccelefu luciiifapientid,
rentiudinii , o* aliorum calejlium donorum:
quiLttsDeum referthat , tanquAm veraetm
tmago.Fuitenim taln crtatm , vt Scriptura
docetidictns, fadum tum tffe ad imaginem
Dci : (^Salcmo Ecclef.j .Dtm ftcit homsnem
qutfimulcum anima, radiiquoque diuinl*
fapientiA.iuJlitiA , h^niiatii futrunt infuji.
Hucufquc Zanchius; quiapcitc dctcimi-
nat . quod ego in vtramquc paitcm indc-
cifum rcliqui : idque dupiici dc cauCij fcic-
bam enimidintcr dodosdifputati , &vi-
dcbam caufzmcx nihil indc acccdcre vel
dccedcrc. Illa vcrofupcrnaturaIia,quxiUi
conccfTafunt , adpoftcrostraofmittcoda
acccpit,ex eodc inftituto, cx quo rupciBa-
turaIiaacccpit/r<i//<ifanc,non vt illa vox
quoqidcaotacprincipiu naturaliu,nam cx
latcfumpta ctiam aatuiam accepi-
mu$, V tpote iadcbitam .• (cd vt contra natu-
f4«idiftiognitur,& vtcft princtpiam fu-
pcrnaturalium. Quarcid conccdcrc pof"
l'um,Dcum homincm inaatnra coniem-
placum,cuifaccrctgratiam,ni»:uralcm ho-
miocm cui coofcrrct fupcrnaturalia .- fcd
contemplatum dccreto admioiftratorio
ctcatioois . ooo decrcto prxdcftinationis»
dequo nobis agitur ; qui faccrct ^catiam
fufticicntcm ad fupernaturalcm tcliciu-
tem,noncfiicaccm,dcq«ianobis quxftio:
cutconfcrrcc fupcrnaturalia in poftcros
citracxccptioncm cx inftituco gratix fub
condiiione transfcrcnda , non quz przde-
ftinatotumcftcntpropria, &cerco infalli-
bihtcrque illis confercnda , dc qaibus oo-
biscftcontroucrfia. Quaproptcrhxc meai
fcotcntixnou aducifantur .- commictitar
cniminiltisi&IIacia Elcnchi. Hoc autcm
Tclimcaam Rcacrcotiamfcmpcr recotda-
ri,mc de gratia przdcftinationis decrcto
prxparata,& non aIto,pcrpctuo fcrmoocm
faccrc. Probaui autem hominemooo cflc
ia puris oacurahbas conditum ; eo fcaru,
qao iam di^um cft,fiue fupcrnaturalibat)
hucilla acftu crcatioois fiuc fupcriofuflo-
nishabcrcdicaror; & probaui hoc argu»
mcoto ab imagine & fimilitudioc Dei, du-
dlo,adquamhomocftconditos. Qaod
mcum ar^umcntum validumeft, flucima-
go Dei hgnificct tantom fupernaturalia
dooahomiQia Dco collata, vtCatechciiS
Doftfa& confcflio, & nonnulltl heotogo-
re3urn.Sonfuit autem tatiicum folum cor- j rumnoflrorum de imaginc Dci loquoo-
fmfuttformaium. Ergo cum indita anima tur,flucnatuiam ipfam cum fupcinaniia-
faJim ifl inanimamviuentem idefI,horrw i libus,qux mea eft fenccntia :* fccuodum
viutos,tHnefuitfaiJm rt{im,iujlm, ^c. to- quam id ^uod dixi , imagiaem Dci io ho-
Jii } miac
41« I. ARMINII D
nuDC noD cCCc nacuiam fcd fupcrnacura-
lemgcjtiam, intcliigi toIo. idcil. noacirc
robnt imut.im ablque rupcrnatutalibus,
quoiiiutficic mco argumcnco. Dcnatuia-
libus euim noo cft qazftio.- & pcoptcfca
Cuc ilb fioc imagiais,Tt cgo puto,liuc non
ad rcm quxllionis nonfacu : modorupcc-
aacutalta imasinis Dci,ad quam homo cik
condtcus, dcnoicionc comprchcudjntur.
obtinuiquodvolo. Ita(]uoquc verbu mca
fequcntia accipi vclim , ncmpe, imagincm
nonliabccc tantum icfpcdum ad natura-
Umicd ctiam ad fupcrnaturalcm fcticita-
tcm.quodri rcrumcfl, vt iprcfatcti vtde-
ris>cfTcci quod contcndo. Epo \cioimngt-
ncm Dciid quam liomo cll tactus , accura-
ccddinircnon volui . quia boc opus non
eratpropoluo mco : fuHicicbat monftiaf-
fe quod ctiam ilh Agnitioiujlina 5c fanffi-
>»9n/4ad imagiucm Dci pcrtincbant , (tuc
ioiitima^otota lluc parsconfiilctct.Nam
ad ptopoittum mcum vtrumquc xquali-
tct facic qui ptobaicinftituiiiomiaem aon
Jine fHptrn*tur/iltb$u ciTe crcatum > & pro-
ptcrcadccrcto pra:dc(linationts coniidc-
rari non potuiiic. vt iapMrii n»tHialthui \\-
ncfupctnaturalibusctcatum.
S.ilnMfioni Cxtcrum antcquam ad ii^ius mcxar-
frimt ratio- gamcntationis dcfcoiioncm vcnio, dc iti-
rm trmprA- jtjihi,circa qux bona tux refponnouis
tnittuntiir p^jj^ occupatur, paulo latius diceodumc^t.
^Armint*. primo,qux natuiatia qux iupctnoturalia
appcilcm , paulo ianus qu antc fcci. cx-
plicabo.Sccuodot detmogincDci dicam.
&quxnam (tue naturalia liuc fupcinatu-
liaillainfe & fui Dcftnicione coinplc-
datur.Tcftio.Qua Deia&lionc cum hxc
I SfMtnn- habcatliomo.
turaUs piimo. J^aturaU» appello illa , qux
HsfHtcr ^'^0*^"™'"^°'"'"'*» fiucqua homocirc
natMralin o'^^"''^®"^®»?^"'"^''^*!"'*!"^^» prin-
-»..mJ. cipiisnatuixfluunt , & art fclicitatcm na-
turaicm, canquam iincm & ccrmiDum tu-
utn* luicura (uacompirarafuntiqualulunc
corpus,auima , vtriufquc compoiitio , &
CQiiipolitumcx vttoquc , cotumquc natu-
ralcs j»roprictatcs , al^cdioncs . fundioncs,
pafltoncs ; fab quibusctiam moralcs com-
rcchcxido.qux aliquando cooua uaiuralcs
E PR^DEST.
di(linguunrur.S«/rr»4/«r4//4ippcllo,q«a:
pats liominis noorunt, ucquccx aacutc
priacipiisfluuac, fcd ad naturx illius au-
gmcntum & pcrFcdioacm oaturahbusfa-
pctadduntur, comparaca ad fclicitatcm fu-
pcinatutalcm , Sc Dci crcatoris fupcruatu-
ralcm parricipationcm , ia quaiila fclicicas
conftilit. fnterhxc I ' ' ' ^ o:
quod naturalia ca^' . . ..^. .;ra-
lium cx difporttione D .-i,fupcraaturalia a<i
uaturam augcndjm , otnaadam pctBcica-
dam,adcoquci'upi'a ipfam euclicndatriTi-
ciinmordiaata.Quaicabfi^achomoaymia
liib naturoliura oomiuc complczus funw
tum corpotcam tum fpititalcm aaturam
& cx vtiaqucconfljatcm, SwnclmoBcn-
duin cli : Vocumboinon/niiastum aocaa»
das^ cxplicandas ciTe in diiputatioac»
quum voo icafufumptx ad rcm faciuar«
altcto mioimc ; quum (ccuudum Tnum
fcafum vcracil otatio . fccuodum aliuot
falfa.- Atquando vcta cfl otatio & ad rcm
pcriinens quocunquc modo fumatur.tunt
cacpltcationc homonymias noo cil opus.
Ita hic vidcs : cgo pct naturalia intcIIigo,ac
quxinfcricri naturx id cii coipoti, & qua;
(upciiori naturxidcft animxcompccuor,
ic. quomodocunquc furuas , argumcntatio
mcaxqucfirnu c!l&valida. VtJcbimuB
poftmodura cxcmpla crplicatx homo-
nyrr.ias xquc in- ncccflarix.
Ad iccuiidum dciniasrmc Dci lu iiou.j- ^'-^::
ncduomiht conitdcrandaiunt, tuinqui-r«6M«.
bus inrcbusiIl4con(lllar>tumquxilUtutny?4r imA-ij
nacuralcsijnt& quxfupcrnatut Jcsdiccn- Dtiir.
dx.Ptimo, dicoimagincmDciiohominr
copiccli omnia illaq aliquid diuiux nacn
in homincrcprxfentanc.qpattimh
func ciTcntialia partim accidcntalia,iu U .
autcomniacilcntialia.- quoruiu camcnu
mntum imagincs DcushominiaaIuiccn'e ftl**-
ei1cutiaIes,quemcacoud tione^ i-
luit. vtnoactrcttantumquod c. . , . : rt
ficripoircc quod noncrac> & dcficcreab
coquod crat.Hircatialia vocoanimam ia-
quccaiatcllcii^um,£: voluotaccm volua"
catifquc ltbcrtatcm.5: reliquas affciflioucs,
actiauct , patlioncfquc qux ex iis neceda-
riofluuu. AcadcncatiaappcUo.cum t«o-
nlrs
CVM F. IVNIO COLLATIO. 41;
.jii Ar-
:m Dti,
ni4m vrrt-
tmuinl
inint fkf(r-
xalcs vlrtutcs , tum agoitioBcm Dci,mfti-
tximSL ran^imooiam vciicacis, & iiqux
alizfunr piopriccatum Dci, io iflo mo-
mcnto Dacurxipfiusconnderandatumt iu
hominccxprclli irtjagiois , quat um Pc-
crus,Domioc4/iw<;7.< nAtnn comprchcnfa-
itim , fi({clcsdiciccnc/>«rfxVi/fj. Sccundo,
Hxc omoiacgoooo patonomiocnacura-
lium Ycnircpoirc, rcdcogouioncm illam
2iin.iciam &[IaQCtimoaum Tcricatis fupcr»
fiacuralii cflcpuco> & iflo oomioc appcl-
knda. Qua iorcaotcaircntiencchabeam,
dubico. Dicis cnim illaclVc nacucaliavno
loco huiuscux rcrpoQfioais,3c argumcota
adfcrsprobandxiuifcocciitiar,&alto loco
<nuldcmrcrpoDllonisficc(isAdamum do-
Bafupcraaturaliah .buillc , licccnoa cxa-
A\x crcatioois : pcr qux fupcroaturalia oc-
fcioqu.-eaam iDCclligcrc qucas prxtcrida
ab Apoftolo Colof.j & Ephcf. ^.commc-
morata. Vidcnstamco caquzfupcrnatu-
ralij aguofcis , cxplicatc Dominc imaginis
rcflcxiua:. Vcrum (luc cgotuam fcntcn-
iiamrc(ftcpcrcipiam , iiuc non.dicamqnz
admeam UabilicDdamfacercpuco, & ad
tuam , vt a mc cft iutcllcda, intiimandam.
Pioboitaqucilla cffc lupcrnatutalia. Pri-
mo,cx CoIofl*.j.a< Ephd 4. Qijxcunqjcx
rcgeneratioae pcr fpiricum Chtilli habe-
mus,func fupcrnaruralia .- at agnitioDcm
Dci.iuftitiam ^c fanclimoniam vcritjtis
cx icgcncratioQC pcr Ipititum Chiifti ha-
'us : cigofuotfupcrDacuralia. Siquis
u...it, oos iila noo in foliduro habcrccx
rcgeacratioDc,fc<{ taotum coiuudum cor-
raptorum rcnouatioocm > id quo pacflo
probeturnoD vidco.Phrafcscnim Apofto-
iicx fccusdoccnt. Namqui indMere Azhtt
»ouMm hemintmy illc ooo c/l vcAitus oouo
Lomine aut vlla cmspartc. AdncM»mau-
tcm /.-o/n/fl^m pctiincnt iujltti* (jffaacli-
moiiia x^f rfr<i/«4)cindc qui rtnoHtirt dcbct
ida^nifionem , illiusnonagaitio rcaoua-
tur.qiixcorruptacft, fcdintclligcntiaillu-
ftiaturagriittone noua,quxpcr tcocbras
yetcris hominis fu it expulfa. Et hxc cgo
laiitum volui io mca dcmuofliatioQC, oon
dcfiaitciinagiiicmDciin homiae. Quod
vcto io ilti mca cxplicationci mcntc Apo-
ftoiiabciicm , vidcic noadum poflum.
AgnitiocnxmDti iflo locoa mcciiatodi»
citui imdgoDeiif>f»,<y>fecunJHm imMginem
D«.NcquchxcintctfcpugQaot>.iutabfur-
daxqucfuntacquetuilla visvidcri.//»>i;c,
iaquis,D«i<ry? agnttiocongruem tmagini Dei,
ergoimago Dtuicgatnr ejfe alierutrum,fiii€
mgnitiofiue irnago. Nego fcqui , fi rcwlc illa
dciinitio fumatur , ncmpchoc pafto:
Imago Dciionobis pcrSiMiitum rcgc-
aeraatcm rccrc3ca> c(i agnttio Dcicoo-
grucos iroagiDi Dci , lo qua tnitiofumus
crcati Duplcxcnimhic inuginisrcfpcdlus,
quarccrcacuria uobis pcrSpintum Chti-
lci t&quaolim iocrcatacfi perSpiricum
Dci. £aquc cogaitio non cantum modo
fcdtotogcocrc diffcrc acognitionc vcte-
rishominis .- ncque ipfatcnouari dicitur,
fcd /70/norr»t>//4r/dictiur in illaro. Faccor
autcm mcnoD capcre , quomodo agnitio
fitadtusitnagiaisDci, Sc imaro iplafoos
& pttncipium illius a£tus, id cft, cognitio-
ois. Putaui eaim hucufquc hoinincm ad
imagincmDci cteatum dici, fiue ia ima-
giochoccfl, imagiocm Dci faflum.
propterca quod meaccvoluotatcagnitio'
uc Dci,iu{htia , faa(flimonia dcniq. ipfum
Dcum archccypon rcfcrat. Inalccrodido
cx Ephcf.4. °on poQo cria > vtrit/uem, iX'
fiiriam, & fanflimoniam.Ccd duo tantuin>
iufiitiam Sc fanciimoniam, quibusatttiboi-
lur Xfr/V*f,hocclt,fyaccritas,puiitas,fitn-
plicttas.Htagoitiamcmbtumillius vcriu-
tisnon eft , fcJ donum ia inccIIc«fVu fca
mcDCc homitiis locrcatum qaemadmo-
dumiufticia & fan>flimoaia voluocaiifeu
pocius affcdui hominis funt iDgcncratx.
Sccundo .Probocadcmcllcfupernatu- Sicuniltt.
ralia,hoc pado. Illafecundumquxfumus
& diQimiupsrtictfes Jiuini natur/L & Ftlii
D#i,fuut Jhfcrnaturalia: at fccundum «-
gnittontm,tufittiam Cf fancitmoniam fumut
Sc dicimut partinfiej naturA diuin* 5c Filii
Dr/;Ergo funt (upctoaturalia.Maior pro-
batiomsnon cft tndiga. Minor patcc cx t.
PcM.vcif i.i J.4 lotci fccollatis. Tenio>
Mcdiaillaqux commenruiatioDcm ha-
bcoi ad fiiptrnMuralemftliciiatem , fuat fu-
pctnacutaiia. At talia funt agnitio Dti,
iufittia&fanduwni», Ergo fupernaia-
Quarto
f
I. ARMINII DE PRi£DEST.
QWTfo cauOe immcdiaut a£luum /«-
^*^**' peratturalium lunc rupcrnaturalcs. Ar ^^n/-
tto DeiiHjiiiiA fanclimom* fuot cauli
Ad ''i«//V««jj^,j,pj,^jj.jt-tuumfupcrnaturaUum. Ei-
Jwnii. qnth. pQj^ptmtuurAUi.
(ontturfro' » ycuio ouDcad probationcs taaJ.quibus
bnre im*gi- _ ^^1, contcndis imAginem Dei ejfe natu-
nemDeiin ^^[f^inhomine.k qualicarcs ilhiagntiio-
homineejfe ^,„,ujiin»m & fanil.moniAm nnturdet
nAturalem. „g„j-ufemMiurAleieJfr.
Piimum argoniCDtum tuum cll. Supcr-
^i//)ri«i>ii»W|,aturaliafuot ablata, naturalia coriupta;
indedu3*m /^^ yctitas.iuftitia.fanaimoDiafuDt coftu-
4jHed nen )7/pt7: .Donliiblat*: noo igitur fupcinatura-
0hlMa,fed lcs,ledoatuialcs.Probatur«/«w»/'/i« Nam
cerriipta. priocipiacatumfuntio nobisaDatura:oon
cflcotljfublatxcncDt.Rclpondco i vtr»*-
ior*/w coDccdam : nitnor tnihiDullo modo
eft vcufimilis.nc pcr adilitam quidcm il-
lamracioncm Dico cnim agniiionem il-
lam qux cft fccundum pietatcm , iuftitiam
iUam,&laudlimoDiam,dcqua Apoftolus
non cortuptasifcd fublaras circ.nullaquc
caiuaiicm m nobis poft lapfum raancrc
principia. Fateor priDcipia & fcmiaa vu
lutuminoralium . qux aualogiam quaa-
dam&fimilitudiocm habent ad iftas fpi-
ritualcs virtutcs , in Dobismancicpoft la-
pfum.quin & ipJas viitutcsmotales , licct
pcr pcccatum corruptas. Hxc fimilitudo
fallcrcpotcft noo accuiatc inter hafcc At
illas fpitituales vittutcs difctiminaotcm.
lo hac fcotcntia mca , qua ftatuo iIU doua
cUVabbra, habco prscuotcm Catcchil-
mum noftruin quarftionc 9. his vcibis-
Uotvojt CJ* oir.nem pojleritatem dtuinu tUu
deniiorbnuit. Qux aucem fint illa diuina
dona.cxplicatum eft quiftione feita prx-
cedcntc,nempc,#«y?i/i* ScfanHitM. Ncfcio
auetiamiuam Rcucrentiam hic mihiha-
beam aflcnticntcm. Siccoim in tbclibus
dc speccatoabs tcannoj)^. difpu-
ta: :S. iiam vtinAdnmo integrtta-
tuhumAmfarmMfmt lujlitia oriiwaiu, m
quAiH kDto condituf, (le corruftionki forma
eu potimdeformttMfuit luflttu lUiue vacui-
tAf.thcCtf.Meillam quidtm formam Stri-
piur» imaginem (jy fimiHtudtnem Deo no-
in/wJ/.c^c.lhcfi io. Hsnc vero frmam
jtriptHTM ttn»iiTttm ^flmilitudintm Ada-
mi nominM.Sl cgo ifta rc^c iatclligo.puf o
cx illispbncfcqui . iuftitiam origiaalcm
fuiflclublacam ,& ptopcerca fapcrnatuia-
lcm cfle iuxta rcgulam : fttpernjuurmli* rh-
UtaynaturnliAcorrupt». Habeo etiain mthi
adfttpulaotes plcrolquc PacTcsifors omncs.
><w^rp/i*«dc Hclia&iciuoiocap. .^.(ftr-
tui erm/ Adam virtutum velamine friuf-
quam pnuariearetur , Jld tanqUAm txutm
prt uaricatione vidit fe nudum , ijuia indu-
mentum qHodhnLebat amiftrAt : & planiuf
diftiugucos inter ablatiooem (upcrnacu-
calium & oaturalium cotruptioncm,(:
' quicia Lucamlib.7.iocap.io. Lucx.
Junt latrenet , nifiAnieli noHu (jp tituiri»-
ruin. & c. Hi anti dijPcUanf, qut accepimue
indumtnta iratitfpiritalii, (jjr Jlcvulnera
inferre eonjueucrunt . Augujiiaiu dcTriai-
I tatclib14.cap.16. Homo ptecando iujlitiam
(^fanciitatem vtritatu amift propter ^od
hic imago, dcforinis & decolorfaciaefJihaac
reciptt cumreformatur o> rincuatur. Item
cap.11.Iib.14. dc CiuicatcDci tibtrum ar-
bitrtumamijfumdicnn:. Vt hoc conclu-
dam,vchm intclligcrc qux fmt illafpiri-
lualu qux ablata luotfeu amifla» fi oon
fint agnttio Vci,tHjlitia,fan(limonta. .
Altctum argumcDtum cft , quii^q-ii ^
coDUcoit fpecici, id cft oaturalc.
Dcicoaacoit fpecici. &rgo cft oaturaiis. "
Rcfp.Af<iwr ooDcft voiucrlc vera. Con- ^
ucDit coun aliquid fpcciei vcl comoiuni-*^'
cacioDC pcr oatuiam & DatutaUaprincipia,-*^"'""
vel cx loftituto gratix. Quodillomodo
cooucnit cft oatui jIc , ooo quod ifto. Ad
miaorim quod attioct , dico Imagiaem
coDUct)irc fpccici pattim pct oaturan
cimcxiuftitutograiix ; crgo imago L
cftpartim oaturalis parttm fupcroaturalis
mbomiocfecus n cooclufcns cx p.i
lari vaiuciialc iotulctis, quodfictinL^a.:.
Simaion propoficioni addatut quid vndc
itaexplcatut : Quidquid cft fpcctci,& in-
diuiduis pcr natutam logcncraiuc id cft
natutalc- lam illain conccdo (otara. Ac
aflumpcio lum tota vcra non ctic.Iroago c-
mmDei totnper naturam noo ingeneta-
tur;nam illa cius pars qux eft inventate (jf
iujlitia^fanciiinonta no ingcoeratucp oa-
luiam* lcd comuaicatvr pcr adt.ugracix ex
lofticut»
CVM F. IVNIO
lo/iailtis. 'n^^itutoprjtix. Atcommuniscircimago
oon poccic, n Doa fic aacuialis. Nam nacu -
ralia co quod communia fuhc i difTcraoc
aperfonjlibusi (afupcroacuralibus diccn-
fff enftif, ^uit , dciiscnanquxllio ) Rcfpon-
dco.aliquidcdircommnne dupliciter ivd
fccunduir. nacuram fjmplicitcr , vcl cxin-
(licurograArfub cooditioDc. Imago Dci
commtiois cflpartim nrcundum oaturam
lc fimplicicer. ioiisqux homiois fuoc fc*
cuadumcncDciamipnus > Sc quxaoatuia
illius fcparari non poirantipjrttm cz 10(11-
cuco erarizfub cooduiooe, io iit, qux non
ad cncntiam fcd pcrfc<flionem uipcrna
turalcmhomioisFaciunt. lllaomnibusho
minibus fimphciccr iQgrncranturi hzc po
(lctiorafubcondirtonc , f\ ncmpeprinci*
pium fpccici vniucrfale & indiuiduura
principalc inccgrailla(tbifcruauenc. Ima-
go ergo coca communis > fcd parcim pcc
oaturam , paitim cx inflicutogratix : pcr
naturam i!la pars qua: oacuralis dicicur : cz
ioflituro cratijc illa pars quam cgo fupcr-
oacuiaicmappcllo. Ec hoc cflillud , quod
dicit Scu^tMtx : SethMm ad imagtnem fi-
milituiitntm Atiauii ^^/«/«//j.nou limilicu-
dincmDci. Gcnicusenimciladimjgincm
Dci.noD qua illam incc^ram £um Adamo
communicauic Dcus , lcd quaillam Ada-
mus/ibifcrujuir: Scruaiiicauccmfibi non
ioccgram : ergonon intcgram communi-
cauic. N'on intcgra autcnt Scinccgranon
mod • t.;ntum & gr.i lu difFercfcd &cflcn-
Ciahbu;» aounullibiilnisimagtaisparcibusi
quathjbciintcgra.& quibus carctnonio-
icgtaimago : qnas hjbuic Adamus cz in-
legra cocnmunudtiouc Dci , quibus ca-
ruicScthus cz dcFctliua conimuaicacione
Adami.
Ai ttniam Ttrtiur» fuum aigumcntum cfl. Ima-
init goDcinoudicicurinnobis ingcncrariaut
^nodnendi" crcari , fcd inftaurari 6l rcnouai i; crgo aon
(VHtin otf-cflamilTa fcuablata, fcdcoirupta. Rcfpo-
'tf f^entra dco. Aacecedcoris cigide fumpti ncucra
rta- pars vcra eft i fcd commodc cxplicaci v-
tirtno' traquc pars veracft, fed neocra roca: cjufac
noxia. Doccoquodad illud 1 nempc Qcu-
trampartcm veram cffc. Nos cnim dici-
mur m ChrijionoHMtrtMHTMi dicimur «rM-
COLLATIO, 417
tiiUhnM eperM, Pccit Dauid vr Mnimurm
mnndHm crettinftDem. Nullibidicicui
imaeo Dciin nobis inflaurari & icooua-
ri i fed Dos reneuari in Mgnitionem conueni-
tntem imMgini Dei i renouMriJpiritu mtntie
nofirM.: dicimur 0e tmnsformMri ftrrenoHM-r
tionem mentunofirt. Si taftica quiscom-
modc czplicer,TCrumqucvcrum cil , fcd
apprirac conucnicnsfcnccocix mcx,quod
itadocco. Imjgiais Dci io oobisparces
lunc duarrcfpcdlu oollri. Vnaoobisefrcn-
ciali$,altcraaccidcntaria. EffentiMlii cll a-
nima mcncc , afFcdlu Sc voluhucc przdi- /»„4^/,^^
ti.AccidentMri* cft agnicio Dci , iuflicia, j)eiin hemi
fandicas veiicacis , & limiUa doaa giacix „g partis
fpiiicalis. IUa noo dicicur logcoctari i\itj,^^ ^^j^
crcati iaoobis,noncnimamiumus illam, tjfe^iniu,
fcd iDflaurari,& rcnouaii in nobis quia re- ^/f^^.^ aui-
formata & corrupta cft. Hxc noo dici-
cur redaurari aucrcnouariio nobis , tum
quiafubicdli dcfc£lu locum oon habecia
nobis, tumquiacorrupta ic dcformacanu
cfli feddicitur ingcncrari&iocrcanfDam
nos noux creaturx acccffu eius dicimut}
quiaformx innjccfl, cuius incrodudio-
nc cfrentialis illa inflauracur & rcuoua-
cur. Hunc fcnfum Apofloli vcrba plauc
dcfignanc , quibusooo ipfa agoiciorcno-
uan dicitur , fcd nos qua imagihis Dci,
quxnobis cirencialiscu , parcicipes reno-
UMri dicimur in Mgnitionem , canquam in
nouam (otmzm , fteunJMm imMgintm OeilUa\in nohii
qux nobisaccidcuuria cft. Vtiumque cr- pofipeccM'
go vcrum. Imago cnim Deiin oonis rc- tnm renoun
irauratur & rcnouatur , acmpc mcns Bc tur.hnein-
voliicas noflra,afFctflufqi animx noflrx: 6c generMtur
imago Dci in nobis ingcner jcur & incrca- fiue crcMtur.
cur ncmpc agnitio Dci, iuflicia & (aoiSlicas
vcriracis.Illa huius fubie^um cfl,hxc for-
roa illi diuinicus ingcneraca. Hcpropccrra
firma m3nccargumcnra>-.io Molis homict-
dam occidiiubcncis : Inhomine enimcc-
iam poflpcccatum maaccimagoDei,qux
tlli eil cfTcocialis , (cu pars illaqux adcf-
fcntiam hominis pcrtiacc : liccc pars il-
ia qux accidcnuria cfl pcc peccacum fic
ablaca.
Scquiturnuncdea^uDei,qao imagi- '"'Sffo^-
Dis& naDC & illam partcni habcmus.Hlum ^** ^tt&
Cgg za}xm'^*f'>&ff^c
4tS I. ARMINII DE PRyEDEST.
^fnavtnutfi- a^ftumego oondiftinxij tumquiaplirario
•r«* *4r.r«»'<^"r^"^* vfurparc volui ; C[ux cretuionu
knl/cmiu. vtuui ad fipniflcandum aflum Quo
jmagincm & fuDilitudincm Dci in fc ha ■
bcthomo: nccoimdicit: ' mt-
nem nd im*gtntm ^ fiptilis .<...... . . r^m,
f^c. cresutt Dtu« homtnem ad im*gintm
quod homo ctiani rupcrnaturaiia ha&urrtc
in primxuo fl.<tq , fcd cz augmcato lupr2
njtaiamioonczadxu vrcationis qua; prih*
cipiumcfl naturz. Hocaccipioi &indc
concludu:Qu,iai!]a,quz priinusbomoha-
buit , omnc&cius poucti in eo babueruot»
{totum coim quod ilie crat . & nos cramus
/Miun •' cumquta Ttrumquc xqualitcr mco | lo illo, Tccfttnen ^o.difpuuuoaisciepec-
propolito fci uicbat. Vcrum li rcs accuratc
pcnficc:ur,dillin^ucudo5 illosadus puto,
altcrumquc cre*fionii \occ, qtiinMurah*
|iabct,altctum fMferiufufionu, qua fufern^
/Mr«.'/4,rci^cappclUri Edcoim duplcziu
hominc vita.inimalis & Ipiritualis .anima-
Its qua lccundum humincm > 6c Ipuitualis
qL-a fccun lum Dcum viuit . illius ptinci-
cato ortgiois antca citatxjilla ex natura.
bxc cx lolbtuco ^t^t>2 I hmc fcquituc
Dcum ooo potuiHc vcrlati dccreco dc quo
iis,circa homincm tnpntii nntHraltbiu
ij/.ji.ieratum. Imo neccirca homincm vc
cuuilupcroaturalibus confidcracum . ulis
cnim prx'tcriri oon potuit > vcl lalcem prx-
tcritus noncfl.oin pixu:fo quod fuperoa*
ptam cH aoima io hommc lutcllcclu &: | tuialu illa fua prxuaiicatione & pcccaco-
-voiuDCJtc prxdiui huius Spiiitus Dci exi
miasillas agtiitioois iuftitix . faoditatis
dutcs aniir.x communic^ns. Vctifimilc
ell noncodcm aclu vtiiufquc vitx tam di-
uerlx piiocipia bomini indica clfc , fcd di-
uerfo. Cxccruin quocumquc modo , fiuc
Juplici aiflufiue voicoaifluidahabcac ho-
(no.mcx fcotcntix ooa iutcrcil,modo c5-
Ilet,tum hxc > cum illa habcccbomiocm,
aotcquam adlu prxdcllinacionis circa il-
lum vcifccur Dcus : habetcinquamrerpc-
Auconftdcrarionis diuiux. Qupdcgoo*
iTiQiDO (lacuo , quia illa cum naturalia tum
luperuacuralia cot> fpccici fuuc collaia : illa
£mplicitcr, hxc fub cooditiooc , (i ptinci-
pium fpccieiifta fibifcruarct. Hinc coo-
cluclo : Si collata fpccici , cigo collata dc-
crcto pcouidcntix . vc hxc contra illam di-
Itinguicur : iicollata fub conduioue. iam
oou coilata decreto prcdedinatiouis.quod
Uibcc cnulhimdooumcoorcrt.
H:,.. i: t.on(l.it mcamargumcntatio-
prim* jpi^, fiimaniefle. Sicnimhomo ea coodi-
aUeocd ctcatus . vt nacuralia doq
' • ' i.«uraliahaberci,fiuc
. iS , (iuc alio fupciin-
fulioois. (dequo cgo uunquam coatco-
di ) hinc coofequitur , Deum prxJcftina-
tionis fic rcprobacioois aAibus , qui ho-
mincsdifcrimiuaot.noDpocuiirecircaho-
■nmcsvt tn puru futtt4rartbiH cooddetacos
c:fari. Vcru ro lc hoc pollca faceu vidciis,
iionii fAluit-^
$it.
cdccaminurus.
Quod dicis ida, vcvr veta(iac, oooad»
ucrfantamcQiili fcBtcotix qux homiocnv
c oufidcrat communircr, illud momcotum
habcrcc , (i probacum clfcc homioem com-
muoitcrcoQfidcraripoircdcccrocati Dco,
auc con(i(!«ratum clTc. Scd hxc mca at-
gumcoca etiam aducrfusillam fcotcntiam
valcrc cxillimo. Si eoim Deus ooo po-
tuithomncm confidcracc tn purunAtura^
libm , fi non in fHftrnaturaltLui , it ooo tx-
tra ptceatum, habens illum pro obiciflo a-
dtus prxdciiinandi & reprobandi : lam
quoqac condcm e^mmumter coofidcrarc
noopocuic. Cunimunis coim coniidcru
cio cxdula c(l pcr oeccilariam aUcuius ci; ■
cumdaotixparcicularis , quxdcract
malisobic£li,coDf>dciaiioucm : cxt
tationcm futmalcm hominem coui
rcnoopocuit Dcus tfto dccrecocircabu-
mincm ' ■ Dcindc, quumcxcluda-
cur ciicu i ...uaquaincommuois cond-
dcuctolub fc cumprchcodic . quomodo
pocdi commuuis cooHdciacio oihilouu-
DU&iocumhabcre?
Qux dc ejfenttali rtjpektiua in
dicisifihuoc lculum habcanc} quoii
rialtsimago vctitatcm& lu'
i^imoc>i.im comprcheo;iat>w
fit nacuralit boiiuni .qucni .
Doonultisabs ce altatts colligi poiic
curj lum apciccdico mc iLu piuba.
I
CVM F. IVNIO
poflTc quin coBtrariifm mrprobafTe exifti-
xno. Si vcto circntialcmimagtQcraappcI-
lasiomacid quoci homo fecundam ima-
giQcm Dcihabctlibi cilcattalc : conccdo.
S 1 c rejp tiliHM cumplc«f(ccut,(|ua;cgo fitper-
nAturidi* appeilu & Mccidentttrm. Ac quia
hxc.prjunillis iis quxpofui , adfcatcatix
mcx dcl\ru£liuDcm aon faciaat > pcrgoad
alccram argumcQcatiuncm meam.
lllaitaliabcc. Quja nuIlamucniturDci
^sUmo fe- dilctftiocum eIc(fliouc . fcu voluotas Dci
""'^^'"■^''■crgahomiiics diuciiimodc fe h4bcns,aut
diucrfimodc fc habens Dei adVus , oiii
pod iDgreftum pcccatom in muadumiauc
a Dco vt iagrcflum confidcratum. Hxc
ratio fl vcra ell , eucicitctiam fentcn-
tiam , qua: dicic homincm eemmitniter
conlldcratum. Sicoim nulla cfl Dci ele-
dlio & rcptobatio dc hominibus oill pod
iDgrdfum pcccatum , iamhomo noac6-
munitcr , fcd cum circumflancia peccati
prxcifc efl confidcracus. Scd autorit/ite,
ratione , exemplo oppugnatur. AnfioritMi
cz cribus locisScripturxcl^dcfumcaRom.
5>. Ephrf.i.Matth.tf. Nullus raibi aduec-
laturrqui non ncgoabxtcrno fadam cle-
dlioaem ic rcprobacioocm , oon dico pec-
catumcau(am cfl*e dcctcti . fed coudicio-
ocmtantumia obtciflorequifitaro. Locus
Ai trU iUM Romanos 9. mihi nonaducrfatur. Pri-
con- mcquia/jw^O^E/^Jw/iamtumcrant coo-
7r*riuma!le ^cpti 10 pcccatoquum illa vcrba Rebece*
l*t» funt * diccrcniur vtcxicxiuaperteliquer. Quod
iunio, ^^icm necbonum ntc malnm fectjfe dicun-
miijutiUm tur,idiatcliigcndum dceoquod ipfosdif-
^i^w- crimiDarec . qucmadmodum multis locis
ab Auj^uftioo cxplicatur. Scccrnitcrgo A-
pollolu&omncm ratioocm pcccati > fcili-
cccquacHcncdifcrcti , nonillius cuiu»x-
^ualucramborci erant.Sccuado.Quiat/tf-
cAtioniDei vocnntit^omni^ tribuit . qux ez
«»«;f rifor</Mcft,&crca Iblos pcccacorcsad-
muudracur. Teccio, Qujg propofuum Dei,
ejModexvocnnte/irmitmeJl , «0« exoperibia
clt propoficu graciofum in Chrifto . dc cu-
tus prominioac dicitac Ko, ^.y.i6.^uotifir'
f»A fitiofifeminiexfide df^per gratia.Edc ni-
miiumChridifcuinChriftum , quxfolis
f cccatoiibiis coDUcnic: quieoimooopcc-
COLLATro:
4'#
tlUint
cauit , non iDdigct fidc in Chriflum , ctim
per Icgcm contingcrcpodit iuftitiam & m-
dc vitam. Hxc ita ad locum illum rcfpoala
funto.acfidcproptiisElaui Sc Iv r-
foniscxtrat/pumiatelligcodiisci..:. ,
rum looge aiiusiiUj^oci cll fcafus.quem -
admodum comn^Pr "
comp^^Pri poflct fi ncceinrat
idpoftularct. Venioadlocum cx i. capitc
ad Kphchos citato : illc tanrum abcft rr
mcxfcntcntixfitcontratius , vc poftca cr
codcmlocofitinircrmc.imfcntfatiam fim
comprobacurns. Dicicureaim e(eiUof.%ci.\
0i dterno.ego idcm «iceor. Dk\niifuU /«
Chrijlo: cgoadftipulor.Dicicur fada adaJ ■
optionemfiliorum perChrifittm . cgo coa-
lcocio,f»d uihil vidco obftarchxcq^uomi -
Dus & hoc vcrum tic.quod pcccaril fit coo-
ditio in obicdto clcilioais &repiobatioais
rcquifita.Tollicui nolhi racio qua caufx c-
Icdlionis noftix. Prxccdic prxdcftioatia
peifooasccfpcdu adualis cxiftcotix ipfa-
rum.noaquaa Dco coafidcraotur. Prxdi-
citcaiifjsabipfisrcipCa cxiftcntcs, fcd aoa
vtabxtcrnoa Dcopixuifasrquaiiquam m
prxuifiooc Dci oon funt vicaufxprxde-
llinationis , (cd vtcooditio inobicdlorc-
quifita. Matth.t f . dicuntur btneJtfli Patrit
pojfeffHri regnmn ipfn cxmcra Dei bcocdi-
£iioQc prtiparatum: fcd btnedidiont inChri'
yFo.quatolIitur matediHio quamilli ipfi bc-
ncdi^licrantcomcritiiam tum in pr^fcicn-
tia Dci,3ateqaam io Chtifto bcncdicereo-
tur:fcdr*g«Mr» , c^woAxWx^priparatHmefi
fangHine Chrifii , regnumid quodcuehun-
tur cx i^nominia & fcruirutcpcccati.Si co-
fidcraflct tua diguicas quid illud fit quod in
controucrfiaeft , nunqujmputaflctfibii-
ftos locos , puco,aduci(us mc vfuipandos.
Ratiobcs illx oon magis fcotcntix mcx
ooceacpugaaoreDim conna lcntcnciam
quz pcccatum dccrcti caufam facic» ooo
concra eam qux vulcpcccatum cJrc coo-
dicionem io obicdo rcquiiitam. Vcoio
adfingujas. hdprimam dico , quod fcn-
teotia mcaoullius abfurdi eftprxccdaoca
aut conlcdaria , doocc commonft-ctur.
Secunda tertia ratio immutaot ftarum
quxftionis. Excludunt a pcccatum ab ifto
dccrccoYtcaufam obquamDcusadopta-
(jgg z ucric
Stcunio sd
410 I. ARMINMI
ucricdbi filioSifcacxquaiddccrccum (c
ccric.dc c\\io oOD cfl quxdio. Dico igitur
ad y«c/<»;/<«;7», c^uodhicagatut deadoptio-
iic iD Chriflo tada . <\nx acminicoociogit
nin pcrfidcm inChnilum , adquamooa
tigaimurfcdrcgigrifl^a Deo.Vadc pro-
acur quod fic pcccat^rani,& cx pcccacori-
busa;qua!ibus io peccaco > ooa cx homioi-
buszqualibus io aacura. Ad tirtiam rclpo-
dco. Pnmo» Ex vcrboDciiudicaodum
quid (apieotiac & gratix Dei magis miauf-
TC coDUcoiac. Sccuodo > Sapieotix lc gta-
tixDci xquecoDUcaircdicO) vtfibinlios
adoptet ex oon pcccatoribus » arqj cx pcc •
catoribust& viccverla, fi ita vclit. Extra
propoficum cotm cfl quoddicicur de coo-
templatiouis hy^othcfi. Tcitiot Sapieo-
tiam & gratiam « fccandum quam Dcus fi-
liosfibicx hommibusadoptat, cttejaf^itn-
tiam iUamoccultAm quam frtfinitriu Dtiti
ttnttficuU in gloriam noJir»m , jimm iumf
frincifium ficulibmutctgnouit.qmi. f*pitn-
tia tJiChriJliu Iifut crttetjixut.quxJcanJ*
ieiji IndiH : & gratiam cflc mifirricordia
iDDiflam:graciam qux fitpcccatori:qux cfl
in Chnlh', Qux laDC lougciliuflrius facic
ad Dei gt oriam.qnam gratia quatcous coo-
Cta milciicordiamdilunguitur : 6c camo
quidcin quantoiDdigniorcfl illaqaimale
mcritus cih quam qui oihil fit promctitus
ncquc boni ocque roali.
TiTth ai Excmplum Angclorom aotca commo-
txtinplum flratum cft ooo limilc fcd diflimilc cffc.
Aagtlirum. Dcu$ eniin alio modo caraic yoluit falu-
tem homiaum quam Aogclotum. Ergo
diucriu ricio prxdcAiaatioois horum & it-
lotum. ro(uit Deusio vcrirqucimagiocm
iDam . fcd diuctfa coodicionc > ocmpcin
Aogclorum uoonullis confcruandam > io
ouilis rcfl.iurandam ; ia homioum nullis
cunUru.indam . ia aliquibus rcflaaraa •
dam. Tcmperatur Deusi vc Auguftious
ait.ir ^ lotum &; homioum Djcuras.vc
ioii>. in commoDftiarct qiiid pollct
libcrum lUorum atbituum » dciudc quid
gratix fuxbcncficium ; gratiz coi . iruao-
tisin Angclij,gracixrcflai!t.''ir i !■ • !n
oibus. Commonllrauici.i ;
«uaa illa gracia Yilcict , Qcmp
DE PRyEDEST.
•
tia coocra mifcricordiam diAioda. Coa-
rooodrauic io homioibus quaocum hxc
valcrec.ocmpc. gratia tnifcricotdia iunda.
TCtumquecx propofiio xteraofuo. Qoia
ergoinkominib.facitquod ia AogcIiso6
facic, & 10 Aagelis quod lu bominibus oo
fiicic>& quidcm cx dcaeco prxdcftiaacio-
ais: hiocconcludo. aliamcuccacioncmdt-
uiox prxdcfliuaciouis dc Aogclis.aliam de
homioibus.NuIb igicurcA 4i/«dM Dti ci
lUaiont citca hemints ctcra toniimpUtiontm
ptcc0ti.Dc Aogclis aobis quxl\io ooa fuiti
tc cgo io mca raciooe cxpicirc homioum
roenciooemfeci; quare> quod de Aogclis
ptobacur,oibilad lattoDis mex rcfuutio-
ocmfacctcpotcft.
XI. Propofitio Aminii.
SBcuodo ad elcAioacra quod accioer.
i.EIcdiofadadicicur lo ChriAo , qui
mcdiacor ordioacuscilpc(.catoiibiiS.&. ic-
fus £idus> non vtfaluarec aliquosio piua
naturafuacoufi^IcratJS.fcd f
apeccatis ipfbrum. K'icpix<u .. .... i ^ . i
cur, &aosinillo : &iIlecrdincoaturz&
caufarumprius quamoos : illc oidinaius
CiIuator,oosfaIu3ndi. loiali auccmChn-
Ao &icaconlldaaco> vcillumnobisSch-
ptura dcfctibit, confiderarinoapotoitko-
ino io puris naturalibus cond' tuciis. ^
mulcominusinillocligj. i. Elcdtiti ..^iJ
diciturcxgratia, quxcontra natutam du-
plicitcrdiltiaguitur>tum puram&
confideratam,ciimrcam& coiruptam. Illo
niodo accepta liguificai bonitatis progrcf-
fum ad booum (upcrnaturale crcatuix ciut
aaacutacapaci imprnicndti; '.o,
bonicatis vltcriotcm progrcii..n.
fupcroacuralccoirmunicjodum cu^
mincrco &cot.upto,q«xm::cricctdix cc*
iamnomi<jcinStripturi>: ( r. V quc
hocpoftciiorc fignificaf. ^ .i.. i-
tici.< fcriptis.o' co iudici. ,iccipitut:p
rim vbidcelciflionc.iufliHcarior ;-
^ tionc.&c.agirur. Qjj^odfiii
•lioc» gnna n6ellf.iaa cx 1.
atuta . icd la pcccato couii>
Riuienttu-
gMtiormcn-
tr* ftcMm-
'f/*m femttm-
jtmJ^iOM-
lis.nJlficim^
tn eUOic-
nrm J»*
l./fMod im
x.^uodex
gTAtUf»^
n
::s
CVM F. IVNIO COLLATIO.
TLtj^'onfi9 lunu adXI. Propofttionm.
, T] A^l.iqaidemeftele^lioa DcoPatrcio
-^^ ^''""^'"rChiilto Mediacorc : fcd Mcdiatorcm
TMitntm foiun, peccatoribus ordinatum cflc, id vc-
rm. 10 Doa cfl fimplicitcr vcrum. Non crgo
iHHim Chrt valctconfcquentia. Dcindc vcro,?t dare-
pumftcc*- vcram eflc.tamcDnihiladucrfuscos
crt m fflfJccrct, quihomincmcommunitcr ioc
taxat effij
crdinAtum
Mtdimrf,
ledliooc rclpici proounciant. Mcdiatarcm
vcro Doa cflepcccatoribusfolumordiDa-
tum ( vt nihii dc illa mcdiationc dicam,
quxincrcatiooe& natura ChriAocribui-
tar : omni» ptr ipfitm f»£im fnnt, (^fintipfo
f»clum tjl nihilquo4f»!iumtfl : inipfovitm
trat, O" vtt* irat lux hominum , Cfc. loa n. i .
ftrqutm DtmcendiditftcHl*, Hebr.i.&c.)
Thico argumcBto dcmondro cuidenti/ri-
snc.
Quibufcumque Chriflus efl caput ia
HtttUnti a:tcrnumaPatrcd.atus, corumcdMcJia-
adiiuliti tor .- Angclis& homioibusdatoscAa Pa-
qHodtti»m trc caout : crgo horum &iliorum Mcdia-
jingtlorum tor cft. Angcli autcm non pcccaucrunc:
fit MidfM- DOQ ergo Mc4ia(or foium pcccacocibus
rer, quiMni- ordiaatus. SinguJa, fi placcticxcutiamus,
mirum illo- vt i"cm amplius ccacamus. Caput quum
rumtfic»- dicimus . tria coniideramus ez oaturz
pHU, comparationci ordiaem, quo rc ip(a,& di-
goitatc, atq(ieau<^oritatcpiimas tcoctin
toco corpore : peric(5tioucm , qua omncs
rcnrus&)nceriores.& cxtcrioresinfcfc vc
foDS corum , & motus principium ^ conti-
net:vittucem dcnique qua virtusomnis,
fcofus,motu$, &: tota eubcroatio in alia
meoibra ab eo folct iafluere. Secundum
ratioQcm hanc c(l quiJcm ChriAus caput
rcrum creaiatum omnium communiccr;
caput, inquam,Daturxfuperioris,iorerio-
ris, & eorum omnium qiiz in oaturalunr:
fcd iios vniucrfaicm ractoncm hanccraof-
ccndimus,quum capux datum inzicrnum
coBtcmpIamur. >£ccroitatis lccundum
Dcom capaccs fuot Angcli & homiocs:
vtnfquc Chiiftus eft caput in xtcinum a
Hftn.t, Pacrcdatus, ooo folum Tiio xtaoumdnt
( quod natutz fpi.italiscft ) fcd etiam , iJ-
quclpcciaiimpcrpratiain , vtiiiztcicum
lizicde$Xiaca:ccto«cglotiz, taoquamhlii
4i»
Dci I hzredcs Dci , & cohzrcdes Chrifti.
Hi pcr M^inti* graiiz io Ciihfto Icfu o-
mnesad vnamnocm,gIoriam pau diui-
oam videadam, frucodam, atqae prxdi-
caodam . a Dcofuotordioati, & corpasex
cis Chiifti m^fticum . Ecclcfu c(xlcftis
conftituta. Dcoique vtaoinuIiscapuctN
ladcft.vodcTircus,fcafus,mocusiofluitia
mcmbra corporis . io toca hac vita ; fic ia
tota ilia zteioa vita corpus iofluentia 4
Chrifto capitc fuo Tcgcnturi & membra
fiogula eo immutabilitatcnB vitx, id cft.
ztctoitatem obtiacnt , quodfubfiftaotio
capite fuo Chrifto, cztra qaem alioquia
eucot didRuxura.Qaa autem ratiooe Cori-
ftus Aogclorum & hominum caput , ea-
<lem Mcdiator cft : oam vt caput , adiuogic
Chx eofdcmi quos, TtMediacor,adiuogic
Pacri. Quod Chriftascapuc& Mcdiacot
eft.re Toam & idcm cft ; raciooc lolum di-
uerfitas iDtcrueoit , quia caput ratiooc do-
ftri ad ipfum dicitur. Mcdiator vero ra-
tiooe ooftri ad Patrem. Atqui , AngcIoS
ooD rcdemit Chrrftus , vt tcdcmit nos.
Certum id quidcm cft : fcd Mcdiatot &
Rcdcmptoc mtcr fc<lifiTiunt,Ttgcnus&
Ipccics. Chriftus Aogelis Mcdiaior con-
(cruacionis cft , coofirmationiique ; oobit
Tcro & rcdemptionis Mediator eft , U
coofctuatioois ez quo redempti (umus«
Sic vcrilque Mcdiator , quamuis modo
diflFcreoccdicicur. Veraigiturcftillapro-
pofitio noftra ; quibuiconquc Cliriftus cft
capuc in ztcroumaPaitcUatus.coTirili&
Mcdiaiorem cffe Angciisautcm&homi-
nibusdacame(reaPaciecapuc, proiode&
Mcdiatorcm <iocct Apoftolus Coloif. i.
quum de Chriftodicit,//2iflj>ij5o Diiinvi»
fibilu , Tput2Dtum PAtrtm firmone cftrt,
maximc cis quosfibidcdit Pater,rcprx-
fcntans , Tt Capui & Metiiator ij forumi
primogemtm omnutrtAturA, ncmpc, quam
prxdcftioauit m'.- «s^nm & gcouit Dcas
pcr gtatiam,vt filii fint ipfius.nam 'n y^ir
cft compa[atio,& (ic accipicndus locus.
Dcinde vcrocxplicaoSTtrunnquctlludat-
iributum fubdit , piimum quidcni com-
miinitci. NAmintoconditi* ' t ' • rfa:fu/t
in cce/ii fmtt, ^ 5 tn terr», , &
Cgg 3 utMtlxM
411
I. ARMINII DE PRitDEST
uij1b'tUti[\\xc aofcm cxponit, vr«t'>0>«?^--
•tfiv: l^uam a Jimat , w -i cpillola illa ct-
ftriit . ftMt pfttfates , omniafer ipjum ^
i» ipfum condit.% funt, eflqHi ipfe ante omnia,
(y omnr.i tn iffo conJitterHnt , deinde vcro
fioouljritcr,rcrpcaucorporisgloriofi,cu-
ius ptoptium Caput & Mcdiator cfl, 6«
iJem ejl CMf>Mt corperii Ecclefu qui ejiprtnci
finm, confirmationc gratiaf : rcHemptionc
vcro pritnoginitHf ex mortuu^ quorum o-
mnium communis finis , 'vtfit tntercmneis
iffeprimiutenens. Caut'a,dccrctum Patns,
pt.rdcllinantis Pilium adopiandis Fjliis,
quoniam lihuit Ptitri, vtomniiplenitu.ioin
eo tnhMbitnretxx qua liabcntAngch & hau-
riunt, ^vtpiriuntomnia riconciliaretjihi,
fada pact ptr fanguintm crucit etm , c^f .
Euidcntius cxponii cap. i. quum dcccr-
rcns ab Angelorum cultu fpccic rhtlolo-
phia: dicic,»iw; in lo habitatomnisplenitudo
Deitatu corporaliter, Cr ijin tn eo ccmptiti,
quiejl cMput omnuimperit ^potijlatu ,t\\-
mirum Augchcx , ad cuiuscultum follici-
fabantur illi . N am de omni follicitantc ad
Angclorum cultum ibidcm poftca aflir-
mat , cum non rettnere hoc caput ( .\ngclo-
rum autcm caput dixcrat) qHototum cer-
pmpircetnmiffHrat conntxuifHppeditatH
compM£ium augejcit Dei augmento. Iti-
<Um Eph.i. Qux cum ita fincumnino fta-
cncndum cft, Mcdiatorcm ordioacum cHc
peccatoribusi at noh folam illis,cum&:
Angclorum fitMcdiator.qui in originc fua
pcfftitcruntiRcdcnaptorem Tcro pcccato-
Jibusfolumordioatumcflc. Atquehoci-
.f. pfumalfcroqnoqucmodopofiimuscxpti-
ChripHm ^^fj.^f, jicamus: Mcdiatorcm ordinatum
clfc , lum iis qui pcccarc potcrant , nc pcc-
j.' - "J^ carcnt; tum iis qui pcccaucrant, vt falui
ginatu eije, ^^^^^^ ^ pcccatisipfoium. Eodcmpcrti-
'Vt ferj ent^ vtcrquc intcrprctationis modus. Dc
jtcut horni- pQn^,j,gj,yi,cadcmratio Sedquidmulris
ni^Hsvtre. ^^^^^^j Dicimus Mcdiatorcm & ftanti-
furgantj. ^ ^^j-^^ ordinatum cfic , Rcdcmpto
letn iion oifi lapfi» ; Aantibus , vtpcrftcnt,
lapfisvftcfurgant&perftcFit.Exeofcqui-
tur, fcruato planc eoJem argumcntatio-
ni$£cn«rc, quumcUAiofadainChrifto
dicatur,Dcumigituriiomia;iTi annihu^i'
tir nondum couditum, nimirum iQ fcfc»
& condituminnatura , ftantcm&)ap(am
rcfpcxiflc : i J autcm cft , etiam in pura na-
tura fua eonfdtratum : quod n • ' i - Dc fc-
qucntibuscadcmratio. Ad u: :.uio-
ncm fccundam vcnio Eleclto, inquis,/f(7<»
dicitHrixgratia : Gratiadupltcirr ' 'r, Adjltr
ijuumnaturMoppenitur; ^pojltrt. . damr.i...
cate accipienda tjl in hoc argMmtnte: Erge nemArtn.
non eji fa9a tx hominibui in pura natura dicit iHttiiU
conjideratiii^c. Nounc Tidcs,mi fratcr,th eHmargu-
hac argumcntatiooe non valcrc confc- mentari i
qucDCiamaoondiuifoaddiutfum . \iio- non U:
cjnr,& zqutuocationcmen'cf Inpropofi- MddiutjHfii.
tione gratia dicitur communiter , in iC-
fumptionc oppofitc : ioilLafimplicitcrfe-
cuodum eflcntiam ipfius;in hac fccundam
quid ; ncmpe, fccundum difretcntes obic-
dti modos , qui nihil faciunta i cflentiam
gratix. Qiiin potius itaargumentabimur*
Elcdtio eft cx giatia : gratia ad cos rcfpicic
3UUS ftjtuiti & quos icftuuit lo booo vin-
icatos a malo.hlcftio eigo cofdcm rcfpi-
cit. Quod cnim dicicur communicet,i4
oatura & raiio poitulanrcommunitcraC'-
cidi , nifi rciltinxcnc fubicdi prxdicatiac
aeccflltas,aucadiun(fli,detcrmioatio. Ele-
dionemautcm commuoiter dici.dcmon-
Itrat Angclorum Sc hominum comp.iratio
luculcntilfim^. DtcM. pojlirierejignijieatn
gratiam accipi in fcriptu jlpojleiuu in hoc ^*"" P*^'*
arguminto^confitnilibiM. Ketlc; fed hoc
Don fit rcftri<flionc nominis /r/i/i>, qux
ia Dco «c Dco oronia complcakur , fcd .
i9tWTj,rcftiiaioncobicai :in obicao rc-/'"
ftriaio eft , puta homine , noo in adicao-
Quid? fi rufticusfamulo maodaucht, vca-
grum colac . qui agcr primo ccmpore fic
purgaQdus,tumarBDdus,dcindcco4fcrca-
dus.&c. ao colcodi vcibumpropccrcaid
voum quid reftrinxcris / Gcucralc maoct.
accommuoc,quodgcncralccft,fiuccom-
mune,ncquc proptci lationes fi ngul ares Si/n/V* i
obicifti cucruatur illiusgcncralitas t^ion culturaagA
valct igitur , vt vides, ex viciofa atgumcn-
cationc dut^a confcqucntta : nc n
fimplicitcr ad id quod •^iu nti.^. . ^.u-
doiD.
B.efUm
w
'RtfUcd Arminiijfiueconjideratio Rcjpon-
fionM ad XI. propojiiioncm.
A RgunicDta hzc duo vt firmifnma
SMiitMtto y-^ funt, ita inRmoiaraancatad tuas rc-
frm^rnm-^ fpoDfioocs. Monftroquodad ptius. IIUus
nuArmtnu ^ ^^^^^ cocondftit, <juodclcc>io
^itiMuco- hominaminChriftotaaadicitur.vtMc-
tTM fttun
fientu ele-
Htonim.
MidiAtoris
'vocenenin-
tfHigitnr
hit aliiti
^nam n-
tinciliator
diatorc iotcr Dcum & hominci pcccato-
dMfnftnten- jcs,hoccft.reconciliatotc & icdcmptoic:
ttamrtjpi- vndcita contlufi :
Quicunquc in Chrido vt Mcdiatore
intcr Dcum ii. homincspcccatorcs. idcft»
rcconciliatofc & rcdcmptorc > clcdli runt,
illi c«Qtidcraci fuat eligcoti Dco v t pccca-
eom.
Atomneshomines , quiin Chridodo-
(flifuoti funt clcdi in Chnllo vtMcdiaco-
^ rc inrcr Dcum & homincs pcccatorcs , id
jiMt rMtm- cftrcconciiiatorc & rcdcnipcorc.
^^rgo omncs homines , qui in Chiiflro
eicdh fui]:, couiidcuti lunrcligcuti Dco
vr pcccatoics.
Maior plaoa c(l. Nam primo Qon pcc-
catorcs rcconciliatoic 5: rcdcmpcoce nou
ludijicnt. Elcctioautcm cftainusfuranio-
pctc nccclianusiis qui cliguutur. Sccun-
«lo, Quia Chriftusipfcnon clla Dcocon-
iidcracus vc Mcdi iioc rcdcmptionis , niii
C|ua talis ordioaius dl iis,quipcccaucruar.
l'r.rui(io cnini pcccaci in Dco ordinc prx-
cciric dccrecum , qiio ordinauit Fihum
fuum Mcdiacoicm . qui apud Dcum pro
hominibus cooflitutus oncrrct vidtimas
pco peccatis. Tertio, Quia eledio homi-
cuma Dcononfit nifiin Mcdiatorc vcpcr
£inguincm fuum actecoam tcdcroprioocm
iia^lto.
Miwflrpatei. Qaia Chriftus Mediator
hon^mum apud Dcum nun cft , niii qua
Kccoociliacor , Rcdcmptor & Aduocatus
peccatorum : Mcdiatorioquam.quiMc-
«iutionis fuz :kt\M (aiuccm pt j:ftaciis,quo-
iiim cft Mcdiator i.Tim.i,f.&: <; Heb.8.6.
& l'.qq Hcb.9.if.Hcb.ii.X4 Hincfcqui-
tur«/'7f/«/r(».quiarcrxprxmiflx,& rribus
canrum tcrmims conilaote«> roimaqueic-
£u:roadiipo£i«.
CVM F. IVxNIO COLLATIO. 4iJ
lam vidcamus.qur opponantur Chri- jitUatpiit
ftus non clifolum pcccatoribus oi^\imx- i,icon:rAytH
cus Mcdiacor.itiquis,Non crgo valcc roa* a4dHctmm.
fcqucncia. Efto vccum aocccedens. iude
camcn non fcquicui mcam confcqucntiath
non valccc. Nam tgo in mcis prxmiflis
hoc noo dizi , Chriitum iolum peccatori-
bus efle ordinatum Mcdiatorcm , ncque
bocagitoriotcr oos, quoium Chiiftusiu
vntacrfum iit Mcdiaroti Si. quibus modis.
IS& modt.
.w . J atot Dci
Scd dc Chrifto egi,qua huminibus fpccia-
tim ordinacQS cic Mcdiator , iili!> auteiTi GUitfHotu/tn
noQ eft otdioacus Mcdiator oiliquapec- hicnonefft^
catores : oam eft ordinatus Mcdiacor ad qutriChri-
coltcodumpcccacamundi. Hoceigoagi- Jlu4vniuer-
curquomodohoniiuum litMcdiaior. Eiifumjit Mt-
ergo hic ijllacia i^oorauonis E\cnchi diator , ^
commifla.& a dido iecuodum quid ad di- quot moUit,
clum fimpliciter. Ego cbmi ago de Mc- ftddeChri'
diaciooc Chiilh fccundum qutd , ncmpc ^«qttaho-
qua pro homioibus iliam fufccpit, tu de mimbtu or-
Mcdiaciooc eius fimpliciter & vniuetfum i/in<«rmf^
cnnli -lcrata .igis. Rc^lc auccm fciungis Mtdi*ter.
coolidcratioucm mcdtatiuuis , qux Chri-
fto la creacionc & oacora ctibuicui : ilU
enini cft proUus alccrit:
Nam 1'ct.undum illani
ad crcaturas ; iccuoihnn hanc creanira-
rum apud Dcum; illa cil omoium crca-
turaiuin, harc cariiin cantum, qux ad inu-
giocm Dci fuut iactjo ilL tcuditad buni
crcatt 6c naturalis ccmmunicationcni
cum crcacuiis omnibus luiticucodam i
hxc ad buniinnoiti &: tupctnatatalis par-
ticipatiuncm crcatuti» laciooalibus pix-
ftaodam. Ptobas noo cancum pcccatoti-
bus ordinacum clic Mcdiacorem: ied ci«
cra vllatn nccciCcjccni. Non cnim hoe
inccrnosagitur. P.ubaDdom cibifuitcflc
McHiatorem bon. duro , non peccaco-
rumi quod fcio tc nolle , vrpotcaliccc cx
Sctiptuns edoclum. Videaniustaraeoar- -^'J''^''''^
gomcntum. Angchs criam cft ordinacus « Media-
Mediaror : ac Aogcli ooo pcccauciunc : tioneAngt'
ergo conftitutus cft Mcdiator oon tao- lorwi non.
cumpcccitoribus. Pollbm cunccdctc co- factrecory-
cum.- nih'leaimfacircontiamei quioon tra ArnH
dixiChriftum vniuctscordinatDmMcdia-
torcffi aoQ fiiil pcccaiosibus. Rciliiuxi
cmm
4^4
I. ARMINII DE PR.£DEST.
enim Mcdiarioncno cius ad bomiDcs. ad
(alutit illorum opus, ad mqfiufn quo iif-
dcm faluscomparatacft. Vndc.fivcrum
eft hoc, vr clt .concludo argumcntatio-
ncm mcam fiimam & immotam mancrc,
3ua probaui . in Chtirto vt hominnm Mc-
iatore apud Dcum noa nifi pcccatorcs c-
lciflos cflc. Vclim tuam Reucrcntiam id
pcrpctuo mcmtniflc > nullata nobis dc clc-
^ione Angclorum > aut Mediatione qua
illi faluati luht . cootrouci fiam cflc , fcd dc
hominum tantum cledionc & rcproba-
tione nobis agi , dcquc modo mcdiatioois
quo illi (atutcm confcquuntur : Cic cnim
animaducrtct.quxecncratimfumpta vcra
nonfunt.-cadcm ad fpccialcm hominum
Si MUtem caufaro adplicata vcrilfima cllc Quarc non
0ecMr/uim opus cft , vc coafiderem ea quz de Chri-
cojidtretHTt fto vt Mcdiatorc Angelorum dicuntur.
poffefetiprO' Si tamcn & circa id mihi bona tua vcnia
hationem liccatoccuparij pctamprobationcm iftius
Maiorit, propofitionisquadicis, Chriftum corum
imoeMmne- efl*e Medutorcm quibus caput aPatrccft
IMri, datus. Puto cnim raihi cau(am,id poftula-
tumtuumncgandinondceffc. Nam l'hi-
lip.i. dicitur Chriftus nomen fupraomne
nomen Mcceptjfe, aJeo vt etiam caUjlta ipjum
ndoraretcneantur ; Fropttrea quod quum tn
formik Dei ejfet sd mortem vfque crucit Je de-
miferit. Vbi vidcmuscau(aincurcaputfit
conftitutns etiam calcftium > haac cflc>
quod Mcdiatoris munerc probominibus
apud Dcuro(aogui&cfuo& mortcfitfun-
Ctns. Si Mediatorcflet Angclorum, non
xc€ti ifta cau(a allcgaretur.cur Angelorum
quoque caput fitconftitutus, fcdillame-
diatio fuit caufx locoadduccnda. Hunc
enim mibi duo ifta capitt4 8c MediMorit
Domina ordincm & rcfpcdlum habcrc vi-
dentur vthoc prius , illud poftctius Chri-
fto conueniar, Sc quidcm lUud capitis pro-
ptct hoc Mcdiacotis. Mcdiatiouis coim
aflu iusfibi acqutrit domioii, cuius po^fcf-
(loocm illi tradtt Patcr.quum capitis illum
cicuIoinfignit.Quodetiaro vultilladiftio-
dlio in fchoIitTncoIogtcis vfurpata:Chii-
ftus cft Mcdiator merito & efficacin. Mcri-
coprius, indeefficacia. Nammeritofuo
compirac fibi popttlam, boaa iliibcaado
necctraria & ius poicftatemque booailla
pupulo fuo imparticndi : vnde fluunc ci-
tuli Catitu.Salmatoru, DHcit,Prine^u)De.
fwmi rfccundum quos pro cflicacitarc fua
io populum fuum inButt bonoium illo-
ram adtualis comrtiunicatiooe. qu;t meri-
to mortis fux obtinuit»Hebr. z. tiicirur
Chriftus : Uon Angeloi fed femen Abraha
ajfumfljfe. Si tam id valct quod noftxidi-
cunt, banc aflumptioBcm £i^am vt pro
illis, quorurooaturama(rampfit> mcma-
tioois munus obirepoirit . vidct tua digni-
cas indc concludipoflc / Quum Anrc!05.
ideft,oaturam Aogclicamooaaflun
pro iis mcdiationc fun^um non cflic. Ad-
dc quod nofttiThcoIogi fxptflime dicuoc:
Mciiiatorcm Chiiftum oon c(fe nifi qua
p^cdius cft inter Deum & homincs : quod
iotcrptctaotur dchumaoa nacurain vnio-
ncm pcrfonalcm a A»'/»» alfumia, vt hac ra-
tionc mcdius c(rcc> pariicipandocum Pa*
rtc racioue diuiniracis , nobifcum quoad
humaoitatcm. Et hioc dicicur Ewanuel
duplici fcnfui priusquod fic Dcus& ho-
mo in vnicacc pcrfona; , inde quod talis
exiftcns Dcum &: homincs muocre Mc-
diacioois coniunxcric. Non autcm cft roe-
diusiotcr Dcum& Angclos. Addoquod
Hcb.j I. dicicur; omnu Pontifexexhomini-
tut aJfumitHr(j>pro homintbut conJlituitHt
in iu qua apud Deum (agenda funt.) Ac
Chiilcus cx Angclis non cft Jllumpcus^cr-
go pro Angclib oon cft confticucus in iis
qux apud Ucuin pro A ngclis agcnda func.
Imofidcnccrdico , nihilcflcquod Aoge-
lorum caufa aut pro Angclis fiat apud
Deum mediationis alicuius epexc. Ad-
iuogoaiiad. Mediator non dcbctmiooi
cflcnatura, quam iili pro quibusMcdia-
liooefungicur. AtChriftuslccundum na-
turam fuam humanam morri obooxiam
mioorcft Angclis. Hcb.a. v.9. Ergooon
eft Mediator Angclorum. Dcnique , vc
coocludaln,dico Angcli funtmioiftiaco-
rii fpiricus , qui minidcrii cau(a miccuntuc
proptercos qui hxrcdcs cruoc faIutis..Xii-
gelu non fubiecit Detu mundum futurnmi
fcd Chriito Icfu primo , fccundaiio omni-
bus fxatxibus ipfius , quotum ipfc ^atuam
infc
CVM F. IVNIO COLLATIO.
415
io fc ranfliScluic & ad digniutem ilbm
r.cumcuexic. ErgoChrilcusDODcdMc-
diator An^clotum. fcd loquict ;il;qujs i an
crgo CluUlus nullo modoMcdiJtor Ao-
gclorumdicipoteft? RcfpoDdco. Mcdia-
torem dici dupliciter ; vel CTeaturarum
apiid Dcum, vcl Dci ad Ctcaturas. Angc-
iotum ncgo Mcdiacotcmapud DcumclTe
Cluiftum. Scd Mcdtacorem Dci efle ad
Angclosnooi' Hoccnim cum ca-
pitis ra;ionc r c , quod nomcn fa-
rcor Chtilto ^ . .1 Aogclotum com-
pctcrc , Itcct racionc diuciG ab ca . qua ca-*
put cft hoiTiinum fiJcIium. Vnio cnim
quatintcr Chtiftumcft& homtncsBdcKs
ardlior eft & fti i^ior • quam illa quz intcc
cundcmeft & Angclos, ptopier numanx
naturx confubftantialitatem , i quo An-
^cli fuot alicni. Scddchisfatisiquziiuc
itababcancGueaon , Dihilafgumcnraiio-
ni mcx neque acccdit ncqucdcccJit , o-
inninoautcm mccuin facis.quum dicis,
Rtdtmfitor RcJcniptorcm lapfis tantum ordinatum
iMffntan- jj^g eniTR coududo ptopofitum
tMmorJtna- ^^^^^ Ergo inRc.'cmptorcnon uifi lapfi
tmtft. clcc^ifuut HomiocscDiin nonfuatelcfti
vc rtarcnt fcd vcr ■fuigcicni i: pcrftarcDC,
vt ledlc adnutafti. At quomodocooclu-
dercpntcs, quumclc<fljo facfta ficiD » hti-
. flo , clcflioinquamhomiuumiu Chrifto
Yndtfequ* Rgjcniptofc,(uacnimifta fuDtfuppIcHda)
'/"^ hincfcqui.quodl.^cushominfmcommu-
n tcr,nondumconditiim,nimirumiDfcfc;
ciinmunt- co;iditumin natun ftantcm , & lapfum
ttr.jtdU- j.gfp53f,ffc, EgoiodccontrariumcoDcludi
ffni '•'''•poifc & dtbcrcaibitrot. EtgoDcuscIc-
^>ionc fua non fcfpcxit nifibpfum. Ble-
tiSifintjM*. ^ioQg eaim rcfpexit intcdemptorcm , &
Rcdcmptot noD cft nifi lapforum
Quod ad poftcrius argumcntuin aai-
SMiuMtio ft- ncj^cadcm cft formardponfionis. Noo
. vtor Toce£r«/f« zquiuoccoon vtor ca in-
" diuisc & diuisc fimul. Fatcoi ilbm vfutpa-
'^' ri dupliciicr, pto gfatia confcruationis Sc
rcftautationis; faccof vfurpari pio gratia
:)diuifc& fimpliciterfumpta , &pfogr3-
.idiftinde.difcrttt ac diuifcacccpta.hoc
i. [\ , pro gtatia aut cuufctuationis auc rc-
Uauiacioois. ScdquidhocadrcmPanquia '
▼ocegencrali & xquiuoce ?tor, ftatim «- j/^^^^ ^{^„1
quiuocacioDcm committo? Accgoillamyj^^^^^^^^
hic vbiquccodcmmodoacccpi.procacx ^
quahomincsnonuullifuntclcdli. Illa JiuifoMdtii'
gratia qua rcftauiacio cique media func
prarparaca > non qua confccuatio eiafque
n->cd ia funt dcfti naca. Hzc cntmgratia ho-
minibus non cft fj(fta.
Ex illa fola ulutem obtincnr » quorquot
ex hominibus faluantur Inpropoiicione
crgo gritia dicitut oppofit^, &inairum-
ptionc dicitur oppofitc , ncc hic ncc ibi
communitcc , vtcxhocfyllogifinopoicft
clarcrc.
Quicaaqacele^tifuarczerariareftaa- j^^^i^
rationis. quxmifcficofdiacItconiun<fla, fi[t„f,/jif}
qux citca pcccatof cs cantum locum habct,
illi cligcnti vtpcccatorcslunccoDlidcratu *
Atoinncs homincs, clcdi.funtclcdi er
graiiatcftauraiioDis quxmifcricordixeft
coniunda, qux circa pcccacotcs taocuni
locum habct. £fgooir.nrshomincscIc£li
func cligcnci confidctati vt pcccacorcs.
Gracia vttobiquc dicitutfccundumquidt
rcfpcftu hominum , ncc hic ncc ibi com-
munitct fcu fimplicitcr. Imo comma-
oitcr & fimphcitervfurparincquic vbide
elc£lione fiue Angcloiuin fiue hominum
dinioftc & oppofitc agitui. Nam gtatia
fimplicitct acccpta occ hi ncc illi c(c<flit
aut faluaii : fcd vcriquc gracia diftimftd
vfurpata : Angcli gratia confcruationis,
homiocsgtaiia rcftautationis.
Quando autcm vniuctfim & indiftia-
de elc<ftione agitut , tum de gratia vc
cius caufa.vniucrfc fimplicitcr & indiftin-
(\c cft agcndum : gcncri cnim gcncralia
fuDC rfibucada, quxpoftcafpccicbus^a-
gulis pto illarum modo appliccniur. Qna- Ar^umen-
re argumcniatio illa tua cftcxftacontro- tAttonem
uctfiam ooftram. Elcftio cft ex giacia ; lunitt^
Etacia eos refpicicquosftatuit& quosrc- quicquU
ItituitinboDO vindicaiosamalo Elcdio dicitdtgrM-
crgo eofdem rcfpicit- Non cuimagimus tiafimfliti-
de clcAioDC io gcDctc &: fimpltcitcr.quod ter fy> indi-
fi fit gratix vox cxr^«ar»»«"/t(^#i'«f gcncra- fiinHcfum'
cim (uiiTct vfurpanda : fcdagimusdecle- ptaprtttr
" •;iBum :quarcgrai;x voxgcnc- frof<o/ifun
1.. o^-nda fuir ad gratiam ,cx qua tjjij,
Hhh hQmi-
Cum in oh
ieHo *fl re-
jlnclicdt
416 I. ARMINII
komines fintclc(?li. Ergoprartcrpropofi-
tuni dicitur , gratta rc^icit quos natuit>
hxc coim,dcquaagima5,gratia non rcfpi-
cit quos ftatuir: nullum cnim hominum
gratu iUtuit i rcflituittantumcircaquos
c(l occupata. Ac dicis vaam cdc cCTcotia
gratiam , tum qur ftatuit , tum qua: rcfti-
cuit , diflioguiuQtum&rcftringiratiooc
obicdli : Quid d hocconccdamiiuhiloini-
nus firma erit mca conclufio. Nam nobis
dc obicdo & rationc ciusformali cft quz-
ftio. cuiusrationcgratiamrcftringi3< M-
ftinguidicis IHaautcm rcftndio obicdii
cantum yalcr , vtgratia , quam vnam dicis
ctlcntia , alitctfeczplicarc&applicarcdc-
heat obicclo pcccatori , quam non pccca-
toniimo & auosfuosadusiQ illocuraodo
aibibcrcquam 10 ifto.Quare ctiam m ad
icCio cl\ tcftridlio , fcd confcqucnicr ex
ncccllitatc rcftiidi obic<5ti Illa autcm di-
ntcijftnuu ftiudio fulHcic ad coDcIudcQdum quod
in/tditilo ▼olo.
^uoijHtre- Non rnim eft quzftiodeobic£liseie-
jiriiliontm dioniscrtcntiaintcrfediucrfis.fcddeob-
#j7o. icifli, quod vnum idcmquc cft cflcntia,di-
uc:fa coQfidcrationcdiucifamqucrationc
jjj,^^^;^^formali. Similiilluftrabo. luftitiainDco
fimtUfHm- ^*'* cflcnria , fuum ncmpe cuiquctri-
ftoiiullitiM ■ obedicnti quod ipfiuscft cx diuina
dimns promilTionc , 3c pcccaton quod ipfiuscft
excommtnatioQC. Ex eoautrm.quod iu-
ftitia obictfto applicat rctribu:ioQcm pa:-
t\x , ncctflario colligitur obicclum illud
pocQa dtgnum.at proptcrca pcccaro obno-
xium cfle , ita quoquc graciz rcs habec.
Gtaria it.ique »Da cu quidcm cflcQtia, ai
modo variatur." vnacftfccundumprioci-
pium & fincmi atfecuodumprogreflum,
: tis & media diuctfificaturi voa cft fim-
itcr & c<'i^ " ' ''itcracccpra , oppofitc
pta & li duplcx cft , lalccmrc-
fpectu a^uum oppofitorum Ac diftindo-
rum. Egoautcm tota hacmcaarqumcota-
tionc giatiamacccpi.fecundum quid,qua-
tenus modo, progreflu,gtadibus & mcdiis
vartatut , & quatcnusoppofirc fumiturdc
diuisc. NuUa crgohic cominilfa zquiuo-
cario, nulla argumcntatio fadaanondt-
uifoad diuifumj ouliafallaciaadidofim-
DE PR>€DE5T.
pliciccf ad id quod cft fecaadum quid. A(
nxc orania TCveracflcDC,nihilumcnad-
ucrfus cos cfficcrcnt.ioquis.qui homtocm
communitcr ia clcdionc rcfpici pronuo-
ciaot. Imofaxc cadcmargumcntaptobant
homiocm communiccc ioclc<flioaercfpi-
ci noo poflic i (altcm confideratum ooa
cflc. Si coim commuoitct cor/^ ' ' '^in ,
tum gratiacommunitc: fumtac
Obicfkum caim coHimune communciri
poftulat caafam. Atnoncftclc" ~ r:a
communitcrfumpta.fcdoppoi .1-
*dlc; diuifcfiimpta ,cftcle<nas. firgonon
comrouaiccc coofidcracus homo, lcd rc-
ftrtdtiuc cuin circumftantia pcccatt,item :
J!i communiicrconfideratus homo tum c-
ledus in Mcdiacorc communircr t
ftindli^confidcraco. Scd non cft clcctu^ m
Mcdiarorc communitcr vcrum diftinde»
qua Redcmptor,confidcrato. Ergo ooa
communitcrcoQfidcratusincIcdlioncied
reftridttue cuin circumftaotia pcccati.
quod crat probaadum. Similitudo agri
colcodi huic fcateotix aoo contcadicic»
imofuffragatur. Si coim rufticus filioa-
grum colcudum tradac , qui vcpribus fic
obfitus , & proptcrca culcuram poftulcc
purgatioQc iuodam, tumcolendiTOk li-
cct vaiuerfc fumpca oon tcftringatur ad
purgationcm : tamco applicata ad iftum
talcm agrum ncccirario includit adum
purgandi. Vodcfcquitur. SiagcriftccoU
Dcquit oifi pcr aflum purgationis . nrr»
fpinis ic fcQtibus obfitumcflc. cui
gum, fihomofaluati ncquit nifipcradtuin
rcftaurarionis.ergo pcccarorem cfle ; pec-
catorcm cnim folus rclburari capax , Sl
gratia itla folaidooca rcftauraadi eft.
Ad;
cubur»
T
Xll Propofitio Arminti.
Eriio latiunc non clc<
tcritioDis NoQ clcAio ; .
cft adus diuini placiti , quo Dcus at
Xioftatuitcumhominibus qutbufd;<
communicarc fupcroatuialcm fxlic
(fcd d^ire illis foclicicatcm tantum i.-
Icm (i:u aaimalcm fioacuixcoaucuieQ-.
CVM F. IVNIO COLLATIO.
Augujl. dt
FiccMor.
meriti4U.l
Adfrimi.
Ai tjliu4
'.t
'lunfrd-
rtiionu
vtxerint.) Ac tiuiufniodi a<flu Deus non
vcifatur circa homioeSi vcio piitis oatura
libus conftderatos- Ergo Deus nooprx-
certc (juofciain homincs io purisnaturali
bus con(idcracos. Minoris vcritas cx co
€(1. I. Quia nulla cnhuiurmodinacura
lis foclicicas , qux (it camquam fiais homi-
nis,5c illius extrcmum. No^adu : nullus
eoim vnquam aut ita faclix Fuic,auc cfl;
Nequc potencia propinqua cx dccrcto
Dci i /luc abfolutc coondcraco . nullus c*
oimhnminuroanirealtccrbcacusctici (luc
coodirionaliter , ueque cnim Deus fub
conditiooc vllihomini buiufmodi forlici-
catcm dcflinauic i cncc cnim fub condi
tiooc obcdicotix .* acillam Dcus rcniunc-
ratur (irlicicate lupcrnaturali. i. Quia
pcccatum cfl cauia mcritoiiaadusdiuini
placiti , quoalicuiflatuitdencgarcbcati-
tatem (piritalcm fcu fupcroaturalcm pcr
fut yniooem & iohabitationem : CGii.f 9.
inic^Hitntes vefin liijierminant intervot
Deum veJlrHm. Ncquc porcft illa ncgatio
fccliciutts , homini ocmpf £)ifla , aliccr
quam vt pocna confidcrari , quam necefra-
rio pixccdit pcccatumadlu , & eius dcfti-
naiioocmpcccatifuturiprxuifio. Ifla ar-
gumcota cciam ad rcliquas quxrtiooes va
Jcrc pofluac.
Rcjjion/to Jfimi ad XII. Propofi-
tionem.
DEfinicio oon eledlionis fcu prxceri-
tionis (quam & rcliAioocm Augu-
flious Yocat ) mioimc iufla cfl ; tribus oo-
minibus. i. QuiadifFcrcncia quxponitur,
iocfl vc accidcot. Sicnimdiffcrcnctain-
cfl vc accidens , non cfl bona definitio.
Efl autcra clcdionis & rcprobationis dif-
fercntia circntialis c« iia^s-(«e ^lg. 'Ufi
Xe/tri lit Tf» TTO-jTgj» , cuius coofe-
^ariom acctdcos e(l fcclicicas fupernatu-
nlis, Ephef.i.Rom.8. Deiodcquiadcfi-
Bttum non rcfctturad priorcm fincm , fcd
adpoflctiorcm.quodviciofiimcfl. Prip
fiois cfladunatio cum Dco 3* ^«Jiintif, po-
ftcxior vcro foclicitas , 8c quidcm acciden-
urius. YtmododiAimus. Tcrcioquiace-
4^7
dundat dcfioitio : additur eniin,quod po>
ficiooiscfl, cumtameo dcfinitumfic pa-
rx oegarionis i quum ais ,Jtdd»rtiIUst Scc,
Qiiodctiam vitiofc I: falfoaddicuxi doa
CQiin dat iflud non elc^Jlio fca prxceri-
tio,fcd fupponttamplius, Deum non da-
rc iis,quibus id iam cfV datum. Atquc hxc DtindfHe-
demaiore. Miuorncgatur: oam Dcus inf^' mi»orf.
hoczAu homiocm relpicit communiter ;
ergo & hoc modo io commuoi rcfpicir.
Sic falfam vidcs argumcotatioocm tOTam.
Ad miooris coonrmatioacm duabus ai-
gumcntationibos vtciis. 1'iior confirtnat
eamdefinitionis pattcm,quam dcfinuio -^^""J^-
nis cfTc ocgauimus : itaquc nihil ad nosi "''W"»»*»
Vciuntamcn quia occafioncmprxbcs.Ii-
cebic dc quibufdam fubmoocre. Ncgat
vlUm hm'<fmodi ftlieitatem ijfe nMturaUm ,
qudjit tMnqujm fisithominu, (^illtmtxlrt'
mum. Si dc natura hac corrupta dicis. fa-
teor:aam arbor mala oon editftudlum bo-
oum,raultominu$ bonuin acquiiit fuum.
Si dc natura intcgta,vt primum in Adamo
fuicncgo. Natutx cnim intcgrx fua fuc-
rat futara oaturalis fclicitas.Iicet in fupcc-
naturali pcr Dci gratiam pofl abfotbcada,
Ttitaloquamur: Acque hxc fcelicitas ta-
qnaro nacuralis finis bomiois incegri , ic
illius cxtrcmum aacuralc fuit.Quid ; non-
nc res naturalcs omnesfuum bonum ap-
pciunt? Cum autcm natura nihilpec fc
appetacquod aoofit(fluItum eflaucem
appccerc quodnoo cfl, nepoteotiaqut-
demi atoacura. fapicntifrtmi artificiso-
pus, noo efl flulta ) omoino fcquitur bo-
oomrci cuiufquc porcntiaio naturaefTc»
C\ id res oon atrcquitur , quemadmoducn
(iafrcquitur. a£lu cfl. Quod fiictumna-
coratium omniuro bxc conditio efl, vi-
de, obfccro, roi frater, quam vcrcillud de
horoioe dici pcflic, cum fcticitatc oatu-
rali. & fioc naturali carerc.cum omnit
tn oatura fc alitcr habcaot. Noo potuic
ccrtc nacura in illo prxflantiffimo opifi-
cio cxcutiuifTc, in aliis omnibus pciuidif-
fc. AtQui nunquamfuiti inquis. Fateor:
nam Adamioipfa viacocruic, rcdfutura
fuic. Immo nccpotentia foit>aisi Falfum;
oam Dcuf fub conditione vix tencndx
Hhk X eam
42« I. ARMINII
om AJamo dcfliDaucrac. 1'ioboexDciU
pfius verbis Gcncf.i. 6^« dit c^mitUrtt tx
fruQu ttrhoTH ijl$m ,motitndo mtftUM. Quj d
cA mors, nifi priaacio cfl \ quz priuatio ?
n\(\ habitus. Piiuacus crgoed Aiium vita
nacuiali, fc fclicctllacoQduutioacipfiui.
quam in Hcdeoe obtioebatiaUoquia ia ca
pcrmaiifurus fclicitcr.d ta ofHcio pcnnao
liirct, doocc promtflioocmio co ctmpL-
niflcc Dcus faperaaturalis vicx, qoam ar
bor vicx ia horco Eiicois^dumbiabac. Ex
coactatioeaimfcquitur, Gooa comedil-
fct.aoafaifl^c moiicutumi fcd viuumvi-
«leotcmquc ia fuperiorem vitam migta-
tuium. AcioquUtfl tdiiatinm ftliui»ttj
fufitnuUurMU rcmunerMtnr DfM4. KemUDcra
tur quidcm. fc J noo ca folum. Coniuc^e
Tcrum cft.exdufiuc falfum : oam vtraquc
fcUcitatc icmuacraiur: Nam ctiam hoc
tempore , quo pluttmum a cooditione
naturaU Adami abfumus ./'{«/«/ifadla cil
fromijfo pftfmtu i^futur* vitd, i.Timcch.
4. FckUicce, opioor,duplcxcogiratio>
fiois, & modi. Fiaem vaicum cUc puca-
aifli hominis »fupcrn.tturalcmillam. Ac-
qui ccitilTimum cfl iliud . quodaiunt,
fubordioata aoo pugoare. Eft fiais oa-
turaUs. Vc oacura ifla fuboidioata cfl
Dco» ica naturaUa diuinis atquc fuper-
oaiurjUbus. Tinis oatuix ooftrz , qua
naturaUs , bic efl « vc proxime accedac
D c m i f j pcroacuiaiis cft,fchomoaduac-
tur Dro.
Ad iltum pet aarui;>m poierac Adam
conrcnJrrc: ad hunc pcrgrat.am ab iUo
cocbi. Modum vcro nulii^m pofTc reba-
Tts conringcre , quo vtraquc fcbcicas fi.
mtil concuitcrcc- Ac duo (pcdariincau
fa hac oporcuir, voutn fclicitaccm oata-
lalcm .ire urxltrui^ainfupcinaturaU.alre-
rara,{ubfliuOam cfTc. Trxflruifla cft ilU,
ic prr;: ' im oifi i>im fcU'x iuoatura,
fiquid . ^cr maoflircr, fcUcitaccm ai-
leram aoo acttgiilcc: fcUcitas oatutzfu-
turafi^ ' qua proxuoc fupcroatuta-
km ac Cum autcm fcUcitaicm
fnpernacu alem cx fa^o laiuifTcc . cum
fttbflrudaei fuilTct oaturalis fcUcicas, &
iafupciaatutaUfupia quam CQiifummaca.
D£ PRiCDEST.
Sipcrfcif^io perfcAiooi addiiur, oon tolfl-
tur minor.lcd mioort accrcfcic, vc igois
igoi, CacuUas vc^ccaciua lcaficiuat, vcra-
qucracioaaU. Mtnoriamatocctanquatn
iu principio fuo cooquicfcir i & ampltus
ab ca pcrncitut . quo ampUus , fua cflc de-
Gnit , &fitoetfcctioaisalccrius. Icafucu-
tum cA iQ icfurrciflionc motcuorum, &
viia xtcroa. Nacuiahomiois & pcificic-
cuc>oriGcabicucfupiaoatutxmodum.
Ita pcifcclioocm naturx obtiacbic, vcis
diuina illa , ;& fupcrnacuiaU pcifci^lione
conquicfcat . dcaiqucaacutaaoo abolcbi-
cur,fed fupcraacurali modo rcfliccur,vc
dc i c dicic Apoflolus. i.Cor. if.fcd
ha. , .-(. roflciiorargttmcatattofic
cWo, ftecMtHm eji cAuf» mtritori» tSiut *-
clui n/£/Utui. liomo t» purif iiAturnlihtM nort
hahet feccAtum^ nec ciutjttm igiiur mirito f^j
riMm, ptrconJtqutm,Dem non htbHit vl-
UmttdmtUitu ntgMtiui cAuJiun. Concedi-
cut cotus profvllogifmus: ocgacur coofc-
queos,quta infcu cx parcicuTaii.- aam id
verum quidcmcflcc.liadus oegaciuus Dci
cflcr cx caufii mcritocia foluFniledhoc po-
flulacuni cii a vcro aUcaiflimum. Omois
adus ocgaciui caufa auc ia Dco , ant ia
crcacuiacfl. Huiusadb ' a-
cio. Noo cft auccm hu.u.> .> c ..; jo
crcarura : In Deo igitur Profyllogifmum
ncmoocg.'tutuscA. In fola Dci voluncate
caulacR ,rur non fi& ApofloIus,cur oon
viuas zcaccm Adami aut MctufchclacUi :
tn homioe caufa cfl iniquicas> curaDco
abfir & Dcus ab tlloj ocnipccotcfpcd^u
Siuc huiasloiutuscfl. 1- ainalioquiHnoa
uL .niquiias in caufacll .fcd& vulunus
Dci: qui*fivcUcc,ioiquiratcm vcoubem
lolicicr , honiincmquc admoueict ftlv
Nuo cffc huius .)(ltus caufjm io ctcaci.
probo , ti ante propofirioac dccima c.
ftum cft. Piimum audoittarc T'
MjccU if. <c PauURom.8 A: V. & i.. .
iiccuado.racioncnam criam ipfitm pc
carum ptimum non cfl , nili ab a<ft
^tiuo D B I > cuius ncgaciui adtu.!>
caufa cfTe pcccatum ooo potcll aa
idcm 000 poccfl cfle fui ipfius cau-
(a ic coofcqucas. £lcCUo auccm & noa
dcflio
CVM F. IVNIO COLLATIO. 419
eJcAio anteaertunc etiam pcccarum pri-
nam , vcaatedcmoDArauimus: Icemqae
adlus podciuus 6l ocgaciuus Dci piaecc-
WuDComai crcacurx aaui, Auebono,nuc
malo. EccQimounusraalus afluscA.quio
& ncgaciuus Dci pta:ccnecic fineocis ma
lum. Tcccauic Adam, Sc Eua: ccicc non R-
■caduocgatiuoDci ,<juamuis oullumab
cis pcccatum fuiflcc ocgicionem illam
pcomciicum. Quaecrgo cau(ailhusocga-
tiui adus> oifi voluotas Dci libcrrima. lo
fcqucncibus veto pcccatis . cflo fanc 6c
caula mcritoria a oobis , pcccatum i fc
caulalibcra voluocas Dci: oam 3c pecca-
ta, cum vulr» delcc i PoccHcDim ; & oon
dclct.quianon vulc. Quprum auccm dc-
lecpcccaca, nonpoceltcoram pcccatum,
quamuiscaufa mciicotia,aiium Dci ncga-
tiuum cfficcrc Vidcsigicur,mi fratcr , dic
qu.dcmpcccatumcaulam mcritotiam nc-
gactut illius aiftusifcd nccvoamjnecfolam,
ncc fcmpcr ; proindc non ncccnatiam.
Quid auccm cx accidcntc non ncccirjiio
colligas } Tcrcio cxcmplo Aogclorum :
oam quid booos cootinuic a maio « & ia
booo cooiirmauic ? Adus Dci poficiuus,
ocmpe, ipHus mo^Tttm cx clcClionc:aam
clcdlt fuoc. Quid malos aoo coociouit i
malo, iaquod tucruocpcoptia voluocacr?
Adus Deineaatiuus cxnoncIi:«ftioDcfiuc
przccrttiooc , qu.im & rclidioucm Augu-
ninusvocat. Etilludipfum adus clcciio-
niscA, qaod hi lo booo iuciuoc coofitma-
liaducxius malnm ; 8c iIludicptobjcioDis,
Suod illi dinulTi funcqui dc pioprio ( vc
h;i(iusloquitutIoan.8. }mcudaciuni di-
cetcnt,acquc pcccjtum committcrcnt.Et-
fi hic fcmpcr & io fcqucotibus ic vclim mc-
mioilTe , iodigoam cfTc fadlum, vtio Io«
<um (lois proprit acquc prozimi fufficia-
tur rcmocuai confcqucos . auc cucotus
(qai finisctiam fuo mododicitur )fclictcat
fupctnaturalis. Propnum proximura effe
<iici,pcccacam cflc licricoriam cau(amdi-
uini illius adlus ncgatiui, quo non adoptac
ia filtos pcr Chriltum iibi homincs rcli-
quos: Namadopcioois coofcflacia c(l fc-
hcit.is. Hoc vcro,mifraccr, vcl iijruraipfa
d:ci a uobis vccat. Dcus filios fui pam y o*
luQCaccfua.DOD qualirafeiproruiti,fiuebo-
na, V t Angclos clcdosifiuc mala, vc oos. la
Chrifto omneis rcfpicir, n6 auccm io ipfis»
vt Chriftus fic primegtnitiuintermHltOifrn-
trts. Rom.8. Nacuralcis filios gigoit pet
parcoces oaiura finc rationc qualitatis ipfo-
tum : & adopciuos non gignac Dcus fioc
racioncipforum ? Sibi cocum io genicuris
nacura vindicccgraciaparciculam ? Dcus
melioca. Eiuldcm gcocris & illa propofitio
cft , non poffc iUam negMtionem felicitatis ho-
mini fAdnm aliterqusm 'vt paenam conftde •
Mr/. I'rimum cnimhicmalc agitur dcnc-
gaciooc felicicacis , vbidc ncgacionc ad-
opctonis af»itur ; qui proprius cft acquc
proximusclcdionis tcrminus, vcanccdi-
ximus. Hzcooocftptimo &pcr fc pro-
pofitio. Dcindc vcro fi dcadoptiooc agi-
tur, falfa cft cnunciatio: nam pocna non cft
propric ncgaiio adoptionis illius : przuia
quidcm pccnz e(t, quia & pcccati: fcd oOD
coaiinuopocna. Quis cnim aorccedcns
idcm clfc dicat cum fuo confcqucntc , co-
quctcmoiifljmo ? $in autcm dcfclicicare
( vtccnfcs] dicitur, ocquc cft vcra cnuu-
ciatioifta voiucifc: oam ncgario quidcm
fvlicitatis proptcr pcccacum coofidcratur,
vl pocna pcccaci 5 fcd nc^acio fclicitacis
f ropccr ordiuem Tolunrarium , auc fo-
amvoluncatcm , non cft pocna. Adamo
intcgro ncgabat fclicicatcm fupcroaiura-
lcm Ueusidoncc ordiocm vix przftiruta:
complcuiflct Nonfuit Adamo pa:na,noa
cft pttuato homiai pocna.quod uuu fitCa:-
far:Doninicuri>cgariotclicicati$ cft pocoa
pcifc,fcdpeiaccidensfolum , quacxpcc-
cato crcaturx confcquitur ( vt aiuot ) fina-
Urci. Eademfecuii&illudczditurquod
ais, neiMtioni illifelicitMu neeejftrio frdce'
dert ptcc Nam vcrum quidcm
illudcft ... .K^..i.ionc fcliciutisiinahs , vt
vocaot : nosautcm agimus dc ncgatioac
ptiocipii,cx qaofeIicitas,idcft,grjcix ,&
adoptionisgratuitz io Chtiftc Icfu Itaque
vc hoc tibi conccdamusjDcgationi ifti pi?-
ireailu pcccatum i tamcn & hoc addcn-
dum cfl"er , pcccato pcarire pamcularcm
rcli^lioucmDci in piiucipio Sc pragrclTu
pcccat);p;irriculari5 .lurcm rclidionisiftius
Hhii 3 futt-
I. ARMINII
'uadamentuffi OOD elcdioacm fcu pixccc-
'cioncm & rcprobatioacm cife • quam noa
caufampcccaci.ri.daiueccdcos cl\c agno-
fcimus i (jucmadmodum ncc illud vcrum
eft vniucrUliccr quod dicis, eim *ilit« dtftt-
HJUtontm ptecntt fttturi priMtfio fnceilit.
Nam pcccacifuturiprxuifio & jatcccdi.ns
cll.&coofcqucusnegatioaisdiuioxinius:
quia aftus illc diuinus ( vt vocaiit ) acgati -
uusanccitpcccato facicado> fcquicur vc
roiafcbcitatc finali cx peccatisoominum
obflruenda) r taotc oilcnfum. Atquc \\z
folutioacs ad fequcntia quoq. optimc pof-
fuat accommodaii.
RepUca Arminii.fiue cortfidiratio Rejpon.
ad XlUpropofitionem.
DEfinicio & dcmonftratio finc diftin-
guuntur. Nam alia eft ad cxplican-
dum lixc ad probaodum . illa ttadandx
quxftioni fimpliciadhibctur, hxccompo-
(itx. Bgoautcm noncxplicarc hicfcdpro-
barc rnfticui.Qnarcdcfinitiooi»argumcn-
to mibi coufquc vfurpandum putaui , quo
adprobatioucm cius uccrccquod cgo pro-
banduin fumfcram,qux cau(a cft . quod dc
clc^lioais fcu prxtcciciooisdcfinitioncSd
noimamartis accoinmodanda noo labo-
raui. Sicoim quodpono «istT» w»»TtV Tc-
rum cft.ctiamli advcritatcm vy«Ai»non
pcrucocrit) fulficcrct mihi ad probandum,
3uod propofui. Quarc ctiam fubftitutis
lis, qux tuaKcuetcntia promcisfubfti-
coda putat ) mancbit nihiluminus firma
mca probatio : & proptctca ooo vidctur
propofito noftto ilta corrcdio oeccflaria
fuiilc. £ft mihi umca ahquid ad illud
Adlunii diccadum. Gcnciatim i quod tua ptu-
correSto- dcntia auim»du«ucie potuit mc hic di-
nf»» rr/j^ow-ftinflc igcrc dc pixdcftiuatione qua eft
</#/«r,^rii«<»ajglojiani.nonquaadgratiam fi: dcprx-
^enerMim. icntionc.quaalicui gloriailla non ptxpa-
iatur,nooqua Dcus ftatuic noa commu
atiam. Hoc patctcxpiopofitionc
t mca. Qj^arc abftincodum mihi
fuic ab lis qux fuot gcacralia ad gratiam 6c
gloriam. iQtcr iHa gencralia cu adopcio
la filios , cai mchoaadx & piouchcodx
Demonfira-
rtftfiueprO'
kttre vohif
fe Arm di-
eit.nonex-
plictirr,iu
proindtnon
fuijfe epm
ttceuraltt di
finittone.
DE PRi€DEST.
gratia cft prxparataiConfurtimaodxglenV
^s^cmadmodumiple ru io bac refpoollo-
oealicubidicts.
Siagul,icim ad iftaqdxcorriguorut , dt-
co. AiprimHm. Inadoprionefua eft diffe-
reotia cifcnnalis cleif^ioois ad gratiam &
gloriam limul , &: rcrrobationisab vira-
quc in aonadoptioD'. j non eftiila
differcntia clcdionis aa gionam tantum,
ucquc hxc rcprobacioais a gloiia tantum.
DifFcrcotia cnim gcocris fipecict difrcrco-
tiaclTc nequic. Ergo mihi hicouUa fuic
adoptionis meatio facicnda^nifigcnus iu
fpccic contra lcgcm «Xi» doccrc vot
lu.flcm. Ad fecundum. Ego finis oullius
mcmmiinilla mca uoo elcdlioais dcfini-
tiouc ) vcl potiusio pasccdcfiaitiooisqua
Dtinde fm
enq^,^ .. :
rigunlMr i
AdfuMth
dum.
pofui. Intcgram cnim poncre non
Itu-
dui. Nam fupcrnaturaiis felicitas fcuglo-
lia oon cft fiais cic£lionis . fcd matcna:
3uam tu materiam io thcfibus tuis benc-
K^iouis oominc compichcolam in gra-
ciam Agloriam pariiris. Sctoautcm tcli-
tatcm fupcroaturalcm noo communicaii
nobifcum aifi pcr anteccdcncem adi.
tioncm ooftii cum Dco quod figoifi ^
bac cadcm piopofitionc mca his vcii . ,
denegttri feltcitatem fupem/tturtUem per fui
vnionem Cf '»fj*^it»tionem. A- ' i
turdcHnitio prxtcritioois io : •
vfurpata. ¥r*.teritioifl»(Jt*$ dtutnt plactti
quoDens nb tttimofiatuit quAfdAm
rat inna/ursipjarum relinquere.ai
municarecum iu fupemMurAli grtttiMm <jti»
firmeturearumnar rr^ aui >
infiau retur,ad decLii ... nn ItlertAi . - . . ; -
tatU yi)r4. Vocibus|iftiS|iA natitra ifjarum re-
Itnqiitri, compichcodiiut ctiara exclufio a
fupcraaturalifcIicitatCiautoon.Siooo, ia-
fuflficicos cft dcfiniiio. Puto autcm tc & il-
lanicompreheadeievoIuiflc^alioquiDthc-
fesfuntimpcrfcdJx , vipocc qux agaotdc
pixdeftiaationc qua gt Jcia &:gloria prxpa-
ratutclcdus , nullibi autcm agaocdeaiflu
ocgatiuo quo Deusgloiiim noo- v
clcciis,niliiftisvctbis. Quamquaiv. ..u,
veibis cx tuo lcnfu ca compichcndi noo
potcftprxtcritio, quaDcusalicui gloiiam
aoa valt : Nam dchois prxccntioacm qux
CVM F. IVNIO COLLATIO.' 4?!
tft coDfrarii prxparattoai gratias : vc cfl
thcH 14.. prxparatio autero pocnx cft adus
affirmatiuus, quovult ranam pcccatori,
glorix noD oegatiuc fcd affirmatiuc op-
pofitam. Quirc cum vcllcm prarreritio-
acm fcu aon clc^ioncm . qua c(i acflus
^uo Dcus aliquibus aon vult gloriam, de-
fcribcrc , vifumc/laliquo modo vcfligiis
tiiis infiftcre , qui in dcfinitionc prztcr-
itioois oallibi cxclunoois ab vtjinm & ab
[f^/#r//Mff7i aduoationc Dci mcminidi. Ad tiriiHm.
Qux pcr parenthcfin intcnctfla Cunt cxpli*
cationis cau(a addita cfle parec , non co-
dcmordioc&ratiooc vcnirc io dcfinitio-
ficm^qua iflaalia. Sed & illjoon vidco vi-
tiofcautfalib dida , quamquam iflo mo-
doj quo tuvis. rclata ad dcfinitioncm il-
lam. Notant cnim non aiflum affirmati-
uum fcd uegAtiuum,cmphalirquccH in (i •
gnocxcludonis (tantuin. Darc vcllcfc-
|L licitatcm naturalcmcrtatflusaffirmatiuus,
jB fcdtantum darc vcllc cftadJ^us ncgatiuus,
[ cxfludit coimaliamfcliciutcm qiiam da-
I icuoo-vuJc. Etquiscfl aftusquo Dcus
1* nooDullis volnic tuntum fcliciratcmnatu-
rajcm,Din ptxictitio fcu ncglcdiio. Si rc-
linqucrc inoaiacacd aitus ncgatiuusifc-
cus cnim male abs tc ad dcfinitioucm oon
clciflionis adfcrtur , qua: cft prxdelhturio-
rioppofita ncgatiuc : non vidcoquomo-
tloliarc Ycrba , AAre tmtHtnftUdtnstui /h-
fernaturaiem a<fVura ncgattuum noo dcfi-
gncnt Siica rcfoluas, vc dnoshtcadusdi-
ihnquas.vnumquodarc llatuit Dcus oa-
iuralcmfchcitatcm;alcccum , quocaotum
darcillam & noo aliam ; cum faccor prio-
rcmiliu vcpotc jBirmatiuumad hoc prx-
teritionis dccretum noo pcrrincrc. Seddc
ilta fclicitacc ouquara oobis adum cfl: ica-
qucfacilcintclligi potuit.mcifta veiba ita
liimcrcjvcnotaota^flum ucgatiuum , ooo
<ljndi aliam fclitaccm quam oaiuralcm.
Quum vcroillafcfibcrcm cogicaui <ievo-
ce tclinqucndi vfurpandi ad imitationem
nii , fed incommodam putaui, quia prac-
fupponit dationem fadana , & egofclicica-
ttm naturalem nondum dacamputaui ,fcd
«iadamli obcdicntcr viucret homo Inquo
& ic mihi atfcnticotcm habco, vt patct cx
rerpoaflone ciu ad propontioncm ffteam
tcrriamfubfinem. Pcrftat crgo dcfinitipj
& nthilin illaculpaBdumquodnoocxcm-
plo tuarum thcfium pofTit cxcufari.quas c-
go mihi io pcrpctuo hoc tradatu habui
antcoculos. Qupd vc planius adpareat)
lubct parallclos tuam & mcam dcnnicio*
ncm opponcre.Pr^tctitionemqua negacat
gratia tu ita dcfiniuifti. PrtLtentio efiaHtti
diuini pUciti . quo Deits ab dtemc Jiatuii
quajdam crtaturas in natura ipjarum reltn-
quere.ac noncommunicare cumeujuperna-
turaltm gratiam, qua firmetur earum natu-
ra integra.aut corrHptainfiauretur,addecla-
rationemUbertatnbomtaiit fua. Prtteritto-
nem quane^atur glorta li ad notmamdlius
ilcfinitionis aaalogice dcfiniamus ita ha-
bcblt. PrdtertfiotjIaiimdiHinip/^citi qno
Deu4 ab dierno fiatuit quajdam creaturasin
naiuraipJarumreUnquereac non eommuni-
carecum eu fupematuralem feUcitatem fett
gloriam , qua naturaUiiUarR feUcitat mut ab-
(orbeaiur (jf» ahfoluatur.aut ignominia inglo-
riam JupernaturalemtranfmutetHrad decla-
raiion/m UbcrtatH bonitatu Jua t x q ua dc-
tinitionc cgo id pofui quod liitHcicbai meo
propontoinullj fraudc , quum reliqua illis
adiuudlu necprofint nccobfioc argumcn-
tatiouimca:. Quaremaior argunictitaiio-
nis mca; vcra cft.ctiamfi non (it vcia vt dc-
finicio pctfcdait ccciprocc. Nam cxpro-
politiooc icj 7T«>7i; vcra pro.^ari conclufio
potclt,iuxtadidtum;^fOOT«/ ^^'"''''•Vcnio Saluatio ar-
ad minorem quam duobus aigumcDtis pro • gumenti pri
baui. Priu4 argurnentumibs tc aon ictuca- mi,quomi-
tur,quia mutilum propooitur , idcoq; mu- norproba-
tatur io alium ftatum.Noo o.ocgo hom\n\tafuit,
oataralcm fclicitatcm prxparatam, fcd ad-
didi.quarficfiais & homioisezcrcmij, qui-
busvcrbis fignificaui ooo circpri-pararam
illjra folam , fcd 2c illam , vctum cum hac
conditione vcabforbcatur afucccfruia fu-
pcrnaturjli. Ezplicationcm quam addoiir»
intclligi voloiNcinpcfclicitatcm natura-
lcm nccadlunccpotcntuhemini concin-
gerc poffc , qux fitfinishominis &ipnus
cxrrcmum. Deus cuimhomini promit-
tit fub conditioncobcdicntix , nci-
curalcro foiam , fcd & rupcruatui f
la
4Jt I. ARMINII
1o qua re com fe mihi aflenticntcm \n-
bfim f hiacicaconcludopropofuu mcum
DcusQulii liomini in pnmmacura coofi-
derato voluic folam bcatitaccm ncuira-
lcmcaoquamcxrtcmum &finemb' mioit,
cxclufj lupcrnacuralirclicitatcEtgo Dcus
Dcmtoem io prima aaiura confiHctjtum
prartciiit. Siuceoim prattctirio dicacura-
dus quo Dcus ooo vultcuipiam fupctna-
cuialcm fclicitatc , fiuc quo vulttaiumna*
turalem rcltcitatcm , qux cgo conccdcrc
pucoiad mcum propoficum a:qualitcr ta-
cit. Antccctlcns probo. Omocscnin' ho-
minesia Adamo confidcraatut zqualiter
(iuein primxua nacura , fiue in (iMu pcc-
cati.oift accedac difctcciopcr voluotjiem
Dei. Difcretioacm autcm Ldamrationc
primi Aatusncgo i & ncg.itionis ptimam
racioncm cu Aabilis , quum dicis fclii.tta-
tem homini vtramquc prxparatam. Dcin-
dcquodDcus fua prouidctia homtniprz-
parauic>id cidcm noo ocgat pci prxtcritio-
ncm eledioni oppofitam. nifi cx pr*uifio-
DC quodhomoptouidcniia: dudlu ad illuiJ
ooa fit pcrucnturus.fcd fua fpontc Sc libci c
deflcxutus.Prxparauicauccm Dcus prtmo
horaiai&tD eo omaibus fupctnacuralcm
fclicicaccm ; dcditcaim itli mcdiaadillam
comparaodamfutHcieotia > acccdcoccad-
iu torio gracix diuinx ( fi camen hoc cfl qp-
ceirariutu in lilodatujquodillinoo ocgat,
oifi priusab coiucritdcfcrcus. Quod vcro
opiaaris me duplici cogiutione fiois ncm -
Ee& modtfjlfumcfrc,& mefiocm vaicum
omiois fuiilc cxinimairciin eo , mifratcr,
falleris;nam vctba mca id pcr fc nou fcruoc:
in quibus cgo apertc iater fioes fubordiaa-
tosdillinxi. quam mcotioocm fccift-lici-
tacisuaturalis, quam ncgaut cllc fincm 6i
cxtrctnumhomiois. Ergocooccl&fcliciu-
icmaaturalcm homiui conipctcrc : fccus
iliis vctbis additis ipus ooa fuiflcctcd ooo
competerc vtfiatm extremnm hominu,
faoc cA,qUo oihilvlcctius homioi contin-
gcrct.Quj fatctut homiai compctcre natu-
ralcin fciicitaccm fcd oon vtjinem ^extte-
mum hcmtnu: ao ooa illc duplUem finem
homiuis agoofcir , vaum fubotdioatum,
acmpcicIjctuccmfiaturalcQ} , & aUcium
DE PR^DEST.
I poftrcmum,quifit finis & cxttcmum ho*
, miDis , ncnipc fcliciutcm iupernatuialc?
j NonDutoautcmveredicipoflc, felicitatc
cilc nocm& exucmumbomiois. Reliqua
qux dc ordinc , qui cft intcr fclicitatcm
' naturalcra & fupetoaiuralcm, diflctis , ap-
ptobo vt vcrc & crnditc difta , fcd ve ipfe
fatciis wa';i^;«fuot,icadiemip(am argu-
mcQcationis mcx noafaciuot. i'<>/7m<)r4r
gHmentMtto meactiam firmamanct.fcdrc- •^*'"^'"
; dcdifpooatur , hoc pafto : Adtus diuioi^'"'
placui quoDcusftatuit alicui hommidc-
ocgarc bcatitatcm fpititualcm , fcu fupcc-
natutalcm . cftcxcaufa memoria quxeft
pcccatum Atprxtcritiocft tahsadus Ei-
! go ptxtciitio clk cx peccaco canquam er
cauta metitoria Kiiiominorw quitnlUne-
gatto nonpotfjl aliter quMm pcen* confttkrarii
-t libmncccllaiio pixccdit pcccatun» tan-
quam propiia illiuscaula.fcwundum modi
tnciiti.Vndcfcquitur.Dcumilloaauvcr-
ian ciica homincm non polfc inpurisna-
turahbus cxtra peccatum confiJcrjtum.
Btcuucr matorem & eius tationem confii -
mabo.deiodctuam tcfpoofioocm exarai-
nabo.Maiofcm probo. Quod cntm ptout-
dcuti.iDcihoinioilub cooditiooc prxpa-
lauitjhoc illipixtctitio nooocgat oifi co-
ditioncoonpixaiu vclviolaca. Supcroa-
turalcmautcm fchciutcm I •'cui homioi
prxpaiauit prouidentij fua.&c.Dciadclo-
tus tljixplaneiudiratDciim ludxos dc-
lcrcuium ooofoiflc , aifi id iaiquiratciii*
mciiti cflcnt Ratiouem maioris probo.
Qu)dqui j cll contta booum fclicitatis ho-
iiitui vtad imagincm Dei conditoptxpa*
tjtum«ptiimtflura , & pioptcrcacxcoodi-
ltuncdi:bitum,illud u6poteilalr i
vtpanacouliuctari. Ac ncgattoi. ...i
fupeioatujaliscftcoucrabonuin fclicitatil
hominivc uli pixpaiaiuni; naracftilU vt
cjlipixparata cci..m lclicitas fupcrnatuta-
hs. trgoilhusncgjttocft poena. Dcindc
outlus eftScriptuix locus , fidcotw dico,
cxquodocciipoflit iUam i
ter confidcratjin clk; aut .
lcquaraquapccoxtjdoacm luucrJiipa:-
aa , crgouon prxpaiau mfi pcccatoiibus.
Statucum cnim nobis cft cx vcncacc , luiii-
H CVM F. IVN
ciam paQicntcmloctim nifi circj pcccato-
xcsDoohabcrc. Nunc ;)(Ioacm
ti: ' ' us (yHogifmns aoa loculic cx
itunit imadusiIlcDciaegatiuus.de
'ta- quoDobisaj^itar j cz cau(a mcritoria fo-
Ii).ni,hoccft,uoncftoi^
adus Dci ncKi (•(! T . . ..i...,; ...
rjrticulai lcc ad rxclufto-
ncni s :i. .Namccr
cacuni iiuii Liic ^uufjm pcEn.r j^.; u, u,:. .^u.x
toictccdifvoluucas Dci ■ pcccacum puoirc
luxta mcritum Tolcoiis . alioquin poccd
pcccarumcnllcrct & ; ^ condonarc.
£t quomodo tibi io lu ir.^iu vcairc po-
tuiti iiium qui peccatum ftatutt caulam
mcritotiam panY.voIuncatcmDei ezclu-
dcrc voluiflci quumijv !"x mcri
coriaciiliam lalupct cui ^ . .. ..ict, quz
meritumcxpcndatt Sc pto metito pocaam
infcrat. Faccor non omnisaif)us ncgacmi
cjufam cflc in hominc , fcd ncquc cgo hoc
dixi .-quorrum cnim idingcncrc difpura-
tcmcxcra olcas .'Hc a^tu ptxtericioniS'(eu
non-clc(ftionjsago ,qua U-.Miliomini DC-
gat fupccnatutalcm tclicitatcm, Imi is c^ro
.caufam ita in homiDe»& abhomi'.:
* turus Atprobjshuiusaduscaiiljm oOcflc
. lu nominc. 1 iimo,auLtorir.itc.dcindc ra-
plMmqHtbu^ "cmpio.EA //^«lad-
n.-
;r.odu lilxCnt aorcccdciu;
"itit.it.
qucDsdcducacur.Iatn aatcccad liias au-
• 'V*'" toiicaccs ptonccciTicacc rcicftrefpoDlum.
RAtto quam adrcrs id noo magis nro-
. Jt Pcccacum ptimuro,ioquis,noncUQi-
fiabadVu ocgatiuo Dcij&» AifluspoHci-
uus & aus Dci prxccdunc cmnis
iv&inultus •• i' ' ■ -
,:uus Dci pr.i
oncedoiiarc omnia ledic intcUc-
'.taf-
• o '"'^-
Dci prxcedunc pcc-
: c>goctuma£lasnrga:iuusprz-
■ ' •• A ' ' \\q aiflucon-
^ .iium cil ab a-
.ctiiurg.»i:uu L j:,icdnoo abaif^u ptxtcri*
10 COLLATIO.
cionis. A£lusponciuus& ocgacmaspHc
ccduntomnicrcatutx aiflui ; fcd non a-
^auscicaioais &pra:ccri fmo, la-
<jui$, Eicciio& non-clcctio autcuctcunt
pcccacum primum. Qua aiflu cxiacns.fa-
ceocqua pcaruifuma Dco nego Scd dc ifto
anrca adum. Ac voluocas Dci libcrtunaetk
cri.rr, 'iniu^ nr--!riuiaCluscaufa. Quisnc-
5 mdt Dcovclpunucpcc-
catum vcl coodooarc, ncutrumocccira-
riumcciam pcrpccraro pcccaro( incclligc
vbiin Chrillo rcconciiia: :' R raundoj
atacutrumpoflibilenifip o pccca-
^o Libei! .isclk caula crca-
cioais.cai. .i^u.,wUv ..u.uis,.& caufa con-
demoatiouis. At crcac non cxillcnccsi
glorificat cxiftentes & creatos , quin vo-
catosquoquc &iuftificjtos ; condc
ooa aih pcccacorcs & in pcccatis hiu
ccdcaccs.LibcrcacicrgoDciaihil pr.i
bitutcciamfi peccacumifti adlui Dci ae-
gaciuo prarcedancum & acccflatio ftcia-
mus Vidcscrgo, viticucrcndc, pcccarum
circcauiammciitoriam, quxillumDci t-
clum ncgatiuum ncccfiario przcedit : Jic
proptcrca rcdc mc cx caufa ncccflario
przcuntecollcgiirc, Dcura non cITc adu
illopii-tcricionis negaciuo circanon pcc-
cacorcm vcrfatum AngthrHm txeviflum
hiceflduTimilcvcrbo hoc mooftro. A^us
Dcincgaciaus. inquisjcx oon-clc«aionc
''"^r luam & relic^lioncm
Augu.L iiui.unuc , maios Anr
conciauic a malo. 'u,inquam,.i
gaciuusquo homoa malo r,
ditus, fcd labip • '
cllaclus prxrcr •
prouidcatix ,
6 prztcritioncmdii:
'■■ rarionibus.
cricioois, iara omncs \ ....
przccricj.omDCS cnim pcccauct uac.D«>..
ficxacauncgaciuopr nis.tumpcc-
caruoc immcdicahilK.. 4. .quc fpc vcniz
& rcmiflioDis , ioftar Angclorum qai pcc-
caueruoc.rmi4>waddo,quodaclosaiiqui8
clcdtionis przccritioni t
oppoficz&hiclocunil .i.j.
quorumhomiaurai. ^uiauHushic
noonegaxiMtim
-V» T
4;+ I. ar:"^
efliDcquc cflc potcft ; vtpotc oa-u wUi iuu
iiU prxtciiciooc comptxhcofis. Magnum
clldifcnmcn tuterac>um ocgattuum quo
Dcus rcliqitttboniinem iD manu cc
lui , & acr - .^itiuum pra:tcritio....M
quod hic i. . undum cft. Ncquc ad
rcm mihi magnopcrc&cerc vidcrur,quod
loco n
zimi p
ciiatai;., . , . _ ............
adopcio iD thcitbus tuis iam &pc ciuiiSi
formx noa finisoccupat locuidico Deam
aO': I • • iiltahcci homini
ad.^ .a pcccatMcs vcr-
laripodei (altem vctfacum ciic.
A t/4r»/ . i n (ju I s. D c us /i bi fiJtos voluntats
fcil I- -•' •■ '. - . ' • r: 'rjhi-
fj: ...... _^ :atc-
Tcs, t ncju 3 m , n on ipfis, q ua ca ui'3 ni ha bc a -
tibiis m iplis c Mciat^fcd iuiplls.
T DE PR/EDE5
t"
o cali M' ' <•
d 7 ■ ! ' ■ f^, - - " ''i' • • ■ . ■
1:. _
tiouisci^I-iliusDci
iioi: gcr.
Usauuo: .
creationisdouo qu
!ipIXCC>'
laxta condiuoncmfai.Jcnsgcar
j • . i . ~. . .1 . 1 1... .1.
dicntix. Ktgo Adam t^.
▼tFilmsDci. Noncrgopoccfi ilii iiIi.u:o
dcncgan nifi ptoptc &;
Jicutiam. Scdcgode r . ^.^
cgi.Dicisauccm Ulam \ . 1.
tampocnam ooncflc : qu
proptcrord-
pfTDa.Ac vci. .
.cm fclicira!
ptcr ord
CirAtia 1/1'
vindiCi
Dcumaurcm :
nibus , ccncrat!»;,
rrgcnctaciunc
&: coutra.S
pri'- ; : f
^''-Pifoimcihrmaran
v/-' . oun poflc nc"atioi
ilnt, rh
(Hniii Argu
:Hmin gtnuurAt ied
Salustio
mtioni}
* Eiin
. -wj poflc nejiatioDciJ.
kluuru ^ T S
'.im. At
ncL
ncrii L'
bcar..'v
cis^
& r
.oncm rvlto-
lus. Di
nona-
ijcm yi . ura: co
hoc Qon ) pccn:!
Acjuiuocc U;wi liij^
fjeioaturalis Aliaci
tciratis.aJia tcn;poralis.Vn.T
)nc. Dc
dclhiiaiion
pcrcmptoiium , & qitod ali
tcmpornli .
cx n«
fubc
viuat.i^u.j . lui..
;uinar,vtcoi . . -ijcll:;v;:
. litioucm dtlliugUKur. ■
iiiiugi- I iio.aonpotctloiii cacachrcli
I r^n I \ «-f r« i^n i m 1 H ' .... '
niodoeoim 1'
iuitcm,qui
uuniouc nc?o> Ami
I) citc, uuia i Couccdis autcm ncejtiom
i«]uc ncgo>
.1 j kobatio. ac cgo licct nc-
:orjcm mc.T ncr-ationisrctldam, vt
^ i.
i U . i . Ll .
CVM r. IVNIO
iericIoni.Addcndum dicis, pectato prxirc
r ' JoemD io
iK :n-
dan. ic
icp objtio. Coocedo peccato [ !i-
< jain (iMQU coniuti iplius
n\
& io co omncs hominc^ : ilta rcti-
...idi
.<} pro-
grctiuspccc. .uijrisdirija-
COLLATIO.
4?r
nou cU
auiluclia({uuat
:io. quj Doo-
- irupcccati , a-
I ■> pcr clfdioncm
L, . j i . i .V .Litioni dircdc op
poliram.Vndcfcc^uitui » oec jd rcftc dici,
■quodprartcntio icu uon ctcfliorttpcccati
■ ' ' ' um tantum proguiruspcc-
, . ...it» Ui aoccccdfus, imo&
:.i pcr ncgJtioucm probibcutis piO'
Quod vcro diihn-
vi ) 1 noivTuli ali-
•cui 1 .. .ilcm pra:ccdat
pcccati pczutlti' acrfe vcrumcil.A-
rnim prxtctuiuoii uun antcicpeccato
■:nuo,vtiam Ixpc cll oftcrilum ; cf a-
.:iim Qegjciuodi(ciiii>inantc iDtcrbo-
mmcinoo cli , eccuum > ij':iid omoibus
!■ '.A>ommunc, ' -.c-
: i-un.. l'iztcrit
, conimuuis (c..
loccr bomincs. r.':;opr2rcv'i ttunoucitj-
(|Ujrc ctum ad rciiquas
.^U£iiioac& dccidcad^syalcrc poiruat.
Xm. Propofuio Armimi.
Ahfr.itfut- ^7^'^*" •^vxod ad prxparationcm
grati* & prJcteritioDcm ilii oppi
.utioet,non - " '
digQctur pranafalurari , aliqnos rct« car fon^-trjp,.
dcmftoD im cx S t^dtfir*'
mulcisloco ci. . . ..i.i. .icLimum Slo ^i;.::.
ftiocft, an pra:dcrtinationis&prxiciicio , , ,
nis illi oppoiita: adlu Dcus vcilcturcitca ^f;,,/,^^. ^,.
homincsin puris nacuralibuj Cf
tos.td miiii ccico pcrfujicic lu..;
ncquccxTlioma,ncquccjc.iliorun> i ,
macallcncicntium (aipcispotui. Obihoc
autcm huiuimodUacioQcs-
Rejponfio luniidd Xlll.Broptfi^
tionem.
ANcc ftaf;- ' - ••
clcclioa^ . .
communitcri flc vcriirimui; imuat/err<-
purisnaturaJjbus ambiguc d: petir.
ptcraouclloobis quxftio, vtuiiu \ "^usrehtc
turcitcahornincs inpuris naturalibu . nf,a>t
accipisjconlldcraios foiumjfi quisadrcm De$u/>rdptt
ptopius attcndcrit .• Scd ha:c potius cil mtiiinegra-
quxliio, ¥cium cium c: ' • . ' '
cuaiidcratos vcrfctur. i
Immoctfi mododicendi a piima 1'cnttn m/»«»< -'
tiaditfcrci caraco rc conutfuirc ccnlcmu» /'ow»'^"'
maximc i quandoquidcmhic/ingulitii/«r;< kaih'
rcfpcdusnequc aThom^, aequc ab alii> ralibus cob-
adicd^u$cft,\t cxcludaatur prarccdcntiai fuUrAtit.
Scd tantum >t.'X«,ludaturiahocarguincu-
toconfi^icratio pcccati,vtcaul"«. Vcium-
tamendcaigumentaciooibus ,ptoucadic-
ruatur^agc vidcamus.
R<plu4 Arminii.fiue cor.fiieratio rc'
(^dnfiom: ad X 1 / 1. fropoftio-
\ mm.
HOmincmcominuniccrconn'
j obuctumcllt dccicci dc qu<, ,^
■ nondum mihirx liac rcfpon/ionc cl
'■■.argumcncispc
conimuncm lii^.i. ..ui,i;Jk;i.
1 oon babctc . 4: por o ali
! dataoccaitoneptobabitu
^uailioais lUtu vt hu propoaitur Htc gumettm
uou inoucotil ' ' ^ c qBa.-ftio , vinim ju'
Dcus ctiam , ..dcftinatioms
, robationii decicio circahomiocs iu pu-
iis njiiiialibuscoufiJctai.
gatiuifuUioco. Aiiiimaiiua c.u. , . . , ,
Itt 1 cantum^
Arm.
A.r
T
I. ARMmil DE PR.€DEST.
tiatum.fcditamihiioUlaminclinarctidc- i diuioz boaitatis fic iuftitiar oSrmc-
. ii$cxibc(ibu5&.»lii*fcripti$tui5>vCctiam | viutnxccroam & fpiiitualc:
^„^^„,1,.^,^ . pofuirrc m.hi - ■
forsnu
ad
ggtiuam
tPtitrit ctm
fiif.tnet.
ttcQSQon coaddcric
. u vt pccca-
"torcmicrgo confid< cauitvt conduumin
"''iisquxcx cooJiuotic habcb-t, vcl oon
couditumfcd conJcodain. Scd bxc va-
lcaor. Eno vbK-juc ncgo, &,ailhucncgo
Dcum pr.r cionis &: prxtciitionis
■ .1 lilos vtin putis naturali-
.... ..ututvctlaii.fcddico untum
i ilio dccrcto circa homiucs vtin
pcccatiscoDndciacos. Dc dilFcicucia au-
tcmprim.L Sc fecundx fcntcotix iam alL-
^uoticsnobis liiLluni.
trimKm
X l V. PTOpofitio Arminii.
PRimum > quia^Adamus & omncs io co
homincs fuocconditi io gratia fupcina»
tnmJirm. ^^j^Yx ; quaiencmoin puns nac
qHo}rebMt ^q^jj^. : . pn,:r, Probatur antc
Bfumpr*' PjJj^^^ s imagtncm &. fimi-
farMwve jijy^gniDct in Adaroo cooditi. illa au-
tdiditmcft.
v]ax Adamo
cftdara :quodindepaicc> quia omocs ia>
cipcccatunt , & tiantgrclTujnis rci
imic...i-^i. Lcxamcrotllaf •■ ^ r
oaturaii ptxlbri non ror.. ^
furu leEisfubicflcc dice aus,exin-
rnltlmton- " *»
ftderMtos.
fuit Sath:;
pC
^omocctUtcrc, niUpec grariam luperna-
turalcm non r ' ' i ■
clui.labihs h
rali dcdituto.
ReJ^onJio luntidii .
Al
Ntc
farm*»^,.. lirudincmDci in Adaroc
^r«/M cr ""tgtn cftgratiafupcrnat' ■
ttontr.en
fuijfe t
jatum .
hemines in
llisatorc ctanf
T cxrci.j^-i. ... ■• •
..omo nonfcciii.
(.•X inftifiatioois
fed lccundum Dci.i cti qux vitj
Bon animalis»fcd li^;. i;u.ilis , cuius cauu i.i
i -r ' • ^Mriafupcrnaxurahs. Appcndir
mottis corporalis&fpiricui»
iis,cotpotis6canimx. ^
Doataorum aoimalu''
nvrol^ta a<^c?innDdcl rc-
c^iicuiici o>.
lcbontirn T
tiurpc
:i. Intquum autem
griut
probau nonpotclt > 6l ^
propof lo. ncgJtur cooIl
biguum. Dc vctoqucantL .
Adprobationcs vcnio. ProbauGi
magincDci ibidcm coufucauimus >
.loncm
nacuralem gratiam babucrit>noa cz ti
cflcn;
Qcgai--> -i-
iot non flue icuic ac
aainlcx Adamodacaaliafuit comn.
alia parttcuJ.iits CommunisJdcfhD.T
lis.&quxcum cacuiali coniun^a .
is data efl ■ pai ticularif minimc
temlcxparti. jtncdcu
• -1*111*-
iS JM-
ctdens
./(Hti/fri-
■jfni ft
i!tm
■isfLU 1 ^ ...i. 61. rm
cam lcgcro , (|ux pai
ooa
iniUtucitfuint datam communicei
' l'ilc. fiomacs m incT^titatc ;
i..;....t,in Edcncn vcoturcs ad -
rem,vt probarctur corum obr
Iddeniquc laaond
■mdelegcc(^
..uodlcx oaii:
j (ahominis>>.
I ciamccatordinaca. Nacui.i.
■ poccDtia hominisfuir; cj ^u u..jiij4 .uiii
. . iclatumadgraciam, pixlljrtnon '■■oruic
\ linefupernaturaligtatia. Dclc|^c l
tMinor.' Nama(^snmplKi(ccaa-
.g.cnio lcgis potucrit i cftcoracdcrc dc altquo ttur' ■ ■ !
., . crnam & fptritualcm,. ooa comcdcrc. Puitpcncs homici
V3«(btio autctanonpoiu«ira.Dcocxpa- pliciicx potcftas comcdcadi &abftincodi
CVM F. IVNIO COLLATIO.
HltlOTIi.
■teo &uAuex£i^o : ff -rr non fijcric v-
^umquc pcoeicun- o & ordma-
'ioneiilaturispanic Dcodicli ImI-
(aiguurcftianac cJi.:.i.iaQOi:.r
fotuitnollc 1 oonatciogcrej noa
O.^, quam faccrc concrajidquc oatucali
poicniu{quxtuminccgetrimafait ) inrc
naturali. Ad ftdb)' ' ninorcm hanc
probationcs quj. utur lOinucs
. ('vcvoo' Tctbo dtcam ) ad modum icgis
-<«;r/w*J» comnTuni5pcirincntcs. Dcfinculjsordioc
/wi«fwwrTOabIbiuampaucis. I rimaad moJ 't, ' r>i5
communis pcttinct j qua&nao
& ad gratia ordinaca.C6cedimus crgo vcia
cilc anirmationcm dclcgc tommuui : dc
paiticulan , ncr it^us . qua Dcusobcdicn-
oamin tc pai: .icquenmplicitcrna-
rj it. Naturalispo-
c-u ij. u;. j-; a j. ltincrc,aut cilcrci
oafuialis voluntacis tuic , cxpcnmcntum
mali & mortis, quam Dcus prxounctauc-
rat.fugcrc. Inccnaturali nmplicitcr ho.
minis obcdicmiam probauit Dcus > &:in
eadcm mifcr obcdicnrix Dcircnuncuuit
ptopna volontace , non vlla nccclltratc.
N ' ' |uod iurcquxrcrccur, quum
tu . ^ u. . ,^ ... lccuodum nacurain. ■ > -
bcdicociam dcbitam oon pixrtir.
mino, & vcrboilliuftEua vcrbumlerpcn-
tiSiAdam vxoris vctl>umptauu[cuc,q^od
Dcuscxprobrauir.^
Dixctisfoicairc , acfigracia adflicillcc,
iircc co; u$. Qiiid J an crgo
;,cic fimpliciflimc qui-
npcr gratiam dcfidcrcs,.
aucincu(cs cclTanccm / Propcerca nacu-
Dcus . YCinre nmpliciccc nacu-
..i.i • -'^ccar viccuccoacurali fua.Dc-
ditquc iljpiuj Cius^poduljs.Ablo]-
namTciculliaQi vcibislib.z.aductr Mar-
•ritferat Mrhi-'
tnr * Igiturcr y^^^Tor^' rr.T
rct hlibtrt .
J*r,it, 1. f I c/it ex ipjA
Mtit tr.fruen/iiD Muttm.qMM-
tum iH ipj 0, , j (Ciii.J.Hm ipjum , td efijteun-
duinDeum.idefl , itt$fntim,( qun etttmad-
uenfut JepermtttatAli^idf ) quAntum ver»
ne .fecunditm motwtUbertntii ipfitu,
^uti' inun uon horprdjiaiei, cutquidjemel
frm frt^attvt pro Mtiino Ari/ttrio fuefrHn -
4J7
T '.'/ Tii"i' frredt-
i,vt
contnieret in jemettfjo prAfcienti-un cr frt-
' -r; , ptrijUAsintercejftJfe poiinf-
.. ' omc tnAle libertAtt fua frttt
fg^rrjjiii inpericulum laberetur. Si enim in-
terctjjifjet t refcidijfet arbitrii libertatem»
: ' > vi ne bonitAiepermiftrnt. Dtni'
crceJJiJJe.puta refciJife illumar-
bitrititi/trt.uem, du/n reuocAt arbore, dtim
circnmfcriptorem colubrum a cpngrtffit fat-
Dcr .nte
■i etrbi-
II ihiti cinu L::r uhlu i .i ' ' ' '
tligAtvbiftmettpjHmerrorisncti.
tione , An in refcijjiont ^qut itr.
* ■■lualiivitdCMuJaminhomi'
'-^' '■■■■j ./ < 'n.ttiirAlem ejfe,\d ccrcc vc-
iitUnium cicdimus acquc profncmucScd
aliusumcn fpiricualis viia; in Adamo.ac-
quc in nobismodus , io quibus baoc vium
ctHcic foLi fupcrnacuralisgracia,cum Adam
iraagincin Dci inccgram & incorruptam
cumgraeiaiUa habacricr acproindc fpiri-
t itam vtroquc , narr fupci- .
i. inodo.Scdhxcloci .u^.
cuuda probatio a Icgis appciidicccotlcm froba-
modolebab . Harc vidccurcOcav-
g.nicncacio, :>i Ucus^hicaufa clcdionis
6c tcprobacioni&vctiacuscnccciica homi-
ncs in putis nacaraiibus confidcracos ( ca>
t\ i ambiguiratc, cadcmquc hjrpo-
tli,...,v.^^..m (ijpra ncgauimnsjaon inftituif-
fccpocnani ipiritualcm j ncctantum aoi-
maii .fcd & iptritualibono oppoficam ia
cranfgrcn'orc& icgis llnegratia fupcrnaca-
cali pixflabilis ; nam cx rcgula xquicacis
c{l(. quod Jcgibus duodccim cancoacur)
vcnoxxpQcnapariic Deus aurem pocaam
iti'^ 'i : non crgo vcrfacus cfl
puris nacuralibus con(i-
mum.quodinconciulto-
nc cU»a nobis non dfcitur. Scdcf^o, dc an-
(cccdencc m.i ' ' jm iam Ccpc
di£lum, ncjj...... ^ ...w,.j^^cos, namvcra
circcproponcio,fi &OOZX ftucmaleficia,£c
DGCDX ex £ii3o foium ( quod lcx vctac ) &
fpccic illius xrbimarcncur. lam autcm alia*
multafunt,cxqujbus mjlcfiv iorum gtaui-
1; cas
41*
T. ARMINII DE PR^DEST.
tasiuftirtimc taxari folcc : AuAor lecis, 1 mortcmqucknQaUomoiafJbi 8f
au^orcnmiQts , obicdumifiai&
llaofix. Audai K ;
audlonrasab impL. ..L.;.^ , ^ l •
hcxi a Dco quam ab homiiic. Audor cri-
miuis :iiucimpcrans. duercus. Nam £a
uius cli cnmcn quod pcr>^ucllis fuafcnr,
(juamquod Domious aur i'a(cr. Quod la
sco ittdcin vcrum c(l. ObicclumiDaiugra-
II! cro pcccarc > qaatnio 1-
. w^Umiliamfuam, quatnto
iiDcum (^uam inhomiucm.
iiam grauius cil , liiioc lcui^Timo. auc
nu.io coiuiaicgcm vcucris,quam ncccila-
rio .' (i inoi<^iiilhmo &: impio.quam digoo
& booo. dc circutnflAntiis quid dicamf
ilxc ludiciomcotacis. Ecccauccmqui le
gemDci rranf: • '"'ir ,10 hi' ■ i-
mniaiquorun. <numvn:. c
ad ({Mnruatcmpaoam iudillioie loHtgeo-
dani. TiiDcumifpisIatoicmcon-
quod iiiccundum aJiccciisi (U^^..
lcm.hoiLcm pubhcum Dci &gcncriscui>
atqucpublict audias ? Tu rcceosDci opi-
li. &colon' ' •* , rcccns Dci
.nprarcc - . :ium,tu m cc,
in cuos.ia Dcuin auo imprudcuti
qutaptxmonKus? >S»:c.nonnc
'rt , hx Ciulx VI,' ' • ' • •■
- corporali •
utcm ii;
Ll llvllJu i. IC.
- , : ic oacuiali,
quamhomopixll oaruraiicer,
vtaorc dixinv.
dixcrisdc rc u.i.u...
lem itrogari .- ^cd p. .
omoia * qu.T modo diccbamus.Traolgrci-
fuscftltomolcgcm Dci ,4 quo rccensbc
I ceuSjDcumiQrcicdehon
ociicia nacutx & rr ic!
dcbcbjtomoia vi I
II'
bu
ceteiDco ;
homo •
buni r
loQUS
nv
?c cui
ranf
rrncladuer-
iscoeh, omoiumdo*
us Dci iciuus . & cartcu. Ttanf-
quuiu lociusmu.
& mali
c
la
rnod
mai..
n
1 1.
prxt
quiaucc
:l& CUl
Kcm V
^ 1-
a:s, quamu
mcocai Mulcis modisptoCie*.
mtncm dctc cam ex:;
f. icduo;
il^ ;.o.:;;i,cm in t:
■ . lus principts OSc au^
gracix,& lalutis ru.E maodatu
Qonclll
'u6 debui ,uj
us,atquead vi
pcruacuralium^
nata.Voluic D "
ficcitruumrc:
fequiumio r^
hac Yiaad tc
';nc COOtCiK.^
:ar, vbi Dct
ois oacuralibus &
caati!!
Ctuin, 1 >
uamhumioi;
nc couddcraco , qu^i :
Ideoiin dbi vulc cuj
ycrp coQCra artirmau
Dico Ailamum grauius peccaui
ioccgci pcccauir. quj
lupcn
cn<
iu
mouiUaiu inccgnutisle pct.
gtcuui vii Uoa^OyVt.-nfibti Sc peccacuia pacquam fiin lucupcccati la ^
■r-
CV^i IVNIO COLLATTO.
rr-/-^ rH- . Adamum in i
rtinccfirum
o
pfoUbatut luA-
uo pcccaio ro
<)'iamrccun(iuincorrup(iooc(ri>c}uz lupcr
iK ■ ' ' ;:cni juflitiz
Kutttn viiietur , «yv j legiifiotMe-
:cm , fiuc com
V
Ai tttiUlf}
& ^uartAfft
tr^tAtiontm
iCi.. J.i i. -j
Non cnirij
muncm , fl"jc (ingukircm i clVc vixprxfca
' rnqua& Dcum
. iu... .-i.i^ntcs. &illuc ad
croaturalii fcrimur.Qucra-
aiiinodum aucc viator > cui Domious mo-
' • ••••■•-•'" • ■ ■ •' ■■ todsCce-
( . . -s - - tiunciut
ic ni^khcio Tuo ; linunictic mvia^of-
MudicoHciinc-
.....^.11. . ..liu. i:....., A . IX tcnuuciauit:
nonnc crgo & micv, qmm Ucus dacuius
C13C pcrg atiam?fi mai ceitc liuitVct
all.-quutuiiis <i;iacia, iiun nicuco.
V .1 ..ucm ? tjuia viauj noa tcncndo lci-
ausviam & vic m amitcici vccaufa pro-
tm tctieodo atVcquicuc
utcm. V'r no-
• , prop»' . . - . . ira
> ooD vtmcti-
'jicurm 'ra-
. . caufj i; i^,. uon
cuius vitam pioprio
jtioniSj quxcO:
is, &: q
Twi -i i t .»
:e£ratiajn-
: l>er»tUHrn-
' ImttfS'
:SIA fu-
. frMtta fu-
pij.l :r..
vit im,'
ii-cro.
vr cuni
lU.H
f ■ ;
5i
at.
Tcrt
M9
dcrcoaturxfacu!- !'•: "N.a auccmdi-
ftin(5lionobisaiJ . cft ad vtramquc
harum argutncntationum partem, ciiain
dclcgcDcicommuai lumptam.incoquod
lupcinataralis gratia dicicur. Nam qucm-
admodummnaiuia trjplcx cft opus pro-
, fullchtarcrem,quaclt, regcrc>
& protcgcrc , qua impcdiiur,fiue
<• .^oita ctiarn inpits tiiplcxefto-
pus grarur i fuftcorarc coim folet cos,& rc-
getc.&pi : Ac fcmpcr quidcm fu-
Itcntac.qu , .ta & communisgtaiia c(l
pcrmancusjrcgit vctoac proccgit liuccon-
lcruar a & quomodo vult.- oaro fiu-
gulaiii L.i ..wtus& libcr variantis gratix,
quiaaJiilicus, uonautcm iulita. Hacdi-
Uinwiioacpofita ficdcargumcotationibuf
iliis ludicium facimus. Non fuit homo H >
ocgiatia fupcruacurali iofita vcl babicuali
Yuquam rnoniuic liocadfiilcQCc>prztcr-
quamio iflo lingulari fadto , ioquo Dcus
noQ rcxic.uot'. ■ it ipfum, qma rcs na-
curxfuic , qi. umiplius niodumpro
loHmcatapicncia Dei accnbucum cxperiri
oportuit.5cccll'cratcoiro ( vccura Tercul-
liauoloquarynon quidem ab omnisifed ab
huiusgracixlijpciriaturalis admimftrario- Gtrf^ ?
nc Dcusicxquohoroini iixewtdtfruilu
qutdtm omnium arhrttm huim hortt c
dts.&Lc. atquc oatuix-homiuiscx cot. .-
<io rcm tocam,& qui Jcm foli cominilcrai.
imo vcro voluncacihomioiscxoacurf if fi-
uslcg'- " ' laltandi , aucnon ptx-
Uandi
lu^gan oatutalcm lo oacu-
Ujcc ptupiic ii ' rquc pofi-
rn.iuciac- tan)^.;..., .iaturalc cft,
ctcquodcll malum uaturaauc
o, quam oaturalc cll id conBcdere,
:n , pcocs bon.! iit noo
, . .m pcucs homii .... uonc-
...^..1 ^.i. in co omni q» naturale
ctt, omoioo moocipaucrat.Scd ooo potuiC
DMbolorcfiftetCi & modus tcntationi»
fuitlocludtabilis.NtririfJi. iiani li ■•
ccrpotuic uou cdcic • ';Ltu •••. .■
potuic Diabolotc modus tcnta-
icauccm
■ uic |, ii L .. . 1. ^v^.iia 1 (. ^ i i. : ;. >i y ^ inc nacu-
ialiogulafi mcfuo 1 r.j!ts,.Ttq: ."t rx con.Ji "10 f vr ni.o lci -frccb.i-
Ui Ij il 1 u
.uiauuii.
..uj vWiL. .itilln" j
ficiohc 7.U Ai nus.
Dc prqdationc comanis lcgis raiio diucila
cf^.qun vcantcdi; ;:ura
vcil.iuii r uuju :;aac.-
aux
440 1. ARMINII D£ PRi£O.ES
i^uxrcsfcruarinonpotcfl.Qcc vcro Dia-
bolo obiilti finc (upcraatuiali gratii ad ub-
fcruationcrn illius.
vcuacioiicmpr^
comnv ^ '
acmp^. ^ ... .
liJcratidcbec: vclquj
vciquaifttus t
fcribit. Qu4 liii.j ii-uci
oblesuatioacm ad tctlaaci.^
bcdicatiam crgaOcumLcr pi
latioac c(l commuais rn volu:
Dcus omoiuni ' ' auiu obcdicntuuj»
lymDolo alicju -oc codcr^ ("f- alio
cxpcriri , licoaiigiilirc lUos i;
aalci.Probopiuno. i. Quiav
R(pltL4Atmimi,fuieconfiderdtiore'
(j*0ufionisad XiV.ptopofitto-
nem.
Ad iteuH' A ^^n^ocs lococonditoscflc
dAm qulfi. /liog'J:i.iri>pcioaturah.iJcrtinpnmo
fent ftcHn- taatora oacuram lcd & iupcrua-
d*de eratiM^^^-^ lam habuilTc.riuc cxaflucrca-
trobAUtn "ooi> i.u. cx lupcrinfufioais , his argu- j rcliquoruraautcm lion: ;
erAt nb nicntis qux hic adfcro, probarc iQ- rafjiirctratio.f» nacifii
Arm duo- ^'^"0« Vndc coocludoacmiacmiapu- ! quo Adamcft conditus refpcdia i
bus artu- risoaturalibus coofidctari Dco prxdcui- I uci. .S. ' , Qina con liuuum
mtntii A- o**^" & prxtcrcuat» fiuc icpiobauti po- tuit vto. ^ .itixciperim^ . ai ic -.w
datnum tui^Tc ^rgwwrwrw/w/TjWdcfumptura cll a diffcicoti fumcrctut : at lcx tem iodii; ;-
cmnes in eo imagims Dci ad quam fcu in qua rcnicm iubcasvclvcuos cft lymbolica 5e
homines l^omo cft couduus. Altciunrjcx legc cjux cctcmonialis. Qjijitcausautcmiftiusfym-
,/nAdamo&omaibusiacohomin«buscltla-j boli obfctuatioocmpc abftincntia i •
in zratt» Mquamdiconon prxftabilcm (incfupcr- 1 ^luarborts vctitxcftlcgc ifta pra
fupern»ti4- ^^^^^»^^^ ^"^^^^^' priore argumentattoat
ancc nobis diflumad rcfponiioncm pro-
, 7..< pofitiouisdccimx ; adilla mcicfcto. Po-
Deiiam fltriorvnxjJXi coniidcrabimus, & ptimoc*
mnte excuf- 'Usmaiorcm, cjuxponitlcgcm Adamoda
;» pro-
camomnibus homiaibuslatam cilcjaddi-
«prohationc»qHiaoroac$homincs in A-
'.'ccarunc, & rci traosgtcinoois lunc
hgthomim'^^^^' ■' "^■^*^'^^ P'"'-
itm tn A ■'
aliqua
ira. L
:n-
tnr.
Et l<riff>t
ijuuitm
M*ipr.
,3c quashxc vii. co-
dx.Uiftinguis iDcexlcgcm Adarao latam;
camqucdupliccmfacis ammuocm
& natutalcm,aln'v r-i r illamo- ' f"inr
maibus latam c lomni-
bus. Accipio quod dias dc commuoi &
idhibcbitur i3Ddum mcum
j , ^ .iCum.Dc pai . . . quodais, voi-
uciieooncon«cdo.Lexeoiminadeatbo/e
isioihtutiipar-
t,.ii^u nbolica,quire
duabus, ymboio&cius
Symbolum futt abftiaeociaa
ligc 1 abfti-
'tia 3c nu . '^ , j jcdien-
tixqucexpc im. Quaceuus abfti-
ncnciaab laobcdieotia&dcclatatioa nu-
potcil aliqua rationc commuais ,
foi<; ■ iilatisdict.Communis vr
ii ■■ ..jquam hum.iiii ^cr^rr'
bus&iodiuiduis prio
totum humanum gcnui vt in oti^iacdc
Ihrpcfuatumcour ' • ..
PjxtKuljris, qua 1.
fonislaca, & qua forsaliisiama.i
Qoo iopar
OOn fuiirci . , vi. , . ' .j
dcatiacilc , quiputcnt , iihc.
pcrllttiircat«omoesab lis aatcitun.
radifo '
figoiBcato.
flM'.'
OCtU - .. . .
cx
Pau.iiiui iii ivi jj.Laf.i
llmilc cftucmincmht
rcno Paradifo cxccifui
pcccatum indignum l\
ciidiflcc. Scdidrchnqua lu.ii.uio.
fumquod & iUa lcxfvt iamadiacinn ;
maions mcx propontioois veaian
AdamuscfttranfgrclTusomoi!
buslatar' ' MUi argunicu..j
q»iiipi i omacs in .^'{.T
caruot.Peccatil a.cft lcgis rraoi
localcgccftprxccpu, catcnusLcjt illacft gctraargrcdiacquiicuiadcftUta
CVM F. IVNIO
illa Icz qaam Adamus c(l craoflreflMS > laca
fuic omaibus qui la illo pcccallc dicuacur»
illaauccm Lcx noa fuic alu > quam qux
pjrciculacis cibi dicicur. Brcuius. Ea lcx
quamomacs homincs ia AJamo pcccao-
do craolgrcHi fuoc » c(l laca omnibus homi-
nibus. Ac lcgcm dcarborc vccicaomncs
homioes io Adamo cianfgrcni fuDC. Aducc-
fus nullam cojm aliam lcgcm Adam pcc-
calTcIcgicuc , imo pcccaci aducrfus iilam
commiili rciomocsdicimuc in Scripcura.
ErgoillaLcz omoibus homioibusculaca.
Qaocunqucrcrpc<5lumilii pcriodccft, lc
xqualitci facic ad (cnrcDnx mcx coofir-
inacioacm.
ttluMfurilt Admioorcm vcDio. Atlcx illafinegra-
inJt Mincr. tiafupcrnacuralt oonfuicprzdabilis.Coo -
ccdisdclege commuiii.ncgas dcilla, qua
vcticuscCus dctllaacboiCtillud accipio&
iodc concludo racum propoficum. Lci
quxprxdaii oonpocuic iiocgcatia fuper-
caturali ooa dcbuitponi Did lis qui gracia
fupcrnacurali a Dco cUcnc doaaci. Ac lex
communis prxflari nonpotuic finc gratia
fupcmaturali. Eigo pooi non dcbuic uifi
gratiafupctnatuialia Dcodonatis. Pofita
cftaucm AdaiTio& omnibus io cohomi-
oibus. Ergo Adam & omocs in cohomi-
Bcs habuctUDC graciam fupcruacucalcm.
£igo in puvis oacuralibus coofidciari a
Dco pixdcflinap.tc&rcprobaDtc oonpo-
tactunt. Hoc mco propo(ico fuflicctcpof-
fcc Ac dico ncquc hanc lcgcm dc arborc
vccica prxftari fine gracia fupcrnaturali po-
tuiffc , noD quidcmquaafluscxtcrnusab-
ilincDtia a fiudu aiboris illiQscft prxfcii-
ptas.fcdquafubillufymbolo mandaca c(l
obediencia.^ hominiiniuo(flum > vcnoa
(ccundum homiocm,fcd fccundum D^^tnrt
viucrct.Quod &:cumfacctis, quum dicis,
DOofui(rc pcDcs homiocm cum abfbiocrc
cumcomcdcrc iofticutoiilu ic ordinacio-
ne iuris particularib a Dco didi > liccc v-
trumqucpcncscum fucnt cx fado. Prx-
ftaodaauccmlcxfuichomiainoD cx fii5lo
tancum.fcdcx ordioatiooc illa lurisparti-
'tluMtur colaris.Probatioocsrocas quas )ttult>di-
f.utortes cis ad moJumlcgis comoiur -pcitincrc,
cflo t 6c hiflc coQcIudo j.: ^olitum vt
COLLATIO. 441
ancc monftraui > & docui ia illa Icge quan
patticularcm vocas aliquid cfTc commu-
uis Icgis. Ergo & iflhoc rcfpcdu valcnr,ic
primM quidcm valet > vc apparei ez bifcepr/;^;^,
lam didtis. Namquaobcdientiatn poHiu-
lauit oon tantum in cxccrno fj£lo,icdia
in loccruoaoimi affc<^lu condanccm > ea
rationc finc graria fupcroaturati pixdari
non pocuic Seciinda mca probacio ab$ ic-^f"*^»
noo pcrccpca vidctur fcofui mco accom-
modatc. Eiusautcmir.cns hxce(l,& visin
hocconfidic. Qu^odfpiricualispocoa ooa
poflic pooi cranlgrcflionc illius lcgis.cuius
lcgis prxftacioni aon (ic promiflum fpiri-
cualc oonum. Huius auccm legis przna-
cioni fpiricualc booum noo cft promiflufti,
(i quidcm prxllati poilic abfquc fupcroa-
turaligracia. Nam fupcroacuralis gratia 5c
lupcroacaralisfclicitas^uocanaloga. Vnde
fcquiturpcr rcgrcllum; fifpirirualispaoa
iftius Icgis cranlgrclfiooi cfl pofica, tum cc-
iam fpintualc booum ciufdcmprxfatiooi
circpromifTum, &proprereaDoo oifi gra-
tiafupcroacuraliprxdibiicm fuilfe : fccus
oatutifuofado alfcqui poccfl fupcroacu-
ralebonura. Hicauccm coondcraDdaiji
craolgrcflionc & prxAacionc Icgis criplcx
dtffcrcQcia. Piima>quod voica lcgiscraQf-*
grcniomcreacurpacoam. prxmium auceoi
000 obtingac oifi iis qaiad fiocm vfquc le»
gcm fcruannc. Sccundaquod voius pcxcc-
pci cranfgrcniomcrcaturpocnam , at prx-
mium noo obringai oifi iis. qui omoia ipfis
pofita prxcepcafcruarioc. Tctcia , Quod
craolgtcffio prqccptixftimccurcxomMlio-
nc vclfadicxtcrni^vcIinccrniafTcdus, vcl
vuiufqucfimul > iofupcrcxiine > adeo rr
traolgccifoc habcacur qui in vno idoruin
dcIinquic:prxllacioautcmiudicccurcTOo
mnibusillis iuudis , ocquc pcrfcdaxlli-
mccuroificxiDccgracau^a. Quxvcrode
giauicacc pcccaii aprimis parcotibuspcr-
pccraci dicis,vcriflima cflc agnoico> ocque
puco vcrbisairocicatc illius dcclarari pof-
lc.At vodc colligis mcam argumcocaciooc
velle.quod iufliusinfligacurpoeoahoa.iDt
prxccpium craofgrcffo quum io corrupcio-
DC & pcccacoeflcc.quam quumiotcgcrcf^
fcc^Fgo hic ifla oon oppofiii/cd bomiocm
Kkk iaptt-
441 I. ARMINII
iopuris naturalibusoppolui cadcmfupcr-
nacuralialubcnti. Huic tranfgvcdicnriiu-
Hiusinfligiturpocna auamilUi imoilliin-
iuftc fi lcx no fuit prxftabilis finc gratia fu-
pcrnaturali:& fi lcgis pixftatio non habait
promiiTionffpintualis boni > iniuftc iraQf-
grcflori illius lcgis infligitur pocna fpiri-
tualis , dc duabus poftrcmis rationib. mcis
& tuaa<iilIasrcfpoDfionc nihildicam.ium
quiam prxccdcnnbusplcraquedi«ftj, tum
quia mihi conccdis homincm fiac gtatia
lupernaturali habituali non fhilfc. Vndc
egoconcludohomincmin puris naturali-
bus confidcrari non potuitTc prxdcftinau-
t^Dcorttpotequum non fucrit in puris na-
luralibus Jn co crgo confcntimus. At dicis.
Hxcargumcnta nihil faciuntaducrfus fcn-
ccntiam,qux homincm communitcr con-
fidcrat. Rcfpondco,quod hxc argumcnca
probant homincm commanircr confidc-
lari non potuiffc. Noncnim potuitconfi-
dcrai i in puns naturalibas. In fupcrnatura -
libusautcm confidcratusnon c(t rcproba-
tusCucprxtcritus. Nam rcprobationcfcu
prxtcritioDe rclinquitur homo in natura
^ux nihil fupcrnaiuralc aut diuinu potcft,
"vt cft in tuis thcfibus.Dcindc fupcrnatura-
lia illa habcnt commcnfurationcm & pro-
portioncm ad fupernatuialcm fclicitatcm
€X prouidcntia Dci. Porro quibus Dcus
a^u prouidcntix fux affirmatiuo vult fu-
pernaturalcm fclicitatcm , lis non poicft
SiAxi prxreritionis nc^atiuo non vcllc can-
dcmfcliciratcm , nificosconfidcrauit, vt
pctmcdia ifta fupcrnacuralia ad eam noo
pctucnturosjfcdTclpcccaturos,vcliamrc-
ipfatranfgrcffoslibcra voluntatc fiia.Alio-
quicflcnt Juocontiarii aclus Dei circav-
num fubic^um rationcciu dcm &codcm
«cmporc coofidcraium.
XV. Propofitio Arminii,
AltiTHm Mr QEcundo, quiagratia prxdcftinationis,
gumtntum Ofcu prxdcfttoatiooc homini ptxparaca,
Jtrm.qmd cft EuangcUca,noalcga!is:illaaatcm non
y uiMftr*- cftprxparatahomini: nifi vtpcccatoricu-
4i€jiiMi0- fidciato. fiiTc autcm Euangclicam claict>
DE PRi€DEST.
quia prxdcftinationisdccrctum , eft pcr- ^^^^
cmptorium : Ergo dc gratia non lcgali, f^f^minr.
quapotcfthomo oon ▼ti » Ttpotc lcgcm jjt-£u»r.
iranfc;tedicns, ttamcn faluarii fi:d dc Hu- ^;,-^^
augclica.quaCiluandcbct,aut a falutccx- ^furiK.i
cludi. DcindcQuiagratia prxdcftinaiioacy^^i,,
prxparata » cft remiflioQis pcccacorum. fur,
Sc rcgcncrationis , id cft, aucrfionis a pcc- ntrmwn.
cato , ic conuct fionii ad Dcum , pcr mor-
tificationcm vetcxis , & Tiuificationcna
ooui homiois.
Rtj^onfto Ittnii ad propojiiio'
nem XV.
MAiorem accipio rede intcllc<9am: _
fcd in quxftionc dc minotc fcu af- ^'/'"»1'"'^
fumptionc cxponctur. Affumptioncm, **""** r*
quam adfcrs, diftinguo, nam dc ^ratia Eu- "^'
angclica commuoitcr acccpta lccundum
naturam, falCi cft , fccundumnos.vcrifli- ^^"-^*^**^
ma. Nonvalctautcm( vtfci$)adidlofc-
cuodum quidadidquod fimplicicer. Rcm ,
cxponam paucis. In gratia fupcrnaturaU ^ '
buangclica dux funt partcs , vna coofcr- '"^^
uario corum,qui inpratiafunt:altcra,co-
rumquiingratia nonmntacquilitio. Hu-
iusautcmgratixaUus ordo naturacft , a
lius fccundum nos. Naturalis ordo cft,n
quifuQC in gratia coafi^tucntur ( hoc An-
gcIisprxdcftinationc& clc(ftioncf.i<flum)
dcindc vr qui non fant in gratia acquiraa-
tur, vtfithominibas. Sccun Jum nos vc-
ro qui iani a gratia ctcidimus i ordo di*
ucrlus cft : prius cnimacquiri oportctcos
qui funt pctditi , vt factt Chriftus Euaa-
gclio : dcindcvero conrciuari , vt£iAu-
rus in xtcrnum cft viirutc iua in ca:It$,
quum fimilcs Angclis ciimus Minor
cur falfa cft fimpiicitct j fi dixcris . g:
EuaDgclica fimphcitcr non cft prxpji.,: .
bumiQi , nifi vtpcccatoci coafidciato^aam
homini finiplicitcr commaniccrquc pix-
paratacftjquodctiam Dcuspropofito in
Edcnc fymbolo arboris vitx cft tcftifica-
cus homini. Sinautcm dixctis dchacgra-
tia Euaagclica,idcft, hoc modo & ordinc
coaftituta, miooicm accipio quidcm : fcd
oouralcccoQfcquucio , vt mudo «iiccba-
mus.
mas. Gratiacoim Dci rccuodumfubftan-
tiam vnacft Huangclica, fcd ordioc kmo-
do duplcxi qui modus & ordo noo mucac
fubftantumici. Quaproptcr nihil attinuic
ad rcm , vt probaretur maior; quam ctiam,
bcnc intclligatur , rcligiofc affirmamus.
Quod dicis foffi hoMtnem gratia legalt non
'vtt.o^/anien ferifari , durum cft > nifi com-
luodc ( vt fciotcfcntirc ) explicctur : fcd
Circiimfcri- hoc nihil ad qua:ftiDncm.Poftrcmo>quod
bereeAm re- graciam Euangclicanicircumfcribisrcmil-
mijfiontm ijoncpcccatarum.rcgcncrationci 4ic. tu
pccc.xterum ipfc,mi fratcr , cr iisqoz modo diximus,
fjf^regenrra' \idcs impcrfcclum cuc : quia confcruatio-
licrtem dicit ncm prxccris , altcram cflcBtialcm illius
imptrfeciHm parccm. Alioquio rcm ip&m coQccdimus
'S*' & crcdimus.
'Bjt^iiu Artmnii.fikeconfideratto VtJpoH.
adXV. propoftttoncm.
Refctit Ar- A Rgumcoratio mcacft huiufmodi.
min.ar£H- •** Gratia Euaogclica a6n cft pixpa-
ntnium ^^t^ homini oifi vt pcccatori conHderato.
fuum,id(jMe Acgratiaprzdcftioationis fcuprxdcfti-
forrvA fyU.0- natioQc homioi prxparata * cft Huaogc-
fijltcaf>oni/.
DeindeiQHd gratia prxdcftioarioois non cft
falMAt. prxparaca homiui nifi vt pcccatori coafi-
dcrato.
llogifmus fua Hgura & modo , & cribas
tcrminis conftat. Quarc noa aliud , ocquc
fergra/iam pluj quameft ioprxraiffis coocludicYt vc
T.uangtli- coimgratia Euangdira commuoircrcon-
cam >»telii- fidciitz duashabcrcc parccs > camcn cgo
lere dicit gratiam Huangclicam , dc qua loquor , ad
noneam quA vnam parrcm rcftrinxi : oara dc gratia Eu-
jingelu, fed loquor, qux homioi eft prxpa-
eamquaho- jaia. Homioi autemnonillacoromuoiccr
minibtti /facccptafcdaltcratantumcius parscftprr-
pnJfjnnA- parata : qux cft acquifitio corum qui io
-n eji gratianonfunc : non coofcruacio illorum
'ifarara, qui ingratia fuot , oullus CDimhominum
■ nmpeaequiiagtAtxz quamin crcaiiooeobciouit, coo-
Ttr.tem, qua fcruatus cft , omncs cxcidcrunt. Quarc
infoloi pec- nulia hic cft fallacia idi<!to fccundum quid
**toreiqua- 2d6\ii\xin fimplicitcr. Gratiam cnim Eu-
dras. aogclicam in maiorc& niinorcproifusco-
Adexceptit- ^^^i^Q^f^ fumo : aooibi fccuadum na-
nt.Tilunii
CVM F. IVNIO COLLATIO» 44,
I curam, hic fccundumnos auc vice yecGi«
fcdvcrobiquc fccundum nos, ocmpc qua 1*"^
hominibusnon Anffclis cft prxparaia. Er- ,. .
* • r piictttr ca
go tum maiorium minor , tcfatcntc , cft'^ .
vcriflima. Ac dicis fimphciccr falfum
effc , craaam Euaoeclicam homiot ooo / '
cJic prxparacam niii vc pcccacori coo- . , .
fidcraco, coquodhomininmpliciccrcom- "
muoiterqucprxpararacft, vtDcus liomi-
iratiaptr
Di tcftatus cft fymbolo arboris vitx inEdc-^ ^ .
r n r 1 r ttam,ftdper
nebominipropofiro. RcfpoJco.i£quiuo- ,
cationcmeflcinprxparaudi vQCc , ca dif-C -
n- r ■ r tione brapa-
cuUa vcntas mex lcutcncix cric mjnitc- ^ ^
fta. Prxparacio gratix cft aut prxdcftina-
cionis aucprouidcncix vccootra iHam di-'V ^^**
lo^uiiur. Prouidcotia prxparatutgcatia
fumcieos. & Hcfiicax vcooaaulli volunc."'''^ '^'
6 1' cc n , n. 'tinucmt.
naliccr ctfacax. PrxdcftioatiOQC
pixparatur cificax & quidcm fiaalitcr ta-
lis. Pixdcftiuaciocnimaddic fupra proui-
deotiam cetcitudincm cueocus vc lo'
quuutur Scholaftici, prouidcnria prxpa-
rarur gratia commuois quxcftiiomioum
promilcue i prxdcftioatiooc (ingulani
qux cftclcdorum propria. Prouidcncia
prxparatur gratia tum lcgalis tom Euan-
gehca. Prxdcftinarione Euacgolica ran-
tum>prouidentia prxparaturgratia tum ia
Paradilo. tumcxtra Paradifum communi-
cabilis. Prxdcftinaciooc prxparatur gracia
qux in Paradifo commuoicart non pocuir.
laro Tcro fymbolo arboris v icx ceftificacus
cft Dcusgraciam communcm non fiogu-
larcm,graciamlcgalcro ooo Euaogclicam,
gradam in Paradifo communicabilera,
graciam dcniquc fui!icicQCem non cflica-
cem. Ergogratia quam Dcus fymbolo ar-
boris vitxcftrcftihcacus , cft prouidcncix
Don prxdcftioacionis. Huiufmodi auccm
gratia Euaogclica . qux fioalitcr ciHcax*
(loguIarisQOD commuoi) , non nifi cxcra
Paradifum communicabilis, & qux homi -
niprxdcftioactoQccftprxparaca , ooA cft
alia.quamquxhomioi vc pcccacori conn»
derato caotum cft coouenicos. Dc gratia
iraquc£uangelica,idcft,hocmodo & or-
dioe cooftitura maiorcm & miooicm acci-
pio.Quarccoofccutio valcc. Eclicctgcaiia
rubftaQcia(iceadc,modoq; untulecatiooe
Kkk a taiicc»
444
I. ARMINU
vancctamco Tariatioi/liusmocliiracir i vc
gratia \(^o modo Sc oidine cooilituta Don
pofHtninpcccatoriccrto przparari. Tou
ics planius conflabii , (I concludam addms
probaciombus anTumptioois illius fyllogir*
zniantcccdcotis.
tyllcgifmi Gratia Euangclicaiquahomorcipfa fal-
fTictdentU uatur.quxconnatrcmi/Tionc pcccatorum
rtpetitiocu & regcucrationcinoncoDUcnichominini*
probationi- nvtpcccatoti confidcrato.
bmt Adrei At gratia pr.Tdc(liQatioQe prar parata ho-
«tiidtntiHtp. mim.cftgratia EuaogcHca, quahomorc-
ipfa faluaturjConAans remtilioQe pcccato»
rum & rcgcnciacioDC.
* Ergogratia procdcflinationc homini pr^-
paratanoo conucnic hominiuifi vc pccca-
toti coofidcrato.Et pcr conicqucns,
Dcoprxdeftinaotcbomo oon cft con-
fidcratus io puris oatuiahbus ; quod erac
piobaodum.
S^Atn in- Si vcroquishocpa(floconcludar,
ivnuenitnt Giatia Euaogchca homini (ImpHcitct
mrgHmtnt*- communitcrquc prxparatacfl.
tiofutur» Argratia homini prardcftinaiione prx-
pr • paratacft gratia Euangclica.
» ' «j- Ergo gratia prxdcftiuat'ooc prxparata
flitittr ^'"''cfthomini hmphcucrcommuuitciqucc^-
.nuniterque fid„ato. IUc oon vno modo fallct in ifta
' ' T/fr^ argumcntanooc fua. Nam ptimo maior
•'^^'^'faKiicftfi mphcirctfumta.GratiacnimcoQ-
fcruationis in ftacu primxuo . quam tu ct-
iam Euangehcam vocas rcfpcdu Angclo-
rumooncft prxparata homioi. Dciode
quatuor funt tcrmioi io f^-llo^ifmo. Naon
ki maiorcgracia Euangclicalimplicitctdi-
cicur , in minote (ccundum quid. Si di-
catut in miooricodcm fumtmodo quo ia
maiorc, tum ctiam nninor finipliciccr fal-
facft. Namgratiap;xdcftiaationehomi-
niprxparau cft gratia Euangeiica fccuti-
dum quid , 4: noftii rcfpcClu inrcllc<Sa,
Gratijim Vtoctuisphtafibus.fcdquid I; ocgcm.Gra-
^M* Angtlit ti*"' Angchs clcclionc & prx Jtftiua-
fit6l» tfi ft' tionctftfafta,Etiangchcamdici polUj&
;y- pctamillius.quod dicis,piobacioac? quod
/;< ftu mcoiurcpoircm.NatninprmiisprouiEu-
rt, nv) r.yffe aogcliumtiobis explicacur in facrishcciis,
t ntE^:.:n~ ccrtum eftgratiam . Kuan-
leUcttm, gcJicam dici cou pouw .i.. -.•^ciiicoim
DE PR/£DEST.
(ummacfthxc: Reflpifciic & creditcEa-
angclio, fcu crcditc io Icfum Cbriftum Fi-
lium Dei , & rcmittcntur vobis peccata»
accipictifquc Spiritus fanf^i donum , dc
iodc vicam xtetbam. Hxc Aogclisclc-
^is nuilo mpdo conucniont.Si dicas . noa
clTe Euangelicam co modo quo £uaoge-
liumhominibus pcccatoribus accommo-
datumcft ; (implicitcr tamea Euangcli-
cam dici pofle , vtpotcfccuodum quam
io ftatu fuo fuoc confctuati. Patcrc, mi
fratcr vc probaciuncm illius abs tc pctam.
Ego pro tcouitatc mrx capacitatis oul-
lam aliam ratiooem iftius tux fcntcntix
concipcrc poirum : quam quod Cbtiftus
ctiam Aosclorum ^lcdiator dicicur , &
Augcli in lilo clcdi dicuuiur. Scd noulK
cua dignitas id intet dodos cootrouertt,
& iamantcaliquid dc co nobis ditflum i-ft.
Ego vcro ctiam concclTo co quod Chii-
ftus Mcdiator Angclorum dici pofnr,
mihi pcifuadfre Qoo polTum gratiam qux
Aogelis fatfta cft , ahquo Chiifti meiito,
fcaoperequod pro An^clis apud Patrcm
peregit, illis paratam &s. impetracam cfTc.
Gratia autcm quam Chriftus qoq impe-
crauit Euangclica dici.mcafcntcncia,Doa
potcft. Dcindcpnto dupHccm in voioct-
ium en'cviam modum & rationcm obti-
nendx fclicicatis xtcrox fupernaturalis.V-
nam ftriclx iuftitix & lcgalcm , altcrami-
fcriccrdix & £uangclicam:quemadmodu
ctiam duplcx cftta:dus Dci , opcrum v-
num,a!tctum fidcis vnum iuftitix, altetum
giatix: voum lcgalc , altcrum Euangcli-
cum. PctiUam viam&ratioocm fcluuas
obtinetur pcifetfta Icgis crcaturx a Dco
dacx obcdieDcia:pei haoc vero viam 8c ra-
tiooem obtinctur fclicitas inobedicnttx
rciniflioQc& iuftitix imputationc. Aliam
viammcQS humaaa concipcre Qcquit:ial-
tcm nulta alia facris Scripturis cft p.
Hi duo modi hunc intcrfc ordincn) ii..
vtiftcprxceciat. flc iuftitiaDei, coudu:o
necrcaturx. Ic Aatutarei ipfius poftdao-
te:alrctn:odusfcquatur, fiquidem pcr il-
lum pi- ^'Iicitas crcaturx obtiogerc
Qcquc.(. . . o viliim ''c ctnm iMum crca-
r tUixproponcrcquuJ miipa-
uarbimidi' . r -in
. uui-
CVM F. IVNIO
{hinire yel coo^Qarc. ytraqueTia& la-
«io circa homincm cft vfurpata, vt Scri-
ptura dcclarac multis locis > Sc brcuitcr lo-
coad Rom.S.T. j. Nmm jMderitt tmpojftbili
Ugi t inqHoinfirrrmh»lHrptrcarnim, Dtm
fu9 ipffti Ttlio mijfo in JtrnjJJfmdine tMrni*
ftccMti I idqne pro peecato , pttCMtHm conJe-
mnMuitintMrntm. CircaAogcIos vcropu-
to illum priorcmmodumtantum vfurpa-
tum cffc , Dcumquc llatutlVc cum Angctis
iuxtafocdus lcgalc , iudiiia: IhtifVx & opc-
[ uin agcrc ; in nomioum tcio (alutc omnc
luum Donum cxplicare: qucmadmodum
cx coapparct quod Angcli przuaticatorcs
citra vllam fpcm vcaiz immcJicabilitcr
pcccaraor, rcliqui vcro oon vcoiam malc-
fa^lomm obcinucrunt quar non commifc-
tunt , fcdinilatufuocoofcruati &coniir-
n^ati funt : forsgratia quz illisobiigit mc-
diante ChriAo> &:graiijm cumillis com-
iiiunicantci rcAcnonillai qnam Chriltus
aliquo fuofa^o.proipfisapud Dcumpcr-
pccraro, illis mcrueritaut impccrauciic
Scd hxc Tfnfity»<. Ilia phrafi qua dico
homincmgratialrgali poflcaoo vti, & ta-
mcQ faluati , idcm vului , quod tu dixiHi.
Dcum poifc» fi vclit , iniquicaccm tollcre
VI nubcm: & puio Apouolum idcm di-
ccrc.Rom ^.^tninon operMur[id cii i^\ii\c-
gem noo implcc & proptcrcagratia lcgali
noo viitur. fcd credit in cum, qui iuflincat
impiQm, illi fidcs pro iuditia impatJiui.
Scd hocnihiladpcopofitum.Quodauccm
graciam Euangclicam ciicamfcripfi re-
mifrionc pcccacorum & rcgcncracioncini-
hil pcccaui. Noncnimillamquacommu-
oiicr(ft cameo iftaficjfcd qua fccundum
nos confidcricur,czphcui. AtiHaicaex-
plicata , partcm illam , quz confcruacionis
dicicur. czcludic , (niH coofrruaciuois vox
(Ignificet pcifcucrantiam in Aatu rcfbura-
iionis. } Noscnimnon fumus laluati con
rcruatioDc in primzuoflatu : nobisgratu
coofcruationis in piimzuo Uatu oon cfl
prxdcfltnatioQcprqparaca.Ccdimuscnim
omQcs& pcccaaimui. Hicturfus mooco-
^um , oos oihil de Aagchs agcrc , itaque
Aogelis & hominibus funrcommu-
aia.bic cz Irge i(^<'«a»,& incchodicfrc
COLLATIO. 445
coottahcnda vt homioibus (blis coouc-
oiaQt . fccus io fpccie dc gcncre diccmuk-
XVI. Propofitio Armtniu
TErtio.quia rclidio crcaturz io natura Ttrtittm
faa.ctcaturz inquam cui lczlatacft MrgHmtntit
fola gratia przftabilis, cft caula pcccati pcr Arm. qnod
rcmotionem aut non dationcmctusquod r*/iti?wfrM-
folum potcft a pcccato prohibcrc. Hoc turA in »«-
autemcftgratia. Quarationchicfcntcn- turMfnMftt
tia io illam piiorcm iocidit, quz pcccaii cMufMpeccA'
oidioatioQcmdccrctoadfcribiCkVnde ne- ti, perncn
cclTariopeccatumcziftit ' dAtiontm
^ ^ .. . ■ /. . prohihtntii.
Rejponfio lumt ttd XVI. Propoftttonem.^
PRopofitio dc kominc intcgro ycx^BicitJun le
non potcft pczdicari : nam lez Adamo gent Symbo-
in inccgriracc fuic QonfoIagloria,fcdna-/'f;i/»^*mi-
turafiinuI&giaciapLxftabiTis>cumQaco- ni integro
ra ipfius ciTet rc£Vc ad gratiam oidimtz : prMfcriptM/n
defccit autem io re oaturali, & nataraprx-y*/*»'»'*»^'*
ftabili, quxnoncratcommunislcgis, dc prAjlulnlem
quahichabccurfcrmo j fcdlingulatislcgis/«'j7e-».
ad folam naturam rcfpicieocis « acquc pcr-
tincQcis (tmplicicer , & ab ca fola pixftabi-
lis, vt Dcusipfc Adamoprxnunciaucrac»
vt in propofic.14. auceoftcudimus Dc oo-
bisvcro, prouciamfumus . optimccoua-
ciari poccft , lcgcm fola gracia prxfbiri
polTc. Imo oc prxftari quidcm a nobis
poccft. fcdimpucacurpcrgraciam » &fide
przhcnditarpcr Chriftutn prxftira. Prx- Item non
ccrca & illad falfum cd ,relicIionem creM- dationtm
turtiansiturMfua,^c. CMuJam ejft ptccati prohihtntit
per rtmotiontm ttut nandationtmprohibin- CMujMmptc-
/M.fiiQtclligitur voiucifc. Tumcoimpar- cMti non ifft
tialis caufa cftpcccati,quumrcmouctur» niji dtbitM
aut noQrcmouccurprohibeos ,fi Achciut t fuerit: debi*
fin autcm non dcbetur,paTtialiscaula pcc- tam Muttm
catimcrito dici noo potcft.Sidcbctagcrc, ad pytflA-
ioculpacft: finoo^bcCQOQcftinculpa UgM
peccati, fi dceft. Hoc natura ipia docct, 4: JinguUrtfJl'
Clcmens AlczandrinusduobuslocisStro- ut Symbcti'
mat.exponii commodifllmc. In Irge au- ct. nonfuif-
tcm & naturalc cft aliquid, quod Adam Jt^.
przftaic uatura potuic. & aliquidadgra-
tiam ordiuatum>cui fola oatura 000 po-
Kkk y tuic.
4*f
luit fufficcrc. Qttimobrcm licct in Icgcm
Ditucalcm pcccauiifec Adam i fitamcn in
rcnatarali(vbiindcbuagraiia)pcccauiircc,
foU voluntas cius ia culpa fuiilct , non dc-
flitutio gratiac ; proutacctdiflciaillafia-
gulati lege coaflat Adamo data. E(l igicur
loaois coaclufio. Dcordinarioncpcccati
& dccreto Dci, &quidfitordmariopio-
prt<^ acccpta.diximus in propofir.6. Quod
indc ncccflario pcccatum cziRac , clt in
coafcqucntis argumcorationis ; cum Dci
ordinatiooihilagaciadcbitumjfcd is qui
peccatum facit ; & oihri ottiictat debirum,
fed omnia pfxflct pcificiatquc fapicntiffi-
rae. Scd dc hac iccouiaproponcionc 6.
fatis.
IReplicd Ammufiueconfideratio Rejponf.
dd XVl. propofitionem.
QVum gratiam dico ooo ezcludo oa-
turam ; illa cnim prxfuppooit hanc :
ttontnatu- tautundem autcm valct ilta phrafis , fola
r*mncntx- gx^tx^ przflabilis ,acque fi dixi(rcm,non
eludi didt przl^abilis fine gratia , partiqula(foIa joon
Arminiu4. cxclufioncm nacorx fcd ad oeccflliriam
Sratii iocluiioncm facicntc. Poficisvcco
lisaacecedcotibusjlcgem hominidatam
4}uam przflare ooo potcft fine gratia &
graciam illi homini oon cfle datam ; fcciui-
torccnclufio, pcccati cauGm non cflc no-
jniocm , fcd illum qui talcm Icgcm po-
(uic ) &przflaodifacuItarcmnon tiibuit
I. ARMINII DE PR^DEST.
nit , oi.G fortc homo fe porentii priuittccic
fua cuIpa,cuoc Dcus ad cius rcQiratioocm
noocenctur. At ille cafus ia pnmo (lata
antc pcccacum locum ooq habct. Hoc
fcnfu coDccdo eotm aui poteotiam prz*
Aaodi tegem & vecaodi peccatumaoD tc-
nctur dare.oon eflcautorcm pcccati fi noa
dct; fcd hoc addeodum Dcum tcocti da-
re potcDciam illam , dedit legcm cuius
prxflatio illam occcflTariorequirir. Dcus
quidcm ocmiai quidpiam debct fimplici-
ter; ncmocnimillidcdit vtrctiibuatutci:
fcdpotcil Dcusaliquofuoadlu fc dcbico- •O'**»^*-
rcm hominifacece, vclpromiflo .vclpo-^'''"'
ftulationc adus. rromiiro.fi polliccatur.^'''*""*"^
firaplicitcr vel fub conditionc. tum fim- ^***^
pliciter,aut ptzftita coDditionccftdcbi-/*'""
tor. Kon ejl iniuJJiu Dtm vt olliMijcMtur
optrit vejhri. Hcbr.6. Poftulacionc idus .
dcbicor cft dandi potcntiam aftui illi prz- f^'"*'-
ftando oeccflariam. Si non dct & oihilo- ftgtmfer*t,
minus portulctaclum datalcgc , tumipfcA"' ''^'
caufa eft quod homo legcm illam tranf-/'"'-/'^*
grcditur, noo hcmo, Efai. f . Czterumde
anrccedcotibus tllis, an icx bomini lata,
fit fine graiia przftabilis necne.&anho-
mo fupcrnaturalcm gratiamin primofta-
cuacccperit,in rcfponfioaepropofic.io.6c
14. a<ftum cft faris. Nequc ad rcm (acit
quoddicitur: Si bomo in re naiurali (vbi
in dcbicagtatia ] pcccauiflct, folaciusvo-
luntasin cuipa fuiflct, ooo dcftitutiogra-
ciz: quis coim hoc acgac^ fi pcr oatur«
Tcl vc rc£lius dicam, tum tranfgrcfllo ii- 1 vircslcxillaprzftaripotuerit, Quod vcro St^M/Arm.
liQsIc»ispcccatumdicincquit, quumlcz j hoc accidcrit inillanngulari lcgc Adamo legtmVddm
jllafitiaiufta, DcivclutnicteotisTbinoa j data. id pcroego. & caufzaegarioaisiamyfn^a^^
feminauic , quod abeft a bono & lufto ' anrcadrefpoDl.14 propofit.nobis redditz Adamod»-
Deo; & tranfgrcfliociusfitncccflaria.noD funr. dc ordinatiooc peccari & quomodo Mm^nji.
illud dcctcto Dei cx mcotc Caluini & Bc- /K,,^
zz fubfteroatur propof. 6. diAum eft. Dei j^iff,
ordioatio nihil agitindcbitum, fatcor : fcd yj,,
talis ordioatiopcccattqualcmiili Dcotri-
buuDi , quia Dco non cooueai^ qor
roitttm cft • quod ez ea quid
iadebicum Deo cti-
buarur.
Toluntaiia, ab impotcotia ooo ttanfgrc-
Wicodi. Quare vfquequaquc ycrum eft:
Qui non dat id finc quo peccatum vitari
Bcquit . Tcl rcmouet id fiuc quo lcx prz-
ftari nequit, is verocftautotpcccati, vcl
potius caufii quod lex illa ooa obfcruatar ,
quz oou oblcruatio tum peccati ratio-
ncm habcrc ocquic. Condicioilla, fidc-
becur prohibcos , ftuftra hicadditur. Ne-
ccfl*ario enim dcbct DcushomiQipoteo-
ciampcaeftaDdiillamlcgcfn, quamillipo-
xrn.Fr»
CVM F. IVNIO
XVU. Propofuic Arminii.
t!f X A D tcttiamquxftioncmquodartinet,
iifi ieprs,- ^^-lo DOO conttoucrtitur , an Dcus
^^AtMtontj aliquorum pcccatum przuidcns, pocnas il-
'^ir.i 1 'r4-^5 mcritas prxparaucrit i fcdanita prxtc-
^uraoriwt. ''^0^"'" ^ oatura rclidtorum peccatum
prxuidcns poenam iUis ab xtcroo prxpara-
ncrit.Quod mibi nbn videiur.
Rejponfto Itmii ad xrif. Prepofitionem.
QVocam peccato mcrlicaspanasprx-
parauic Dcus,ii 000 fuDt clc^i: crgo
funt prxtcriti atquc rcprobaci. Quodau-
(cm itanncprxccrtttjVtcoaucDtcrapicncix
Dci,aace cit dcmoufbacum.
Replh4 Aiminn ,jLU iunfidercitio Kef^on-
Jionis AdXVU.propofmonem.
fHfirii pee- Vod illi , quorum pcccacis mcritas
tMtiDetu V^pacoas prxparauic Dcus , non func
iUcrtto ^;r. elcdi, vniucrfc vciumeft. Nam&eIc<^o-
tnjtoriome- cum pcccatis prxparauic mccius pocnas,
ritiupoenat tum eas Chrido imponendo vtcxpiatcc
pifarMtt i iW^t tum abipnselcfftis altquaodo casrc-
«1 «0ny«nopofccodo, vc difcanc quomodo io xcer-
*Uiii. oum cra^l^^rimeruerinc, cra<flaodtque fue-
rioc , nift Dcus ipforum mifcrcri flacui(rec.
At vctum efl (\ dc prxparatiooc per decrc-
tumcU quo agimus iotelltgacur. Iliocoim
dccrcto Qoo cancum peccacis mcritx pxnx
prxparastur , fed tciam rcipfa pcccatori-
bus & io xrcrnum iofliguntar. Quio po-
tius illo decceto, pcrnapcccatoooo prx-
paratur vt mcrira vd dcbira, fed vtpcrnii-
fcricordiam, qux debiturr. (ronnullls rc-
^ctni iUori^^^^^^ > coodooanda. Quam diftin-
^uicondt- <^*oocm poftulat ordo eJc<f>tonis & prx-
ntHMiuntHr ^^^mnatioois tlli opponrx. Blcc^lio enim
^,.0^^-^ panam mericam &dcbicam condooac.
..itraniU PKdamoatio illi oppoHta poenam mcri-
xtHitint .y^ tam & dcbttam 000 condonat. lufligitur
^riniferi- P^'' «Ijin^n^rioocm ptxdamnationis
«»ri//4^;,^^cxfccatioQem non vcmcrica fcu dcbica.fcd
tidtMnd*. coodooaca. Dcindc diftiogueo-
^um inccr prxparaciooem paaxfaciama
preuidcotia DciiuAa , A: ptxparatioucm ,
COLLATIO. 447
pocnx fadam dccreto prxdamnactonis di-
uiDX.qux clcdlioni opponicut.inam cnim
euadont omncs leftpifcentes & crcdcntes
in filium Hanc oullus cuadit. Quia dccrc-
tum prxdamnationis eft irrcuocabilc dt
pcrcmtorium. QuxAioautemooocdaa
Dcuspocnamprxparaucritiis, quiicaprx- ^tfiio bie
ccrici Uincvc cooucoit fapicocix Dci : quis tjl dtprAui-
coim ncgcc fi prxccriti fint aliqui , vt fuot, ^gfto pttcnm
iia prxreritos vt conucoitlapicntix Dei^ ^ ^^ti»-
fed quxiitut , ao iftoium ita prxtcritorum mnationtj
8cin nacurarclidlorum ; qucmadmodum ^^,.^^9
cxplicatumcft.peccatumprxuidensDctis, fic prAtenti
p<xnaminisdecrctoprxdamoationisprx- i^th/tbet ft-
paraucric , quod mihi non fit tciidmile. f/fniA/car*
argumcnta nuius racx Icntcntix proban- ttntfn.
dx attuli, qux iam coafi<icrabinnus.
XVlli. Propofitio Arminit.
PRimo cx anteccdeniibas.- quia pocna Prohat Ar-
prxparari iuftc ooo poteft puro adn i *''-
diutni placiti prxtcriiis>ob pcccatum prx- gumentH
uifum , ^uoicx ifta prxtcritiooc & in xiZ-P^nMn jic
tura reli^iofic accenario illis pcrpctran- n*tura
dum fuic.Sccuodo, poeoa illis otdinata eft reliiliiiMn
fpiritalis pocoa autcm fpiritalis ordioaci/*'*"!//''*/'*
ooh potcft ab origioc fua defcduris , ^fr^parari,
prxmium cxaducilofpiricalcprxparacum i dititHrk
oon fucric io originc pctfticuris. Acprx- ifcfjptatt
roium huiufmodi illis talibus non cft pcx- P'ccati,x. s
paracum; foliscoim aaturx viribut pocne- conJition^
ruoc 10 originc pcrftaici ac illis falicicas O
fpiricalisacquiri oon poccft-
Re^nftoIuniiMd XVIU. Propofitionem.
AD primnm , ncgactir. r. Adamum ia
communc fuirfc a Dco prxtctitum -^^/''""«f
& inoaturatcli(flum;fcdcxnatutxnwdo
pcfmiffum ftbi tn i'i£to hngulari Sc natu-
rah folum , quod pcncs (olam naturam
elTct } cumquc diligcotcr a Dco prxmo-
oitum , & quafi cx coDdi6o a Lcoiofoc-
matum. i. ncgatur cx ca prxccritionc
pcccatum Ali occeffario fuidc pcrpctrao-
dum. Namfi occc(ratio,habitusfuinctauc
qaalitas patibilis io oatura homints.- fuir
autcm potentiq ad vtrumuts hbcra & coq-
tiugcutcr ad hoc aut illud voUintacc lara.
44.S I. ARMINII D
Non ergo ncccflario perpctraDdum fuic.
CoDttngcoccc icaauc perpcrrattic ( quod
Sctiptura & coDlcDrus £cclc(ix rcmper
cradidcrunt J vtpotccx potcotia natuixli-
bcra , quz voluntatis cft. RcflecnimG-
picns h.cc\cC y.hocinueni, Dcumfecilft ho-
mintm reSium , ipfos MHtem tjU4.rert raUoci-
ntaflurimA. Ad i.Inpropofitioncaddcn-
AdftcMn- juni,rt/*m,iD hunc modum;pana illis or-
dum *rgH' jjQjfj ^[\ ctiam (pintalis : nam Ttriufquc
vtentum» modi pocna il!is, ncmpc corporalis & fpin-
taliSjinftuuta cll.Scriptura tcftc. At ncga-
curafltimptio.diccnsprzmiumhuiufmo-
di Don fuilfc illis prxparacum communi-
tcr , fi inorii;inc perftitiflcnt. Omnino c-
nim conftat fuiireproporituroiliisnaturz
foederc , & otdinationc ad gratiam > fi pcr-
ilitiflcnt : qucmadmodum & fymbolo ar-
boris vitz lignificatum cft . & mortisdc-
nuociattooc promulgatum. Quid cnim
mors.niil ptiuatio huius & fuiurzyitz/
quz autcm piiuatio , nifi fuilfct homini
>ita. hxtnatura,ilUvcroordiuationegra-
tiz poft oaturalc curriculum vitzhuiusa
Dcoconfummandz? Hocautcm di(flum
probatui us adiicis , foln enim natur^ viri-
itufcrueruM inonginef^erfiare. Et hoc oc-
gatur .- potucruDtlblumiu oaturalibusic-
bus* in otdinatis ad gratiam minimc, vr
iam fzpius oftcadimus. Falfa igicur eft to-
taargumcntatio Ac,inquies,ccitaeft cx
r>^y#«/^»/i4bypothefi Tbomz argumencacio, qui in
iith$mA. cau(a elcdionis hominem confidcratum
voluic io puris oaturalibus. Nosvcroad
ifta rcfpondcmus in huoc modum. i. Id
Dosnonactingcre, qui homioem a Dcoin
caufa elc<ftionis communitcrfiiiflccoDfi-
dcratumaffiimamus. a. EtfiThomasfic
incerdum loquicur , cameaceft^accipio-
porterc, quia fumiturhoclocozquiuocc :
namaliacft ratio clcdioois, dcqua tamcn
ciufdcm Thomz mcniem cxpofumiusin
propoC^.aliacooditioDisAdami , quum
in peccatum lapfus cft. Conftat autcm ex
omnibus Thomx fcriptis , id ne pcr fo-
mnium quidcm ipfl vcDiiTc io menccm ,
quod Adam tum cflccio puris oacutalibus.
Thomam Idcuimquifentirepoflec , qui aperte vbi-
(ontraMag. c^MZ clamac, homincm fuiflccondicumin
E PR^DEST. ^
fupernaturahgratia, aiquchocipfumex- ff^.f^nj^^i
prcnccontta Magiftrum fcnccnciaruinaf- r,f/tj^
letit? Falfaigiturhypothcfis, &Tbomz
falio adfciipta. Quod fiCilfacft hypoche-
fis,etiam inanisargumentatio. Neciolis (cnan.utik
nainrz viribuspotuic homo in coodiciooe frartJtfiu^
8i ftatu fuo peiftarc C id enim dici maium,
Jjuam ortginc , quia euidcncms) ncc iilis
piritualcm falicitatcm acquircrc : non c-
oim merccs operartorumcibfpiricalisfoc-
licitas. fcd tiliorumin Chrtftohxrcdicas,
datapcrgratiam.non hborc pjim.
Rtpltcd Armimiifiue confideratio Rtjponf.
ad XVlll. propefitionem.
ARgumcntum prius niticur hypothefi ,.
dcfinictonis , quaprztcritio inth ' '
bustuiscftdcfinita Eafichabet:I'r-trrr,
eji anui diuint pUeiti ^uo Deiu ab Attrno ,
flatuit creaturtu quMfiUm in naturM i/
rum rtlinquert, Mc non communicare cum Hi
fupemMturMlemgrMtiam quM frmetur nat u
ra earum integra . aut corruptainjlaure;
addeclaratioMtm libertatii Lonitatu fua.tiM--'
tura autem illa tfi qua nthilfupernaturaU^''^*^"'
aut diuinum pjteji vc cft thcfiio.ciufdcm
difputationisln natuu coim eadem & co>
dcmmodo confiti; 'inquuniurprz-
tcriti, cx qua & qu...iCci toulidcraracut-
hunturprzdcibDaci. In t.tlinatura rc-li<'li,
quiL nihil JuptrnaturateautUiuenui
OOD poflunt prziUtc I:'
pernaturali doo przft... ..l , ^ «j->
huiuimodi pcccatum pcrpetratumaducr-
fus lcgcmipfisaonprxftabilcm,p(xoaillis
iuilc przparari ocquic Pnmum iiaque
Juod ncgatur.mihi pizccricupumciTc vi- -l-'
ccur. Noa coifn agimus de modoquo
Adamus fuz naturz rclidus & fibi pcr- ntg
miiluscft. Tum cnim tcli^io Adami in
manu confilti ipfius noo cft decretipix-
tcritionis,fcd ptouidentiz,qua Deas ctixa
difcrimeo prxdcihoacorum &. tcprobo-
tum vcriacus cft cnca homincm rcccos
creacum, & quidcm neceiFario cx hypo-
thefi , quod liberum homincm coodcre
Toluit. Verumagimusdcrc'i<flioncin na-
inr.l,quzcftdctictiptxrc[it:cu!5 5i .'rcns
V
Ai ftcun-
dum qttod
BegatSfiiit,
TitfefrcBa-
tur Afium
ne^nttuum
Diiquipte-
miius prt-
cijfit , non
tffi Tiprebit-
tietm 'vtl
A
kiiUntit.
.i i ro
CVM F. IVNIO
cos qai przteriii funt cooHdcracosaDco
in Adamo vr patricipcs corundcm , qua
Adjmus io primxuo (lacu h^buir . rc
rpondeo (ic coDfidcutosooncncreltdc.-'
inoatura<]uxn<hiirupernatura!caUtii! " |
niim potcft. Qnjic .' ' y r r |
cric, qujc tancum nui .
prxtcritionis io tbcribus tuis vfurpata. Ad
ftcundam u o. Exicli-
ftioncin; :'fi-.i'rAfit
diuinumi . aod
fateor { oc^uc pctaltuii od pliiupcnnhi-
#im , vtpote cui nihil lui'. j.idi
tum fueiit, cxhypoihcH ^ ..;aitioni$)
occcirario pcrpctcandum cit pccctum ita
rcli(flo,c| 1 potcft fincgratiafupcT-
oatutah v r. „ w t . i i quidcm voluncas libcra.
fcd aou rcfpc^tus iUius a(flus qui (Incfu-
pcro.iiurali gNtia aut prxUari auc omitti
ncquic. Qucmadmodum ncc cadcm cfb
libcra rcfpcdlu adus quo vulc vniucifali
imo & fuum bonum. Ratio,quia io bomi-
oc cll pjtibilis qualitas propcndcns inil-
kim ad^ im vciitum , motura voluntaccm
ad «iufdcm adus confcnAim & pcrpctra
cioncm : & ncccllaiio motuta , fi vqIudcjs
prardiia non fit pi ccatia n.utui ifti rcfi
fti,ndi i qurpotcntia tft gratui :;?crnatu-
ralis cz Qoftra hyporhc^. Adcxplicatio
acin buius plcoioicmpaucaaiJdo. ACius
Dci ncgatiuus , qui pcccatum hominis
piai. cHir i cft aut pi uuidcncijt » aut rcpro-
batioiiis vcl prxtcritionisqua connapro
uidLatiadiftinguitur.Non rcpiobjtiohls.
Primo , Q^J idlusu probationiscH circa
aliquoshomincs, uoncircaomnes-ocquc
enim omncs iunt rcprobact. i. ^icxadlu
rcptobationis vc! non fiac cocxiftitpcc-
catum»tum aliqui tancum bominrs pec-
cani, alioqui non : ocmpc >i|pcccaoc, circa
quos Dcus adlu ncgjtiuo ptactcririonis
(u.rvciruur, nonpjcccant, circaquosco-
dcFp :i vctfacur : at omncs pccca-
runt : ci^v »ion cx illoaftu. j. Sicxrcpro-
bationii adlo ncgatiuo cxiftit pcccacum,
ijmrrquitur Adantum&comncsincoho-
tnincs rnc rcpiobos. Adamusenim & o-
mues iu co hominrs pcccaruac. Falfum
Auccm coufcqucas, falfum igitur & aiirc-
COLLATIO. 445
cedcQS. 4. Ei cootratio. Si exa^lu acgaii-
1)0 ptzcericionis cxiftic peccacum homi-
iiis, tum ez adlu prxdcftioationisaffirma-
tiuo.qui ilti eodcm momcnto cftoppo-
ncndus,(ncuccrcnim cft noea]ccro,& op-
' dicuntur) cftpcrfcucrantiahomiQis
. no.laltcmquodadillum jclumvoi-
cum. AcQullushomopciGftit inbooo.iB
3ao ctcatus cft.cx a^u af)iimatiuopra>
cllinationis. firgo ncquc cx adu ocgati-
uo rcprobationis liuc prxccricioois cft
peccatumhominis. f. Quibus Deusfcmcl
exadu iicgatiuo rcprobatioaisnc^at cffi»
cax aaiilium,cisfioalitcr ncgatefticix au-
xilium. ahoquin reprobi noa funt rcprobi.
At omntbus homioibus oon ncgat c tHcax
auxilium Hualiccr.- fic cnim omncsctrenc
rcprobi. Ergoa^usillcquo omnibusho-
minibus fcmd cft nrgatum cRicax auxi-
lium non cftatftusrcpcobatioois. Verum
quia a(ftusaliquis : ci ocgatiuusprxccfllc
pcccatum hominis, fccus cnim bomo noa
pcccauidct Ergo illca<flu& cft prouidca Ex aclu iUt
tix. Hic autcm duo coondcranda. Pri- Hegatitio
mum , Quod pcccacum cxiiloartu ncga- ftccittuhi
tiuo ooo cxiftat occcnTario , fcd ftantc lilo noyi exijler
adu poffit ficii vcinonfieri. Namproui ntceffano,
dcntia oidioauichoraincmin vicamxccr- fedfinnteil-
nam , tc mcdia contulic ad illam coofc- loaSHpoffL»
qucndamfufficicutiaA: ncccflatia : tclin fieri vtlnon
^ucus ( vtdcccbaccxinftuucioocpriioay/m.
hominis arbicrio vfum Hbcrum iftorum
mcdioruro, & nolcnslibctcatcm illam im-
pedire ne refcindcrccquoiiufticuerac, rc
pulciirc TercuU. loco cicato abs tc ex lib.i.
adu. MaccxoaemrefponC 14. ExquoaAu
Dci ocgatiuo Qolcntis impcdirc pcccatum
ctficacicer ( cui oppofitus aclus affirma-
tiaus Yoleadi cfficaciter impcdirc ftiiirct
iacotiueaicQS primx loftituiioni bominis.
& aAus affirmatiuus volcndiirapcdirefi-
oalitcc fuillct prxdcftinationis ) cxiftic
quod iK)mo pcccacc atftu potQit,non quod
aflupcccauir,vcrum quiaDeusproinfioi-
tate fcicntix fux viditab xtcrno homi-
aem ceno temporelapfurum ,iuuclapfus
iafallibilitcr accidit rcfpcclutantumillius
prxfcieotix , non rcfpc£lu vlhusaAus vo-
iuocatis Dei « llucillc atiirmactuus fit , fiuc
Lii
nega-
450 I. ARMINII DE PR/EDEST.
ncpatiuus. Qujdquifi cnim rcfpcAu aftws
oluatatis Dci tnfallibilircraccidici idcm
litiliter
Htctjfnrio
fitr$.
V
ctiam ncccdario cucnit , ncccflitatc noo
conCcqiicntis mocio fcd ii. conrcqiicatis.
Hinc brcuitct licctnotarcdifcrimcnintcr
infaUibtliter 6c rttcefttri« 6cri. illud eft cr
' * iufiDitatefcicotiaf Dci.hoccxatflu volun-
latisDci: illudfolam Dci fcicntiam rcfpi-
citt cuius cft contingcnriainfallib litct &
ccrto fcirc; hoc ad ipfam reicjiftchtiam
pertincc» cuicx vohmtatc Dciaccidit nc-
•AButrtiUi fc|]"it.is. SccunJo , Sic confidcrandum,
ne^AUHHjrt q„pj prouidcntia Dei non difcriminat
tjfeproni- pjjccifc iotcr homiocs , quacltdi(nnt&
dentiA com- rrprohi. Etprojncrca illcadus ncga-
munUi tjuA ,,,,uii3tif(kdcomnibushominibuscom-
frdcifenon ,Tiunitcr & vaiucrfcabfqucvllodifcrimi-
difcnmtnat clcc>oium & rcproborum. Ex hifcc
tnier concludo: Quia artiis iJIc ncgatiuus qui
l^rtprobcs ppfcajun^ antcccflit non clt tcprobationis
fcu prxccritionis , fcd prouidcntixcontra
illam diftin<flx , hinc icquitur Dcum prx-
Vndt fequi- tentionis a^bu non cflc vctfarum circaho-
tur Deum rniocs cxrra pcccatum vcl vc nondum pcc-
mciu fr*' catorcs confidcratos. Ncqoc cnimartus
ttrittonti aliquis ncgatiuusprxtctitiohisprxiuitvcl
nonejffver- Qjf^i^c v(.| tcmporc hunc a(flum proui-
J'*tMm eircM ^^j^fix ncgatiuum. Nullus ctiam aliusa-
hominttvt prxtcritiouisintcr hunc prouidcntia
nonMlpec- j^um & pcccatum intcrucnit. Si intcruc-
eatores con- r - ifliis aliquis prxtctirionis , criam prx-
jiderMtos. nationis interucnif. Nonhiccrgo
neciile. Eflct cnim hicaflusprxdcflina-
rioMis confcruatio aliqi)orumin bono, &
vinrtic;uioapcccatopo/nbili.At ncmoho-
niinum in bono confcruatus fuit, & a pcc-
<ato poflibjli viadicaius:otnacseQim pec-
caucrtmr.
Nihil autem hic opus probarc homi-
ficm oao occcflario fcd lil^crc pcccaflc , il-
• ucrtiiur; fcd doccn-
Tu:.. iw.r, pL : ... prxrcritionc homi-
ncm nihilommus libcrc & Bonncccflario
pcccaiFc
e- Argumcntum fcci!!ulum eriam nititur
>ju- hypothcfi , quamcx tuts thcfibusmihi dc-
idcpA' fumpfiflc videor , rc«3c an fccus ru pro
mikjptritmali tuaprudcntiaiudicabis. Hvpothcfis con-
frAitrituJi- {iitduAkmpartihw.friori:\\,Ycx\i^ii3ki(\x-
pcrnaruralis non potcft acquuifoliusDa- ucinnMkri
mtxvitibus. A/ttrA. Lex Adamolarapo- ^^/,^9^
tuit prxftjii folis naturx viribus.Pmf pars
c(l vcra, Aiterjfc(k in ruisthcfibus. Homo
rclinquitur in natuia qux nihil fupcroa-
turalc aut diuinum potcll. Ac^oruit tamea
przrtarcLcgcm,alii ' cuscfliniuftus
qui ponitLcgcm , •• .iftabi-
lcm.Hinc condufi.quod Lt^ > tranf-
grcfliooi DOD dcbucrttponi paeoalpiritna-
tis , cutus prxflationi non cl\ ptomtflum
f>rxmium (pititualc lcufupcrn.itutalc. Ac
cgis , quxfolisnaturxvitibuscftptxni^
bilis , prxftationi praimium fupcroaiuralc
000 promiflum, (ecus naruta fupernarura-
lc potctir acquircrp Er^o icgis ciufdcm
tranfgrcfliooi ooo dcbutf pont pocoafpiri-
tualis. Subfumo. Sed Lez Adamolaufiuc
prxftabilis folitei MMtur* 'viribm , cx luo
fcnfu prour cgo illum pcrccpi. Ergo ooa
dcbuit illi ponipeena Jpiritualu. Eltauccm
illipofira/>a*w/iji^ir//««/i*. Erf^o iniajle. \ti^Metur.-
Tcroiitaex thcfibustuisconicquanturncc Ptinnf!
oc, iam non amplius inquiram : quia nonc *''.f
apertc dicisprimisnodrisparcntibusprx-
mium fupcrnaturalc fuiflc prxparatum &J"'-:
in originc fua peiftiriircot. Etpropicrea"^"
valcrc iubco iftam meam argumcotaiio-y^''*
Qcm , Ttpote cui hypothcfis fubttahitor»
quanitcbatur Ex coautcm quod dicis.fic
condudopro mcafcntcntia Quodhomi- mtn^nciA
nibus oraoibus fub condirionc obcdico-
tix , quamprxftarepotcraotcxdonoDei ^r^*'
illis conccflo aut conccdcndo inflituto
gratix,cft prxpararum : id ipfum aliqui-f /'^"/'^
bus hcmioum ccrto ic dcfiniro Dci dc-f^**""*-
crcro ncgah ooo potcfl, oifipixuira illo-
tum inobedientia. At vitaxtcroa omoibus
hominibus cfl prxparata fub conditionc
cbcdicotix quam prxllarc poreranr. Ergo
vira xtcrha altquibus homioum cctto ic
dcfinito Dci decrcro, hcccO r-r ■-••ciitianc
ncgari non potcft , nifi prxi um io-
obcdicnrta. Er proptcrca homincs Dco
prxrcicunri func conGdcrati v mi-
rcs , non igitur commuoiccr c .. ...^iJti.
Thvms fcntcntiam oon attingo oifi vtcll r>f
tujsrhefibuscxplicata. Liccataotcm mihi
pccae a Thonia , Tt probct Dcun
r
CVM F. IVNIO COLLATIO:
CcriifTc homiocm iu Aacu mccgiiucis, in
quo oon nacuralia caDCDmrcJ& fupcrDa*
cutaliahabuit.confideratum. Fatcorfpiri-
calcm fochcitatcm clTc hzicditatcra filio-
rum, fcd qux alio pa^lo contigiflct pcr-
ilantibus in (lacu primxuo , quam crcdco-
tibus in Clirillum.Illis cnim ftiiflct diuex
iegeofierAinihis datur cx legejidhi \\Usexcie-
Itto mereetfai(Tct daca sioperMatibus Rom.
4.4. hiiimputAtnr vtcrtdenttbttt c
illis data fuidct cx iufitiittitgit - ■'•-'c
^Mt feceritea homo vittet in hu,H.i% datur cx
iu/iitia fidei , qux diciz ,/i credideru in corde
/«tf.acc.Rom.to.Dciftoautcmllacuprim-
aroo & pcircuccaotiaiaillo, nobisfcimo
fuic.
451
XIX. Propofitio ATmimi.
Argttnttnt» \J Idccur cooAdcraodum prxccr hacc o
jlrm. gene- V mnia .quod cum prxdcflioatio , pra:
nUcontrn ccricio , rcprobaiio othil pooant 2(k\x in
ftcitmiam prxdcdioato . prartcrito , & rcprobato.
ftnttntinm idcm omuino Ut, Sc codcm modo cood-
^Hod tdtm dctatum fubicdlum cxfcquucioois inre,&
Jtt(^vrU' dccrcci in mcncc diuioa. Qiurc cum Dcus
farmt.obit- oon commuoicac graciam afluynificum
^itmtifcrit ipccciioic , ncmpcgraciamprxdcflinatio-
^sxfequM- uc prxparacam; nooprxcercacadu; non
ditnncc auc puniat oitl pcccatorcm .-con
fcqucns ridctur Dcum ooo (latuiffcgra
tiam impartiiijoifi pcccatori; oon prxccri-
xc>Qoa icptobarc oiti pcccacorcm.
Rejponfto lunii ad XlX.Propo^tionem.
9fOHtS.
frAdefiina" \ Nrcquamdc rcdico. rccordariopus
tiontm nibil /\cft , horaooymiarilliusquam io pro-
tt&ttponere pofic. x.aDOotauimus. Rcptobareincoco
in prAJUflt- hocfcripcotuodamnatccfl. & rcprobaiio
fuuo , inter- datnnatio. Mihi vcro rcprobatio, & prx*-
prttstHrltt' ccritionucQOQcIcclioruoctdcm. Quam-
itt pr» ni- obrcm vt res fit cuidcotior, nonindiga^
t:tl tn eo ft*p- fctes, fi pro rcprobationis voce damoatio-
t-outrcj. DCtr\(\iAcccto.Dic\i,prt.de/ltnjfttoncfn pr£-
teritionem,ctd»mnMttontmnihilponere»£lu
in prtde/linato, id cft, prxdrCinatum fiue
clcdum,prztcritum,& damoatum cicra
vUam cooccmplatioocm quahcatis, qux io
ipfo fit , a Deo elijgi , prxcetiri, & Jamnari.
Ego Tcro diucrfam horum cilc rarioocrtt
ex Scriptuiis puto: oam clcilio quidcn),ac
non clcdio oihil pouunt in ctccloacque
prztctitoi fed damoatio fuppooic pccca-
tum,cx quo damoacur pcccator : alioqum
cotum prxdcflinationisopus cft xtcroum.
In his itaquc omnino codcm modo coa&-
derari fubicdum oporcerc in re , & ta
mcntcfacilcaircntior : uam cligicutatquc
prxtcritur clcdtus & rcprobus , vt homo;
daranatur , vtpeccaior. Qui eligitut .nuc
prxcctitur vt homo ; io cxrccutionc , ita io W<»»»i«cf»
mcntcDcicIcftuseft , aucprxtcritus.-qui
damoatur vc pcccacor, icacftprxdaraua-P'^^"'' "^'
tus. Alioquia adus ioccrous & cxccrnus ^"ww»» ,
Dci variarcnc- quod nunquamadmittcn-''*'"'*^'''
dum.HocbcncintcIlcfto,vidcs,mifracer, '''"/'^-
quxcumqucfuperxdificas, canullomodo^^'*''"'*^ '*
polle cooliftcre. Dicis Deumnon commu-f"'*''**'*
nicmre grtttiam predeflinationeprepjtrMtam,
idefl, faiutarem,nifitumpeccatoreinon prt.'^
ttrirt aciu nifi ptccatorem. Hoc vcropri-
mum dc gracia (aiutari vniucrfcnmplici-
ccrque fi dicis, falfumcUcdocct Angclo-
rum elcdtorum falus,3c aliotum pr^tcntio-
Qujd coinj ? ao pcccaiores Angclos elcgic
ac prxtcriuit Dcus/videtic Ongcocs. NJo*
ccttc io aliaomoia. Dciadcfl dcgratiain
homiocm circumfctipfeiis diccrc cc i fe-
quitur crgo cx hac ipfa propontiooe cua
primum homincm in inccgtitatc illa ooa
babuinTc commooicationem Glutarisgra-
tix .- quodoetcquidcmipfumcncdictu-
rumputem. Ergogtatiahxccumhomioe
commuoicatut qua homo , licct non pec-
cacor ; oon folum auccm cum .\ngcIo. Si
dicis , ctmihominefccundumquodounc
eft peccacor commuoicari graciam , noo
oegamus; imo iam cum ncrainc nifi pcc-
cacore communicaii crcdimus. quia ocmo
homo cft Don pcccacor Noo damoari vcro
auc puniii oift pcccatorcm , id vltro tibi
coDcedimus. Atquciohuocmodumpars
ncgatut conclufionis tux , qux cft dc clc-
ilionc & oon cledlioae ; pars vcro
cooccditur, quxdcdamaa-
cioaecft.
LU
45^
I. ARMINII D
KepUct Armtmt , ftue confideratto Ri-
jponftonU ad XIX. prQpofi-
ttonem.
EGo voccm rcprobatiohis cxtuofcnfu
vforpaui, quodiaroaliquoticsdi<aum
'^'"''* Si monfhiitum ; quiavcreprocadamna-
, ^ phTM,in ^ occm fublUtuis, non contradico.
SchoU :. ^aium autcm mcum oon fumis
"""''^^'''"vctolcnru. Non cnim hoc volo,prxdc-
tnintonjur- j^j^^jy^ ^pj.a.tciitam & damnatum , citra
fainm, ac ^oQijdgjjtjoncm vllius qualitatis qua; in
prcindtnec^ iplo (n a Dco eligi. prxtctiii, damnan,qui
ArjHmentH ^^^-^^^ , quum vbiquc cotiet cuinccrc
ipjtut. Ett- pgj.p^jy^ conditioncm fcu qualita-
vtm nthtl obiedo dccrcti diuiui totius tc-
quiiltam. Hicautcmcftfcnfusvcras.Pra:-
!i/ "^'^dcftinatio , prxtcriiio , prardamnatio vc
nonjtgmji' a^uj ,o agcotc inanentcs , fcu vtaitusin-
cntnthtlin ^^^^^ nuHam in obicdum cjctciius infc-
'l^f^^^""'' ixxM cx fc paa"»oncm, fcd cxfccutio illo-
feUnuUum jmgrnj,rumatltuum , quai conftatci-
orta ''/-jgjjjjjjj^jbus, tran(itinrcscxccriores,&
cot
ttHTnponert..^^ cis aUqucmcftcdumponit vc Tliomas
cxplicax in famma prima qu xfl.x). artic. x .
vndc apparct phrafi fcholailicit vfurpata,
aiiud cilc poncre^aliud fupponcrc inclc-
Vndt fequi- €to prztcrito damnato. Quod fi illi aAus
/«rfl^«(7tt>»Jtitctai mhii ponuai in obiedo , tum fc-
pTJuitjlina' quitur obicdtum omnino idcin cfle & co-
tionii eoiiem icm modo confidcratum , tum dcccr-
m<>iio fe hft ncnti Dco tum cifcqucnti > fiuc cum in-
iire/Mmde- ccrnis adibusiamexccrniscircaillud vcr-
crett.iiim fjnti Dco. Vndc contludo. Quia ccr-
exfectiticnii tum cft Dcum a^^hi cxtcrno non com-
ratiene : municarc gratiam prxdcftinatiouc ptx-
parro UfwwparatamniCcamhomiaepcccacorc , dod
'■■v/t- prxtciirca^lucxtcrnonifipcccatorc, non
;;;,•/» damnarc ailu extcrno nifi pcccatorcm.
1. n Hinc fcquicar Deum ailu incerao prx-
l'a:iAm dcftinationis non prxpararc ^ratiam nifi
(•r^paraffe^-t pcccatori. uonpixtcrircftatuifrcniflpcc-
(y^f. catorcm , non przdamnarc nifi pcccato-
rcm , quodcftaAuprxdcftinatioaisprz*
tcurioois & prxdamnaiiooisintcrnonon
vcrfari nifi circa homiucm vt peccato-
rcm confidcracum. Q^odautem D i v s
gratiam prxdcftiaaiioocprxpatauroooo ^
E PR.CDEST.
commuuicac oifi cam pcecatore , ue%
ptxtcrcat oifi peccatorera , ( de damna- ^f^g,-^
lionc nobis conucnit ) id vctidimum cflc rj^,
puto. Ncquc huic vcritati quidquam-^^^^^' ^j,-.,
obftatdupIcxtuumargumcQtum. QuoJ ^ futnl- -
cnim ad ptimam attinet , refpondco id, ^),^^,.
quod tua ptudcntia rcfponfurum prxui- ^^-y^^^.
dif . nos non agcrcdc Augclorumprxdc-
ftiuationc Sc rcptobaticncfcd dc homi- ^^^^^^
nis : quarc vtvc vniuctfc vcrum non fit
gratiam prxdcftioarionc f - amnon ^^^^^
nifi pcccatoribus conucoK . ■ -win An-
gclis , tamcn hoc vctum cft dc homini-
bus , gratix vocc ad ilLm qux homioi-
bus prxdcftinatiouc prxparata cft , rc-
ftri^a. Quod ad altcrum argumcntum
cuum quo mcx propofitioni abfurdum
impingitur , co quod indc icquitur ho-
mincm in prima inrcgtitatc non habuif-
(c communicationcm (aluiaris gratix;
Rcfpondco > Homonymiam cflc in vo-
cibus falutaiis gratix. lUa cnim gratia (a-
lutaris potcft accipi pro gratia qux (alu-
tem confcitc potcft k fufficicnri; &pro
caoux (alutcm cctto &. rcip(a confcrt»
8c cmcacr -• itcm pro giatia quam Dcat
homioiinpnmzuoftatucontalii , &pro
giatia quam homini confcn inftatu pcc-
cati , vt indc libciatus lo Chrifto> Tir..;"
pcr illum cx mortc obtincar. Propo()tio
mca conccdit homincm priorcmillam io
ftatuintcgtitatishaboifl>,&ficabfurdum
vitac. Hauc autcm poftcriorcm antc la-
pfum habuiffe, ncgatmc.i piopofitio ; 8c
fimul hocabfuidumcflencgai. Hzc au-
tcrapoftcricr nonilbprioreftgratiaptx-
dcftinationc prxpaiata. aiquc hoc pa^o
tota mca argumcoutio fiima & immota
maner.
Hafcc igitur ob caufas , vir Reucren-
dc . oondum mJji pcrfuadcrc poflTum,
quin obic<3um adzquatum przdcftina-
tioni$,prztcritionis,przdimua:io-
nis, fic homo vt pcccatora
Dco confldctatus.
CVM F. IVNIO
XX. Vropofitie Arminii.
NEqaetidcruiniihibxc fentcatia fta-
bilm argumcliio a neccflTaiia dcclara-
tionc libcrtatis grarix,& bonitatis diuinz-
Vi vt cnim btcai dccUratioacm iftius li-
bcrutis eflc ncccflatiam , dicamtaracn &
illamcrtcin ipfa crcationc& diflinftionc
lerum dcclaratam , & poito alio modo
dcclarari potuiflc , imo dcbuiflc. Argu-
mcntum a ncccflaria iuftitix <iiuinx dc-
claiationc non magis mc mouct ; tum
quia luftiiia in Dco , vt natura xquali
tcr fe habct erga totum obic^lum , Bc o-
mncscius partcs , nifi ivoluntatc diucr-
fificctur: tumquia Dcus talcm fcin Scti-
ptura dcdarauit , cui non fit opus « iu-
Kitia lcgaii pcccatorcm punirc adiuftitiac
fux raanifclUtioocm ; fcdquialiam viam
nobiliorcm noiit ad lulhtix fux patcfa-
T)miqu$a ^,oncm. Ncquc argumcnrum a proui-
nuHra pro- ^^ai\x naiura dcduftum momcntuinha-
^idtntii. jjjjg Yidctut j cuius fit pcimiitctc vt ali-
qui a fummo bono & fiac fupcrnaturali
dcficiant : quiaifta pcrmifliohuic fcnteii-
tix confentancc intcllcfta,non tamproui-
dcntix fuftcntanti & gubcrnanti , quam
«canticftuibucnda.
Rejponfto luniiad PropofitionemXX,
POftquam dc clcflionc ic rcprobatio-
ncdi(3um, vcnitur hoc loco adccn-
lidcrationcm finis . cx quobonitas mali-
tiaveaftionum fxpcrecognofci lolct.Tri-
plcxautcm hicfiniicxpcndiiur : libcitatis
diuinxingratia & boniutc, luftinx , &
;proaidemix. Htfi pluics quidcm adfcui
polTunt: fcd cx his cxicra.Pumus fiuis op-
purnatuiduobusargumcntis. Nam l. di-
^ J-"* hbcrutcm illaiu cjft in if>f» crtMtioru
Arm. ndftrt ^ rerum McUratMm i c rgo n6
in ^fi^"'* ^y .is , ?t in hac quoquc dcclarare-
Htprunt Ncgatutconfcqucns : nam ncc fatis
" Xuitincicationcficdillindtioncrcrum dc-
cIarari,ntfiinprogrciru(5c finc quoqucdc-
titr m ^'^^^ ^Ja:ctur;nccvcroVifatisdcclaratacftin hac
fmiontUbtr oa5uta& vitahuius fcculi , fcquitut ergo
utitgratiM ^jjiopejiojc natura flc in viu futuii fcculi
ilUltU.
GOLLATIO. 455
dccbnri non ojjortuifte.CoBtta ekim.fi ia
rcbusfolum intciioribus liberutcm fuam
dcclaraflct Deus.ac non in fupeiioiibusad
fcculum altcrum pcrtinentibu$;imptudcns
vidcrctur dcclaiationcm digniorem omi-
fiffc Iibcrtaiis fux, aut non poiuiirc. Naru
dignior cft libcrtatis illius in rcbus dignio-
libus tcftificano : id auiem bonum mclius
cft atquc dignius , cuius mclioia 8c di-
gniora funt confcqucntia. Hoc Dcuifi
nefciuiflc.non potuiflc , autnoluiflcquis
credai ? i, Dicitui Ubcrutem illam porr»
sU» modo decUrMri potuijft , imo dtbmjft.
Fatcor : namac hoc modo & aUis potuiC
&dcbuit , pioutaDco £i£lum eft.Qupd
fi «/wcxclufiue dicis , pio eoquod clta-
lio & non hoc modo ; ncgatui , & in prx-
cedcntcm proxinic aigumcntationcm fa-
cis cft conhitaturo. Sccuudus finis fimih-
tcr argumcntis duobusoppugnatui.Prius^^ nij^
argumcntum , illis vcibis «ompichcn-
furii, ijuia luptiM in Dto ^vt nMturAMquMU- quoddicitur
ttrft &c.ibidcmfoluituradieclio- \ decUrMtio
nc verborum illoium , nifi a^voUuitMtt dt- ntiuJhliA.
uerfijuetur. Nam iuftitia quidcm luuo-
bis Ipcdatar duobus roodis , vt habitus.
& vt a<^usabeo proficifccns, & cmanans
primum intus, dcindc foris : in Dco ve-
ro itidcmduobus modisconfidcratur , "rt
natura,& vtnaturx a<flu$ pci voluntatcna
flucns a naiura & fccundum naturam Dc».
Pnorcmodo iuftitia cftipfa clfcntia Dci,
poftetiore opus dtcntix. Dc priore mo-
do ▼criffiroe $llud dicitui , lufiitiMinDto,
vt naturm MqmaUter fe hMbet erg» tctum
/uum obitQum» ^ omnti eiutf»rtts. EtU
paiticula , vt naturM duobusmodi$expo-
ni potcft;fiue »<rxif ^i^W , vtfitfimilitu-
dinis , ( qua mentc cgo a tc fciiptum puta-
ucnmjfiuew?»*'»^'**»^» prout Dci natura
cftiuftitiaipCa.fiueeflcntia. Etcnim ef-
ientia Dci ium fit omnino firopliciflima,
iuftitia , natura, cflcatia.& cxtcraattiibu-
otcipfa Toumlunt, licet utione i. nobis
diftinguantur. Dc poftciiorc autem iu-
ftitix modo illud fubiicitur quam com-
modirtiinB , ntfi a vcL-tfttMte diuerfifcttur,
fcdtamenxqumocc. Namiuftitia Dci vt
aatuia>nui)quam diucifificacut , oe v olun-
Lll 3 "te
454 I- AR.MINII
tMtok 1 quidcm. Qajd cnira? vcllet Dcus mu-
ticioncminclVcmia, io naturafua ? cuius
proprium cft non dtco omni modo , fcd »-
oiuocc voius foliustfcmpcr tmmntaliiU.
rA».lIlavcioiuftiria>qua:opus cft diuinx
elTcotix abca cmauans voluntatc; fiuc ia-
tusUucforisiilU ptofc^lo iolitiitis modis
diucrtiticatui , prout fcrt lapicotia &:vo-
luntas cius. Poftcrius aigumcntum , >t
paacis dicam finc tci^iucilutionc. duobus
modisiovitio eft. Namftimumctfi illud
verumcft) fibcnc intclligatur , qnod a:s.
J)eu4 tJtlem tn Scuptnra je declarnuit , cnt
non fttofHsextujlitim legsli peccMorem pH-
nire adinfiitit Jni t/iamfejl Atianem ,vtpo-
tc cuius luftitia legalcm luftmamonioi-
busmodis fupcrct , atquc infinitc , prout
Teutas typum,& corpus vmbram in rcrum
tiaiura (oleicxccdcrc : taincoid nnllopa-
iio cx coconfcquiiur, noncrgo dcbuiflc
Dominum ita pcccatotcm punirc ad iufti-
i\z fua manifcrtationcm i aut quod ita pu-
nu, cx iuftitia lcgali clfc. Contra vcro id
potiusfcquitur , & Dcumpcccatorcmira
punireopoituiHc ad manifcftaiioocm iu-
iltrixfuz , & quodita puoit. idcxiuAitia
ipfiuscllc , qux iuftitiamlcgalcmexcedit
uipcratqucmodocxccllcQtinimo , id cft,
(iiuioo i & quxadiuftitiamlcgalcra Qobis
ipfciofomuui, in vcrbo promodulo oo-
uro,vtiuft'tix illius cxccllcntiirimx vm-
braculu.Nihilcft iuftitix nobisiolcgccx-
prc^um.quod nonfit io iuftitix Dci, Sc ab
ca promanct excclIcDtifltme : in Lege &iu-
ftitiara nofttam cxprcllit a nobis dcbitam,
6cadumbraui( fuam. Iduntummihicoo-
£dcra.UcuraclVciaftitiamvDiuocc,aac((i
mauis)clVc pnncipium vniuocum&cau-
Cim omuis iuftitix ; vt omnisbonii vtrum-
qucillud quoddiccbas fuftulctis. Nam fi
VDiuocccltiufttcij,fiucptiucipium voiuo-
cum dc caufa omois iuftitix , ergo huias
quoquciuftitix priocipium , caula atquc
ctfc^totcft,noDfulum mediatc adumbra-
txlcgc.jcdctiamcflcdx immcdutc opc-
rc ipuus. Nam vodc iuftitia ifta lcgis,Difi i
Dco,voluQtatc fua (apicntilVima id quod
cft,5:quod agic prout cft , cxpnmcotc?
Dcrudcli voiuocc iulhciacft priacipium-
DE PR.£DEST.
quc luftitix Deusi non ergo ez iufticia le-
gah puoic, fcd cxfua , quam pto buma-
Do captu adumbrauic lez , & quam aoa
potcft DOD expiiroctc io creaits, cum ia
noc, tumin vcntuto fcculo > vtdcclai.vjit
vcibo. lUud vcroaltctum magiscfT ■. - -
fuin , quod dicis , DeumMhMm i :
liorl nojfeaditijiittii fuApo: m. Dcus
ccttc &: illam , &aliam,&. o:.ihj:.aouitac
pcrnouitviasdiuino modo. Sed tibi in hac
caufa. mi fraccr , idfcmpetiDmeatem vc-
niie nccciVc cft.Dcum nunquam doq coa-
tcnipluri omoia fccuodum lacioncm fia-
gulaicm, & racioocm voiuctfi. cui prxcft.
Sccuudum tationcm nogulatcm fi Dcga-
buut Dcumaliam viam oobihorcm ooHc
ad patctadioDcm iuftitixfux i vndc, a-
mabo tc, piobaiurus es ? id coim coocca
piis elVcprobabiliusomnioo vidcbicur, cu
Deus (ic iapicotifljmus , crgo fapicatiin-
mc viam aobihfVimam io Kac caula cc*
nuilVc , vt (quod fapicotixdtuiox opus
cft ) paccficrct luftitia cius ad gloriam
fuam « documcntum ooftrum , & pctfc-
dioocm vniucrfi. Vcrum tamco cllo, oo-
uctic Dcus aliam viam nobiUorcm ad
baoc rem pcificicudam , vc eft fcicotilli»
musiocgo camcu fccundum rationcm t-
niucrfi aliam uobihorcm viam cxftttiflc;
qua id confcqucrctur Deus . quia aliam il-
lamoobiliorcm viamadaliud melius Bie-
rit adbibcri. Intcreft cnim fjpicncix Dci.
Ttvix omoimodx in iuftitia ipfius omoi-
moda pate^acicadatcaeaocur, & /latiav-
oiucrfo oculis omoium cxpdlitx. Sit.ex-
cmpli caufaoobilioi via patcfjcicudxad-
mirabilis iuftitix ilhu& diuiDX,ca qux Aa-
gelosmaloscxcrcuit xtctoumquc excrci-
(utuscft:vtdcmitacflc , ao ooovidcsfa-
picotix Dci cfleiv t bic quoquc diuctfifice-
tut diuiox iuftitix modus 1 Acquc hxc d;.
fccuodo argumcuto fatis.Tcitius fiois.qt:
cftaDeiprouidentia , vnico modo cIilI; .
tur cxccprionc.vt vocant,quod ijinptrmtf-
fio non tam proMiUtntii. fuJltntMtt o» i;
nAnti.qMnmcrenntieJl trtbutnJji.^oiXj. /,,j«j,„.. i
nia tua,ncgatur tocacxceptio, & ip(a tct-
minotum dcfinicioac taccacibus nobis c-
hdicuc. Agc,(U mibi quaadam vcluci li-
ocaoi
CVM F. IVNIO
Bcamprouicieniix diuiiix defcribe: cuius
pnocipiurn fcu piima extrcmitas crcatio
jppclbiur ; id coim cfl rrcatio, produdio
anonctTcadcnc > vt loqnuhtuc : mcdius
tcrminus (itguberDatio , fudcnrationcm
& ordivationcm contincos: fiois fcu po-
ftcrior extrcmitas lit coi ( immatio : hic
Tidc , cui paiti pcrminioncillam fis adfcti-
pturus. Crcatio c(i iCius Dci foliusjcuius
glotijm cum rc crcata ▼lla mitiimc com-
xnuoicat: nam crcaca cfl> non crcans.Crca-
ciooisautcm a(ftu datur cHc rcbus, vtquod
■OD e(l vxTM^icTixMf io oatura > id Ht : crca-
cioncitaquc daturhomini vtfithomo , &
inlic homtoi . quicquid cfl hnminis qua
crcaturacft : Atquc hoc io gencre libcr-
tas voluntaris cdhommi atttibura. Qu.id
autcmpcrmifl^ocft ?nona^us Dciefttlcd
ccfTatio aba^u : nondatene rci , (ird rei
qux eft, vttx fux potcftatcm tiadit. Hxc
ip(a naturaloquitur : crcationcm , pura,a
pcimilTioDC diftcirc g<ncrc& diffcrcotta.
Quidplura ? crcaiio noncft pars otdioa
cionis,fcdprincipium,pun(f>um,tcrmious.
vtiradicam : pcrminio vcro ordinacioDis.
cfl ex priDcipio illo pofico confcqucotis:
noocrgociejciooiseft. Eft quidcm crca-
tionis, libcrcas voluntatisin homioc ; lcd
▼ t iofacultate clTcntiali, non vcin aifltooc
inde proccdcnic:quxa^io proculdubio,
«z quo ficultas crcata cft. & (uisqualitati*
bus inftrutfia.a Uci or.^inacionecft,& or-
dinatioa prouidciuu. Bquidcm oon vidco i
qua ratiuoe pcrmiflio primis parcnttbits j
(a^a cicattoni i qnx vcro nobis > orJina- |
tiooi afTignctur. Vtiamqucvniusgcncris j
cfleopottcr. Dcir.dc vcio ctli fif.gtrcm
permi/IioncmacrearionecUc , idquoque !
■vcl tcauciorc opuscllLt pi oiii ' - am
jirouidcntijm crc-n:c:n .;qi!'j i >. nti-
ccm ^cgubetoantcmnomuics. Eft igitur
tcannucotcpcrmidio, ; ;<u;ideutix: nobis
•vcroconfi'mantilM e*: • ' vt fpctojallcn-
ticnte, prouirlcnti . lantis vcl oidi-
sanris eft. c »tcmr.quc dixcris ad
jrationcni jiiuutdcntia» liiius pcrci-
net conlci]ucDtia optima
pctmi/Iio.
COLLATIO. 4t5
Reph(aArmifiii,fiue confideratio Rejpon.
ad propofinonem X X.
HAdenus ipfam fcDtCDtiam examiDi-
ui, qu.x- Ilatuit obicdum prxdcftina-
tiouis& pra:tciitiooishomiocm,vcliopu-
risnatuialibus , vclctiam cumfupcroaiu-
calibus,eztra tamcn peccati vt conditioois*
10 obicdo rcquificx , conccrriplatioDcin
confidcratum. Et compiobaflc mihi vi-
dcor homioemdeccrDenti Deo ooo alitcr
qu.im pcccatorcm c6fidcratum eflc.Nunc
aJ tria argumcnta refpoodeo » qiix ad
ftabilicndam illam fcntcotiam adferrifo-
lcnc. Et commoiiftro tantum huiufmo-
di feotcntiam cx ilhsar^umeotis non con-
firm.ut. QU;Uc ^Topuliii ratio poftulare
videtur , vt ooo taotum ifta mea com-
monftracio rcfutctur , fedetiam vcvis ar-
gumcotoium illorumcomprobctut: quo
poftrcmo laborc fupcilcdifti > quo pa-
£lo Tcto mea iofirmcDCur , iam lingula-
cim vidcamus.
l'rim»m MrgumentHm a Dccedaiia de- ConfdtrMi»
claratioocli?cvrarisgratix& booicaris di- B^eplict, lur
uioxroUo primo (impliciccr ocgaodo iftiww.^^re-
oeccfliutcm , tum conccflailla neccfljta-^^^yi*""*»
tc , ncgando modiimillum , qui cft talis «/wyi''/"
prxtcricio> vta (cocencia mihi aductfariaw*"» *fgir-
dcicribitur. Qux ncgatio confirmatur. wen/itti».
paitim quod Dcus fux booitatis Iibcrta-
lemdcclarauic lo crcatiooc & diftiodto-
Dc rcnim : pamm , quod porro aUo modo
quam ifta rali pixtcritieoe , caodem hber-
tatcm dcclaraie pocuic , imo dcbuic. Hxc
aut«mquo mcltusiotclligaoturpauca dc-
clarationis cauladica. Piimo, Quumoul- f^uSum»-
lusDcicxtcrnusadlus fimplicitcr lit ncccf- ^?'"» ^*»
lartus , nulla quonuc dcclai.attolibcxtaci$
bonitatisdiuinx c(k hmpticiter necelXiiii.fmpl'<^'f^
V' intcrna & elfentiali lui ipfius»f'"<'i7*''*''**
Oi ^:tbc3ius.3tqucinlc«!or'-:rus. Sc- fjf*-
cundo. Qn}^ tamcn Dco viUiin cft libcro
voIuotAtis aciufuum boou<n cxtra fecd>
municaicadl ' :< fux dcclarationcm,
vidcturnont. .i bonitai dcclaianda
fuiirc,(cd ic Iibetcasbonicacis iplius: quo
coftarec Dcumiuuni buoum cumctcacu-
tift
45<f I. ARMINII
m aulla DccefTiMtc fcd meta voluntatc
commuaicafTc : noa iaboui fui augmcn-
cum.quocipctfc^um e(l . Ccdio oihiU &
crcatuiaium cx co£i6larum complcmcn-
tum pro modo communu-atioois > tum
nihili patitbusQoguiiSiCum creatuii&fin-
guhs intcroo a£lu voluotatis ptarparat*.
Bonum aurcm quod Dcus commuojcatc
ezrra fc voluic » cfl duplcxrcfpc^flu lubic-
cum quo td commuaicateflatuic> oa'
turalc& lupcrnatutalc. In vtriufquecom-
fnuDicactOQC arquum fuii vcdcclatarctno
canctim booicarcm fuam.rcd & Itbcrtaicm
boaitaiis & gratixfux. In oacuraUibo-
ci communicatione dcclarauic booicacis
fux librriaccm crcatioae & dtnindiooe
L • tufx, quodcftpufc nihiluin » vclcbaos»
r . haac cQUtaccm 6c formamclt imparcicus>
*ad*eX ^° 'P^** libcrtatem fux com-
• !!^!Jr/«municationi$ decbrauit. lo commuoi
, . ^ cationeboni fupcrnacuralis.candcmluam
MturalHhl^^^"^"^"^ JccUrauic , quum magoam
_;pariem fuarumcreaturaruminhabilcmh:-
cicad fupctoacurahum lu(c«f)Cioocm, lo-
CMtiont. lojAngclos & homincs corundcra capa-
ccs fecic , noanuliotum cciam ipfo adu
parcicipet. Idorum refpeftu , quorumo-
mncs in vniuerfum Aogclos & homines
primos , mque iis icliquos cxipfis nafci-
turos fub condtcione parcicipestecicnui-
bhaiuGnodi przcexiciolocum habccqux
fic nonoullorum auc Aogclorum auc rio-
minum, fcdcaotum , qux cdicliquarum
creacurarum , eas eoim przceriic in com-
municacionc booorum fupeinacarahum.
Ac io comrauoicatione boaotum,quo-
luro Angclos & homioes non reipia parti-
ctpcsfecic, (cd capaces : cciam declatanda
futt Ubertasbonitacis&gracixdiuinz , vc
hac racionc conflarcc Aogclis & homini-
busnohez nacurz ipforum ezcellcotia &
mciitcfedczgtatia, lumilla quzomocs
acccpcrunc, data cfle , lumilla porro,quo-
rumcapaccs fadli fuocdacumiti. Hzc ita
agnofco 0c ^tcor, fed ocgo modum decla-
randz io hoium commuoicarionc libcrta-
tis dioinx eflc , huiufnaodi przccricioncm:
■cgo ctiam huialmodi piztciitioocm a
DE PRiEDEST.
Dcoad dcmonflrandam ifbim iibercateni
vfurpatamcfTe &hocvolui, quijmdizi,4c
potro aiio modo dcclarari poruifTc ima
dcbuiflc : pcrvoculamWitf , czi.ludeos il-
ium modum qui prztcricionc liU continc-
tur. Siquzratur.quoaiiomodolibcrcas (t^,,,^',
bonicacisdiuinzd
bucric:tcfpuni{co,s ■ u ..c .i. i ^
r / 1 1"
um aitioct ( Angcloium coim lcmpctcx- /
clufi ) potuilTe deciaraii iibciucem idam,
fi pizrciibercc Dcus coDdicioncm fub qua ^ ^^, ,^^
vcllctcommuoic^te : dcclaratamctiamcx
rit itti
dccreto ztcroo quum przlaipfit homini /^^^^y/
conditionem fub qua vicam zccinam.& ca
gtatiz dooa,quz prztcr iam data , ad illam
conlcqucodam poccranr cllc ncccilaiu» ^y^^^
c6fcqucrecur. Debuiilc dccIarariaUomo-
do,fi dcclaranda fuic, quia oon ido modo:
oaminenecfapicnciz Dci ncciulbtizcius
conucnic, vcpocequocreatutz aliquutum
boootumexdiuina boaitatc & gracia ca-
pacicadcm bonaabfq; vlla Voditione fim-
plicitcrdcQcgaotur. Ergoalio modo, 2c
quidcm illoqucm dixi. Nam dccciacrc
crcacurzalicui ooo darc id cuiused i
cuiufq; caula cil condira,Dcus noopu^viL
nifi lub cooditionc G lcinhabilcm fccertc
bonisaccipiendiSi quorum capaz (adla cft
a fuo creatorc. Varum \ c vt rcs habcc, com-
monlhandum tibi fuit.quomodoaigumc-
tum alibcrtatcbonicatis & gratiz diuinz
valcbic ad huiufmodi przcctitioaem feu
noo-clc^ioncm , qualis dcfcribitut cttit
thcfibusilabilcodaro.
Alccrumargumcncumcfl a iuditizDci CenfldrrMtk
dcclarauonc occciraiia.I-iocargumcocum
impugnoduabusiationibus , vcauccmin- mi^j t<t- m
tcliigi qucat quomodo idz mczrationes '
aductfus iilud argumcotum valcaot, fcica- ^^^. sd»ir
dummcidipfum vcclliacuisthciibus po-
fitum lofiiugcrc voluiirc Vctba autcm ^,,.,
hzcfuotio thc(ibus: thcdiy. ^'rtfarAtic fgg^iJ,^
pacnd. efi aHm diuimplacitiquo Detu »b tttrm
»0 fltuuit Addtclaratic) ■ v, • -/ litit /ua puni •
re creaturat , quA in oi ■ » «.in ftitr,int
fferftituriticc.tc theiilS. Dtt/i
rat crtMurii confra ordincm ifjuu i t^i.AtU'
rii prifttrptccatHmrtprobandu tx i
ttiuflitis/tt*. Quia bis vcrbisd;
frti/A-
w
CVM F. IVNIO
proiAtio pttnt prAp»rati9, quz bic pro eo -
dcnl fdmuncur £idx tx ntcejftttUt iufiiiid.
diuiHS , illud cgo raDqu.im vcritatimtaus
coofoaum duabus rationibus coofuuic
volui.
ttpi^imo Pr/0rr4//0«/7huiu(modiin Deuspocnas
' tX' prxparac pcccacoribus ez Dcccflitacc iufli-
ll^/j/MrC^ tix fux.cum omnibus in Toiuerfum pccca-
^ftlprmMn- coitbus pixparac pocnas • ncmpc dccicro
tur r^/Zi^^Trfprxdamoatioois. Ac falfum coorcqueos,
^utMiiHer- Ergo & aacccedcos. Conlcqticacia propo-
fm iilud /U-Ciuonis cft ccrta Qu»a quum iuititia io
tstafut- Dco coofidcratur vc uatuijlis affcdlus,
•fUMt tum codcm modo vcf Gtur circa totu fuum
obicdlum& omncsciuspartcs. Obic^um
autcm tuflicix bic fuot pcccator';s. Ergo
ciica omncs peccatorcs vcrGtur zquvtli-
cei.hoc e(l. omaibuspccoasprxparac. £c
hoc occcnitatis vox iuAitix addita apcrtc
£gnificac. Si coim occcllario poenamprx-
paracpcccacoribus fcu pcccacuris. iatno*
fnoibus prxparac abfqtic difciimioc ea>
dcmque voxaddira iuititix iadicat fic iu-
niciam conlidcradam quatcnuscflnacura-
lisatFcdusin Dco : & lUaprxBci pczda-
mnarioai no potc(l obcaufam iam didlam.
Addidiautcmoiftii«er^/«/«r a "voluntM-
/f.quongaiHcatum volui in Deivoluoca-
tcmumcirc TcafFcduiflo fuo oacurali v-
catur fimplicitcr vcl rccuodum quid, circa
omucs pcccatores . aut circa altquostao-
1 cum:coquc refuco noa quod aocedixi , fcd
iKain occrflttatcm qux taditix prxda-
ronann Iditur.Si cnim voluotatc Dci il-
lani luliicum admiitirbaoic fic vcDcusali-
quibuspeccatomm pocDasprxpaicc , aliis
Doa prxparcc rcdcoadonct . cumaoncx
ncccflicirc luflitix illa prxdainnatio . fcu
tcprobatio ( v( hic dicitur) a Dco cfl dccrc-
ca Bicuius dicanv. luAicia inDco alTc^^a cfb
adpcccatumpunicndum , ^cmifcricordia
fcu gracia ad condonaadum , abfquc vllo
dif timinc illorum quipcccatum commi-
(c!.un:, fiiuditiacflccadus fai admioidra-
irix lam omncspuiiirccpcccatores , ficni-
fcricordiaad.niniflrarriz fui , iamomni-
bus coadoaarec peccacam . quorum v
trumq ic fimulficn ocqaic ; & hac ratio-
ac alccia alceh dccUrattoocm fux ipfias
COLLATIO. 4f7
prxriperec, qaod ficri Don dcbef. Quate
Dci iapiencia illis modcraadis prxfcdia
iudicac vcrique coaccdcodum cffc fuuai
locu.Huiusiudicium fcqucosvotucasDci,
adinioiflrac iufticiam qua par cflvccciam
mifcricoidi» locus cfTcqaeac , tc mifcti-
cordiam vc dccecquo iuutciai vicifltm fuus
bonoscooflec Qapd vero ifba voluntacc
dcccruitur , id oeccincatc fjdlum ciTc vcl
luflitix vcl mifcricordix, racotjuidcmia-
dicio.dici aon potcfl.
AlttrA r»tic ejl huiufmodi. Si Dcus a-
li jm viam nobiliorem nouic ad luflicix lu;
manifcflationcm.quam illa fit , qua fccua-
Jum oormam lcgis pocnx pixparatur pec-
fatuiis .tumdeclatatio iuflitix fccuudiim
noimamlcgisadmiuiAratx ood cflocccf-
Ijiia. Acprius vcrum. Brgo & poflcrius.
Maioris coofcqucncia cfl firnu. Namfl
duplcz viapatct ad Jluflratioucm iuflitix
diuiox, cuoc ooo cAacccflarium flmplici-
tervc voamDcuspixcifeiogrcdiacur. Ai
mioorcmquod ittiQcc.di.(lararipotcA iu-
fbtia Dcipcr czadlioDcajpoctiaiumabzis
ipfls qui peccaiuot : potcA etiam dcda-
rari cadem iufbtia pci ezaff^iooem catua-
dem pocnaium abco quifcvadcm&&dc-
iufTorcm obtulit cz Dci voluotatc pro
peccatoribus. Hic ejl Mgnm Dei qui toUit
peccMtum mundi. Ftcitvt quinonnokitpeC'
(Mtum.Scc. Hxcviailla alceratfl nobilior
& czccllcntior : Clarius enim pcr cam ma-
nifcilatur quantopcrcDcus pcccatomcx-
recrctur, quam pcr illam qua pxroam re-
pofcic abipfispcccatoribus: tum quodibi
panx fumcio vindi^lxcupidicaci adfcribi
ab iauidis glocixDci poflci . 6c non foli
iuflirix . quod hic ficri ocquic » pofcic c-
nim paoam adclidloqui ipfc non pccca-
uic. Dcinde quod hac via rigor iuflitix io-
fczibilis dcclaratus cfl, quxncfilio qui-
dcm inKrccdenti oiftpcrfolutapacoa,pcc-
cacum condooarepotuit : imofccuodum
qaam,neincerccdcrcquiderofiIiuspotuic
nifi faoguioc luo fufb , 6c per illum purga-
cioQc pcccatonim fa£lj. Hioc coucludo,
iufliiixfccundum Icgis noimam admini-
ftcat(dcclaracioflem occefrariam ooo fuif-
fci&proptcrcacz Deccfllicace iuflirix diui-
Mmra flxpcr-
Deittdt tx-
eutiHntur
tA, tJHi Cfl»
tra edi dt-
funtMr k
45« I-
ozpocDamprxparatamDOD cflTc {icccatd'
ris.quum Dco libcrum fuctic pocnas pcc-
tatis dcbitas ab ipfis pcccaiotibus ablatas
filio fuo pcrfcrcadas & pcrfoluendas im-
poocrc. Qux abs tc cootra adfcruntiu,
aductfus illa raca faccrc doo vidcDtur.
' Dcuscaimex fua iuflitia puait fiuc ipfos
ARMINII DE PR/CDEST.
crcationcm,fu(lencactooem fcacoofcraa- nuthAfm,
tioucm crcacurx , & gubcroacioncm eiuf- comta-
dcm , cxquc illis aftibus dico prouidco- ^^^^ n4im-
tum crcaatcm , fuftcotaatcm , & gubcr-
nantcm , vnicuiquc iilarum particutarcs
quidcm adlusfuos actribuo , qat fiog«Hs
ipfarum proprti funt: Et aftusetiamnon-
peccatorcs fiue vadcm iplorum : fed illc i nulloscHc dico » quiitafuni vnius ci illis
niodus c(t fccuodum normam lcgis,hic cfl
modus illum craofccndcns & EuangcHo
Dobispatcfa^lus. At vtcrquc modus fiiit
ncccllanus . inquicr aliquis. Ncgo. Hic
poftcrtorcnimclt mcri bcocplacitt diuioi;
illcprior in huDCtransfcrti potuir. Sccus
nccctrartus futurus fuilfct: ahfqtu fangm-
7iu eHtmeffuftonenoneJl rtmifftopeccntorum
vtintcrca ib alterius a<5lu przccdcote dc-
pcodcaot : ita vt a<^us illi nou ftot io libcra
potcllatc prouideoiiae illius vodc immc-
dutcfluunc pofici \ fcdabadluprxccdca-
cisprouidcQtiXtfinccircuinfcripti&dctcr-
minati.Qui adlusproptcica uoquam mtfti
tum huic tum ifli prouidcutia: poiruoc ac-
tribui:huicquaimmediate ab illa fluuoc.
Horfum non faciunt iUa qua: dc iuftitia ifti quaabiftadctcrmioatifuut , & abcius
Confidtr»'
tso RepUc£
Dci lc^alcmiuftitiamcxccdcntcdicuntur
nammcamcnsnonfuitilla, quod iuftuia
ex qua Dcusipfcadpunicndumpeccatum
fcttur,& qua pcccatumpuoit.fitiuftitialc-
galisi fc i quod puoiat iccuodum oormam
ialcgc paicfa<f^am,quadicitur:Sifirr«wo-
rttru , fit : m/tUdtQut qui non permanet in o-
■ Imi ejHt fcriftM funr in Ithro /egu vt fnciMt
Cxtcrum&: bicdoccndumfuit.quo-
modoaigumcutumhoc aneccfTaria iufti-
ciafdiuinxdcclaraiionchuiufmodiprzpa-
catioocm pocoz concludat.
jlrgumentHm tertium a natura proui-
dcntixdcdudumcfthuiufmodi cxmcntc
lumtAdKe- f homi, Summaptimaquxft.tj.adt.j.
ponfiontm Pcrmittcre vt aliqui afummobonodc-
Arm. ^^''"'fitiant adprouidcntum Dcipcttiocc
jiuttrttum rcprobarc cft pcrmictcrc vt ahqui a
Mrfiumtn' fu;x),no bouo dcticiaDC.
f*^"*' Ergorcpiobarcaliquos.pcrtinctadpro-
aidcntiainDcu
Dixi boc argumcntum oullum habere
mornciuumfiinia.ndx icutcncia qaamhic
impugoo : cootra ilbni qux pcccatum
vt cooditioncm in obiedo rcprobationis
itue prxccritioais rcquitit. probaui-Quia
ifta pcrniiirio . huic fententix coofcota-
acc torcllc^A non tam prouidcotix lu-
ilcntaoti & gubcf nanti , quam ctcanti cfl
cribucnda. Evplicabo prius fcnfom iftius
Cxponifur inei argumeoti , dciodc cius vim com-
fin ui rati*- moaftiabo. Piouidcnus cccspoaoa^uS}
ahquoprxccdcotca(ftu oeccnario dcpen-
dcDtes. Quarc & ifttaclus talcs ooo taoto
iute vidcotur cribueodi illi prouidcatiac
vndc immcdiatc fluuot.quam ifti qux for-
mamillorum 6c modumalccri prxfciipfic,
adqucm modum & formamillatmmcdia-
ta ncccflariocftalligdta , & proptatca ada-
dum illum altctiifti tanquam priocipalioct
tofciuicos. Hxcouocapplico. Pcrmidio
qua Dcus homincm rchquic in manu eonfi-
Ittipfiitt, itnmcdmc ad fiubcrojotom pro-
uidcotiam pcninct : fcdnoncft libcrxgu-
bctnationis,vcrumcircumfcripix&dctcr-
mioatx adu ahquo creationis ptxcedenre.
Noo cnim potcft homioc fibi vc\ pcrmit-
icrc vcl noo pcimittcrc, ficcoimrclciodc-
rctutquodiamdiuinitus cflinftitutii : fcd
tcnctur ex conditiooc ctcationis qua ho-
mo donatuscftlibcttatearbitrii.bomincm
fibi pcrmittcte lo maou coofilu iplius.
Hiuc cft quod dixi.ilJam pcrminioocm
oon tam cilc rufteocaotit auc gubcroaocis,
quam crcantis prouidcotix i nonautcm
ncgaiinmplicitetgubcinantiscirc. Nunc Ofle^iyim-
confidcrandum quopadloilludargumcn-
tum ad probandum ptopofiium valcai./^v-j^^"''*
rctmillionobishicduplcxcfl confideraa- argmmtn'
da. Vna qua homo i« manu fui tcnfiiii rc- '"^" '"/''«»■
Iinquitur Ac peccarcpcfmitutut.Altcraqua^''*^''"'*
pcccatorinpcccatistclinquitur Si pcrmit-
titurafummobooo dcficcrc fioaiitcr. IILa
cftpiouidc&ux^ubcriuatis Y( dt£tutB.fcd
dctcx-
CVM F. IVNIO
^eCerminatx ab adu crcacionis > harc cfl
prouiHcDtiz gubciaaotis 8c libcrx. Illa e(l
piouidcDtix , liarc prztcritionis vtconira
prouiHciiam liilhnguitur.Nam omncsho-
aiiors fibi func petmiiri &rclidiia manu
confiliirui , poutiin Adamo, pcrminiquc
pcccarc . noutamcaomncsruotrcprobaci
fcuptzcctiii. Omnesvcro quiiapcccacis
rcli^i fuot finalitcr & fibi pcimtnt pcccaco
pcrpe:.-jto fiiai reprobi & prxtcriti : 8c qui
prxcciiii , iidcm fuot omacs rclt<fti io pcc-
catis Hnalitet & a fummo bono dcficerc
pcrmini. Nunc dico.Si pcrmilTioaccipitur
protcltclioac fiaali io pcccacis , couccdo
cocum fyllogt(mum, vtpoie reoicatixifli.
qux pcccaium rcquirit vt conditionem in
obiedlo rcprobatioois (iuc prxrcritioais>
patrociujntcm. llbcniinpertniJlio cAcir-
capcccatorcs. Si veroaccipiatur proper-
roilliooc in manu atbiiiii anrc pcccatum
pcrpciratum ; ncgo illa pcrmiflioncrcpro-
baiioncmdcfinirt poUc. Vodc apparctcx
illo (jllogtfmooihilcoacludi pro fcotca-
cia fccuiida aducifus cam quam dcfcodo.
Nam fccuoda fcotcncu prxtciitioot fcu
peimiinoai &rcliiflioai tiibuit hommcm
eitra pcccacum confidcracum.lllc vcrofyl-
logiimus noo poccft iocclligi aifi dc pcr-
cnifTionc Sc reprobaciooc cirea pcccacorcs
vcr&ncc. Pcrmifrtonc cnim quaprimiho-
mincspcccarcpcrmifrifunc , ncmoafum-
roo bouo dcficic , oifi acccdac dcrclidlio ia
pcccacis : &rcprobatio aoa cft pcrmi4io
quahomiocspcccare fincpcrmifli. Vcrum
hic quuquedoccodumfuic, quomodoar-
cumcocum illud aprouidcotia 8c permif-
uooe iflifccundx icaccntixcoofiimandx
fitidoncum.
t>ifinguU- lUa ad propofitum Doflrum (atisfacere
rumfroui- polTuot , fcd lubct aliquadeprouidcatia
.f-r.., ^gf. addcicpiopicrcaquxtudcilladLxifti:quai
>ier noatrapiobo,abfiii fcdquiaomitiUDcna-
4/w-gularuraprouidcocixparcium iaccr fc or-
/;n«-diuacioncm& coaaczum. Impnmisquod
prouideotiamin crcantcmfuftentanccm &
gubcrnantcm diftinxi,fcci non cam cx raco
lcnfuquamD.FrancifciGomari , qui ifta
vocc cciatn crcacioncm comprchcndi mul-
ti» locis tcftatur. Thcfibus Dt preuUtnti»
COLLATIO. ^^c,
Dti ipfius prxfidio ab H»driM»o CoraeU»
Dro^io diJpHUtmaao f 6. thcH 9. icadict-
cur : HutM extcuitoim f qaa prouidentuc
dccrccum Dcus cxfcquitur ) pMrtei funt
dtt* crtatic fy gHbtrnaiio ty>c. fnb qui» gu-
itmMtioHt rerum ccritittUMtto conftrua-
tio.Htcnon ordinatio Itgitima comprehtn-
duniur. Ltbro dc prouidcntia Dci cap. i.
cx Ciccionc. Dico igiiur DewproHidentia
mundum (^omnei mundi pariei initio cnn-
fiilHia^ cjfe , omni ttmpore adminiJlrAri.
ExLaAantio : EJi igiiur proHidentiAcuiut
'Viac poieftait omnia qu* videmw cj. fa:ia
Juntfyreguntur. Eiufdcmhbrocap.7.
exftCHlio diftribuiiur in creationtm gu-
bernationem huiut mundi Itcm : Cdierunt
gHbernationu huiite partei Juni dua confer-
Hatto(^ordinatiomundiconf}tiuli.Ta quw-
quc idcm fcotis difputatiooc deprouideniia
Dfifubtepropofitaai)flo 98. vtprimathcfi
itadicitut : frouidtntiivoxlattHsfumpta,"
aernum ereationu guhtrnationu , ordinmto-
ntfquedtcretumcftxftcuiiontm iIIim com-
//f<?//«r Nctiucmagnopcrcfolicitusfui.de
diftiadioocharum vocuin , GBbcrnatio-
ais,coafcruatioois,ordtoatioais:aogubcc-
oatio vtramquctliam complcd^cretur j
vcroordioatioDcmraarum,& conttacon-
fcruationcdiftinguciccur. lam vcroquod
ad paicium barum incer fc ordioacioncm
accincc & conhcxum.dico ficti pofTc vr po-
ftcriorisaduscxpriorisaliquo a(ftu dcp6-
dcat,atquc ita. vt ab illa priorc adus pofte-
riorisiD vnampartcm dctciminctur. Hoc
docutio cxemplopeiraiffionis, qua Dcu«
homiacm rch^uit io maou coofdii fui.
Illc adlus cft a gubcroatiooc Dei fiac i
prouidcDcia gubernancc, ac dctcrmioacus
acrcantc prouidcacia , qux homiacm li-
bettim coodidit & fux potcftatis, quod ad
iftamlibcrtatcm attioct , alioquiooboo-
xium Lcgt Dci. Nequc hic vllam iniuriam
(acioprouidcntixDci , ocquaiUiiovot»
ucilum libcitatero fux adtioois adimo.
Fatcor cnim prouidentiam Dci fimplici-
ter hbcram circ. Nam quod homiocm
coodidit libercfccit : quod libcri aibittii
illumfccitctiamhbcrcfecit. Atpofita v-
na Dci a^iooe pcr ipfam prouidcotiaiB
M m m X Dc7(
4^o
Dci, potcfl rx ea deduci altetius a£lus pro-
tMcicotiz diuiaz neceilitas : q^uz Dccciri-
tas dcpcodct cx libcra difpcntationc pro-
uidcntiz antcccdcniis. Aliud cxcmplum
adfcram.^uo idcm commonftietur. Dcus
crcauit Angclos ifta conditionc , vt, qui io
originc fuanoopciftabunt.ztcrnum fmc
veaia puniancur : pcccatunt ooanallL
Dcus prouideniiz gubcroaatis adlu poc-
namillis infligitafta dctermiaato a crca-
tionc przccilcate,adco vt uifimutare vc-
licftatutum creatioois i pocoam illis coo-
dooarcocqucac. Hzc crgomcamcas fuit
in iftis quzad tcrtiiargumcDti rcfutatio-
nem acculi, quz abs cc non tcfutaotur , ec-
iamfi obiineas pcrmirtioncm cffc proui-
(lcnt<z gubcrnaotis vc! ordinaoiti.quodc
go lubcostibi conccdo ifto fcufuquoex-
plicui. Probaodum fuit , illam pcrmiflio-
ncm quahomoreli^luscftinmanu confi-
• liifui ipfius.eflc rcjjrobationis Telprzcer-
itiooisi vcl pcimiflioncm qua pcrmiflus cft
afummoboQo fioalitctdcficcrclocumha-
bcrc circa bomiocmnoo pcccatorcm , vcl
nnonpcccatorcm coofidcratum. Quarc
& illa vcrbaThomz, primarum.quzft.i j.
att.j inrcfponf.gcncrali : Sic«/
i * 'm ^^fi*"*''^ incluMit •vtlnata/em ccnfertndi
^**^ 'udMum^"^**'" ^i^^*'*"* ' itMrtfrobAtip incluJit
Thcmd «d '^"^""''''^ ptrmitttndi mliqtum tMdtrt in
Thcm « cnlpam , in fermdi dAmuAtioKU famMm
hMtumMtt' r«,^*.. diligcntcrcxaiBinaraaccuratam
rtamjM- i^jjjjjjgp^ habcnt. Rcprobatiooi c-
ttenttMm. conucoii foluntas pcrmictcndi
aliquem caderc iti culpam : omoibus c-
nim hominibus pcrmific Dcus cadcrc io
culpam. Qaod -ctum cx adlibus quos
przdcrftioaxioni cribuic probari potcft.
Voluutjscnim coofcjcndi gutiam & con-
fctcndi gloriam inbuitur pizdcftuiatio-
oi : quam graciam ? qua aonnulli oon
fuoc pcimiflicaxicreio culpam fcdconfcr-
uati ioprimzuo lotcgriTaiis ftatu ? Nibil
minus, frd gratiam, qua oonnulli Itbcra-
ti func ex ciupti inquam timnes pcrmi/Ti
(bot cadcre. £rgoTcprobatioaisa£tus di>
rcAe fiiic oppoocodus illi przdcftinatio-
ois aAui: itleauccmcftpcrmifliomanen-
4i in calpa > icuicli^io ia culpa> qui a^us
I. ARMINII DE PRiCDEST.
Dcgactaus : & Toluoras iofereo<H pceoana
pro culpa » quieft aftus affirmatiuus. II-
le oppoHtus przparationi gratiz thicgto-
tiz. Scd noa miium . homiucm qui uc
volumioa ecuditiflima confctipfic« omnu
& (tnguU accuute cxaroiaarc 000 po*
cuiflc.
I
XXI. Propcfttio ArminiL
IAm filibeaciftasfencintias duasintctfc CcHMJi.
coDieric. vidctut hzc non probabilior cumdii. >
alccra fucutai obnoxia quippe confequca' ftntmtii
tiz ciufdcmabfurdo, quod cx altcrapro* frmt,
babilitcr dcducitur. Qixpd brcuitcr ita cMr: f.,. '«
mooftro. lo priorc fcotcocia hunc licet/i.
ordincm obfcruarc. Deus dccrcuir lUu - /iV
■ftrare glotiam fuam pcr mifcncordiam & 1.^
iuftitiam punicntcm. Hoc ooo potuit,ni- du
f\ iflgrcflo peccato : quate peccatum oc- /«,
ccflario 8c infallibilitcr pcrpctraii debuit. /14;^»^ ,
NonpotuitjDin ab co qui lcgi obnoxius illMMt,
przftareillam potcoscrat : perpcuaTiao-
lemiufailibiUtcr & occcflariooon pi
altbcra &cootiogcotecaufa, ouz&: ^
carc& non pcccarepoflct,ni(iillacitcun-
fcribctur & dcicrmtoarCTur a potentiore
cetto & iofallibihtcr moturo vcl impulfu-
■o.caufamfuaoatuta libecam Bc cetingco-
temada^umpeccaci j tcI aoadatiuoaat
remotuto idquod ad vitandum pcrcatum
oc^cflaiiura crati vodcpeccati a creacnra
perpctiaodi acccfllus depcndet & cetfa
cxiftcotia. Illummcdom improbaot , ia
huQc iadioaot przcipui illius fcoteotiz
adprobacorcs. lUc modusabhacpoftcrio-
rclcutcntia ctiam ftjcuicur. Nam crcatbra
io fua oatora rcli(^a ncccfl*ario pcccac , fl
lcx illi fctacur noo pizftabilis oatutz fo-
liusTiribus Scacuicaurcm Dcus rclinquc-
rc crcaruram in fua natura : vndcqaiapcc-
catum ncccflario fcquitut , ft.nuit quo^ue
Ytcreacuta pcccarct. Curautcm Ibtucnt*
rcddi caufa non poccft , ni(i quam piioc
fenccntia pofuic. Iroo hzc Icotcotla
alicn illa minus pcobabilis
-Tidctuc.
jLtJps»-
CVM F. IVNIO COLLATIO-
4^x
tef^onpo lunti dd XXi.prcpofitionem.
Cen/HrdJu- A Ntcoftcndimus,quxduxfcntcntut
nii ndceUdt- XxdicBntur , cas noo rc aut fubftaDiia
tmam pri- duas.fcd tantum modo crponcndi & fc-
w*t^y*f««- cuodumtjuiddiucrfascflc : Itaquevnam
diftntentu cAc bauc, non dicoprobabilem,(cd vcram
/uperiori fcnicntiam , -rciitatc Dci . & au£loritata
tropcfitient Scripturae fundatam. Puctcica fuis locis
nttntnm. ablurdura , cjuod huic fcntcntiae appingi-
tutjinane cflc oftcndimus.Ciuia tamcn nic
icpetitur , & nos rcpctamus paucis qutd in
hac obicft lODC quo iurc dcfidcrcmus. Pri-
mHm '-A\yx6. , BeHmillufiritredtcrtHifftfu^m
glori»m per miftrieerdiAm df tnfiuiMm p$t-
nienttm, anguftius , dici oftcDdimuspro-
poC i.Secundo hoc non potMiJfe Dtumfactre,
nifi ingrtjfoptcciue , ibidcm falfo dcmon-
Arauimus aflirmari : nam & iufta mancnce
crcatura fadurus fuerat miG:Ticordiam&
iuftitiam, liceinonpuaiencera. Imo qui-
dem ctiam punientcm in iis rcbus pariicu-
laritcr , quz noo vitio. fcd imprudcntia
fuillcnt incommoda: ? hocenimfmevitio
autpeccaiopotcft cuiuisctiam iuftocoa-
lingere. Ttrtiopeccatum neccjfnrioferptlr»-
ri(£^M/j7« ncgamus, tamquamez vicaufae
vniucrfcautcxparteefficicncis : dtkuijfu
»n/«ffi^i/i/#ragnofcimus.quiainfjlirbiliter
fuit in fcicntia Dei,vt fcientia.non vi caula
peccaii. Icaquefi iftud inf»Uthilitircll vo-
cis neccflario ezegcticum. nec aliud Hbi
tult vox ntceffttrie quam infMSiiiliter,icc'\-
pimus : fm aliud. prius Dcgamus,pofterius
coQccdimas.Nam ncquc ab interna caufa,
neqne ab extcma vUafuitpcccandipnmo
homini ncccflitas : de proprio fccit voluo-
tate Itbcra, nou ncccniutc vlla. Dcindc
iioc non fcquituc cx imperfcdlis & fjlds
anteccdenribustvt modooftcndimus.Ita-
qae 8c illud verum cft , perpetrari infjilliti-
littrpeccmtumpotutffe U Uhtrn corttingente
tAufm ijMd.ptccMtit [ vc diaboloium Sc ho-
mioum voluntatc fa^m) & oon pcpe-
craci infallibilitec potutfle ab ca quxnon
pcccauit.vi fccerunt boni ic ckd>i Angcli:
dc illud i diuerfo falfum , ptrpttrari ruetjfo'
rie petuiffe , fiad ucccflitaccincauGt: vlliui
•eflScicluis rcfpcxcriSjC.iurT inquam cxtcr-
na; & internx,cau(a enimac potius priod-
f»ium voluntas fuiccuius atiributum cft
ibertas.tunc ab omoi ncceflitace ibluta»
nunc fua ncccflitatc coniunda , fcd tamcn
libcra,coquc produccns effcAuscontin-
genics. non fimplicitcr(vtin natuiafit)nc-
ceflatios. Quin etiam cumperpetrMrinectf'
f*rie potuiffe <//fi/«r , oppoiitum eft inap-
pofito , vt loquuntur. Vcrbum cnim
( quod in hoc fermone dicitur ex ratione
Logica) pcr fc ponit contingcottam , hanc
tolht aducibium niceffario. GUtarto adfc-
runtur ad hanc gcnccatioocm peccati pct
difiunftioocm conditiones dax , quarum
ncutra probabilis. Prior cft , non potuifle
pcccari a cootingcnte caula , ntfi circum»
fcrtbtrttur determinttretur k pottntior»
ctrto infMUibiliter moture •velimptilfur»
cMufam contingentem Md Mcjum peccMti. N C-
gatur cooditio primum enim cootca na-
coraro poceotix eft , qux potcft per fe agc-
rc , aut non agcre : fi non potcft, nc poten-
tia quidcmcft. Nifi foric dc potcntia par-
tiali aliqua dixcris : ac voluotas homini»
noQ cftpartialis poccntia: nam principiuia
cft i oullumautcm priocipium in partialcs
potCDtias vir prudens vmquamrctulctic :
Tum fi circumfctibicuc , & dcterminacuri
potenciorcccrte vt a piincipiotauc vc A
caufa. Si vc a caufa iam voluncas princi-
pium cflc dcfincc .• nam principium cft
caulx i non a caula , cuius principium eft :
idem fimul caufa fui & cncdus oon cft.
Si vc a princtpio fupciiorc,atqainuIlum
principium fupcrius£cagit in iiScriore, vc
tollat modum proprium jpfius » auod ez
Auguftinoanfcobfcruauimus. Elcauccm
modus proprius voluncacis, hbcrcas; ad-
iuoinum proptium , concingencia, cumii-
bcrc fic per fcadhocautitlud ioclinaI>itis.
Prarteccali circumfcnbitur . 8c dctcrmina-
lurapoceotiorc.tdautabefiicientcfitiin-
guiariter.aut abiOt Jinancc comniuniter ad
cacionom ordinatam vniucifi. Ab orJi-
name iictiante confenfimus io propofi-
tionc <C. Ab cfficicntefimplicicerdicijaf-
firmaii. Ego ycco idanoftrispropxi^ad-
fi'mari ncgo .• quorum , fi quz voccs intcr-
dvm id vidcniur fapcrc , tanicn iiiiquum
Mmm i cft
ARMINII
TieplKa AmtHit , (iae confideratlo R«-
Ifionftonii dd XXI. propofi-
ticnem.
QVomodo iftx fcntcnti* difFcrani iam
ad rcfpoufioucm propofitionis pti
irxdidVumeft. An vcroiftaprimafcntco
tia & hzc fecuoda vcritatc DciSc auton-
<acc Sctipcurac fuodatx iint iam difquiri-
mus.Abfurdum quod primx fcotcotix im-
pcgi.ex ca occcflario fcaui iam antc oftcn-
di : ocquc cu illam vc ab ipfis auftoribus
explicata , &c. vindicafti ab abfurditare,
fcdautorummcondiirimiliccrcxplicuiftii
aique ita cxplicatam dcmonftrani abfurdi
illius confcqucntiam vaiic oppugnari, fcd
hoc cft ptxccr propofitum noftrum. Nam
dc fcntcotia ifta itacxpUcaia , vttucxpli-
caodam aibitratis , nuUa oobis vnquam
fuit quxftio. Athacpropofitioncoonrc-
pctoidcmabfurdum : fcdmoDftrofccun-
dam fentCDtiam abfuwiitatc labotarc . &
mooftro hoc collationc primz & lccundx
fcntcnnx.hxc cft propofitioois iftius ii.
acooomia 8c fcopus. Quarcopuscrit vt
vidcarous,Primo,Quomodo id ipfumab-
futdum pnmx fcntcotix. Sccundo , Quo-
modo (ecundx ic&c ic mcrito atcribua-
tur,& fimul quz pco vthufquc defcofiooc
abstcadfcruntur.
PrtbAtur Quare ad primam fcoceociamquodac-
firmn w»/».tinct,nonouIlis fyllogifmis doccbo rcdc
autntimx <x illa coocludi Dcum autorcm pcccan
primMjtn- «flc. DciodcvidcboquxprocaaUstcfint
tcnsijnUdu- allata-
ci. Dtum^ DtcUrMtio miftritortiit liber*ntu txtni-
muaortm ftri* »au»lt ^ iufiitu pHnirntu ftccmtum
ptccmti. ifinictJfmrisexdtcrttoDti.
At tmlit miftrteerdia ^ lufitiianttfutunt
ditlmrmrifintixifitntiaptecmti mijirim.
Ergo txifitntim pttcmti & miftrim tfint-
iiffmrim ix dtcrtto Dti : hoctfi , Ergtpteem-
tum ntciffmtio pirpttrmri dtbuit m decrtto
Dti.
Huius f/Uogifmi omnes partesexfcn-
teotia prima rcdlc cx ipforum authorum
fpeote iotclIc<fVa funt dc(umtx> vt iam antc
ad icfpoafptopol. j. & cft piobatuni.
DE PRi£DBSTr
Hincfubfumo. y
Fteemtum non pottfi ptrpttrmri ntftflmri^
cmufm libtrm conttnginii , nifliUm circum-
fcribatur^ dtttrminititr m potintiort cmufmt
cui rtfifieri non pottfi.
jle voluntm4 hominit efi cMufm Uhtrm (j^
contingtnt.
Ergo peccmtum nen petifi nictjfmrioptrpi-
trmri a voluntati hominii,(&ax dcbeceiTe
Jroxima caufa pcccati } nijiiam ctrcumfcri-
mtur (y determittPtur ipoteatiori cmujm cui
rtfifitrinenpcttfi.
Addo autcm modum duplicem illtus
dcccrmioatioois. Vndc porro ceocludo.
Cmufaveluntattm naturafum libtram <^
centingtnttm dettrminmni mdpicemtumptr-
petrandum efi cmufm peccmti pir illam dittr-
minmtiontm.
At Dtm tfi cmufm voluntmttmtmlemJt-
terminans md pteemium necejfmrio pmtratt^
dum ex fententta illaprimm.
Ergo Dim tfi caufm ptccati periQmmd^
ttrminationtm fuam.
Nuoc ad ca . qux cxcufandx & de-
feodeodxiftipria.xfcotcocixadfcrs , ve-
niamus.
Trime dicis , iliad , Dtum dicriuijft pir CenftutrAUi
miftrtcordtam (y- tufiitimm puntinttm gte- torum qui
riamfuam iSufirart , iQg\i(iitiidici,2tq\lc i lun exeu-
id ofteofum tcfponfiooc ad propofic j.Jandjt
Rcfpoodco. Noo id quxri, ao vcrc an£iUyr.>i
fo , iatiufnc an anguftius id dicatur , fcd an j
dicaturabiliisquoiumcgofcntcntiamab- ttntia md^
fuidiilliuscoQlcqucotiagrauaui. Probaui ramtmr.
auccm ad propoUtioncmicrtiamiUoshoc jtdprimam
diccrc, & quiacm tocidcm vcibis, vt aiuoc ctnfHrmm.
formalibus.
Stcundidtcii, Ci\ro affirmari hoe mmfe- fttuu'
tuijft fUri nifi tngrtjfo ptteato , & h oc mon- ^^f/f^
ftratum propoficione icrtia. Rcfpondco.
NoD quxri an hoc falfo dicatvr aa vere«
fcd ao illi quorum cgo fcntcnciam ifto ab-
furdo refuco, hoc dicaor. Dicuocaucem
hoc & verbis planis , v: cgo ibidcm ad pro-
pofit ioocm tcitiam commooftraai. Qua-
rc noo raihifcd illis falfitasillaimpadaeft.
Athoc vcrumcftquoddicunt : Miftriecr-
dimm (jy lufiitiam ( vt ab illis lumuniut) no»
pejfi dtdmrmri mfi ingreffo ptecmu. Racio.
Quia
CVM F. IVNIO
Qu'a peccatum c(l ratioforraalisobicfli
illius iudicixi & vchabcnsadiundlam mi-
fcriam coon:qucaccn > illius nftfcricor-
dix.
\tirtiam. Tertit Degasfecc^tuminfallihli/erAuc^
neceffarioferfttriuritUbuiJfe. at noa id con-
croucrtitur. Nam & cgo fatcor pcccatum
Qon dcbui(Tl*perpcrran ncccirauu, & qui
cpDtradicuoc > blalpbcmos dico ia booita-
tem &: luAiciam Dci . licct illius confc-
qucncia; iguaros cfrcfatcachuiusdogma-
tis pacronos . quos eo aommc cxcufTbilcs
fiuco, quiadircdc cootrarium doccocaliis
ocis. Scd , poGtis idis duabus prxmifTts »
Jico neceJfariof>erpetrMri debutffe. Infallibi-
i«/«r cooccdis pcrpctrari dcbuiilc , fcd can-
cum racioncfcicocix Dei > at non infnUibi-
liier rntionedecrcti , quod cft fadlum a vo-
luntatc Dci abfquc pixfcicncia f rxccdca*
KC. Itli vcro quos dixi primx fcoccnciz au-
lorcs , dicunc infallibilittr^neceJfMriofer-
fetrxri debuijfe rAtione dtcrtti , ntc potuijfe
infaUibili/er k Deo prtfciri aifiquiM decre-
tum ^ ordinatum a Deo vtferpetrarttur.
Ncgauiautcm Scadliuc ncgo peccatumpo-
tutjfe nectjftrio ftrpetrari alibera ^ contin-
genteeMufa.N ccdlatii entm cfFctluscn nc-
ccflaria caufa , contio^cncis concingcos.
VoUiotasautcm homioiscfl caufalibcra 8c
coQciagftii.Quarc ab ca non pocaic pccca-
tum pcipccrarinccciratio O .turcm
in .ifpojito cit OOD in mcis 11.. an j vcibis.
Noo cnim d\x\ ,fece/!tumpptnijfep:rpf1rati
necejfario: fed nenpatuiJfeperpetr.irinereJfM-
rio. Vbi concradiccns in adic<ftouoncft,
quod patcbit fi vctbaobfauaDturhocpa-
dlo.-fieri noa poceft vt peccacuma caa(a
concingcnrc Sc libcrancccflariopcrpcccc-
tur. Abfurda aucctn cft hxc locutio : po-
tcft ficri vrcau^ occclTaria ncccflai tum cf-
rc(flum,fcu cifeAum fuum acccffario pro-
ducat:dcbcccnimficri Qtiod vcrodiftin-
guisiocer voccsiafallibilitcr & ncccffario,
td cz ipfius lei vericacc circfaccor. lafalli-
bilitascnimcftfcicotix Dci.- neccfnrase-
ucntus cx dccrcco & voluocacc Dci Quod
. difctimcn fi rcctc a multis aaimaducrtcre-
tar , magsopcrcad muliarumgrauiumia
Jboc negocto quxftioaum foluuoocm ipfis
COLLATIO. 4
fccuirc ponicrquemadmodum ru crudu
ia Itbcllo de Adamilapfucommonftrafti-
Quano dicis idfcuiconditionetduat pcr
difiun^ioocm ad haacgcncratioacm pcc- J-'^''-
caci, quMrtim ueutrMtJiprobMbilu. Dc veri-
que vidcrimus. Quod «^^icrm, illa noa
ioccgrc abs cc adfcrtur. Omicctcuc enim
paicicula dc qua coca cftcoacroucrfia, &
qux addica firniac quod dico , ablata inSc-
mac. Eacft vocuIa;nccc(fario)icacQimdt-
ceodum fuic Prior cft, nonpotniJfepeccMri
nettjfario a contingentt cauja, niji circiim-
fcribtrttur, f^c. Aducrfus haoc propofitio-
ocm ea qux adfcrs oon faciunc. Probas
quidcm vx>luntaccm homiois vc ptinct-
pium& poccociam iaccgrampocuiilcpcc-
carc libcrc 6c coaciogcoccr.acquis .r >
addo fi pcccauic non Itbcrc , non pcccailc;
& coocradiccos cffc in adici^o dtco,fi quis
dicac , voluntatem peccafle accc(nirio, idqs
oon fimplicicct lcd duplici modo. Nam
voIuDCatis cft libcrc faccrc quod Eicit. Dc-
indc , pcccatum fi accc(fariam eftnoacft
pcccatum. Loquimutauccm hic ex hypo«
chcfi priihxfcnccDcix quam mihi fumfi re-
futandam. Drr^rOTi».ir/ neiai voluntatem i
potentiore , fuia non /k eauja ,fie tnim volua-
tat principium tjfe dejtntt : nen m principie :
Hamprineipium fuptrittt itaagitin inferior*
vt modum illiui non toUat. Coocedo h.rc
lubcatifllmc canquam vere & crudite di-
^a. Scd aacgodixivoluucaccmdctcrmi-
aacamcflcapoceotiorcNihtlmiaus. Hoc
eft qnod dixi. Tierinonpojfevt volunta* ne-
cejfario peccet nifi dettrminetur apotentiore.
Illa coolcqucoiia tibi fuic rcfucaada,fi qui-
d<m mibi contradicere inhifcc voluiflcs,
noo antcccdcas , aoa coofcqucDs; de qui-
bas iocer aos noo cft cootroucrfia. Fatcor
autcmfi voluotas dctcrmtnatur vtacaufa»
iam votuQtacero aon e(fc priacipiam : fi vc
a priacipio > iam oon dctctminkti , fi coim
modus iliius proprius , qui cft hbcrcas ooa
toUitur, iam ooo dccermioacur. qaarc fi
dctermiaacur.detcrminatur vtacau(a.Dc-
tcrminatuT autcm : oam iode cft pcccaci
aece(ntas. Ergoacaufa. >f//i^r4«r/«, m«v
volunta* printipium ejfedefinet, \a<]Uii,jutd
efiMbfurdum. Fateor,3c proftercafcotco-
Nno t'AtH
I. ARMINII DE PR.£DEST.
1
^iam primam» Tndc & hoc abfardum fc-
quicur^mcrico improbari. Quodaddis dc-
ccrminari auc ab*fficitntt*ut»hordiMntt,
dico oon rc^8 di(iungiaucdi(lioguihxc
duo : nifi ancc commonflracum fuciic»
quomodo »b ordinantt{ voce i!la cx fcn-
tcncia Caluini & Bczac vfurpaca proordi-
aacionc , non rci in fincm « lcd rci fa-
cicndz vc fiac ad ccrcum & prxfticucnm fi-
jjcm cofcqucndum) fj^f</»»ifc iungi po/Tic.
Vocc auccm cadcm iuxta tuam mcotcm t-
furpata , vc cfl vfurpanda , fatcor i(b ic(Xc
«itUiogui, fed dc co non cfl nobisquxAio,
vcrum dc fcnccocia Caluioi & Bczx,qui
nonaiiquando ica loquuncur ; fcd quorum
illa lam fxpius a mc explicaca pcrpctua
jBcns crt & fcntcntia. Quod crgo ncgas ab
cfHcicntc fupcriorc fimplicitcr ficti vc
^rincipium & caufa contingcns pcccct:
idcm &cgoncgo. Scdncgaodunitibi cfl
mxiUA fenttntia frimn ftqmi, hctnintm ntcif-
fnrio ptccArt , & bxc ncgatio common-
Aranda. Imo noo italoqucndum,ficri non
poflc fimpticitcr ab efficicnccpotcnciorc,
vc prinLipium & caufacontingcnspccccc,
fedficri noo pofrcabcfHcicotcpoccntiorc»
yt homo ncccflario pcccct. Dcftoiccoim
bomo rum cfTc principium fui adlus &
caufa concicgcns. Hunc auccm modnm
friortm dico illos improbtrt ,£ci incellige
'vtrbo : ac ooo coninionflranc quo pa(^o
illcmodushiclocum oonfaabcac.
Vidcamus fccundum modum , qucm
ego non pofoi tanquam fimplicitct occcr>
Cifium ; fcd qura vidi ncccflitatem peccaci
pcrpccrandi tnduci non pocuifTc nifi alccro
iJlorum modorum^idcirco perdiuifloncm
BtHrdMtm ▼trun^<|uc pofui. Vidcrurauccmofficii cui
htn.bictrA-^^ ' ^ rumo, commonflrarc/m;»<»j(/L>
(land'i m '^' / ^f^jP"^'" ptrfttretnr cit ra altt-
fHtrttnddt' fodorum^ SccwnAo tModum itlum ajfi-
ftndtndam i*^" f hoefitripofftt. imo ^fatium efftt^.
primiife»- "^^^' ' ' ^"f"'' 'llt*rf> modum tatem tjft, tjui
ttatiam tx -D""" peccati autortm non flatuat N ihil au-
mtntt au- horum facis , quarc pocui bxc omnia
iUritrim. V^^^^'-^^^ > taaquamafcopodifpurationis
Dorirx rccedcDtia, & contra me nihilfa-
cicotia. Scd coofidcrcmui ca qux rcfpon-
4ts* rtimo proUxc doccsfiOA/uiflc acccf-
farium neque vniuerficatis neq; fingnUni
hominis tcfpcdu. vt peccatum vitatccur.
NcrcfWioc ncgat, ncmocontrahumaf-
firmac. Si eoim noc.cum pcccatum com-
miflumnohcfTcc rdauccmcommiflum.
Et quomodopocuiilimcifli fcoccncixaf-
fiacm fufpicart, qui vbi^i conrcodo Dcum
homincm hbcri atbinii Sc fux poccfUcis
fccifTc, vc malum fpoce tc libcrc vitarc pof-
fct,rcl idcm proprioarbitratu pacrare : cci
cooflitutiooi Dci dircdc aductfacurhoc.
quod dicitar dc peccati vicaniiiacccfltca-
tc. Conccdo itaquenonfuifTcnmpIiciicr
Dcccfratium« vc pcccatum vitarccur. boc
efl , vt peccatum oon ficrct. Scd fl liccac
nobis patUifper inhacconfidcrationcili-
cct cxtra propoflcura noflrum fit , com-
roorarii notabo nonoulla qux mihi ooa
fatis rc^e didla vidcocur.Dicis vniuerftca-
ci oon fuifFc ncccfTatium, vc peccacum vi'
carccur, hoc cl\, vt cgoinccrprccor,ad vni-
urrftcacis bonum aon pcrciuuiflc , vc pec-
cacum vitarctur. Liceacmihihoctaabona
vcnia nrgarc. Booum cnim voiucrfiutis
fuic pcilbrc in perfc(fltooc ifltus flacus , in
quo vniucrfuas a Deo erac creaca, & pcr
cicationis ordiocm cooflituta. At pcr pcc-
cacum vniucrficacis ab ifla perrct^ionc de-
cidic,& vanitatifubitliacK, Rom.?.v i
vndc cxiAic defiderium liberationis ai
vanitatt. Nifi cnim hoc vniucrficati bo-
numcflccnon dclldcr.trct id vniucificas.
Nifi Dccciratium cfTct. nondctidcrirctr-
niucrflcas tota. Appccicus ecum omois bo-
ni cfl, & appcticusnacutalisbcniucccflTA-
rii. ProbakdtdumdupliciargumcDco. Pri-
mo, quiapcccacum iotcrturbarctatioocm
voiuerfitatis huius oon potefL Sicundo,
quia pcccatum pr r accidcDS ad raiio'- -
vn ucrfifac]t-& Uiullraclapicnri.^
catcm, gratiam, mifcricotdia:
patieotum , potcntiam& bunaomn.
<f^otis voiucrhcatcm haoc gubcinjMiv
jid prim argumcntum dico , id mibi non
vidcri vcrifimile. Racio cnim VDtucrficactft
hxc fuic prr crcacioncra ic oi Jin u
Dci. vc honio Dcofubdituscflci ..j
imaginc & fimihtudioc erai fatftui; li >
oircuqaacrcaiurafubcfrcc, ciufquccom-
mod)9
Anptttti
uoncoun
VttllAl
ttttt"'-^>-
uer
CVM F. IVNIO COLLATIO.
ius vniacrfi, qucm cxccdit.fcd to^am Lanc
vniucrfitatcm tranrccndcotcm , & folius
iofiniti booi trrminis circumfcriptum.Fie-
ri cnim ncquit Ttcrcarura 4lj<juaitacitra
ordtncm fuum proprium aut ▼niuctfum
totius cuagctur, vtordioc infinitiautorit
oon contincatur. Scio (^uidcmpcccatum
ccrto rcfpcdlu cflc bono hnito oppofitum,
acmpchomiai,cuiusimpcditraeIicitatcin,
at illam noo impcdit ptimo, oifiaQtcavc
iuOiciz ac voluntati Dci oppofiiuro cooti-
derctur.
DtinJ* animaducrfionc dighum puto, AnriSlttt
quodpcccatumdici$illuftrarcfapicntiam.„, . '
bonitatcm.&, DciRcaonsTOiuctfitatem.^ .Z/JrJ!!
haoc ^ubcrnaotii. Noo cft h.c cffcaus
cccat. , fcd Dci abutcntis pcccato ad dlM-^h^];"/;^ *
modis & vtilitatibus fcruitct. quia ad ima-
gincm Dci condirus cra^ Pcccatum hanc
rationcm 8c ordmcm maximcintcrturba-
nit. Homo cnim pcr id Dco rcbcllts fadtus
cd.Sc ct caturz non taoture dominio illius
fubtravfl.r , fcd & in illius cxitium armarx;
ai.'< quatcnus io Chiido rcditutus cft io
iotcgrum.Vidc Hebr.x.v.tf.y.S.y.Suot qui
verbum eur'«ic{^'«A(M«'n>*9-«cf Ephcf.i. v.io.
vfurpatum iotcrprctaotur dc rcdu^liooc
omnium rcrum ad primum piincipium
vode dcciderunt proptct peccatum homi-
ois. Prouidcntia; diuioa; ratio qua nunc
omoia fudioct & gubcruatlongccitalia,
Jiuam fuillct fi pcccatum iogtcHum ooo
uilTctiomundum, qucmadmodummul-
cis locis Scripiurz plaoifrim^comprobari
potcd Attioquics.non itapotuitintcttur-
batc pcccatum racionem voiuerfitatishu-
ius . vt Deus id io ordiocm rcdigcrc ooo
porucrir. Hocfatcor .- fcd ordo illc cft ooo
impcdicos iocerturbationem, fcd illam io-
(cqucos Sc corrigeos. lo fccuodo argu»
tncntoduoanimaducrtcndaputo , Sc cor-
ligcoda. Primum quoddicispcccatumad
xatioocm vhiucrfi faccre pcraccidcns oul-
lo coim modo, ncque pcr fc, ocquc per ac-
cidcos (acit pcccatum ad rationem voi-
uerfi NoQ pcr fcquia ooa cft cx iotentio-
ne crcatoris vniucrfi,fcdellcxinordioa-
tionc ctcaturac rationalis. Non pcr acci-
dciisjquia cum tota hzc rctum voiucrfitos | co quod cft ncccflarium ad Titandum pcc-
finitant,ctiamratioeiusc(lfiDita:&pro- i « -
ptcrea honum ad naturalcm cius pcrfe-
AioncmpertincDS fioitumiCuifiDitobooo
malum oppofitum, fcu dcic Aus ab illo ab-
cnaos , per accideas facerc potcft ad rario-
oem voiucrfi , hoc cfl reduci io booum v-
ciucifi. At pcccatum cft malum ooo op-
pofitum fioiio boQO fcd ioioito, vtpotc
iuftitia: & voluotati Dci. Quarc oe pcr ac-
cidcos quidcm faccre potcft adratioocm
▼oiucrficatts hoius fuis tcrmiois finitx &
circumfcripcz. Poccdautcmperaccideo»
Faccrc ad booiinfinitigloriam.proptcrca
quod booum iofiaitum illo potcotius co
aburi poflit pro arbitratu fuo,atquc hac ra-
liooc id quodciUnordinatiflimumioor-
liiocmrcdigcrcioidiiiciD iflquain«i)oo ha-
IharioDcm iftarum fuarum proptictatum. j^fj^r • .
Alioqui pcccatum fimplicitcr Dcum ^t^- prit,at,*
dccotat&ignominiaafficit. Scdpcracci-
dcos dicitur peccatum id faccrc, hoc coim totiu4 vm
a commuoi eil rcpctcnduna. At rcdtius utrfitMfk,'
meo ludicio dicetur dcpcccato , quod fic
pcraccidcosoccafioillultiaudxglorix di-
uiox per proprietatum iilatum cxcrci-
rium. Et (aoe , nifi Deus per iftas fuas pro-
prictatcs triumpharc dc peccato potuiffct,
idquc in ordincm rcdigcrc, millo modo
paflus fuiflct illud cucnire.
IfriMmMadpropofitum Dicohicnom
agi dc ncccflitatc vitandi peccatum, fcd dc
catum , hoc cft , finc quo vitari pcccatuia
ab homioc. cuilexpofitacft,ooa poceft.
Dehocverofatcris Dcumdcdiflchomini
ilb quz eraot ■eccffariaipfiad vicaodum
peccatam, quz ocquercceperit,oequere-
mouerit nifi poftquam homo illafuo pec-
caio abicciflxt. In co habco mc ribi aflctt-
dcntem. Sed dc hocooticoocrouctticur.
Docendum,qaomodo.fihomopeccatunii
vitate potucrit , idcm homo occeirario
pcccare dcbucrit, quod cft ex hypothefi
rcotcncix quam impugno. Quateousau-
tcm gratia occcflaria hicrit ad hanc vef
illam lcgcm prxftaodam aotca (atis
cft pcrtra^latum. E^o vcro lubco«
httoi illis ita expUcatis , ctt ^cift
fcqui ovllam fuiflTc Adanvi Acccflka-
N tt n X tum
I. ARMINll DE PR^DEST.
tcm pcrpctrandi peccaii.Tcdhoccftextra
controucrfiam : imo hoc cft contra Cjilhi'
num & Btzjim : Scd doccaJum eU.Qullam
fuiflc Adamo ncccnicarcra pcccari pcrpe-
trancli , & Adamum rjmcn ncccffario pcc-
calTe I & fifuciicncccniusaliquaducper
hunc fiue pcrillum modum , vcl alium
qucmuis , quomodo Dcus non Hc caufa
pcccati. QuodcgoDcoiabfir,vtimpin-
gam,rcd dtco cx lcncc ntia illa prima fcqui,
& proptcrcailtamimprobandamcflc.
TrohMur ^*"' vcnio ad altcram (cntCDciim , cx
firmnconfe-^^* idcm abfurdum fcqui dixi , fcd per
nuncpoftrcnvjmmodum.
lcHndAftn- Argumcnntiofuuhuiufmodt.
\ . r.^^, CreAturaiUMneeefhincpeccat , cuttnfita.
rehcti. lexponttur aonprtftabiluil-
HtceilttMem ,. . , ^ ^
teecandi riatiirt virtbM.
rk^./_ -^' t^omini in natur» fua relicio lata eft'
tmoDeum . , ., -> . ,
^i^ nonpriftahlunaturaiutuexnrtbw.
ptecatiau- s_ , ir •
' ^ ^ Erzo homo tn nattira reuctut neceflArto
toremcon-
/?;.'rr fccautt..
Et pcr confcqucns, 'DeusquiUgem illam
deAit , •' ^ ■'■iithomtnemrtlintjuereinna-
tura > ; i , yitoiJ komo peecAuit. quod
crat dcmonltraDdum.
Conftdtrafio Tri.p->ftiouem ccncedis, n cga ca ajfurrptio-
ctnjur&liin. Dcca autcmantcaaftum cft.Quod fi
»d Jeducti}- bomo habcat vircs prxilandi illam lcgcm,
ntm ifiim ic Dcus illi cas dod adcniic.ncquc vrom
I yt(jHentii,C3T\3m libcrum impcdiit, tumfatcorindc
oon fcq-ai, quod honio ncccllariopccca-
ucrit. Phrafisyqua nmrntfre vtor,fi impro-
pria e(i Scambig^ua , non mihi imputau-
dum vcnit, qui in alicna fcntcntia cxpli-
canda & impui^nanda vfus lum phrafi i-
pforum autorum.Sic cnim in difpuratiooc
lie^ariqui- tua fxpius citata thefiij. lcgo : Prtaerith
dein k l unio eft ' ' - ' placiti , qmo Deits ab dterno
Mincrem ft,,: ,;n criaturoi in natura ij>fa-
nptrtor» riim rclinqnere. Cartcrum licct illo fvllo-
■■«//", gi(nio > tuius miJicrfwcgoabstc intncfi-
bustuisponicxiftimaui , ubw/»orKnf^<i-
ueiationem //owf/wnonpofnmconcladcrcquodcx illa
fcntcutta neccHitas pcccati inducatur ,
Dcufquc proptcrcaautorpcccatipcrcan-
Hcm coiircqucntcr AacuacQr: camco non
'jH* vidco quomodoiftamioorisaegatiocum
'• l^^^o- fcoccQtta in thcfibus abs tc cxplicata con-
,./j.
ncoiaci & quomodoabcadcmiHafcDtco-
tiapcccaci necciruas cxcludatur ^^Tinfa ;r
racioocra rcddam.
?r/tfrM primum. Dicisbominei
iisviribus, quasaDcoacccpccat^ uuciu-
turx fiucgracixpcrindc c{l)/r|r/ff fibi la-
umfr^ftart Huiufmodiauccmhoisiocm
prtteritum ejfe dicis aDeo iothefibustuis
abfquc condiciooc pcccativdprxuifionc
ciutdem.HxcduocgoncgoiDCcrfa confi-
flcrc pollc, & probo. §iuicapax eft alicuinf
gratit, ex conditionenalurA failui.gratia in-
<juam tfine qua finem ad quem conditui e '^'
affequi nequit : illigratia ifta nonpotefiy.
dinegada, nififrtMifoaiiqMtiusaiiUt quojt
inhabilem ^ indignum ftceritad illam acci-
I jpitndujn, Tatuautem Admnenpoteft ejft mfi
feccatum. Ratifipuiioru. AlioquinDcus
frulba illi dcdic cffc capaccm iftius gracix,
3uod cfl abfurdum. Addo : fi nacutaooa
cficiac in ncccilariis, longcminusDcus
nacurxautor & confummacor ; dcficicau-
tem Dcus io occcifariis.fi homioi ncgcc
gratiam , fioc qua fincmad qucm conduus
cfl.confcqui ncquic.quodcciam cdabfur-
dum. AtomTushoministHmfrtmi,titmfo-
fteri in illii refpeliu frinuui ftatiu confidtr»-
j // futrmnt cafaces iUiutgratu , Cr conditi ad
finem , quifine ifta gratia obtino i nequit^.
Ergo nuUi hominifotuiiiUagratiadsnegari
Mutftatui Jeneganda, abjqueeo, vttanquam
feccafor confideratmfuerit. Mimrtm ^io-
bo. OmQcshomincs ocmpc ciusgratix
fuilfc capaces. Ptimo,^/ii omocs ad iou-
gincm Dcicooditifuciunr. Sccuodo,5i
eafacet ooo fiicrunc, cumdebucruoca<^u
aliquo cius capaccs ficri illi,qui cam cireor
acccpturiiqai adlusooop
ftinacionis. Nam cftproci-iiLbiii .iiiium.,
fi prxdcftinacioois adus ahquis aliqucm
capaccm faciac ad graciamprxdcilihacio-
nis accipicndam. Dciodc prxdcftinatioois
oon cft aliquc capac^ rcddcrc ^iacix acci*
picndx.fcd grariam datc fimplicicer. Ergo
dcbuicclTcaAuscdmunis omoibushunu-
oibus. Si calis , crgo omocs hominct iHius
gracix capaccs ifto aiHu facli func quod
coincidcccumcoquoddixi, omncs capa-
cesfuiirc.Quatchicdoccri vcUm,quoiucc
Dcos
€VM F. IVNIO
Beuspofctahcui homini gratiam > cuius
capaccmillumfccitt&finequa , fincm ad
quem conditui cft.confcqui acquit>de-
ficgarepuro adu fui placitiiabfqucco > vt
homoillefc fuo merito iadigaum illagca-
tia fcccriCt & iababilcm ad iUam acciptea-
<lam.
tintiH' ^oftf^*** > iiempcquod ab ilb (eoceacia.
^thtfiiud thcfibus tuis cft cxplicata , pcccact ne-
^^•^^ ccIIicasDoncicIudatur , fcdpotius cx illa
A^^^^^^^J^coDcIudaturtdoccohoc padlo.
clkdi ntctfT ^*S*f">£rMtii MiifirmMwUm hominu im-
tAitmpiccM ^'Z^*''*^^**^*'**^'"!^*"*» tncaufM curho-
fid tx gT^'"*'^'^^""'' idefi,peccet , pirrimotionem
alkdt '^' frtttritio ,<uttuu thtftbm efl definitn,
*ft negatio grtuit *d firmtmdam integram
hominunaturam nectjfarit,.
Ergo hutufmodi preteritio tfi caufa , eur
homo labatur,hoetftpeccet , per non dntio-
nem luctffariiprohibtntie.
MMiorie vcritascfl pcrfemaaifcfla ', nc-
queinfirmatur pcrexccptiooem,^/7/ii^r4-
/M /)0/»/;7iVr^r4/«^r, dcbcturcnim illi fi ne-
cc(ratiaefladfir(nadamn3turam, fiacqua
firmaciohchomofiocm , aJ qucmcoodi-
rus c(l,coDfcqui ocquir.
AfiA^rfxoprobo. Sic coim babct thcfis.
Trettritio tfi Mtius dtuinipUciti , quo Dtus
fiatuit cum creaturu quibufiUm non tom-
municMre fupernaturMlem grMttMm , qtiM fir-
mituriUarum naturMtntegrM, &c. Illa au-
cera gratia c(l mceJfariM firmande integra
nMture, hominu,i\itnon ejl nectJfMriaHinon
ntcijfaria,ian) potuit fiima mancrc illa oa-
cura integta abfq; illa^catia.Si firma manc-
rcpotuit fiac illa. tum pocuctuat illiparti-
cipes tfle vitz a;teroxptoTmlUe pcrfcue-
ragtcsio booo: & fic potucru.n illi.quibus
grMttMm illamnegMrt fiatuit , cflc prttcr-
iti. At hoc pugnac rum illa dtfimtiont , tum
in ipfa,i\xtaptr coUatisntm ad rtliqu/u thtfii
coofidcrata.Ergo cx ida dcfiniciooc fcqui-
tar,illamgtatiam cflc occcflai lam , & pro-
ptcreaDcgationcmciurdcm cflccaulam la-
pfus pcr ooa-dationem nccclfarii probi-
bcotis. Dcimdefinaliinegatio fupcrnaturalii
firticitatis oecctrarioautprxluppooit prc*
«atum>autiadacic peccacara , fohs coim
COLLATIO. 4<^5
peccacotibus oegatar tc pvreA aegati fu-
peroacuialis fclicitas. PrAteritio c(i aegaiio
fiualis fupcioaturalisfclicitatis. Ergo oc-
ccflario ^aiprefupponit peccatum, aui indu-
cit. hm vctopretiritio , vtcftiotuis thefi-
busdcfinita, nonprafupponitptccatum. Erga
ptccatum nectJfarioinducit.Qap alio modo
quam coqucmdixi non vidco. At moa-
ftrecur alius,& quidc calis , qui Deum pec-
cati culpa ooo iouoluat, & lic hxcfeotca-
tia ab illa abfutditatc libcraca fucrit. Ad
w/>wrmdicis,quodimptopriacft &ambi-
goa.Hocfi ficoonmeacDlpacft , fcdcua*
qui ita locutus cs in thefibas iam crcbro ci-
t J tiSjin illis cnim funt ifta vciba : ftatuit rt^
Itrqutrt. Ac noA cft fm/r0/r/4ncquc ambi-
gua locucio: Non impropria. Nam fiuc ho-
miacm non dcfcrcotcm dcfcrac> fiue dcfc-
rcotcm:»oce$illx ftatuitdeftrere fcu riUn-
qutri propric vfurpantur > non ambigus,
quiaiofyllogifmo vbiqicodem fcnfu v«t-
bum_/?«//<//vfurpatur , qucmadmodum in
vcrbo erdinandt commooftrauimus > ^
propofitionem fcztam. DedifFcfcotiahu-
lus fcntcntix a pi ima dtdum cft ad rcfpoo.
propofitiooispiimx.
IXU. Propofitit Amimt.
PRimumcnimDcoeligenti.ooncligcn- Pffma rali»
ii,przdtftioanti, & pratcicunti lubii- Arm.cur
cit homincm conditum > & quidcm talcm tninmpr»-
conditum qualisrcucra conditus non cft: babilu fit x'
illa fubiicit Dco ptxdcftinantt & tcfto-ftfit^quam
baoti honiiocm coodeodum > & ica con- ^ima.
dcodum , qualit rcueta poftca cft coa-
dicus.
Refionfto lunii ad propofitiO'
ntm XXll.
DlfTcrcotiamhanc avcroalieoam efle, primam
luprainpropof. 6.& lo fitisdcmoo- ,//4,;, Arm.
rtrauimus. Dccrctum rcfpicit hotnincm ^^^-^^^
condcndum communiter,&cxcquu-
tio homincm conditum fc-
cuiAm racioo^V
ipfiut.
Nnn j R'//'-
470
I. ARMINII
RepltM Amtnii.ftue conftdcrMto Kt^nf
ad XXll. propojittonem.
S/t!uMtierA' TMiti haocfccuodam fcnfCDtiam mioaf
D!
ucnii pnr,4, -^cacprobabilcm.quamfic prima illa.
quM prcb»re ^ <\mn({yic ranooibus probaui.lam ad illa-
intendit yfrfiim coufidcratioDcm ^cniamus, & primo
minim /frt-^icpiinu vidcamu».
tcnti*mft- ScnccutiaCaluioi&ciiDcum pxxdcfii-
r«W4iriwx-n«"ODC vcrfaotcm circa talc obicaum,
ciicaqualc vcrfaotur cxfccutiooc ipfa : at
haMem rcotcDtiafjcitDcumprxdcftinationc
auAmpri- ver&Dtcm circa homiocm vt cft io Matura
mmt. confidciatus , quzoihil fupcroaturalcaut
diuiDum potcft , circaqualcm cxfccutiooc
vcrfari ocquit , Ytpotc quum talis homo
conditus ood (ic , qui fupcrnacuralium bo-
Borumomnino parciccpsnon fucrit, fiuc
pct crcationcm , fiuc pcr fupcriofufio-
aem. Notandumautcmquodprzdcftina-
Cio iotcr cccationcm & fuperinfufioncm
conintcrucniat & quod fupcrinfufio non
fit prxdcftmationis opus.qucmadmodum
io przcedcDcibus commonftraium cft.
Relponfioquam adfcrt no vidcturad rcm
facctc.Nam hcct dccrctum *adlum fitantc
cccatioQcm hominis, umco oon vcrfatur
yrxdcftinatio fccuodx fcntcntijr confcn-
taoee ciplicaca nifi cicca homincm Ttcoo-
duum coofidciatum.Cccatio cnimoon c(^
de exfecunonc dccccci prxdeftinacionis
ifto modo intcllc<aa;,& licet.cxfccutio no
Tcrfctuc oifi citca condicum iuxca haoc
fcntcutiam , tamco quxftio cft Yodc pri-
nus czfecutionis aAtis cxordium fumac,
Tcd vidcantuc quz di^a fuAC ad lefpoof.
propof 6.& io>
XXIII. Vropofttio dminii.
j ^Ecuodo , quia ooo coniungic decreta
StrunMA r*- ^^^^^^ coharcn tia iufta copula. Nam
/w •^"*"*"<lccretumdcrehDqucndisnoonulli»in fua
"*YT'r'/J> """^ copulac cura decreto|reprobandi
* / y pcr modum orxuifionis pcccati , quam
jtcHmMAjen ^.oQ^Qgjm^ftatuicfcuquod pcccatuin
tenxiM^tism jonuo^cQj^toitiCumcx dccictodcptx-
DE PRy€DE5T.
tcc'tione occcirario pcccafum inducafar.'
& proprcrea illi necciraria copula , noa
condirionali coniungenda cft tcprobatiof
exiufticiaDei>eorum quorum noatnife*-
reri ftatnir. Qu,r cnim rcs nccciTatio fc ft-
quuctur,illx cciam dccrccx funt a Dco dc-
crecisocceirario cobxreocibus :prxcericio
Si peccatum cohxreoc occeirariorcrgo dc-
creta dciftis func vinculo acdioiccoonc-
acoda.
ReJ^on/io lunii ad propojitio'
ntm XXlll.
IVftam cfiTecopuIam dccrerorum jtijr
cohxrcncium conctaaffirmamus. Namj/^;»
ab vno decreto io altcrum opoirct traos- niirstm
itum aliquem cooucoientem cile ad cz- ^fft^
iequutionem ipfius Tranfitus auccmnoa
cft pcopiie & pcr (e dc ncccffitatc illius dc>
cccci.fedeft conciogeoriz. Qupmadmo-
dum io przdcftioattone (andorum da-
plcz cft decrecum : prius.cIcAionis& prc-
paracionisgratixipoftciius.glotiz.apho-
re autemad poftecius fic cuoficus mortCf
quz cft coDtingcDS , vcftipcndium pecca-
ci : fic ctiam in prxdcftloationc icprobo-
cum coocioecur dcccctum duplez : pciot
Doo elcdlioois , fiue przceritionis , fiue rc-
ptobationis & alienationis a gtacia ; poftc-
rius damnacionisi a priote auicm ad poftc-
rius fic cranficus peccato & mortc pcccatt
confciflaria intcrquztamenfpatiumgra-
tiofcrclinquic Ueus , vtcxftct ipfis ctjara Rcm t
peccacoribus 8c rcprobis paticntizdiuioz
documcntum ad rcfipifcentiam ip(as tc-
uocantis. Non crgo necrilariam copulam»
fcd concingentem lo hac quoquc caufa fta-
cuiopoctuic. Qucmadmodura io Scriptu-
ris paffim Deus pcccatu m a fc abiudicat , 8c
fandi iaciuot: oam iuftus Domious.iafti-
uarum amans,rcdumadipifcit vultus cius.
Ex litcrete deprdttrinonenectJfariopeccMtum
iW«ci, idcft , infallibilitcr, coDccdimus: '
qucmadmodum cx co quod vcrum cft^nc-
ccirario ciVpropofitio vcra : ScAtxttntetf'
Jnrie indnci tfficttnter vniucrfc aut cx par-
cc vlla,nccellitatc ( vt vocaot ) coofcqueo -
cisauc confcqucociz,tdoegamasconftaa-
ci£-
r
CVM F. IVNIO COLLATIO.
47«
tiinme. Confcqucos decreti illius , noo
caulacum { vcita loquai) fiuc noo cifcdum
nccclTanum, pcccacumcfTemioimc dif^-
temiir. SubdicuradcoufirmacioDcmdi^i
iUius ryllogiQici argumeacacio Yoa , fcd
cuius afTumpcio probaci abfoluce fimpli-
ciccrqueaQobisQODpotc(l.Ncgamus/r4-
tiritiontm ^ pecc»tum cohirtrt ntcrjpirio
pctfc: oam licobxrerent ncccnario. ram
pcxcerkicncaCi quicumqucpcccatum ha-
beuCi qoam qaidam cx iisquihabeocpec-
cacam,ruDt przterici : td efl» omocs pecca-
ffDres eflcDC prxcerici , vc omcs prxccrin
fuoc peccacorct : Efl auccm coolcqueos
iFalfijmrergojc aucecedcDS. Imo quxcum-
quc modo difFcrunc > Dcceirujtc ioquam Sc
coociogeDciaiCa vicilTim cohxrcrc iocerfe
OOQ cl\ neccflarium : idenim fic(rcr>nul-
lumcanringcnsfuturum cflec. MuUa oc-
ceflariarioecoocingcDtia cohxceote Cunv
cz conflbtio auremi oibil cam conttDgcosi
quod noD habca^liquid cchxrcBS necef-
iaiii. Ica le habcoc intcc fc pixtciitio &pcc-
cacumfccuodum fc: Sccuodum homincm
verotaiisquiab Adamofuoc, iodc acor-
cflipia copula qua vnum decrecom alrcc
coniuogitiir,(cdcopula efl Dci voIuDcas,
qux alcetil fioc alccro neroioi vulr , & qux
vcrumquc vulc cui vultalcerurrum.Traos-
icus ad gluriam mors cil,cui propotciooalc
indecrcco prxccricioQis & pcxdamoacio-
DisnoDcdpcccacum. Nam obpeccacum
cli prxdamnacio , obmoitcmnonedglo-
ria. Refpcduhabico ad pcccatumciuique
mericum Deus Aacuic nonnullos damoarc»
pcccatum cnim folumcil cauCa meritoria
obquam DcusdamDarepoccfl : talc nihil
cfl in monc rcfpe^u gloriqiqux poflmoc-
tem ex diuioa prxdcfTinatiooc it gratia fe-
quitur. Qaod autcm mors ooncllcopula
czcoapparcc , quod mois cA cianlicus a
gratiaadglociam , fic a nongrariaadda-
moatioDcm fcu pa:nam,iiucrucnientcpec>
cato. Vnaenim copula & nullomodo di'
Dcrfificaca oppofiturum iflorum dccrcco^
rumcflcoequit. Scd accipiohocquodde
morre & tninntudicituii& velimcoofidc-
raii.quodiodccoDlcquatur. Si mois cfl
craQluusadecrccoprxparaciooisgratixad
gloriamicumfcquitur dccrecum prxpara-
tupcioncAc bpfu ipfius . & qui prxccritia ciomsgiacix & glorix effc circapcccaco-
DcofuQC. pixccriiiooem & pcccatam nc- tem. Nainmors noo poccft cfle craoficut
ccflario cohxrerc cooficcmur . id cfl im-
mucabiluer ; quiactfi coatingcntci fadai
tamcn abfolutafada cttpcccaii cum prx
dectcci ad decretuvel cxfecacioois adcz-
fecutioncm. cuihomo obiicicurezcrara-
cionem pcccati i vc cooditionis io obic^ftd
fcriciooc vcl reprobaciooc ifla Qccefltcasi j rcquificx Qopd aucrm mois vitiaoficu»
Jc immutabilis: qucmadmoJum quixsa- ^ ^ . . _
licoum coocrahit . fi non cfl folucudo . oc-
ccflaiiodcuicorpcrmaocc. Cxtera aotc
fiuitcxpofita.
t^UMtio fe-
mnd* rMio-
»« Arminii
5»« prela-
turftcnn-
dMtn fenttn-
^immmtnui
freinbiUtf-
mtttn.
Ji0flic4 Armimi,fiuefonfi:ieratio Kelponf,
adXXlU. .froftfnmm.
DEctcca illa dicuntur occeflariacopa-
la cooiungiada,qu(ii umalcctum fioo
alcero occ cfl ace dfc poce ft. Hac copula
conoe^i ».cbcc dctctnm pri-patationis
pracix cum de«rcto prxparationis glotix.
jSJcurrum. cnim ell ftne altero , &Qeuuum
lincali -fl. Qapd li eadcm co-
paij [M.. u x prxdairoatiofunt coQ-
luogcnda.iam vici quod volui. Tranfitus
Qonitrpcifc& piopric de occeintaccilliut
dcctctiiquo Dcusalicui creatuix vulc gra-
tiam & gloruro.coDCcdo. Ac cfl dc aeccf-
flcace eius dccrcti i quo Deus llacuic homi-
ocmadglunamnon pciJuccrc, Difimorrs
iaccrucatcnte. 1-locauccm Jecrctum prx-
fuppooitpccfacum. Cxcerura.quodczdc-
crccodcptxtericiooe peccacumocccifario
iaducatur,anrca cfl pcobacuin. prxtcritio-
oc/cilicct , icadefioua . vt habciu thefcs
tax.lDaflumptiooc mcifyllogifmiabcrra- -
uit piuma,pro vocc coim ( pcccatmw ) fub-
fttcueuda cfl voz (rcprobaiio ) &hocpa-
Aolegcndum. Pixtericio ic rcprobacio
f rcprobacioQS vfurpaca pro prxparatiooc
poenx) cohxrcnt ncccflario , quo J app.ncc
cz aoteccdciibus,vbi dixi.dcctciu dc tclin-
Err«r caU'
auccmquoagracuadglommtxaaficuraC • qucadisfloaiiuliisiDfuaaatutacopuUtcu
<ic(^«
j^ii I. ARMINII
c(l cas ita pra;rupt^ ia iflam fcDtentiam ra-
ti prxtct rocntcm aa^orum,& aliorum
ocorum quibus fc ip(i cxplicaoc compa-
lationcm. Scd hoc non dcmonflrabo vltc-
iius- ncgoliniplicitcr,abci£cicinc potcn-
tiorc ficri nmplicitcr , vt principium &
caufacontmgcns pcccct. Hic tu.mi fi jicr,
duosmodosadfcrs :cfficicntcm vnum, &
dcficicntcm altcrum ; vtiumquc tamco cf-
ficicotem fuo modo. Nam qui cfficit,cum
opcrc cft, fic opus cfficit .• qui dcficit,ab o-
pcrcabllinct, & vt abftuicit cHicitin fcfc.
Pnofcm modum annotas \ci\i\Stfottntio
r$ certo CJ» infallittliter motttro ■vtl impulfn-
te CAMfam Jua natnra Itberam ccntingen-
ttmndnciHm^ccMti. Hunc modum ocga-
onus, & tuipfc, mifratcr,ocgatiagnolcis
abhominibus noftris. Dcaltcroigiturvi-
dcamus , quam iftis vcrbis cxprimis , W
nen daturo, aHtremoturoidquodtid^jitan-
dum peceatum necejfarium erat, vndepecca-
ti a crtaturaptrpetrandi necejfttof dependet^,
fircer/atxijientia. R.urfumhicmodusbifi-
daiuscd : itempe , quod illc poteoriot aut
aon daturus c(c caufx quod neccfTarium
fucrit.fiabcd.autfiadc&.icmoturus.-quo-
rum vtcrvis ad gcoeratioacm pcccati vi-
dctui adfi:rre caufam. Triahicoobisfuoc
ordine cxponcoda : dc co quod occcfia-
liomdiciturad vitationcm pcccati : dcco
qui noo dac , aut ctiam remouct , quod cfl
occcnarium : & dc confequcntia , qux io-
dcconfickur. Deprimo. Omnc peccatum,
td efl, inordioatus adus contra lcgcm,ftue
comfnuniter fpcdrcs , fiuc fiogularitcr, ha-
bitusaut adus cfl fingularium. oam fpc-
cies aut gencra ooa agunt pcr fc. Itaquc
primo & pcr feioagcntc inordinatum cl^ :
ad rationcm vcro commuois & vniueifi.
pcitinct fccuodario. Quapropter fi quid
ad vitandum peccatum dicitur necclfa-
lium ) id aut rationc fiogularis agcntis nc-
celfarium dicitur , autrationccommunis
atquc vniuerfi. Ac vniucifiquidcmracio-
Dc Dthil atiinuic vt impedirctur peccatum,
non folum quia pcccatum nonpotcflio-
tcrtutbareracioncm vniucifitatis huius, &
oidiucm vniucr/itatis cootinct rc(flor tl-
Ims i TcruiBctiam quia pcccacum pcr acci-
densad rarionem Toiuerfi (2c\t,tX. illoflraf
fapieotiam, bonitatcm, gtatiam>inifc£i«
cordiam,iuflitiam.paticotiam,potcotiam»
& booa omnia icdoris voiucrfitaccm
hanc gubernantis. IgiturcatioDevotucrfi
oihil planc fuic neccuarium vitari pccca-
cum fimplicitcr , nihit ad dcclinandam
pcccatum quoquc acccirarium. Nam (k
ad rationcm vniutrfi fuiflctDcccflarium»
cutaflltomaiooDeus, ^i^ugHflinmEn-
ehiridto ad Laurentium docci. Atrationc
agcocis fiogularis oeccilarium cfTc ducric
qu ilpiam. Ccrte fi ad fi nguiarc bonum il -
lius rcfpczeris , occcfljtium ipfi videruc
cflc : Cum Tcro prxftcc fingulari bono
communc vniucrficacisbonum ; & ipfum
?|uoqucpcccacum, quamuis pcracctdras.
ic dc racioncillius i pcccatumauccmooa
fit oifi finguiarium ; omoiao llatucadum
illudcfV , ratioacm vniuerfitatisoonfcrre
fimplicitct, vc dicamus ncccflarium cflc,
vc non fit pcccatum. Qiiod fi crcatura lcic
ooo vniucrfitati «fcdfibi occcflanum cflc,
ncfaciatpcccatamiigiturimpcdimcntuiu
peccati, oon ab vniucrfitatc, non a rcdoic
illius pctchdura cii , fcd a fingulari indiui-
duo agcotc i prxfcrtim cum cidcmic^oc
vniucihtatis Itbcram fcccrii potcflatcm
peccandi aut oon pcccaadi , public^ cx
condttiooc naiurx ipfius , cumquc iur
ipfias vix doininum inflitucrit, dcpotc-
ilatc fua cettturem fcccrit . &: dc nccc/fita-
tc finib pariicularts ipfius,ctiam commi-
natiouc adieif^a ,prxmonuctit diligcncif-
fimc. Quid cuim ? rccipiat Dcus rcm da-
cam.' imprudcncis, aut inconflantis, auc
impotcotis fuiflct fji^^um; quorum oihil
Deo impingi potefl. non dcdiflfct? atqai
hoc pa^o Don addidifTcc omaes modot
fapicntix fux , 8c homo dcfiderauifTcc rera
fibi oon dacami qui longcamplioicmac-
quc «^M«/'«-T»»planc { fimirem Dcocffc) de-
fidcrauetic. Hxciibcnccxpeodamus(quaK
lib. z. aduciius Marcioncm Tcttulliaaus
coptofccxphcBuit } profciflovidcinusQcc
ratiooc vniucrfi, occ racioncfingulaiisa-
gcoris fuifl*e ncccfTarium, vtaliundcpec-
catum impcdirciur, cuiusimpcdicodi^-
culutcm homo iplc pcacsichabueric,&
Bcccfli-
CVM F. IVNIO COLLATIO-
■cccffitacem fiois gtauintmc ex Deo co-
gooucrio. Ptincipium libetum Deus iodi-
Wctac.-Qos fapicQCcs fciliccc cxcucntuiu-
dicamas fadlum malc a Domino nam
prxftitiffe oe datccut libet um, falccm pra:
iiitiilc vclibetcaccm impcdirec.DfyrfMix/0.
OAcQdimus noQ ruiHc oecclVarium , vc
irapcdirctur pcccatumi homiais fuiHc , vc
vicarec : non altcrius, vthomiacm impc-
ditct: quo probato duo fcqueatia cuct(a
fuQC. Veium ampliusaddimus verkacis af-
fcrcodz caufa, 000 fuifle Dci , vcdarccid
c[uod ad vitaodum pcccacum neccnarium
crat io illo fingulati Adami fadlo : primum
^uia iam dcdcrat ; fccuodo quta oon pote-
lat darcnifi icccpincc dacum.Iam dcdetac:
nam libcram voluncatem homioi indidc-
rac , quz priocipium fuit iibcttimum &
fufficieos ad vctumais , ncmpc ad agco-
dum, aucvicaodumpcccacumillud. Ncc
vcto potcrac darc impedimcDCum alcc-
xum,oiii rcccpillcc illudquodanccdedc-
rac ; oam principium erat oaturalc quod
aotc dcdctati puta voluocas libcra.in rcbus
oacaralibus dumioa purc^implicircrquca
Dcocondituta.finc cxccptioac aucmodi-
ficatioae vlla. Si impcdiuidct j voluncas
cctte aut priocipium cncomaioodcfiuif-
fec , aucincofinAubn fa£io pitacipii coo-
diciorcfra^aRiincc, quod Dcushomini a
natuia indidcrat , Sc quod iaeo ipfofj(flo
iotcgruma fcforc fpopoadcrac. Cur Dcus
hominicaucatineo. cuiusptenam ipfi po
ccdaccm fccctat,& cautioncm pr^ccpcrat?
£rgo , inquics , (jltcm nc temouiflct datu:
nam gtatiain hommi dcdctat,hic tcmo-
oct. Ncgo remouiire quicquam datum,
jQin a peccato nc gratiam quidcm rcmouic,
nifi a pcccaco. cum homo cam abicciifcc.
Gtatiam, id cd, dona gtattx Dcub homini
cootulcrac ad opus gratix , id , fccnn-
dum quod naturaadfupcinaturjlrmglo-
iiam ciat ordmata : ad opus oaturz non
gratiam, fedoaturam voluncatcmquedc-
dctat. Ofticiumaacufz/uit,vthomoDon
comcdcicc comcderccquc ; officium vo-
luntatiscx ioflituco Dci , vtoon comcdc-
retdeftutflu vecito :boc,iDquam,pufum
piKum Yoluiitatisofliciumi adquodgta-
ciam onn oportuic acccdere, qoia ad res
gracijefucrac; ooooacDrzdaca. Deter/10.
Quod ccrtio loco dicitur . inde peccati k
crcMur/t perpetrandt necejfttMtem dependerit
C^r. in quzltionc dc fa£^o Adami omoino
falfum cA Nulla chim ab vlla patce futc
pcrperraadi pcccati Adamo ncccllicas:pu-
raputilibcrtasfuit , vtmodo&aliasfzpc
cxptcnimus. Nunc vcro qua coodirioDe
homo cA, nc id quidcm cfl proptic (impli>
citerque vci um. Nam a voluntatc ctcacu^
tz, id clhooflrapcodctpcfpctraadipecca-
ti aeccfllcas , quam fioic voluncasDci ia-
picociirima & otdioat : ab illavcro voluo-
tate Dci ^picotiflimacx coottariopcndct
non pct^tiandi pcccati neccflitas com-
municacione graciz. Dutiufculum cAfii
voluQtate Dci non dantis.fiue rcmoucncic
gfatiara.dixcris pcccati pctpctraodi ncccf>
ntaicm pcoderc» Ecfi fcrti certorcfpeda
poccfl. 6^<>}/0,propoficioocm quidcm iU
lamconcrdimus , qnodcrenturainfuMnM-'
tura relicia necejftriaj>eccat,ji lex iUi feratmr
nonpri.JlaLtlunaturs.foltiwviribm. Ac Icx
iila iiogularis Adamo laca , fuicprzflabilis
fo{iu& naturz viribus, vtin piopoC 14.&
i6.coofirmauimus Ruiccrgococahzcar-
gumcntatio , & quzcumquc ei fupcrflru-
dafunt. Ad lcgcm naturalcm Adam naiu-
ra & gratia fumiltus fuic; ad fiogularcm»
narura folum , quia res fulum aaturzage-
batur.idquc faciUima. Miaor impropria &
ambigua cfl. Propria cfl hoc modo.StatuiC
auccm Dcuscreatuiamia oaturafua. St»-
tuit relinquen , dicitur impiopri^. Prius
homo rcliquit Dcum , quam Dcus bomi-
ncm^vtantccxpofuimus.Falfaigiturcna-
clufio. Ambigua cflproptci varium vfuin
vcrbi , Jiatuit i quod hic Sl in fcquentibus
viiirpatui. Scd ambiguitatrm ifljinfupra
in propof 6. fufluliniui. Pollrcmo quod
\ ni fcDtcnciz altcraprzponirnr , diciiur
iocommode , cum rc liuc fubfl.incia atqu«
rationenon niii vaafiifc-nccnci.i, qiiamuis
modo ttadlatioois & fctmoois diffcrcns.
Scd v:dcamusquidfit, quodadpio-
batioocm huiusaiifctturma-
giSiquamilhu;.
464
1. ARMINII
HepUCit Aminu , fiue confidtratio Re-
jponfionit ad XXI. propofi'
tionem.
SVomoJo iftx fcntcntiaf JifFcrant iam
ad ccrpoatioDcm piopoiicionis pri
idlumcft. An vcroiftaprimarcntco
tia & ha:c fccunda vcntatc Dci & autori-
•catc Sciiptura; fuodatx flnt iam difquiri-
mus.Abmrdum (juod primz fcQtcociz im-
pcgi.ci ca ncccQanofcqui iamanic oftcn-
di : ncquc tu illam vi ab ipfis auftoribuj
eiplicata , 6cc. vindicafti ab abfurditatc,
fcdautorum mcnti diflimilitcrcxplicuifti;
atquc ita ciplicatam dcmonftraWi abfurdi
ilUus confcqucntiam vaiic oppugnari, fcd
hoccftpixtcrpropofitumnoftrum. Nam
de fcotcntia ifta itaciplicata , vttucipli-
candam arbitraiis , nulla nobis vnquam
fuit quxftio. Athacpropofitiohcnonrc-
pctoidcmabfardum : fcdmonftrofccuo-
dam fentcntiam abfucdiracc laborare .- &
mooftro hoc coUattonc piimx 6c iccun Jx
fcntencix.hzc cft propofitioois iftius ii.
cccooomia & fcopus. Quareopuicritvc
vidcamus.Primo.Quomodoidipfumab-
furdum piimx fcntcntix. Sccundo , Quo-
modo (ccundx tc&c & mcriio attrtboa-
tur,& fimul quz pro vuiufque dcfcofiooc
abstcadfcruntur.
TfbAiur Quarc ad primam fentcntiamquedat-
firmii M»ji-tinct,nonnullis fyllogifmis doccbo rcft^
aMfiMfX <x ilU coocludi Dcum autotcro pcccati
primMfnt' <flc. DcindcvidcboquxproeaaUstcfint
tentiJidtdu- altata.
ci. Dtuwejfe DieUratio miftrUoriit, libtrMitU ix mi-
Muaerem feri» »au»li & iufliiii pumentit peccAtum
fntcMti. tfi H»cejf»ri* *x dtcrtto Dei.
At tMlifmifericerdia^iufliliMnefuiunt
dttUrMrifinitxiflentizpiccAti ffy miJtriA.
Ergo txiflentiM peecMti & mtftris efine-
liffMriM ex decrito Dei : hocefi ,ErgopeccM-
tum niceffMrio pttpttrttri dtbuit ex dtcrtto
Dti.
Huius fyllogifmi omnes partcsexfcn-
tentia prima rcd^ ei ipforum authorum
ireote intclIc^Va funt dclumtxi vt iam ante
adicfpoof ptopof.j.Ac 6. cft ptobatum.
DE PRi€DEST,
Hincfubfomo. ,
PeccMtum ncn pottfi ptrpettMri aife^Mri/S
cmu/m libtra ^ contingtntt , nifiiUa circum-
fcribatur^ dtttrminttMrMfotention CMufa,
cui refifiert n«n pettft.
Ac voluntM* hominii tfi cMu/a libera ^
contingent.
Ergepeccaium non potefl neceffan:' ^trpe'
trari a 'voluntatt hominu,{a\ix debcccflc
proxima caufa peccati } nifiiOM ciremmfcri'
batur o> dtterminttur kpettatiert caufa eai
refifiere non fotefi.
Addo auicm modum dupliccm itlius
detcrmioatioois. Vnde porro concludo.
Caufavoluntatem naturafita liberam <^
contingentem dettrminam adpeccatumfer-
petrandum efi caufa peccati fir illam dtier-
minattonem.
At Deiti efi caufa voluntatem talem de-
terminans ad piecatum neceffario patran-
dum ex fententia iUa prima.
Ergo Dem efi canfa ptccati per iUam Jg-
terminationem fuam.
Nunc ad ca . ^uz excofandx & de>
fendendxifti ptinzfenicntixadfcrs , vc-
niamus.
Prime dicis, illud , Dtum dtcriuiffi pirConjuci'- '
mifirtcordiam lufiitiMm puntenttm glo- terur^nvi
riamfuam iUufirare , anguftiusdicii atque i/x
id oftcnfuro rcfponfione ad fiofoQt. $.f4nd*(yiU'
Rcfpoodco. Non id quxri, an vcrc an h\' feadr h ■'i
fotlatiufncananguftiusiddicatur.fcdan prim^
dicaturabillis quoiumcgofententiamab- teati* tuifi»
futdiilliuscoDlcqucntiagrauaui. Probaui raatiir.
autcm ad propolitioncmicniamillos hoc Adfrirn»
diccrc, & quidcm totidem vcibis, vt aiuot ctMfiir*m-
formalibus.
Secundedicii,d\Co aftirmari W nan pe- jf^
tuifft fitri nifi ingreffopeccato , & hoc moo- ^/4^,,
ftratum propofitione tcrtia. Rcfpondeo.
Non quxii ao hoc falfo dicatut ao verc,
fcd ao illi quorum ego fcntcntiam ifto ab-
furdo rcfuto, hoc dicant. Dicuntauccm
hoc & vctbis ptanis. vt cgo ibidcro ad pro-
poficiooemtcrtiam commonftraoi. Qua-
re non mihifcd iilis falfitasilla i' ■
Athocvcrumcftquoddicunc. . .
diamfjftuftitiam [ vtabillis (umunturj non
peffi dffjarari ntfi ingrefio feceatc. Rario.
Qaia
CVM F. IVNIO
Qii'a pcccatum cft racioforraalisobicfti
illius iuduiXi & VI habcnsadiun<3am mi-
fcriam coDfcqucDtcEi » illius nlffehcoi-
dir.
imiam, Tertio o tgASftccAtMm infaUibiliter aulj
neceffaripferfttrariJtlfMiJft. at noa ici con-
irouctiicur. Nam 8c cgo fateor pcccatum
Qon dcbuiHcpcrpcrran ncccnano« & qui
cpotrariicuor > blafphcmos dico io bonita-
tcm &: luAitiam Dci . licct illius confc-
^ucDci;^ igoaros cfTc fatcarhuius dogma-
tis patroDOS • quos co oominc cxcuLbilcs
{•uto, quiadirc^ccootrariumdoccutaliis
ocis. Scd , pofitis iflis duabus prxminis >
dico neceJfnrioperpetTMri litbuijfe. InfAUibi-
/IfVfr cooccdis pcrpcirari dcbuidc , fcd tan-
cum rationc fcicotix Dci • at noa infrUibi-
literrntiontdecreti , quod cdfaAuma vo-
luotacc Dci abfquc pixfcicnda p rxccdca-
ce. llli vcro quos dixi primx fcntcatixau-
torcs , dicunt infaUibilittr t^ntceff»rioptr-
fttr^ri dtbuijfi rationi dtcriti , ntc potuijfi
infaUtbiliter h Dto prtifciri nift qui» decri-
tum ordinatHm a Dto vt ptrpetrareiur.
Nccauiautcm 3c adhuc ncgo peccMtumpo-
tui^e ntcijftrio perpttran k libera contin-
gtnttciiufa.l^cccf[im cium cfFcclutcfloe-
ccfTaiia caufa > contiDgcncis conringcos.
Voluntasautcm hoininiscfl caufalibcra &
contiDgfcs.Quarc ab ca non potnit pccca-
tum pci pctrari aece(Ciiio 0/pc/itumAutem
in appcfito cfV ooo iii mcis !■ ' • ■ bis.
tioDeaimd\ti,fecc/:tump ^.^
neceJfArio : fcd ncn potutffeperpetrari necejfn-
fio. \^bi concradiccns in adic<ftooonc(l.
quod patcbit fi vcrbaobfcruaniurhocpa-
do.-fieri 000 pottd vt peccatum a caufa
cootiogcore & libcraneccffarioperpccre-
cur. Abfurda auccm cflhxc locucio : po-
ccdHcri vtcau&accciVatianccclTaiiumcf-
fe£lum,fcu cfFe<^um fuum acccrTario pto-
ducat:dcbctcnimficri Qiiod vcrodiftin-
guisinrcr voccsiafallibilitcr & nccclfario,
id czip(tu$tei veritatc cifcfatcor. Infalli-
bilitasenimcflfcicntix Dct.' neccfntase-
«cntusexdccrcto & voluntatcDci Quod
. difctimcn (t rccic a mulcis animaducitcre-
tar a magBOpcrcad muUarum^cauiumin
hoc flcgotio quxdiooum folunoacm ipds
COLLATIO.
fcruire ponit: quemadmodum tu cruditc
io libcllo de Adamibpfucommoadraili.
Quarto dicis adfcrri.r0ni^//«im4iw«# per
difiuncflioncm ad hancgcncracioncm pcc- i:*Arts'.
caci> quarum aeutra ijl probabilu. Dc vcrt-
quc vidcrimus. Quod lUpriorem, iUinon
iotcgrc abs tc adfcrcur. Omittitur enim
paiticula dc qua tota cflcoacroucrCa. 8c
qux addita firmat quod dico , ablata infit-
mat. Ea cfl vocuIa;ncccfrario)itacoim di-
ceodum fuit. Prior cfl:, nonpotuijfepeccari
nteejfario a contingenti caufa, tiiji circum-
fcribtrttur, crc. Aducrfus haoc propoHtio-
ocm ca qux adfcis oon faciuot. i'(obas
quidcm roluntatcm homiois vc piioci-
pium& potcotiam iotcgrampotuiircpcc-
carc iibcrc Ac cootingcotcr. at quis ncgac ?
addo fi pcccauicooD libcrc , aoo pcccallc;
& coDtradiccos ciTc iu adicdlo dico,fi quis
dicat , voluntattm pcccaflc occcflario. idqs
oon nmplicitct fcd duplici modo. Nam
voluDtatis c(l libcrc faccrc quod facit. Dc-
iadc,pcccatum il occcflanum cdnoocft
pcccatum. Loquimur auccm hic cx hypo*
thcd prtihx fcotcDcix quam mihi fumfi rc-
fucandam. Determtnari nega^ voluntattm k
pcttntiort , quia non k cauja ,fie tnim Votun'
toi principium tjft dtfinit : ncn i principio :
HamprincipiumJupirittiitMagitininferiort
-vt modum iUiui non toUat. Coacedoh.t:c
lubcotilfimc tanquam vcrc & crudice di-
£la. Scd aacgodixivoluncatcmdctcrBii-
aacam cflc a potcotiorc' N iiiil mious. Hoc
cfl qn od dixt.- Titri non pojft vt voiunttu «/-
cejfario peectt vifi dtterminetur apottntiort.
IIlacool'cqucotiatibifuitrefuuada,(iqui-
dem mihi coDtradiccrc inhifce voluiucs.
noo anteccdcDS , noa coDfcqueos} de qui-
bus inter nos non cfl controuetfia. Fatcor
autcm n voluocas dctctmmatur vta caufa>
iam voIuQtatemaoncflepriacipiam:(i vc
apriacipio. iam oondctetminitri, (i cnim
modus illius proprius , qui c(l Hbertas noa
collitur, iam ooo dctctmioatur. quarc fi
dccetmiaacur.deccrminacur vc a caufa. Dc-
ccrminatur autcm : oam iode cfl pcccati
occcnitas. Ergoicjufa. Atfiacaufa, iam
volantatpriniipium ejfedifinet, ioquis,f«tfi
efiabfHrdHm. Fateor,& proftercafcoteo-
Noa taoK
4^<; I. ARMINII DE PR.€DEST.
'iam primam, vndc & hoc abfurdum fc-
quiiur,mcrito improbari. Qi^odaddis de-
ccrmioari auc ab tfficiintt *umh ordiHAntt,
dico oon rcdlc difiuogi autdidioguihxc
duo : oiH aotc commooflratum fuciic,
quomodo ah crdin»nte[ voce illa cz fca-
tcona Caluioi & Bczz vfurpacaproordi-
aationc , ooo icihAx io fiacm , Icd i ci fa-
cicoda: vc fiac ad ccrtum & przflitucum fi-
uem cofcqucndum) tfficiinsfc lungiponic.
Vocc autcm cadcm lurta tuam mcotcm t-
furpaca , vt c(l vfurpaoda , fatcor ida ic(\c
«iiftingui, fed dc co non cfl oobisquxflio,
vcrum dc fcnccotia Caluioi & Bczz,qui
fionaliquaodo ita loquuotur i fcd quorum
illa lam fxpius a mc czplicaca pcrpccua
racns cl^ & fcotcotia. Quod crgo ncgas ab
cfficicntc fupcriorc fimpliciicr ficri vt
piincipium & caula contiogcns pcccet:
idcm ficcgoncgo. Scdncgaadumiibicfl
•z iQA fententiafrimAfeqmi, hominem nectf-
fario peccart , & hxc ncgatio common-
rttanda. Imo noo itaIoqucndum,ficti noo
pofTc fimpliciccr ab efHcicoccpcKcociore.
vc princtpium & caufaconcingcnspccccc,
fed ficri non pofrcabcfficicoccpotenciorc.
vc homo ncccflario pcccct. Dcfiniccoim
homo tum effc prioLipium fui adlus Sc
caufa conciogcns. Huoc auccm modnm
friortm dicoiUos improbMrt ,kd iotelligc
'verho : ac ooo commonflranc quo paoo
illcmodushiclocum ooohabcac.
Videamus fccundum modum , qucm
ego nonpofui canquam (inrjpliciccr occef-
(arium ; fcd qufa vidi oecefncacem peccart
pcrpccrandi induci non pocuilfe nift alccro
iltorum modorumiidcirco pcrdiuifloncm
9midnam pofui. Vidcturautcmofficii tui
j^,^»y^.hicfuifl'c,piimo, commoDdriic ^eripojfe^
Anndum "^' P^f^'"^ neteJfMricperpttretur citrtt iUtt-
fntritnd.^.t' "xfdorum. Sccuudo, Modumillnm afft-
fcndcndam inArtquohocfitripoffet.imo ^fnEium tffet^.
frtmife»- ^ > Docert illum modumtnltm tfft, qui
Dtum peccnti nutorim nonJlntUMt.hiihiliM-
tcm horuro facis , quare porut bxc omnia
prxtc.irc , tamquamafcopodifpurationis
noflrx rccedeDcia,& contra me nihilfa-
cicotia. Scd coofidcremus ca qux rcfpoo-
4tu Primoprolixcdocc^fiOiiAuircacccf-
ttntiam ix
menit am-
^ru tiui.
farium neque voiucrficacis oeqi fingularii
hoministcfpcitu, vtpcccatum vitarctur.
Nenffrhoc ocgat, ocmocontrariumaf-
firmat. Si coimlioccumpeccatumcom-
miflumnohcfTct ; eftautcrccommifTum.
Et quomodo potuifti mc ifti fcotcotixaf-
fincm fufpicari, qui vbi<ji contcodo Dcunn
homincm libctt arbitrii & fux potcflatis
fccifTc, vtmalum fpotc klibcrc vicarcpof-
fct,vcl idcmproprioarbitratupatrarc : cui
cooflitutiooi Dci dirc^c aductfaturhoc.
quod dicitot dc peccati vitandioeccfTita-
tc. Conccdo itaqucnonfuifTcfimpIiciccr
Qcccfrarium, vt pcccatum vitarccur. hoc
efl . vc peccacum oon fiercc. Scd fl liccac
oobis paulifper iohacconfidcratiooc,U-
cct cztra propoficum ooflrum fic , cutn-
roorarii ootabo nonoulla qux mihi noo
fatisre^ediAavidcDtut.Dicis vaiucrflta-
tinonfuiflcncccfTaiium, vtpeccatum vi'
tarctur, hoc clt, vt cgo inccrprccor,ad vni-
ucrficatis bonum aoo pcrttouifrc, vtpcc-
cacum vicarccur. Liceatmihihoctuabona
vcoia ncgarc. Booum cnim voiucrfitatis y^gj^^f^
fuit pcrflarc in pcrfcdionc iftius ftatus , in
quo vniucrfitas a Dco erac crcata, & totiwvm-
cicationisord/ocmcoofbituta. At pcrpcc-
catum voiucrfitatisabiflapcrfci^ioBcdc- **
cidit,& vanitatifuhitnAcn. Rom.?.v.xo.
vodc eziflit defiderium liherattonH ah iU»
vanitatt. Niii caim boc vniucrfltati bo-
oumcflct.noo dcfldcrarct id vniuciftta&.
Nifi Dcccjratium cfTct, uoadcitdcraretv-
oiucrflcas tota. Appetitus coim omois bo-
oi cfl, & appetitus naturahs bcoi ncccffa-
rit. Probas didum duplict argumcoco.JP ri-
truf, quiapcccacum iocccturbareiatioocm
vniuerficacis huius non pocefl. Secundo,
quia pcccacum prr acciJcos ad racionrm
vn ucrfi f3cic.& UJullracfapicnciam.bc :
accm,gratiam, mifcticordiam ,iufttci.tiu.
pacicouam , poccntiam & bunaomniatc-
dloiis voiucriicaccm haoc gubcioaocti.
.Ad prius argumcncum dtco , id mihi ooii
vidcri vcri(imile. Racio coim vniucificacit
hxc fuic prr crcacioncm & ordinarioocm
Dci, vchomo Dcofubdicuscilccio cuius
tmagioc Bc fimihcudioc erac fadtuii homi-
aircliqaacrcacurafubcfrcc; ciufquc com-
mcdti
CVM F. IVNIO COLLATIO.
modis Bc Ttitlutibus fciuiret. quiaad ima-
gincmDcicoadirusera& Peccacamhanc
rationcm & ordincm maximciDCerturba-
Dit. Homo cnim pet id Dco rebcllis fadlus
cd.Sc creaturz ooo caotum dominio iliius
fubtradl.r , fcd Sc io illius ctittum armaca*;
aifi quatenus ia Chiido rcdicutus cfl ia
iacegrum. Vide Hebr.z.v.^.y.S.^.Suat qui
rerbum <u«icf ^'sAfiMwmad^Mf Ephef.i. t.io.
Tfurpatum ioccrpretaatur de rcdu^iooe
omnium rcrum ad primum principium
Tade dcciderunt propcctpeccatum homi-
ois. Prouidcntix diuiaa; racio qua nuoc
omoia rudiaec A: gubcruac longecitalia,
ouam fuidcc fl peccatum iagrcHum non
niiiTetiomuodum, qucmadmodummul-
tis locis Scripturx pfaoifrim^comprobari
poccfl Actiaquics.noo itapocuiciuccrcur-
barc pcccatum racionem voiuerncacishu-
ius.vt Deus id io ordioem rcdigcrc oon
pocucric. Hoc fatcor fed ordo illc cti ooo
impcdieos inrerturbacionem) fed illam io-
(cqueos & corrigeos. lo fecuodo argu-
nicnto duoaoimaducrtcoda puto , Sc cor-
ffigcoda. Primum quod dicis pcccatum ad
ratioaem viiiaerft facere peraccidcns oul-
locoim modo, nequeperfc, nequepcrac-
cideos facit peccatum ad rationem vni-
uerfi Non pcrfe,quiaooac(lcx iotentio-
oe crcatoris vniucrti, fedellcx inordioa-
tionc crcaturx rationalis. Non pcr acci-
dcosiquia cum tota hzc rerum voiucrdtas
finita lic , eciam racio cius cfl 6 oica : &: pro-
ptcrea bonum ad nacuralcm eius perfe-
Aioncm pcrcincQS 6aicumicui finico bono
malum oppofitum, fea deteftus ab ilio ab-
crrans , pcr accideos facere potcfl ad rario*
Dcm vaiuerfi , hoc cfl reduci io booum v-
ciucrfi. At pcccatum efl malum ooo op-
poflcum fioito booo fed in£aito, vrpotc
iufbicix & volaocaci Dei. Quare ne perac-
cidens quidem faccre pocefl adracioncm
voiucrficatis huius fais terminis finiix &
circumfcripix. PotcfVautem peraccideos
facctc ad boni iofiniti gloriam , proptcrea
quod booum iofioitum illo potentius eo
abuti poflit pro arbitratu fuo,atque hac ra-
liooe id quodclHnordinati/nmum in or-
J;Dcmtcdigcre;oidincmioquatn,coa hu-
ius voiuerfi, qucm cxccdit.fcd tofam haac
vniuerficatem cranfccndcotem , & folius
infiniti boni tr rmiuiscircumfcripium.Fic-
ri cnim ncquic vtcrearuraaliquaitacxtra
ordincm fuum ptoprium auc vniucrfum
totius euagetur, vtordiocinfinitiautorit
oon cootineatur. Scio quidcm pcccatum
certo rcrpcilu circ bono Hnito oppofitum,
nempehomioijcuiusimpcditfoclititatcm,
at illam ooo impcdic primo, oifiaotcavC
iuf>itix& voluotati DcioppoficumcooH-
dcretur.
Df/fli/* aoimaduerfione dighum puto, AnrelftJti
quod peccatum dicis iliuflrarc fapicntiam. caturttecm
bonitatcm.ac. OciRcaons vniucifitaccm,,; ,UullrM^
haac gubcroaacis. Noa cft hic cffcaus rtHtntiim
pcccati , fcd Dci abuccntis pcccaco ad iliu- ^^y,^,^^ '
ftracioQcm iflarumfuarumpropriccaium.^/,-^/-'
Alioqui pcccatum flmpliciter Deum dc-ft,,-,^*,^ '
decorat «c ignomioiaafficit. Scd pcracci- ^^/^j^^^^
dcos dicitur pcccatum id facere, hoc enim
a commuoi ell repciendum. At rcdius uerlitMu,'
meo ludicio dicctar dcpcccaco , quod Cc
pcraccidcnsoccafioilluAuiidxglorixdi-
uinx pcr proprietatum ifUrum crcrci-
tium. Etfaoc.nifi Deuspcriflasfuaspro-
prictatcs triumpharc de pcccato potuifTcr.
idquc in ordincm rcdigcrc, nullo modo
pairusfuifretilludcucnire.
#;i/MmM4adpropofitam.Dicohicnoa
agi dc ncccflitaxc vitandi pcccatum, fcd dc
co quod cft ncccflarium ad vitandum pcc-
catum , hoc eft , fine quo vitari pcccatum
ab homioe. cuilcx pofttacft , noo potelL
De hoc verofatetis Deumdcdifrchomini
ilb qux eraot ■eccfTaria ipCad vitaodum
peccatam, qux oeque receperit,aeqae re-
mouerit niii poftquam homo illafuo pec-
caio abieciffct. In co habco me tibi aflea-
tieDtem. Sed de hocQOhcooirouertitur.
Docendum, qaomodo.fi homo peccatum
vitarc potuciic , idcm homo occeirarid
peccare debuerit, qao<l eft ex hypothcfi
feoteotixquamimpugao. Quaceousau-
tem gracia oeccfTaria focric ad hanc vef
illam lcgem prxflaadam aatca fatis
eft pertra(5tatum. £^o vero lubeo«
fatcot illis iia expUcatis , vc m &cif,
fcqui oullam fttifTe Adamo Acccflka-
Nbb X ICOI
46%
I. ARMINII DE PRiCDEST.
tcm pcrpctrandi peccaii .Tcdhoccftextra
conti oucifiam : imo hoc cft contra Calui'
num St Bezam : Scd doccadiin: c(l>oullam
fuiflc Adamo acccdltatcm peccati pcrpe-
trandi , ic Adamum tjmcn ncccflario pcc-
calfc , & nrucritnccrfruasaliquafiueper
hunc fiue per iltum modum , vcl alium
quemuis , quomodo Dcus non fxi caufa
pcccati. Quod cgo Dco , abfit , vt impin-
gamjfcd dico cx lcntc ntia illa prima firqui,
Sc proptcrcaillamimprobandamcflc.
IrebniHr venio ad altcram rbnteotiam , ex
firmticonfe-S.^* idem ab.ljrJum fcqui dtzi , fcd per
auentiaex fcuQ^ poftrcn; jmmodum.
recundaftn- Argumcnt.niofaif Iniiufmodi.
tintia fequt ^f^^f^ra illa neceffiiri<^peecat , cuiinfua
nfcelfitatem"^^"^* rr/;nF/ lexfcmtur aonprtflabiluil-
teccamli- ^**"natHrt viribta.
rk...<L homini in natura fua reliBo lata efl'
tmo ueum /, ... r
aj-,-». nenpriflabtluninurtLiUttu^vmbui.
peccatt au- L , .
Erffc» home tn natura reultiu niceuarto
tortmcon-
fiitu.. t^ccauit^. ^ .,.
Et pcr contcqueos, Detfs qutiegem tuam
ettJit t (^flatitithominemrtlinqiiertinna-
tura , ejl caufa, ^uod homo petcauit.^aod
crat dcnnoulktaDdum.
Cenfidtraho Trc.p->ftscutm ccncedic, ncgata ajfuirptio-
ctnjuritun. nt^. Decaauicmantca a^umcft.Quodfi
sddeducUo- homo habcat vircs pra:llandi illam lcgcrn,
nem iftiut Sc Dcus illi cas ooo ademit.ocquemm
#^jrj/»c«r/>»carum libcrum impcdiit, tumfatcoriodc
oon fcqui , quod homo ncccirariopecca-
ucrit. Pnrafis,qua niwi»tfr*vtor,f' impro-
pru c(i Scambigua , ooo mihi imputau-
dum vcoit,qui in aliena fentcntia cxpli-
canda 8c impui^naoda vfus fum phrafi i-
pforum autorum.Sic coim in difputationc
^7ff«rif<//- tu.n ''■ ■ ^ citata thefiiy.lego: Prtteritio
.(>;,'/ a Iunie tfl .. iini placiti , quo Deutab iterno
Mirtorem ftatuit tfHnfdam ertaturat in natura ipfa-
tere. Cxtctum licct illo fvllo-
1 , uiuj wiiom» cgoabstc inihcfi-
bustuisponicxirbimaui , uh minorn nega-
tiegMUonem ttonem non portim coocladcrcquod cx illa
fcntcutia neceflitas pcccati ioducatur ,
Dcufquc proptcrcaautorpcccatipcrcah-
dcm confcqucntcr ftatuatai : tamco non
s u4 vidco quomodoidanriioorisoegatiocum
l^rcpo- fcQieotia in thcfibus ab&iecxpIicatacoB-
ncoiati & quomodoabeadcmitlafeoten-
tia pcccati oeccflitas czcladatur.Vtriufquc
ratiooerarcddam.
Fr/0rx< primum. Dictshominein^or//ij7f
iisviribus, quasaDcoacccpccar i-
tuta: fiucgratixpcrindc cft)/p|r/,/ i.u. la-
isimprdftare Huiufmodiautcmhomioem
prnteritum ejfe dicis aDeo iothefibastuis
abfque cooditioDc pcccati vcl prxuifionc
ciuIdcm.Hatcduocgoncgoiotcxfaconfi-
ftcre polfe, & probo- §ui capax eft alicuuis
grattA ex eonditionenaturd. faHiu, gratit, in-
quam, finequa ftnem ad quem condttui effu',
ajfequi ntquit : illigratia ifta nonfeteft ftatut
dtntgada, nifiprt.uifo altquo timailUi quoft
inhabilem indignum ftctritadtlUm acci-
fitndum. TahsamemASlmnonpottfleJfenifi
feccatum. Ratio maiorit. AlioquioDcus
fruiha illi dcdit circ capaccm ifliusgratix,
3uod cil abfurdum. Addo : fi naturanoo
eficiac in oeceflariis, loogcminusDcus
naturx autor & coofummator i dcficii au-
tcm Dcus in aeccn*ariis,fi homioi ocgcc
gratiam , fioc qua iiacm ad qucm coodicus
cd.confcqui ncquit.-quodciiam cftabfut-
dum. At omrushomineHumfrimi, tumpo-
fltriin HlurtJptHuprimAuiftatui conjiacra-
ti futrunt cafacts iUimgrati^ , ^ conditt ad
Jintm,quifine iftagratia ebtineri nequit->.
Ergo nuQi homtnife/uitiOagrAtiadtnegari
AMtftatui dcneganda,abjqueeo, vttaiiquam
ftccator confiderattttfuerit. Minorem^io-
bo. Omacshomincs ocnipe cius gratix
fuiflc capaccs. Primo,^/«omncsadima-
I gincmDci coodicifuciunt. SccUQdo,5i
cafaces ooo fueruot, tumdebucruota^u
aliquociuscapaccsfieriilli^qui c:)meflcot
acccpturiiqoi acllus ooo poiuitcflcprx(}e-
Ainationis. Nam cHproccflusiniofioiiij,
fi prxdctltDatioois xCtn^ aliquis aliqucm
capaccm faciat ad gratiampixdcilit
nis accipicDdam. Deiodc pra-dcf^ioacioi..
ooo c(l aliquc capace rcddcre ^iacix acci-
pieodx.firdgratiam datefimpliciicc. £rgo
dcbuii eflc adlus comunis omoibus 1
oibus. Siiatis , ergo omaeshomincsiiaui
gracix capaces iflo aiflu facli fuot. quod
coincidci cum eo quod dizi, omncs capa-
ccsfuiirc.Quarchicdoccii vclun,quc lurc
Dcas
€VM F. IVNIO
SeuspoCceahcui faomioigratum , cuius
capaccinillumfecici&nne(]ua . finem ad
quem conditut cfl.coDfcqui Dcquictdc-
lacgareputo adu fui placici,abrqueeo> vc
bomo ille (e fuo merito iDdigQum illa ^ra-
ciafcceric> & inbabilcm adifiamaccipiea-
dam.
ftnttn' ■P<l/'''^*'*»*cmpe,quodabillafenteiicia,
*tbe(lbm tfacGbus tuis cft ciplicata , pcccaci nc-
7*Lf ccnitasQoncicIudatur , fcdpotius ex illa
M non ex- ^^^'^'"'"^"^«"Occo hoc paao.
■ i*(is necefft ^'g***ogrMtii, mdfirmandamhomink in-
fjtffff. ^^gji^f ^turnmnecejftrid., eHcaufa eurho-
ftdex iUa "*^*^*^*f'*'> idejl,pcccet , ptrrtmotionem
[ ti^ /tMncadeuiawmnecejfarii prohtUntu.
«ludi JltprittruutWtuuthtjUfui ejt dtfinttA,
*fi negalia gratit ad firmtutdam inttgram
hominu naturam necejfarit.
Ergo hutufmodi pnteritio efi caufa , cur
homo labaturthoceftpeccet , fer non datio-
n*m necejfariiprohibenti6.
Af«/«rMTcritascflper(emaDifc(la; oc-
qucinfirmarur pcrcxccptioocm,y?/7Z4^r4-
/M homini debtatur , dcbctureaim illi li ne-
ceflanacfladfirfnadam naturam, nnequa
firmatiohchomo^acm « ad qucmcoudi-
(us efl,confequi Dcquir.
Aff/wr^mprobo. Sicenim babct thcfis.
TrAterttio eft ailits diuiniplaciti , quo Detts
fiatuit cum creaturu quibufdam non ctm-
municart fupernaturalem gratiam , ^ua fir-
me/urillarum naturaintegra.Scc. lila au •
ccm graiia cft nccejfaria firmand*. inttgra
natHTi. howinu,2Utnon tft neeeJfaria Sincn
necijfaria,i\im potuitfirniamaDcre illa oa-
cura mccgra abfq; illa^ratia.Si fircna mane-
cepocuit llacilla. tum poiucruatilhparti-
cipes cflc vicx artcrox promilli pciTcuc-
caacesio bono: & fic potucru-Jt illi.quibus
gratiam iUam negare ftatuit , cflc n n prtter-
iti. At hoc pugnat cum iila defimtione , lum
in ipfa,x.\xn\ ptrcoUationem ad reltqua* thefet
coafidcrata.Ergo tx ifta dcfinitiooc fcqui-
f or.illamgratiam cflc ncccflTai iam , & pro-
pccreaacgatioDcmciufdcm circcaulam la-
pfus pcc ooD-darioacm oeccflatii prohi-
bcotis. Deindefitudkntgatio fupcraacuralis
fidicitatis nccctrarioautpranjppontt pcc-
«acuaijaurindacic pcccacum , Iblis cnim
COLLATIO. 4^9
pcccacoiibus ncgatar & p^tefl oegari fa-
pcrnaruialis fclicicas. Prd/eritiocfi ncgatio
fiualis fupeioacuralisfclicicacis. Ergo oc-
ccflatio zyitprtfupponit peccatu/n» zviiindu'
eit. hxnycioprAteritio , vccHiacuis chefi-
busdefinita, no»pr*fupponit peccatum. Ergo
pecca/um neceJfarioinducit.Qnp alio modo
quam coqucmdixi dod vidco. Ac moa-
uretur aliiis,& quidc talis > qui Deum pec-
cati culpa ooo inuoluat , & lic hzc fentca-
cia ab illa abfurditaic libcrata fucrit. Ad
minorim dicis,quodimpropiia cft & ambi»
gua.Hocfificnonmcacalpaefl: , fedcua*
quiitalocutusesinchcfibusiamcrcbroci-
ta tis,in ilhs cnim func ifta vci ba : ftatuit rt'
lifquere. Ac non cft /;»/rff^i4 ncque ambi-
f «dlocutio:Nou impropria. Nam Guc ho-
minemnoodcfcrcotcm dcfcrac, fiuedcfe-
rcoccm:voce$illz ftatuit dejerere fcu rtlin'
qutrt propric vfurpantur > oon ambiguth
quiaio (yllogifmo vbiqicodem fcnfu ver-
bum_/?«///// vfiirpatur , qucmadmodum ia
vetbo ordinandt commooftrauimus > Skd
propofitioncm fcxtam. DcdifFcrcotiahu-
lus fcnccatia: a prima di^um cft ad rcfpoo.
propofitioaispiimx.
•
XXll. Propojttio Aminif.
PRimumcoimDeoeligenti.Doncligen- j>f^M rati»
ti,prxdcftinanti , & prxtcrcunti fubii- Arm.cur
cit honuocm cooduum , & quidcm lalem minmpro-
coodicum qualisicucracoaditus ooo cft: babilu fit x'.
illa fubiicit Dco prxdcftmaoti & tcpTO-fen/>quam
baoti homincm condcodum > & ita coa-prima.
dcndum , qualis rcucu poftea cft con-
ditus.
Refionfu lunti ad propofitiO'
nem XXI/.
DlfFcrcDtiamhanc avcroalicnam cflc, jfj primam
fupraiopropof. 6.& lo fatisdcmoa- j//^;;, Artn.
ftcauimus. Dccrctum rcfpicic hominem fationem,
coodcodum commuoiter,& cxcquu -
lio homincm coodit^ fc*
cunftim racioD^P
ipfius.
Nnn 3 RtpH'
410
I. ARMINII DE PRi€DE5T.
babiUm ,
mjm.
Repliu Armintijue confidtrMio RtJ^nf
ad XX//. propojmonem.
SMluttic ra T^^'' '^*"^ fccundam fcntcntiam minus
m«« priml lJcircprobab.lcm,quamfir prima illa.
qH0 prcbMre ^ quinquc ranooibus probaui.Iam ad tlla-
inttndtt yf^rum coufidcrationcm vcmamus. &primo
tcntinmft- SentcutiaCaluinifac:tDcum oixdcUi-
f«»i/«»JW<-"«"ooc veilaBtcm circa talc obicauai,
tiXttro. ciicaqualc vcrfantur cxfccutionc ipfa: at
\letn . J*'^ fcotcntia fjcit Deum prxHcftinationc
vcr(antcmcircahomincm vt eftin iiatura
confidctatus > quznihil fupcrnaturalcaut
diuinum potcft , circaqualcm cxfccutione
vcr(ari ncquit , vtpotc quum talis homo
eonditus non fit , qui fupcrnaturalium bo-
Borum omnmo paiticepsnon fuciit. fiuc
pcr crcationem , fiuc pcr fupctinfufio-
Bcm. Notandum autcm quod prxdeftina-
tio intcr cteationcm & fupcrinfiifioncm
nonintcrucniat & quod fupetinfufio non
fit przdcUinationis opus.qucmadmodum
ia przccdentibus commonllratum cit.
Rcfponfioquam adfcrs no vidcturad rem
facere.Namliccc Jccrctum tadumfitante
creationcm hominis» tamcn non vcrfatur
ptxdertinatio fccundx fententix confcn-
canec cxplicau nifi circa hommem vt con-
«litum coofidcratum.Crcatio cnim oon c^
cxlccutionc dccrcri prxdeftinationis
ifto modo intcUcaxjac licct.cxfccutio no
vetfctur nifi ciica conditum iuxta hanc
fcnccntiam , tamcn quxftio cft vndepri-
inus cxfecutionis adhis exotdium fumat,
fcd vidcantut qux di^a fuoc ad relponf.
ptopoC^.&io*
XXni. Propofitio Arminit.
. ^Ecuodo , quia non coniuogit decrcta
StruniiA ra-^ ^iotetfe cohxrcotia iufla copula. Nam
/w -^''""''"jecrctumderclinqucndisooonullisin fua
"^'T^uT C "^'"^ copulat cum dec[cto|reprobandt
! /■ modum prxuifionis pcccati . quam
jtcuHdMjtn ^Qnypgpm^flatuit.fcuquod pcccatum
tenttMfMPt coniinscosftatoiticumox dctrctodcptx-
primM. '
tct'tiooe occefrario pcccafum inJucafa/.'
& proptcrca illi nccclTaria copula , noa
condirionali coniungeoda cft reprobatio/
cx iuftitiaDci, coruni quorum noamifc'
rcri ftatoit. Qux cnim rcs ncccflario fc Ct-
quuntuttiilx etiam decrecxfunia Deo de-
crctisncccITario cohxrentibus :prxtcriria
& peccatum cohxrcnt occeirario: ctgo dc-
crctadeiftts func viaculo ar^iorc coooc-
dcoda.
RfJ^onfio lunii ad propofttio'
nem XX///.
IVftam cflccopulam dccreroram xatcth jiijtcit»^
cohxrcnrium conttaaffirmamus. l^^tn tUpt Armi^
abvoo decreto io altcrum opottcc traus- nfV r^M».
icum aliqucm cooueoientem cde ad zx- ntw».
lequutionem ipfius TraofitusauremnoB
eft piopiic & pcr (e de occefritatc ilhus de.
ctcti.fcdcftcontingcntix. Qupmadmo-
dum io prxdeftinatione Gindorum dn-
plcx eft decretum : prius.clcdionis & prr-
parationisgr3ttXipoftcrius,glorix,aprio< tJmt-i
rc autemadpofterius fit ttanficns mortCa
qux cft cootingcns , vcftipendium pccca-
ti: fic ctiam tn przdcftlnationc rcprobo«
rum conrioctUT dcctciuro duplez : priut
non clcdionis, fiueprxtericionis, fiuere-
ptobattoois & alieoationis a gratia ; pofte-
rius damnationisi a priorc autcm ad poftc-
tius fit cranfitus peccato & muicc pcccati
confcdlaria intct qux umeo (patiumgta-
rioferelioquicUcus , vccxftct ipfis ctiaro JtMi.t.'
pcccatoribus & reprobis paticntiz diuicue
documentum ad refipifccntiam ipGis re-
uocantis. Nonergo ncccnariamcopolaro«
(cd contingeotem lo hac quoquc cauia fta-
tuiopotrutt. Qu^cmadmodum io Scripcu-
rispaflim Dcus peccatum a fc abiudicat , 8c
fandh bciuot: oam iuftus Domious.iufti-
ciarumamans,rcdumadipifcit vultuscius.
£x dtcrtto dtfrAttrittont ntctJfMnoptccMtHm _ , ,
f»i^cf,idcft, infallibilitcr, conccdimus: "
qucmadmodum cx co quod vcrum cft,oc-
cclVariocftpropofiriovcra: Scd extoiHeef'
fMrit induci efficienter voiucrfc auc cx par-
tc vlla,ncccllitatc ( vt vocaot ) coofcqucn -
usaut coofcqucociX)idocgamas conftaa-
•H Arminii
ttirfecitn-
dapi fenttn-
tiiun mir.ttt
frotahilii ef-
JMW.
CVM F. IVNIO
li/nme. Confcqucns decreti illius , noo
cauljtum ( vc ita loquai) ftuc noa cifcdum
oecciTatium, peccacum ctTc miaimc diBi-
tcmur. Subdicurad coaiirmatioDcmdidli
illiut ryllogiriica argumcatatio Toa , fcd
cuius afTumptio ptobari abfolute Hmpli-
citerquc a aobit non potcfl . N cgamus/r4-
ttritionim (jf peccMtum cohirtrt ntcejfMrio
pcirc: aam iicobarrercnt ncccflario, cam
pcxterktcircDcquicumqucpcccatum ha-
bcnti qoamquidamcx iisquihabcotpcc-
caturo,ruai prxtcriti : iJ c(i, omocs pccca-
fores C0COC prztcrtti , vt omcs prxteriti
func peccacorcs : E(l aucem conicqueos
(al&m:ergo3c autcccdcDS. Imo quzcum-
quc modo diifciunt . neccfritatc inquam dc
concingentia>ca viciflim cohcrerc iotcrfc
Don cl\ ncccnTarium : idcnim (ieflcc>nul-
lumcontmgcnsrututum clTct. Muita nc-
ceflariifioecontingcntia cohzccote (uoc:
cx coofftiio autem, oihil tam conciogensi
quod noo habca^Iiquid cchzrcns nccef-
larii. Ita fe habcnt inici (c ptxccritio &pcc-
cacum fecuodum fc : Sccundum homincm
feroiniisquiabAdamorunt, indc acor-
ruptionc& lapfu ipftus , & qui przrehtia 1
Dcofunc, pca;ccri{iODcm& pcccatnm nc- |
ccflario coharrerc conficcmur , id c(l im- \
xnutabilitcr ; quiactd contingcnici fada, |
camcn abfolucafaila cltpcccati cum prz- _
tcritionc vel reprobatiooc i&a Dccdncas, j
tc immutabih's-'qucnf\admoJum quizsa- |
licoumcontrahit.dnoncflfolucudo, nc- i
cciraiiodcbicorpcrmaacc Cxccra aatc
Ciatcxpofua. j
JitfUu Armimi/iuefon/ideratlo ILefponf.
/tdXXlU..frop(fitioh(m,
DEctcta illa dicuotur occcflariacopa-
laconiungcnda,quoiumalccrum(iac
altcii poccfl. Haccoputa
coaDcv... ctum piarpatanonis
pratiz cum de«eto przparationis glotiz. j
Ncuttum c-im clt linc alccro , Sc Dcturum
linealccroelf: potcft. Qupd (icadcmco-
pulj pratciitio &c przdamuatiofuoc coo-
iuogcoda,iam vici quod volui. Tranflcus
autcm^uoagracuadglouamuaaficurnO '
COLLATIO. 471
cAipfa copula qua vnum decrctum altcr
coniuogitwr,fcdcopuU cfl Dci voluntas,
qux altctu fioe alcero ocmiDi vult , & qua»
vcrumque vulc cui vult alccrurfum.Traos-
ttusadglutiammois citjcuiproportionalc
io decrcco przccntioois & ptzdamoaiio-
oisnoncflpcccacum. Nam ob peccacum
c(l przdamnacio , ob moiccm noo cRglo-
ria. Refpe<fluhabiro ad pcccatumciuiquc
racritum Deus (lacuic oonnullos damoarc»
pcccacum coim folumcfl C3u(a mcricoria
ob quam Deus damoarcpoccfl : talc nihil
cH in mortc rcfpcdu elori^tquz poAmoi-
tem ex diuioa przdcitinatiooe & gratia fe-
quitur. Qaod autcmmois noncflcopula
cxeoapparct , quod mors cft tian(itus a
grat ia aclgloriam . Sc a nongratiaadda-
moarioocm fcu pa:nam,intcrucnientcpec-
caco. Vnacnim copulj & nullomodo di-
uerfificaca oppo(icotum i(lorura dccrcto-*
rumcflcnequit. Sed accipiohocquoddc
mortc & iran(icudicicuii& vclimcoaftdo-
raii.quodiodcconlcquacur. Si mors cil
crantitasadccrctoprzpatationisgratizad
glorijm, tumfequiiuf decrctum przpara-
cioniseranz & gioriz cflc circapcccaco-
cem. Nainmors noo potcd cfleuanfitus
dccrcci ad decretu vel cxfccutioois adcx-
fccutioocm. cuihomo obiiciturextrara-
tloncni pcccati , vtcoodittoais io obic([l3
requi(itz Qo."^ autcmmots vitraofitus
no'i (ir pci fc Sl pi opric dc ncccflitate illiua
dcctcci,quo Dcus aiicui creacutz vulc gra-
mm & gioriam.concedo. Ac c(l dc occeC>
Atatc etus dccrctt , quo Dcus Aacuic homi-
ncmadglunamnon pcrJucerc, oifimorca
iDCcrucoicDCo. Hocauccm ilectccum prz-
Ilippooicpecffacum. Czcetum.quodcx dc-
crccodcprzccririooc peccatumocccirario
iflducacur,aatcj efl ptobatuin, przicritio-
oe.fcilicet , itadcfioita , vt habcnc thcfcs
tuz.Ioairumptiooe mcifyllogifmiabciia- *"
uit piuma,pro voccenim ( peccatum ) fub- *"'*''*JJ'*'"-
ftitucuda cft vox (rcpiobatio ) ithocpa-^"''"'"
dloiegcndum. PraKcritio Sc rcprobatio
( rcprobacione vfurpata pto przparationc
poenz) cohxrcncncccflarip , quod apparcc
cx anteccdccibusjvbi dixi.dccrcttl dc rclin-
qucodts noanuliis in fua natura copuUc cu
dccfd»
471 I. ARMINII
decrctoreprobaadi petmodum prdCuino*
nis peccact * 6cc. Hoc pa*<flo corrctfla af-
fumptio eft vera > & i(io codem argu-
mcnto quod tu Tfurpas. mihi tum (cribcn-
ci illam vcritatcm comptobabam. Nam o-
maes przceriti fuQtprardamnati ( vc iliam
vocem pto reptobatioois fubflicuam cx
rocDcetaa , quam hocicfponfocxplicuifti)
& omQCSprxdamuati fuatprartcriti.Qita-
tc decrecum dc prxictcuodis dodduIIis
cutn decreco dc damaandis aooauLis cft
neccflariacopalacoaucitcodum. Hic au-
*cm ooD copulaocur acccHaria copula , fcd
coDtiogCDte: coaiuoguncur coim pcr mo-
dumprzuifioaispcccaci quod contingcos
ftatuitur. Qu^umautcm prxtcritio & prat-
damoaciooccenariointct fccoh^rcaDCtCt*
tamcohzrcDt przccricio & pcccacum ne-
ceffario. Nam pcxdamoacio od 6c uifi pro
pccr pcccacum. ScdcoDndcrccurrcfpoD{io
cua ad airumcioacm meam, vc crac a mc pcr
aberracioDemcalamipo(ica:ilUc(l ; ooo
cohaececc ioccr fc acccflario przcccicioocm
8c pcccacum,cuiuseoDcrarium meaaflum-
pcio babebac. Racio cua cd : quia fic omDes
pcccacorcscamcfrcDC przccrict , quam o-
mDisprzceiicifuntpcccacorcs, ac hocve-
tum Doo c(l , omocs coim prztcrici fuoc
quidcmpeccatoccs, acBoo omncs pccca*
((Kcs fuoc przccnti.CoDCcdoaDceccdcos,
oego coofcqucDS.NoDeDimeflacceflc,vc
vbicuoq; occcflaria c(l copula, ibi quoquc
fic cccipioca.Pcccacum & prxccticio puf-
ftiDtacccflariacopula cohzrcrc , ctiamH
noD reciproceDCur.' Homo & animal oe-
ccflaria copala cooDr^itur . ac dod rc-
eiprocaotur. £c licct diccic omacm honu-
nemcflcaDimal Deceflario,licecooaliccac
reciproce diccrc , omac aoinul cflc homi-
Bcm. At vero confidcrccur hic cau(a. quarc
vcrc dici qucac ocs prqtcricos cflc pcccaco-
ccsiDo auccm pofllt vere dici quod omacs
peccatorcs fuocprzceritt. Aodod hxccfb
quod pcccacum fe btius czicadat quam
prztcritio > & pcccatorcsquam prztcriti?
itafaoc »vndcmihi valdc probabiliicr c6-
cludivi^tur, peccaiuiapriuse(rc przccc-
iciooe.gencraliora coim oacura phora func
rpeciahoribus. Et cx hac cali rcciprocatio-
DE PF.y£DEST.
oe & iaaerfiODC ( omocs przccrit« fuat da-
mnaci>& omacs damaati funt przccnci , Sc
omocs przcerici lc daaaci func pcccacoreSr
fi: quidcmtacum pcccacores,funcprzccriM
& damnaci,} mihi coocludcodum vidccur.
Ergopixccricio&przdamnatio fuac pcc-
cacorum,& propcerca homioum io pecca-
cis coDfidcracorum: quod cgo cx propoHco
difpuco.Sc przcipuc comprobaadum fui»-
fi. Arquc hac rariooe pcccatum przccdic
tum prztcritioDcm tum przdamnatioac,
&{icflicicDtia ciusoaturalis coafidcrctur*
omncspcccatorcscruntprzrcriri & dana-
li.uoo aliqui tantum: Vcrum quiacfiicicn-
tia pcccati oaniralis vi caufz fuperioris,
quzcftyoIuDtasDci , impcditur in oon-
nullis: hiocfit , quod illi pcccacorcs fuot
przccriti &damQari,quorum Dcus mifcre-
ti Doluicilli ooD przceririneq; przdamfta-
ci.quorumDcusftaruicmifcrcri. Oazdc
modo cohzrcnciz inccrDCccflatiiffi 3c co-
ciogeoshic pcrcraiflaacux , mco propoHco
DODaducr{antur,cciamf^crafiacjquod e-
go puto non clfc cxcra concrouerfiam. Nc-
ccflaiiumcaim Sc contingcns inccgris ci^
fcociisdifFcruoc, vcadconullircs . qualif-
cuoqucillafir, (imulncceflaru ic coDcin-
gensdicipoflTic, hoccftocccflario & con-
cingcncccficri, vcpcrfilhmus inccrminis.
Puco camcn finc cxcepcionc hic ncccflTaria
confidcracudiciDonpoflctquodillcneccf-
fario dcbicor pcrmancar qui z$ alicnum
concraxic jcnoncAfoIurndo i addcnduoi
fuic,nifi fiac condonacio dcbici a crcdicorCf
illa cnim czcepctonc fublaca rcciprocario
cric inccr pcccacum & damnarioncm ha-
iufinodi : omncs pcicacorcs funcdamoari«
6c omnes damnaci func pcccacorei : Nana
pcccacum cA dcbicumquo obnringuocur
omncs pcccacorcs. Sc non cancum mcrecor
pacoam. fcd & puoiccur ccno , oifi fiac eiuf
coodooacio ic icmiflio. Vecum & cx iftis,
quz hicdicis > mihi videor argumeocum
n.cz fcDCcociz probaodx dcduccrepolTe.
Similia coimponis pcccaium cootiogca-
tcr faccrc,& zs alicnum concrahcrc Iccm,
pcccacoicm cfloneccflario, przcericum ef-
(encccfl^ario & dcbicorcm pcrmaDcrene-
ccflario«nifi fiifolacado. loccrhofcc bi«
bin*s
CVM F. IVNIO COLLATIO.
biuos (crmi
^7,
luos auci fccomparatos, duo j catifacicodi aut fugicndi ▼olunfati Ad
piioics przccduumatuia, poftctiorcs fc- i Dcuslibcrampcrmifcrar oarurz ordinci
quuutut;; quarc pcccatum prius cli. per-
pctratumabhom
<}uampcccator acci.u
Ucra,<juamprxtcntu$aDco.Etqui5igno-
rat homincm quia libcrcpeccauit.lc pccca-
tomaucip , & ptoptcrea pccca-
ro ••■_•'> : ("•■•■ '"v-i 'ilicra-
;ux(a
d i c t u m i r nntrtt ffcccatum ,fer-
mn eslfeccMi -jt ktUui vos Ubcramrtt, vtrt
hbert critU.
coniiogcntcr.
cft cooltitucas:
A X / V. Propofitio Armimt.
' Errio. quia hiatum rc!io<juit in dccrc-
tis, non intcnuiigcns int
cr dccrctum
TerHAraito ^
jfnvhm, I
^ prartcritionis 3c rcprofaationis , dccrctum
dcexjftcntiapcccati infallibili ncccfla-
ria: qucmadmodum ex ipfi prxtciiriooc
pcccatum, mcoiudicio, ncccflario cxiftit
pcrrcmorioncm pro. ibcotis, ^t loquuo-
.car.
Jicjponfto luniiad XXIV. PropO'
fttionem.
XiJj>onftoMii XjEgaturopuscflcvllomcdiarii dcctc-
tertiatn rn- iNti iotcricdtu,intcrdccrctum prartcri-
ttmetrt ^r-tioois & damoatioois ( Hc coim accipis rc-
mirtti, probatioois voccm) aiJtvllum decrcrum
ititcrmiflumcflc, quod cx decrctotum i-
0 laturarir. Nam hxc dccrct.i -f^
^ iiuinxfuor,qux Dcusimnv.
cfticit pro voluntatcfua, .& laftc profua
\ , : dccrctum Tcro dc exiftentia
pc>...i.;.i'l ir.cdianim opus naturx rcrti-
nct,coqucmodocficftumcft, quo dccrc-
uit Dcus.id cft contingcotcr a coDtiogco-
nam voluntas hic piin«ipiuin cft
c.i ..... :-n -'^r.^rif^cntium ; & <ingulari$
lUcmc 1 lapfum, caufafuit.co-
,jn as&pcccati»quodnoftro ge-
ugit. Qiiamobrcm quod decxi-
^v-i-if' 1! ' llibili ic ncccdaria dici-
n(»aineccirccft. Exi-
rum rcfpcxcris. fuit
ijiiuii i> ii' '«•'«•■ ^''J L>ci i non ■ '•'Taria
t-ucm vidccfcci vtcaHfx. q«:.. , cc-
tt
fcrmilcrar oarurx ordiocia
rcbusoaturalibus.quam flmpliciflime tc
fioccxccptionc vlla.Sic vi dccreti iUiusne-
ccflanumfuir vt homo peccarct.antnoa
pcccarct.- vi voluDtatiscontiDgcos fliitho-
miocmpeccarc : denique motu volunta-
t>$ contingcnrcr pcccauit,qui3dccrctum
contingcntcr.£xiftcntia vcto pcccjf.fi ad
aOum rcfpcxcTis.ci quo primi parcnicsfc-
pfifuot.hceccootingensottu , tamf cfti»
lofallibilis ic ncceflaria natur.r ordinc; q»ia
£t vt pcccati iftius clcphaotiafis , qux i1lis
coorigit, adpoftcrosdcfundatur. Nafa
malacaufamaloscfl"edu$proftit,maIaar-
bormalosftU(ftus .• fcrpcns fcipcorcm gi-
guit,clcphaoticus clcplunticos, Quod au-
rcmnaturxeft,rationcnalIiprobabili dc-
ctcto rcrum lijperoaturjlium adfcribi po-
tcft : cxirtcntia pcccaci vtroqnc modo i
naturacft." oon igitut dccrctis fupcrnatu-
tahbus adfcribcn Ja. C aufam aflirmationls
adtcrs.ouod cxipfaprxteritioncpcccatum
Dcceflaiiocxiftic pcr rcmotioncm prohi-
bcoiis.hoc vcropaulo aotc iopropofitio-
oem tz. iudicio nico perfpicue utis fuic
confutatum.
R^p//M Arminii JtueconftdtratioReJponf.
adXXIV. piopofttionm.
'eim
■••i.tmfrr ■
X— >,->^^-. n I • r I Saluattorn-
' 'mmonituuaiHn luctuir, qaomodo ^
^ It Vt dr :i' -iTm pr.Ttcr!- '
cam decteto prx.; lois nc
cohxrcata' i copula. Ncccl-
uria autcm vju^^uu UDU L.i pcccati contin-"'
pcntis prxuifio fcd vt nccdVario cohx- "''l"*/^
" • -ii 1 . . , trabnbtlen
rcanc ,quia illud prartcnnonis cooiidcrat^
hominemnon pcccatoicjhoc
tioni$tant!:m ratoicmioccei.. .u
caticxiftci. !c ncccflanam vdvidc-
crcripixtcriiioDis , vclaltcrias decreridi-
uiDi;t.ilis ncmpcQualc Bczadcfcnbir.Lo-
quimui hic Jc cxiucotia rdpc«3u .lilns A-
dami , non dc cius ncccflana exillcntia rc-
fpeiflu noftrx cocruptac coaceptioois &
natiui' - ' ^ oc cnim pofteiii
Husc! . :ipcr wiodum u.c... . .. ..
Ooo ccdcu:c
CVM F. IVNIO COLLATIO:
Cuio Hamnari poflc]uam prxui^ func pcc-
catuti ; ccfpoaHco I & (tcprxcciicos poll-
qtum ptxuiH ! viiipcc-
cacorcs. Cxtc.ui;. .;.oiic dupli-
Cis lAius connilcrattoais aliquiii Uiccn-
(iuincfl. Con(i(icr.incur bomincs in Too
A coaiJ lcrjatui hn^uliiuiciplls, •
dci -111 »•!,•■ M-> 100 calcs , cjuaJL
fu .locut iafc ringuli,qu.ilcs
tii .uc . jliutjui falfj ell: cc
tto t i^ - von^dcratio c(l duplcx u;^ .^lu
daplicis (lacus. Conlidctaatur in lUtu in-
ccgntitis primzuo,<Sc conndcrantur in (la-
tu pccvatidctcftiuo. lu pcmxuo (btuco-
fidciaucuromncb in vnoi vc in originc &
.ftirpcfuA, quaftaocc (liut.Confidciancur
JloculiiD reipllsqua llanccs.& iubcuccscz
indicuco oacurx 6i gratix nmnc iJ quod
fUrps pnma iiuc ex nacura iiuc czgracia
iiabuitC gi3ti« vocc dillia<5la concra nacu-
raxn,alioquio qni(J(|uid habuic Unmo. cil
gijcioli donacjoais _)Cop'*^ . ^rur crgo
lio^uli vt vcr.iccs,iulii,(ju . . ijtupcc-
cati confidciancur omucs tnvuo qui pcc-
cauit.&omncsin co pcccadccoliJcracur.
03ridcracurin(cliuguli vchabcccsdcfc^tu
iftacurctilquas habui^CBCcx g[ana,(i ^c-
!Ciflctprimu$, Sc vt habcnccs peccacum Sc
jncritumpeccaci. Nuncquaomoes in vno
confiiicranTur Guc llancc iiuela[)C'i ,au1Ia
cftpia:dciliaacio,ouila prxccritio, fca re
probario , ouKj przdamnacto. Nam lico-
mncs cHcoc prxiicilinact& oulli r ' •
vclomncsrcprobaci 4: nuili pixd
£rgo przdcictoacio & rcprobatio iocum
iiabcc circa illos , qua linguli in !c confidc-
rantiir d:hoc crgo oon cffc nobii quxftio.
Scdquxricur laquu ilacu (tnc coniiJcraci
ijnok)li Dco prxdcftinjuci & prxccreunti ?
Taikis in ftaca ptimxuo.vcl poctus com-
niuaitcr conriJctacos : cgo dico prxafc
coaBdcratosio ftatu peccaci. Sccus, dtco
dccrctum illu ' r in condiriones
CLcattonis, vt cl. .MKi.itum. Ethoceft
jblu:d»im } pjoptcrcaquod fupcrnaturalia
jiaturalibus poHunc quidcm,imo dc-
hciicrupcriora eirc, acnullo
inodo coouaru.
47>
i
XX yi. PrtpofttioArminii.
QVinto, quia inducic dccrecu/n xqai- §^intm m»-
uocum.&lub condicionc diuilionis 'ff ■<^>'//>mt<
cantuin ccrcum. Aquiuocum , quiagioria cHrfecund»
.nia, qux clc<flionc& prxdclhnatto- yjr
, .xparanrur ,luocxquiuc>cx:auccQim r.-itnu/f^t j-
cftglonacxJgnominia pcrgrjtiam rciud- tMi/:!» ifitM
(ioBis& regcncracionts. aucci^glona na^ prtntti.
turx vccftcrcaca, tiibura pcrgratiam fu-
pcroacuralcm tali nacuix iupcriufulam.
Ccrcurocvicumrubconditionc diuifioais.
quiaocutram vulcilli limplicircr : aon gt«-
tiam lupcriDfulitm natuix & gloriamper
tllam; auiaillaooacftqaihomo faluatcir
& glori^catur : non graciam rcmilfionis &
rcQouacionis, quia illam oon potdl vcllc
oiii pcccjcori. brgocuinifta diuilionccft
iacclligcudumdcctocum.- volohuic homi-
uiglonam>actam ; ccrtoquidcm, fc4
aui hanc auc lUain , prouc hxc tcI illa pi*
dtuctlitaic ftacus ilb cru acccllatia.
ReJponfiQ lufin Md XXV L frofoji-
tiontm,
DEcrccum xquiuocum, &rubcoodi- Adifuin$£
cionc diuilicnis tantum ceitam cifc rnttonem
ncgamus.Nocl^xquiuocu.nanomincgc- Arminii.
ncris vniucifali & vniucrfali ligDificationc
dicitu r. quod aucc tu dicicur.oon cft xqui-
Nccgtatia.occgloriain dccrcco
. -Jrubftantia,rc,& racionevnacft,
pcrgradusfuosm obicctodiftioda.Vcau-
ccra ooncft viraiahomiuc dupicx oacura-
Iiccr,licccpcrfuaiiicrcmcnca augcfeat ua-
turxlcgcirti ncc gr.it jaautgloiia duplcx,
licctperfuosgiadus in nobts piouehatur.
Vtraqwcfupcrn*' acia,tumqu«
OJtutamioftaurji ..u.. i.umquxl'upr« ^
modum naturx cuchit.qaicquidhicdixc- i
ns,fupernaturalceft& rc ipfavnum. Vtra-
quc item fupcrnjturalis gloiia Toiuoccj
tumquxoatuix moJo adxquatacft,tura
quxiupca natur.im .• hxc illam complc
dintur & quaft ahfoibct , vi raaior lux mi-
norcm : ctli vtraquc lux . & quidcm
fuf cioaturahs cft ; cum illam ipiam aacuu
0«o %
47^
I. ARMINII D
amifcrit.rcpjrct gratia.Ncquc vcro dcctc-
tum illud fub couditioDC tantum diuilio-
nisccrtumcrtc putandumcft : nam Dcus
lotamfuamgratiam, id cftivtrumcjucmo-
dumillius vult rmipliciici clcdiis luis liac
«nodifii.4tioncaut cxccptionc vUa. Itaquc
& gratiam rcmiiTiouul rcoouationif-
quc vultillis 8c confcrc vcluc roodum
antcccdcntcm illius ; & giatiamgloriac
illiuscccIcftiSi vclut modum coofcqucn-
tem.Imolificriponcc, Tcaliquid pritcrca
gtatix antcccdcntis dcfidcrarccur,auc con-
lcqucntisglotix naruralis, fupcruatutalis,
St liquidpra:tcrea cfl ad diccndum quod
▼ olo, id tocum confcrct Dcus : quiagra-
ciam & gloiiam fuis dccreuic voiucrfc.qux
quidciu eft communicabilis. Gcatiam au-
icm I cmilfionis & renou.^tioDis non potcft
vcllcDcus,mfipcccacori fic tacione pcc-
catijlcd hommciucorum commumrcrfpe-
^auicDcus, cui faccrec gratuin cocam
ruam& applicaicc fupcrnaturali modo.
Decccturacrgo gratia; &gIo[iz fimplici-
tcr cft intc]ligcndum;quia limpliciccr Sc v-
niucrlalicci fac^um , liDcrcftndioncci-
ceptioDcauc modificanouc graiix & glo-
lix , qnam cum fuis Dcus commuuicac.
Varictas in obie^lo cft & modo illius : gra-
tia vero & gloria illafimphcilfimc Sc vni-
ueifcobicdto vario dccrcta&collatanon
facic , vc gracia & glociaiDfediucrfa fic-
qucmadmodum ncc Solis lux variacft,fi
ad nos varicpcrucuicauc varica noLns pcr-
cipitur.
ReplUa ArmlmKfiueconJidcTatio Rejponf.
adXXyi.propo/inoneni.
'ExpUeatur TJAdc mcam pcopoficioncm non fatis
^mnnra- 1 Ipcrccpiffc vidcris. Qupautcm hoc vi-
tio ^rmtfthdcii Sc cam porro fccundum mcam mcn-
quA^rcha- ccmpcrcipias.cnuociabo illam vctbistibi
turfccun- in hac matcxia vficaiis , Tjuaocu potcro iE-
*«my>»/f«-quiuocumdicohoc dccieium quia gratia
iiam tninut Sc gloria hocdccrcto pr.i paratx fuDt xqui-
frolfMhiUm uocx.giatiainquam xquiooca & gloria x-
'JfttjHam quiuoca. Aliacnimeftgratiaconlernatio-
ffinjMm. Qx%Sc confirmationisin primxuo inccgri-
catisiUtU;ali.i rcilauratioQ;s cx ftacapcc-
E PRi£DEST.
cati.Glotia cciamalia ( rcfpcc^u modi ob-
icdi ) qux fapra nacuram cxiftcns lUi, quae
oacurxmodoadxquacacft, fupcraddicur,
Sc alia qux uacuix ex igaominia peccati 6c
mifcnx Iibcrratc donatur.
Ccitum cft hoc decictumex conditiooo
dluifionis caotum .quia ncc hancgratiani
occ lUam , nccillius modt .loequc
huius homioi vult fimpliciu. , iwvialtcrum
tancum fiuegratiam liucgloriarofub coa-
diciooe. Noo vulc homioi fimpticicer gra-
cum coufcruacioois in ptimaiuo ftacu 6c
gloriam cx illa fcu pcr illam , quia illa noa
cftgratia & glotiaqua homo laluatur Sc
gloriticacur. Noa vult homini firoplicitcr
gratiam reftaurationis cx ftacu pcccati
&glo;iam cxigoomioia. quia illam gra-
ciam Scgloriam oou potcft Umpbcucr vcl-
lc oifi pcccacori. Hrgo cum ilca diuifioac
eft incclligcodum dccrctum .■ Voio I
hominigiatiam&: gloriam , ccito quiu.:ii
fedauthaac auc iliam, ptout hxc vcl in.i,
prodiuerfitacc ftatusiotegricacis auc ;
cati.illientoccciraria, Nuncconl itmtsU
cuil rcfpofum.Ncgasdccrccuhoc c::. ^aa^A^iji^etr.
uocuicgo aio.RartoQcucgacionH.u^a^HiP^
quia nomincgcncris vniuctfali»& voiacr-
fah figoificationedicituri q; autcm itadi-
cicur,QOOcft xquiuocum .- concedo hoc,
ncgoillud , aiocoim graciam &gloriam
nomioe geocris vniuerlali dici quidcm,feci
nonaccipi figDificacione voiucrlali.quxcft
xquiuocaiio. Noo accipi figuifi>:atioocv-
oiucrGili probo.Quja gratia & glottacom-
munitcrliimptx non lunc homroi ptxdc-
ftinatiooc prxparacx , fcd qu.iccous oppo-
ficx dicuncur. Vide qux dtxifti ad mcam
propofii. Nam hocooa potcftdici prx-
paracum communitcr, quod altcrafui pac-
tc vel fpccic prxparatum noocft. imo
comuQiccr prqparatu hoc multo mi p •! s 1 1
poc<;ft<^ ciuscftnacutx,vc,fivoal
vcl parcc fic prxp.iracu.alccruir acu,
circncqucat. iraautcrcshichajcL. oratta
commuuiccr (iimpca comprcheodic gra-
ciam confcruatiouis ia ftatu iutcgricarif,
& rcftaurationis cx itatupcfcaci : gloru
communitcr fumpca comprehendir i;Io-
riamuacurx prirrrux fiircraddicara, &
lu-
CVM F. IVNIO COLLATIO.
477
gtorum ex igQominia donacam lapfc oatu-
ia:.Neutrahomioi commuoitcr cH [nz-
parata.accgratianecgioru. Imo fi gracia
coofciuationis in ilacu mccgritjcis, & gto-
tia aatucx tupcraddciida homiuiclfc prc-
parata , tum ooo potuit gratia rcdauratio-
ois cz flatu peccati,5c gloiia cx igoomiaia
illi prarparari,'; quia hac poflcriorcgcacia &
gIuu.iaoaiadiguit . nilJampri«tcm|gra-
iiam&:g1oriamobtinuit,& huic poficiio-
rigtacix&gloiiz locus cllcnonpotcft, A
illa pnor gratia &c glocia locum habuit. Si
autcmgiacia; rcriaiuaciooib cz llacu pcc-
caci&gloria: cxignomioia locus cl^ ali-
qutstcunc . fL-iuacioois & gloriae
ptr illami^.uj..i non cH prxdciUna-
cionc Dci.Hiocapparct mcam propoluio-
ncm noQ latis abs tc pcrceptam , cjui gratiz
& gloria: duplicis lUam aftcdioncin cllc
pucaili > vc gcacia vnaalccram.gluria vna
alccraiQfc c6plcd1crctuc& vclucabioluc-
rcccxemplu vicx. Graciaoatuiam inlliu-
rans& gratia candcm inilauratam fupra
modum nacurx'cuchcosica liabcnc. vnac-
oimalccramabroiuic & pcrficit .-at cgo il-
lam dupliccm gratiam uoo pofui.lcd vuam
confcruationis in primo i\acu , aiccram rc-
llaurationis cx ilacupcccati : hx 11-
bi Qonfucccduut.ncqucaltcramaltera ab-
foluir.fcd vnaaltcram cxdudit liccmglo-
rianatuixraodo adxquata & gloria qua;
fupra naturam c(l » itahabcoc , voa cnim
altcrampciHcic Sc abfoIuicaccgonoQil-
lam polui dupliccm gleruin.fcd vcramquc
fupcroaturalcm i vnam natuix primxuz
fupctaddicam , altcramoaturxlaplxcxi-
fQominiarcllauratx donatam. £llcrgo
oc fcnfu dccrctumiUud xquiuocuin.quia
vbccsgratix Sc glotix counnuoitcr & vni-
ucifaliccrdicuncur>atcommuaiterdc voi-
uer&Uiet nonfuntprxparatx prxdcfhna*
tionc , lcd d:fctctc,diftini.lc(S:oppofitc.
Kcgjs dcio;ic dccrctumhoc clicfub con-
«htioucdiuiiionis tantum certum; fcd oe-
gascx fcolu qucm mcis vcrbis atttibuis,
ooQcxcoqucmrc ipfth^bcot, ifto (cuiu
rcitcncg-s. NaiT.giatia rcnii/Hooisreoo-
uacioQilquctanquam modus aocccedens,
fcgtatiaglciix calcfljs taoquam modus
coafcqacQshomiQi (impliciter& certoell
prxparata. Atillemcus fcQfusaoaruit,vc
ex vcrbis iplis planiilimc adparet. Nani
gratiam rcmimonis rcooaanonifquc op-
pofui non gratix glorix ccrlcltis , lcd gra-
ctxconferuacionis inibtu intcgtitatis.il-
lasduasgratias , fcu duas illas qtatix vcl
pattcs vclfpecics Deus homini hmplicircc
non voluit prxdcftinationc , imo ncutram
(Implicitec fcd alceram cantum, & quuiem
ftibcondttiooc diuifioois, iuxta iilud de>
crctumdc quo.'agimus. Non voluitv-
cramqucpaiccm homioi (impliciccr, quia
Ttraqueiimul locum habcre non poteft.
\ Nampiior ezcludit pofteriorcmtaoquam
' nooncccilaiiam , imo nc locum habcic
I potcotcm; poftcriorexcludit priorcm tan-
quam ooo adhibium i ex qua qoq adhibi-
j tioDC ptioris, ncmpcgratix confcruationis
in piimo llaru,pofl:ciior illa rcllauratioois
cx peccato occciratia clTc cccpit, Gquidcin
homoexgratiaialuaDdus elTct. Nonvo-
luic alccram illarum fimpliciccr & abfolurc
abfquc condicionc. Non coulcruacio-
Qis,quiailla homioi aoncontigit > conti-
ginetautcrolt illahomini(iroplicitcr& cx
prxJcilinationcprxparara cifct. Nonrc-
millioQis pcccatorum& rcnouacionis» id
clt,rcflaurationis cx lUtu pcccati , quia il-
lam (implicitcr,vcllc ncquit nili pcccatori.-
&: tlluddccrctum homincm ooocoofide-
lauit vt pcccatorem. V oluic autcm fub
condicionc diuifionis vcl hanc vcl illamt
prout diucrfitas ftatus homioisvel hanc
vcl illam, poftularcc Huiufmodt dccre-
tumfub condtcioncdiuilionis tintum ccr-
tum cflc , planum eft ez tcrminis red\e m-
ccIIcclis.EzcmploilIuftrabo.Omniscnun-
tiacio cft vcra vclfalia nccclfaiio. Ac hxc
cftcDUociatio. £rgo cft vera aecenario»
vel f ilfa ncceirario : ooa lcquitur. Qu^ia
fubconditionc diuilioois, >crumcft c«
nuntiJtiODcm omncmcflc ncccllario vc-
ramveiiaKam. neutra cnim pars limpUci- •
tci& fciun^acftnecclfaria. Poftuiatau*
tcmnacura dccrcti pixdcilin.itionis , vc
(impiicitcr vcrum & ccttum fit i Dtut vhIi
bomini gratimm eenferHationu in JlMtn inte-
^r//4ff/,TcI(impIictccrccrtum& Tcrum (ir/
4^7
I. ARMINII DE PRiCDEST.
Deut vuU homini^ratiata rejiauratianit ex
flAsn fttcctui. Non auccm fub condi-
cioac diuinoais Dcus vulc homioi vcl
gratiamcoufcruatioQis > vclgratiam rc-
Itauratioiiis. Qt^um auccm pcardelhna-
tio , vtal'$ tc cftdefcupta , hoc pofticmo
mudohabcati rc£lc dLiiillam coodi-
ciooc dtuidoais cancum cifc ccttam:& pio-
Contraeori' ^itxci noo cllc prxdclhnacioacm 'ooiu
fideratij- coQrcqucotia conciudo. iix^^rf fr*dtjiiMa
nem tjuam ttontt elf , vell* gratiiim conferuatimu fim
Jumtii <^ plicitero^pft^ifit (^fi lilarnnonvult.velle
htc (jr aliLi gratiam reftaurationu pnctfe fjf fimpliciter,
t»(ltlcaff tiim feqnitur Deutn nec jPe^Jafft hominem
commHniternecfpeBare^tuiffie. Ham voli-
tioiUiu4gratiiiexc!utliiprtcifepeccatum,V9-
litiogratU butu4 tncluiit pri.tifepeccaticon
ftderationem vtroquemuio pariter cfmtnu-
nii illa coHfiderasio refutMur. Commttnis e-
nim «bttBi ctnfidtratio nec eircamftantiam
vUatn excludit, nt^ue vlU ctrta fingulari
citcumftantueii alligata At lUaprddeflina-
tiograttd, conferuantii in ftatu integritatii tx-
cludit ctrcumftantiAn: peccati ,t!f hncprtde-
Jlmatio gratu refi.iuraatu ex ftatH peccati.
circumftanfid peccAti rft prdcife aHJgata Dt
crttumitaquep t ttioniifun cSffimpli-
titer ■ ' .i.iiii , aut communiterfa3ii
ttbjoMe > y r.e auf mtdifietuiont gratit
^g^fkU-.fedntctffario faHum tJl^fUri dt-
btiitcumreftriBiont it. tne,i je grati*
iffglortd.Decretum tnimfrA. .^ ■..uiofiM tft
qujprapArafi/r rll.i ij^ratiM,Qtia homocerto fal-
tiatmrinon ■ iri poffet,fiqitidem ftatut
aliquu hominta pltcationem reefuire-
ret,nec quafaiu.^u. h r ,fi ftatnialicui appli-
caretur.lllaafHtmtjHaeerto falnatur hcma,
d«hete(femodificata,^reftricia. Sam aut
cor ■.tfaluatiirau i re-
(} : ,i .. :. !(r,aUerHtra>,i . . ; Si
nr,altera falnari non tndiget ne^
fotffttfivnanon fMuatMr.altera faluart dt-
bet aiit jaiuti exclHdi. &iUa ijua faluatur
gftpri.iefttnatt(me pr*parata,exc!ufa altera
fimpliciter^H» non Jaluatur. Varictas JO
quis^ll in obicdo & modo illlius. At nos,
luquis.dc variecatcobiccli modic^uc ilbos •
hic agimusiquz varictas taataclt, vtgra- j
tta & glotiaadbaacvd ilUm obic^i vf-
rietatem (it rcdrtngenda tc modificaDda'
gtattj coafcruationu in llicu inccgiicatift
&gioua per iHam obicdo conucnit vtia
aaturaprimjcuaconit '
latioai^ d: gloni pc
ir(flocumpcccJt(.>& mircri:.
Ncqucpotcft gratiaautgloiia 1
me 4: liiu-
tionc .1 . . . V. , c . . ; ..... ..:aacia
enim acccilauo vciiattjr circa obicdlum
vDifoaiic 6c voiuocum ; boc cft , aut circ*
noo|' - rcmflmp' aotcircapcc-
.suc coi.i-i. ^.iciam niiifub»
icdxo voiulmodi & voiuuco
ftau-
c ob«
;a-o«
h-
catoi;. .. . . suc coi.: - i.
Nam falutt
fimplicicet noo pcccatorcm.aut faiuat lim-
pliciterpcccatorcm , non acconimodat (t
Iiuic vclilli ta!i vcltali.fcdfimplicitcr ac-
commodatfetali & non alitcr confidcraio
obicdo. Abgcloffaiuat fimplicitcr gratii
c6fciuatioois. ouaquamenim dccvctaauc
collatacll illisgiatia rcftauiatioais.Homi-
oes fimpltcitct (aluatgratia rcftaurationiSf
n :i illn dccrcta autcollat :
tiu ..uui>.)Uatioais iaftatu inrr " . im
xuo. Gratia quidcm Cvtiii^ , fc &
fua clTcatia vaa cft » vt & gloria,at varic v-
traqticpromodoSc raiioac obicdli applt-
catui : caquc cft intet appiicationcm gra-
tix&iobiL-di modum rationcmque rcci^
procatio.vt cx applicationc gratix coa-
cludi polTjt ratto obicfti , ex oi3!c<fli modo
vicifIimcoIlii'i "• i'"!;' I' "vir T.^plica-
tio illi obic^t - iA. Si-
militct dc glotia Similitudo a iucc foUs abs
tefubfiocm vfurpara, huic rciftruirc po-
tcft.l-uxfolis vua cadcmquc lumco fj';^
corpori iam ante illuiruoato citcur.
git&lucidius |tcddn: corpotitcncbtolo
lumcH (uutn immittit & tcncbras pcllit,lu*
cidumquo tcvidit c|uod auccactattcnebro»
fum.Si tautum cHct difci inicD luier corpus
illumiDatum & tcocbioium quaatum cft
intcrhomincm intc^ium & pcccatotcm,
tum lulis radii fufoticiiics ilKiiniDando
coipori tll||0)iaato> non iurticcrcnc iUu«
mioaoilo corpoti icnebiolb, aili ve-
hcmcater auAi & mul-
ciplicact.
V
jxru tn.
CVM F. IVNIO COLLATIO.
479
DettrtU, id
fimtftntcn
tis ^ quare
Armin tim
hic non m-
Ung(U.
Ctnftt lu-
ntMi du Ms
friorts ftn
tiatim cum
ttrttn in
Jumma rei
tottutnire,
iffjic coa-
tludttRe-
f^njionem
Ju*m.
Ctnfft Ar-
miHim ttr-
XXVIL Propofino Arminii.
AVguAtni (cQtcotiam i^m ooa atcio-
gam (juiafruftrancura id cn'ct,fitfta
Thomx , coanderacioDeprtor> mibiad-
probari poflit H jcc itaque fuot quxhac vi-
cc til>i,&:c.
Rejponfie luniiad XXVII. Propo-
Jitionem.
AVguftitii fcotcatix cum duabusillis
ia (umma tei coouenirc cgo fcmpcr
fcnfi,& adhuc (cntio .- (t quoldam loqueo-
d) modosccica latioacab ipfo policos fuif-
fcflatucfis,& vatcam citcumlcaotiam dt-
uctlain.icj compcttuiuscs. Ego quodpo-
tuiin haccaufj,cuacaufj, niihjtcr,({uam
inaxinupotuidiligcntia & cclcritatc prz-
lliti,<}uiaroealia ooo raroiotcrpellaDC.Ta
10 booampatccm accipc (ludium mcam,
11 ooo rcfpoodcbic cxljpcCbttoui tuar.Dcus
vcropacis& vctitatis.fuam ilUm falutarem
paccmio animo-tuo obfignct , magis ac
magij , & vttumqoc ooltium ac omncs
fuos dcducat grattole lo via vccicatis ad
^lotiam fuam & zdificacioocm Ecclcflx
lux io Chriilo lefu Seruatotc nonro,
Ameo.
RepUcd Arminii, jeu (onJidtr.itio Ui^on.
fionii ad XXI' 11. pwpojitio-
new»
AVguftini fcotcotia ob circumftao-
ciampeccatiabipfo additam dccrcci*
dcquoagimu$)Obie^o, fflultumab yua-
quc prxccdciuc fcofcDtia diftac , quemad* /igmfenttTt'
modum ex coro hoc cradtatu liquere po' tiammut-
ceft. Si en»m circumftantia pcccati ncccf- tumnb v-
iatioconfideraodafuit dcccrneotiDco.a* traqueprA-
^luquc ipfo prxcifc ctt conrtdciara , tum ctdentedi-
ficriQcquic qutnillxtta<flationcs &cxpli- J}Are,idqU9
catioocsciufdcm dcctert tnnltum a i^^^ obctrcum-
viaabertene , qux pcccatum dcccrneDCij?«;,/j^ pgg^
Dco nccncceirario confidcraodum ^^\^c catiobit3o
diem,Dcquc adlu ipfo coondetacum cHc. dtcreti nd-
Acccdit huc quodpcr folatn peccati cir- ^titm.
cumflaotiam obicdto decrcci addicam &
r*<Sf cxplicacam , omocs abfurditaccs ^ }j:^gtabint
blafphcmix dccreco pfxdcdiaatioois &
rcprobacioois impiogi folitx repclli pof-
finc.fic folidevcin coofcqueotcsrcfutari.
Hxccgo, vir CUrilliinc , imprxlcocia- ^*fi^ f""-
rum habni , qux cux refpoofiooi ad meas ^^^dit Re-
propofuioDcsobiiccrcm, non tam animo
confucandi , quam iaciores cuas rcfpooHo*
ncs & cxplicaiiooes clicieodi, pct quasmi-
hilatisEcti io boc ncgotio poflct & ani-
musmcuspacari. Quara oroDenmvcfi
quidfctipliquod vctitati eflcontratium»
id mihi coodonec, & veritatem common-
ftrctjfiquid vctitati coofeouoeum ptocu-
li VI in co me conHttnet , & tc aflcotien-
ccm & adHipuIjnccm mihi tribuat,qao pei
tc vcritati audtoticas maiot iQdics cooci-
lictur.eaque magisac magts propagccurad
oomiDisdiuioi gloriHcattoacm & Hcclc-
ftx emolumeotum & tocrcmcotum
iQDoroiooooftioIcfaChri-
fto,Amca.
APPEN
FR. IVNII THESES
I •
• •
. APPENDIX.
T H E s E s inf>rdcedemi colUtione AliqHotiescitAtA D. Fr a N c r s c i
I V N 1 1 diuina. Prjtdeftinatione , db ipfo tottdem verhU compojttx &
fiib eiiifdem fr^fidio a Gvilhelmo CoDDito tn Acade?ni^i hac
Lugdunenfi Bdtaun Anno i^<)].puhlice difptaitd: itemque hre-
uicuU D. Iacobi AR.MiNiiif<^ eaf
dem not*.
QuiacrcbranobiscftnicntiofadathcfiiimDodloris Francisci Ivnii
dcPraidefkinauonCjillaslucadlcribemus, & brcuitcr quidinjis
delidcrcmus,adnotabunus .
Thesis I
n^fUJUnMticproprie ftcundum
vock (tjmQltfgum eji dctermi-
natioddfincm , communittr
yero ^ fiitc rMtwnm
totam ordinis adfincm fignificat , atquc
hocmodoaccipimus.
Dcftinatio cft obicflt exiftentis adfinem
(lcicrminatio ; pjicicula^r* , voci illi
prxpofua.uotat dcftinationis actum i-
pfani a(^lualcm obiedli eJcifteotiam an-
xeccdcrc.
II-
ESt igitur pradeftinatio ailus diuini
beniplaciti^quo Detts ,tlj MternopUni
tudtnem fuaru tr» <« Cbnfio
praparauity iisqiiifalutishsredes futtirt
fitnt,ad laudemgrutiagloriofafua.
Voxivtf*. »i'««fcu bcnepUcitiUicrc£lc yfur-
patutrecund ••^ <" i- .r lux fcnrum:(igai-
6cateoim pa i bcnc aftcct-am
propcofum &; bcDeuoiumDci ctgaob-
icftumfaum,nonpr.Tci(amac dctcimi-
satamDci voluotatcm de ilatuto ali-
qaofuo «quaiitec vfurpaiur vox bcnc-
placiti ifcholArticis , cjuam voluntatcm
Dci diftribuuni io voluntatcm ligniSc
beocpiaciti.
InChriftoprtpnrantt] NuIjIjc benediflio-
flcsprxparatx funt inChrifto hor
busnifiquq pcccatoribus conueoiuuu
Cluiftusipfc faluatot homiiuim pccra-
torum caotum lef$ti appcllatur, ^niAjAl-
HAbit populttns • fa
Chrillo ncm , //
Gal.|.T.9.7/«^Mr tjui ex fid« benedittin-
tMreumji ' ' '^ thAm.
lU qtA jAluth ■.XI -....s [HtMrifum ] Ipfa faluf
& hxrcditas viix xtctnx comprclnrii-
ditur pleaitudinc iftatum bcocd
num,tjuasin CbriftoDeusprxp.i
Hrgo ahtcrfuctuot dcfciibcodi q
plcoitudo illa cft ptxparata Abfurdc c-
nim diciturprqdcftin3tiocflcadu$,quo
Dcus falutis hxcc-iitatcin inTran-rr
is quiialutif hqtcdcs ctuu
dccrctoltatuootuf hxrc!
ipfispr.rparaiurfatutis 1.^.
prchcnCi in plcnitudinc bcn j:
pi^^ilonxtanquamaltcraf
., _ bus diii
irta ptxdclkmatiooc funt
• ! am partcm matc
, . ..naiionisfaciunt, i-
tioDecc£liu$dcfciibuntur ilixpen ..x
Icacotmhabct : PridejHfi • u.vn,
JtueleHioefl ijUA Dettt fid
tti.ques fiJtmdcctrtdtcrct'
ficttrt^ aeceptArt »4vitmm AftrntUti
MtrnoiecrtMtt.
A4
•A
DE PR^DEST
AdtAuiemgleriofigrMtu fiu ] Nullatn oo-
uit rcripcura Dci gra tum prxdcnioat io -
ois homioum caufam Ac fiocm . quam
quxmifcricordia iuodacfl.&circapcc-
cacorcs mircrofquc locum babcc.
III.
ACtm efl ( nam Deus ««-a; cii'^#*«e e(l)
non k (aufa vUa exttrna > fed ab
ipfopradepnuntepure profiafcens : alto-
quin non effet pure pradeflmatio , m &
Mufuomnes omnino pracedens.
Prxceditquidcmprxdcf^inatio Dci rcsfic
cauGisomncs, quaipfarum adlualiscxi-
Acotia cooiidcraturi cfl coim ab xcct oo
(x&ii fedfcquitur Doaoullatum rcrum
& cauQrum io mcotc & prxfcicntia
Dci prxcxiflcntiam , S; quidcm pccca-
ciabhomioc pcrpctr..i , Hnequo, oec
illagratia , oeccalis Chriflus , nccidx
bcQcdirtiones locum erga homincs ha-
bcrc potucrunt :Iiccc crgo prxdcftioa-
cio hxc a caula extrinfcca oon fit , cH:
camcn i pcccato occafiooata > vc lo-
guuotur.
IV.
CAufa ef! dlhxi» , beneplacitum , quo
beneuoleeflafeautergaeosquospla-
euit adoptarefiliosper Jefumchrifium/e-
cundum propofitum eUHionu fua.
Eodem bcDcplaciro , quo bcDeuolcDcus
afFcduscft crga aliquos, etiam placuir
ipfi cofdcm adoptarc io filios. Ergo ooo
redc dcfcriptx hic pcrfonx crga quos
DcusbcncuolcafTcftuseft^irao , quia
bcncuolc afFc^aus cfl crga illos , idcitco
cosadoptauitin filios.
^^tf//4r«jW/« ]Notahicadoptioncm non
poni intcr beDcdi(2joncs prarparatas,
Ctd abca dcfcribi pcrfooas quibus bcnc-
diclioncs prxparantur. Confcratur hoc
cum rcfponfiooc tua ad primam mcam
propofitioDcm. Vc auccm plaoius in-
concinnicas iflius dcfinitionis appa-
reat , agciiadcfioiatur PrxdcfUj^o:
Iradefimatio efi aatn ieneplaeitiWhi,
INATIONE.
quo Detu ah ittrno Mdaptionim filiaiem
eim cenfeijuens vitMm t.temMm in Chri'
fioprtpnrMHit , iutjuospU<Mit /tdopt»rem
Jiltos, Cr qui falMtu htredes fttnt futHri.
jidoptttre filiosper lefHmChrtjium ] Chri-
flus Icfushiccooitdcraodus noo modo
tanquam fumlantcntum quo niritut cx-
fccutio dccrcti , fcd ctiam vt lundamca-
tum quoipfumdccrctum oititur : ado-
ptamur cnimin illotanquam la capiic
nofbo i itaquc illc caufauim ordinc
prius conAicurus cfl & prxdcflin.itus
vtcfFctcapuc noflrum » indc nos in co
prxdeflinati tanquam membra ipfius.
Qupdidcirco moneo , oon quod cxi-
flia)|pi te hxc vcrba alircr fumcrc.fcd
proptcrca quod vidcam D. Bczam la
caput Ephcf. primum ordincm longc
alium f^tucrc , qui mihi iaucrtere ic-
dlum Prxdcflinationis ordincm vidc-
tur,
SeeHndum propofitum eleciionif fut ] Ifoc
propoficum clcfflionis noo cft altud
quam bcncplacitum Dci quobcncuole
afTcdascflcrgaaliquos , &quoplacuit
nonnulios in Chtiftoadoptarc in filios.
Vcrbaauccm tua ita funcpofita.acfiil-
IndpropofitumaliudcfTctabiflo benc-
pbcito.
P ST itaqueDeusipfe foltu, quiprtde-
^fiinat , caufa Pradefiinattonit fua,&
praparationis iUiut quam propofuu tnfe-
ipfo/ecundumbeneplacitum tUud volutt'
tatis fua. ^
VT.
PRopterea hicailm ab aterno fuife dich
tttr.idefi , anteomnesres& caufas in
rebm ipfts.aut k rebm , quaipradcfiinautt
exfitturas.
Si ifla thcfis etiam peccatum hominis.rjui-
quam condicioncm io obicdo Prxdc-
ftinatioois^illius rcquifitam , cxcludir,
non rciflcdtcitur Prxdcflioatio antcce-
dcrc pcccati prxuifioncm : tc vt coim
Ppp pecca-
■4<*
pcccatam Dcum ii przdc(liQtD<Jum
BOD moucrit ( cft cnim propriumpcc-
cati cffcdlum iram Dci rocreii ) tamcD
hjcc talis Prxdcftinatio dod nifi oc-
cafionepcccati £i(flacft > quod Dcusin
tcmporcfuturunaabxtcroo, pioinfini-
ute fuac G:ieBtiz,przuidiL
vii.
MAterid TudejlmdtlonU tft duplex:
rts iiuinx , & ftrfotii. hdrum fu-
tur£p4rticiptt.
JLes diuinz & petfonz illarum futurz par-
ticipcs mutuura intcr fc rcfpcclumba-
bcQt,itavtcx natura illarum ruum de
perfoDarum qualitatc condudi pDint. &
vici(rim cx qualitatc pcrfonamm collig»
Daiurarcrumiftjrum diuinaium. Ket
eoim jjerfonis accommodifttur& pcr-
fonz talcstalibustcbustQdigcQt ad Ci-
lutcra. Sic cx gia ia rcraifliouis peccaio-
titt rcnouatioois S.fandli colligeraus.
homiocs quibus ifta pizpaiauir cOe
peccacores : itcm , fi homincs fuot pcc-
catotcs.ccUigittiigratiam uicm ilUsiie-
ccflauam sllc.
VIII.
Rlrum diuinarum , qu£ quidtm tm
Prddt(lmdttone fuM tommumiuhi-
kiygenm eft btnediifio • qu4in cmumfiri
ht bu moiu Apojlolus ; quod totaftt ac
nonpartults^quotijpnitalif ac nori car
MaHs:qnodc!» i-^>itf>"* acnon tiAturuLsj
ftdtotumnaturar^lhfaans , qutd deni
^Mt in Cbriftofit^tleft ^diuina printipip
trft.itdamnto , v/ Cbrtfhtsfit atmtum
yradeftiriutorumcjput.
?hijfis iftj , qua ics diuioz dicMntwr ex
przd«ftioationc commuQicabilcs. mihi
oatufzpixdcitiQationis cGucnirehaud
Tidctur. Pixdc-ftioario coimoonfacit
VI res illzfiot comnmouabilcs , fcd ic-
>pla illascommunicat. CoinmuQicabi-
lcsfa^x fuDi rcs illx pct (aoguiucm&
tcm u laucdlioacxnquc ^hrifti^pcr
FR. IVNII THESES
quam oobisillaboDa apud Panemfunf
acquifira & impetraca. Quumquepriut
(it aliquid commuoicabilc quam aflu
commaoicctur .hiac fcquitur prxdcfti-
natioDcmmorte & rcfurtcdiooe Chri-
fti clTe pofteriorem io przfcieotia &
przordinatiooc Dci. Vode quid coo-
cludi polfit iotcUigcQubus difpictoa-
dumrelioquo.
6llu«d JptritMlu«enon eamslu] Spititalc ia
Sciipturis ooD caotum cariuli ^ fcd & a-
nimali opponituc , Tt vidcrc cflri .Cor.i.
Z4.&i.Cor.if.44.4f 46. Quamquam
caroale aliqaando etiam id quod ani*
malc cft 10 lc complctftatut.
6^Mi c« iwnfj^Am acnon MturMlU ] Supet-
czlcftia oppoouncut bifcc muodaoisdc
tctKnisboois in Sctiptura • aatuizqua^
taliscooucoieocibus . atquc hoc padlo
czlcftc & oatuialc opponutui iodiicdc.
^oddtnitjne inChriJio] chiiftus bcncdi-
dtioocs illas mortc fua impctrautc : idcm
eafdcm ^ l^atre acccpic commuoicao-
das cum fois : io codctu ad parricipatio*
acin caruodun prxdcftioaotur fidc-
Diuina principio O" fundamento ] Bcocdi'
^o cft diuioa priocipio , oam pxinci-
pium cius cft Dcus Patct beocdtceos: ar
fundamcnto diuiaaeodem (^uidcm fco-
funon dicirur. Nam Chriftusfundame-
tora iftius bcocdidtoois cft , oon qua
Dcus,fcdqua}i«*V^*rflr« .mcdiacoc, lai-
uator& caputEccIcfiz. Quz Chrifti
c&fidcratio luEuangclica fciiptuta vbi-
qucdilbnguituiabtllaqua Chrtftus Tt
DeuscooUderaiur,vtIoaD.i7.j.ibid:i4.
Y.i. i.Tim.t.f.6. i.Pct< 1.18 i^>xO'ai>
a.Cor.f.i^.&c.
Ve Chrijlm fit aternnm prddtJlinMorHm t»r
put ] An Chiiftus fit caputcouftitutns
pizdcftioaadis,ao vcroiaiuaoteprqc^c-
ftinatis vidcodifputariaThcologit. fi-
go naturz bxdioc ptzirc puto dcctctum
quo Chriftus conftitutus cft cap«t fal-
uaDdutu tftodccictoquoaliquiiivChi-
ftoadfalutisparcicipacioocmfuociclh-
juti. Cbiiftuso. Tt ooftcr apud Dcam
^Rlduuut 0c lacctdos ilU bona promc»
cvii,
niir,qux<:runt comuDicandapcrpr^dc-
•ftinationcm , & fimul capitisdigoitatc,
6c potcftatcm ilta boni coromuDicandii
indc aftu a Patrcillabonaacccpir,&Ca-
pitis , Rcgis , Principifquc titulum adc-
ptus c(i\ConfMmm*tMjtH confecrAtmfM-
SM4eftaHaorfalMtk£tem4iomntb. qui ipjl
mHfcMltant- Dcni<j; io illo pr^dcUinati
tidclcs, vt illotu bonorum participcs cf-
fcotpctvnionfcuroipfo. Diligitcnim
Dcus in Chrillo qoos vitq artcrnx parti-
cipcs faccrc ftatuiti at hzc dilcflio cau-
facllprzdcrtinationis Etquid6inChii-
ftonato,moriuoj tcfufciiato, 8c iamca-
pitc Hcclcfiaeconftituto. AtDewJilexit
munJum i nquict ahquis,t;/ daretfilium.
Rcfpondco. dikaionc iftam eflc gradu
ab hac qux pra:dcAinationis caula cft
diftioiftam.ciq; pr^ccdancam.Illa n.qu»
mifit fihum ncmini Toluitccrto titaa:-
tcrnamiimo oe tcIIc quidc potuit, vtpo-
tc qua: tum nulla crat, Chrifto illam oo-
dum pcr mortcm fuam promcriro. Tu
TcroquiaChriftum fuodamcntu &ca-
put ponis prxdcftinatoru,co ipfo dccla-
rarc Tidcris , quod Chriftus Cr datusca-
put prardeftioandisioillo ad vitam.
IX.
HArumhtntdtdionum fumntdcaplta
futtt duo[grdtia &glorU,llU homi-
mesagensinpraftnti » kac pojl in tkcon-
fummandd,
X.
PErfona funt crtatura exnatura{qua
oibU fupernaturale aut dtuinum po-
ufi)fupra naturam eueheaday&adrerum
diuinarum pjrticipationtm tranfmitttn-
da fupernaturalt virtutt Dti.
Hic apcrtilHme liqaec prxdcftioatioiais
obiedam abs ce poni hominit in nMtHr»
fHn.qHMnihil fMpernittHrnJe SMt dtHtnum
pfiiefitconfideratos, hoc cft, vt c^o diii.in
fHri4HMtHr*liymcenfidtriUos, ettrtt fuper-
tnuurMliM & corrHptionem qu* pofte» ad-
menit. Scd noncft hoc adzquatum ob-
itdum dcacci buiusE uc<^io.B.qux (e-
[NATIONE.
caodumprcdeftioatioBemfir , nooeft
cx natora , fcd cx pc-cato 8c igoomioia.
Res diuinx.quarum parcicipaiio prrde>
ftinatiouc cft prjsparata,n5 conucniunf
horoiuiin natura,(ed in pcccato &mife>
ria confidccato.Superoaturalis illa virtufi
Dcicft.quamexercetin Chrtftopocea-
tia&lapicnriaDci , ad lalutcm vocatis
ludaris Sc Gcotilibus. £rgo applicanrfa
homioi iroo in natura pttmxua . fcd ut
peccato& miferiaconfiderato.
XI.
FOrma ej{ adoptio in filios per Icfum
Chriftum , ideji, realisill* relatio <>
ordtnatioquanobis a Deo beiudicttur a-
mnis benediStionis jpirituaiu •^'i< ^i-
ffu»it in Cbrijio communicAtione.
Przdcftinarto cft M( ij*^'<(« , itaque ad«-
ptionoeftforma prxdcftinatiunis. F#r-
wftentmdMtejferu , & adoptio nondac
circprxdcftinationi , fcd apixdcftioa-
tioncaccipitfuum cftc : cftq; primtipK
fc Sc immcdiatum opus diumx prxde-
fiinationis (Cuiusconfc^ucnscft yitxSc
bxreditas cxlcftis. Neq; rcJatio illa rea-
lis& ordinatio qua nobts benedicicuri
cft forma ptxdcftioationis ; nam itlaor-
dinatioqua nobis bcncdicicut cft exe-
cutioprxdcftiaatiohisDci.feilipfaprx-
paraito bcncdic^ionum cft forma prx-
<lcftioationi5:perilIamcnimhabctptX'
dcAinatio fuum cflc. Eil n tntcrna & x-
tcroa illa prxpatatio,Tt ≺deftiaacio.
Vcl,fiaccuxatiusdiccodum fit, noniprk
prxparacio bencficiorum cft forma prx-
dcftinacioois, illa enim £ifhi cft pet Me-
diacoris Cbrifti morcem: fcd prxparacio
commuoicatioois illarum bcacdi(flio-
Dum cum crcdentibus to Chriftuni.'
Poflecaddi cena prxpacacio, fecuadaKi
quam ccrcoilhs , quikus prxparaca cft
parcicipario, contingit commmiio bc^
ncficioxum Ciuifti.
XII.
HVmforma ordo eft injraparationt *
pofituf perfonaw quidepereltdione,
?ff X fOCth
4«4
FR. IVN
Vocationem&tirMKifMyMMnf inChrtfto:
Terum vero,pngr4tiofdm benedtdionum
incboationem , prouehionem &conftim-
mationem gloriofjm perfe^dconiuttilto-
fieChufli.
lam vcro ordo illius prarparacionis tan-
aiumfbitnx dcdararipotcft, tumpcr-
lODarum, tumrerum rcfpciflu. Pcrlo-
nzinmcotc Dciprxparaotur quum il-
lisdcfliDantut clccliocx munJo. voca>
tioadrnioocm cnmChrido, & «'«k!-
fmXm^tini ia Chiifto : rcs rcto praipa-
rantur hoc ordioc > vt iliarum giatiofa
communicatio dcUinctur lacnoaada*
prouchcnda, & taodcm confumtnanHai
inchoaDda io Chii(lo,pruuchcda lo co-
dcm , fcdconfummanda pcifcdta vnin-
ne Dci. Hzceoimcdconiummatiofar
hcitatis fupcrnaturjlis , vtDcusfiro-
mniainomuibus. Siiamco dc cotifum-
mationc mediatoiiaagatur,fbtcoi illam
- 'ficri pcrfc^a coniundtionc Chrilh > fcd
hxc tcadit ad coofummationcm princi-
palcm,i|uzcfl voiocumDco,ad(]uam
pcrucDimus pcrfeAa Toionc Chtifli.
Nam Clinftus tradctrcgnumfuum Pa-
tti.i.Cot.i j.VtiBtfit omnta in omnittu»
XIIL
Flniseji Uus grdtix ^orioft Dei , qud.
. noigratis fibi efftcitgratos in fiito dtle-
{lionis fni.
Cr*tiM qi(M Deitt nosfiHp^Mfesftfit in filio di-
ItdionisfyMttfi gC9tia noo niH pcccatu-
tibus coQucnicns. Laus i.lius gratiz
caotatutDf0C^4j[i>0. ijni mortum tfi ^
Ttuixit: moTtuiti ^epter patcntM nofitM ^
rtHixit prepter infiificatioHcm nofirMm.
Laus ifla Dco iiibuiiur a pcccatc tibus,
quos Dcas perfAngMinemfilii fuirtdemtt
«X omni tribit, nMtiMne &pf^lo.
XIY.
HVic pradefiindtioni tjuod coirarium
efi.propriedict vna voce non potcft:
^utd pradefiindtionis vnd efi r4tio,eon-
trMtorum Vdria. Nam prdpdrdtioni gra-
iiACQntrAJidtft prdtentio , prdpdrdttom
II THESES
glortdContrar'!4 reprohjtio vel paenifrd'
pjrdtio.
Picdcdinatiooe prxparatui gracia &glo-
xia. Huic prxparaiioni tanquam 3l\ui
affitmatiuo opponitur aiflus ucgatiuus
oooprxparaodi grttiam flcgloriam, &
a^us altitmatiuus prxparaodi tUa qax
coottaria funt afiirmatc gratix k gio-
riz.Hic vcroprxparatioQi gratix aiflus
caotum ocgaciuus oppooitui pr^tcritio-
01S1& prxpaiatiooigiorizadtus taotum
aBiimatiuus rcprobatioois vcl pznz
prxparatioois. Vode iure coocludcrc
Sollevidcor. kunctrjiftatum ooo coo-
itc omnibus fuis paitibus abfolute:
oififotte aAusaftirmatiuus 000 Gt qui
oppuni poilit prxpjtatiooi gratiz. Ac
clt talis, induiatio ocmpc » eKczcatio
& iti fcolum teptobum craditio , <{ux
hoo potcil adttbus lantum aegac:i::s
commoJc & integre cxpiicaii. Ncga-
tiovero glorix calcdiscfta^^os Qcga-
tiuus oppoHtus przparauoni gloriz.
Hk ootandum itjuod vux rtprocMticnu
fiopt.ntprtpMraiicnefitvfurp*tM, (juara
in rcipobfo ad mcas propofttioocs n«»
tltHionem fcu fratritiontm fjgoificarc
propricaffirmas.
PRdteritieefi dHiudiuini pldciti , qu0>
Dttis dhdttrnofidtuitqudfddm cres*
turas in ndtura ipfarum reltnqutre , dc »a
communicare cum eis fupcrndturalem
gratiam^quafirmetur earum natura in-
tegra^autccrruptainfiauretur , addecU-
rationem Ubertatis bonitatis fud.
Ptxtciitio dcfioitac cx orgatiooe gratiz
tantum,noogIoriz, quum tamcogloria.
ncgctuiiifdcm. Rcdtcautem diCitui a-
dusdiuioi^/«cf/f,aoa ttntpUeiti ; pto-
ptctca quod placitnm fit pcncrale no-
mcnadquoduisDciftatutu & dccrctij^
bcoeplacufiincludac propcnfum & bc*
iKVolum afFettum.vc antc didlum efl.
Innaturaififariirtlinquirt] hinceiiam ao-
patacobicAumptxdcflioationisHbicf-^
tc homiBct ia aatuM c oQ£uicMcoK<
Snj^tr-.
DE PR.CDES"
SMptrH*turAltm gratism qHA firmttur *4-
rum tnttgr»ttAturA , aut corruptA injlAU-
rttur ] hxcverbadcpra^Jcrtinaciooc
kominum (iDguIari accipicada funct
cum DOD rc^c vfurpaca c(l illa didin-
d^io. N.im gracia quafirmacucinccgra
nacura. non ci\ decrccumpra:cericioBis
Qcgaca. Nam omnibushemioibuscicra
di/crimcn clc(florum & reproborum
ncgaca c(l. Ncgacio vcro gracix qua
cortupca nacura inriaurccur cflpropria
praiccricionisdccreti , & propccreaob-
icdlum przrcruionis homo corruptus,
& gratia inflaurance indigens.
ddJ decUrAticnfm libtrtatis honita/it /ui ]
Libcrtas bouiucis Dci noncaucumdc-
claracut quum Dcus vni bonumfuuru
comrounicac , altcri dcncgac ; fcd cciam
cum noo communicac oifi conditione
illaquaipfi vifumcft : fcd faceor& iilo
pado libcrcaccm bonicatis Dci dcdara-
ri. VerumnoDcancumlibcrcasbooica-
tis.fcd Sc luftitia Dci declaratui prxtcr-
jtioflc,quaIe/n nobis dcfcribit fcripcura.
Dcus eDim ejciudiciactiamprxccricio-
t\e vtictfrquavulc noonullisobpcccaca
gratiam fuam ncgarc. Et pcccatum vni-
ca caufa cft mcritoria ncgationis grati^,
dc quahicagicur. Ergouon fufficicntcr
«lcclatacus fiois iftiusprxccricioals.
XVL
Hj£cprdter'itio ftneculpa ef: ridm bo-
mini Deus perftilionem riAturtdc-
dtt^rdtiam debet nmini : Ejlcnmgrd-
ttMfergo indtbita»
Dcus fimpliciccr & abfolutc grati.im nc-
mi«i dcbct , fsd potcft fc dcbitorcm
gratix faccrc duplici modo , prorrjtjpone
&.poJlulAtioneAfius. PronulTionciquan-
do dacurum fc cft pollicitus , fiuc lub
cendicionc , fiue cicia •onditxmcm.
Poftulacioncaiftus : quandoab hominc
ralcma^um poftubc, qui lloc ciusgra-
cia homioi noocft pr^ftabilisjcum coim
ad datioocmciusccnecui: Sccus/TimV^
^ti tt6n fcminsMit^.
INATIONE. 4tj
XVII.
P Rtparatio pamefi ddmdiuiniplad'
tt , i]uo Deut ab aterno ftatuit , ad de^
ilarationtm iuftitia fua.piintre cretturat,
qua in origmefua nonfueruntperjiiturt,
Jed a Deo ori^inis autore , faflo & vititfi'
tatefuaJtfeilurt.
A(flum affiimaciuum prardcftiDatiooigp-
pontuinappcllasprzparatioDcmpQCDx:
at ille opapficusprxparatiooi glorix af-
firmatc ; qui oppoCtus cft communica-
ttooi eratix affirrrMtiue hic declaiatus
oooeu. Illumcgoi»duratiolicm&ex-
coccatioocmappcllaodumpuco , & hic
quoquc craAaodom.
Funire crtAturAt quAineriginefHAnonfui-
runtptrJltturd]Hoc dccrccuma Dco fa-
£kiim non cft . cifi poft pcccaci fucurt
certamprxuifioncm, ocquiscziftimcc
pcccacum cx illo dccrcco nccefiario dc-^
duci, qucmadmodum ooooulli Do^o-
rcs noKrifcnciuoc.
FM3o(y-viiiofitatefuAdefe!lurti]Dcc\2Xin'-
dum, quomodoillc fiidlofuo dcficiata
Dco, qui iamanrc prxccricuscfta Oco,
ioiftiusgracix commuoicaciooc, qux
Dcceflaria eft ad coicaodam defc^io-
DcmaDco. Qiiumqueomoesprxccrici
ctiamfintprxdamnaci, vclim cxplicaii
quomodo prxteritio & prxdamoacio
Deccflariocohxtcaot, fi prxtcricio cicra
pcccaci confidcrationem faflafic.prx-
damoacio auccmnonninobpcccacum.
Dcdatatio iuftitix Dci cciam ioprxfeti-
tioaelocumhabcc, vcdidumcftantea.
XVIII.
ITa<jue in prtdi flinatis tmrtia f.H itDtut
exhenepUcito pradc[imati9nts iui : in
tcfijutnonfunt pr<d(fitnati,praterttione
vttiurtx pUcitovoluntatts fu^t . crpanas
prdpar.it ireaturis contra ordintm tpfius
peccaturis , acproptcrpeccata rcprobandis
■ex ntctfitate iujhtia fua.
Prxdcftinatiooc Dcus falutcm curacpix-
dcUioatorum . ita tamcOrVC multt adus
Tpp 5 piu-
I. ARMINII DE PRi£DEST.
amifcrit.rcparctgratia.Ncquc vcro dccrc-
tumillud lub couditioDc cjncum diuirio-
nisccrtumcirc putanduracft : nam Dcus
totamruamgr3tiam> id crt>vtrumaucmo-
dumiljjus vulc fmipluitcrclcdtis luis liiic
modificationc auc cxccptionc vlia. Itaquc
& gratiam rcmi/nonisi rcnouacionif-
quc vulcillis 6c coDfctc vclut modum
antcccdcntcm illius ; & graiiamglorix
illiuscoclcftis, vcluc modum coofcqucn-
tcm.lmolific " r, Ttalicjuid pntcrca
gratixantccc»:...; Ji:lidcrarccur,aut con-
tcqucntisgloiio: naturalis, fupcroatutalis>
5ciic}uidpra:tccca cft ad diccndum quod
Tolo, id totum confcrctDcus: quiagra-
iiani & gloiiam fuis decrcuit vniucrfc,qux
quidcm cfk communicabilis. Gratiam au-
»cm tcmillionis & renouatioais non potcll
vcIlcDcuSjUifipcccatori & lationc pcc-
catijlcdhomincni cotum communitcrfpc-
AauicDcus, cui facctct graiiam cocam
fuatn& appltcatec nipcrnacurali modo.
Dccrctum crgo gratix & glorix fimplici-
lcr cd iucclli£cndum;quia Umplicitci & v-
niucr&Iitci&tflum , lincrcftrnfliooccx-
ccpcioncautmodificarionc gratix & glo-
tix , qiiam cum fuis Dcus communicac.
Varictasinobic(Jiocft& modoillius:gra-
lia vcto & gloria illaljmpUcifllmc & vni-
uerfcobicdto vario dccrcta&coIIacaooD
£»cic . vc gracia & gloriainfcdiucrfa fic-
qucmadmodum ncc Solis lux vatiacft,fi
ad aos varicpcrucaicaat varica nobis pcr-
cipittir.
^epli(a Armtmi/iueconjideratio Rejponf.
ad XX yi.propofinonefn.
Ixplicarur TTAoc mcam propofitioncm non fatis
^utntara- llpcrccpifrcvidcris.Qupautcmlioc vi-
fi9 ^rminitdcii & cam porro fccundum mcam mcn-
quaprcU' tcmpcrcipias.cnunciabo illam rcrbistibi
turjccun- in hac matcria viitatis , quaotu potcro.iE-
*«/w/r»/^fl-qaiuocumdicohoc dccictum quia graiia
fam w/»wi& gJoiia hocdccrcco pr.rparatx lunt xqui-
prc^ahiUm uocar,gtatiainquam xquiuoca& glotiax-
«ffetjkam quiuoca. Aliacnimcftgratia conlcruatio-
irtmam. iiis& confiimationisiu pnmxuo intcgii-
ucis ftacujaiia rclUuratioois cx ftatapcc-
caci.Glotiacciamalia ( rcfpe(^u modi ob-
icdi ) qux fupra oacuram cxiftcos illi, qux
natUtxmodoa ' . cft , fiipcradditur,
&aliaquxuatu... l . .^uominia pcccati &
inifetix libcrcatc donatur.
Cctcum cft hoc dccrccum cx coadicioao
diuifionis tancum ,quia n grafiam
nccillam , nccillius nv^ ' locquc
huiushomini vulc fim; altcrum
tantum fiucgraciam fiucglotiamfub coa-
ditionc. NoD vulc homioi ' '^^^'
tiam coufcruacionis in pu. ..^..u i..aiu &
gloriam cx illa fcu pcr ilbm , quia illa noa
cftgracia & gloriaqua bomo faluacuc &
glorificatur. Non vult homini fimplicitcr
gratiam rcftautacionis cz llacu pcccaci
&gloiiam cxigoomioia, quia illam gra-
ciam &gIoiiamaoapoccftiin !
Ic nili pcccarori. Ergo cumiici aiL;:iiunc
cft intcUigcndum dccrcium Volo huic
homini gratiam & gloriam > ccito quidcm
fcdauchaoc aut iilam, prouc hxc vct ilia,
prodiucrlitacc ftatusiotcgritaus auc pec-
cati.illi erit ncccllaiia- Nunc coufidcr.i^T* T.;i.imttii
tuu icfpofum.Ncgas dccrciu hoc crtc c
uocuicgo aio.Ratiooc ocgationivucadiiis,
quia nomincgencns vniucrfali, & vniuer-
(aii (ignificatioucdicituri cp autcm ludi-
citut,Doncft xquiuocum ; conccdo hoc,
ncgoillud , aioeoim gratiam >orJam
nominc gencris vniuerlali dici quidcm.fed
nonaccipi ligntficationc vniucdali.quxdl
xquiuocacio. Noa accipi figatficauoaev-
niucriaii ptobo.Qniagratia&glotiacom-
muoitcrlumptx non iunt homrnc ptxdc-
ftinationc prxpararx , fcd qu.iccnus oppo-
ficxdicuntur. Vidc qux dixiftiad mcam
propofii. Nam liocnoa potcftdict prx-
paracum commuuiccr, quod alccrafoi par-
cc vcl fpccic prxparacum noncft. Imo
comuotccr pr^paracu hoc multo minus du i
potirftq? ciuscftnaturx,vi,iivoaf
vcl partc fit pixp.iratu.altci
cilcncqucat. Jtaautcrcsl: -i
commuuitcr fumpta comptcheaHic gra-
tiam conferuaiiouis in ftatu iutcgtitaiit»
& tcftaurationis cx ftatupcccati : glorta
communitci fumpta coinprchcndit glo-
iiamuacurx ptimxux fupcraddicam» &
CVM F. IVNI
gtotiam ex igoomiaia tiooacam lapfx oatu-
ix.NcuccahomiDi commuoitcr c(l prx-
paraca.accgracianccgloria. Imo fi gracta
coofcruationis io i^acu iucegricjcis> <Sc glo-
ria oacurx fuperaddcuda homiuidl prae-
paraca i tum ooo potuit gracia rcftaucatio-
ois cx (latu pcccati>& giotia cx igoomiaia
illi pracparati|i quia hac podcriorc gratia Ac
gtociaaooiadiguic , (iiliampricrcmlgra-
iiam & gloriam obtiauiCi& huic poilctio-
ti gtacix ic gloiix locus cllc noo poccft > li
iila piioc gcatia Sc glocta locum habuic. Si
auccmgiacix- rcriauiacioDis cx flacu pec-
caii &gloria: cx ignomioia locus c(i ali-
quisjcuiicgracio; confcruacioois & glorix
ptrill II- ' tis£»dus DOD eft prxdcllina-
tionc i .ic apparct mcam propolltto-
ncm uoD laus abs tc pctccpcam . qui gcaciac
&gloria: ' . illam aHcilioncin cilc
pucalki , ^ .^. ....1 vnaalcctam.gloria voa
alcccaiafc c6plcdlcrccuc& vclucabfoluc-
icc>cxemplu vicx. Gratiaoaturam in(l.iu-
rans&: gratia candcm indauratam fupra
modum oaturx cuchcns ica habcnt. vuac-
aimalteramabroluit&pcriicit . at cgo il-
lam dupliccm graciam noo pofui.fcd vuam
coulcruatioois lu pnmo ilacu , alccrarn rc-
flaurationis cx llatu pcccaci : hx ii-
bi Qoofucccduuc.ncqucaltcramalcera ab-
foluicfcd voaaltcram cxcladic :iccmglo-
rianacutxmodo adxqaaca Sc gloria qux
fupcanacuramcd} icahabcot> vua cnim
alccrampctficic 3c alfoluicatcgoooQil-
iam pofui tiuphccm glotiam.fcd vcramquc
fupcinaturalcm , vnam nacurx pcimxuz
fupcraddicam > alccramQaturxiapCccxi-
faomiQiarc(laur.itx dooacam. £(tergo
oc fcofu dccrctumiiiud xquiuocum.quta
v6ccsgratix & glorix coatmuoiccr & vni-
ucifaltccrdicuncuc>accommuaiccr6c vui-
uerfiliict nonfuncprarparacx prxdcHiua*
tionc , fcd difcretc ,di(lin>ltc&oppoficc.
Ncgjsdeindedccrccumhoc iliefub con-
«licioncdiuiUonis caacum ccrtum;fcd oe-
gascx fcnlu qucm mcis vcilis atcciDuis,
noncxcoqucmrc ipfihibcnc, ido (cuiu
rcftcncg^s. Nair.giatia rcmitfionisrcoo-
uacionilquc tanquam moius anccccdcus,
&graciagluti£ calclbs caoquam modus
O COLLATIO. 477
coofeqaeoshomiai (implicitcrfcccrtoeft
prxparata. Atillcmcus ("cofusQOofait,TC
cx Tcrbisip(is planidime adparec. Nam
graciam rcmiiliouts rcoouacioniiq^uc op-
pofui oon gratix glorix coclcltis , icd gra-
tixconfcruaiioois ioihtu inccgtitatis.il-
lasduasgratias , fcu duas illas rratix vcl
parccsvelfpcctcsDcus hommi ftmplicircr
QOQ Yoluit prxdcfLioatiooe > imo Qcutram
(implicitcc- fcdalicram caotum,& quuiem
fubcoodicioQC diui(ioois> iuxta illud de-
cictomdc quo|agimus. Non voluitv-
tramqucpaiccm homiui fimplicitct> quia
Ttraquelimul locum habere qoq potcft.
Nampnor ezdudic podcriorcmtaoquam
nooocccdariam , imo ne locum haberc
poteutcmi poflcrior cxciudic priorcm caa-
quam ooaadhibicamicx quaooQ adhibi-
tioacprioris,DcmpegratixcoofcruatioQis
io primo (laru,po(ccrior illa rcdauratioois
cx pcccato nccclfaria c(fc cocpit, fiquidcm
homoexgratiaialuaQdus cifcr. Noavo-
luicalccramillarum (implictccr& abfolutc
abfquc condicionc. Noo coulcruacio-
nts,quiailla homioi ooocootigir , cooci-
gilfct autcm (i illa homini fimpltciccr & er
prxJcilinacioocprxparaca c(fcc. Noorc-
millioois pcccacorum& rcoouatioois, id
c(l,rc(lauratioois cx (lato pcccati , quiail-
lam (implicitcr,vclle oequit oi(i peccacori.-
& illuddccrctum hominera ooacooiide-
rauit vc pcccacorcm. Voluit autcm fub
coadiciooc dioifioQis vcl hanc vel illam,
prouc diucrfitas ftacus hominisvcl hanc
vcl illam, poftularct. Huiufmodi dccic-
lum fub conduioQC diui(ionis tincum cec-
tum cifc > plaoum cft cx tcrmiois rcif^c io-
tcIIc<flis.ExcmpIoilIuftrabo.Omoiscnua-
tiacio cft vcra vcl falfa nccedaiio. At hxc
cdcounciacio. Ergo cfl vera ncccdarto,
vcl f .Ifa n cceifario : non icqoitur. Quia
fubconditiooe diuidoois, \crume(l c«
nunciaciODcm omncmcdc ncccifario vc-
ram TcitaKam. ncucra enim pars limplici- •
CCI& (ciuodacdoeccifaria. Podulatau*
tcmnatura decrcti prxdcilin.nionis > vc
dmpliciccr verum & cctcum dc i D»U4 vhU
bomini grattAm eonferHaitonu i>t Jlatn inti-
^rfV/rr(^,Ycldmplicitcrcercum& Tcrum dr>
09 0 3 Diut
CVM F. IVNIO COLLATIO.
479
XXVH. Propofim Jtrmtntt. 1
. ., \ Vgiiftini (cntenciam uni n^-i -•••-i-
/l.gam (juiafrurtranciim id c.
•R,AHgU' Thomar , conriderationeprior, mihiad-
pmifenten probaripofTic Hxcitaqucfuntquaf hac vi-
Mrmin eam _ - r •• »
hicnonM- ^'P"J" lunnad XXV U. Propo^
ung*t. jittonem.
AVguftini (cntcntix cum duabos illis
infiimma rct conuenirc cgo femper
niuiduMt fcnriiAc adhuc (cncio. ii quofdam loqucn-
friores fen di modosccrta rationcab iplopofitos fuit-
untias cum fcftatueris,& vnicam circumuaniiam di-
ttrttain ucilam.ita compcituruscs. Egoquodpo-
jnmma rti lui lo hac caufa,ru3 caufa , mi fratcr , quam
toHuentrt, maxitrupotuidihgcntia & cclcritatc piz-
^ficcon- ilici>quiamealia noa raroiurerpe{laDC.Ta
tluditRe- kibonamparccm accipe fludiutn meum,
Jjnnfonem liaoa rclpoudebitcxlpcdationi tux.Dcus
jMMm. vcropaci5& vciitatisfuamiilamfalutarcm
paccm 10 anima tuo obfitjnct , magis ac
magij , & vtrumquc noltium ac omnes
fuos dcducat gratiule in via vctitatis ad
^lotiam Qiim Sc zdificacioncm Ecclcilar
(ux in ChriUo lcfu Seruatoic noAto,
Amen.
Rtpltca Arfninll, Jeu confider.tt 'to Rejpon-
ftatiU Ad XX VII. pTopoJitto-
nttft.
r r ji A Vguftini fcnrcocia ob circamflan-
/r Ar- jj^jj, pcccati ab ipfo additam dcctcti,
'"^' dcquoagtmus>obic^o> muliumab rua-
quc prarccdciuc fenrcntia diftat , quftfmad' ti/tmfenim'
modum cx toro hoc tradatu liqacrc po- tntmmul'
teft. Si cn»m circumftantia pcccati necef- tumtUfv-
(aiioconfidctandafuit dccctncnci Dco>a' triufug prA-
^luqucipfo pi.Tcifc cft confidcrata, t^rrx cedenttdi'
ficrincquic qtiinilta:tra<5lationcs flccxpli- flart,id(ju*
catioocsciuidcm dcctcri tnQitum a tcAiohcrrcum-
viaabcrrcnt , qua: pcccatum dcccrncotiy^^n/M pte-
Dco ncc ncccrtario confidcraodum ^^ifSc catioOieSo
dicm,ocquc adlu ipfo coofldcratum ellc. decrett »4-
Acccdit huc quodpcr folain peccati cir- ditnm.
cumftantiam obicdo dccrcti additam &
r( 7fcxplicaum , omncs abfurditatcs ^ Hetnbtnt.
. .>^>hcmix decreto przdcftioatioois &
reprobacioois impiogi folicz rcpclli pof-
nocAc folid(} vc 10 coofequeotes rcfutari.
Harcego, vii Claiiilimc , imprxlcntia- ^^Ji'
rum habui , qux tux rcfpoofiooi ad mcas
propofitioocs obiiccrcm , ooo tam aoimo
coofucandi , quam laciorcs cuas rcfponfio'
ncs & cxplicatioDcs clicicodi, pct quasini-
hi fatisficti ia boc ncgotio polTet & ani-
musmcuspacari. Quani oroDcnmvtii
quidlaipiiquod vciitaii cft contrarium»
id mihi coodonec. & vcritatcm common-
ftrctid quid vctitati coofeouocum ptoitt''
livcmco me conHrmet , & tc an'cotiea-
tem & adftipulautcm mihi tribuat,qao pcc
tc vctitati audocitas maior indics conci-
lietur.eaque magisacmagispropagccurad
oomioisdiuioi gloriHcationcm & Ecclc-
fix emolumcntum 2c iocremcoium
io Domioo noftrolefu Chri«
fto,Amco.
APPEN
FR. IVNII THESES
. APPENDIX.
T H E s E s />7 frAcedenti colUtione AliqtiottescitAtA D. Fr a N c r s c i
\v\k\\de diuinA Prjtdejlinatione j ah t^fototidem verhu compoJttA &
fuheiufdemfrjifidioA Gvilhelmo CodDj€o tn AcndemiAhac
I^ugdunenfi BAtAUA Anno f^^i.puh/Jcc diJputatA: itemquc hre-
uicuU D. Iacobi AR.MINII adeaf
dem notd.
Quiacrcbranobiscftnicntio fa^ka thefium Dofloris Francisci lysn
de Prxdcllinationejillaslucadicribemus, & brcuitcr quidiniis
delidcrcnnis,adnoc:ibunus.
I.
T HI s is
nddeJUnatio^opriefecuvdum
vo(k ttymologum tfidetermi'
natioadfnem , communittr
vero «ffTK>D'» fiue rattonem
totam ordinis adfinem Jignificat, atquc
lucmodoaccipimits.
Dcftioatio cft obicili cxiftcntis adfincm
Jctcrminatio ; parricula/>r4 . voci ifli
^.prxpofiMiOOtat i-
p&m a^luaicm obic.cti ciiucutiam aa-
teccdcrc.
n.
ESt i^itur prtdeftinatio aClus diuini
beneplgciriy<juo Dem ab tterfiopleni
tudtnemfuaru benedidtonuw in Cbrifio
prjtparauit , iis qui falutislurcdes futuri
funt,ad latidemgrut. f '^l^^-nftfut.
VoxJt/-J>K*i«fcu br- i .iicrc£le vfui-
patur fccuodu ira: fcofurn: fipnt-
hcatcoim parr cu bcnc aftcctum
propcnfum &: itutuulum Dci crgaob-
icrtum fuum.noD praiciCim Sc dctcimi-
BatamDei voiuotatcm de llatuio ali-
quofuo,qua1 rpatur vox bcnc-
placitiifcnol.i.. ..i .. ^uam voluntatcm
DcidiftrtbuuDt ia voitt&uicm ligni&
flcsprxparatx func icChriflo hon . ..
busnifiqu^ peccacoribus conueaiuac.
Chriftusipfc faluator hominum pccra-
torumrantum Ii-^^tff appclbrui , i ''if-
Chrillo ncmo ,bi • nili JiUeln
Gal. j.r.^./MijHf .j.i - ji^ie beneHi r
tttr enm fUeli A hraham.
iii qi<\ j.tlutH htLredesfttturi funt ] Ipfafalus
& hxrcditas vitx xtcin* comprchcn-
ditur plcaitudinc iflarum bcacdutio-
num ) quas io Chrido Dcus przparaoif.
Ergo alitctfucruni dcfctibcodi qutbuf
plcnitudoillacflpr.Tparata Abfur ' ■ -
nim diciturpr^dcftiuatiocfleadlu'
Dcus falutis hxreditaccin prrp.^
isqui&lutishqrcdcsctunr i
dccrcto ftatuanturharrc ' '
ipfisprxparatur falut:
ptehcnfa in plcnitudioe i i:
pcrfonxtanquamaltcrapa.^.i, i.v
ucobic''^! rr,rdcrtiQationis , non
i tcbus d:u'U!S qua
defcn
iftapt*;i.ii.Uiairionc C
qu^a'r" ' '■ -'"'"'Ti ni-'^ - '
prxd. aciunt,
tioociecliusdciciibuntui 'ju.it.
Itacnmihabct : PriiieJlinA::: .n \.itAm,
jtueUHioeft ^um Veui fiJelrs 'ru credrn-
tti.quos fiiitm doctredecrthi
ficare^ accef tArt advitmtn
atfntodecriMit.
DE PR^DESTINATIONE.
Ai Uudfmglotiofi.grMtu fm ] Nallatn no
uic fcripcura Dei grjciam przdcHioaiio •
ois hominum caufam & fincm , quam
qux mifcricordu iuoda cft,& circa pcc-
cacorcs mifcrofque locum habcc.
III.
ACtiu ( nm Dtiu «Va; dt^v».» fft)
nott 4 caufd vOa externa , fed ab
ipfopradejlinantepure profiiifcens : alto-
quin non ejfet pure pradeftinatio , res &
caufuomnes omnino pracedens.
Prrccdicquidcmprxdcftinacio Dci rcs&
caufaj omncs, qua ipfarum adlualis cxi-
Acocia coofidcracuri eft enim ab xtcroo
fafta: rcdfequicur ooaaullarum rcrum
& cautarum io mcncc & prxfcjcncia
Dci prxcxiftcnciam , y quidcm pccca-
tiabnomioe pcrpccr;..! , finequo, occ
illagracia , ncctalis Chriftus , ncciftx
bcnedidlioncslocum crgahomincsha-
becc pocucruociliccc ergo prxdcftioa-
tio hxc a caufa exctinfcca oon fic , eft
tamcn a pcccaco occafionau , vc lo-
^uuacur.
IV.
^^Aufa eft ^UkU , beneplacitum , quo
^beneuole ejl affeam erga eos quos pla ■
fuitadoptare^liosper lefumchriftum/e-
cundum propofitum eleHionu fua.
EodcmbcDcplacico , quo beocuoIeDcus
afFcauscft crea ahquos, eciam placuic
ipfi cofdcm adopcarc lo fihos. Ergo ooo
Tctlc defcripcx hic perfonx crga quos
DeusbcncuolcafFcauseftrirao , quia
bencuolc affcaus cft crga illos , idcirco
cosadopcauicio filios.
^^^/4r*//i« ]Nocahicadopcioncm non
pooi inccr bcncdi(flioDcs prxparacas,
kdabeadcfcribipcrfoDasquibusbcnc-
di(ajonc$prxparaocur. Confcracurhoc
cumrcrpoofiooc rua ad primam meam
f ropoficioncm. Vc auccm planius in-
concmnicas iftius dcfinitionis appa-
rcat, ageicadefioiacur Prxdcftij^o-
IrtdeJiiMtuf ejl htntpUeiti mKi,
I
quoDtUi ah tternoMdoptienim filitiltm
tiiu confequens vitnm i.ttmam in Chri-
ftoprtpMrauit, iutjuospUtuit Aiioptarem
filios, ^ (futfalutu htredes fitnt fnturi.
'^daptare filiosper lefumChriftHm ] Chn-
ftus lcfushiccoofidcraDdus ood modo
caoquamfundamrntiimquo nititui cx-
fccutio dccrcri , fcd ctiam vt lundamcn-
cum quoipfumdccrccum oicitur : ado-
pcamur cnimio illocanquam lo capicc
no/bo ; itaquc illc caufaium otdinc
prius conftitucus cft & pridcftmatus
vcciretcapuc noftrum , iodc oos in eo
prxdcftinati canquam membra ipfius
Qupdidcirco monco , non quod cxi-
ftinnpi ce hxc vctba aliccr fumcre.fcd
propccrea quod videam D. Bczam la
capuc Ephcf. primum ordincm longc
alium ftacucrc, qiii mihi inucicere ic-
^luin Prxdcftioationis ordiaem vidc-
tur,
SecunJurm propofitum eleciionii fuji ] Hoc
propoficum clcdionis non eft ahnd
quam bcncplacicum Dci quobencuole
afrc^loscftergaaliquos , &quopIacuic
nonoullos in Chriftoadoptaic in filios.
Vcrbaaucem tua ita funtpofita.acfiil-
Iud propofitum aliud clfct ab ifto bcnc-
placico.
V.
P ST itaque Deus ipfe foUu , qui praie-
^ftinat , caufa Pradeftmationu fua,&
praparationis tUius quam propofuit infe-
'pfo/fcundumbenepUcitnm tUud voluu-
tatisfua. ^
VT.
Ty^epterea hicaam ab aterno fnige dni-
A tur.iieft , anteomnes res & caufas in
rebus ipfis.aut X rtbtis , quMpradeftinakit
exftituras.
Si ifta thcfis eciam pcccacum hominis.ran-
quam condicioncm io obiedo Prxdc-
ftinarionis^illius rcquifitam . cxcludir,
nonrcdlcdicitur Prxdcftinatio ancccc-
dcrc pcccati prxuifiooem : vt vc cnim
Ppp pccca-
4n
FR. IVNII THESES
pcccatom Deum ad prxdcftintQdum
noQ moucrit { eft cnim proptiumpcc-
cati cffcftum iiam Dci mcreti ) tamcQ
hxc talis Prxdcftinatio non nifi oc-
cafioncpcccati £i^laeft , quodDcusin
tempotcfututunaabxtcrno, pioinfini-
«aie fux (!cieBtix>prxuidic
vii.
MAteris Tudef mdtionk tft dupUx:
rts diutna , & pnfonA harum fu-
tur£p4rticiptt.
jLes dimnx & pctfoox illarum futurx par-
ticipcs muiuura intcr fc rcfpcftum ba-
bcot.iiavccx natura ilUrum i|nim dc
pcifooaium qualitatc condudi polfit. &
^icilTim cx qualitatc pctfonaium colLgi
naturaicrum iftaium diiunaium. Rct
taim gerfonis accommodi%tur& pct-
fonx talcstalibusicbusiodigcnt ad (a-
lutem. Sic cx gi a-ia rcminiouis pcccato
lifc rcoouationis S.fan^ coUigcmus
homiocs quibus ifta ptxpaxauir cfl(
peccaicrcs: itcm , fi homincs fuotpcc
catoics.colligituigrauamulcmilii&nc-
ccflaiiam aflc.
viri.
RErum diuinarum , qua quidem tn
frtdrfimattont funt commmicAbi'
ks,gtnm eft Ifenediliio ■• qua)n drcumfcrt-
hn hu moin Apojlolus ; quod teta Jit ac
ttonpartialts ytiuodjpititahs ac non car
aAlU : qnod ^ i^u^tict* ac non naturaliSy
ftdtotAtnnaturanifiperattS , qu^d deni-
^Mt in Chrijio/itytdtji ,dtuina prindpio
&ft.ndawnto , vt Cbrijhtsfit aternum
rradejhnAtorum caput.
]f bufis ifta , qua rcs diuinx dicvntUT cx
prxd«ftiQ3iionc commuoicabilcs, mihi
naiuras pixdcitinationis cuucnirc haud
vidctur. Pixdcftioatie coim ooo facic
vircsillxnotcommuoicabilcs , fed rc-
jpia illascommunicat. Communicabi-
ks (altx fuot rcs illx pe« (aogmucm &
auxucmKiuxxc^Uoacxnquc Lbiifti^pci
quam oobisillaboDa apud PafremfuQf
actjuifira & impetrata. Quumqu«priu«
(it aliquid communicabilc quam a£lu
commonicetur . biac fc(|uitur prxdcfti-
natioQcmmorte & rcfurtcdiooc Chri-
fti cfle poftcriorcm io prxfcicotia ic.
pixordinatioae Dci. Vadeauidcoa-
cludi poflic intelligcDubus difpicioo-
dum rclinquo.
eiuoi jprriiMluMCtton camolit] Spiritalc ia
Sciipcuris Doo cantum caiaali ^ fcd &. a-
nimalioppoaituci TC vidcrccfti.Cor.t.
i4.&i.Cor.i;.44.4f 46. Quamquam
carDale aliqaaodo etiam id quod aoi«
malc cft in (c complc^atur.
S^od c« iintfffiuf mcHon nAtnrali* ] Supct-
cxlcftiaopponUDCur bifcc muodaoisflc
tciKnisboDis inScriptuia . oatuixqua-
nlisconucnieotibus . atque hoc pa^o
cxlcftc & nacutalcoppouuturindiicAc.
€li4oddtni<jHtinChrijio] chriftus bcocdi-
dtioDcs illas mortc iua impctrauic : idcm
eafdcm 4 1'atrc accepic commuoicao-
dascumfuisiiocodcmad pardcJpacio»
Dcm caiundgn prxdcftiaaotur fiJc-
lcs.
Dinina principio & fundamtnto ] Bencdi-
^iocftdiuma priacipio , oam piioci-
piumcius cft Dcus Paccr bcocdiccos: at
fundamcoto diuiaa«odcm quidcm feo*
lunoa dicitur. NamCkriftusfundamC'
tam iftius bcocdidioois cft , noli qua
Dcus,(cd qua7i«*'<?^*'r» , mcdiatot , lal-
uflcor & caput Ecdcfix. Qux Chrifti
cSfidcratio ioEuaogclica fcnpcuta vbi^
(|ucdi(bnguitutabillaqua Chiiftus vt
Dcusconlidciatui,viJoao.i7.3.ibid:i4.
v.i. i.Tiin.t.f.6. i.Peic x.i8 1^.10.11.
i.Cor.r.ij.&c.
Vt Chrijluf jit ^ttrnum pr^dtfiinMorum cm-
put ] An Chiiftus (it caputcouftituttu
prxdL(linaodis,aD vcro lainaoceprqdc-
ftinatis videodifputariaThcologis. fi-
go nacurx cidioc pixirc puco dccicium
q^uo Chriftus confticucus cft capaiial-
uandoril ifto dccieco quaaliqui iit>Chi-
ftoadfalutispanicipationemfuntdefti-
^ati. Cbiiftuso. vt ooftcr apud Dcum
'fKtli^ux & (accido» ilUlMjna pi'
XOll»
mit.qux cniQt comunicanda pcr prqdc-
'^inationcm , & fimul capitisdigottatc,
& potcftatcm illa booa commuoicandii
indcaftuaPatrcillabooaacccpit.&Ca-
puis , Rcgis , Priocipifquc litulum adc-
ptus ci^tConfMmmAtmJtHconftcrMmfM'
aw eft au3or faiuti4 £tem* omnib. f «i ipfi
MHfcuhant. Dcniqi in iftoprzdcllinatt
fidclcs, vt «lloril boaorum participcs ef-
fcotpervnion£caroipIb. Diligitcnim
Dcus io Chrilko quos vitq artcrnx parti-
cipcs faccrc ftatuit i at bxc dilcflio cau-
fa cl\ przdeftinationis Et quidc inChri-
ftonato.mortuo» rcfufcitato, Sc iamca-
pitc Bcclcfixconftiiuto. hiBetudiltxit
iB»«»</«»j inquict aliquisjt;/ lUirttfilium.
Rcfpondco.dilcaionciftamcfl'c gradu
ab hac qux prxdcftioatioais cauta eft
diftiockam.ciq; prqccdancam-Illa o.qua
mihtfihum ncmini voluitccrto yitaj:-
ccraamitmo oe tcIIc quidc potuit, vtpo-
tc qua: lum nuUa erat, Chrifto illam u6-
dum pcrmortemfuam promcrito. Tu
TcroquiaChriftum fuodamcniit &ca-
put poois przdcftinatorii,co ipfo dccla-
rarc videris, quod ChriftusCr datusca-
f utf taedeftioajidis ioillo ad vitanu
IX.
HArumbeneduTtoHum fummacMptta
funt duo\grati4 &gloria. llU bomi-
ntiagcnsinfraftnti , bac pojl in (kctn-
fummanda.
X.
Plrfona funt creatura txn4tura[qua
nihil fupcrnaturale aut dtumum po-
Uft)Jupra naturam euehenda,&adrerum
diuinarum partictpationem tranfmitten-
da fupernaturalt virtute Dei.
Hic aperti(Ttme liquec przdeftioaeioiiit
obiedumabstcponi homintt in natur»
fna.qutnihil fuptrnaturmlt aut dtutnum
pottft.ctnfidtrMtot, hoc eft, vt e^o diii.f»
furunaturMlHm tonfidtratos, cttra fuptr-
maturalia & corrupliontm qudpofttaad-
mtnit. Sed noocft hocadzquatumob-
it^um dccicti bulus- Euc*^io. B.quz
[NATIONE.
coodum przdeftinationemfir , noocft
cxnatura, fcdcipc-catoacigoomiDi».
Res d(uioz>quarum participauo prcdc-
ftinationccft pizparata.nocoQucniunC
homini in natura,icd to percato Semife-
riacoofidctato.SupcraaturalisillavirruK
Dcicft.quameiercetio Chriftopotea-
tia&fapicoriaDci , ad (alurcin vocatu
ludzis & Gcutilibus. £rgo applicaoda
homiaiitoo iooatura piimzua . fed ia
peccato & miieha coofidcrato.
XL
FOrma ejl iidoptio in filios per Ufttm^
Chrtfium , id eft .realisillj relatto cJr
ordinatio quanobis k Deo benedicitur *•
mnis benediStionis jpirituaiu «• ««•«-
0»»i»'» in Cbrifto commMnicationt.
PrzdcftiaartoeftM(v*9MT<M' , itaque ado-
ptionocftforma przdcftioarionis. Ftr-
mntntmdattfftrtt , & adoptio noodac
cflcprzdcftiaationi . fcd ipizdcftioa-
cioac accipit fuum cdc : eftqi primd pec
fc 8c immcdiatum opus diuinz przdc-
ftinatioois , cuiusconfequcos eft vita&r
bzreditasczlcftis. Neq; rcJatio illa rea-
lis Ac ordioatio qua nobis beaediciiur»
cft forma przdcftiaatioois ; nam illa or-
dinatioqua nobis bcocdicituc cft cie-
cutio przdeftiaatioliisDei:(e4 ipGi prz-
paratio bcncdidioaum efl forma prz-
dcftioatioDis:pet illam coim habct prz-
deAirutiofuumcfic.Efl n loicraa&Z'
tcroailla pra:paracio,vt &pr^deftiaacio.
Vcl,fiaccuiatiusdiccadum fit, oooipfa
przpatacio beocficiorum eft forma prr-
dcftioacioDis, iUacoim£i£^acftpcrMc-
diatoris Chriftimortemzfed przparacio
commuoicationis illarum bcacdi(ftio-
oum cum crcdcntibus io Chriftum.'
Poiretaddi cenaprzparacio,fecuodiua
quam ccrtoillis , i^uibus przparata cil
participatio, coDCiogic conunuoio bc;^
Dcficioruto Chrifti.
XII.
HVlmforms ordo eft injnparattont *
pofuusperfonaru quidepereleHione,
Fpp X vetM-
4«4
FR. IVNII THESES
yocationem ^MrmmfuynJunf inChriflo:
rtrum vcro.pergratiofdm benedtSionum
incbodtionem , proueilionem &confum-
mationem glonofum perfeildconiunilto-
neChnJIi.
lam vero ordo illius prxparationis tan-
?ium(brmae<iccIararipocc(l, tumpcr-
bnarum, tumretum tcfpcdu. Pcrlb-
na;io mcoce Dci prxparaotur quum il>
hs dcflioaDtor clcAio cx mundo. voca«
cio ad voiooem cimi Chriflo, 6c «'«xi-
^MXmltnffif ia CbitAo : rcs vcro pracpa-
raotur hoc ordinc , vt illarum giaciofa
commooicatio dcftioctur iochoaoda»
prouchenda, & tandcm confummandai
inchoanda io Chtiflo,prouchcda tn co-
dcm , fcd confummanda pctfcdia vnin-
ne Dci. Hxccnimcflcoofummatiofx
Iicit.itis fupctnacuralts , vtDeusfito-
mniaiaomaibus. Sicamco dc confum-
macioae mediacoriaagatur,Fatcoi illam
fich petfc<fla cooiuodliooe ChrifU > fcd
hxc tcadic ad coofummatioacm princi*
palcm,(^ua;cft vuiocum Dco , ad quam
pcruenimus pcrfcAa vnione CnniU.
Nam Cbnflus cradctrcgQum fuum Pa-
ui.l.C oc J f.Vt iUeJitomnia in omnibm^
XIII.
I^lnisejl Uus gratix gloriofa Dei , quA
. • nosgratisfibi tffectt gratos In plto dtle-
Rionts ftiA.
Gratia qutt DeiH nosJibigrMtoifttit io filio di-
leclicntsfud, cd ^t»iii noo nifl pcccaro-
tibus cooucnicns. Laus lAius gratix
iiitiX.3H\itI>e»^agTU, qui mortuiMeJliift
gleridconirtirtMreprobuti» vtl fcensfr*-
paratto.
Prcdcflinacione prxparatut gratia &gio-
ria. Huic prxparatiooi taoquam adui
affirmatiuo oppooicur a^flus ncgaciuus
oooprxparaodi griciam &gloriam, &
adlus amrmaciuus prxparaodi ilJa qax
coocraria func afiirmaie gracix Sc glo-
rix.Hic veroprxparacioDi gratix adus
cantum negatiuus oppooitui pr^tciitio-
ois,& pixparatiooiglorixaduscaotum
affirmaciuus reprobacioois vcl pxox
prxparatioois. Vodc iute concludcrc
pollc vidcor^kunctradatum ooo coo-
Aarc omnibus fuis partibus abfolute:
oififorte ati^usaffiimatiuus ooo Ht qoi
opponi pofnt prxparationi gratix. Ac
elt talis, imiuiatio ncmpe , eicxcatio
6c ib fcolum rcprcbum craditio , <^ux
hoo potcil a^ibus calitum aegatiois-
commoJc 6c iotcgre cxplicaii. Ncga-
tiovcro gloTix calcdiscfladlas ocga-
tiuus oppofuus prxparacioni glotix.
Hk notandum ,quod voz reprobationH
fio pdni pnparatione fu vfurpMta , qu am
in refponfo ad mcas propofitioncs non
eleilionem fcu frateritiontm figaificarc
proprieaffirmas.
PRdttrittoiffAHiudiuinipUctti , qu9>
Dtus abiternofiatuitquafdam cret^
tur.xs in natura ipfarum reltnqutre , <f(ir»
totumunicare cum tis fupcrnaturaltm
gratidM,quaJirntetur eurum natura in-
tegra^autccrruftainjiauretur , addecU'
reuixit: mottuut fropter feccata ncjlr* ^ I fationtm libtrtatis bonitatis ffU
reuixit prapter iujiijicationem nvJlrAm. Prartetitia dcfinitur ex ncgatione gratix
Laus ifU Dco tcibuitur a peccatciibus,
quoi Dcas perfiinguijiemfilii fui redemtt
4x omnitribu, nntuMt (^ft^HU^
XIV
HYic prtdtjltnatiom quod nirarium
tjlypropriedici vna vocenon pottfl:
^uia fradtjlinationis vna ejl ratiOyCon-
tranorum varia. Kam praparationi gra-
ttacontrArideJ} fratentto , frafardttom
caocum,nonglorix, quum tamcnglorix
ncgcturiifdcm. Rc^tcautcm di^itur a-
Auniiuiai pigciti.non teneflaciti i pto-
pceiea quod placicnm fic gcncrale oo-
mcoadquoduisDci Aacutu & decreciij.
bcocplacitd iucludac propcofum Si be*
ocvolum aftcc^um.vt aotc didlum eft..
InnMturaipfaritrtHnquere] hiocetiam ap-
parat obie Aum prxde Aioationis cibi cf--
[c homiflcs la oatotacoQfidciacos.
Suftr^
DE PR.£DESTINATIONE.
SnptrHMtHrMltin gratUm quH firmtihr tS'
rum integrH rMtur» , mnt corruptn ihJIau-
ritur ] Si hxcverbadeprsdelliDaciooc
kominum nDguIan accipieada funci
cum DOD rc^c vfurpaca c(t ifla diRto-
£tio. Nam gracia qaafirtnacuiioccgra
narura i non eil decrccum prarccricionis
□c^aca. Nam omnibushomiQibuscicra
diicrimcn clcdoium & rcproborum
□cgaca cA. Ncgacio vero graciz qua
coriupca natura indaurecur cdpropiia
praicciicionisdccrcti » & propccrca ob-
icdum prxrcricionis homo corrupcus>
& gratia inAaurancc indigcns.
JeclArationtm Itbtrtatu bonttatts fui ]
Libercas boniucis Dci non cancumdc-
claraciu quurn Deus vni bonumfuum
commuaicac , ahcri dcncgac ; fcd cciam
cum ooa communicac condicionc
illaquaipO vifiimcfl : fcd faccor&: iilo
pado libercacem boaicacis Dei dcclara-
ri. Vcrum non rantum libcrcas bonica-
cis,(cd iL luftitia Dci dcclaratui prxccr-
itioacqualcm nobis dcfcribit fcripcura.
Dcus cnim cxiuftitiacciamprxccritio-
tic vcicdrqua vulc nonnuUisobpcccaca
graciam fuam ncgarc. Er pcccacum vni-
ca caufa cft mcricoria aegacionis graii^,
dc qua hic agitur. Ergo nou fufticicnccr
dcclaratus fiuis iftius prxtcricionls.
XVI.
H/^cfrtLteTUtojineculpaeft: nam ho-
mmt Deus perfenionem natur±de-
dtt^ratiam deOet ntmini : Ejicnimgra-
rix , ergo mdcbtta,
Deus fimplicicer & abfolurc graci.im nc-
miii dcbcc , f.J poccft fc dcbicorcm
gracix faccrc Juplici modo , promijftone
& poJlulMtione aHus. Promifllonciquan-
do daturum fc cft poliiciius , fiuc fub^
condicionc , fiuc cicii •ondicxiDcm.
Poftulac ioneatflus : quando ab hominc
talcm aftum poftular, qui fiocciusgra-
cia homini ooncft piqftabilisjcum cnim
ad datioDcm cius cenctur : Sccus mttit,
liiinenfeininaMit^.
4«5
XVII.
P Rjtparatio pcentefi a^mdiutniplaii-
*• ti , quo Deus ab aterno /latutt , ad de-
darattontm tujlittt fua^pnnire creaturas,
qua in ortgmefua nonfueruntperfliturt^
Jeda Deo oTtginis autorc , fado & vitiofi'
tateftia.defedura.
A<flum affirmaciuum prxdcftioaciooiQp-
poficumappcllasprxparacioncm panx:
ac illc opBofitusprxparationi glorix at-
firmacc opjioficus cft communica-
cioni eracix amrmaciue hic dcclaracus
ooncft. IIIumcgoi»duracioiicm&ex-
caecatioocmappcllaodumpuco , & htc
quoquecra^aodum.
Puntre creatnrof qut. in erigine fna Hon fut-
runt perfltturA\Hoc dccrecuma Dco £a-
dum ooo cft . cid poft peccaci fiicurt
ccrramprxuinooem, ocquiscxiftimcc
peccacum ex illo dccreco nccciTario dc-*
duci, aucmadmodumaoonulli DoAo-
res oomi G:iuiuoc.
FaBo cfvitioJJtatt fua <//'/<'<7ttr< jD cclaraa-
dum, quomodoillc fadofuo deHciaca
Dco, qui iam ance prxtericus eft a Deo«
iniftiusgracixcommuoicaciooc, quc
nccedaria eft ad euicandam dcfcdlio-
ocmaDco. Quumqueomoesprxccrici
cciamnncprxdamnati, vclim explicati
quomodo prxtcricio & prxdamoatio
Dcccdario cohxrcanc, (i prxtericio citra
peccaci confidcracionem fa£la fic , prae-
darooacio aucemnonoifiobpeccatom.
DccUratio iuftitix Dci eciam ioprxteri-
tioaelocumhabcr, vc di^umcftaocea.
XVIII.
ITa(]ue in prddi^inatts omitittfMitDtut
(xhenepUcitopradc(}inutt9ntsfU* : in
ectquinon(unt pradtflinati, praierttione
vtiturtx pUcitovoLmtatisfua . &pa:nas
prapar.it ireaturis contra ordinem ipfius
pecutttris , acproptcr peccatareproiandts
<x ntctfitate iujhtia fua.
Prxdcftinatiooc Dcus falurcm curarprx-
dcftiaatorum .- ica tamcn^vc mulciatflus
Ppp 5 pto.
FR. IVNriTHES
ptouidentixDciadidemctfc^amcoD-
curraot , quos tameo i&ut ica Dcus ad-
mioiflrat , vc indc certo falus cxiftac ,
quod el^ PrxdcftinarioDi». Multiset-
iam prooidcDtic fux adtibus Ttuur
Dcus crga cos i <)ui prxdcftioati non
Xuot , fut^ctcDcibusquidcm ad falutcm,
aoo camco cfficacibus > quia hoc cft
prxdcftioatioDit. Hoc crgodifcrimcn
aooorareprouidcDtix & prxdcftioatio-
ah hoc loco ooacftabfurdumiocque
pTXtcr rem. «
fropterpeccMtn rtproytindu\E.x\iic rcproba-
cionis vocc propocot prxparatiooc vfus
es.
XIX.
QVoi fi pudeftinjtioni (vtfit) con-
tTdrid Jiatuitur refnobatio.figurdte
dicitur & fjnecdochitt -.quApropttr 4Ut
%on dictnda tjl , <juid inprtprium pericu-
hfum & cum ojfenfione coniunnum , MUt
diftin8i ( vt pii & doSii fAcimt ) expo-
wtndd.
In refpooCohc taa adpropofitiooemeam
fccuodamj ica dicis : Reprob*tie trihtu
modit dicitur , vno commitnt dMobiu
finguUribM. Cemmuni cum prdteritio-
mem dtunHtUienem ctmpU^itur. St-
tmndmmedmfingtiUrieefi, quumepponi-
tttr «lt£ii«ni > ^ non tUBiontm fignijicmu
ftu prtittritimem, Ttrtim ittm finguUri*
*fi , quum rtprtbmtio pro dsmmM/iont ap-
ptUatur. frimmrrudmtfi^tuedechicm,
jjtcundm preprim . ttrtim mttonymitm,
Mdda ttiam catMchnfltcum dici poffiu.
Vbi rtpnbatitni* proprium (igoi£catum
«ppelUs I qoodinchcIibusdctlibi/;{«-
ES DE PR^DEST.
ra/Mmdiciit. AToccautcmiftaaooil»^
ftiaendum cft.quia io fcripnuii Tfor-
patur; hocaurcm vidcodum vtesamix
(cofu^criptutis vAcac« fumatuc.
XX.
ESt auttm degmatis hutut traditk
maxime necejfarta, (i dixtri , fobrii,
uc reuerenter traSetur ; idefi .necaliud,
nec altter, ftecinatiumfinemquamS.S.
doctt , tum expluando , tum 4pplicand§
tradatur yCottfilio D.Pault jdhtbito: fti
rSiTii *if 1» <rttpf*rttt.
Qupd io Scripturis (ao^is doccnir& io*
culcarur , id oon poccft noo xftimariad
Glutcm vtilc 5c occcn'arium , licec ae«
cclTitatis gcadus (lot diucrti. Prxdefti-
nacioois autcm Sc oppoficx repro-
bactonis dogma iofcripturisdocctarflc
inculcatur,quare& occdlariameft Scd^
▼idendum qux & quah's iliafitprzdc-
ftinatio quai io fcripturis vc occcfTariA
cradatur; quxquc fundameotum (alucif
Doftrx dtcitur.OmDioo autcm proba 8c
occcirariacft cuamoocla, quainiuogit
prxdeftinarioois dogma cx icripcttfis
purc putc dcfcribcodum.Qon aliud,noa
alitcr.non alium Ln fiacm doccodumf
quamS.S. docc^ Sediaczerciciobuiti*
tei eft difficulcas. voufquifque cfiim
vulc videii fua fecuodumScripturara di>
ccre. Mihi certum cft la hac tua dcfcii-
pcionetc oon vbiqueScripcuram habere
prxuiam . fedalicubi aberrarc, quod U»
cius cH pettradUtam ia aeftra c«lU-
ciooe.
lACOBI ARMINII
SS. Thcolog. Do<5loriscximii,
EXAMEN MODESTVM
LiheHii quem
D. GVLIELMVS PERKINSIVS
apprimc dodtus Thcologus
edidit Antc Allquot anncs,
PRiEDESTINA-
TIONIS MODO ET
ORDINE,
rtemqut^
DE AMPLITVDINE
GRATI.^ DIVIN>£.
4DD1TA EST PROPTER ARGVMEmi CON-
nenienttAm Analtsis Cap.IX. ad Ko m ai^. dnte mnl-
t9S nnnos aI> eodem iffo D . A r m i N i o dcUneAtA..
Cufti Indice rerum concencaruna.
"t
4%
AMP LISSIMIS VIRIS,
Dominis Confiilttftmis i
DN. PR^TORI,
CONSVLIBVS,SCABI
NIS,SYNDICO,SECRETA-
riis> totiqj adeo S e n a t v i incly tse Ro -
TERODAMENsis Rcipublicac.
AmpltfimiViriy DomimConfuItiftmi:
ftg^ggjyga^gp Apienterolim r VUtone.atqutStotLts didumtRyrtfmnteidfu Tut-
lio^non rcHs n-.sfolnm njtos ej[e,fedparttm ortut nofiri^ftbi vendica-
rt pdtriAW^f^i^t--''^ 'f^ irntttsatque Amitos:^ qutiunqueinterris
^^raoIHs gighuntur^.. . . . im aeuriomnu\ homines auttm homi'
«waiPfiN^ num uufi tjf gtncratoSiVtipft tnttr feMiutdlii prodejfepofftnt.Quoi
fi(utiftdu!h n:tdttan fmptr dehuerunt^qutcunque vnquttm homintft fjtos gloriari
potuerunt, tamen tanto iJ vnufqvtfque ad animum femper reuocautruntimptnfiut,
quantoquifqtteantmfltirtfefjderenatosexpertifutr:tnt,autluminiUuddnimi,quod
rationem rcilam vocamuf , afiidua meditationt.fictiti oportuit, excoluerunt optrofiut.
Mjgni effet acu> ' '',n,i & idboris,verbiiexeqiti , quibm omnino rchut bominumgeneri
prodtffealiquiiqu^ :f , :dqueprcpterinfinitatemearumrerum,qui,abhomineinvfv.m
bominis proficifct fpffunt , Cr dtuerfttatemdonatianum , quibmdltttinftruirealteri
apti natifumm : vt proindt citiitf bocconari, quam ahfolucrtquifquim noftrumpoft-
mw : Tt.ecenfere verc ad vnutn on.neseos,qtti,quibui potuerunt rtbmgenerifuo prodejfe,
i« ipfi profutruntplurimttm i id vero impoftbtle , atqut »iutuntptnitm tjl; tum aUas
tb Cdufas , tum vero vel inaxime , quodmultaegregic a multitpcrpttrata, maximoqud
focittatt hominum vfuifuerunt tfeptinobJcurelMeant i&vixadfofleritdtemtrdnf'
Q^qq Vittt.:n-'
490 E P I S T O L A
tfiitunttiry nifi qtu aI iif , qui um ante dm trantygtfta rtrujw ipfo maxime timh,
fefe dtindt tpfa (om wtndjucrunt cUriut. A c quA quidem in armugeruntur^agii of»-
ucrfAriob9iulos[oUnt,fereqM trincipes & magnos Heroat comitantur : qua tamen m
ngaamultispraflantur , nihHoindigniorafunt yVtftmamquoqueapudfuturampo-
fieritatem honejlam aliquam prtmereantur. Videntur vtrc mthi ad Heroas iUos quam
proxime atctdere , qui literit clarutrunt, quiqut difcipUnas atque arttsaut ipfiprimum
inuenerunt.auttgregitcum magno Reipubl. bono easornaucriint : Interbosautem iure
pieriioque inaxime emineret qui Deo Princtpique fuOy aut in Reltgione vera , refle pro-
nmenda atque excelonda fiddcm fedulamquepofuerunt operam ^aut inpolitiaciuili
decenttr conflttuenda atque contmendafupraaliosegregti vtiiiftmeque inferuiuerunt;
digni proindehi ejfequi pofl viros Principes , exctUentiut de Repnb. mtritos , acpropter'
ea huic albo non mferendos , fcd cmintntiore honoreprofequendos , fuam tamen etum
aliquam ipft , Itcet (nm ipforum daritittt non conferendam , memorixm nominis apui
fofttrcsconfequantur. Cateriim deviris Prindpibutapudnosiliu.quibui Vatrianofhra
debct plurimum,(iue illi nortalmm fortiiamereptifint yfiueetiainnumadbucinter
wort4Us gloritfe agant ; de bis vero dicere multum ncqut nofira atatis , neque nofird'
rum virium eft : pratcrquam quod etiam citra nos eorum daritudo atque {fltndor fatit
oculosnojlrum omntiimprijlringunt. Virosquin vero eiiam doclrinaatque eruditio-
nu laudt daros, atque inter hos eos maximt, qiii Reipub. inpolisia.fiuejacrajiue ctuili
egregieprsfuerunt.glortefjmquenauaueruttt operam, fuisdebitis pro mtritis eorum vtt
luidibus profequamur ; neque tempuiy nequealianuncfinunt y &fuaetiamcitranot
quifque eorum laudenon carent. Verum enimvero vtde piidefundi farentis nofiri int
religtontm &patriamaffeclum,qui vt Sopboclem in Aiatt imitemurf
a'vt« d[( rtfirvos. uf ^^t^ tvxh^
E^jtTjsffwS' «t/rJ, 5«»'*i'*' Of^i^ ^'^Kk.
vt inquam dtpio & fincero illiminpatriam ^ d-reUgtontmaffeilupaiicnlaquadutH
l>reuiter,citrdCHiufquAmprxiiidicixm,datanuncoccafioneedtfferamusi ipfanuncno-
hiiiwponerevii taiyarcTtJiimumque idof^ciivincuJuni^quo Parcntinoftroob-
firiiipimur. i. futuri , ftaut nobts aut ipfi defuerimus. Tendent veroomnia
horfum , rt iudicia hominum non paucorum ftntftrii quorundam fugilUtiontbut , m4-
^no noprodolorenon p.friim ab iHoabalienata , bac viaatqueratione placemusparum^
nobifquc rurfus diinereamur aliquantulum : DemOpt.Max.cuiquidem itU inintt'
gritate antmi tx (onfcmtia fuaftrutuit qtiamdiuvixit ^tnobu largtatur »vtidttnctpi
itnigiuora atquc t temtnthra ea nalis accidant.
Veri inquifitio atqueinueftigatio imprimn .iu)iiiniio, tjipiof; n , i.uu vcro per-
ttptio atque comprebenfio di qua vulgo Sapicntu dicitur. lUc pro rattone veri duplex
efjt percipitur ,proque diutrfttJtt bac natura fua mtnm magifque quem a§tere : aut
efiim eaium eil rerum qua ad vitam bancgertintnt , eoque mundana & terrenss \ aut
earum
DEDICATORIA. 4,1
earum qui ad viMw perttnent fecuturam. vndt Jftritualu appcBatur : ftptenttiau qui-
^cm fecundiim hunc mundHmflultttiaexeoniera^cum hoc tpfo excelUnttor tfftptrd-
piatur qtiod de mundo hoc non jit, lila ex vniuerfo maxime hoc , & rebus vmmrfo hoc
iontentis addifcitur, indequeiniisetiamfereip^sterminatur.bacvcrofupertiekDe»
rdtrelttminum , in Cbri(lo folo verbo & Spiritueius reuelatur , fupraqne bocftcuium
multo fublimipme nos euebit , viam advitaimmortalitatem nobis mtwms. lUa fibi
debitosinanifolutnmodovmbrdpafcittHequevnquamexplettandem : Uacverofuos
alumnos tandem vere beatos reddit, ipfaque vita immortali communicataexfatiat
penitm j vsmmtme mirumfit inHtniri , qui , exquo eaper verbum hoc , idautem Sa^
crM Scrtpturas vocamm , grdtiose ipfts innotutt , incredibili eimconfeqtiendA deftderio
fupra omnia alia inardefcant. Ac quidem quo omnes vniuersebomines<^t\ot\>}^iii
& <^iKo^x^eii inclindtione quadam infttaanimiferuntur^eodemetiamauidefere'
batur Parens noflerpro innatafagadtatefua : adcoeleflisvero illimSapientU inuejti'
gationem , qutfefe in verbo cognofcendam offert , ex quo ta fui deftderium atque amo-
rem ei infeuerat , tam incredibili etiam animi impetu contendebat , vt maiorem in ho'
minem ytantijper dum carne bac circumdatm eil ,baudcaderepo(fe amultisiudiw
tum ftt. Qua porro ad Sapientia hutm comprebenfionem nos ducttnt, ea ex infli-
tuttotte illiM a quo eadem ipfa ad nos deriuatur , bacfere funt. i . Doctlitas & cu-
psdttoi dtfcendi , quam non potefl non ntttximani ingenerare vera falus verbo boc pate-
facla\qua ftcuti obtenta eU Riltgtonis noflra pramium,itadeftderatanonpoteflnoit
i^caciter allicere nos ad feprofequendum. t. Humilis&demijfusanimw,quiad
verbum illim trepidet,qui Sapientiamhancfupernamlargitur , magiflerio Spirttm
abfequtose fe fubiiciat , propriaque omni fapientia & concupifcentia abrenunciet,
3. Timor&reuerentia Domini,Sapientia quidem huimpropago atquefoboles.fedea^
ilemtamenettamipfa Sapientiaomnisinitium. 4. Seria , ardentei ,atque quoti-
dianapreces,quaintelleilm fiue mentis iUuminationtm ^ & affecluumfptritualium
tngenerationem per verbum^ah eo qui auclorverbi illimefi yfHppliciter contendant.
5. leiioiia , qua carnem (piritui ad opm fuum fubiugenty & in feruttutem Cbrifli eatm
abripiant. 6. lugisdeniquemeditatioatqueledioy verbiillimquodeatnadnosde'
riuatygloria Dei & falutis ftudio. Hanc viam quctquot infifltmt,perfuafi tanto fe
ampliorem myfleriorutn Dei confecuturos intelligemiamy quantttm ex ea quam aC'
ceperunt y ad pietatem profecerint ampitm (itidignos enim fefefaciunt fcietitia aw
gtntnt» , qui quam habent , male vfurpant ) certo certim eam adipifuntur,
Son poffunt enim non tam veracia hac ejfe , qitatn efl Dem ipfe verax y Secreta^
fi(4 eum reuclare timentibm fe , docere illum mites vias fuas , iuxtaque effe Detim
its qui contrito funt corde. Studiofe qutrentes fapientiam inuenturos eam. Si quis
mjirum fapientia indigeatttm , eamque poflulemiu a Domitio qui dat onmibus af-
flutnter , eam datutn nobis tri ; fed tattien non nift qui cultor Dti tH & volun-
tatem eius facit , bunc*in eo omni quod fectmdum voluntatem eius petit,
txauditum iri, Htt tum ho( mcdo omtiia tx todem iUo verbo penitiflimt
flqq i fibi
492. E P I S T O L A
fibicomperu hMheret.p.m.ParemnoJler^pofl pietatmurMm qtu ti interprtmd{ feniper
erjity oi)imhum.tniaunorttdtisprdiudictop^Jlhahito, omniquecurnaUfjpienttaab-
uidicata, in Saipturarttmmciitatione ^ &.ffh!ttaearumUelionetotumiugittrfefe
9ccupahat , noHurnus diurnufque in ea yerfabatur : atqtte vixfere quicquampraier
Siripturas vnqnam legebat altud , pcrdidijfe fe flatuem omneteas horas , quas non bis
impcndijfc :fuunifludiumnunquamKfipcrprei:eiDeocommendabat. leiunns
ttiair. non i o jiui excttando , & ad Sjpientiam illam cowp- • '■ ^ im comparan-
do , DeoqHefactliuscxorandoadbtbebat;Sihildeniqucomiii.u,. i>iittcb.tt^qus.Ad
fenfa Spirnus falutariteryVtqtte decuit rimanda^vUo modo condui trealiquid pojfe luui-
idbdntur.Hoc in Pudio ctnn dtutifimeperfeuerattijfer^iagetiio ataem ft quifquam aliim
raleretpltirimum-f mirari nemo debet,ftprcfundetn Scriprurarum fenfa penetrduerir,
4C non mhiletiam ipfe aUqnid p$/I quamplurimos alics obftruauerit. Mtrari vero fape
fuhibat ^quod vfque adeo femper parum trlbucrtt iudicio fuoipjiusvtvtfubacltfimo^
pltirimum veroiudiciisaHorutn : atquctantoptreftbtdiffidtrettrtticetetiam explord'
tijiim e qutppiampercepijfet , /1 tamtn magni aluutus authoritas viri in diuerfitm (on-
trairett fepotim haUtumdriquamquemUbetdliumperfuafumfibihaberettquafcrU'
pulofiratcpack praterea Jludtofifimits inhibebatur,vtnequeftbi(itoabblandiretur.,
&ab aUorum ftntentiis foUicitandispertinaciftmefefe contintrtt. Conjlanttr vero ani-
tnum induxerat , idqueadproMeniendasomnts non necejfariaslttes., pro nuUa fententiM.
depugnare acrius rtifi quam ex perJpeUifimo &difertiftmoverbo haufijfet , cuiufque
veritatem iuxtaactuceftatem aqueeiiidaiter demonflrarc poffet, Inter dUa auteirt
ficuti nobis gratulabatur , quod ex (rafft cacitatt , & ex idololatria Vontijtcia fuprs
quam Ethnica per lutem tuangeUig/orioJeemerJifcmus^ita in Ecclefis EuangeUcis dutt
potifmum afduedcplordbat : vnum .,quodpenittfimdqustque in ReUgioneprofundi
nobit rtmantibiu, moderatd libertati fcntinturnmfahiit dogmatisfcitu^crtdttUyfaHit
& {peratuadfahitem necefariis , etiam vli falutu nigorium nonagebarur^fed fubrilk
qutd^im Jpinofa,abJlruftor & minus neceffaria quifio.vfqueadeo tamtn nthilpermit'
teretur, vtcitratetra barefeosmoxcrimensV''vrnidfideredbdltero Ucedtftmovix
ignorare (uiquamaUqutdyqnodaUmpercc. perctUofe venditaret : vnde vtdtbat
fururum , vt pojl M^tfttfttnTmt & rigidas pro more in omnipropemtdumf(ibiU A(A'
demiarum deiermtnationes .ftficut foltt, in Ealefiai eaextruderentur , inqueik vrgt'
rentitr pracijius ; EaUfta inde pofmodum v > rificedirimendaeffentfdUttrudeUs
(OKfiicntiarum Uniena introdMitndd, intt neSaiptmrarum hoc modo ad pla-
iitd bomimim , tanquam ddMdtris Ed rentiam vindd , ddfiriddque : cum ta-
menafisduanojirdy aduerfariorMmque noftrotum .itrjSy deprebendantur ab vtraquc
parttnos eculatioresmuUis pafim inrcbuslapfu (tmperk reddtrty proque baclarud
EccUfia Pontificiis detrahtndd y tanttim fcripiitatum diiditbaflenus defuddtumqu^
fit.Ahi — •T.iodinEccUftisVieformiitist.rP ■ ?' ■• ^ -^r n t ^quodr: -^im^t
defrs -i^iont aplerisqutduCloribiUt j.n . . . . laucacai... . /-
urentur & vrgerentur , qttd reUgioni ftopagandei admodum contraria t(^r<.t^
D E D I C A T O R I A.
^ytfo Smftun fcnfumultum txorbitarentyVbtrrimafjueautfecuritatiAUtverdd*'
^eratiom ingmtrandx argumenta fuppedttarent : atqueboc modo adrtligiontmp*'
tm jlirpitus txjlirpandam quafitx compofitomAgna cura , introduRa effe vidtren-
tur. liorfum enim paulatim hjtc tuafura, quaiamferepn mdubitata veritate,pr9'-
qut Sacrofaniia Eccltfia ftntentia rtcipitnia. obtruduntur : Deum ahfolutift09 &
immutahilidtcrtto abomnirttro attrnitattpropuro fuo bentplacito fmguUret quof-
dam bominer, eofque quoad ctttros paucifimes , citra obedientix rlluu aut ^dei tn
Chrijiumintuitum pradeflinajfead Yttam : reliqua hominum partt multo maxims
adattrn*im &intluftabiUm miftriam fmili decreto pradefimata , citravlliut pro-
pria inobedientia aut infidelitatis iotuitum. Ufum Chriflum promde pro omnibm
hominibm mortuum non tjft.vtpro iUis rtconcUiationemapudDeum impetrautrit; fed
tantummodo pro hu folit , quos Dem tali ahfoluto decreto ad vitam ante ftparaue-
rit.Hofce etiam folos&non alios Deum ad fe trahereMque vi quadam irrefiflibilh
€ui ohfijlere aut inobedtentes tjfe plant nulio modo pofiint: cattrum vtrbortconiilia-
tionuvocari qutdtmad Cbri/Ium communttcr omnes ,fedreprobosnonvenundo,cutn
tamenvtnirtnon pofimt propttr ntgatum ipfugratia fuffitientit & necejfaria auxi'
lium vigorepracedentis huim decreti yboc ipfo nibilominm etiamnumadbucdamna'
tionem fuam obfignare&aggrauare ampUm. Eleilos hofcefide& conuerfione dond"
toSyneqHetotjliter,nequefinaliter a fide fuaexcidereaut Cbrtfio fubducere fe pof[e/ed
quidquid ta^d^tetiam atroctfitne peccanx , id omnt infirmitatit & imbeciliitatit
ijft : vnufryfuemque proinde nofirum inuariabilem vitaatquemortis aterna •:^"pyi'
jna cum ipfo ortu in lucem hanc nobtfcum adferrtj atqueadeo adbocnafii , hanC'
que diuerfitatem aliquo moda ad vniuerfi perfeclionem faccre : idque adeo verum
ejfe vt, quod tnfantesattinet ipforum etiam faederatorum & quidem gemellos yfct-
deri etiam ipfos facramentobaptifmi initiates ; fieri tamett pefiitvthorumin infan'
tia fua morientium (vtvtbenedetUu ^erari fempcr popt) mhilominmcum fecun'
dum verttatem deiUu iudiciumfacundumeft^alti hincad vttam, ahtad morttma-
tertiam migrent , proutDtoabattmo vifumfterit in hanc aut illam partem fiatut»
re aliqnid dt illis. Ex quibm hoc modo pofitu factle periculofifitma optmcnts imbibun'
turfecuritatiaut dejperationi viammunientes.
Haccumhoc modo omnia foUicite ad animtim fuum multotits reuocaret Parens
nofier,tamen multum anxim quomodo qua iaminfdtciter muUorum anttnu infiii'
larentur,auideque imbtbtta multosabomni Reltgientscuru, nmpaucosab Ecclefiaruttt
mjfrarum amplexu abarcerent , intr. ' ' 'tm veroetiam nonp.mos pradefiina-
tionisquadamcdca opintotii foporatos.au i.Qniid<ntiatu tion ftcunium jpiritumabri'
ferenttmultum anximyinquimtOy quomodo quahutm generu noti pauca tjftnt , fine
turbit & fir/pi:ufaluo eorum botiore yijuorum e.xi(iimatio::emncn labefaclari inter-
eratyreftttui m meliwpojfctit^ qua medttatus in hmc parttm trat , ea lictt accurate a-
fiinuta aft ditudicataqueytamen adbucvtittt^nuj imfum ttmptts conttntre afisd ft
fiatuit. Jtfiinandum fcilicetngn ratm, vv* 'Utatn quam aquum crat^
494 E P I S T O L A
iujlumveroqutr.etumtempus fuiicogitatupttifitatidis adbibtdjfet iwemor illiiuqued
a[udDiottemext4t,femelpolitdb4udf4tdle immutdnda ejfe JapequeinfuoJlAiuetfi.
deteriora vtitiorit efje Reipuh. iit , qut vt vt meliora , per immututioneui indueuntur.
lntere.t vero tewporiscum fumm.t bincvtilitas , &extrtmaatque ineludahtUs illint
iiim^itatenece(iit/!ijapiusau!emtlltiu vdltCdrent^dtquefuoiUumofficio commone-
ftcerent.certusidmtcmpusfaluwwodoopptriri oportuntus , nthilinterea temporisre-
Hiiisfacere fe poffe perfuafv.m fibi hxl/uit . cquere fuapitblic.r T rffe dttxit , qtum ft ve-
tera fuA cogttata , iterum iterumque quafi de notto ad int: .'iquoties rcuocatum
irttyfenttnttafuafoliditatm atqtie^*^'^»'**!'^ omni ratitneatqueviapettentartt ma-
gii^nihilque omitteret omnium qua in hoc cafu fapientesfailo opus effe iudicant. IJanc
ad rem cum plurttuum momenti haberet,ft de Jentetitia fua tnaiorisin omnes partts cer-
titudtnisergo cum tnaxinu qittbiifque .ludoritatis & dodrina virit, priuatim viua vo •
ceautetiam firiptoperltterasconferrct.idfaeercapudferatumhabuit , nthiladdubi-
tans quinfi fuam jententiam his probautjfet non dtfficuUer etiam cateris probaturus
eamejlfet,quiabillis fere penderent omnes.atqueadiBosaHquandoappellatHri iudtcd-
hantur. Vt res cunque caderet^idtamen htnc cenfecuturum prauidebat , vt minus di^-
culterftiffragia multorumpromereretttr ^ fiperciperetur nihilcrudum , qtied dicitur,
propultjfe vnquam in forttmynuliiusiudicium aut ex.tmenreformidaufJfe nihi/percu-
mcHlosfub fctito imperttijttentauiJfe,nthilqueftbipentttuabblanditiufHijfe-y fedjpontc
atque vkrt doflifiimicuiufque tribunal interpellaaijfe,mutaturtu ficub[ §allucinatutn
fi deprebendiJfet,vtp9teadmodumineo facilis.Siexploratuomntbut infua ^bifentai-
tia verttate magis ettamnum atque magis confirmaretur\ quod ex quaquepropemodunt
ioUatione eifemperaccidit: tutn demutn co^tare fe velle dtcebat , quomodo otttnia le-
gitimeyfubpraftdio pitbltcaauiloritatkadvetterabtU Senatus Theo/ogici iudiciumre-
ferri poffent^atque expenfa probataque,quod vtinam fucctjujfet yde fententia deindefu^
premi Magiflratm nojhri.pofiplenifimamcauft cognitionemyreHeatqiie ordinefan-
ciri,vi^9rem qtuft legis adeptura. Hac caufa fuit ciir non tnodo ad coUatienem atni-
£am,Mtntflrorutninhac patrtanoflra Coryphaos quofque priuatim foUicitaHtrit de
fententia,qutn ettam fua fiudiofe cttm doiltfiimo Theol. D. Franc. Iiinio homine
m^timwcf contulerit,cuiusaliquoties modefitamexpertusfuerat &quemetiamfape
in muUis adjlipulantem ftbinaflusfueratyVt proinde muUoties incredtbtU animi af-
fe^ulongiusei vitatempuscontingtre petuijfe optauerit :fedver»etiam adexterarum
Academtarum TheologoSyinterqueeosadReuerendumyraraerudittonis virum D.Per-
liinftumyCeUberrimum qmndam in alma AcademiaCantabrigtenfi Tbeologum perlit'
terasfe conuerterityVtpote quiinttr noflritemporiiTheologos , controuerfam muUum
iittqut de Pradtfimatiotte do^rinampojl aUos pojiremm ipfediltgenttfiinte excuf iffe
cbJeruaretur.Atqueadhancrem ipfi fauiturut erat prafenshictra£fatm quem etiam
addocltJf.D.Perkinfium mijjurusfuijfctytiifiyquo ipfo propemodum tetnporit articulQ,
extremam ei manutn iam iam impoftturus eratyD.?eikinfius,vita hac defunilm,eain-
quecum btataaUeracommutauiffenuntiarttur: a quo deincfps tetnpereeum apud fc
DEDICATORIA. 49^
fuofjue awicos Vartnsnojler £onttnuitypo(}modum vtro itd i:dentihu r.. ■ .*
nojlrt,tot*m fuaw de Vradeflinationefentiniiamtnfrequtntifmo lUult) ly.,;.^- .. i il.
Ordd.noflrorum conuentu (opiofijiime txplUuit ^rcttptamque rulgo aptid Dd.quofdain
fententiam confutauit,ahfutditate tUtus viginti ordtne tanquam tn acie pofitis cxquifi-
tiftmis 4rgumentU ojlenfk, Quum ver» dectvpt coram folu lHuflriJf. Dd. Ordd. inter
Tbeologosdifceptatd bac agitataquefutffe , tamtrj diterc vixpojfumw quacalamitate'
0cciderit,vtficutifijmmafiifiiltafljbello,fefequ.tqttavtrfu}ndiderefolettttaetiamto-
ta controuerfia huiut moleslonge latequc adomnts vfque quaqtiepatria noflrafubdttos
prater Dd. Ordd. expedationem quam latipmefefe dijfuderit. Atque cum non mul-
topojletiam carifimutmfler Vareni, maximonofiro &bonorum plurimorum moe-
roreplactdifitmead ctlttes concederetybuncqitetnnunc V.V. A.A. damus tra^latum,
addttapropttr argnmenti conucntentiam Analjft Capitit noni EpifioU ad Komanop
{quatn vtinam expottre adbuc potuijjct ampltus) inter fibedas atquc aduerfaria eiut
latere deprebendtmus j fupprefijfemus vero tUum etiamnum adbuc dttitius^ nift boc
tempore adexplicationttn do£irtna de Vradeflinatione quam iam nemo non ettam pro -
letarius quifquedemedia turba maxime ventilat^tmo tn qua proram & puppim reli-
gtonis fere totius coUocant (quaetiamresnosaltquando impultt, vtdeclarationemiU
itm,qua Varensnoflcr fuam de Vradeflinatione fententiam coramlUujl .Dd.Ordd ex-
pHcuerat ,pullicein lucem edendam curauerimus } nifi inquam ad txadiorem totitu
butus famtliaripmaiamnobiscajifxexpUcationem anitci iudica^ent plurimum mo'
vitnti placidumhocexamen babitNrum,vtproinde religioniduxerimusrefragari ipft$
aut buncfoetum ittutderepubitco. Quin imo vero etiam fiexifltmattonem Varentisno-
firi plurts fjcere qitamvtilitatem publicamvoluiJftmitSyetiamh^c de c xufabocopus,
Vtpotepropterobitutn D. Verlijnfit imperf<clum,ettamnutn adbuc apudnos<ontinu'^-
fcmus. Reueraenim talenon efi, vtmultis videttir^quod ingenio &acumini au^oris
ftti fatis rcjpondeat : verum cnimuero periclitari pottiu in Varentis noftri pie dtfun^ii
exifiinuttone aliqtuntutum volutmus , quamgrata vt ^ramus pofieritatis etiam
cum dijpcndio ahqiio nofiro vtderi non habuijfe rationem aliquam. Offenfum viro
^uenqu.im iri itbeUi Isuttu publtcationemulio putamusminus :nibilenimquidquatn
in quenqtum bic dtittur inuidtofim ; res fimphciter cumre,caufa cumcaufa.grgU'
mtntacHmargumentis placide & fraterneconferumur. Ilacatnicainter /<r^^m»V»
viri dani cum carert coguntur, quiderit inquo vnquam proficitmus ? ac veroquid e-
Titinquonon retrogrcdtemurpaiiiis pedetenttntplurtmum ? poftplacidjs vero btituf'
viodt coUationcs ,/i vbi conutntre in omntbus non d.t ' • ' ' '-^ •'.r.re vni ab aUero fal-
HA religionispacenunquainlicebit; inquMtaudcmd.^ .. & {onfitetttirrucar-
nifictnasnon incidemmfquotidiefc.tam afimplicitate friptur.trttrofiinnt;bus nohit
longius,ac quidem nonuullis nunc internoflros conter.denttbus, qtittamen vnitatem
proptereaabrumpendam nonputant : Deum pradcftinjndo nequaqiiant circa pecca-
Ures verfatum tjfe : ptrfonas in Deo modts tjntummodo exifttndt tffe fiue rgjV»»
Ljfenttamin S.S. bacperfonarum trimtJte.Ciiwpropriifiimtloquendu
49<f E P I S T O L A
dtcendjm ccmmunm ejfe, mproprieautemdiciyConmunicdri: inrdttonem fttufd*
{Itonitqua Chrijlus patri fuo faitifectt yXenirenon iuJlitiMm iUitu acliuam fedpaft-
uam folum : item , quod paenttentia ftue refipifcentia remiftonem peccatorum non
anteccdant fdcam fequantur femptr\ aliaquehit fimilia : haecafujinos abinuUem
iirtmineiejfeerit , tn quot omnmo fedas diflrahemur , imo quoties nontxvna fccla
tranfcurrerein alteram opm hjMimns^
Sin verodquum iJlvirL doctii , aliqutd bic inter fe concedi , quia vniuerfalu &
vniformit corifenfus fn omnibiu ubtinertnonpotejl Jnqutratur tandem aiiquando ad
minuendas iites, & >idpr£ueniendum cxorituras facilt altas jpotius quam pojimo-
dum : quoufquebic aqnifima Ubertas progredt & vbi fe fijlere tandcmdebeat , id'
que nefcindamurab inuiccm vbi ^nt*}ime oportet ifedveroetiam nequidquidtandem
lihetjpromifcue indubium vocemus ^aitquidveroettaminttr Academiafeptacoercen'
dum putemus : mewinerimus autem ante omnta efe aiiquidquodpie ignorare veUe dt"
hemus,adidvfquetempusyiumcr>ij[.i omninojira ignorantialiberatif Deum videbi-
mus fuutiefl. Interea vero pacem quafo fetiemur, eodemanimomutuo internosaf'
fedi , nonaltafentientesjfedhuoitlibus obfecundantet , non prudentes apud nofmtt
ipfos. KegnumDeiinfubtiii altercationepofitumnonejl , &ferita4 ^quam habemm
Mtercando facile aut amittitur aut obfuratur \ Stmpitcitas doSirina multa eorum
quaquotidie obiici folent , eitdit, qui non eltdit docirina fubtilitof. Multa perBei
gratiam fixa certa , atque o/^3^oy*if^» h.tbemus , hac in fangumem & fuccum con-
uertamus,neingratitudine noJlraDeum contrano$ccncitenr,u,omnifcientiam prope-
modum quuniam antetempus ftciando'. abcdienttam maxime mandatorum Chri-
(ii meditemur , ad vitam noflram rigidifimc attendumiis , inimicitias atque odid
nojlradeponamus,& cito minus dijputacts reddemur ,netam optniones non necefa-
rtasprafrailepropagare&perfuadirc alter alteri ftudeamus , quam obfequium lefu
Chrtjliex fideveram quantum ejl fimpliciorum & hebetiorum hominum numerwy
qntad qtufliuncularumnojirarum perceptionem ne penetrare quidemfemti poffunti
& tamen vtfaluentur , nibil quidquam emnium adfalutem pracije ncctfjariorum
ignorare\debent. Hacmaxime alii aiiis inculccmus, Vtinam vcroin Pradejiioattont
qutdem ea fcntentia ohtmeat qua maxime ad pietatem ftcuiidim Deum apud 9-
mnespromouendamapta nataeji , minimumfet.uritatemcarnalem foueat , potnt'
ti^tmtautem dfjperationemamoiiatur , duas in reitgione pejies nocent;pmas , etji
itiam famiiiariorem prob dolor inter nos , 4f proir.de omni conatu rctundendam
fortius.
Cetcrum quod vejirk A. A. Hbeilos l}ofceinfcribimus adimtum aiia,tum pra.'
fertimhoc nos induxit ^ quod Parcnsnofter p. m.pofl Oudevvatriam abuijpaniscru-
enta inuaftcme occupatam funefiaque mtcrneciont deietam , vtfiramvrbemprimdm
omniumadoiefcentulus liaudamplius quam XlV.annorum tnfederitacquafi proajy-
lohahuerit ,i)acqueficfua apudconciutm Juum ihidtmadtempus commoratt9ne,ve-
fier quoiammodo conciuis failus fucrit. Ex vefira fciiicet vrbe ficuti magnut iile
aiiqu^H'
DEDIC AT ORljf.
aluiuiudoErdJmmprodttt, iuexeud<m ipft ?armsnofler in Academidm Muh9
r ' jdfm tpfum tempns commode ereclam , commigrauit : vl
. , . jtnnorum in Eale/ia AmJlelodMnenfi ftmaionem , s. Theolo9u Do'
ii.) .^mmciatut ,pc e.midmd9cuit , vt maxime eamdocendAmereEcclcfitffrepu-
blicaqueomnium bominum iuH;caui(!u , accedit vcro bucquod inde abinitio refui.
gcfuntk innofiro bocorbe Euu [ucie , excujfo ^hriofe tetri PapatusiuooJhe-
nuosyosconfiAruefqueMigtonts reformata Patronas atque vindtces prabutfiu , 'atque
ettamnum hodteque prabetss:idquehanc utfificutes viam , vt dummodo qua ipfam
ChrifitanaReUgtonis, pietatit & Reforimioms arcem concernunt , inquc his fun-
damcmaliafunty extraomnem dsjputationu aleam relinquantur , in reliquis prA-
fn tim abfirufioribus & nondumfatts explanatis , nedum cemtmtni confenfu iam
^mitts , moderatam prepbetandt Itbertatem ( contra quam praceps quorundam Ec-
itefiafitmum zjlut atque tntempertes permitftmt fatu ) magnu antmis tueamini :
boc maxime (quaHtuminvobuefi)operamdantes Vt populusvobis concredttusinfa-
aiones partefque non fiindantnr ( atque non obfiante dtuerfa , faluo femper manente
fumUmmo,tn qtdbufdamfententtajefeinterfifcrant nibtlommtu.pacemque &
concortitam tnterfe mutuo colant, Pafioresvero de itfdem ipfis id genmcaptttbm &
prittatim & publice id libere doceant , quodquifqueeorumctnfuertntverbo Deima-
xmeconfentaneumc^adpietatempromouendammaximeefficaxeffe.hactantumad''
dita cauttone , vtftneacerbttatc tdfiat,pacifice qutfqucergaCoUegas fuos ftgerant ',
nemoqueaut fermontbm facltofis.autcoHctonibm tribunitiis fiuedtre^cftue mdtrecie
plebem concitareprxfumant/ed ad adtftcationem &ptetatu prtmotionem omnia foU
iicitereferant. ^
Qttod vefirum infiitutum , licet a multit iam , velnon fatu dt dquitate & iufii-
tia rei cdoclu,velparttum fiudiomcontrartum raptit , tndignis modts fugiUetur at-
quetraducatur:tamen olim, vhi animorumhtc feruorrefederit , idque nuodreaum
e(l dtfcufts praiudictorum nebulii penttm perfpeaum fucrit ,com nn infimi-
ttr apoficrttate laudtbufqueeueaum tn.ptr Deigrattam.certo conjidimm. Quod
Mtitcm tdcm 'r -^ rammm fenfufqueVarentisnoftrifuerit, quodhoc ipfumpermuts
votts,gemuii,.. .i..:ts&lacbrjimts abenigno Deoflagitauerit , quodque buc etiam o-
mnesfuos tabores,fiudia atquevigtltasvntcedirexcrit,norunt omnes qttotquoteo fa-
miUarttervfifuert,etiamqueprafenshicmtUm adeundem fcopum coUineans abunde
sd tefiabiturfatis.
JccipiteigiturAmplif Viribenignis animis propenfoqtte fauore fatum bunc pofl^
humumconctmsolimveftri , V.V.A.A.anobis earumpuptllis objequiofa rtutrentia
diduamn confecratumqut : accipite Itbettumctntmentem coUationem placidam de
prxdejtinattonedtuma itfque qua mde necejfario dcpendtnt : in quo fententia tade^
ftndttur, quam Parensnofier & Scripturts confentaneam, & pietati fecundum Deum
pro muendd maxtmeaccommodatam mfutt^Cum vtitrgumentumfic &dtdicattovJ
Rrr fivo'
498 % EPISTOLA
' fi vtbis guU fuijjft InuQcxtrlmmial/nndc dcftderio noflro j^tufdHum fuirlt, Quoi
fupcreft :
Amplijf. viritDommihonorandi,nos D.Ufum Chrifium^RegcmKegum fuppUciter
rog4mut,vt V.V.d.A.Jpirituconftltiyprudentidt, &fortitudimsperpetuoadfo; vobif'
^ut & t9tiRtipubl.vcpr^l4rgifimtC(dis bcncdicat, Amcn,
Vcftris A. A. addiaiffimi
D. Iacobi Akmiv iJ FctfrajMi»Mfk
Liberiorphani noucm*
lACO^
lACOBI ARMINII
£ X A M E N
Libelli
PERKINSIANI
Do
PR^DES TINATI ONIS
Ordine &niodo.
Vum hifcc dicbus , Vit
i^cucrcndc & fratcr in
Chhfto dilc^c , biblio-
thccam quaoda hbris rc-
ccnscdius abunde rcfcr-
camauidisocutisobircm ,-obtulit fcmihi
libcllus cum hoc titulo: De Prxilrjlin/ttionis
modo ordint , <^ de amplitHdine grntit. di-
fiint. Chrijliana &perJpicn4difceftatioi(^u5
cum tuum nomco prxfcrrevidcrcm,quod
mihi iam antca pcr aUos libros cditos dc
mdiorc nota cogoitum crat . comparao-
dum mihi &dihgcotcrpcricgcndum cxi-
flimauii vtcxpc(ircr,anru, quiaccuratio-
risdoflrioxcsdudiofus, ilto laboremihi
fcrupulos , qui diu animum mcum inquic-
taraDt,cximcrc poflcs.Lcgiitaquc& icle-
gi,ocuIo.auantum potui , irreto(to,& aoi-
xnocaodidOtqucmtu dcHdcras. At intcr
lcgcodum .nnimaducrci non omocm mihi
fcrupulum cximi poflc iQo fcripto; quin &
aDimadacrtcrc mihi vifus fum ooooulla ti-
bi fcripta.qux ad vcritatis oormam cianji-
nari mcrdutur. Qaarc nou abs rc pu taui fo-
tcfi placidam tccum fupcr iflotuoUbcllo
coUationem inftitucrcm. Quod co facio
tibcDtius & coofidcncius,quia tu libclli tui
pagiaafccuodaadidaudcadum nuhi aai-
^ mumaddis.i^aum ifthac fioc harc fcripfife
. tcftaris , vt a Thcologia: ftudiofis (lotcc
'quos&cgonomclubcnspiofitcormcum,
■nifiilianolcotchocfit) fiuc prjciudiciofc
abfqjanimiacctbitatc lcgcrcotur, cxpco-
dcrcotur, & cx vcrbo Dci puro diiudicar£-
, tur.Hocautcracgomcfa^aurum fpoodco
&rccipioprovirilimca;abstcviciflimrc-
'ftipulaos , vt hzc quoqj mca cadcm mcotc
Icgas.cxpcndas,& ad Scripturaf voius nor-
mamcxaminesdiiudiccfijae. DctDcus vi
vnumfcotiamus omncs la iisqua: adglo-
Tiamipfius & Ecclcfia: fidutcm fuotncccf-
tariaria rcliquis,fi fcntcotiis oequcamus,Te
animis faltcoi in vnu conucniamus, & vni-
Ut6 Spirituspcrvinculum pacisferucmus.
Hociiaqi votoinftitutarnoftrqcollatio-
■ni dcccoter Dr?mifle,rcra ipfam aggrcdiari
iofiftcns vcftjgiis,qua: tu mihi tualcriptio-
nc prxiuifti. AbEpiftoIa ad lc(florcm exor-
diar , indc adlibcllam ipfum progiediat
cumbonoDco.
Prxftruisin cpiftola duo fundamcnra£v4/»#» 1
quibus fupcrftrui poflit & dcbcat hxc dcpijlgU odL
prxdcftinationc & gratia Dci dodlrioa. V-
nu m cft Verlum DtifcriptH , altcrum Com-
mnnes nttiones 0» axiomataprineifaliM , ^ua
Dtm mtntflx^ hominum iriftmt. Hic nihil
Rrx X <cptt*
50O
TACOBI ARMINII EXAMEN
jtd fteMrt"
dnrn.
TcpagQoi tnodohncatidaruc > vbi d.ciflis
cooucoirc hon p6tc(l ob tcncbras. mcoti
noftrxrupcrfufiS,& iudiciiliumar ,i (quod
iciicis)iinbccillitatc diucrdrarcqi ic.ad pn-
niumillud.& ■jnt»T*»«#7«»'i<e»i'>rx«*»,dcfiai»
Kiui & pcremptorii fuf&agii caufa rccur-
rcndumcflc.
jLd prtmMm riimanotiocft veri(Timj. Sedadhibca-
nitionn/i. rur cautio j ncquidhum.iDoiudicioabfo-
num,Dcotribuatur,8c iiboprxrcxtu vtiu-
l\u,dcfcndacur,quiahuvnano iudicio cor-
lupto iniuftu ludicetttrinif» ccrto argumc-
locoIlcthocDco ccvnucnicntcrrribui pof-
fc.Non n.fufficita i aflioocaliquam aut o-
pusDcotnbucndi'. , diccrcDcumid luflc
fccillcjlicct ct h'jc anccccdctc, Dcits id fc-
cit , confcqucr<s hoc , crgo lultc neccdaiio
icquacut.
i.Itacfl.£(Ventmcau(aprima &:cau(a-
rum cauta Scd non continuopendccacau-
fisfccuDdis, qui occafionc altcuiusdecrcci
facicndi.& oi dinis cuiulda la rcb. flatuco-
diexprauifo crcaturariirationjlium libc ■
to adu fumit.quod dccrctu oon fccilfcr, &
qucm ordtnS non (latuiflct,!! caufx fccun-
daclibcrxfccus & oon ita adtuixfuiflcnt.
Dicit Apoflolusjtotam creaturam vanicaii
rubicclam cilc ptopccr illum qui fubiccic
iUam;cui vanirati ulmoxia ta<lla 06 fuiUcti
ilille.cuiuscaufaaDeo crcacacn« iofoli-
dicjtc fiia primarua pcrftitiflct. Dccrcrum
de Chrilto mirtcndoin mundu oicicurpr^-
uiiione hpfus:c(l o.a<;nus tollcus pcccacu
mundi.Faf^us cflpaulifpcrAngclismfciior
proprcr nior: .cjfadus cll par-
tivcps carnis C-. . vc pcr moitc jb-
oicict cum.quin iipcimmhabcbac,
i.e.DiaboIum ; El): coftinicns Pontifcx pro
hominib..-)(Iumpius vt donatia & vidiimas
oflcirctpry pcccatis. Atqj ifto padlo in v-
■iucrfum ft habent decreraDci quibus pu-
mrc creaturas fuas futuit,iuxca d:£la Gen.
tt.^r '10, an
tttdr . .. ) , ... i ..itcium;
Exoii - -ptccMH:; iHmdlUboiU-
kro mt0.\.Sim.i..DieiniiodfxtrAm , tjHod do-
mmtu^^d. ■ ■rntHitMmhuUrtntco-
r»m mi vjqu^ • , t , um ; kiok aSt dicit le-
iitua; Ahjti a mt, quia honordtttmc honortt-
loh.i.
ft.h j.
1 Sam.t.
botcontemntntts MUimt contemnentur.T^n'
tum aiit abc{l,vr proptcrca poEnaril irroga-
riopcndcata cauds fccuadis, vc ilquara-
tioncaui vi cuadcic illas poflcnt nihilnon
cflcnt molitur». Vclim etia Ordinnndt vet-
bum ptopriofcnfu vfurpariia quo difcede-
rcmini vidcntur, quihocinrcrpretacurpro
dcccrncrc,vra!iquid fiat.Eft a.ordinem ia
fjLlis flatucre.noo ordioarc facicnda vtfi-
antjlicct Sc iflofcnfunoanunqtumapacri-
bus vUirpcrur. Ar tum Dcus ordioator ma-
lorumabiifdcmcfrcncgatur. Sic dicit Au-
guftinus, Dcum non ciiraen fcd criminum
pccnasordinare oouifle.
j.Sapicntiscftnihilagcrcfruftrra.Fruftra'^'''"*'^
autagit qui oon agtt alicuius finis gratia.
Dcusaiicfapicncinimus. At vi^emmi, ne
\\\\x<iofiof9^e£iart\Aii\xicxttttdi% , aut fe-
cusinccrprccris, quamparfic. Realitcrdi-
ftiuguunturagcrc & permirtcrc. Qoi per-
mittitcerti fiuisnracia non ociofc Ipcdlar.
Vodcclarctquoa q6 eadcm fiot, agcrcauc
facere,&: noaotiofc/pc«Satc. Quodcciam
ccui flniscaufamonco.Atphuiia , quav-
tcris>vidcan probaiic. Trudtntu voxcxi-
lior vidctut cflc . quam vt apta fic cantx Q-
picotix. Ncquc diciturquisagerc^^/^r/a
«r/tf/«#, fcdfiois gratia. Ambiguum cft,
ncqucQtispIcoum . DtttsnonvuUatttnon
dectrnitquodnonj>otijl. Ambiguum,quia
intcUtgi potcfl 4 qaodooMpotcftYcIlcaur
dcccineicauf.quod non potcft ftcerc.Mi-
nusplcoum, quiaaddcodumnon vuU ne-
qucdeceroic faecce vcl permittcre , quod
non poteftfaccrcvclpcirairtcrc. Vndc &
conclulto impcr*C(fta , Scfroinde/iefacere
</<cr«<ir,adde.vcIpermitccrc.
4. Decrerum Dciduplcxcft. Efficacis -^^?*^
adionis&perminjonis V'tcunqicft immu-
tabilc.Citta horumaItcnJtrum,& (Ine eer-
tafixaq^ huius vclilliusdccrcci dctctmiaa-
tioac ncc mutarc lc potcfl crcatura adtt
fuo,quamtumuis libera , ncquc mucacione
aliquamaliundc reciperc.Ac q6 fimphciccr
ncccflc eft, vt Dcus hofcc flc non alios mu-
cationiscerminosprzfigat, quafi crcatura
( Dcofificripoflcc , mucaciancm oon cu-
rantc)coufqjautmucarcfcipram,aur 1'; r -
dcmucaiipoirci} TtDcusillamicd,^
"^ord*-
r
PRiCDEST. PERKINSIAN.
otdioem , & glorix illuflrandz occaHo-
Dcm habere aoo (^ucoc. Cui coim nibilum
ipfum glorijt iplius dccbrandx matcria
ciFc dcbuic : i!li muucio quxuis rci ex ai-
hilo ab ipfo produda; cidcm Hai iofcruirc
dcbct.
Ai qulnta. j./W/VwDf/orania.qualiacuQqucfinr,
flue occulca,fiuc cx parcc uobis coguicai
ticfurandafufUtSclmdc iuilicixcondcco-
landa, cooAcc modo Dci iudicia cHc. Scd
iilo prxccxcu nulla iudicia Oeo futu trt-
bucnda qua: Scripcura ipft non adfignat:
mulco miaus quz lulticia; Dci Scnptucis
pacefadx func contraria. Ad Augufliai
iidum : Quo homo Dco cfl fmiiljor,
co magis illum moacc damnacio pcr-
cuntium hominumi moucc ctiam ipfum
SaIu.icorcm nuf^ium,& Ijcluymas itli aoa
fcmcl cxprcflit.Moucc cciamDcuin ipfum;
id emm inamt f/ui/im iiineA mei . £ { a . f .
Vtmam Vo^iilm mew obtempcraffct mihi.
Pfal.81. Nilomorttm^eccatOTH. Ezcch iS.
Ac ica moucc Dcum , vctamca dflciflctur
intcrica hoftium fuorum rcfraclariorum
& pocuiccrcncfcicntiura.rdcnimpoftulac
iuflicia ipfius. Moucc iiiqu.im quod fal-
Uiiinolincnoomoucc, quud cum oolinc,
ivfosiufto cxicio dcuoueac. Ita mouct
Ch.ifhim Saluacoccm , vttamcn volcns lic
incrc^alos amandacuru<: • ■ ' ,
colquc igai atctno
cnim rxif.ir
pium hortii
alitcr flacu 'uci ,
prxfradtos exciccii
dicatia quam crcacori & redemptori fuo
dcbctcrcatura. A. dcob ilbliccat
miki bona Angulkioi vci.. . .... ( ic, ijuod
noo ftthumanz oatu:aeio&(mz&: .i.-jjlis,
fcdrcfraftarii Iudjco:um & fiinilinm farri
qnibus Apollo!onegotiiin>, iii^-tiM!. \ c
rum quidcmcllnosad DcuiiuciUatosio
caiUrum inflarcflc, imo & nihilum rcpu-
taripriipfo. Ela.40. Scdiniftishurr.acr
paruiucis cxaggcratiooibus vid-;-.;'tim
cft, nc Dci crcatiooi iniuriam facum-js.
£ft cnim homo ad imagioem Dci coodi-
tos.acquc ita ctiara ipfi Dco Homo & nnn
pccus. uobiliinmacrcatuxa,cumqu:tipfIas
501
r
Uco
la iu
obc
Dci fapientia dclcdlationesfuatciTcdicic.
Ptouerb.8.
6. Concurfus Dci cum fccundiscaufis
ad aliquam adioncm fcuopusproduccn- Adfextam.
d^mcliduplcx.gcncralis & fpccialisauxi-
lii gratiz. Sinchocfpccialiauxiltogratiac
nihil boni pollc ab vlla crcacura racionali
ficri cft cenifllinura. Scd au hoc auxiliunx
gratia: fic voluucatis diuina: volcncis illad
abfolate commuoicare,& pcriIIudcom>
muoicatum abfolutc booum operaci,cft ia
coof roucifia pofitura Thcologis Ncc im-
mciicojcum vox iftaabfoluccin Sccipcuris
non ioucniacur, &: hccdum probacum fit.
ciuszqutpolicntcm io Scriptuiisrcpcriii.
7 . S i c q u o q nc.nihil mali cAHeri^ojfe nifi Jli feftim^.
Deo Impediente , ccrtum cft. Scd dc modio
impcdicndi difputacur an illc fit ez omni-
pocencc Dcia^lione io voluncaccm homi-
nis agcntc fccundum modum naturx , vn-
dc impcdttionis exirttt ncccflitas : an Ycro
cx talt atflionc quxagatin voluotaccmfc-
cundum modum voluncatis , qua libcra
cft.vnde impcditiouis iDfallibilitas cxiftit.
8. Ex cucntu concludi nc(\mz , Deiim AdoHaui.
Ali^uid iioluijfe ; fcd vcl hoc , vcltmpcdirc
cucncum.quem prxuidcbat eucncurum,
noluiflc: Sccus rollitur difcrimcn quod cft
interaiVioncm & pcrmiflioncm Dci. Ali-
qiiacnim cueniunt, quia Dcus illa faciac>
•ilicua vcroqi!i.ihLii hnat .fccundum Au-
guftinum & tci ipfitis vcricatcm. Non au-
temcadcnifunc.vcUe vccucoiacaliquid,&
nollr id impcdirc quo minus cucciac HIo
cnim paflo rcloluicur cucncusin primam
6c pixtipuam fuamcaafam Dcivoluoca-
cemi hoc pado,in ciufam ftcundamaffir-
nuciuc, & oc<;acinc in voluncaccm diui-
nam , vcpotc qux non ptohibuertt : qua:
ptohibitto ctium lit vd pcrpotcntiamfe-
cuiidiim n^odum n.nur2 . vcl t • '" ';o-
ncm fccui.duir modumvclunt ... . ... cix.
Scd dc pcrmiflioue & pioLibitionc poftex
fuolocolatii;. '
9. Vcruni hoc : pr.flc, vcllcagcic bo-
num, funtdcna & cHctfta Dctinhominj-
boi. Scd addcodura cft , Deum nulli dare
porcntiain bcnc opcrandi, quio Sc paratus
fic date vcUc iafi:pef & faccrciidcftvlre-
Krt
riore
501 lACOBI ARMINII EXAMEN
*"iorc aaxilio gntix concurrcre cum ho-
roincad volcndum & a<flii factCDdumiU
lud bonum . ad quod vircs fufficicnccs ac-
ccpic.aifi obiccm cx partc fua ponat ho-
mo, vd pofucric, vt loquuntur Scbolaflici.
Habrnci cnim dabicur , & non habcnci cc-
iam quod habcc auFcrccur. Sccus ftuiha
data tuericpoccacia. At SapicnsDcusnihil
fTuflrafacic- Sic AJamodcdicfaculiaccm
prxftaadi lcgcm quam pofuerac , & para-
cus fuit darc qux prxccr faculcacem ad
aflualcm obcdicntiam rcquircbantur ,
ncmpc , vcllc & faccre , nifi Adam fc vlcro
& voluncario mota a Dco ciufqucgracia
tribucrc coafucucruor. Ego aoQpoffuai
non laudarc tuum inilicutum. Omnino e-
nini vericati lux iDfcrcodaab omnibus pro
virili i calumoiz & criminacioocs, quibus
pccica Sc oppugoaca cfl vcricas , dilucndxi
animi in illam czaccrbaci noo micigandi
modo 8c mollicodi * fcd & iogratiam cum
illa rcduccodi. Ncqucviciocibi vcrtipo-
ccfl , quod aotiquorum Thcologorum
fcnccocias adducis, prxfctcim illa.quam
ponis , cauciooc obfcruaca ; fecus faoc in
longum imus. Nam 8c ipfi Pacres diucrfis
intcrprctaciooibus obnoxii func, & qui-
dem canto roagis quam Scripcorcs diuini
aucrciflcc Vidco hic labyriiithum qucm , 8c%»irt^f9i ^ quantomiooreminufq; per-
iamnooingrcdiar,quiacgrcdinonliccrct fpicua Tcritatis cogoiiione prxdici fue-
nifi tilo & duflu accuracx cxplicacionis ,
dc raodo coQCUtfus Dei cum horoioe ad
bonum aliquod opus prxdaodum : qux
non cft huius loci, ocquc, vc verum faccar,
mcatum virium.
AidecimH '^* Dcum coti mundo 5c rcbusomni-
' busafc creacisprxfiderc.omoiaquc & fin-
gula adminiftrarc & guberoarc ccrcum cft:
Scdooo cancum io lullitia , vcrum cciam \
io mifcricordia, quatrousipfeproinfioita
fua fapicotia nouic quislocus vtriqucad-
fignaridcbcat.
At vcro, mi Pctkiofc ,aooe tibiomoia
illa axiomata naturalcs & commuocsoo-
rioncs cffc vidcucur? fors nacurx vta crca-
ruot, & mious accuracc flc coaimodc fcofa
meocis fux couotiare pocuerunr. Quoi
dum cogico.ncfcio ao coofulucrint EccTe-
fix ^qui hoc fcculo Pacrum fcnccocias ia
ncgocio rcligioois Hbi vfurpaodasaucto-
cicacis caufa pucaueruot : Scd ia<f^a cft alea>
progtcdicodum Tlterius»quo voluotfaca
Ecclcftx prxfcntia. Cxcerum quodanci-
nuorum Dodlorum & Scholafticorum ce-
itimonia , confcofus in ifta do^riox parcc
demonftrandi gratia , adfcrrc te ais. quale
hoc fit non vidco Omnino coim mihi pcc-
fuadco.nihilapciusad cocam iftam dc Prx-
dcftinacionc &i gratia Dci doArinam con-
fundcndam & rencbris obruend.imezco-
torcfuir lofticutai non illiusccrtc.qux pcr gitari poflc.quam tlquis omncs Pattum Sc
peccatumcft obteocbrata.Pauciscoim in- ^ Scholjfticoium de ifta fcorcotiasptodu-
tcrhomincsilla nofle& intclligcrcdatum ccre& intcrfccotnmicccrc ftudcat. Vclicn*
cft. Tota cohors Pcla^innorum & Scmi- i autem,Qc cootinuo iniquum illnro pro-
pclagianorum in ipfa F.cclcfia iftjignora- ^ nuoticsvclxftimacorem vcliudiccm.qui
uit Qux multorum Philofuphoium C>rx- qux hoc libcUo tradis dogmata , ocqacia
corum & Latioorum fuciit de plcrifquc Scriptarisncqueio Patribasexftare)a<i(e-
iftis mcos & fcntcnria, apparet cx di^o
noo vni ex illis vfurpato e^oJfumM4,M
DfM datum nohti, quou bont jumit^ m nobit
ij>fish4l>tre. CuinotorixfalfiiaciAugufti-
nus non vno loco fc acricer opponit.
Hifce principiisci partefupciftiuisdo-
^rinaro dc PrxdcftiDationc,qux fauc pcr-
diflliciliscft: pcopterea quod homincs ad
Scripcuram addcrc noo vcrencurquxipfis
viliim cft, & fiiis conccptibus , quos natu-
ralcs Docioocs appcllancquamplurimum
uetareaudct. Id coim Ci poft ratiooesab
iftoxftimatorc, arbicro, vcliudiceallacas
probaucris, inueuics ooo iui^uo& prx*
fvaifto animo rcludlantcm , lcd vcritad
mooftracx xquaoimiccr vc decet . ceder*
pacatum. Ncque mihi facilc pcrfuafcriSf
dogmata qux hic pcrtrad^as. ifto codcm
modo & (cnfu in Ecclcfiis rcformatis o»
mnibus propooi & tradi > ne putcs te con-
tra fcocicoccm prxiudicio iltarum Eccle*
fuiumgrauaicpoflc.
Ordg
T)tu!a$
Libdli.
XxAmtn i-
infdm.
Dtjtnhio
Tridtjlin.
PR.CDEST. P
Ofdo rrddeflwationis in mmte diuina ,
quatcnm idcm potuit i Verbo coUi'
gi alf auHore»
VEoio oanc ad libcllum ipfum , qu^m
paulo curiorius & (iiiigcntiusexami-
oabo. Non xgrcfcics^d alicubiivcluti oa-
foculus , mioutioia eciam quzdam lincx
robiiciam. Qut enim nonIiccatfcriam&
Iblidam diucciicacc collationcm amica 6c
iucuoda deaccucaciorc cradlatu coocccta-
lionc vcluc condirc?
A defiQicionc Przdctlinacionis incipis,
& re^c SedirUooa videcuractommo-
dacaPrxdcdinacioni , quz nobis io Scri-
pcura czplicacur.Prxdcftinatio cnim, de
qua io Scriptutis agituricfl hominum,qaa
(uotpeccatorcs. eu in Chriilofadta, e(l ad
beocdidlioDcs . non haocquidcmanima-
Icm vitam conccrncntcs fcd fpiricualcm ;
Tcram quarurh pars io baccciam aoimali
>itacommunicatur,vcapcrci(Timcpaccccx
Eph.t. Tbifubbcoedid^ionibus fpirituali-
buSiad qaas in Chiiflo przdcftinati fu-
mus, ouroerantur adopcio io Blios t. f . re-
dempcio pcr (anguiocm Chrifti& rcmif-
fio pcccacorum. v. 7. paccfadio myllcrii
voluotacis diuioz. t- 9. qaxbonaprzdc-
ftioatisio hac Tita tribuuotur. Pulcnrc in-
quic Apoflolus Gal. 1. (cvitam<jH»mhic
uiuit in cMmt, vtuere in fidt filii Dei j llg o i
ficaos fc in hacvicaaDimalidonotumfpi-
ricualium parcicipcm , czquc iis viram fpi-
ricualcm viuerc. Acfortcnoo voiuiriiac-
curacc dcfiQire , fcd caocum dcfcripciooc
aliqua oocioocm prxdcflioatiooic nobis
dcliocarc. Quod vcconccdam , vidcntur
camc 10 ipfadcfcripcioocmulcacircanim-
aducrtcnda. Voz cnim confilii, quageous
PrxdcflioacioDis czplicatc voluifli , noo
geous PrxdcAioatioois cfl , fcd ad caufam
perciocc illius cfHcicoccm ; pcr coofilium
cnim decretum (lacuitur , quod dccrctum
FrzdcAioatioois gcnus commodc (lacui
poccft. (Si camcQ Dco coofilium tribui
pofric.quoaliquid deccrQat,quod Scripcu-
xa &ciCi A^.<f. z 8. & Eph.r. T.ii.] Apparct
ERKINSIAN. fo}
quod dico, ex cicacis locis. lu illo cnim
A(fl. 4 coafilium dicicur prxfiniic fcu prae-
dcflinarcfacieodJiin hoc Eph 1 Deuid\c\'
iMXtfficere emuia, etiam prxdcftinationcm
infticucrc , fecundtim ecnfiltum voluntstu
fut.
iEqualicas io hac v ica c fl piorum & im-
piorum , qaod ad cxccrna bona , fcd io gc-
o«re confidcracorum :fingulctumauccm«
cum inccr pios cum impios nugoa c(l diffe-
rcntia, & tanta quidcm, vcapudcos.qui
iflaioxqualitacc oiFcnduncur, dcfcndiin-
digcac argumcoco ciufdcm ad xqualiia-
tcm olimrcduccodx. Imo vcrodcpiis&
iidclibus dicicur. quod mifctrimi finc o-
mnium homiaum.ii in hac fblum vita fpe-
rcQcio Chtiflum. i.Cou i; .19.
Quod dc vltimo Prxdcftinaiionibtinc Dtvltimo
dicis. probo,tc(fVeinccUcdum , (i ncmpc/n« Prtide-
dcclaracio glorix Dci pcr mifcricordiam flinat,
& iufticiam ctibuatui przdcAioacioiii,qua
illa cft pcccacorum 10 Cluiftocrcdrturo-
rum ad vicam xccroam przordioatio, dc
coQcra pcccatotum in pcccacispetfcucra-
curorum adzccinammorccmprzdamDa-
cio. Crcdicurotumiaquam,exdoQoDci
gratiofb > &inpeccacispcrfcucracurorum
cz propria malicia&iu(\adcfcrcioDcDci.
SivcroitaiDccIIigaSi quod Dcusabxccr-
ooicicra vllam pcccaci in prxfcicocia ipfius
prxcxiftcotiam , ftatactic gloriam (uafn
pcrmifcricotdiam & iuftitiampuQicnccm
illuftrare,& quo id polTitcffciflumdarc,
dccreuerithamiiicm bonum condcrc , fcd
mucabilcm ordinaaeritetiamvtilleJabc'
rctur , vchacracionciftidectccolocuscn'c
po(Tic : dico haoc fcuccnciam nuilo Dci
verbo,mco quidcm iudiclo,ftabiIiti pofTc..
Quod vcplauiusfieripofnc, paucadcglo-
ria Dci & modis ilUm maoifcftaodi di>
ccnda crunc. Quod Dcus,quum lic omniii
fuorum a<ftuum & operam caufa c£Bcicds-
prima & fuprema . multorum ctiam fola 5c
vnira.fcmpcrfibi vcluifummum & cxtrc-
mum (iocm propofitum habucric pcrfe-
dliooisfuxmaoifcftacioocmihoccft.glo-
riam fuam ; ncmini dubium cflc potcft..
Ptima cnim & fuprcma caufa nulla rc,qux
czcraipfamcft, adcfficici>dumrooactur«.
ftcu»
I
lACOBI ARM
fccus piima & ruprcma caufa ood fuctic.
Quuc non rrxdcflinatioois modo a^usi
fcd quiuis alius aclus diuinus <ff«/?ra/io-
ntm ghni titmn* habcc vlcimuna fiocm.
lam vcro quod maoifc Aacio diuio.r pctfe-
dioDis,&glona:illiusiUulliatioconfiftat
in cxplicatiooc proprictacum ipfius cflcn-
tulium, pcciflus & opcra illis confotmia,
a-quc cft ccrtum & ootura omo.bus c^ui
laccas lictccas vcl a Imuoe falucaruoc:lcd
quarum propnctatum explicatiuoc o-
moium ptimo illufttarcgioiiasnfuam dc-
cieueiit» quarum fccuudo,& ica dcioccps,
difquificiooc iodincc. Ccrcum autcm cft
primo non potuilTc pcr mifciicordiam &
iuftitiam punicntcm.IIIacnim nonuili cir-
ca milcfos, hxc circapcccacorcstamom
cxcrccrt poccft. Cxteium cum omtiiuni
prima Dci aclio ad cxrra & fucrit & dc-
bucric clfcvcfic dicam,occupata circa Ni-
A<7«f«iindccoDftacbonicatcm,Cipicntiam
& omnipotcntiam omuium primocxpli-
caodas fuiflc, & pcr cafdcm gloriam Dci
illuftraodam. Hx itaque io cicatiooc cx-
plicatx fucrunc,vndc Deus optimus,fa-
picotiflimus , 8c omnipoccns apparuit.
Quum vcro Dcus hoc difctiminc omhcs
crcaturas coodidcrit . vt vox td tantum cf-
fcot <^ucd crcarx funt . aliar pctfciftioois
amplioriscapaccscncnc i circailtas vcrfa-
tur confcruacionc & gubcroatiooc , ab ca-
dcm ciufdcmquc modi booitacc,Cipico-
tia , & potcocu adminiftratis i co quod^
cooferuacio fic tantum coacinuacio cica-
tionis, vicrcatioillius lum.&gu-
bcroatioftatumcotum ii.»a.i.iiemnon cx-
cedai,Difi vbiOco vifum cft illis homioum
caufa ad Hocs fupcrnaiuralcs vci , qucmad-
modum panc & vioo in caeoa. adfigoifi-
candam & obfignandam aobis corporis &
(anguinis Chrifti commuoioucm , vfus
cft. Circa iftas vcro quas maioris capaccs
ficifcifltoais crcauit . auales faoc Aogcli &
lomiocs, cxdcmquidem propiiciatcscx-
plicaudx fuctuoc , fcd longc amplioic
iBcnfuia. Ibi coim commuaicacum bo-
Dum fioitum, quod Hngulx ctcacuix pio
naturifuxdiucrlitatc, proprium acccpc-
runc, hic vcio communicatio luftituicur
rNII EXAMEN
boni fummi & iofiniri , qnod cft Dcus r la
cius cnim vnioo'
lacionaHum couitiUL. i uiiuiauic auictu
raiio, vr ifta commuhicacio oooficrc' ;-
tiaiuftitiaro. quacclcgcm dcditiftis
turis fuis , io cuius obcdicntia coodicio-
ncmpofuit , fub qua commuoicatio ifta
ficiCt. Hoc cigo fuit ^t r '.::']:'■' o.:..
de vltimo finc i.itioi-
&gloriaDcipcifummai amdico,
quoad bonum communu.iaaam , ooa
hmplicitci ) houitatcm 6c, i' r*-'' • ■ "'lu-
ftiauda. Pcr bonitaftmiuli ..n
ia illis qui fummi booi pcr ftatioaem ia
vcritatc participi ■ fututi ;pciiufti-
tiam puoicotcm i.j — c • bcdicuiia
fuafciftoindigaoscraui. . Hicvi-
dcinus iufticiam ictiibucoccm obcdica-
cix quod ipfius ciac,cx gtatioia proroif-
(lonc Dci, & inobedicatix quod mcrica
ecac , cx iuftacommiaationc Dci , locum
pinmum habcrc : ibi iufticiam bonicati
iuoftam , hic iufticiampunicntcmgiatioT
fx commuoicatiooi fummi boni oppoii-
tam , citia vllam mifciicoidix mcacio«
ncm , oifi qua :lla coHfidcracur vt amifc- ^
ria poflibilt prxfcruaos creaturam , qux in
inilctiam fua culpa incidcre potciat : qua-
iicer mitcncordia noD conlidctacur , vbi
Pixdcftiuatioois dccrccoprxfioicur. Illud
auccmdecrccutufuicicfpcdlu Angclorum
pcrcmptoiium , ▼cpocc qui iuxca illud
partim ialui fa(5li fuoc , parcim coodcmoa-
ci:quarc Sc ia eo prxdcftioatio Aogclo-
lum & rcpiobatio compt foit.
Qux autcm gracia illis prx..^iL;uacioac
ptxparata fuciic £cia(|uo,&:liifccrcpio-
bacioae oegata,iaro ooa difputo. Circa
homiocs vero uoa fuic peicmpcorium,
cum quibus Dcus ooo ftacuiciuzcafam-
mura illum lcgis rigoicm agcrc , fcd ia
quorum faluccm omae fuura booumez-
plicare dccrcuic, quod MoH io hifcc fuis
propriecacibus mooftrauic Ichouah ,lth0-
Hnhfortu, mijericers mijtrator, tsrthi'
irm, Cr muhtti m/ftricordiA vtritA.
Quare io illo decicco homiuum Przdcili'-
oacio & rcprobaciopofitanoo fuic. Quum
cuimAdam pcccariT,'5< ocsci infonacurall
propa-
PR^DEST. PERKINSIAN. 505
lum. Pcrbonitatcm, fapicntiara.&potcn-
tiam in crcationis adu , 8c obttruit. Pcr
cardcm, fcd maiorc mcnfura & cum iurti-
propagKioois fcric oriundi in ipfo i iam o-
mncs (inc vlU fpc vcnix cgndcronationi
cdcntdcuotiaricinx. Prawicftiuationis c-
nim&Rcprobationii dcctctum cfl: pcrcm-
ptmium. Huc vfquccrgo nulla hominum
vcl prxdLflinacio ad vitam, vcl rcprobatio
ad niortcin locum habuit ^umnguc Prz-
dcRinatio & tcprobatio non tiant uifi lux-
u illjs propiictatcspcrquashomincsim-
mcdiatc filuancur& damnantu^ : faluca-
tut autcm przdcftinati tmmcdiaic pct mi-
rcticordtam. tc damncntur tcprobi immc-
tiiate pcr iuAiiiam mifcricordiz idi op-
pofitam, fcqnitur nullam fuiflc prxdcfti-
natioucm & tcptobationcm fizamhomi-
num . crga quos mifcricordia & luflitia illi
oppofita locum habcrc non potucrunt.
Non potucrc autem circa Doamifctos&
noo pcccatotcs. Dcindc cum Prxdcfti-
natio iocludat mcdiapcrquxnrxdcftma-
ticcrto& infjlltbihtcr adlalutcm fintpct-
acnturi ; rcprobatio veroincludatcorun-
dcmmcdtotum oegationcmimcdiaautcm
ifla ftot rcmiflio pcccatotum&Spirit.lan-
&i rcnouatio , ciufquc pcrpctujailiftcntia
adBocmvfquc , quz ouUtsninpcccatoti-
bus funt Qcccnarta & commrnicabilia:
coocludo prxdcAinationcm & rcpioba-
cioocm ciujL homiocs ooo fu:(l'c , quibus
illfl mcdia nccoccciraiiaocccommuoica-
biha fucrunc Ocniq»ic cum Dcusncmi-
ocm pcccatoicii'. ad lalutcroamarcpofllt,
Difi lic ipii rccuuciliatusto Cbiiftoi hinc
eft qaod PixdkRiuatio locum nin ioChti-
fto habrit noo polfit. QnumqueChriftus
ordtnacus d. dacnilit pcccatonbus.ccrtum
cft Prxdcftinatiojcm & tliioppofitamtc-
ptobationctn antc hominis peccatum , io-
tclltgcaDcopr2uifum,& Chtiftum oidi-
oatum Mcdiatorcm , quin & Mcdiatotis
oflicio, quodad tcconctltationcm attinet.
in Dripixfcicnciadcfuriduin , locumha-
bcte non potuifrc. Ncquchincfcquitur,
Dcum dut ioccrto fioc nomiocm coudi-
diiic , aucfincmqucmprxftituitconlccu-
cumnoo fuifTc. Prxftttuit coim llbitum
io crcatioois , tum in glorificationis §l
coodcmuationis illi oppofitzadu , fiocm
gloiix fux iliufbatioocmf &obtinuitil*
ui-
tiaiuo(flasia glotificatioac& condcmna-
lioncfcobtiouit. Quaoquam veto modus
illuftrandt gloiiam per mifcricordiam »
qux cft ccrtus booitatis communicandx
modus, ciufque progrcHus in creaturam
mifcram , & pcr iufttciam itli mifciicordix
oppoticam , locumliabcicnon potuit. oifi
ez occafioDC pcccati honiin:s ; tamrn pro-
pterca ooo cft fufpcofum Dci dccrctumcz
homioci ptxuidit coimabxtcrno id quod
futPtuin erat > & dc futuro lo iftum fiuem
ordioaodo libcre difpofuit pto atbittatu
fuo,nulia ncccflitatc compuKus.quafi noa
& alio modo cx homiois pcccato ftbi glo-
riam compararc polfct. Qiiod vcro gloria
Dciooo tantumfitafitin tlluftratioocmi-
fericotdix 8c iuftittx illi oppofitx.cx co
clarct, quod tum glouam ooo obtioue-
rii cx adu crcatioois , ocquccx prxdcfti-
natiooe & rcprobatiooc Aogclorum.
Scicndum autctn mifcricordiam noo elfe
proprictatcm Dci cflcocialcm a bonicate
diftiodam>fcd io ipfa booitatc taoquam
mairicc fua comprchcnfam , & abouttatc
cxcuhiem i qurn iplam bonitatem in crca-
turam pcccacriccm & mifcriam fc cxpli-
caotcm. Quate fimplicitct dici poccft»
Dcum in omntbus fuis adtbus ad extra
dcctcuifle dcciaratc gIotiamfu:.mpct bo-
oitatem, fapicQtiam.& omoipotcntiam,
addita iuftitia vbi hoc poftulauit xquitas.
fapicntia prxfcribcntc- modum vcro ac-
commodallc ftatui, vcl potiusmutatioat
obicifli, circa quodexplicarc illas propric-
tates flatucrat Qua dc rc pulchcc & ciudi-
te Tcrculliaous l^. adueifus Marciooem
1 . cap.l 6 . 0/ni}f 4, i 0 qu i t , nectjpt efi adhibeat
[DtM) prcpieromnts.wftnfHi, tjHot^eAU'
ftu. EtirMmf>ropterfceleJ}os,(^iilemfrcpttr
mgrAtos,^ AmuUtionem propter fHperbos,^
quicqnidnon exptdtt mtdu. Sic £5» miferieor-
diAm propttr trrantes , f^atitntiam propttr
nonrefipifcenies , (jfprtftAntiampropttrm«'
rtntts, quicqutd bonu ejl opw. ommA
patitnr fma more quo tum pMicondtett tpr^
pttrqutm homo eadtm patitunqMe fuo moft,
5 5$ Haic
50 6
lACOBI ARMINII EXAMEN
Hxc Terlunianus. PrxdcftiDatioautcm
tion taocum fa<^^cfl ez booitaccfimplici-
ceccootidcrata, cuiuscft quidcm rcipfum
commuaicorc cumcrcacura , fcd cciam cx
modo mifcricordix cx illa bonicacc cx-
cuocis in miferos » ad colleodam mircrtara,
gratiz ia Chriflo ex illa cxcuntis io pccca-
lores ad peccaca coadonanda, paticntix Sc
longaaimiracis ex cadcm bonitatc prodc-
uncts crga aliquandiurclu£laaccs,& voca-
tioni ooo (laiim parcacesadfufliocndam
inoram conucrdonis. Sic & rcprobatio
oon cancum mdicuca cx iuflicia boniuci
iiliopponrafimplicicecconfidcracacircdcx
iudicia mifcricordia aliqua 8c pacicncia
tcmpcrata. Dcus cnim mulra lcnitacc &
pacicntia fuffcrc vala irz coagmcocau ad
ificecicjnt.Rom.^ r.ii.
Ex hifce ica confidoracis bona cua venia
concludcrc miliiliccac , Pcrkinfc do^lirti
inc, non Citis probc abs tc dcfiniram fiue
dcfcripcam pixdelliuacioncm circ. Sicui
Tolupe cftlcncm&ordincmobicdorum
(cicncix voluntatifquc diuinx conGdcra-
re.ille magis magilquc in vcritatcrcrum
brcuicet a nobis propoHurum coafiima<
bicur.
Auguflini locus hifce meiseflconfco
uocus, fi quis illius fcncenciam cx aliis lo
cis intfgrara colligcrc vcHt. Fulgcncius 8c
Crcgorius apcrtillimc raihi fuftT.igantur
locisabstc citatis. 6ii cnim adus przddh-
oarionis cfl prxparatiorcminionispccca-
lorum.aucpuuiuoniscorundcm,cumccr-
com cft prxdcftinatioocm honnifi circa
pcccatorcsloaiinhabcrc. Si cuam prxdc-
ftinarionis rduscrt prxchgtic uonnullos
cx piaui^ r.^.owjus rcdimcndos&altosia
jiraui!: mor<busdciclinqaeic.hiDc qucquc
coollar ^>rxtjcllio3tioaein circa homincs
Si quis Tcrum id cfTc quidemfaccacur,*
at dicac Dcum^ipfura fibi prxparaffc iRiOt
occafioncm, dccerocodo vc bomo labere-
cur , & iliud dccrecuni ad fiocm fcu ncr^i-
num Dcrduceodoi petimus di&i iAisdc-
monftrauooem>quam dare meo iudicio
oon poccric Pugoac eoim ifla fcoccotia
cumiuflitiaDcT, vcpotc Dcumaudlorcm
pcccaci £acicns,& pcccaci locuitabilcm ac-
ccfncaccminduceos. Quodprobo. PofI<-
to coim illo dccccco ficci ooo pocuic vt bo«
mo ab adlu peccati abflinercr.fccus dccte-
cum irritum fa^um fuiiiecquod cdncEis.
CenfiliHm coim Dti fttu. Circumfcript»
icaquc & dcccrmioacaefl voluocas humi-
oa ab iflo dccreco, vc 00001(1 io voam par-
ccm , in qua peccacum ciac , fc flcdlcre po-
tueric, quo adlu hbcitaccm fuam amific»
proptcrca quod aoo fccundum modum
voluotacis libcrx,fcd fccuodum modum
nacurz voluorasmocifitilloa^u . cui oc-
que rcfiflere poiuicadlu , neque cciam vo»
luic, imo oe vcllc quidem propccr iflam.
dcccrmiaatioocm pot uic
Addequod pcciltamfcoccoriammifcit*
cordia 5c iuflitiamediacooflicuuocurcx-
fcqucncia prxdcllioacioncm , quum fiDC
ipl^ pr^dcfcioattoois prtmari; caufx.quod
ex eo cooflacquia prxdcfltoacioois exiie-
mus fiois io mifciicoidix&iulluixpaic-
fadioocm rcfoluacuc
Huic iam mihi vide qua ratiooe^M- j^tjfuim
tionem <^ Uffum hominii Jl/uuiucommur»tJ ittrMf*-
medium confilio feu pocius dccrcco prukjli- ^lfpnM.
»;i/.y«^'y?r.i/«ff7.EgofjDC& crcationcm ic j^^j^jgnu
laplum prxccdcte patoomncmprxdcfli-
aationisa<f)umcxtcraum, vc& deciccum
de homioecrcaodo, 6c pcrmilTtonelapfus
ipfum CrxdclUoatiooisdccretumancccc-
dicoidiDeiomcQcediuiQa. Quodctiairi in
vcpcccatorcscoondcracos vufari.ScboIa- prau:cdcocibus cx parcc mihi confirmaflc
llKorum ill;ifcuceaciacumiildemopcime » .-11 . • n. ,r-
«ontcnriti aptrrc fDim ' - n pradefli-
nAtiODc:np(Xuilioncl.i| ;,qttumpcr
inedumrotfciicoidiz& iuflitixpunicntis
pcifc^Vioucm & bonic.itcm Dei prxdc/li-
s.nntisrcpixfcnrariatunt, qui modus,vt
fiipciam dixi , tantamiupctcacuribuslo-
«uinhabcr«£otcft.
videox. Ac lubcbitdciflodifpiccrcpaulo
diligcntius.
Oinnis a£tus in obieAum natuca fu»
obiciilopoftcriorefl- Obicllumcniinre-
laciue liicicur. Bigo idquodin co cflabfo-
Iiicum oatura ptius cff rcbtionr. Obic-
^m igiturprius cft id fc. quam obiiciatuc
actuiinipfuisccjidcAti, Uomoauccmcfh
Sixtic-
rRi£DEST. PERKINSIAN.
Pfxdcdthationis obicdlum. Ergo homo
' Prxdcflioaiionisadluellprior. Achomo,
quod cft, pcrcrcatioaemcft.crgocrcAtio
prior prxdcdinatiooc. latclligc in mcncc
diuina. Hoc cfl,dccrctam dc cicando ho-
miae prius Prxdcflinatioois dccreto . &
ip&priorcxfccutioncdccrcti Pixdcftina-
tionis. Si quis rcgcrat,DciAi Pixdcftioa-
(toois adlu mtcroo noo rcrGitum circa ho-
minem cooridcracam vt conditum , fcd tc
coadcodum. Rcfpondco , id ncquc ficti
po0c,ocquc a mcntc rcdciudicamc com-
prehcndi. Przdcdinatio cnim cd dccre-
tum QOQ modo illuQraodi gloriam diui-
nam , fed illuftraadi illam io hominc , pcr
/ roodum mifcricordia: 6c iuflicix. Vadc
fcquicur & honniacmprxcxiAcreiQmeo-
ce diuioa anic adlum prxdcflioationis . &
ipfum homiois lapfum iam ancca fuiilc
prxuifum. Dciodc proprietaces Dciqui-
bus pcrada cA creatio, io priori momcnto
nacucx diuinxconfidcrancur, quam qui-
busprxdertin.itio loflicuicur. Bonrcas fim-
phcicer coQftderaca,(apieocia 8c pocencia
crgaNiliilumoccupacx , priorcsfuncmi-
fericordia & iu(\icia puQicocc.Addc quod,
quum prxdcAioacio hinc pcr mifcricor-
oiam,indc per iufbiciam fada ficilia ad fal-
uaadum iflaad damDaDdum,ficri Dcqucac
TC vllum fic mcdium coromuae conuc-
nicQS cum clcdioais, cum rcprobationis
cxfecutioiii. Illud caim communc mc-
dium « Qcquc a mif cricordia ocque aiufH-
tia cfl prxparatum. Noo igitur mcdium
prxdcftiQatioais efl * quod cfl commuoe.
wfant«/ftf Creatioocmlionrunis fi dcfiaircvolui-
hminu fliiaccuratiusidfaciendum fuit. Ardefcri-
Ht di^ ^^'^ laatum volucris , cft camca ia illa dc-
^ ' (ciif tioDC c^Modaotctn. Homoconditfuefi
' i»>*/4t«i!«, icapofluIaaccipfoNiliilo vndc
coodicus cfl , & ipla crcaturx coniiicionc,
quxadilaturacreatoris , quieflimmuu-
^ bilitas,crcatiooeeuchi occpotuitaccdc-
^ buic. Atitamutabiliscooditus, vtcamca
a&ualismutatiorz booo iomalum, iflam
{otcocialcm muubilitatcm QonQificx vo-
UAcario & libcro hominis acftu c-ffcc fccu-
lura. A^usauccmcrcacurxlibcrnonma-
«ct qaaadodctctminaturiuia voampar-
ccm, Tcflaaccilladetcrreinationeiieix aC'
qucaci quio fc muccc.
Dt f^rmijjiu»s vero lapfus iam htixir jf„U^^tu
paulo tr adtandum cfl : quia m.igaum in c<r permijfio re •
ad toium hoc acgotium cxpcdicndum po- dleRtitjini^
fitum cflmomcncum. Quod Dcusomnia
quxcunqucacrcaturaficu polfunt, abfo-
lutx fux potcntix a^u impcdirc pofTtc»
ccrcum cft , quodquc nulli fimplicicei ob-
fbidum fic vcillumamalo impcdiacxquc
cllccitum. Vcrum noo omncquod potcft
pcr abfolucam poccaciam , cciam pcr lufli-
ciampoccfl. NoopoccApcriufliciam ob-
liuifci laboriofx cnaricacis piorum. Cir- »» t ^
cumfcribiturcciamabfoluta Dci potcnria '* '
pcrdccrcrum Dci , quoaliquidioalcctam
partcmeflflatucum. £cquanqaam Dcu«
Qulli fimplicitcr fit obfVridus, potcfl ta-
mcn aflu aliquo fuo fe obligare • ocmpc
vel proroittcado , vci adam aiiqucm ab
hominepoAuIaodo. Quodprom fitprz-
flare tcnctur , dcbct eaim fibi fux vcritatii
immutabilttatcm , fiuc fimpliciccr fiue fub
conditione promffcrit. Poftulando adlum
dcbitorcm Ic facit dandi potcotiam & vi-
rcs , fioe quibus ille adius przfbii ooq po>
ccft:fccus fi ficnt,me/it vbine» femimAHit.
Hispofitisplaaumeft, Deum,quumbo-
mini libcrtatcm coaccflifrec aiBiciii , dc
quidcm vt ca vcerccuc , dcmi dcbuiifc , im»
Qcc pocuifTc impcdirc lapfum iflo mod«
qui libercacis vfum iafrcgiflcc.- dcindc ooa
fuiffc obligatum ad impcdicndum alio
modo, quam per coilacioocm viriumaJ
lapfum <:aueadum acccilaciarum & fu£-
cicncium.
QuarcpcrmiHiotwn cfl ceJfatioahA^n
illumiaatitnM incltaatitnu, quaccnus fi-
ac illisaAibus homo pcccatam vicaic non
pocuic SiccniminDcumiurcmcricocul- g^-^j^^
pacoofcrtur, qui pcccati caufafit, pcrmo-
dum remouentis vcl noo daotis id quod
cfl ncccflarium ad prxflaodum adtum
qucm ipIcprxfcripfitlcgcfua.Vndcfcqui-
tur & legcm lUam iniquam cITc , vtpoce
quxaonfit pioportionata viribuscrcatu-
rx cui ponitur, iiuc dcfc^sillc vxrium fic
jCX aoo datioDc , fiuc cx ablacionc caruodc
aotc vllam culpam a creatura commifram.
joS lACOBI ARM
Eft qnidcm pcrini/lioccn,inoabimpc-
dicndi adu.fci illa ccflatio ita cll cxplican-
da,vt in caufam pcccaci tHicjcDtcm non
rcducatur,fiuc dirc^cfiuc per raodum
ncgationis vcl rcmotionis illius rci , finc
qua peccacum vicaii Dcqtiic. Dehacpcr-
nnfTione , fi coramodc cxplicctur, procul-
An H^t Tieo dubio 3ici potcft , ijuo.i DtM iUam non mo-
frtjctentt- doprAfci»t,fed <^ velil volufJtMii aHu aftu-
vcUnte. matino tcndcntc immcdiatc in ipfam pcr-
rniflioncm,non in id quodpcrmittitur ;dc
qao vc dici noo poccd, quod Dcus vciic
lUud DOD ficrt , pcrmitcic cnim & oon no-
lcns , ita quoquc vcrc dici ncquit quod
Dcus illud vclit. Eftcnimpcrmidioadtus
mcdius iotcr vcllc tc nollc,rcmifla: fcilkcc
voluncatis.
! fcr- CauCi autcm cur pcrmiicat pcccatum,
>...^r n-.i fecoon tancum a confequcnti, vcrum Sc ab
ft4(t vhiit^-. antcccdcnn cft furaenda. Ab aDicccdcnti,
qnia Dcus ita homincm ind cuit vtcflcc
hbcrt arbinii, qui vel prasfljtc obedicn-
liam vcl abcarcfilitepoflitfccundumvo-
luDtatislibcrtatcm; quam fuaminftitutio-
ncm rcfcindcre non potuic proptcr fuam
immurabilitatcm, vtpulchrcTcitulliaous
czplicataducrfus Marcionem lib. i. cap.
6 7. A confcqucnti , quia vidiifc ci pcc-
cau occalionc gloriam gratia: & iuOitiz
fux dcmonrirare poflc; achoc confcqucns
noD fcquitur cx ipfo pcccaro nacuralitcr.
Vndc vr cx (ummo malo ( fi quod fic fum-
mumjnonnifi malum fcquipoicftpcrfc,
cil cnim \x(\o diuinar reaicflacis diuino
bono oppofita;acexinici(lud confcqucos
ex pcccaco pcr accidcns, propccrcaquod
Dcus pro infinuafuafapicntia,boQitatc.&
poccntia gloriam fuam iodccltccrehouic
& vult.vccx rcncbris lucem Quarc vcncc
raalum pcrfc booum cft, ic3 ocquc fimpli-
citcrbonumcfl vc malumfijt Sicnimica
eflcccum non modo cias pcrraiflor,fcd
au<flor ctiam &: cffcdor clfcc Deus. Ac per
accidcns booum eft vc malum fiat , pro-
pccr illam, quam dixi, Dci fapicnciam^bo-
niratem & potcotiam , fccundum quam
Dcus ex peccato matcriam glorizfuxii-
luflranda; fumit. Eft ctgo pcccacum ift-
hocrcfpcAunoomcdiuui pcc fc illuflrao-
INII EXAMEN
dx gloriz diuinXifed occafio uotumi noa
daca in hunc fiocm, ncquc natnra fuaad il-
lura-iccommodata , fcda Dcoarrcpta, fic
horfum niira attc & laudabiliabu(u vfuc-
pau.
•Ncquc quicquam , vniuerfo fimplicicer
boDUin,impc4i[ccur,ctiamfi Deus maium
impcdirct , dummodo iflaimpcditio non
ficrct modo primzuarhomioisioftituno-
ni non conuenientc; ic Iibcrumefl Deo
peccatum impcdire , fcd modo dod pu-
gnante contra arbitrii libcrcacem. Alius
quiuis modus impcdimcDCi bono vniucrfi
(impliciccr cric conrrarius , vcpote quod
bonura vniuerfi in eo ctiam coofiHit, vt fie
aliquacrcacuraliberavoI(intateprxdiu,&
vr ciJc liberi arbicrii proprii vfusfioe vlh
inccrccflfione diuina concedacur. Si vero
ad bonum & perfcdtionem vniucrfi fim-
pliciccr faciac mali fcu peccaciexiflcntia,
iam Doo modo non impcdirc dcbct Deus
peccacum , fcd & promoucre , nc opcri fuo
dcfic Dcus & iniurius ficin pcrFcdionem
fuam. Faccor noD cxiflcDCc pcccato ocque
paticDtix martyrum, ncquc hoftia: Chri-
i\\ locum illum fore, fedctiamcziticocc
pcccaco 000 flacim eziftic pacicnciamar-
cyrumocquchoAia Chrifti : imofiDatu-
ralcm peccaii cfficieotiamconfideremus,
videbimus cx coproducim.pacicociamil-
lorum qui afHigunrur , & icam Dei iode
acccodi aux omoem vllius vcl minimi
booi , ncdum filii fui , dooatioocm impe-
dircpoflci, & rcipfaimpedirct, nifi Dcus
idem mifcricors cflct & pro fuafapicotia
modum iDueoirc ooflccquo peccaci oaca-
ralcm cflScicotiam impcdirct, & alios cfFc-
^us cz pcccaci occafiooc produccrcc con-
craciosipfiuspcccaci naturx>
Loci ex Auguflino Cr^gorie citaci huic
fcntentix noo caocum oon rcpugoanc , fed
& patrocioantur.Non enim dicunt booum
fuilfc fimpliciter vt malafiereoc,fcd Dcum
iudicaflTe melius clfe dc malisbcocfacere,
qnam malaimpedircjduos Dciatflus con-
ft rcotcs. Sc alctrum alceri pizfcrcocc
ccat autcm mihi io Grcgoriididoootaic
qiiud 000 fciic (atisraala , quai propcer
pcccaca.
Aafiecm
non
C^:,i>i:i .«I-
Htrfi.
PR^DEST. PERKINSIAN.
509
peccacatolcramus » cum booo rcdcmpiio-
Biscaaquammaiorc compirac : ipU co'm
pcccata&culpas.Doomjla qua: pci mcri-
tum illorum pacimur cum bono rcdcm-
pcionis confcrrc dcbuicrquod fi rccidcc, <k
accurace Apofloli diiflum condderaflcc^
Nc» fuat faciendA mnU vt enensAnt bonM.Ce •
cusiudicancCiaucfalcccoaucnicDciusrca-
tcociam CDUociaflct . oulla U&a dc gcnerc
io gcDUs cranficioQC neqoc pcccaci pxnis io
locum ipnuspcccacifubibcucis. Mihi CiQe
& cuiuis iidcU plcnis buccis cloqai fas c(l.
nullam cam cxccllcoccm cflc rcdcmpciooc»
ncque vllum rcdcmpcioois cam cximium
roodum.vcillius vcliflius obcincndi caula
peccacum illum quaotumuis cxieuum fic
perpccrandum. Ventt enimrcdcmpcor vt
dtjlrttertt oper«Dmboli , hoc cll pcccata:
quarc oou ibucud.i illa vcfiliusDci redcm-
pcoraducQircc Circulusenimille , Tcoic
filius Dci vcpcccacum dcftruercCi & pec-
catumfadumcft , vcaFilio dcftrucrecur,
noQ Scripcuris modo eft coocrarius , fcd &
Tcricati ommgeox > vc io iuEaicum abdu-
ccQSjaducrfus.
Hiuc cciam facile cooftac cMlfam ilbm
noQ oifijpcc ^fw^iifixiiy i^xTtfB^^iitftlicem
dici pofle : qux vc in declamatiooibus, pa-
fdtxculfm. ncgyncisoiaiionibus , & cxornaciooibus
locum habcre poccft, ica longc a folida dif-
^uificioQCTcri cftamoucoda. His addea
um fcmpcr,quod iam fxpe& iccraco mi-
hi diAum cft,icdcmpcioncm cx culpa aoo
Difioccanonaliccccxftitiflc , Dcoicapro
arbicrio difpoucnce . vc culpa ifta pcr ca-
Icm &: taocum icdempcorcm luerecuc &
duerccur.
Ac difcriment tfttodinttr Upfiu permijfio-
nem c ^wftaiuis, mihi nul-
lomclii: w..>.Ls-i. i & pcimifllo ipfala-
pfusoon minushabcccx ordioatione L^ei,
c malo bonum ciicientis , quod mcdium
Jln Upftu
Ad*mirt-
f!i dtcMur
li4m medinm decrtti sppellsi, quodQomco
lapfui nooconueoit, nitipropteriliudad'
ic£{\ivn,petmijfui. Noo coim lapfuseft id
gloriam Dci ,fcdlapfus pcrmiflio , 000 a-
dushominisqui cftljplus, fedaflusDci.
3UZ cftpermiflio immcdiace circa adam
lumhominis occupaca ci prarfcripco or-
dioacioois diuHii. Agnofco autcm pcrmif^
flonem mcdium dccrcti non prxdcfhoa-
cioois fcd prouidcntix, qua hzc concra illa
diftinguicur: prouidctix inquam gubcrna-
tricisac adminiftracricis , qua: oonmodo
Qoa prior cft aacura Sc ordioc prasdcfti-
naciooc , fed & caula mifllonisFiliican-
quam Redcmpcuris , qui capuc cftinquo
prardcftioacio fa^a cft,vt docet Apoftolus '
Ephef! r. jt f r
Ac quomodo vcrum cfl*c potcft , bpfum •^J" '^/'■'*?'
pcrmiiti aDco , & non ei4tnirtntfivolentt 'J^'-^^*'J''
Deo? vclimcxplicari quomodo Dcus fimul .
vclicbpfum cucniic.ac pcrmitcaccundcm: ■^'"d* P"'
quomodoDcusvolttiouc fua vcrfccurcir-
calapfunim^^diace & immcdiateimediate
volcndopcrmifrioocm , & immcdiatc vo-
lcodo lapfum ipfum.VcliTn etiam harc con»
ciliaii ioccr fc , quomodo lapfus cueaiat
DcovoIcntc>& Dci voluncas ooq ficcau-
falapfus , contracxprcfrumDci vcrbum>
Dcusnoftcrin caio cft , omnia quxcun-
quc voluu fccic. Infupcr j Qupmodo Deus
vcliclapfum , & camcn (nBitunon volens Pf^ln^,
iniquinitem,(^\xwm lapfusfitiniquitas. Di- j^yi/.j.
ftinclionc^flux adfcruotur folucndo oo-
doDoofai^ciuQt, quodpcr fiogulasco- j)fOj„ffjg,
moftiabo. Diftinguuoteoimiatcr lapfum fjt} huicno'
& cucntumlapfus , inter voliintaccm figni ^ (},lutnd«.
& bencplaciti, rcur!jtan>& occultam , in-
terlapfum qua pcccacum & qua mcdium
illuftrandxgloiijc diuinx , &dicutDcum
vclle eucnirc Ijpfum, acipfum lapfumno
vcllc: vcllc laplum voluntatc bcncplaciii.
& occuIta,non vcllc voluncace figoi. ccuc-
fit: quampcrmifluslapfus.Ordiuauitcnim i bta &: appiobance . vtllc lapfum non qua
Dcuspcrmiflioncm fuamin ccrtum fincm.
£c vidc mihi aonoo abfurdum iic pcrmif-
floocm lapfnsapctmiiroiapfudiftingucrc,
lapfu inquam.non qua ijpfus , Icd qua pcr-
xnifl~us cft, coofidcraco : qucmadmodum
luc Qcccffario lUum confidc/as , quum il-
pcicacuin cft.ac velleeundcm qua mcdium
eft illuftrjndx gloux Dci.
Qnpd ad ptimam diftin^liooem acti- Trim».
nccilla in vctbis cft,noninre. Nam qui
vultcacoirclapfum, vulcctialapfiim.
cuiin vulc cucoitclaprum . %ulc cucncum
Sss }
lapfus.
lACOBI ARMINTI EXAMEN
lapfus , quiTulceuencumbpfus , vulda-
prum.EucQtuscnimlapfusIapfuscfl, vc c-
ncotus adtiohisipfaadio. Si vcro vulcla-
pfum cft cai'fa hpfus. Omnia cnim qnjc
voluicfccit. Si regcracquis, vulclapfuni c-
ucoircadua!icno& noo fuo. Rcfpondco,
ficrioonpoffc rt Dcus vclit lapfum cucni-
ica^ualicno &uonilio : boq cnim cuc-
■iccadu alieoo, mCi ipfe inccrucniaca^u
luo,& quidemtali vade iilui alicousnc-
cclTaxio cxiftat j fccus oon fict ocquc cuc-
AictaAualieoo , idquodadualicoovult
cucoitc.Nihil aurcm ad rationcm caufx fa-
cit,ftuc Deus mcdiatc aclu alicnovclit c-
ticnirclapfum » fiuc immcdiaicadlufuo.
'Coaoedluatur cifim hxc mcdiacc A(flus
Dci , aftus tlicDUS ncmpc homiois &ia-
p(us. Lapfus cx a£\u homiois proHcifci-
cur , at illc cxDci ai^u occcfrario dcpca-
«lcti (ccusficri potcrit vtadlusalicQUS non
cxidat, Sc fic poterit lapfus oon cucoirc,
qucmumcoDcus vultrucnirc. Non nc-
gaturcrgoDcus cflc caufa lapfus nifi im-
rocdiata» mcdiatac^Tccooccdicur. Ecnc
obfcdio obcinecA^uz coocludic Dcum cf-
ic caufam lapfus , & mcdiatam quidcm.
Nam ocnrio voquam cx cuiufquam dido
concludcrc voluic Dcum peccaci ab homi-
oc pcrpccraci immcdiaca cflc caufam. Coo-
cludereccnim coocradiccns ioadiexSo, vc
loquuncur iofcholis. Nid forccquisagar
<lc coDcurfu Dci voiuertali quocumho-
mtQC coDCurric ad adum produccodum
<^ui ab homioe cicra peccacum prodaci
ficquit.
Difliodio vokocacit in beoepbfici 8c
figni , occulcam &<cuelaam vc vt alibi lo-
cum habeachiccamcB valcrc oon potcfl.
ValuotascQimbcocpIaciti cflicax dtcitur;
quodiiiAa laprumcucoice Dcus voluerit,
cene & lapfum cSccem occcirc cCt i boc
c(l, lapfus caufafit oportct : quxcuoque
CDim Dcus voluir,voluota(c ocmpc bcnc-
placiti, eadcm ctiam fccit io calo Sc io tcr-
ra i & voluotati cius, fcilicct,quz cll bcne-
pbciti,rcfiftcreBcmopotc(k , vrauccmdc
voluQCatisdifttodionctrba aliquid dicam,
poto roc veritatc addipulantc diccre pof-
icjocuuamalcctt coufquc cflc liuc coBtra-
riam ftuc oppofitam ; vtDcusrna rolda-
tacc vclic ficti , quod altcra veUc non ficd»
& coorra.Vult Dcus voluotatc figni & ap- «
probantcvthomo noolabatur , iicri oon
potcAigicur , vtDcusaliquaquocuoque
modo coofidcraM voluQcacc vctic vc homo
labacut:vcTCcaimdifiindtio cffc poccflia
voluncacc Dci, camco hulia cooctadi^io
10 cadcm locum habcre poccfbcotradi^io
auccoa cf\ (i Deus aliquo voluocacisfux a«
Au tcodac in obicftum aliquod & eius
cootcadidorium-
Tcrtia diflinftio. qua Dcus dicirur vcJ- TtrtU,
le pcccatum noo qua pcccatum.fcdqua cfl
mcdium tllultrandx glorix ipfius , ooa
magis cxculac Dcumab cHictcotiapeccati
quampracccdeotcsduz. Maocccoimvc-
rum iliud didum : Quicquid vulc Dcus
&cit, vult autcm pcccatumiacit igicur pcc-
cacum. Non quidcm qua calc (cd qua cfl
mcdium illuflraodxglorix ipdus.Faciea-
cc auccm Dcopcccacum qua cfl mcdiam
calc> ooopoccicficri , quto homofaciac
pcccacum qua ule. Peccacum cuim oequic
hcrivc mcdium, nift fiac.EccfUIIadiflia*
diopcccact 10 refpcdlus , ooo rc & adla«
fcdfola coQ(idcratioac , difparacos & di-
uccfos. Cxcerum vt iAamdi(lin<ftioncm
ic^c vfurpcmus , qucmadmodum faoc
ciusaliqutscft vliis: diccodum cfl Dcuia
pcrmirtcrc pcccatum qua talc , fcd ca de
cau(a. quia oouic & poccA illud facctc mc-
dium . imapotius vci canquam mcdioa4
gloriamfuam illuflraodam. Ica vcpecca-
ci racio , quacalc> obiiciacur pcrmi/liooi
Dci,cau(aacc iDcerimpetmidioQcmiflaai
cum coofidcracioDc,quodinudpcccacuai
mcdiumciTepoccflglorix diuioxiliuAra-
dx , curo ordioaiioQC , vr pcccacum pcr-
miflum mcdium ficreipfa iliul^iaadx glo-
rixeiufdem.
Similc quod adfcrs dc d«mc mutalili Simil* di
ruinofa, multisdccaufis aoo quadrar. Pn-iMM rMi-
mocoinJapfusdomuscfl iliius paflio, acM/*.
lapfus homiois cA illius a^us, cfl o: pccca-
lum Secuodo Domus ifta oon modo mu-
cabilis c(l,boc cf^ tucrc poccos , fcd & rui-
Dxobooxia , (ed homo> vtTcpeccarepo-
cucrtCfUmea pcccato coo fuit oboozjus.
Tcruo»
PRiCDEST. PERKINSIAN.
Tercio i Domusilla non poicflcoDnQcrc
impccicaa vcQtis > achomopocuit (lacuin
fuam coBfctuacc , cciam ccnucu^ a Sacana.
QuarcuSjD omu i iAi fulcra non apponuii-
cur neccfiariatachomo vircs a Dcoaccc-
picfuSicicoccsadpcrfifleodum coocra io-
lulcum Sitanz , & numinis ip(4U» .-ifTitbn-
cia fufFulcus fuir. QuiacorRuiaam domus
pra;uidctzdificacoc&cxparre rulc . quia
Suum pofTcc > impedirc ooluic ae rucrcr:
'cusquidem pcccacam przuidcc, acaon
voluicimoimpcdirc coD;itus cfl pcr pr.r-
«cpcum &oppoficam gratiam vicaado pcc-
«aco acccflariam & fufticicncem : vltciius
impedirc noa dcbuic oc rcrcioJcrct quod
iDnitucrac.Illavcro non cooucniunti Ita-
Acous volo ruioam, quaceousrvolo tio im-
pedirc. Nam ruina & pciminio luinz non
pofluncfimulcnc immcJiaium voluoracis
«bic£tum.Dcus cdijti non poceft circa rui-
nam vcrlari (Imul &.iffirmaciuo & nrsa-
(iuoa<flu voluncatis. Adlus volcndi cuioa
oHaBirmatiuus, ai^lu&oolcdi impedire clb
Dcgatiuus.ioccr-Juos oppoficos adlusaBir-
maciuospontusincmpeirccra^um vulcn-
ii ruinam & volcodi vt ruina nuu Hat.Vc-
rumaurcm cil omaiao.iantuminizdifi-
cacori cribueadum caufalicarit fcu cfticico-
Ciz.quanciiilli voluncatis cribuitur in rui-
oam zdium teadcocis. Ac fimilitudinis ap-
phcatto coaddciccur. Deus Adamum pcr-
rniHc fibi . fcd non dcfcTcum a Dco : criplici
CDim adlu vcluctulaum illi fuppofuic . oc
pcccarcvfculabcretur. Przccpcum dcdit*
irCDoIlccpcccarepropccrobcdicoriamico-
minationem addidic, vcpcccarcmccucrcc
yropccr adaczam Sc fecuturam pocoamj
gtatiam oppofuic vt przcepci featcaiiam
cxplcrc & dcauatiacam panam cuicarc a>
Au tpfopofrccKommioacioni infupcrpro-
midioQcm czaducrfo opponca& fymbo-
lo arboiisvitzobfignacam.quarcumfulciu
appcllare liccbic. Racio vcro cur bomincm
fibipcrmifcric Deus , ooa ha^cfuic vccco-
rnttooe probaretur potfcia eius: Ex aduali
•nimlapfu flaadi impotcatia concludi n6
petcfl, ncqucporcrat : fcdquiafic dccuit
•bcdicntiam illiustcotari,qui potcasarbt-
arii rui,fcDumifiu»griiicipiumqucYoIuo-'
5"
cariumafluum fuoruma Dcocondicusc-
rac. Ncqihorfuminflitutacrac pcrmiiliot
vc manifcltij ficrcc quid crcatura pofTct^crp
faotc ad tcmpus aurilio & gubcroacionc
Dci : cum quiaauxtlium& gubcinatioDci
illi ooadcfuic , cumquiaiam aoceccrcuni
crac homincm nihil finc gubcrnatiotie 8i
auziho Dci gcDcrali podc , nihil ctiam bo-
oi fincauxiliogratizfpcciali.
QapdAiiicm DimdefeifsinuijliMeakfM ^luet modk
nenfutt, axioma cft Thcologicum. Scd cu Deu4 ptffii
pcr .n(ftuum illorum ablacioncm cauiam rj^ ^^«y^
dcfcAioois a Dco qod remoucs. Poccfl c - feccui..
nim Dcuscaufa c(T'c pcccaci vcl pcr adus
afllirmaciuosi vclpcr negaciuos. Affirma-
ciuosaftusabilloquidem rcmoucs. iacU-
oacioocm vidclicccahimi ad pcccaodum»
iofufioocm maliciz , & doai io collaciouc
collaci fub(iu(f^ioucm:ac ncgaciuum aduni
illi cribuis ncgatioucm fcu noncollactonc
graciz confirmaucis , quz gcaria roofir-
maos fiad viraodum pcccatum ncccflaria
fuiciamperadum Dcgatioois inumcauOi
fuicDcuspcccati £i lapfus Adami.Si vcro.
oon fimplicitcr Dco cribuis ncgationcm»
fcu noocoIlatioDcm graciz confirmancii».
fcd propccr dcfcdlum Adami, quia auzt-
liam Dci nonczpctiucritiproboquoddi-
C4S., modo iflam auzilii cxpccicioncm ta
Adami poccflacc (Icam fuifle dicas ; alio-
quio & illud czpccerc ipfi ncgacum (uic , ic
fic imusin inHnttum.
ynJeJlinMienu autetn dkt. funtfiu» p*r- Partts Prjt-
tesfiuejpecies. ElcdioDcmpc & Rcproba- dejiio0ti«-
tioidcquiboshocflaiuendum , quod vna «jiy.
fincalccra non fir, quodquc vnapoflta po-
natur atalcctaiquod voceclcdionisfigni-
ficacur: fccus przdefliaacio pcr fc confidc-
rari podcc aLfque oppofitionc ac fi omncs
in vniucrfum boniincs advicam prxdcfti-
oati cllVor. Ac cum nulla clTcc cIcdto> qux
includic rcprobacioacm caoquam ucccfla-
ria coofcqucncia & copula iuoftam. Op-
ponuoturauccm€lcdlio& rcprobaciocum
affirmaciuc cum ncgaciuc Ncgaciuc,quum-
clcdtionocac voluocacom confcrcadi gra-
tiam & gloriam,rcprobacio 06 coofcrcodi.
Adfirmatiucicum icprubatio nocac volua-
tatemiafctcDdipaoaiTfpropicrpcccacum.
fii lACOBI ARMINII EXAMEN
CoDndcratioDcaafem dignumcfl . quod
Dcut i^im Blcdionis tum rcprobatioois
dccrcto verHicusedcirca homiDcs vt pcc-
cacorcs coundctatos. Graciaeoim qux clc-
Aionc fcu prxdcllniacionc ptxpataca
engiJtiarcmifnooispeccaturum & rcoo-
uationis Spiiicus daAi > ic gtoria (^ium
Deus przparauit codcm dccreto > c(l cx
ignomiuiai cui homo ob pcccaium obno-
xius erat : Rcprobatio etiam c(i DCgatio
gratix lUius , ic p'xparjtiopa:nxpcccaco
clcbitx,DOD (jua dcbitacd.CcdquanoD tol-
lcodapcrmilcricordiam. Qu,im obicdi
tum elcflionis tum rcprobatiuois condi-
tioncm Ifidorus & Aogclomus ab te citati
exprimuDt. IUccumrcprobos dcfcti Sc ad
motcem prqdcllioatos cifc dicit»illc quum
cx populoiofidelialioseratuita mifcratio-
nead tibertaccm prxdcltiQatos cdcait.a-
lios vcro 10 fua impiccacc dcrcli(flos > & in
perpctua morce damoacos, occulca ditpcn-
faciooc & occuitoiudicio.
DtfinitioE- Dcfiaitio EUnionu proprcr dcfedum
hHioniicor- f ocisalicuius obfcura cft. Vidctur coim
rigitkr. vozifli»/fr4»^4m. addcodafuine , hocpa-
(\oi Dtcrttum EUHtonii tfi , quo Dcus certos
homints defiinauit ad gUriojam grAttam in
illorumjatute (jr 'vitn cAUfiiperCnrtfium ob-
tintrnU illufirandam, Cccui oraiiu ^lcuaou
fucrir.Vcrum dcfioitio ctiam ido pado cx-
f>leta, mihuscommodc mrbi ordioata vt-
df tur,partibus illius ooo iu totcr fc difpo-
ritis,vccrgamuicenriadfcdtxrioc. Salifs c-
tiim Scvita cdUfiu habcc rationem matc-
rix prxparatx clcdlioois dccrcco ; certi ho-
mines obicdi fiuc fubicdli locumhabcDC,
quibus ifta falus cfl przparata .- lUufiratio
gUriofitgrati* fiaisclcCtionis cft : Chrifim
hicpooitutmcdium obciocodi illam (alu-
ccm jcvicam:quibus omoibus^cx adfcdio-
nequa fibiiouiccmrcfpondcot, hicdcbc-
tur ordo io definiciooc. EUBionitdteretum
tfi,quoDeuscertoihomincs Jefitnauit ttdftt-
lntem o* vitam ct.Ufiem ptr Chrifium olti-
nendam adlaudtm gUriofa. gratiA ju».. In hac
autem dcfioicionc mihi Chtillus aoo vi-
dccur iltum locuin obcmcre » qucm mcic-
tor,& Apoftolus illiadfigoac. Chridus o.
fccuodum Apodolum ooa (aatum cA mc-
dium , per quod (alus cledionc iamatire
pacjta obtincturifcdtanquam cau(amcN-
coria.cuius rcfpedtu ele<Sio fa£la fic,&pro-
ptcraucm illa gratia fit prxparata. Nara
ApoltoIusiDquit , nosinChrifio tUnosejfe,
taaquam io Mcdiacorc,cuius(aoguiQcao*
bis falus parca cfl & V ica, & vc io capice » cx
quo ifta booaad oosdcriuantur. Deus e-
nim ncmincmad vitamxteraamamac,aifi
ia Chriflo. quiillamparauic fuo laoguioe
iis,quiin oomcnipfiuscccdituci fuoc Bz
quo fcqui videcut , quod , quum ocmo in
Chrifto confiderccur a Dco,nifi illt fic infi-
cusperfidcm . fidcliiim propriaficclci^i*.
& illiffr/iWucfifiDtfidcIcs. Chciftus c-
ntmnemiuircipfacftfalutaiis , oifipcrfi-
demapprchCfus. Phrafiscrgo ifta, wCAri-
fio, ootaccaulam mcricoriam qua gracia&
glotiactt p3tata,& clcdorum in illo ezi-
ftentiam , citraquam<ligiinillooonpo-
tucrunr. Qiurc hoc paflo illa dcfioitio po-
Di potcft. EUflioefidtcrttumDti , quot^ud
ftabtttrnofiatuitfidtUs in Chrifio iufiifica-
rt , adiiram ittrnam mcccptArt, ad Uu-
dcm gUrieJt graiit. fua. Ac inquics, Ergo fi-
dcsponitutcflc humaniaibitritj&nondo-
uumgtatix diuihx.Ncgofcqui. Ncqucc-
nimhocdidumfuitindcfinitioQC. Ac no
cxptcira fuit fidci caufj^fatcor j fcd ncceflc
nonfuit. Vcibo addipocerit liquisvoler,
fideUs,qncsfidtdi>nartdtcreutr.Sc(i vidc mi-
hi.au viiumlit.uortroconridcratiooism»»'
do dccrctum, cum quo ftatuit Dcus fidelcs
iulLricare & in filios adoptarc , cumquo
dccicuic QOQOuilis fidcm darc , aliis vcro
caodcmncgarc Hocmihi vcrifimileaoa •
fit. Suiic caimduxfentcQtix &ccrco Dej
dccreto dctctminatx ; funt ctiam difcrc-
pautia fubicda , & diucrla iifdcm atiributa
adfignantur. Hoc cgo cxiftimo animad-
ucttcodum fuilfc ad otdincm tc modum
ptxdcftinationis rcdc tr.idcnitum.
Quod aHum mentu dtuinddupUctm f^' j^ffltttltii
cu iriortm dtfint,aUtrum dt mtdiu adfitum
vtladfalutem , non magoopctc rcclamo: ji^iniin
fcd q u od illum commtmittr dtcrttu • ' Itcc durtti'
tart Uicu, ifium exjecutto/:tm dtcrei i
nimhabcc maiginaiis aoaocauo ) td r. Mu
Doa vidctur. Vccrquc coim adus cft dc-
cteu,
PHLi£DEST. PERKINSIAN.
•«retlivc ipfe fitcrisi Svflusaucem decrcci cfl
:iQtcrniJS,& cxfccutinois prx cctbacus, fiuc
;fic dc fine,nuc fic dc mcdns.Locusad Kom.
9.11. hocnoaindicat , quod vts. Non
caim diHiiiguir ptopaficum ab clo<flio-
DC I ncquc cii.dtoacm pcopo/ico da-
iriDandi Qlurcmquc coafctcDdi piiorcm
iCicra.cl
'Vetbis I
bct Apoiii..
Jint f*i>n. I
HM-
. potcic.lcac-
, Jltum D(i ifModrfifecnn-
,dHmeUilionemmane»i : vDdcappaict,^rfl-
fo^tMm.Dei dcCciibi pctharcTcrba. quodsil
/ecund!<ri f '- r-. fn.
.\i ^ us IiAC intelligi poflir,
paucis DODis mcns&. icopus Apodoli cft
10'; is. ObiicicbaDrludxi fc Ti foc-
dci . ^ ...uonisdiuiai , ad ipfos&dli. po-
pulum vnicum Dci cn'e,& propccrca iAum
hoQorcm ipAs cicrai^' in \iola-
tiooem dccictidiu' . 1. ju poHc. AI-
icuerabant auccni . aoicm iQum &
Cttuium popuU Dci adtmt co ipfo, quod A ■
j»n ' litiilum ,qucm
I 'y luibrix Dci &
iCicbar. Qnum
enimipiiiniflum' n Qon crcdcxcoCj
fequcbacur luxta Aj' doO - illos
aiuihtiiDci 6c a:rcinafal'^T • . cUc,
indignof^uc qui uoiniar Dci am-
pliusceatetcntur.-hocautciit quia concri-
lium.i •-i&fbcdc! fTccxiibma-
bauc.a. .. . iulimul ; . j aiicnumef-
.fccooclQdcbaoc.
Rcfpondcc ApoAolusi fadus , de«re-
tamvcl ' imDci, non proptcrcairri*
cumf urmum m.incrc,ctia6ifi mul-
fiexludacts io populc Dci non cenfacii-
cur.ptoptcrca quodilluddccrcrumfcufoc-
liusnoD omncs invQiuctfum Iliadirasci-
traclcclioDcm.fic d»Aia^oucm compre-
hcndac : ef[a.enim dccrctnm illudfecuadum
t!fc7ior,em,nixi:Lipii Dct propoiitam fuum
circufcubcoriscloquia Dixitn.Dcus, /n/-
faae,aon in Ifmacl cenfebiturtibifemen. Itc
r Efauusyirwfr/ miiMri lacobo.- quibus
^u.^ vcxbii claiiiUmc Dcum dccUraHc
ait Apoilolus,quod aontofart» AbraTiamt,
nontotamilaaci &: lacobi fub«lcm & iiii^
^ula ioilhs tndiuidua leccnfcatin populo
luo , lcd illos folos qui fiUi crfco: ptomif-
/iouis, atwlulis.liiisc.n -M'; *^ • •--
ccm Apofloius cz li^i
clullc, propoiitum Dci cllc iccuaduro.c-
lc(ftioncm,Sc propccra non or
ucrlUm Ifiadiusiu iccompkv ; ... t..-
icdbsahistcliquosaiTumcDs. Vadcfcqui-
tur oonJiuiumciFc oequc cocrariurr. pio-
poiicoflcfacdciiDci , quod nonnulii lu-
dxotum a Dco xeuciantur , & illi qnidcm,
qai fpcciaam ab ipfo dccrcco fccundum il-
la cloquiaDci fado cxciuduncur, quilcs
(unc>7wf4ro«,idcit, qiu pcr opcrj lc^^is ic
tcciindum .catnom iuitihcin quxreljaut.
.Confcrautur Rom. 7,8.5.^0. ir. iSc ibi-
dcm vcrf 50.ji.j1. & Rom. lo.j. 4.J. EC
Rom.4. 1.1.5.
InlocoadRomaoos 8. t^.aperre aSlw
iUidiftinguuatur, dccrctum. inquam, &
cxccutiodccrcti - lodec cto diio ponun-
turadus prxnorio 5c piardcltinario ^not
.enimfrtfduit nnuttvtconfhrmei fie-
rent imAgint jnn jut, '
.fcu p:xli:icntlu «TIT! ; > i ^^_,.c. . V.....1L-
liiexphcanti) n. quosprxnouit.id
cft,prxdiicxit& amaoitpro (uit,.qucm.id-
modum fjnc vox iimpicx,4Vo//*,altquando ^i^itt.i^
viurpaturivtiJOWrtowi-woi ; Kouit D-" '■ •'^ PJaI.i.
vinmiufiorum. Alii dicontlitc ;
ci in
Deloe»
,Rem. 8.
fumqucm tu exii dcodum an-
non poftrcmus icuiu!> vcibi prAnnfftndit
ita cxplicari poll"ct,vcnon rantum noo im-
piogat in ptiorcm , fcd oprimc illi confcn-
tiai., adcoquc ,vc lUcpi ior,iiac hoc poilc-
riorcvcrus clfc non poilir :quod p.ircLicit
commoultracum fucrit , I3cii;r "-•rincm
cz pcccatoribus profuo pr-e ^Sc x-
iuarcpoire,nifieum iof 1 prxno-
ucrir.acquc vccredcDtem lu Clu;I^um iu-
tuiiusfticrir.
Illudaurem Tt commonftrcm .irapro-
grcdior : Dcus ocmiucmcx
pcofuo agooicic, Qnmincmv^Jt u..
Ttc
lACOBI ARMINII EXAMEN
fo-
5T4
tiiamiternann.oifiin Chiifto & propter
Chriftam Epb.i 4 F.lept nos in ipfo. vcrf «.
4jua not gratoi [ibi ejjecit tn litleclo. Rom. 8.
jtf.Semo nos feparsht a chMrit*te DtiqHt
efftn Chrifio lefu. x . Cor.f . v. i •» . Dett4 er*t
inChriJlc ' ■rnriremi'-' ' '' •.iienim
Dcuspoti; ..ivcUcvi. .rnamci-
tta rcfpcituno Mcdiatoris , potcrt ctiam ci-
tra Mcdtatorisfatisfa^tjoncm, vii m zrcr-
nam darc. ' «ftualiscnim virxattcrnar datio
non ma^iseftaftn^a, tjuam ciuldcm dan-
dx volitio.Diligit quidcm Dcus muodum,
exqucilla dilcdhunc dat filium fuum mun-
doredcmptorcm. luh. j. Scd illa dilcdlio
noo tll /]ua vult vitam ztcrnam. quod et-
iamex ipfo dido lohannisapparct.-fidem
enim lo Chiiftoinrcr hanc dilcdionem &
vitamxtcrnamiotciaingit. Dcindc nenii-
ncm in Chiillo & proptci Chnrtum agno
lcit Dcusprofuo,nifnlIcidcmfitin Chri-
(lo. Ellcniin fccu ndiadicdi, purccdu
cfttcrrii ad:ccti, vtloquuorur infchoUs.
Qoi^in Chriftononeft, inChnftoamari
non potcft. Ar ncmocft in Chiifto nifi pcr
fidemjChrifto lcilicct per fidcm habitantc
in cordibus noftris,&: uobis vuiirim iHi pcr
fidcQunfitis & lucorporatis. Vndcfcqui-
tur,Dcum ncmincmcxpcccatoribus pro
fiio agnofccrc & amarcad vitam ztcrnam
oi^iquj coufidciat illuro vt cicdcutcm io
Chiiftum, acpcrfidcmvnamcumillofa-
^^um. Cui <c hxc ccftimonia aftipulaniur.
loli.l.ii. e^otqitot eum aeceperunt deditiis
dignitatem vt fiiii Dti fitrent iu quicredunt
in notnen Quiousaurcm dat hanc di-
gnitatcm iisctiam,& vmformitci quidcm
confidcratis. dccrcuit daic hanc dignita-
cem. Quiadccrctum prardcft.nationis, oi-
4iil ponit 10 pra:dcftinaio,& pioptcrca oul-
Hacft przdcftinati ioxetoa mutatio, lotcr
u.nicns intcr dccrctum 8c donaiinncm
rcalcmrci,dcctetodcllioatar & pra-paratar- j nare,vt credMt .^i/iMjnoiprdfti.,.. .,itM-
Ioh.3.16. ItaDetu dtlexit mundum.vt Fi- \ rot,ideof>rs,fciiiit , tjuiadecreuifvt crtderent.
ItumjUMntvnigenitum dedertt,vt quif^uis f 5cd quid hocau rcm } nequccnim hocifa»
D^o.Quarc non T '
co.Rom ^ •
fcientia-
quxcznoft isviribus iiccmerfura,dc noo
cz Dci dono in nobis iogeneranda.
Frobatur cadcm czphcatiocx fcqucott
membro §li*os prtfciuit prAdejUnauit vt
eonformes fiertnt itnagini Filii jui. N cmo au-
tcm conformisfit tmagiui ttlii r qui
crcditinilium. Ergoncmo pta:>^..^...itus
iDcoad iftum cooformiiaccro nifi confi-
dcratus vt fidieli». Nifi quis vclic ipGim fi-
dcm includercifti confocmitati quamha-
bcot fidclcs cum Chrifto ;quod abfurdum
cft. QaiaChrifto fidcs illaminime tribui
poreft.fiftcoim fides in illum , 8c pcr iJIum
inDcum: Eft fidcsdcieconciliationc,* -
dcniptiooe, rcmitrtoocpeccatorum Dc:u-
dequiafiJcs cft mcdtum pcrucnicndi ad
illam conform)r.itcm.
ScddiciS,6)M/j(>r4 deftinantu r vt iu jh fisnt OkieSit
Fili: Dei.iUi etuimpridefiinantMrvt ere- eontirntm
daut , quia adoptio tufiuia per fidem rte^ hMittsktt
fitur. Nc^o coofcqucntiam^imodicocx'*'/*"^'''
tftoargumcnro prorfus conrranum coo-"«»'
cludi.ii prxdcfti tiati onts vous idcmquc a-
Auscoofi lcictur. Quodmonftro.Siado-
ptio & luftiria pci fidcm rccipitur. tut:
ios,qui przdcf' ' n: & uiji
Dei, ac«cncct'. .i.Quod
eoimalicui pr.tdcftinatiunc cft dcUina-
tum,id certo accipict. Ei quidem quahs
cxiftcns accipit , talts ctiam c '
prxdcll.natuscft,vtaccir"~r • -
pii & ncmo alius. Erg( i'. -
Ittnatus cftad accipicodum. Vnd
concludo.nrmincma Dcoadadoptiuiicm
& iuftitiac donum communicandum aina-
ri,nifiabtpfb vtfideliscooiidcratus fuetit.
A6i\%,re^dtcinonpotefi,frime Dettm firM-
jcirehomineicrediturcs i dei ' 'rfti-
eredif in illMm non pereat ,fed haleat vitam | citurab illius , quam ictuii,fcnrc
Atern.^m,8i \cxiii ijutnoncreditconiitntna- ■ fcnloribus. Couiuudis duo pra:.
ttuefi Gi\ 39. 6^i crtdunt hentdicuntur \ tionisgcncrii. & diucifbsaduscompiogis
eumfideti jlbrahamo. Hcb.n.Sitfefde fitrt in vnuni. Noo eft vna prxdcftioatioqiM
ntnpoteftvt quij'<jMMtn fUctAfJeu ftticutrit l Dcuidccrcuicfidclcs ia Chrifttim iuib-
ficate
PRi£DEST.PERKINSIAN.
5^5
lurprior a
{Ih* m dt-
frttoEU'
Swm.
ficarc- * ^tarccumifU qaatle
cicuiii . V. i.i ..s pci ccita mcdia fi-
«lem dooatc. Hic caim cik dcctctum dcfi
de dania • ibi dc fiJcltbusiuflitic.indis
8c adopcandis ; quo^i fanc dccreium
propcci fubicdi 6c anubuti diucrlic4)
ccmvDuni cilc Doopoteft. Alioc^uin ve-
xumcft.i^ ■ ■■ hcminfscrtJifu-
rosf>rim, -i "iint vt crtdAVt.
Pr.vtciuitLnim c< iono crcdirtiroSi
<}Uod donum pra:dcUm.iciooc pij»para-
tumcfl.H ' ■> caradiftiDdlcIuccm
aliqujMU. V, . pij.-dctliuationc ua-
^aruiadfcrrcpofrunc.Vctum tdpotbea fub
fiucmlaiius Facicir.us.vbi noilram dc prz-
.deAii)at(oQi»otdioe & moJo coolidcra-
cioacm adtungcmus.
lam vexoquares Pacnbus & Schdiafli-
ris citas ccfttjnonia.faciliime cuni illis, (]uq
ditflj iunti cobis , conciliari pcn'unc,quo
.ramco iaborc ptclixitacis vicandx giacia
/upeilcdcbo. Vnunidicam > Louibardi cx-
j>licacionc vcuc veta enV poilit alibLloco ta
{iicoadRom 8 noQConucniic.Njm Apo
Aolus prjeddbDacioois alium ibi fioem
pnfuic. ncmpccoaibtmitacem cum Chti-
(lo.quam hic i Lombardo pooicur due
adrcttqr I Qcmpc vt vcibo pra:dicacionis
crcdcrent.Addjm » ce ooa rcdeconcludc-
rc>quia prxlcicutia alicubi pro propofico
ponicui a Spnttu ^auiftojitiam hoc,dr quo
agicurloco > przrcieoiiamfidei figoificaic
DonpotTc.
In bledlionisporro decreto duosadlus
pouis» vnum ptopotitum ailumendi ada-
morcmfuum a:tcrnum & gratiam.quaaf'
fumpttonc homincs fiuot miftncordia: &
bonoiis vafa. Altciuin propotitum lal-
uaodiftu glorixconfcreodx. Non male,
firedlcomnia mtclltgantur. Nam qua:
DcusclcdliODC prxparoi, gratia& gloua
contincncur. Scd quod dicis Aiiquos frcfc-
Jito Dtiadamonm Dti tuernum affumi,ti-
pUcandum c(l dc amons conimunicuiooe
qua Ueus fcipium commuoicatc tlacuu
cum nonnuUis
Alioquin n de ipfo amore Dei iotciligas,
quo noscomplrditur, tcicuJuin illum oa-
(uisordiiicptxccdcic dccictutniiiud fcu
propolicunidiuinmn, qaogtifi» &gIori*
nabis ptx-paratur.gratiainquaiH, cieC " c-
dium cft pcrucntcudi ad gloriam. Alioqaiih?
fiipfumgratiofitmOci crgaoos a/Fcdtutn
ifta Yocc intclligas , cum amorc Dci coin-
cidit,&: ipfiDcipiopoiicofcudccrcto can-
quam cjuta cft prxhcien Ja. Quod vcl or-
tl o,'pr xdi ca m c nro i u m ( mc raph y .1 c • s co n -
fidcracorum } indicac .• Nam piopolicum
fcu decrctum in Adionis pra:dicanKuta
pooitut. gractofus aftc«flu$ amor lo pra:-
ccdanco pracdicamcoto Qu jlitatis. P jtcr
idcmcx Ephcfi.f. «.vbiDcusdicitur nos
prUtftinajft ^ aUoptajfe ad laiidem gloriojt
grAiix.^i gratia iodie Jaudatur. gutia cuam
lilisadibuscll vtcautapr.rfiiucod3.
Cxccruni,quod prioiit ptopofitiobic- ^'«/''''"«v
^um poois bominti crtaiuLs i ooo tcde
tacis. Agimuscniin non de fubieClo.qua
clltu Ic [ lcimus catm piopofitutn Dcix-
cctoum antccdcre ipfnm hominis aAua-
lcm cxiflcntiam ) fcdquaoSiicitur meoci
Jiuinx dcccrocnti & prxdcflmanti. Ifta
citvumtcuptiouc fi coofidcrctur obic-
<flum propofiu iftius , ccrtum dl, noo ho-
mtocscrcaados fcd crcacos & pcccatorcs
f io mcntciKmpc diuioa^ diuiuo propo-
tito Sc pixdcflinaciooi obiici quo J paccc
cx amorc Sc giauofoaii^cdaez quo,& gra-
cia,adr;uamairumic. Amor coim illccfl
in Ci ntlo.m hoc af}l(flu$ Dct ctga ooscft
f;tatiofus. Graiia, quxoobiscaaquamfa-
ucarcmedium eft prxpaiata, ioChtifto
iocumiubct & oon alihi. Quod ctiam cu
fatisplancfignificafti, qiiumhomines ifta
afruraptionc mifencoidix vafa ficri dixi-
flt : qux vox locum ood habcr, niii vbi mt-
lcria & proptcrca pcccatum antcccf-
fit.
Quodfi vcroamotem &grariofumDei
afli.'dum confideras, prout in Dco fuot ci-
tra vUam Chiilb coulidctJtioncm; oega-
bo propofitum Sc dccrctum prxdcftioatio-
nisfccundum illos itaconfidctatos a Dco
ioftitucuin &: faduiu cflc i Sc vigcboabs
ic ptobatiLiucm quam mco iuJiciodate
Qoopotcris . tum quia amor Dei crga
crcacnJosclt vnifotmis ciga omncs. 0-
mQcs caim la Adamo coaditi citra vlltiia
Tcc t difcil»
lACOBI ARMINII EXAMEN
*^ircnnicn .'tum quiaamor &gratiorus af-
^cdus>i|uo propofitum prjcdcftioaiionifr
pcragitur,ccrto (aluac prxdcftioatosjat ifto
amorc &: aftctflu qui cxtra ChriUumconft-
dcratur , Don (aluantutprxdcftinati- Sidi-
cas vnum cdc m Dco amorcm & gratio-
fum afTcvlum , fiuccxtra Cbnftum liuc in
Chrifto confidcrctur; fatcor : a: homo
cicandus , crcatus , pcccatot ciiam vnus
cllhomo. Cicatus & in ftatu crcationis
paicucrans pcr obcdicotiam laloari poccft
cx amofc & afTcdlu Dci gratiofo cxtra
Chriftum con(idcraic- i pcccator Ciluati
ocquir. nifi cx iilUcnim Chnfto couddc'
tam. Siobicdum prxdcftioaiionis poois
pcccatoic! "uniaddcrcdcbcsgtatix
prardtftinaiu i.cnicntcmraiuaodopcc-
catort Si noc r»ddas , iufticict gratia linc i'-
ftomodoconlidcrau. Non putotc obic-
^usum ,ctijn\ illamgratiam &: amorcm,
quu homo nonpcccatot Lluari potcll,tjut-
qucamifcricordiadircrccusclt,m Chrifto
confidcrandum, &.p:optcr iUumciorquc
rcfpcdunobiscontingecc. Sitamcn facis,
pctara vcdiilii coDiiimcs. Lt poft omncra,
quamadfcrrc putuxisconfirnuttoncm,di-
ccrc liccbiti crum ipfum Chiiftum tum di-
ucrhmodcconlidcrari: ocmpe ibi vc Mc-
diatorc '•jti 3c coDfirmanrcm
prardcri . u . .. . .u:>fui iarrgtitatcihic
TcMcdiacotcm reO!mcncem& luftaurau-
rem ccfdem cz /tacu peccaci &. ccrraptio-
nis '&: addamnoi> ..m fed pcc haoc
McdiatioDcm 0()...o ^...iiam & ialuccin
MMtii' obtiDgcrc. Elt ca\mlefus quif/thiat fopu-
icha» Cr 6. iHmfHumafeccAti; q>{»rHn. ^ntts Dti,
htb.i. quitoUitptccntM mundt. EH reJ(//jftormun'
i..Ctr. /. difer c/^rnenifuMmol/lMtnm ^romumii utta
ferJeflruntcnem operum Dtaioti ,f>er recon-
ciltaticnem qut confiatn9H.imfutatitne fec-
caurt*m,&.i:
B ft V cro afl us lilc * AT mcraDt i voiuntnti^
fcdnoQ cilra rejpeffum malt in cre/uurit.
CattfMmo
MWt.
quodhabct in creacuias ocmioem potcfl
ad po^nam ciuaprxutrioncm pcccati ordi-^
narc. luscoimtlludnon cft iufinitum ,-vt
muittarbiiTancur , infiniium ioquam.ifto-
padtovtDcus pollttiurc omocm a^um
iux' omniporcntix pofHbilcm cceacarx
cuiuis quocuoquc modo conficieracx in-
fligcic , omniaquc infcrrc crcatutx cicra
vllam iniiuiam, quxcrcatura ab omnipo-
ccnti creacoh pati potcft. Qupd hac de-
monftratione planumfieti potclV. Omoe
Dctiusincrcacuras, ntticuc vctipfiusDci
10 crcacurasruasbcncHcio, vel crcacuraril
in Dcum malcficio , vcl coocra^u lotci
Dcuin 6c crcaturas iuito. Scnaoto luie
quod cft crcoot adu.de rcHquis agamus.
lus quod vc! bcticficio D : vc! homiBum
malclicio nititur magi; m cxccdc-
reoonpoccft. Homo bcnchciocrcationt$-
accepu a Dco cllcfuum,cum octurxtu fu-
pctoaiuralis Gratix, iu qua cti.i ' ' "^i.va
comprclicufacftpciucnicndi.: .-a
camqucfupcrnaturalemfxhcicaccm.quam'
Dcushomini fub coodicionc
cft poUicitus; cui fxlicitati fu: '^ft^
m.icppollta cftmileiitjin quai.
mo criufticu& fccundumius-Dc
rec,n icgemDciprxuaricajctur.Vudccxi-
Ititius DctiP !
fccuodumqui. . ...ivi . ■ .
dit.aufcircpotcft , ei. iftiaum''
nihilum rcdigcrc. At indc lus iiabexe nc--
quitho:
11 pCCCAl
clic.oo:,
iDCccfc coofcruncur j vc quemadmoduin>
' cft quam cfle, icami-
I-. '! Qaod
&.C , ^ . .u.. .... , .iiusluif-
litchomini ilh li oacus ooofuinec Qua--
rc i^s Dci non petmittit ho'.
n ■ u circdedjc, mifcrur
Li...i. . pcrpecraio, per cu...
roaii ioquam quod confidexacur noo vt jadfa^iicitacemmifcnaB iili opp
caula Dcum moucns ad clc Aioncm , fed
taoqt^am <. ' > io obicd^o a^us iftius
requinca.L: . _ .k.nfunuilifacitiniurtam,
(iaon omocs cligacquiaad milcticoidiam
|ir«ftaada£QaulhobIigatur,. £x iuccvere
Deinrcpotuiirer.- firgo quod ooo omocs
cligar,ncmint ioiu: larn ^cit , li ooo Elc^
bunotantuiii indcbicocareaot, Iivero&-
malum ooomcritum pati dcbenccx oob>
clc^ionc Icu reprobauofic > iam iiiiuru<
Cbn/ItierA-
tkr explicM
U.
?Ri€DST. P
iiris fiT;eo quod ius Dci in illoscoufquefc
aoQcxccndac.Icjhxcrcs cxplicanda vidc-
turifccus m mulcas abiutdicaccs incidcrc
cfloccetTe & Dcoiniui^itiam imptngctc.
Qbod & Auguftinus muUis locis apcrtc
fjccrur.Vnuin jcquc alccrumaffcrsm. Lib.
in ln\iitXic:L^.iZ.Benuitil Dtustiuflus eR
'Dtui.pdtefl h)e bonu meritts ItberArt,
qHiabiniti e ^oteftquenquam fine m*'
lumtritinUmmtre , quiAt:*jttMesl. EpUlo-
laio^.ad PauIiDum. G^en.juam immeri-
tum (^nuUipeceMttfobn. '^rmdnmnart
ertiiitur , alienin ah i>:: j t non creJi
tur.
lufccundi adus cxplicacione norarc
. mihiuoooulla liccac bona rua vcoia>c^ux
. nonfcicc fatts alis cc poOca vidcbaotur.
Q^iodeoim obicdti formalcm ranoncm
hic muns, & homiucs huic adlui fubfler-
u i s V t /4//« ros, q 11 os V t creaniia alceroadtui
obtcciihiuutla mihi dc caulAfacccc vidcns.
Tuo eoim coQlidcracioais modo obic
dtum vtriufquc aiibjs fuoc homincs creM'
di. Atft rcdtc omuiapenficcncnr.vcrol iquc
leucraobie^umfuur, homicit:; ptcca/orts
iiooibimagisquamhiCi ticqiie hic quum
in ptiorcadto. Ncqucopus hiirpartictpio-
futuritcmporisvti,quumhii. ..g.iiur dca-
£t\i mcQtis diuinxcui omnta func praffeo-
lia.Omitto quod ordin ' . .id (aluccni
■ icacurlapfu canquain ow .uii^-.ic dccrcri i-
fUus facicndi ,qua4enon/4/y«r<jj fcd/-*(/*yaj
diccndum fuic. QuomoHo autcm a^us ciui
cftpropoficum ' !i&gIorix coDtc-
tcodxiidcm lic L . - ; J.quofuliordtuao-
rur quibus gracia confcracurac manifcHe-
tiiriciplicarfvclini. Itcm qaomodo aftus
rccuoduspn)pof!tumncmpc falaandi pcr-
tincacadexccutioocm complemcocum
ptioris,nempcpropontt quo aliquoS'ada>
morcmfuum & gratiam allumir.
Quo l vcro /y/^«^^«i caujiun tstsnyHH'.-
r>i> excra Dei btnepla:itum non halet. yctum
c(l>modo Chriltus beocpUcito illodtui-
BO ricc iiulu Jatur Qupd tu quidcm faccrc
Tcllc vidcris,quum dirisaflum iflumcITc
tum rejptilu oii Chriftum Mediatorem, in
qUi-) omntt tligimHr /ui gratiam fnlu- .
mm-
ERKINSIAN. fiT
Atvb .r3cx-ilii.a!i) qUod^
proptcrc. , . , . .ufto cligiadgra-
tiam Si laliitCm , quia u funiiMtstntHmfit'
exfc^uendi eleclionu, rurfus dclbuis quo4
di.tilii Si cniin Chiiftusfuuiiamcotumell
clcdioaiscjcftqucii jx t.iQturii,ijm clcdio
jpfiiodccrcto Dci prxccdcntc ipfamrca-
Icm ci lccutioDcm fadtacfttitrarcfpc^ura'
ad Chriftum .• nequc dici p.trcft.nos cfic io
ipfo clcdlos ad gratiam & lalutcm, fed tao--
tumnosiam aucc cxtra ChtiClam clcdtos
ad gratiam ac faluccm,pcr Chnftuir. caruu-
Jeniparcicipcsficti. ScripruiaauicinClui-
ponicfundanicotum QODCxequcodx
' & facicndxipfiasElcftionis.Eft
cu.i;: -Liita Scripcuras Mc ' -r- i mtaa-
cam cfficaciaapplicandi ; oim-
peciandi. quarcetiamcomdc Chriito lo-
quitur,DOQCautuin periOum.dA Hcpropttr
idum,^inil!. - i . gi;itiam&: vitamx-
tcroamdoDai. Raito jcrcmpto-
riaaDCcallataelt,-, quiaDeus peccatorccn-
ad vitaiTi atcrnar
in Chrirto &c pi
qujpj.c Dei [
pcr&nguioeii
Samn..i r-
can; alTuD
Doa potcft , nifi
- ..iiftum i iufttita
ce rccoociliatioQcm
I.
. , Aitum vtrumqu»
^ratiam &i amorcm'
Dei , qu.imcolbtionis giorix prxparacio-
nitquc mcdior - .'cm njceflario-
rum. Chrifto t.iL.s^ . .. , nico fundamcn-
cooui.Chnfto, iDquam,ordinato a Deo
Sacerdotc Sc Mcdiacote pcr fanguincm
crucisfba: ,(a!uacorc cx peccans, tcdcm-
{ torccrcjptiuu.irc "cccati Sc (acaox>fa-
lucifqucxcerti c& dacorc. & pro-
pccrca oeatrum actum cdc hnminum
acandoiam' , fcd vcrumquc lapforum,
peccacorum,&: graiix icmilfionis pccca-
corum , rcaouauooifque Spiritus S.iodi^
goium.
Gr44/*!<ifti^w/«^#optimciDCcrfccon- ^'"'M''^*-
fcquuntur,yf</>i^^«i ftcundo ncqucattribui '"^f
pollunromnes, ncqucfubordiDati j Imo^''^ .^*"
Dc 4(7;^/quidcm primo, Tres coim primi, ^^'"J'"*'^'
difiittatio ocmpc Mediatorii , deftinati prO' f'^"'''
mtfio,^promiJfiexhibitio,y^(zn\ totam ho-
miQumad graciam & gloriam prxdcfti-
fuuoacm ordiuc oaturx 9c caularum
Tit y ante»
3,8 lACOBI ARMINII EXAMEN
Chriftus cnim dcflioatus, promiffus;cxhi-
bicus,quiD& rcconciUatioQismunctcfuD-
^us» zccraatn rcdcmptioacm nadlus>&
Spiiicum faoilumadcprus, capuccllillo-
rum omnmm qui io ipfo prxdcftinantur
ad faluccm.non iam or diac uacurx prxdc-
ftioarorum fcd prxdctUQandorum. Nam
ChtiftusclK iput, Dosmcmbra lilcprius
ordiacp:a.vicllinacu4 vt cllcccaput.quam
nos vcillius mcinbracircmus.Illcpuusor-
diaatus Sjluacor, nos indc ordinati in iWo,
proptcr iilum & ih tlluin faluandi. Inuctcit
ordmcm a Scnptura politum , qui Dcum
frimo prxdcftinjlle dicic homines . &
dciiide Chriftum przdcftinacis capuc or
dinairc VnJcautcm multi iuucrfum iftum
ordnicnconccpcriacanmio.inquitcoilum
mthipioiixius ooo puco : arbicrot camcn
loca Scnptura: qutbus Dci crga bomtocs
amoc milltoois nlii caula dicicur ab voa
pattc . &a!ia loca quibus Chriftus Fiiios
Dei & clcdos in voum coiligcre & ad Cilu-
ccm perduccrc dicicur.ab alcera parrc occa-
fiooem huiufraodi conccptui dcdilVc Oc-
cafioncm dico,Don iullam cjulam/ Nam
ilbdilcdio non cft pixdcftioatioais cau-
ra,Qequc vilam habcc cum prxdcftioatio-
iicaecc(r.iriam cohxtenciani ;& Chnftus
nootantum cft coiumqui iamcicdilunt
inquc Filios aDco adopcaci SaluJior,lcd
Mcdiacor cciam & capuc lo quoclctftio &
adopcio iiCt^ c(t. Qu,od lam Ixpius
monui.
Dejlinationem MeJiatoris non(atis plc-
nedcfcLibis: onudi coim cft hominum
condicio»adquam cocaMediacionts racto
eftcon^patata Cuiuscemoucre pocuiclo-
cus qucm cx i.Pcc.i.v.xo. citafti. Dicicur
enimibsdein Clxtdlas Prdonii?)atJu Me-
diator <jui nospretiofo fuo, tAn^uam agni tm-
tnacuUtt.jAngutntavAM tonuerjotione re-
(Umtt.
Q^iarein dcfiaicionc addcDdafuic vox
Feceataret. Cbtiftus enim iotcr Dcum&
homincspcccatorcs Mcdiatorcft ordiaa-
cus.uon iotcr Dcuin & homiocs fimpli-
cucc.
Vndc ctiam couRt marc mihi Ucct quod
ba^caus» difputaui dc obtctio pcxdcftt-
oacioois. Si eoim Chriftus cft M«diafor
pcccacorum , tum fcquitur oemincmia
Chitfto Mediatoic amati ntli peccatorcni.
NcmoigicurioChtiftopixdcltinatur oill
pcccacor.
Promijpomm MediatorH etiam coofu-
lius mihi coo/i Jeiacc vidcris Coolidcratur
cnimpiomitho.vcl vtp la di dao-
do nuttCDdoquc Mcdiatutcj iw vcl
vtiuodam hiocos cxhibcadi -^» .is
obljttOQem ium oiiiuibusboatsiptius.il-
Ij clt puia putj ptx iitiho aducnius ij lius
Mcllur.milliotij ipfius pixccdanca. Altcta
cft McHixaducotuii qaidcin rcipla,«c lam
lodccrctoDci Mcdiaiioois muncrc fun-
cti.oblatio, cum douisperotficiifuuc lo-
uc,impctijcisad appl;Lacioacm pcic i
Mcdiacotis hoc rdpcftu prxdcu .
ciooi luboidinacur. Alccro vcro modo
coofidcraca . licct oon ipCim prxdcftioa-
cioocm c]ux eft xccroa , prxdclhnacioois
tamcn cxlccucioncm prxccdit. Patchidio
Ttac oblacionc cooftac ius vcrbis,<^^^m«o-
do MeJiAtorem. Oblacioauccm iftis,
dttn Mediatotem qutm mundo daho , 0'j'*-
Imemtntoadififctrit. Patcfadiooc ifta 9C
pixdtdliooeDcutfe obftna^irmuodoadi
dandum Mcdiatorem,ltuecrcdat fiue qoq.*
oblationc vcio ifta fidcm poftulat,Spirituf-
queiotcroa (ujliooc acccdcutc fidcm ct«
ticiti& obftnngic fc ad daodam liiluccn)
crcdcuci.
Vodc apparcc promilTionc'
dlc conlii.kiatam , partc prio;^ i
Mcfltx taotuin cllc prxccdancan^
tiorc vcropartc adptxdcftiuatioois cxle-
cutioocin pcrtiocrc. _
Omida um di(tia«3ionciftaprominio-
DisacobJatioois, conliJcrcmus devumct-
falitatc piomillionis oblatiouifqfiunflim-' , "t
complaximquclumptx, Vatucr(alit.i jm^L^
ooocftHdcmctieoJa Nain Hdcs pto!i.,i- ^j|^H
(ionc & oblationc dt poftci lor, vtpoccap- ^^^W
prchcolioocm oocaos & applicacioocm
conrioeos promiflioois. DtltiQgucoduin
autcm iotcr pronullloocm oblacioncmquc
^Dcofadam , & aclum hoiniois .tpptc-
hcodcotcm ptomidiooeai, qux efttidcs«
& actum Dci id quod promiOuiii obU-
tumquc
PRitDEST. PERKINSIAN.
mand/t'
tHmcrtdtn-
iifttgtne-
raltm pro-
tumquc cii , applicaoccm credcoti. Pro-
mlAio & oblanoad omncs vocatos (c cz-
teodic.vocatos ioquam cxcccoa fiuaogelu
piacdicacionc, huc vocanct parcauciiuc
noQ.Ioiiicjci cuimfuocad nupcijsctiamtl'
li ifninonvenirunff 8c propccrea indiyti m
Deoiu iirtuifuerunt , ea iadigaitacc . qua
tonjttutm Dei aduerfits ft f^rtutrnnt , & tpc r-
ococcs lodigoos fe fcceruoc promillioois
xcpudiaciooc.lHr 7.c^^<7 ij. Noa ca in
digoiracc fccuodum quam omncs in voi-
ucirum pcccacorcs lodigni fuocj Ccocurio
ioquam Publicanus & alii.qui cameo fidcm
hubuilFcdicuocur . &a Cbiillo peccaco
rnm rcmilTioncm obcinuifrc. Vndc tt. digni
iii Scitpcuradicaocur..if^0r j. Loci autcm
Scripturx,quicicjucui-abs cc , noopromil-
iioocmfjd im,fcd promiirxrciappIica:io-
ncmiidc circumfcribunt, cxccptuiccuudo
ii/4/r/> ii.tH.quifolam louicacioocm cun-
cincc ad Cbnttum,iuodla rcfciflionit polli
cicationc, tanqujm fualioncvc vcoiant, a t
rcipfj aon jiMlt inu.i m(i vcuctuuad Chri-
ftum.
CumpremijftoneeoniHnRam dicis Hort/t-
tionemftM mAndatum crtdendi , & hocgene-
rAltMi tjfe dicis, frofKiJfione. lu quo poltic-
mo,mcoiudiciofallctiS. itquc cnim lacc
patcuc piomiflio vc (i&2 & maodacum
crcdcodi. Nam fi promi^Iio ootifico-
moibusquibus maodacum dacurcicdcodi,
iamiDiquum cfl Maodacam . yaaum &: io-
ucilc.Iniquumi Pollulaccoim ab homioc
>cBdcm habcac piominiooi ooo gcucra-
lcm.quod illa ad alios pcr<iDcat,fcd fpccia-
lcm,quod 8c fibi fjtfla ficpromiilio. Atipfi
proinillio noQcIlfj<^a, (iqutdcm maoda-
cumlatius pjtciquampto..u/rio. Vanum
ell hoc maudacuin c(i cnim dc Dibilo.Iu-
bcAoimcrcdcrcaciidci oullumpoDic ob-
ic«ir.;:u , dcmpca promiflioocqux voicum
cHhdciubicdlunt. Vodc & loutilc cd i-
pfumMaodacam. Prxltiricaimnulio pa-
^opottilabeoad qucmpromiiTio rcfa«fla
non pcrcinct.Imofi tnandato ctcdcodico-
nabitur ublrqui , oiliiiaiiud ci)icict,quam
vtfallamapud fc dc ialfu opioioacm ipfc
animu concipiac. Quum cnim ipli promif-
fiofatf^aaoniiiiCrcdcrcaoo potcU iibifa'
^lara.fcdopinari cantum idqucfilfo. At
Scripcura vbiquc ptomiffioocm & manda-
cuin crcdcodi Xviuc cxccodic.Atft.j.vcrf 38.
39 Refif-ifcite taftiz.fturvnuj^uifque ve-
ftrumuinominelefit Chriftt tn remifftontm
feccntorum, ^.iccijnttii donitm Spiritits f»n-
(li Vohisenim ly^lderiiVeJirii facl,i eft f^ro-
w/^o,&c.Macth.i8.vcrf :8. ytniteadm$
omntsqui /aboratis. cccc maodacum; «x#
reficinmvos; eo promiflioocm , faclam o-
moibus qui vcnuc lubcocur.iohao.y . verH
37.38 Stquiiftttt xrrnt«//»r,caMandacum;
§^i creditin mtyflcutdixitScrtftur; fiumi-
tMttqu* viu* falient ex ventre ipfius : ca
ptomilTioocmfaftamomoibas qui vcDice
lubcQCutad Chrittum & bibcre. Nilifors
quis illud^/^rrepromiilioDiadiuagcre ve-
liC, hoc ^iCio : fi tfuufitiat iveniatadmtf
quodfifactatfbtbci ex me tamcopufe vtfiu^
mina aqiuviHA ex ventre lUtin fint fiuttH-
ra. Sei.i rcs eodcmrecidic quod adjprz-'
fcos ooilruminibtucum.
Acinquics cc ptomillioncm noo qua
propooicur , fcd qua applicaturMandaco
crcdeadi aogul^iorcm faccre. Rcdlcfioc.
Scd compaijtioneindccora. Sicuc eoim ia
ptomiifioocccufuQCCoolidcraodj, vcance
diximus.- promiirio vtfa^a , fideshabica
promiiTioni faAx , &ptomiiri booidacio
lcu jpplicatio .• ica & mandaco cria iodu-
duncur, Maodacum ipfum, obcdicotia
Maodaco ptzflica , & ccmuncracio przfli-
caobcdienciz Ex lufccccmisliogula tc-
poodenc fioguUslibi ^-^^n^^m oppoii-
tis.
Promiifio vtfa£ta , Maodato .- fidcsha-
}ica ptomilIioai,obcdicncix nundaco prz-
Hicx : proiniili boui datio fcu applicacio.
rcmuocraciootobedicotiz nrxllicz. Hoc
pailo comparaciooem cc infcituiirc dccuic.
Quodfi fccilfcsnon iljcuillcs nundatum
proiniflioue gcoctaliusi oiiiquopado&
maodacum gcocialius (tacucaduni ci^tC'
muocraciooc quz obcdicociz przlbcur.
Ecquis ignorac,promiilioocmficri mulcis»
aquibus hdc ooo apprchcodicuc ; Maa-
djcummulcis poni a quibus noo przlU-
tuc ?Vndc vidcrcpoces & illato commode
dici , quod promtirio tum iit credco-
tium>
lACOBI ARMINII EXAMEN
(Ciam/Bempe applicaca doo fada.prKcedit
.coini fi Jcm prominio faila. Item manda
tum cl\ crcdcniium 6c noo crcdeotium :
Ncutrorum lanc. Maodacum cnim cftpri-
usfidc.fidcm portalans, & lofidclitatcm
prohibcQS.
Ac qualia funt qux fcqttuncuc > Ol>li-
di. Hoc auccm locoabfona eftoppdiki»
duorum,vbiiub vno oppoficorum ctiaja
altccum comptcheoditurJmpiorum coia
vox ctiam Elcdos hic comprchcndit.Agi-
tur cDim dciisqui minittrotum vctbi hoi«
tattooe uibcitur vt rdipilcant ; ac rcfipi-
fccncia pra:fct>bitur impiit &pcccatotil^
tus mihi , I'eikinfc doclilTimc,Yidcris circ cantum.liucElcdi (int, liuc Reprobi. licei
tuiip(ius,&alius protfuseilc abco,qucm conuanocuentu: loquordcpcimaadpoe
ahislibcllis cdjiisdcclaraikj. Qupd vtmc
jaleiitrum.
cibi caadide & pUcidc monfttanrcm to
leraDter fcras, ctiam atqac ciiam rogo.
Impnmismihi vidc, qua coha;tcntia lc-
queotta prrcedeocibus hxrcanr. Nam EU-
&i in cattbHt ei/Jtm mtfuntur cttm imf ttt.
Quid tum? Ao ctgo piomilliofidla :nmus
. latc patct quam maodatum ctcdendi ? Di-
^npfQmtffi» paterc : ptoptetca quod promiifio fit
f,t fol rttm £ij^iojuni taDtum,maodatum ad lileacs
.& impiospcrciaeac. Rclpondco . promil-
iioacm vt fit ic propooitur.a L>co.o jn clle
Elcftorum laotum, fcd 4c impioium quos
tu Eledts oppoois: iroo maodatumaoo
proponi fiuc Elcitis-fiuch.soppofitis.ni-
fiiun£hiptomtflionc. At vidercnuhi vi-
dcor quid vclis. \cmpe. Qucraadino-
dum promilfio oon applicaiat nifi Ele
^is, icaquoquc candcm nonpioponi oi-
n Elc^ts, czmcntc lciiicct & piopofito,
diuinn. Hoc quale fit.poilea vidcbimus.
Acdico inccxim idcm quoqtie dc maoda
to. Qucmadmodum mandtram , qoo fi
dcspoitulatur , non prxf'.-' : nifiabElc-
dlis,ita qnoquc non prc li Eledis
cxmcoccfcilicct Scpropolito diuino. Vt
cnim ibipromifltoproponicarooo E]c<f\is
finc propofico diuioo appficandi proroif-
ruin:!ta hic maodacuro propoaitur aoo E-
\c&\s fioe propohco diuino impleadi fcQ
pcaeilaodi maodatum. Si proprcr abicc-
tiam rfficacjtatis diuioz ptomiHlooem
■aoD Elcdis arbittans ooo fa^am, proptcr
eandem cificacitatis abfentiam& maoda-
tum ncga pooi ooo Elc^is.Vtrobiquc co-
,d«m mado tcs habet. Scd de iAo paulo
poll latius.
Deiodequam incommod^ tltBiimptu
.opponuorur.quumrZ^ rtprohi, htfci pit cx
,oppoiiti«ais ooima ciTcnt coattapooca-
nitcDiiam.hottatiooe.
Tir Mmrhi vidcris ofiiwium MioiAro-
tum fola hottatioocad parnitcotiam ctr-
cumictibctc, ezdula promi(liooc,qux al-
tcra pars cil prxcooii ipfiscoaccediu. Di-
cuoteoim: Rtfipi/iut ^ cttit.t EuMgtliSp
/ippTtptnejMiiuti tmm ttgnum caeloriim. Ds-
mqucquid ad rcmfacitriiuefciiQtfi jc oe-
Iciaut^jMi (ifquotfint tUcii ^ttnutritndtf
Alitcr|inquies,coocioocsio(lituercDC«fin-
guhsquc ipforum natui coaformia pro-
ponctcoc. Id nego. ChiiAus cnim ludam
jTcptobum elFc lciuic 8c coroouic, Sc camc
condot\eft fuas illias cauu ooDalitcrdir-
pcnfauit.PrxcoDcs vcrbiabofficiifuoiflio.
nccrgacoctum aUqucmdcfiltcrc oondc-
bcnc.quoad licccipfis &Gint qui audire
volunti vbi vcro ciictuntur auc nulli omoi.
Qoaurcm prxbcot doccntibus, iubcorur
abiie a Chciilo, 8c pulucrem pcdam fuc
tumcz(.uterc illis io rcdimonium. Ynde
apparecdoccndi horcandique oormam ii»
lisoon cfic iatcrn3m,quam dcElc<flionc
'uotum & rcprobattonc illorum haberc
poiFcnt: aotitiam, fcd ezccrnam illorum
quosdoccntobcdvcntiam ic cootumacia»
auc Elc<£li illj uatifiuc fint Rcprobi.
Addis porro caufam, cur Dtm velit jd^^^V*"'^
peenittntinm Milmoneri,qutt peoiiitntiitm nun - Dtmat$
quMi tdHresviiltt, acpc vt intxcu/AhUtsrtJ-/*^**''*^*'
dnntur. At hic,inquam,non cft hortatioai| *^P^'
fiois vnicusroonprxcipuus.non fioispft""'**'"
fc.fcd pcf accid-ns,& eucntus potius qxij^ mtn ktrt^
firiis.nifi cctto rcfpcAu vt vidcbimus.Non
fiais vnicnt, quia aiius cfl: vt oificii adma-
acaacnr,& ad fidcm coauetfiooemquc to-
uitcoturincftcncurquc.Rom.t.4.y<n tpu^
r/u tt DtiktHtffiittttmdrt[ipt/ctnti»m tUditu i
Iccin uc Dcus fibi fuoque crga creacurac
fua& aoaoti ctiam ilto loogaaimiracis Sc
patiejir
PRi£DEST. PE
patleDtixexercitioratisCiciac. Efa.f.i.t.}.
4. Giuidainpliui ftuiAmviattimet. Rorn.
j, 11. Dem pertultt muUaUmtMte vaf* ir£
coagmentata ad intcriium. Ifti ctiam duo
fiocs loogc fuat illo inaxcuCibilitacis Hoc
prxflaiuiorcs , icaqac illc noo prAcipuM.
Non c(l iiais per fe , quia adliorcatio oon
rcddic iocxculabilcs aiil fprcu & rcicdta>
hoc jutcm dcccdit horcatiooi cx malitia
vocatorum. Neque illum fiocm uiccndic
Pcus, Dili &: pc^lcius quod fiuitranea fic
fotuia admonuio per mahciam , oon pcc
ioiirmitatem corum auiadmoncacur , &
oiGiamfzpe fruflca illos ad pacoiceociam
iouitaucrit, vtcft Efai.£. OhduracorpopuU
hHisu.Stc. Diiliogucodum coim cll lotcr
hottationem pcimo fadlam. & bis tctCx-
piusitcratami&eiufdcm pod diuturoam
cootumaciam Tltimam ptopoHtioDcm. 11-
la cnim fic cx gratia 8c mifcticordia crga
mifcrospeccacorcs , hxc ex indigaatiooe
aductfus przira6>os, qui induraci (uo vitio
diuiaz fe indurationis dignos fcccrunc.In-
cxcufabilitas crgo ida cucntus potius cil
admooitionis,quam fioisDeopropontus,
nifi aducrfus prxfraiflos & proptcr mali-
ciam voluutatum locorrigibilcs. Etmeri-
co quidcm hic auentus ex admooitiooc rc •
iedlaexidic , vcadmonicio ipfis Hc odoc
nioitis admorccm, quamfibi odorcm vi-
cxad vitamcncnoluctunc, vtccdcrctipHs
iocootumiciz tedimooium quampocni-
ccotix cemcdium habcrc rcoucranc, vc in-
cidcr^t in voluotatcm Dci iuAam punicn-
cemquc, qui voluotaci ipHus mifcricordi
& bcncuolzparererecufatuoc.
AnnuQo m- Ac rcgcrccquifpiam.nullumalium Deo
Itofniquam ifii jdrcpiobosfacla adhotcationc fincm
vtjiamin- fuifl : propoCtuin , quam vt incxcufabilcs
ixcufabi- rcddeceDtar , tamquiarcprobacionis dc-
Uii crcco (latucrit illis pocuitcntiam & fidcm
noa daic, qnamtamcn nifi lilo dantc ha-
bcieooo poiruoc:cum quia Dcus oullum
aiiumfiijcm quaCn illuin iocxcufabilitaiis
ailcquicur ; o litamcn fine !'uo nunquam
ftulltaf ir Ai^. mcu;nifl:a vidcutur quan-
ciui» p-aiicdc , ArdiHiculr-icem oonexi-
gi;- commodetolli poflic
anu.^u cs. ... wijQCUcccirariaadhibita,
RKINSIAN. yii
non dubium quio coci, quod agimas » nc~
gocio roulcum lucii & claricacis indc ficac
ccHurum. Egocxperiat diuioa fretus gra~
tia& Sp.fandii auxilio oixusquid poium*
Tu Pcrkinfcadcrismihi, &: fiquiddcfide-
rabis.placideapcries : compcries,fpoode«#
rcipfa mc & moacri,& conigi poite, moo-
Aratxqucveritaci maoum ccdere. Opcrc
prctiumautcm fatluius videor, iiargumc-
taiiogulacuraquzilioois partibus in fyl-
logilinr formam difponam: atcj; iiidc fil-
logifmi parteicxamiocraad oormam vcn-
utis.
§lHed ad prim mttimet »rgumentum , ita Prima obU'
diipooi potcrirmcoiudicio. nioproa^'
Quibus Dcus ccrto dccrcco (lacuic pon' mamta
nicentiam & fidem noo darcitlos ad fidem
& panitcntiam no horcatur io alium fiaem
quam vc iocxcuiabilesceddaocur.
Ac Deus ftatuic decrcco rcprobatio^
nis reprobis pocuiteottam > dc fidcm ooa
darc.
Ergo , quod Dcus rcprobos hortatur
ad fidcm & pocnitcnciam , in nullum a-
lium fioemfacic , quam vc loeicufabiles
rcddaoiur.
Refpondco ad propofiiionem\. Illam mi- RelhonlH
bi vidcrinitifnlfa hypothcfi. Przfupponic*^*^/^,^^,.
coim , BeumfxtemM Euangelii prtdicatio-
neadfidtm ^ paenttftiam hortart nonnuUos,
qHibu4 certodecreto fiatuitfidtm t^srpaeniten-
tiamnondare. Qupd tkcma mihi a veriu-
cc difccdcrc vidocur.
Primo , Quia inucrtitordincm decrc-
rotum & aduum diuinorum. Dccrctum
cnimquoDcusftatuic nonnullosad fidcm
&i pocnitCDtiam horcari eiccrna Euangclii
piZtiiratioDC , prxccdit ordinc dccrccum
DOD dandi poeDiccntiam & fidcm. Illud e-
oim decrecum eft voluntatis Dci aotecc-
dcotis , hoc vero coofflqucntis. Q^od
multis iifque apcrtiilimis Scripiurz tcKis
probari potcft. Efa. 6. Obduratio ^ etcct-
c4//odeouotiacur iis.qui Deo vocanci/>itr#'
re reciifarunt , vt tx^.capite apparec. Cui
apcrceconfonac Apoftolus Paulus jici it-
x6.iy. Hunc locum citaos aducrfuslu-
dzorum illos qui oon crcdcbaot. Pfalm.ii.
11.13. Sfin paruit populttt mem voci mea,
Vutt (/r«#/
^ ad
f
511 lACOBT ARM
Ijrsrlnoluitnihiolttmperare. Ttrmifiigitur
tosfortttiiiiini cordUeorum , ^ambularunt
inconfiliu futt. Hof. i. Ifraclitx nonappcl-
bacur a Dco non dilcfti fcu mifcncor-
diam nooconfecutiinonpopulus Dci,ni-
ft poflquam iocrcdulicacis 5c Idololatrix
cnminc tccro reicftioncm iftam cflcnt pto-
iT»criti.I.M<r.7.v.}0. Pharifdi ^Legitinter-
pretesconfiliumDit rtiecerSt admer/sis ftmet-
iffoi.nonbaftizjsti mb eo. Adtor.1j.46. Tune
hbertate -vfi PmuIm ac Barnabat dixerunt;
Vobit necejfe fuit primum exponi , fermonem
Dii,pofiquam autem repellttts i[ium,f^ indt-
gnos vos iffos dtcernittiiterttAvita, eccecon-
tierttmm nosadGentes.Rom.^ A\'.\xnt\x\ lu-
dxi impegiffein lapidem efftndtcuU.c^nxz non
pci fidcm lu Clirirtum.fcd pcr lcgcm lofti-
licari<juxfiuciut.i.Pct.i.7.8.dicicur CKri-
Ihis petraojfcndiculi immorigeris , cy iu qui
Sffendsint adfermonem.W ndcapfzrctdccic-
tum dc cxtxcaudo,mdurando, gractam fi-
dci&panitcnrixnondando, clFc volun-
cacis Dcicoufcqucntis.nitcnsincrcdultta-
tis.mobcdicntix , coutumacixcjuc prxui-
fionc. Quarc idthcmamutatoiibic(f>oin
attributum , & vicc vcrfa itacnuntiaridc-
bct.D^Mf ftatHtt certo decreto illii pcenititiAm
^fidemnon dare , ijuos prduidit tuangeltt
l>ri.dicationem,quAadfidempcenitenfiamqiie
'vocahuntur , reieBuros malitia Cf eontuma-
tia Jua. Ncquc indc fcquitur Dcum dccrc-
Uitlcfidcm darc iisquospr.Tuiditobcditu-
ros.LoDgc n. difpar cft ratio a(ftuum mifc-
ricordtx & iuftiiixdiuinx. Hi cnim cau
lim habcnr ab hominibm , illi occjfioncm
ijuidam ab hominibus habcnt , cjuGm vc-
xoafoloDco.Huc facitlocu» Auguft.lib.r.
ad Simplicianumquxft.z. Noluit Ef.iu&
Bon cucumt; fcd & fi voIuilVct & cucurrif-
icc , Dciadiutoriopcrueu:nct, quictiam
'vclle 6c currcrc vocando prxllarct nifi vo-
carionccontempta reprobus ficrcc.
Sccundo, QiiiainfimulacDcumhypo-
crifcoSiVtpotcquihortationcad Hdcmiiiis
tilibushdapoftulct ab iliis vc crcdaot in
Chriftum, qucm tame illis nun pofuit Sal-
uatorcm, odorcm vi:x ad vitam , in rcfur-
icdionem.tcd odorcm tnottis ad mottcm,
iapidcmoHlndiculi > ia cMlam& ligQuia
•uicQAcradicaciu.
INII EXAMEN
Siquis dicac , Dcumabillis fidera noo
poftulare , fcdtamcnab Elctnis . qui il'
lis reprobis permixri funt : illam auccmex-
hortationem ab adminifliis vcrbi ignarit
qui fint clcdi & rcprobi. ad iilos ctiam io*
ftituiihuic refpondebo.tum nequcillos ca-
lcs immorigcros dici poflc , quod cxhot-
tattoni ad ipfos non fnf^x non obcdiant. St
vetoilla hypothefis falfa fit , iam & hoc
quod fcquitur argumcntum nuliius eft
momenti, vtiobiquc cnim prxfuppoatrur»
Dcum horcari ad pocnttcntiam & fidcm
cos, quibusftatuit fidcm & pacnitcntiam
non dare.Si enim talcs non horratur ad pz-
nitentiam , iam ncquc borcatur in aliquem
fincm,fiuc vc iQCZcuGtbiles fioCj Inte alium
qucmuis.
Nihil obilac huic mex rcfpoQfioni, quod
reprobatioficabxtcrnofada. Vidcndum
cnim quis fit primus czternus a(f>us vel ne-
gatiuus vcl aflirmaciuus in homincm vel
circahomincm reprobarumab xtcrno in-
rcrno atf^u Dci. Primas cnim a(flus czcer-
Qus in hominem vcl circa homincm rcipCi
iam cziftcnccm facir illumadurcprobiun,
quemadmodum aiflus Dei iotcrnus facit
illumin Dci mcnte Scconfilio rcprobnm,
hoc cft,quod vulgo dicitur , difhngucndu
intcr ipfum dccrctum & czfccunoQcm de •
crctt Ccrrumautemcfthomioem adhi re-
probumdicinonpofle , io quo Dcusde-
crctum rcprobatioaisQulIoadhucextcroo
a^ucxpitezfcqui.
II. Dico & alio modo mihi iftam pro-
pofitioucro vidcri a vero abfonam . qaia
flatuitrcprobos incxcufabilesficri , quum
ordincinucrloilli qui fintinezculabilcsre-
probcntur.IunacDim reprobario , &pro-
ptcrca reprobi ante adum rcprobandi
tncxcufabilcs , antc a^um cxrernum rc-
ipfa inezcufjbilcs , aotc dcctctum rcpto-
bandi prxuifi fcu prxfciti vt inezculabi*
lcs.Si rcprobati pioptcrpeccatum origiois,
ptoptct hoc luczcufabiies ; fi proptcr io-
crcdulitaicm & reiedum Cbtiflum rc-
probati proptcc xllam incredulitatem 10-
ezcufabilcs.
III Rcfpondco ad candcm propofitit>»
acm,£ciiauapo(rc TCtlla hoiuuo , qox
kof-
lAdaJfurff-
ftioium.
PR^DEST. PE
^ocHimta^tumibflicuca ctl vt audicorcm
'aexcufabilcm rcddac rctpQ & iurc iacx-
cufabilcm rcddac audicoicm. Hortacio
cnim rcddic tacxcufabilcm noo quafada
fcd quarcputfj : RcpulGo potroquxtncx-
cufabilcmrcddcc rcpcllcuccm> noo dcbcc
ciTc iQCuicabilis. Rcpulfio autcni horcacio-
nis dcquahicagitui ,cflincuicabilis. I'ri-
motquta tic ad ilium ctrca qucm iam Dcus
a(flualtquo tcprobationis cxccraocd vcr-
larus:ac illc calis noa potcd vitaieinobc-
dicntiamtilam . fccundum dtdum Chii-
(Iil0b.tt.j9.40. prtpttrcM nott pcterantcrt-
dtrt, qui.titeruin dtxit Ejaim : ExcAcauit
oeutos eorum, cbduramt corda torum , & c.
Sccuado , Quia horfum taatum inllicuta,
Ttrcpclbcur. lUaautc iaAttutio cdcxvo-
luotatc Dci confequcntc, quxfcmperim*
plccur&Encm fuum allcquitui. £rgo illa
repulfiocfliocuitabilis. Vndcquum pro-
poficioida triplici nomincfaKa lit . fcqui-
tur cooclufioncm lAam hoc fy llogilrno nu
concludi.Ai vidcamusadumpciooc. Nam
& dc illa.& pci illius occafioacm aoaoulla
diccada cruat , qux noflro ocgocio non
parura commodabunc.Icaauccm habct.
Ac Dcus Aacuic dccrcco rcprobacioois
reprobis fidcm dc pacoiccntiam non darc;
coacedolubcosiliam afTumpcioncm , fcd
rcdc laccUcflam.Quo auccmrcclciocclli-
gacur,ncccire clt,vccxplicccur , qux fic illa
lidci 6c pauicenciz non dacio fcu ncgatto
dcctcco rcprobationis (lacuca. Efi caim
Si ncgacio alia Bdc: & pocniccntix , qux
pcc dccrccum prouidcacix , qua illud con-
cra rcptobacioats dccrccum diftingutcur,
admtoillracuiiinter quas oifi accuracc di-
ilinguacur, Hcii noo potctl quioerretur.
Dico igitur : Hdem & pcraitcntiam otfi
Deo daote habcri noo poHc , planillimum
c(l in Scripcucis. At cadcm Scriptura imo
& naturavttiufquedooi,cUriirimc docet
dooacioacmillam (icri pcrmodum fuafio-
Dis.UUiitpcr vctbum Dci. Inl^ituitur au-
ccm fuafio exuiniccus pcr vcrbi prxdica-
cioDcm>intrtafccuspcrS.fanfli opcratio-
ncm vcl potius coopcrationcm , horfuro
Tcndcntcs , vt vctbum intclltgatur ccriaq;
fidc apprchcodacuc. Qox duo pcoc (cmpcc
RKTMSIAM. yij
coniuoguntur. NamDeusflatuirpcr vcr*
bi pcxdicationcm crcdeutcs faluarc , lc
vcrbi ptxdtcatio citra S.faofti coopcracio-
ocm cfl ioucilis ncq; quippiam cfficcrc po-
tcfl.Iuxtaidquoddicitur. i. Cor. j. ^lui
pUntat ^rigatmiilefi .ftdDeus quidat in-
ctemtntHm. Dcuiautcm non vult verbum
fuuminuciliter prxdicati,iuxcadji5ium E-
faix ff.v.ii. Sictritverbummeuni quodt-
gredtttur tx ore meo,no rtnertctur ad me va-
cuum ; fedfacitqiiod volo ^ preJperAtnr tn
hitad qunmifi tpfum. Eftauccminuctlcci-
craS.faudicoopcraciooemiquarciun(5tam
fibircmpcr habcc S.fanifli coopcracioncm.
Qu^adccaulaEuangclium eciam minirte- i C<»r ?.
rium Spiricusdicicur , ic. illi qui Euangc-^*!? 7 6*»J-
lio reludaocur > Spiricuifan^o rcfiilcrc Ai4//iki&.
dicuocur , non rancum quia obfiAunc
exccroxprxdtcaciooi S. faodti lulTu & du-
AaadminilUacx. fcd cciam quia rcluiflaa-
cur coopccacioni Spiricus fandi. Vndc cc-
tam nonnuUiioSpiricum faodtum pcccare
dtcuncur vcpoccqui vcricaccmbipiiicusfaa-
(X\ fuafionc ipforum mencib. pcifuafam er
malicia abncganc , odio profcquuncur Ac
blafphemanc. Ac vcrohxcintcrnaS.faodti
fualto duplcx cft. Voa fiiflicicns.altera ciH-
cax.IIIa qua poccfl vclle,& crcdcrc,&con-
ucrcicuiadhtbccur. Iflaqua vulc, crcdic»
& cooucrcicurcui accommodacur.Illaad-
hibecurdecrccoProuidcotix . cum ccctt
prxfcicntiaforcvcreiiciatur a libero atbi-
criohominis * ifta cxdccretoprxdeflina-
tionis adminifltatur cum ccrta ptxfcicn-
ua forc vtreipfa veht, crcdat , Sc. eonucrta-
tur illc cui accommodatur & adhibctur:
proptcrca quod iu accommodatur prouc
Dcus nouit congiuum ciTc pcrfuadcndofic
cooueiteado illtcuiadhtbetur.HxcexAu-
guflioi fcotcntia dicuntur. Vndcctiam du-
plcxcflncgattogtatix, fufHctcncisncmpc ^
fiocqua homo ncc credcre occ poeniten- . jjStl
liamagcrcpotcftj&cfEcacis.fiocquaaif^tt " ^HF^
aoocredctaeque coauettctur Kcproba-
tionisailcdcctcto n6BCgatur propric gra-
tia fufficiens,quia multis rcprobis illa coa -
tiogit,ocropciisqui cxtcina prxdicatiooe
Euaogclii ad fidc Sc pa:oitcotiaro vocatur:
Icdgiatia cfficax,qua gracia ooo caotu pof-
V u u 1 luat
.1!
5U
funtcredcrc&conucrii.fi vclint.fcdk vo-
leoc, cicdcDCConucicentur , & ccico infal-
libilitcrquc YolcntiCredcDt, & conacrtcn-
CUt. Qaarcaflrumptiohuncfaabcclcafum.
Dtm etrto rtprobmtionu dtcre/o fiMtuit non-
nuUts fUem ^panitentinm non dnre , jcih-
€tt lUhibendo tUu grMtinm efficticem,qH* cet-
10 credMnt ^conHtrtMntHr. At illo dccrcto
non ncgauit iliis gratiam qua crcdcrc &
coQUcrti polliutifi vcilcnt. Imo alio dccrc-
coi prouidcutixncmttc , prout illacontra
prxdcftinationcm diuinguitur,flatuic :llis
darc fidcm &. pccniccnciam pcr gratiam
rufticicnccm . hoccft itadarc vrillipofljnt
accipcrcpcT vircsipiis a Dcodaras.occcf
tartas & fiifHcicutcs ad accipicndum. Sta-
tuit igitui Dcusdccrcio ptouidcotix qiia
adir.ioiilratur cxtcma illa prardicatio crga
>llos, qu(<s Dcus pia'fcit panitcntiam oon
adturosncquc crcdtiuros,i!listalibus darc
!;raciam fumcicnicin , 6c vi:cs ncccirattas
ad crcdcndum & conucrtcnciu fc adDcum.
Atquc buic itatuto nicitarincxcuCibiliras
illorum qui > ocantnr pcr gratiam fufHci-
cotemadfidcm &po:nitcntiam Sratuiiau-
tcm porio iifdcm gratiam cHRcaccm uon
dare, idquedccrctorcprobarionis. At ifli
Bcgationt n6 inoititur iocxcuQbilitas eo-
rurn. Imo fi giatia fuffictcns tolbtur.mcri-
cocxculancurqui nou crcdunt & couucr-
(uotucptoptcrcaquod Hne ilb nccciedc-
rc ocquccoDUertipotucrunt. Hifceautem
nacxplic-tiscx mcntc Auguftini , fors &
^cripturz fcoiu, fcquitur concludi no pot-
ic,qood Dcus rcprobos in nullum alium fi -
Bcm ad fidcm & pcrnitcatiam hottatur,
quam vtfint inexcu&bilcs. luxta dccrc-
cum coim prouidcotix qtio illis gratiam
rufircicorcm dat ad credcdu m, hortacio ad
fidem & panitcntiam inltituirnr;enquc io
kuoc £ncm, vt illi luxta \A dccrctum ad fi-
dcm & pccnitcniijm adducaotur , arquc
Dcus fua: booitati & graria: facisfiiciat,im-
muoilquc llc a culpa petditionis itlotum.
Non aucem inilirviitur hoicacio iuxt.) de-
crcrum rcpioburionis,quare ncquc fiiiis il-
liushorrationis dccrctu reptobationis c(l
SenmJUol^ mcofuraodus.
iffii^ AriHmtMttitn fecunMim iu drfponi po-
lACOBI ARMINII EXAMEN
tcrit.& rcdigi in fyllogifmi foriiiim. Dcui
Dullumluo tadoaliquo fiucm habct pro-
pofitum oifi qucm ancquitur, nunquam c-
oim fincfuotrullratur. At Deus horcatio-
oc ad rcprobos facla nullumalium finem
alfcquicur quam inexcuiabilitatis , vtipfi
incxculabilcs rcddantur. Ergo Dcus ifla
hortacioDc ad rcprobos fada ouUum a-
Iiumfincm habct propofitum.
Rcfpoudco admaiercm .^m^\k\wvtiX' Rejjtcn^
ht faKamvidcri.DcuscnimnoQomcuafa- Mtuirtm,
(Slafua inflituit fccundum voluntatcm c6-
fcqucnicm , qua: fcmpcr implctur , fed
multa adminilttat fccundum voluotarein
(uamanteccdcatcm , quzoon fcmpcrim-
plctur. LcgisIatiojEuaogcIii promulgario,
promiffio.comn inatio, admooitio, rcprc-
hcufio,inilituunturfccundum voluntatem
Dci autcccdcntcm , pollulatqucillis fuis
ailionibusobcdicntiam ifidcm.pocniten-
tiam , conucrfioncm,& hoifum illzaftio-
ucs iunt inflitutx: lamcn noo fcmpci Dcus
lUosfi ncs affcquitur. Falfitarcm auccmil-
lius propofitionis apcrtiflimis Scriptura:
locis coouinccrc liccc. Dicit Dcus Efaix f.
ExftllAui vmif^fecit miLi Ubrufciu Ma t r.
ij. e^oties 'uolutccngregnrtvoiymtnoluifits.
x.Pct. y^.Dem p»tiens efl ergmnos , rtolens
uUosperireJed omnesadpctnirentimm renStre.
I.WC.7 AicutsxmtPharifti clfiltum Bei jMod
eratdeipfis , per lohaoois przdicarioocm
& baptifma ad commuDiooero rcgoi fui
adduccDdis,/i//«fr;'i*< fei/^fosfpreuijfe. Ax vc-
rolicct Dcus ifto particulaii finc fruftrc-
tur , ooD potcfl tamen lo vniucrfum fine
fuo ftuflrari. Si coim ooluic coouerti Sc
faluari , iam Dcus alium fiocm adiunxic
8c propofuit fibi volantatc confcquentc,
vtioiufta iUorum codcmnacionc glorifi-
cetur. Quare vrpropo/irio ifl» a Slfitaic
hbcrctur , ita cflcorngcoda Dcus nnl-
lum fiia voluatatc confcqucotc fiuemha-
bcc propofiiuro , qucm noo aQcquitur.
Si quis dicac hinc icqui Dcam cflc aut
iufipicnicm & faturoium oon prxfcium,
aut impotcotcm. Rclpoadeo dod (cqui.
Nam Dcusoon fcmpcr cz prxfcieotta fi-
bi fiocm propooic. Dcindc noo vulc
Dcus ad omacm > qacm fibi proponu
BIKB
PRi€DEST. PERKINSIAN.
5M
flncm aCe^ucoJum ofnoipoccQtia fua
yu.
AiMino- minoremquodacciDcc,vidccurmihi
ftir,. & raincace laoorare. Nam afTcquitur
Dcas i^la horcacione iiuem ahiim quam
idum iacxcufabihtatis j ocmpc fatisfacic
fux booicati & amori crga ros. Adde
quod.quum incxcufabilitas nun horratio-
Qc fada fcd rcicdlacxiAat,Dcosillam noo
habucric propofitam» nifiprxuidcnshor-
tatioocm fruflra illis proponrum iri. At-
que hac taiiooc oon cll incxcufabilicas io-
tCDta vuluntarc aotcccdciitc hortatioais
adminiflratciccfcd voluotatc confcqucn-
tc hortationis rcic^ar punitnce.
Hinc crgo fequitur coocIunQnem cx
falHs propolicioDtbus veram dcduci non
pon*e. Abbacis ioachimi dida fccuodum
hanc noAram cxplicationcm iotclligcnda
funt, auc eodcm vicio laborabuaf,quod io
luis didis iam animaducrcimus.
Maodarum Dci quofidcm & pocniten-
JlnmM/i^A- jjjj^ mandac iis quibus Euaogclium an-
'""rj^j D"""3t"r>cu'^ decrcto Dci nullo modo
*tuj "» pugoarc pQ(g(^^ NuIIacoiraqualifcuoquc
Tttfim'»^ Dci voluocas fcu volicio altcn cuilibcc
rP^' contraria cfle poficft- Poteftautem dcac-
tum aliquod Deo atrigoari pcrinfcitiam,
^oodcuramaodacopujyacci potcAetiam
ecrctum aliquod Dci.quodipfiinScri-
pcuris uibuitur, ita cxplicari, v t oeccfrario
io Mandatum Dciimpiogac. Maodatum
quo Dcus iidcm alicui mandat , dcclarar
Deum vclle vtille,cui Mandatum pixfcri-
bitur.crcdar. Si iamquis dccrctumaliquod
Deoafcr»bac,quo vclit vc illc calis noo cre>
^c,!am iliud decretum mandaco cric con-
traiium. Ficn cnim non poccft vc Dcus
coocradi^oria (imul vclic , quocunque
modoaucfubquacunqucdiiliodl.one vo-
laocasconfidcrccur. Sunrauccm conitadi-
ccnciacrcdcrc & oon crcdcrc , vcUc vc ali-
quis crcdac . & vcllc vc iUc idcm codt m
modo confidciacus noncrcdac Talciu-
Ccm dccrccum e(l, quo dicicur Dcus fta-
tuiflc concucfum fuum fiucgcncralisgu-
beroatioois fiucfpccialis gratia: dc iicgare,
citra quem nouitactum ndciprxftatinon
pofleAbcojqucm maodato (uo ad fidcm
hottatur. Quicnim vulrnfgarealicniaH-
xihum necdlanum ad fidci aiflum pi«-
llaodum , illc idcm vulc tc i(lc talis noa
credat. Qoi coim in caufa aliquid vuU ,
idcm tc<(te dicitur & cfFc^lum cx lilacaaia
occcflarioexilleotcra vclle. Nam qucm-
admodunidiciocquic , Deum vellcTciile
porro ficcui cohfciuacioois fux aAum dc-
ocgac, ira quoquc dici ocquit , velle vc illc
aiflusprzitecurabaliquo , cui coocurfuni
& auxilium fuum prxflandoaifluinecef-
farium ncgac. Noncnimmagisclthomini
ncccfl arius adtus cootcruationis diuinx,
ad hoc vt cflc perfcucrec, quam auxtlii di-
uioi concurfus ad hoc vi fidem Euangelio
habere poflit.Qoarc fi illa nolitio clficien-
di quod prxcipit Dcus, dequatuloquc-
ris , notec concurfus Dei . neceflarii ad fi-
dcm prxAandam promifl!Ioni , negacio-
nem , cum faoe impingit io maodacum , &
nullo modo cum eo coociliari pocefl. Ha«
bec cnim illa huiufmodi ocgacio racioocm
impedimcotigeocralifllmi & cflicaciflimi:
licuc nihilum impcdicurncaliquidfiacef-
ficaciflimc pcr nclcoriam vcl voluotatcm
crcaDdi,& qood cfl.oeporro fit per volun-
tatem conferuaodi. Si ifto inquamfcnfu
nolitioocmcfficieodi intclligis . cumfaoc
pct ocucram rcfpoDfiooem cuam Deivo-
luncaccm a concradiclione libcras.
Dicis Deum $n manjAtU f^promijfioni- Exeutitur
hm non omneiddicert quoddtcrettittfedvo- primn rtfp.
luHtAtem fkam tnntum exfnrtefrcfonertj. ftrkinfii «d
CoDccdo. Ac3to,id quod Dcusin manda- hanc Mffi-
cis& promifilooibusdicit talc cflcvcDcus culiMttm.
citra contradidlioncm dici ncqueat dccr^^
to aliquo (uo coutrarium illtus tcUc auc
flatuerc:aha enim c(l ratio taccndiooQ-
nuUa volita , alu veto contraria volica vo-
lendi. Mandaco oon omnc Dei volicum
odcadi , fed illud rantum quod probat & a
oobis ficf i vuIticA ccnum cx ipla Mandan
gcneraliflima ootiooe. At nullumcddc-
crctum Dci quoaliquid vclit iflo Manda-
to f ontradnfloiium. Vclim autcm confi-
detcs quam incoocinoe iUa quxfcquuo-
cureouncics. Quxeoimfuocinxphrafcs?
Dtnm vtlle ali^uid in aliu, Dtum veBe coti'
utrfionem in mIHs, fjf juedMdprotstionem,
V u u j cehcr-
Si^ lACOBI ARMI
eihortAtionem media. Si dc voluntate
pollulanJi conucrrioncm ais ifta , ahtcr
cnuotunda fucruot : Sidcvoluniatccfti-
cicudi conucilioocm , ciiam alucr. Ncu-
tro modo fumptaoratio icdc c\\ countia-
ta. At puto tc dc voluntatccfficicndilo-
qui .fccuodum quam ooo vult arqualit t
conuctfioncm opcian inomntbus, aqui-
bus illam xqualitcr & codcmiutcpoftu-
lac. In aliis coim illam tantum vult cfticcrc
pcr cxtcrnam prardicationcm.cohortatio-
Dcm,& mcdiafufticicntia • Iracoim cxpli-
co} ficxiuamcntc,rcdcquidcm, fiumi-
nu$, vclim qux hic mcdia iiuclligas, iiobis
couclccs: inaliis vcro cam vult cHicctc pcr
mcdia clficacia fccundum dccrctum pra:-
dcftmationisadminiflrata. Hicl*ancoulla
eft voluntatum pugna , fcd diucifiianium
volcodi gradus quoad nos , fcu poiius di-
uetnc Dci fccundum diuctfa obicda voli-
tioncs.- fircundum quos tamcn giadus noo
potcft dici volcns & nolcos idcm obic-
£lum, volcns acmpc cooucifioncm ic no-
lcDS conucifioncm vnius ciufdcmquc ho-
miaisi obfct uatis Icgibus luftx oppofitio-
nis. Vclimmihicxplicari^«om(?</flDr<**fA:
,, nnifto velit vt tn Chrijlnm credat tUe, ijuem
, , a Chriflo nlienum effe vult ,&ciii neceJfariM
^yttdfidemttuxiltanegMredtcreutt , hoc coim
cii alicuius conuctfionem ooilc
SiiundM ^'^ Secundam rejponjlonem dico ; non
fufficcrc vt dicas , voluntAtem reuelntam
noneJfeaduerfamvoluntattiv^»Kicii,(cd ita
cflc ncgotium prxdcftinationis pcrtra-
diandum,vt voluntas ii>i»KttK in rcuclatam
noD impiogat: ita coim oppofitionis irtius
Tcrminosputo cnuutiandos. Nam volun-
us quam i^jioni»* appcllas ad rcuclatam cft
cxamioaoda, quatc hxc cum illa in gra-
tiam icduccnda , nonillacumhaccooci-
Itaoda. At vclim confidctari,quo iutc, vo-
luncas reuclau cootra iy$*xta» diftiogui
rolcat,quum ivSctiix Dcicciamfxpifiimc
rcuclctur. Ei\ coim Dci vtomois
qui Filium vidct& crcditia cum . habcat
vitam xtcrnam. Dcindc vox i^ittitn in
Scnprura fcmpcr vfurpatuc dc propcota
Dci voluntatc quxbcncplacitumdiciturj
noo de placitoDcigcoctacim.-ncqucpo-
NII EXAMEN
tcft rcprobatio ad ivi»»i»is referri : Nam
omnis Dci it(?«xi* erga homincscft iolcfu ^^^,^^3^
ChriftoiCaocntibusAngclisLac.i. ciW»-
«ijn*? ivJ»«i*. Quodad locum Matth.ri.
iH. vbi vox ivScnnK vfurpata vidctur dc
plactto Dci.quo myftcria rcgoi coclcftis
abfcondit a fapicncibus , & rcuclauicpar-
uulis: rcfpondco iuStr.iai* ptopric rcfcren-
dam adid dcquo Chnftusgratiasagit Pa-
tii.-illud autcm cft >quod myftcrtacoctc-
ftia paruulis apcrucrit.Ita eoim lcgcndum:
Ago ttbtgratia* Pater qttodmyjleria qut, ab-
fcondijli a fapienttbui , paruulu reuelarit.
Non enim gratias agit Chtiftus Pacd»
quod myfteria aiapicncibusabfcondcric:
orauit cnim pro iuis mundi fapicntibus
qui ipfum crucifixcruot. Dicuntut cnim
pnncipcs huius mundi crucifixifTc. i. Cor.
z. 8. & dicitur orairc pro pctfccutoribui
fuis . & fiogulatim qui ipfum crucifizc-
taot.
At quomodo voluntas patcfa^a cum
voIuDtatcbcucptaciti, vocc iftacx vulgari
fcnfu vfurpata ,J'emper conuenit quoad itu-
tium finem Jcofiumque, quum voluncas
tcuclata fic fxpc dc alio obicdo quam vo-
luotas bcncplaciti? & fi dc codcm fit fubie-
do vtfaquc , non potcft idcm inicium i-
demquc nois ic (copus cdc vtriufquc ; nifi
& bcDcplacici volutatcid vclit Dcusquod
tcuclata fc vcllc dcclatactiifi forcc tdcm
initium intclligatut voiucifcDcus,& idcm
fiois gloria Dci.Quod \cio diuerjafdfevi-
deatur, imo (jf iu Jpeciem crntraria voiuttftu
reuelata decreto Dei, ^ quidem quoadm*-
dum proponendi, id vcrum cft,fiid videri
tribuis homioibus impcritis, & volcndi
modos diuctfos obicdtaquc variaaoobc-
oe diftingucntibus-.qui autcm xc&c hxc
inttofpiciunt & iudicaoc , iis vc diuerfx*
Quoquam tamcD coottarix vidcncurdux
illx voluotatcs Dci.
Quod ad mortem "Ex.echii extidium
Siniuttarum attinct, Dcusfciuitad iufti-
tumfuam pcrtincte, oifi iilam mifcricor-
dtatcmpcrarcr, Ezcchias Yitam abrumpctc
& Niniuitis cxcidium immitccrc : quod
cciam iuftitix fox ius per ECiiam, & lo-
aam illis dcnuociari voluic. At noluic
Pcus
PRyEDEST. P
Dcn$ iftam iuflicix fuxaffc<ftumcxplcrc
aifi iotcrccdcntc mifcricordiaf dccrctoi
^uodatuit ncquemorcem Ezcchix oequc
cxcidium Nioiuitis cflc infcrcndum , nifi
antca prxmonitis vr pcr rrcccs vultum
Dci quxrcrenr . & malum aeprccatcntur i
quocinfaccrcot illis parccndum cfTc. Fa-
duros autcm fciuit, grana ouippe & auxi-
lio diuino > quo coopcrari Itatucrat eitcr-
oz prxdicationi adiutos .- atque ita dectc-
«it vitam Ezcchix prorogare)4« Niniuiu-
rum vrbcm ab intcrnccionc confcruarc.
N ulla itaquc hic oc apparcns quidcm coo-
crarictas.
Dc -wluntnte Chrifirhuman» (j» dtuina
qnoddictSi ad prxfcns negotium oon fa-
cic. Vcracnim ibifuitdi(rcn(io.-atQonmi-
sam ) quum volicioncs lAz non fucrinc v-
aius principiii liccc vnius tuciint pctfonXj
duas in fcnaturas&proptcrcavoluntaccs
duas complcxx Acliccac&hocmihiad-
«icrc.quod Chri(lus& Iibcrari volucric &
non liocrari- Dixiccnim vc homo , Pnter
tranftAtkmecnhxifte : & corrcxit fc ipfe vc
]xomo,diccas:Ncn meatfeii/uai-oliitiu jut:
quod dc humana voluncacc incclligcndum
tSc appatcc. propccrca qucd Pjcns & Filii
qua Dcus eil vna cadcmqiic fic voluncas,
TC vna uacura. Dicam vcrbo,Chriflum fc-
cundum cxccrnam homiocm voluillc li-
bctan a morce intbntei acfecuudum in-
cernum homincm fubiccitTc (e vulunrati
diuinx» £c li mihi pcrmitras, dicam , aifc-
Aum in rofuidc & delidcrium liberacio-
nis.Don voluioncn') Volicio cnim fcquicur
cxcrcmum raticnts & fapicocix iudicium,
«lcfidcrium lcqu:cur anccccdcas Icofuum
fca affcduncn iudicium.
Quod Abtahntn accel>crat Sodcmita* dt- \
trutDtiexitiodtuctiii, Scripcura non dicici
•aod idvtxfidtcrarcfotuerit pro lis , quos
fciuic decccio Dci irrcuocabili exicio dc-
uccos, Don Hc mihi vennmilc. Pro cahbus
cnimorandumuoacll. lubcceoim Deus
nc Hicrcmtas orei.pro populoqucmiam
irrcuocabili fuo decrcco & voluncacc coo-
fcqur ncc capciuicaci & exicio dcllinaucrac
tc dcuoucrat. Liccc caim ad prcccs pro
.(goibufujs icbus impccraadis noa rcquiia-
ERKINSIAN. ji7
tur, vc quis ccctcxcrcdatrem cjuam erpcrit,
ccrcofucurara ; Dcccnctamcncfl, vtnicns
prccancis ccrto credac,Dcum pro fua o-
mutpotctitia & mifcricordia, idquodro-
gaiur.taccrc & poflc & vcllc.fiquidcm no-
ritidgratixfuxconduccrc. Atquod Dcus
dccicuit DOD ijccrc , qu«dquc (tgniiicauic
abfolute fc non faduium, hocltanceido
dccrcto ncqucfaccrcpotcft.ncqj vnquam
facecc volcc, & fas non eli homioi fidcli
Deum piecibusfuis pro ifta rcfolIicitarc,fi
ipfi Dci dccrctumfuctitpatcfa^lum.
TtrtiareJponftoiA, DrMm crcditorisin- Xtrtis,
fta r pcffe iubere qued ipfe nolit facert. A t x -
qutuocatio cft lcu amphibologia in vcr-
biStquodifftnolitfactrt. Intclligicnim po-
ccfl vcl dc coiKurfu Dcincccirarioadfa-
ciendum quod iubct , vcl dccfficaci . quo
ccrtotitquod lubcc. Sidchoc, vcrumclt.
At nuUa vd fpccics pugnx fcu contrarieu-
ris cft intcr hxc duo , f^ftularefeu tnbtrtvt
aliquiiijiat,^ejfic.JCitertdnon cjfictre. Si dc
illo.vcrum non cft; Non cnim lubct Dcus,
ad quod cliicicndum nccelVariuiin auxilitl
dcncgat , nili quis fua culpa fe giatia ifta
piiuarit & auztlto todignum fccctit. lus e-
nim crcdttorit mancr.ctiamli qui debct fa-
(flus ttt non rolueodo fuaptc culpa. Vcrum
rcs ica non habcc in mandato, quoBdcs
prxtcnbitur.- fidcscnimin Chriftumnoa
includicur dcbito , quod homo fecundum
primxuam fuam ad imaginf Dcicrcacio-
ncm & infticutioncm folucrc DcoccDcba-
tur.Illa cnim oeccflana cflc cxpicpoftqua
Deus impcrraadx I jlutis condirioncab o-
bcilicntialcpa'!' ' n Chriftu tiaftuHc.
ExhtlnitcMt i . . it,tum quaMcdia- Dejiniti*
torfe DcoPatricxuibuicboftiampropcc- gr/ulHS ttr^
catis mundijtuni q^ua pscci Mcdiatorc mc- tii.
dianonts tnuncretundum & rcmillionem
peccatoiii xtcinamq; tedcmptionc na£lCi
per Vetbum & Spiriium luum ofFcrt muo'
do pcr illum recoociliatio. Illa pcitinecad
falutc c^paranda.hxc ad candc .ipplicanda
pcr fidc in cundc Mcdi.itorcm. llla cft cx-
iccutio dcftinaciotvis 8c promiflionis , hxc
cumoblarioocqua in prominionec6(ide-
rauimus , coincidit. Accxhibiiioillaqabs
te dcfinitui.oo cllappltcauoiu iinmcdiare
pixcc^
5i8 lACOBI ARM
prATceJaiica ; intcrccdic eoim iotcr illaro
cxlubitioBcm ic applicationcm cxhibitio
Mediatoris pCr Vcrbum & Spiritum fao-
(Sum.
At qux dc pictii.iChtiftiroluti virtutc
DevirtutCJ ^ cfticacia dicis, confidctationcindtgcot
MeJiatcrcj ^ oferationtin infinitam effe: ac di-
Jeluti.ccnft- (^,„gQis ,ntcr efficaciam potenttaietn e* «-
lieraturfeH- ^^^^1^^^ gj poccntukm quidcm ua dtfi
fentiaPer- ^^,5 yt cum fufficicotia pretii prorcdcm-
kinfii. pcionc totius mundi idcin lit. At phraf»
Thcologis hadlcnus ignorau . (\\u (imph-
citcr intcr efficactamiijiifficicntiaui mciiti
Chriftidiftioxcruot. Etoclcioan oouab-
furdc efficacia potentiaUi appcllctur , pro-
ptctca quod cootradiccns (it in adicdo.
Omois coim ctficacia cft af^uahs , prout
vox ilb Thcologis hailcouscft vfutpata.
Atomiflisphraribusrcsconfidcrctur. aJ-
-tf«»fcu prctium moriis Chaih Jitficientia
vnitierfale cffe dicitMr , at ejficactafarticu-
lare, hoc clt , fufficicnsad rcdcmptioncm
toiius mundi , & cxpiaiioncm omoium
pcccatorum : at cfficaciam ilhusad omncs
voiucrfim non pcrtiocrc ; qux cfficacia
cooCftit ioapplicationcafluaiipcr Fidcm
Cc Sacrarocntum tcgcoeratioois , vt lo-
quuntur Auguftinus& i rofpcr Aquitani-
cus. Si idcm lcntis,bcnccft.& non admo-
dum contradico. Vcrufn fi rc^c tc iatclii
00 , vidcris mihi prctii iftius fufficicntiam
000 fimphcitcr agnofccicifcd cum adic^a
cooditionc, fiqutdcm Dcus voluiflct illud
otfcrripropcccatistotiusmundiiatqucita
quod Scholaftici tatcgoricc cnuotiabaut,
Chriftum niortuum clfc pio omuibus&:
finguhs fufficicntcr, id cx tua mcnic fub
hypoihcfi crt cnuntiandum , hoc ucmpr
fcnfu:Chiiftimorscfl'ctfuffifi«nsprctiun
pro pcccatis totius mundi & pluiium
mundorum.fiqutdemDcus voloUfctillam
J»ro omnibus homiuibus oftcrri Quo fanc
cnfu fufficicntia fimplicitct tolhtur. Si
eoim Doo eft Atit*» oblatum & folutum
pro omnibus , lam oon cft ^1)1? •» , ocdum
fufficicns pro omnibus. AvTt*' coim ill,
quod oblatum & folutumeft. Poflctita-
quc mois Chriftidicifufficiensrcdimcn-
INII EXAMEN
dis omnium hominium peccacis , (I Deus
illum pro omnibus mori voluiflct.acAuT^*»
fuiHcicnsdici ncqutt, oifi reipfa pro omni-
bus fu foluturo. Quarcctiam DomiQHS
Bcza MKv0Xcyia* nutac io iftadiftiodio-
nc , proptcrca quod pcccatum fimplicicec
fufficieos dicitor, quod 000 cftcale»aifl
fub hypothcfi iam cxpiicata. Ac vero mi
Pcikinfc , Scriptura apcrtiffime dicit mul>
tislocis, Chrijium pro omnibui t6c i>ro mun-
di vita efle mottuum, idqucnundaco&
gratia Dci. Dccretum autcm Prxdcftioa-
tionis nihil prxfcribit vniucrlalitatiprctii
pcr mortcm Chrifti pro omnibus foluci.
£ft enim motte Chrifti ciufqucpropria
cfficacicace poftctius. Nam pcrtinct ad ap-
plicationcm bcncficiorum morte Chrifti
nobis pattorum .- at mois cft piccium. quo
ifta bcncficia func compataca. Pctpcram
igitur dicitur & ordine inifCrfo, cum Chri-
Jlm pro eleciu tantum ac prtdtfiiTuuii mor-
tuttsAicMwi. PtzdcftMutioeoim 000 cao-
tura motte, fcd & mcticomortis Chrtftt
inoititut: & proptcica ocn mortuus Cbri-
ftus pro prxdrflioatis , fcd prxdcftioati,
pro quibus Chiiftus cil mottuus,licct ooa
omocs. Nam mortis Chrifti voiuerfalicas
lacius fc cxtcndit obic^o przdcftinatio-
ois. Vndc ctiam concluditur , mortcm
Chrifti ciufquc mctitum przdcftinatio-
ocm oatura & ordineaotcccdcre. Etquid
cft rrxdcilinatioaliud , quam przpacaiio
gracix nobis murte Cfaiiltt partzAc com-
paratz f & praiparatio ad applicattooem
pcrtioens, non ad ipfam gratiz uondum
cxiftcntis acquifitioDcm. Decrecum entm
Dci quo ftatuitChriftum darc mundoRe-
dcmptorcm , cumquc ftaructe caput fide-
lium laoturo, prius cft dccrcto,quo ftatuic
gtaciam morte Chitfti pattam nonnuUis
jif)a ipfo pcr fidcm appHcare.
At inquis , ChrifinsnonfacrifieittfroiM
pro quHtm ncK orat tjttta inttrcedert f^ft^
crificare funt contunHA. Arnon oratprot^
inmbus Icd t^^fumproeU.ln Qrrredehtiiut.
loh.17. ■ 'PMtri. Ergo
nonf.ui . . rconfeqitent,
mcrs eitu ncntfl f^ti.-fjroomnibuthomini'
btu.
Rcfp.
Re^niettt
odMllatM
ratientsfn
eadtm.
Adfrtml
PR.CDEST. P
Refooad. ProponcioncmmihiooD vi-
Wcn viqucquaque vcram. Sacrificacio c-
aim prior eil loccrccflione. Noo cnim po-
ruic calos pcoctrarc vt iaccrccdcret pro
□obisincoulpcflu Dci,ni(i pcrfanguincm
cartiis fux.-acqi ica prior.vc facrificatio pn -
ciDcae ad mcritnm > ioccrccnio .id mcrici
applicatioDcm. Dicicur eaim Mcdiacoi
merico & ctHcacia applicaodi.Mciicum ac-
quiHuic facrificio ; pro applicacionc incer
cedit ; ▼trumquc hcit vc Sacecdos> at can-
<]cmapplicatioDemadlu pcragic, vtRcx &
Capuc Ecclcfia: iiix. Vctum quidem cft ,
Chridum io dicbus carnisfua: prcccs cum
lachcymis Dco Patri obculifTc ; ac i(ix prc-
ces DOD fuDC (idx pro impccr^ndaappU-
CAcionc bonorum promcrirorum > fcd pro
afltflcacia Spiricus vc confiflcre pofTec in
ccrtamine. Si vcto 3c ptcccs cum obtulic
proimpccratidaappIic3tionc,illxniccban-
curSacrificio pcrageodo.canqitam pcradlo.
Acque hoc ordioc incer fc coniunguocur
facriticium & inccrccflio. Ad minorcm
quodaccincc, Rc(p. Chriftumcciam oraflc
pro oon clf di^. Nain orauic pro iis qut
crucifixcruFt-rum> ptoioimicisfuis, ioccr
quos & noH clcfli fuciiiDC.lVincipcscnim
ieculi illum ctucifixcruiK,acpIurinMsiIlo-
rum fjfV cotn Dci & vircus , qux cA Chri»
ftuSiOon t ftrcurlaca. Sccundo, ptccafio-
aent Ch.iiLi,quz loh.iy.prxfcribicuc, pc
ccllaiiior fuillc inflicuca pro credcotibus
& Cicdicuris > & quidcm ad impcrrandum
& ap^Iicanduni illis booa facrin«.io morcis
ipfius piomcrcnda. Pc:ic cnim vt vnum
fnt rum Pat 't ^ Fiiio , ficHt P/tter Filim
'vnum funt. (^Mod pcccrc non potcft,nin rc-
CODCiliationc pcracla rcipfa , aucconfide-
racaa Deo vc petada. Ac y cro noo cfl ca-
dcm tacioomniumprccum Chrifti. Tcr-
tio dicc AfM»^< vocabulum iflo locoloh.
ij.fignillcarc propric illos qtii Chriflum
in vcrbo Eu.ingchi ipfis annunciatum rcii-
eicbant, reicduiiqoe poflmodura craot.
Quod appatcc ex oppoficiooc : Non pro
Mundo r^go , /ed pro iu quoi dedtjli mthi,
quos defctibic crcdcnccs ic crcdituros.
Qucmadmoduin 8c multis aliis locis
Mundi vocabulum vfiirpatur. loh. i.io.
ERKINSIAN. 51^
Mund$ntHntnenMptouit. loh j.r^. Lmx
venit in muniHtn > [ti dilixtrunt homtnt*
potiut tmthriu qH»m lucemi loh. 14. 17»
Munduitwnpctejl ricipert Spiritum virits-
tii loh.tfi.g.^. Spiriiui fanHm nrguit mun-
dum depcccnto , eo quod non cvtdtmt in mt^.
loh. 14.11. QuidificurttnohiteonJpicHutm
fis exhibiturui , non mundo t Ego facri-
ficatiooisainplicudo non cfl loccrccfTioais
cxigtusceriniois citcumfcribenda.
Qup pa<flo aiitcm cum iuflicia Dci fic
fjcrihwii Chiidi infioico valocc conuc-
oiac . quod ifla pntiuiofit expiatoria ^ Cm-
non fncrificii, velimcx lU/rico iocclligcre. f'^^ ^
Ego cxif^imo Chrinaraa racrcooacan ^Jf'*^'-
ciim 000 pcciifTc vcfacrificiumfuumgra-
cum habcrcr , fcd nc pcrerc quidcm pocuif-
fc : fi vcrum cfl quod Ecclcfia: oofhx vno
ore doccDC & coofitrntur >Chriflifacrifi-
cioDci iuflicix plcniffim^ facisfa<flum cfTc.
Ulud aucem fic in Milfa Pontificia > quo
etiam aliuduDt ifla rcrba » Canoa facri-
ficii.
Ac vcrba conclufioocm tuam coori-
ncotia mirabilia fuoc : & oullum rcfluna
fcnfum habcntia. Quid cnim cfl Chri-
fl u m difiinatum tfi Ail-rf • » Filii intercejpone
ohlatione^. lotcrccfTio cft >vTf « poflc-
rior. Ergo hoc pcr illam oon deflin.icum.
Oblacio cll ipfius 5" Avi^x, ergopiiorin-
ccrccftiooc,& oullo modo ipfius AwVv de-
flinacoria : Scdadiooblacoria. Qiiinflc
ipfum a»p't?«», quo4 iam fxpc dixi , prius
clc^ohecfl. Elcdlio eoiro cfl ad vicam»
qux noo cfl oifi pcr oblacioucm pcctii.
Nifi dicamus dc^ioncm cflc ad vicam
iam ooD cxiricQCcm ncquc cum promcti-
cam,ociodecrctoDciquidem. A^ntu^*
oim mmHatui efi ah initio mundi.
Progrcdcris porro,& aliis argumcniifi
candcm fi:occDciam coofirmarc conaris*
ac huflra. Verifimihtudiocm cnim ali-
quam hahcrc vidi:ntur,nr vchcatcm nul-
lam. Dicis i Chrifitim tanrum illorum effi
Medtatortm, qitorum perjonam /iifiinuit in -^''7'^**-
eructj. A t Eieclorum tantum Jujtmuijfi in '^f^-
eruceperfinam. Ergo EleSerum tantumejft
Midt^ortm.
Xxx Rcfpen-
TACOBI ARMTNII EXAMEN
ToHiturhy-
fttbejisma-
iixu.
Ht
RcrponJco ad Maiorcmooncflcdccf-
fcDtia lau oatura Mcdutotis > vc alicuius
petroaam fuiliocac. Efl cnim Mcdiator ia-
ccr duas parccs diiGdcoccs coofbitucus. Ita-
quc qua Mcdiacoc ocuciius pcrfonamfu-
(cincos. Nid force illa Mcdiacionis racio iic
■cccdatia , quxpoflulctvcMcdiacor pcr-
fooam fadiaeac parcisaltcrius. Ratio au-
ccra lilalocum habcc io Mcdiacionc,<)uam
potlulauic iuilitia Dei. lilacoim nullam
rcconciliacioois viam cummundopccca-
fisoboozioinire voluic, oiii Mediatordc
(acisb^ionc fpondercc, & eam iurc fidc-
iuOoris rcipla pra:(^arcc. Acquc hoc ci^
quod dicicur i. Coriiich s T9. & ii. Dem
in ChnJioreconciltAMitJibimnaJum, Chn-
^Hm pro mundcpecctitHm , Uoc c(i hofliam
pro pcccato .facienda. At(]ue hoc (cofu
vcrc dicitut, Chrii^um oon clTc Mcdiato-
rcm ntii illorum quorum pcifooamfulh-
Duic SactiHcii inquam fcfpc<f\u : oaiois
eoim Pontifexprohomwihui conJlitHitura-
pHdDeum. Hcbr. f. i. Diilingui ctiamiiic
poccd incer a^umquc recoociliatio impe-
cratur, tc ipfum adus ilbus apotolcfma,
quod cfl rcconciliacio. Aclus imperians
rcconciiiationcm cil oblatio in cruce a
Chtillo pcra«fVa. Apocelcfma cfl reconci-
liacio. Rcfpc(f^u adus iuilinuic noflram
pctfonam i nosenim meriti eramus mor-
cem : ooo rcfpcdiu apotclcfmati&. Nam
effc(f^u$ ez oblatione cziflcns nititur di-
gnicacc & ezccJlcocia pcrfooz Chtifli.non
oonra, quorum pcifooamfuflinuit. Imo
di(lin(flius Ula Iicct coniidcrarc ; dicani ,
Chtiilum nonadus, iiicil, obbtioois,fcd
padjonis tclpcctu noilram pcriooam fu-
ttiouiilc Fa^us emm tfl pro oobiscze-
cratio, & fadus hoilia pro pcccato. Vodc
apparct.quum omncsin vnjucrfum homi
■cs fint pcccarorcs & maled.(fhooi obno-
xii, & Chtiflushumanamnaturamomoi-
bus commuocm anumplcric j vcriiimtle
cflc (]uod omnium homioum pcrfonAm
fbflinucric.
• Ac hoc vidcmas io Mioore f)'lIoi;iiini
cui , qux icahabcc. jft Chrijtm eleciorum
tnntMmferJonamfuJhinuitincruce , vbi du-
plcx mihi occuiiiilabcs. YQafalficaciSjal-
cera axvQ^^yitK. Faliiras ioeo efltqaocT
Chrii^us dicitur tantum pctfonam filo>
dorumiufliouinriocrucc. Probo. QtttA
Scripcura hoc oufquam dicit. Imo coocrs»
tium dicic plui imis locis. Chrifhis dicicuc
agnui Dei qni toQ.it ptccutum mundi, loh. r.
19. Deus dicitur ita dtlexijf» muodum vt
TtliumfuHmdederit.lo\x.i.i6. Chrijiitidi-
cit fc carrtem JUMm dare pro muodi i/itM,
loh.^.fi. DiM erttt inChriJlom\ir\Awmrv-
conctti»nsfibi. x. CoT.^.t^.ChriJlm ejlpro-
pittatioproiotiusmuadipeccatM.i.loh.i.x.
Samaritanidicuoc, lob. 4. 41. uosjcimm
hunc ejfe vert Saluatorem tUum mao^
Chrtjium. ItcmIoh.4.i4.No/-a;riWj^«5«r
Himm fy/ejiamur Patrem mifife Ftiinm%
^ui effet Saluatormundi. Qupdveto mum'
dt vocabulo iflis locisfimplicicercocaho
mioum vniuctfitas intelligatur , cum er
ipfis.cum cx yfuScripcurx cTt manifcflunw
Nullus .luccm meo ludicio locus cfl in co-
ca Sctiptura.io quom»//i/f vocabulum £/«-
flos iiguificare . cicraconcroacifiampoilit
commooflrari. Oiciruretiam Chriflus/r»
omnihid mortUH4. Hcbr. x .& alibi. D; cuoi
Saluator omnium hominum maximefide-
lium. I. T:m. 4 qux vox de cohferuatiooe
io hac vicanequit czplicaiicicracocfioocitt
& iQiutiam.Chriitusetiam dicicur,i.Tim.
X. 4. Mediittor Dei hominum : dicifjr
wortumpro infirmii.tro imf iif rr^ t-ecratcri^
bni. Rom.f 6.Z.
Accedit Kuc qaod ante bteuirer monui: U-
Quod vna eil caufacotiusgcocrishama-
01 , omncs cz xquo io pcccacis cooccpci &
Daci,&filiiirx.-& quod Chriflus aifam-
pfithumaoam oaturam omnibascommu-
nem , non ct Abiahamo raotum & Dauip
dc , vt Matthrus tcccnfct gcocalogiam
Cluiflj.fcd ctiam cz Adamo.ad qucm L*-
cas aiccndic cap }. ObcuiiccTgocaracm
quam babuit communcm cum omnibas.
Hcbi.i.i4 §^iemadmodumpHeri,Bcc. Ol^
cuUc carnem liUm pro cauia & culpa com-
muouocmpc pto pcccacomuodi,cuiu$re-
fpedu nulla cti iotct homioc* difFeteotia :
Sc lungithaoc caufam Apoflolus ad Hcbr.
i.fupercicaco,X'//fr mortem aboUretiUum,
j«i tnortm habtt tmperutm.
PRitDEST. PERKINSIAN.
Accedac horfura digaius & cxccllcutia| numlapfumttollere naagna cxpsreetclt.
pcrfoortqux pocuit Awif«» ofFcrrcxqui-
ualeos culpz oroaium hominum ia vni-
uerfum VcaiatiQConfidcracioocmgratio-
fus & tcacr affedus Dci crga humaoum
gcous.c^ua; io Schpturisgcocrali voce^'-
AM(^<«7n<«dicitur Tit.}.4. QucfaocTox
gcocratim,iigaificac amoicmDci ctga ho-
miocs : qui atfcdtus Dco ctibui o«quic » fi
Dcus vllum bomiocm cicra mcrici ip(ius
6c peccati coohdcratioocra odio profc-
quatuc
Sciore(poiKieriatioaoullis, Deumne-
miocm quidcm od«fl'c niripropccipccca-
cumifcd odio ruoiuAodcliiaallci hoccfli
tcprobalTe □ooauUos cicra peccaii coofi-
dcracioocm i fcd ioucrticur illo pado te-
cum ordo : ooo coim odic Deus quia cc-
probaCifcd rcprobac quia oditi rcprobac
auicm pcccacorcm I quia pcccacor & vec-
catum ex arquo illt louiLa & cxofa lunc
Odium c(l aftcdus in Dco > quo iniulli-
ciam 6c toiuflum odic, Hcutio codcmcfl
amor erga iultitiam Sc iuflum.Rcpiobstio
cAa^lus Dciiaicrnusin proponto, cxter-
Bus in exfecutiooc; & aiflus poflcrior affc-
Aucdjocdincoaturx. Oflciaactoauicm
ad odium qualitcrcuaquc illa con/idere-
-cur.ncccflaiio habct hxc duo prxccdaneai
odium aduerfus ioiutticiam, .& prxuifio-
iicm quod homo fua culpa ioiuAiuam fic ■
admiluKUSifiuc commiflurus.
Scio quidcm ^iXiut(»>7r«» iftam Dei
OOD eflc omoimodo xqualcm crga omoet
& fingulos homiiics , rcd& ocgocaatum
cHc dircrimcQ iftius cfgahomiocsamotis
diuioi, vccumhifceooo oiii fecuodumle-
giccigorcm fux agerc ioflicucric.cum aiiis
Tero fccuodum mifcricordiam fuam &
gratiam lo Chrido buangclio ipfius cx-
plicatara. Secuodum illum ligorcmcum
Angclis lapfis agcre voluit , fccundum
haucgraham cum-omoibus homiaibu6io
Adamo lapfis. Omoc coim bonuro , quo
ctiam aulcricordia & longaoimicascom-
prchcodicur. Hxod. 55. 19. & 54.^.7. flacuit
ia homioum faluce vcl faluaciooc of^cndc-
&c.Nifi difcrimeo illud quod plehq;Theo-
i«>giilatuunt iacci Angclitiuaa & homi-
mus. Dicuac coim Angclos iapfos cicra
rpcm rcfburacioois, homines vcro rcftait-
rari poflc in intcgrum .- canfamquc afli-
gDaac>quod Aagcli proprio mocu & io-
itiadlu I nomo Aogclo maie iofhgacore 8c
fuaforc peccaucric.
Addamus hifcc omoibus coroaidis vice
propham & immcdiacam morcis pafllo-
oifquc Chrifli cfFcdlioocm , & vidcbimut
ab tlla homioum ocmincmcxcludipofre.
Illa autem cfl. oon a^ualis pcccatotum ab
his &illisablatio.ooo adlualis pcccaiorum
rcmiflio, noa iufli£cacio,Qoa afluaiis ho-
rum & illorum rcdcmptio . qux abfque
fidc& Spiritu ChriAtoeminicootiogunci
fcd cccoociliacio Dci, cemiflloDis, luft.-
ficatioais ic redcmptioois apud Dcum
impctratio :qua faiflutn cfl vt Dcus iam
poflicTtpoce iuflicia .cuifacisfailura cfl,
oon obfVaote , homioibus pcccatonbus
pcccata remttterc & Spiritum gratix lar-
giri : ad qax cfFcda cum pcccatoribuc
commuoicanda propcndcbat quidcmiam
ance cx mifcitcordia ; Ex illacniiTi Chri-
flum dedic muodo >*aluacorem , ac pcr ia-
fliciam ab illorum adluali produtSliooe im-
pcdicbatur. loteica Dco ius fuum inte-
gium inanct illa boua(quxipfiusfuatcx
oattua I quorumcommuoioiiem peccato-
ribus homioibus dcfidcrabat cx mifct icor-
dia,at obflantc iuflitia,a(ftu inflitucre ooa
potcrat. & qux iam iuflitia ipfiusfaoguin«
ac morte CnttlFi pacata adlu potcfl largiri)
iis quibus vifum , 8z iflis cooditioaibut
quas prxfaibere volct , impartiri. Pro-
ptctea quod ipfe tc pars Ixuimodumce-
coociliahonis prxfcribere potuit , quem
& prxfcripfitiCODflantem mortc& obe-
dicntia Filii fui:& quod ipfc idemnobis
dcdic illum qui Mcdiatoris muoere pro
Dobiscfl*ctfun^larus. Qupd fi iam flatua»
mus vUum homiocm ab i(io cfFcdlo cx-
cludi,flatuimus fimul Dcum illi pcccata
000 temittcrc , ooo quia oolit cum jpoflir«
fed quia no poflit, vtpotc iu Aitia obuance«
& quia voIuttQonpo(Fc:proptcrcaquoi
voluciit iuftitix fux tatisfieii aoccqua pcc-
cau cuiquaicnuitcict, & oolueiic iuAitix
Xxx 1 fu<
TACOBI ARMTNII EXAMEN
ToHhurhy- R.crpoDJco ad Maioicmooncrtcdecf-
MktlhmA- natura Mcdiatoris , vtalicuius
pcrfonara fuftincar. Eft cnim Mcdiator in-
cer duas parccs dillidcntcs confticuius. Ita-
que qua Mcdiator ncutxius pcrfonamfu-
aincns. N ifi fortc illa Mcdiationis ratio fi t
■cccflaiia , quzpofluletvtMcdiarorpcr-
fonamfaftincatpartisaltcrius. Ratio au-
cer« iftalocum habet in Mcdiationc.quam
poftuiauit iuftitia Dei. lllacnim nullam
rtconciliationis viam cummundopccca-
tis obnoxioinirc volutt, niH Mcdiatorde
dtisb£Vione fpondcrct,ac eam iurc fidc-
iufloris rcipla prarftarct. Atquc hoc cft
quoddicicur i. Coriath f I9. & 11. Dew
inChriftoreconctUMitfibtmundumt Chri-
fium fro mundopeccntum , hoc cft boftiam
pro pcccato ,f»ciendo. Atquc hoc fcnfu
vcic dicitur , Chtiftum non clfc Mcdiaco-
rcm aifi iltorum quorum pcifonamfuth-
nuit. Sacnficii inquam rtfpcdlu : omnis
cnim Pontifexprohomiuihui conjlituiiura-
fudDeum. Hcbr f. i. Diftingui ctiam hic
potcft inter a^umque reconcihario impc-
cratur, lc ipfum adus illius apocolcfma,
quod cft rcconcihaiio. Attus impcrrans
rcconciliationcm cft oblatio io cruce a
£htifto pcr3(fta. Apotelefma cft reconci-
liario. Kcfpcdu adus fulliuuit noftram
perfonam i nos cnim mcriti cramus mor-
tcm : 000 rcfpcdtu apotclefmati&. Nam
elfeiSus ex oblatione exiftcns nititur di-
gnitatc &: cxccHcnria perfonx Chtifti.non
ooftra, quorum pctfooamfuftinuit. Imo
dtftin^ius iJla licct confiderarc ; dicam ,
Chriftum .nonadus, i>lcft, obbtionis,fed
paHionis rclpcclu noftram pcifonam fu-
ftiouille. Fa^us cnim cft pro nobiscxc-
ccario. & fadus hcftia pro pcccaro. Vnde
appjrct.quum omncsin vuiucrrum homi
9CS fint pcccarorcs & malcd.d^ioni obno-
sii, & Chiiftushumanamnaturamomni-
bus commuDcm adumpfcrit i vetifimile
eflc quod omotum homioum perfonam
foftinucrit.
l^tmtajlrm At hoc Tidcmos io Mioore fyilogifmi
mrfalfitas tui , qux ita habef . jft Chriftm eleclorum
Jkiii,i.r^-. tMtkfnfcrJvnnmfuJtinuitincrufe, vbi du-
rera *KVQX»yim4. Falfitas io eo eft^qoocT
Chriftus dicicur taocum pcrfonam Blo-
dorumfuftinuifreincrucc. Probo. Quia
Scriptura hoc nufquam dicic Imo coDtta-
rium dicic plui imis locis. Chriftus dicituc
agniu Dei qui tcU.it ptccatum mundi, loh. r.
19. Deu4 dicitur ita dilexijfe muodum tJif
Ttlium fuHmdederit.loh.i.i6. Chrifiui di-
cit fe caratm Juam dart pro mundi -vitMm
loh.^.fi. Dem erat inChrijlom\inA\ivnrt^
concitiantfibi. i. Cor.f. 19. Chnjlttt tjlpro-
pittattnproioi\\i^xt\\inil\peccatu.i.\o)\.i.i.
Samaritanidicunr, Iob.4. 41. i^esjcimim
hunc ejfe vert Saluatortm iUum muodt
Chrtjlum. Iiemloh.4. \.^.Uot'vtroj'pt3»-
uimut <cr ftftamur Patrtm miftjft Ftlium%
qui tjfet Saluator muodu Qupd vcto mutt^
dt vocabulo iftis locisfimplicitertotabo<-
minum vniucificas intelligacur, tum ec
ipfis.tum cz vfoScripiurz eft nunifcftutxhi
Nullus autcm mco ludicio locus cft in to-
ta Sci iptura,io quo mmtdi vocabulum Elt-
fhs figoificarc , cicraconcroactfiamponic
commonftrari. Dicicur cciam Chriftuj pro
omniiittmortMut.Hchi.i.SLiUhi. D!:icur
Saluator omnium hominum maxtmefide-
lium. i.T:m. 4 quz voz de cohferuatiooe
in hac vitanequit explicaricitracorfioneni
& iniutiam.Chriftuscciam dicitur,i.Tim.
1. 4. Mediator Dei (y homtnnm : dicittic
wortuHi fro infirmis,pro impiH,pro peceatori»-
iui. Kom.f 6.8.
Acccdit huc qaod antc breuirer mooui:
Quod vna cft caulaiotiusgcncrishnma-
ni . omncs czzquoin pcccatis concepti flc
njti ,& filiiirx.'& quod Chtiftus aflum-
pfichumaoam oaturam omnibuscommu-
ncra , oon cr Abtabamo tantum Sc DauU
dc , vt Mjtcharus rcccnfct gcocalogiam
Cluiftiifcd ctiara cx Adatno.ad qucm Lu^
cas alccudit cap j. Obtulit crgocarocm
quam babuit commuoem cum omoibui.
Hcbr 1.14 €Uittfiadmodumpueri,lcc. Ob-
cuht carnem iftam pto caufa & culpa com-
mununcmpc pro pcccaco muodi.cuiusre-
fpe£lu oulla eft inict homine< diffcrcntia :
& lungit hanc caufaro Apoftolus ad Hcbr.
. fu pc r c i ta t o, 1;/^? r merttm .i / : Itrtt iUum,
L picxmihjoccuiiitlabcs. YQafalfiucis,al- ^uimortmhahti imperutm.
Actc-
PRiCDEST. PERKINSIAN.
Accedit 1ior{um digaius & czccUcntia
pstfoDZ>quz potuic yui^»* ofFcrtczqui-
uateos culpz orooium hominum io voi-
ucrfum VcQiatio confidcrationcmgraiic-
fus & tcocr affcdus Dci crga huniaoum
gcDUS.^uzio ScripturiigcQcrah voce (p*-
AM(^«in<(dicitur Tit.j.4. QuzfaocTox
gcoeratim,(igoificat amorcmDci erga ho-
miocs : qui jtFctfius Dco ttibui ocquit » (■
Dcus vllum bomiQcm citra mctiti ipdus
tc pcccati coolidcratioocm odio profc-
quaruc
SciorefpoQdcrtaQOQDunis, Dcumoe-
fniocm quidcm odiHc iiinpropicrpccca-
cumi fcd odiofuuiuAodcilioanci hoccd,
icprobaflc oonouUos citra peccati cooQ-
deratioocm ; fcd ioucrtitur il\o pz&o re-
rum ordo : ooo eoim odic Dcos quia rc>
probat^fcd rcprobat quia oditi rcprobat
auccm pcccatotcm, quiapeccator & ^cc-
CJtum ez cquo illi louita 9c czo(a lunc
Odium cd affcdus in Dco . quo ioiufli-
ciam & ioiuflum odit, Hcutin codcmefl
amor erga iulluLam Sc tuilum.Kcptobatio
cAadus Dciiotccousinproponto, ezter-
iius in ezrccutiooc; & a Aus podcrior affc-
et\ , ordinc oaturz. Dcictoatio autem
ad odium quahtcrcuoque illa con/idcrc-
-cur.neceflatio habct hzc duo przccdanea,
odium aduerfus iniutiiciam, & przuiHo-
acm quod homo fua culpa ioiuiliciam ixz
admiduiusifiuc commiflunis.
Scio quidcm ^i^^it^tfiwim» iilam Dei
Boo cfTc omoimodo zquaicm crga oniQcs
& nogulos homuics , rcd.& Dcgocaocum
ciTe dircrimeo lAius efgahomioesamoris
<liuioi, vtcumhifceooo oifi fccuodumlc-
gi&rigorcm fuz agcrc ioriitucrit.cum ahis
Tcro (ccuadum mifcricordiam fuam &
gtaciam io Chrido Euaogclio ipfius ez-
phcatafn. Secuadum illum rigoremcum
Angclis lapfis agcrc voluit , fccucvdum
liaucgratiam cumonuiibus homioibus io
Adamo bpfis. Omoc CDim booum > quo
ctum (nitcricotdia & longaoimicas com-
ptcheadicur. £zod.j3.i9.& 34.^.7. (Ututc
ia homiouro falute vcl (aluatiooe oftendc-
ccNiri difcrimeo illud quod pIcriq;Theo-
J«>gi ibtuuot iACci AugcU)ium & bomi-
numlapfum»collerc raagni ezpatfetcK-
mus. Dicuoc coim Angclos iapfos citra
fpem rcdauratioois, homines weto rcfLa««
rari poflTc in integcum .• caufaniquc afli-
goanci quod Aageli propcio mocu Sc io-
itiadlu , nomo AQgclomaleiQ(bgatotc&
fuafore pcccaucrit.
Addamushifccomnibus corontdis vice
propriam Sc immcdiatam morcis paflio-
nilque ChriflicfFcdlioQcm, 8c vtdcbimus
ab illa homiouni acmincmezcludipofre.
Ilia autem c(l. oon adtualis pcccacorum ab
his &illisabIacio,Donadlualispcccatotum
remiflio, hoo iuni£cacio,noa adlualis ho-
rum & illorum rcdcmptio . quz abfquc
fidcAc Spiriiu Chri(\iaemioicootioguatj
fed cecoDciliacio Dci. cemillioois. iu(t»-
Bcacioois £c redemptioois apud Deum
impcttatio :qua faduin e(l vi Dcus iam
poflit. TCpotc lufiKia , cuifacisfailum c(l«
oon obftaotc , homioibus peccatotibut
pcccata remittcrc & Spiricum graciz lar-
giii : ad quz cffcda cum peccatoribuc
commuoicanda pcopcodcbat quidcm iam
ante cx mifccicordia ; £z illaeoim Chri-
Aum dedit muodo Staluatorcm , at pcr ia-
(litiamabilIoiuma(5lualiproduillioDcim-
pcdicbatur. loterca Dco ius fuum ioce-
gtum mancc illa boua(quzip(iusfuDcez
natura ,quorumcoinmunioncmpeccato-
rtbut homioibus dcfidcrabat cz mtfcricor-
dia,at obfUnte iuflitia,aAu iDdicuere ooa
poterat. & quziam iuditia ipfiusfaoguinc
ac mortc Chriili pacataa^u potcftlargiri)
iis quibus vifum , & idis condicioaibttS
quas przfcribcrc volcc , impaniri. Pro-
pteiea quod ipfe vc pars Izfamodumre-
conciliationis przfcribcce potuit , qucm
& przfcciplicconrtantcm mortc& obe-
dicntia Filii fui.-& quod ipfc idcmnobis
dcdic illum qui Mcdiacoris muncre pro
DobiscflecfuodVurus. Qupd fi iam (latua*
rnus vUum homiaem ab lilo cffc&o cz-
cludi,llatuimus (imul Dcum tlli pcccau
000 lemitterc , ooo quia oolit cum poiTit»
fcd quia oo pofTic, v tpocc iuditia obAance*
Sc quia voluicooDpofl'e:propccrcaquo(i
volueiit iufticiz fuz (atisEeti aoccqua pcc-
cau cuioua leiniitcicc, &: oolueiit iuilitije
5^1 lACOBl ARMINir EXAMEN
fuxproillo rali Utisficti. Etcohtra» (1 (la-
tuamus talem Mediatioois iattoDcm,qua-
lcm tu rcikiofc coocipcrc vidcris, vt o-
moium Elcdlonim tum pcccata a£Vu ab
tllis abbca & ia Chiiflum traoslata liot;
qiiipocnam pro illispanus > iltosadtoipfo
a pa:nis Itbcrauit, cum obcdicnciaabillo
poflulata fjcric, qui lilam prxflttic & vi-
cam artcroam illa prxdationc noofibifcd
illis mctucrit ; nnn frcus quam fi ipft huoc
Mcdiatorcm noflru loco conllituiircmus»
& pci cum Deo Ibluillcmus dcbitj oo-
ftia ) iam (imul flatucodum <(i fccuo-
dum ipfum iuditix Dci & Icgisrigorcm
clcdlis dcbcri &. imrounitatcmapa:uis&
Titam xtetnam, coft^uc ilh bona a Lco
poflulare poifc iarcIolatioDis& cmptio-
nis : abrcjuc co vt Deus ab lis poAulare
poffitvlloiurc fidcm io Chriftum&con-
ucificncm ad ipfum. Quanits autemab-
furditatibus ti hxc & liia fcnccDcialabo-
reCiQonfjcilc cftdiccrc. Vnicofaltcm ar-
gumcDto hanc. & altcro idam rcfutabo.
Si Dcusnoluitper Filiifuimortemilbi£a.'
tisficn pro pcccatis ali<]^uonim hominum,
iam oullo iurc poccnabilLtsfidcsioChri-
ilum pofluljri , nuito iurcilJi proptcr tofi-
dctttaicm condcmoari » oequc Chri(las
iifdcm vllo iuic iudexQacui. Poilciiorem
(eotcDtiam confuto areuincnto vali diOl-
mo cx Jicripturis. Apoftolicis dcfnmpto.
luftitia a Chrifto prxfHta oon cfl oolha
^ua ptx(lita>rcd <^Ma per fidcm oobisim-
putata , adco vt ip(a ndes oobis ad lufli-
tiam impurari dicatur. Hom. 4. f. Qux
phrafis rcctc iotclledla clariOimamluccm
toti huic tradatui adfcrrc poicft. Coo-
cludo ttac)uc Chtillum omoium io vni-
Qcrfum huminum peifooam fu(liQuifle>
co quo di.lhim cli inodo > & ooo cIc(!2o-
lUmtantUfTi.
StotMtuf in A'*vf^><t',iM in eo noto, tpiod dicitur
M^OT «Mtr- Elc^orum pcrfonamfudmuiircincruce»
IjAtj^iK. quunn cIcdusncmodtQiliinChrtllo mor-
luo & rcfufcitaco , &quiiamaDcocapuc
Eccledx Scruacorque corum ficconiUcu-
cus,q«i in ipfumctfcotctcdituii, ipiiquc
ad falutcm obtcmptiaturi. Noo crgo cJc
tclligeinprxfcientia Dci : qaareoecilla»
rum taoquam clcdlotum pcifooam fufti-
ocrc potuit ioctucc. Et proptetcactiam
iacoQcinne dtcitur Chril^us repruborum
pcrfonam fudinui^Tc , quia ncc rcprobatio
tUQcIocum babuir. Suftinuiiautcm pci-
fooam homiDumpcccacorum, impiorumt
Dci ioimicorum > citta coQfidcrattoncm
fcu diftin^ioncm clcdlioois & tcproba-
tionis. Patet igicur cz hoc rcfponto, ido
at£nimcntocoDciudi oonpo^Te Chrirtum
cllctauium LlcilorumMcdiatorcm, Mc-
diacoris oocrc (cdrido ad oblatioocmia
cruce peradam.
rioducis infupcr aliud argumcntum Cenjlder»-'
fentcBtixtuxprobandx,& inquis. ^tc- turargtt-
ijHid Chrijim pMjfm tfi Crtgit qujitenturt' fnentiijH»
dtmftor , tdem $n tUa^cum tliofa/jfi (iint cr fecund* r»-
tgtTHnt omnii t edimfit. At Chrtfiui vt re- 'ng urgtt^tTm
dimftor moitHui efi , refurrextt , Mjcendit >
Jeditaddextr/un Pairu. Erg* in illo cy cum
iUomortnifuntf reJurrexerunt,Mftenderuntt
fedent sd dtxtrnm Fntru omnet redimfti.
Sub(iimis iude. A$ foU 'Eleili m cum
ChriJIo moriuntur , rtfurgunt , nfctndunLj,
fedent Md dextrAm Fatru. Ergo illi Joli ri-
demfti. Nos (ingulas argumcotacioots
pactcs ordtnc iofpicicmus & czanuQabi>
cnus.
Propofitio profylIogi(ini mihi ▼idetor
nototia falfitatc laborarc , qux ctiam fa- i^egMttir
cilc commooftrari potcft. Confuodic c- mMicrfr^
oim pa^ftoncs aftioncfqueqaibuspcrada^iI'''X*y*'**
& impcrrata cft rcdcmptio , cumipfore-
<lempiioDis apotclcfmatc . it applicatio-
nc rcdcmpcioois. K.cdemptio cnim no-
tat noD paflionem > non adtoncm vllam
Cluilli > fcd paflionis & adtonis apotc-
lefma> 5c eucotum frUdumquc. Ec pro-
prcrca padiooes & adiooes Chrifti prx-
cedaocx iiiot redcmptioois . rcdempcto
autcm prxccdaoca applicationis. £x ap-
plicanonc veio dicunturrcdcmpti. Hrgo
quod Chriftus pailus cft & fccit ad impc-
trandam redemptioncm,hoc noo funt paf-
(iocque fcccrunc rcdempti. NoQCOimc-
ranttumtemporis rcdempti» icd pcr illas
a(f^ioocsrcdcmptio impctraratftjiltifque
^ »cum ipfc adhuc ia ctucc pcudcrcc » ia- dcudc f ci Edcm appluata,aiqi iudcmuia
icdcm^
PR/£DEST. PE
jcdcmpti.Ec natnraipfa rcrum clareeuio-
cir.redempcorcro & rcdcmpcos rclaca cfTc
^tfquiparaoria: i quotumillud (ic fuada-
menrum > hoc cermious , ood vicc verfa:
lc propccrca io illo caulam comprchcodi
ftltenut. & caufam quidcm fua ciHcaciurc
fdo^am: vodc Ictjuicur,rcdcmproj non c-
giflc id quod rcdcmprorfccu: quia Hc fuc-
ritic redcmpri ancc adlum rcdcmptionis a
cedempcorc pixAirum lc rcdemptioacm
impccraram. Si dicas te tcdcmpcos non c6-
fidcrare quarcdcmptos, lcd quahomincs
cedimeodos. Rcfpoo. Qaocuoquemodo
coofidcrcocur, nunquain vcre dici , quod
illi in tc cum Chiiriofcccrior, quod Chii-
flus ipforum rcdimcodorum caufa fccir.
Redimendi cnim non fuotin Chtidooe-
que cum Chriilo: icaquc ncquc in illo ncq;
cuilloquidquampaci aucfaccre pocucrilc.
Acpalfi & fcccruncin illo vcvadc Sc fide-
iulIorc,toquics.Ac,ioquamcgo,vcfidciuf
forc noo ab ipfis fcd a Dco pro illis coofli-
tuco, & cuiaDcoimpoiicumficmuousre-
dcmpcioois. Vcrumquidcm quodabho-
ffiioibusanumpfcrit nacuram inquarcdf-
ptio erarpcragcoda : (cd ille obculic can-
dem, nonhomiocsinillo. Qupd firefpe-
dicanrur in ilJo palThquia natura ipfoiu
io pcrfona Chrifli pnilafir: vidcs Sc faoc pa-
^ogcncralcmcflc rcdcmpcioncadomncs,
quorumeadem cftnatura. Forte rcfpicis
ad iocos ilios Sctipcura: vbi nos dicimur
ChrifitcomnurtMi, ftphlti cum to, (jf cum to
rtjmrrtxtfft. Rom 6.y y^.^. Acmalcillos
cxplicasjiadprxfcns ncgorium pertioere
atbirratis.Agicurcuim illis locis dccruci-
fixiooc*nK)rce> fcpultura , relurtcAione,
qiusipd io proptiisringuti pctft^nispcrpc-
timur^cjcperimur.Ac illx noo func t cdcm-
pcionis mcriroriz, vc cruciiixio,noo mors.
icc ChriQi.Dcindc lilis iocK pcMguur oe-
gocium noArz in Chriilum pci lidem iofi-
doois & cum illo communioais, quz pct -
tiacDC ad .ipplicacioocm rcdcmpttoois: hic
Teroagicui dc ipCi rcdcmprionis impctra-
uooe fta^ibusad illam pcitioccibus. Scn-
jluscnim tllorumlocorumclh Qurid tios
per Hdcm Chrido inilti cz illo vim Spirictis
«ccipiaa:u5,qua vctus fioAci hemo ctuci-
RKIN5IAN. 5JJ
figicur,montur.fcpelitar , tc oos io nouam
vitam rcfufcicamur ic refuigimui. Vorfe
apparct illa adprxfcos acgocium oinoioo
nonpcrcinere.
Aflumpcionis rcflus fcnfus eft , qnod-^^/*'"/'**
Chriftus redemptioois muoere fungens '"'7'^'"
morruus fit,rcfurrcxctir , adfccdcrir adcx-
los.NoQcoimcft redcmpcoc anccquamie
Pacri tn mottcm offerac &cx morcuis refuc-
^at. Dicobieuiu$>Chriftum morcuumcf-
le & rcfurrcxin*c, quaccous cft RcddnpcoF
ofHcii impoficiouc Sc fufccptioiic, nu ciuf-
dcm prxfUcionc. Nam mors & rcfurrcAio
Chrifti ad officii Rcdcmptoiis fundlto-
ncm pcrrinent. Hinc iam apparct quo fco-
fu conclufio vcra fir. Non illo qucm cu in- Conclnjio
teodis,quafi illi, quos redcmptos vocas,ia quodamjtn-
pcrfooa Chrifti rootcut ilnt & rcfurrcxc-y^^vfr*.
rinciicd qucm cgo explicuiiam paulo aocc*
rcofuiQquampciciococe non ad impecra-
cioneroxedempcionis > fcd ad ledempiio-
nis impctratz applicarioncm. Chitftus e-
nim di c 1 1 u r tngrtjlut in facrttrium , titernAm
rtdtmptiontm nMffm. Htb. 9. ii. quam ic-
dcmptioncm miflo czlitus Spiiitu (aodo
communicat cumccedeoMbus.
i-lts ica confidciacis > id quod fubfumis, Confidir»-
concra hanc quam cgo deicodo , fenccn- turfHbfum'
tiam non iacit. Nam vcic fohs filcftis
coQUcoit ifto feofu qucm explicuimus
cum Chrifto mori > reiurgcrc > adfccodc-
rc ) & fcdcrc ad dexcram Pacris. £t iili>
racioDC ioficioois in Chtiftum & applica-
tionis bcDcfictorum Chufti^commuoio-
otfquc cum Chiiflo tcdcmpti <}icuncur.
jlpoc. y.^.ro. I>i£nmei qui »ccipiiu librum
(jfafieriiutim^^illa, tjuoniam maffatM ts,
rtdcmiftinos Dto ptrfanguinem tuumex
omni tribu, (jj^ lingua pof ulo , nationt,
EtfrcijU ncsDto noflro Reges CfSactrdotts»
(j^ rignabunui Juptr tirram. Sic Apccal.
14 J.4. Emptitxttrra (^ tx hemtnibm di-
cuncui iidcm. Nutaodum autcmquod illa
fublumptiocxanrcccdpntiliuslit mconlc-
3ucns » nifi piolyHt- giin.i propodciuni ad-
acur parcicula rcftri^iua , hoc pacto:
QuidquidChriftus p.ifl"u8 cft & cgic.boc \a.
eo&cumcopaflifuoc egcruocquc omnc»
& foUrcdcmpii.
Xxi i Qius
554 lACOBI AR
Qnz Tcro iam adfecs probandx ifti fub-
Tumpciotii I facilc a mc admitcuntur iflo
ouem ezplicut fcnfu. At<)az prztcreaad-
msad caucicaiidumrcDrum tuum ,aaim-
aducrfioDcm rocreocur. Ita eoim pcccara
illorum pioqutbus Chnllusmortuus c(l,
coodcmnataiitQiin carncCbtiih,Tt illi no
cofa^olibcrcncur acoodemoationc. aifi
xeipQ crcdanc io Chnflum. tlHlla ruim ejl
tonJemn»tio :hjui funtinl«ft*ChriJU , tjni
9U>n fecundHtn cMrnemJeii JetHnJnm Sf>iritit
mmiuUnt. Kom g.v.i. Pctpctuuscfl erior
coofuriODis difparacorum . fcu compod-
cioDisdiuidccdoium. Inipctrario cuim &
ip(ca£lus impctratorius coafuaditur cum
apphcatiooc . & illc in huius locum fub-
ilituitur.
'jld terftMm Tirtto xti<^\i\i,viliim»expi»trix fanHtfi-
9M'ton*m. <*teoi proquibuieji viHtma. Ad eofdemc»
nim pertinet viUtmM (y JaneiiJicAtio. At
Chrtjitts EleSoifoloi f^eredentes Jancltficat.
Brgo ChrifiusproJolisEleiiu credtntthus
fji viaisma.
JtxfttuUtur 'K,cfpoDdcoadMaiotcin.Vidima cz^na-
Maior. criz iaadlificac ooo cjuaoblaca fcd qua ap-
pUcaca. Qupd plaoifllme videre cA to loco
abscecicato. y.ij.i^. Cioisccim
iuucocac 4^«r£rnj ioquinatos fandlificat:
ita & Chtirii faocuis /i/^fr/iM. Qua dc
<au(ay«fl£KM ajperjionis AiQituiHtb. la.x^.
NoQ lccus acquc illi qui oon taotum cxdc-
baotagoupafchalc > fcd& poflc«czdium
fuarumfajigutoctlliusafpctgcbant.prxtcr-
ibaoturab Aogclo pcrcuticntc Dcindc ft
f ai tKula ida./ro qmbm .figoificat aoo tao-
cumoblactoocm.lcd ctiam oblatiouis hu-
Aum-d: vcilicatcm.coaccdoMaiorcm. Ac
noagicui hic dc applicationc vidlim^CtJii-
ftt,(cd dc oblaituoc tantum,quani Scnptu-
la finaplicer fadam dicit pro homtmtbus Ueb.
5.1. loter oblationcm auccm & appltcacio-
nemfcu (andificacioncm fidcs tncctueoiac
neccirc cft. Quatc oblacio Yidimx fadla
fiOD profidclibusi vcrum pio homioibus
pcccacotibus , hac camco condiuonc vt 06
lan^^tficct nihctcdcccsioChtiftum. Qua-
iCcciamMiooic cooccda coocludi ocquir,
Cbriilum pro folis Elcdis fe obtultifc,
quuiD Elcdio jpla obUtioac IIc pollctior:
MINII EXAMEN
vtpotc fada 10 Chrido obl4ro,mottuo.r^
fufcitato.xtcioamqi tcdcmptiooc per Qo-'
guincmfuum adcp'o.Addis porro ChriJiS
perfeilMm fatuatorem ijfieorum «juoi faluatt
non merendotantum.Jed^efficaciterfalMti
operatuia. Atquisncgat hoc ? Scd diftin-
guuntur dux h^ fuodioncsi: opcratioocs
Cbtidi.^Iutisncmpc pcr pcccatumamii^
fxj fccupcratiopci(anguiacm Chrirti , tt
(jlutislanguincparti^ailualispcr Spirtcum
(an<Sum communicariofcu applicatio.Ilia
fidci cil ptxccdaoca, hxc fidcm cx dccrcto
Dci portulatprxccdcntcm. Quarc liccc
ChrirtusDoodicatur pcifcdc fcruarcillos
qui adu ooo (aluantui:, tamcu Saluator di-
cttur ctiam aliorum quam fidclium. i .Ttm.
4.V.10. Quilocusquomodocomodccx-
plicari pollit, ntfi pci diUmclioacm vel (al-
uacioBisfufticicnds , & e(ficacis,vcl(alutis
rccupcratx&applicatx,Qoo vidco. Loci
quos cx Patnb.citas,panim ad prxfcos ne-
gotium 000 faciuot i partim faciunt quidc
lcd oihil aliud doccnt.quam quod mors ic
pailioChnfti .quxfuDt futficicnsprctium
pf o icdimcadu omoium hominum pccca-
tif/olis cicait & fidclibus rcipfa profioc ad
(alutcm. Qux dc applicatione dicisproba ^^pplieoHt
funt : fcdvcTimtc rcdcioccr iftam4c quje ^'<^'*'<'rii,
lUam prxccdunc diftingucxc.
£x htfcc iam didlts appatct , dcactum
daodi Mcdiatorcm & pcr Mediatorem fal-
uandifidclcs , prtuscflc dccrcto Ptxdcfti-
nationis.quo hi dcftiQaoturfaluu io Chu-
fto.illi condcmoaiiooi cxtraChrilbum po-
fiti. At decretum Eleciionu dtcis canfam ff'-Cftulud$m^
acprincipium omnium inhominibuijaluta-fur auaha-
riumduiorum ^operum. Cooccdo, fcd 06 aenm dtE^
qua dccrctum clcdionis , vctumqua dc- Uaim* dh
ctctumconfercndigratiam. Qua vctocft
Hlcaionis decrctum.cll caufacurbifcclo- '
lisgratiacoafcratur : opponiturcniratc.
probationi,& iliam occcllano lofcrt.Nul-
la caun Elcdliocitra rcprobacioocm ; 9c
oomcn ipiiim Ele<2ioms dilcdtoncm fi-
goificat cum fccrctiooc non diledi,falteai
non iftoxnodo acgradu, rcftringitquc dilc-
(^ioocmad hoiccquiElcclt dicuoiur, cz-
clufis aliis ab cadcm, qui noo EIc(fli^u ce.
pcobidicuatui:. Quatciuiscrgoifto adu,
qui
PR>€DEST. P
ipiBle^io dicirur , fatucariadoDacoofc*
fuataralicui.e(lpropriedile<flio : qua re-
firiogitur illacollacio ad Doauullosexclu-
fisaliiSiciedVio dicitur. Vode apparet pri-
modilcflioaein iflam qux cfl lccundum
filcdiooem , aoo miDoremfiuuramer^a
Ele&os, quatfi nuuccA , ctiamd ooncflcc
(ccuadura Elcdioucm, hoc cft, etiamfi o-
nnibusio vDiucinim hominibus cuodcm
£iuorem & amorcin fuamDeus declararcr.
Secuodoillos qui dilc<f)ioocm io Chrido
canfam faciuat falutis hominum & folam
quidem; ooof^ccrc iniuriam gratiai , ct-
iamii diIc<flioocm lUam ncgcnt cfle fccun-
dom Elcdlioocm.boccll.ad paucosdccrc-
coaliquoDci rcfttirtam. Ncgantquidcin
quod vcrumcft, fcdcirragratix ic mifcri-
cordiarioiuriara : prarruppooo eoim illos
caodcm dilc^ioncmftatucrc cauGim falu-
fis.quamftatuuutqui Elc^ioocm vrccor.
Scio quidcm Auguftinum aduerfus Pela-
gianosliepediccrc , qmgrmt/un faciutu o-
mmbsu communim grarmm ipfnm negarc,
icdidnoacftia voiucrfum vcrum : valci
aucem cotra Pelagiaoos & omncs iftos qui
cumtcmporis graciam facicbaoi «oiucrfa-
lem. Nam gratiain intcrprctabantur douii
omoib. cx xquo in natura pritna pcr crca-
cionem coHaium. Fatcor quidcm ex vni-
ner&liracr gratiz coofcqucotias ooonullas
dcduci pollic, qua: vuiucrlalitatem gratix
ipligratix qua faluaotur Elcv^i indirc^tc
aiduccfau commooftrabuot. Aifcicudum
ooo omocs teneti iftas confequcncias ita
accuratc infpiccrc;& vclim lioc apcrteco-
morftiari abscc rcikinfe. MuUumenim
c&cics,oon ad cuam quidc , quam hic fpa-
ciatim tra^as,fcnccatiam probandam ; fed
adcledioncm& rcprobattooc in vniuer-
fum coufirinandam. Ardact aliquis.per
reprobationcm nonnullorum,hoc cft , pcr
diiedioui iuodlam clc<ftioncm, elc^os de
amore Dci crga fc iodcbito magis coouio-
ci , quam (i omnibus citra dilciimco ifte
idemamocaDco prxftarciur.Faccor(aoe,
& Saipcura fxpemo argumeoto vricur: Ar
poccftctiam citra iftuti argumcntumgra-
cttitus & iodcbirus crga nos amor compro
kaiift coxdibu« noftris obfigpari.Vadc ct-
ERKINSIAN.
iam apparec oullam eflc abfolutam necc.li-
catcmiftiusargumcnti produccndi. Hxc
autcm oon dico. quod vclim dogma de E-
lccftionc in Ecclcfiis non doccri. Abfit. ^ed
vt commonftrcm modcraic idcm iradlan-
dumclTc, & citra ofFcnfam fidclium infir-
miorum: qui co ipfo quod audiunr fede
falutcccitoscfrcnonpoflcnifi dc Elcdlio-
nccrcdant id quod docctur cum rcicdio-
oealiorum,dubiiareiBcipiunc, an fenfus
qucm aPquando dc falutis ccrtiiudioc pcr-
ccpcrunt,Spiticus (ao(fli tcftimooio ao vc-
rocuidam pcrfuanoni & prxfumpcioni fic
tribucndus. Hxc fcribo expertus. Atque
hxc dc ElecJionc. Rtfrobationtm illi oppofi-
tam iam vidcamus.
Dcfiuis autcm dccretum KtpTohationis ExMminM-
duplicitec. Primodiciscfl*co/>i«^4ff«i»4 fro- tkrpriord*
uidtntit, , qno D<ui deeriuit ctrtos homints finitiodecr»
prAterireijMoaJgrAtiam JupernaturMlem , vt ti Rtfrob*
iuJiitiMm (^iramsnillorum dehitoexitiode-
clararet. loqua defioirioncquatuor mihi
vidcor *-(^«Ai<^iinotjrcpo(r<: , quxmoo-
ftrabo, l*ctkiafcoptumc, fi ic volcoicpof-
fum. Primum «'^<(A,i<^cft.quod geoeris vi-
ce o^»<pofuifti.quaindecretum,vtimma-
acos in Dco.nullo modo ofm dici pofljc*
quod cftcxtracfficicntem cxiftcnspofta-
dum. & cx aiftu cfficacitacc lcu cSicicntia
cfHcieotisproduiflo. Malim iuqucM^unt
progcnctc pofuiflc. Akcrum vitium cft,
quodobicdlum ifttus adus ooh beoe dc>
(cribis; ctrtoscnim homintt frdteriri dicis,
citra vllamcondtcionis in illo obieflore-
quifitx mcntioaem , & quidcm quod illi
talesfintpcccatorcs. Pcccaium coim cft
conditio lequifitain homincpcrrcproba-
tiooem prxtcicuodo , fcu , vt in dicam,
prxteribili. QjK)dbrcuiccritadoccohifcc Hfpyg^^fi^
paucis argumcotis. Pumo, tcripturanul-^^y^^^^^^y
iamagnolcit homioum a Deo fadam re- g^^gg^g.
probationcm, nifi cuiuscaufamcriioria(h
peccatum. Secuodo,Quia rcprobaiio cft
oppofita clcdioni ,Icquitur, ficlc(fliodi-
uioa vcrGiurcitcapeccatores , eiiam re*
probacioncm citxa eofdcm vcrfiiri. Atclc-
(ftioi vt docui antc, circa pcccatorcs vcrfii-
tur. Tcrtio,QuiagratiailIa fupesBaiuruli»
quxperrcprobatioacmnc^atui, cftgracia
pfC.
55<r lACOBI AR
pcccafon fiafam oeceflaria rcminionis
ccmpe pcccaterum & rcDOuatioois S. faa-
&i. Quarco,Quiaiuftitia&ira demoorica-
ri Dcquit.Qin aductfus peccatorcm i vbi c •
oim pcccatamoon c(^ , ibi nullumlocum
habcc, vel ira vcl luiltcij punicns,quam hic
ioieliigascft aeccnc. Quioto.Qu^iaexi-
ciumnemiDi oin pcccacort dcbciui i &: tu
dicis, in Ref>roborum dtbito ixtlto trAm Dti
iuftitiAm dtcUrmri.
Qaum autem pcccacum pono mciice-
riamcauCim repiobjcionis, neexilhmato
mc iudictam contia poncrc caufam meri-
coriam file£lionis. Elt coim pcccacum cau-
ramcricoriareprobationisumuium io vni
uetfumpcccatorum. Ec EIc^iocH non ta-
cum cxgratiaiudcbita , quamhoraonon
promeruit.fcd ctiam cx giacia prauum dc-
mct itum collcotc. Pollca auccm caufa me-
ritoria noa ponitur (latim cfFe(flus, nifi in-
cerccdcDcc voluotacc illius.cuiuscd, debi-
campacoam inferreezmcrico peccati: illc
autcmpotcrtatcmhabcc pcccatum fccun-
dum ritum fuum punire, vcl cx gratia in
Chrim> coodooarc. Quarc vcrobiquc cau-
(a prozima &tmmcdtara,tum iu clcdionc,
cum in rcpro()ationc ponitur voluotat Dci
libcrrima. Si vulgatam mihi opponisdi-
AtD^ioDcmiqua pcccacum io obiciflocz-
fecutiooisquidcmrequiiidicitur , ac noo
iu obicdlo tpfius dccrcci : Rcfpondco, cam
noo liccrc Dco vellc cudcmnaxc aliqucm,
fea vcllc prxcerirc circa pcccaci coon dcra
tioDcm I quam ooo licetilli a£lu przcctire
vtl coDdcmnarealiqucm citra pcccati mc-
ricum.VccoimiuQitiz adus pcimo cftio
volitiooe , deiodc in czfccutiooci ita quo-
quc iniuftitix: & prima iniuftitiacll vcllc
malum,altcraidem faccrc. Quarcvcicdi-
citur voam caodcmque cffc & dccreti &
ipfins exfecutioois caufam.
Tertium vittum tft , obfcuiicjtis &: tn-
coocinDX enuDtiattoois. Quid cnim ftbi
•vulc illa phrafis , f>riteriri quo/td grMtinm
fuptrnatHrttltm t pro eo quod cll pra:tcrire
io difpeofatiooc & colIatioDc gratii* fuper-
oaturalis. Eftiofupcr io vocc fuptrnaturs-
iNambiguiras.Eft ctiam gratia iupcroacu-
rabs> tumquxoataiz loicgrx (upetaddi-
^IINII EXAMEN
tacoacuram cuchcns fupra oaturam , tnm
qux naturxcorruptz coofcrtar , candem
corrigeos , & ad calcftia fupeinaturaliaq»
atcollcDS. QuartumcM-atum eft,quodfia5
adfcrsquioullaoccciraria copub cumao-
cecedctc caufa piqcctitioois cohxrct. Noo
coim illi a<flai przfupponitur pcccatum»
no cx co cziftit ncccflario pcccatum: quo-
lumalrciuni tameo ad oeccnicaccm co-
hzccociz illius adlus cum fine occcflario
rcquiricur. SiTcrodicas peccacomczifta
pizcerictooc occcflario cziftcrc , iam
Dcuin pcccaci audorcm facis , per aega-
ctonem graciz fioc qua pcccacum viclri
ocquic. Quod fi gracia pcr przccricio-
nemncgaca , non fic ncccflaria aipccca-
cum vcandum, lam pocuit homo nnc iHaa
pcccacoabftincrc , & (icczicium n5mcre-
ci. HocHpocuic, Doncxifticilla iufticix
Si irzdcclaratio cx adlu ifto dccrctz prx-
ccricionis. Acoofti dcfioicionis parccsio»
cer l'e occeflacio vinculo cohxccre , & fi-
ocmtllumio dcfinicionc non poneDdum»
qui ctiam politoadu aliquo, tamco cz eo-
dtm Doo exiftit. Eft coim finis pcr acci-
dcus. qui propccrea a dcfioitiooc, qazefl
pcrfc&UicQciamabfoIucamparir » abcfle
dcbcr.
Ac vidcamusalteram dcfioitioo?, qoam
foctcidcoadduxifti , quia ptiorcm mioas
booam putafti. Iftaauccmfic habcc. Dt-
crttum refrobationutjl voluntg* permitttndi
sliqttem cadttt in cuipitm , tnftttndi dM^
mtmitcnu focnampro culp». S«io illam dc-
finicioncmaSchuiafticis , Sc intcr alios a
Thoma vfuipitam , cuius cgo ingcoio&
crudttiooipluiimum cribuo» fiquis alias:
acbic mihi nalIuciD;4tiiS videciir ; & primo
quidcm, quod reprobatioois dccrctu pcc-
cacoprzccdancum faciat . quod cgo iam
ancc cclutaui. STUodo, quod pcrmifliooc
lilam tribuit rcprobarionis dccicto,quz al-
tcricuiJiprouidcntiz gcncraliotisdccrc-
tocftctibueoda.Quod icadoceo. Adusil-
lc,quicircaomncs lo voiucifum homiacf
cicra clcdorum & rcpioboium difcrimca
vcifacur,aoa cftadlus reprobacioois f illo
enim Dcas circa folos rcprobos vcrfacur.
At adlus illc pcimillioQis , quo Deus
pcrmi-
PR^DST. P
pem)ifit homioem cadeic ioculpam, cfl
^cncr4lis,& ad omncs in vniucifum homi-
ncs ic cxtcndeos. Ow««cnim homincsr»
JtdamopeccaiieruntKonx.^ Et ^mnesnntn-
'jJ/i/iri. Epheri.Bi^oaAusillcfnon
cicicprobationi« I fcd piouidcntix gcoe-
ralioris, omBcs omoino homiacs cuiautis
cicradtlciimco > ilatumquc illorum prim-
«uum io Adaroo moderaotis Sc idmiai-
^taoris Sidicas vtrumquecoiuagcadumi
permil1ioncmcafus& illationcm pa:nx>2c
.ticcocumiliudcomplcximfumpcum , c(lc
pcoprium rcprobationis; rcfpondco. hoc
pa^o pcrmiliioncm iliam,fccuadum quam
i\Jamusbpfu6cit, jcinco omocs ip(ius
pollcri,qux vaa cll & vi>iuocai io duas di-
ucrfasrclblui, & coipfodupliccm& xqui-
uocamefTc.- iadccrctum ocmpe rcproba-
) cioois, quaccnus pcrmifUfunt cadcrc ic-
probati , & ia dccrctum prouidcotix ,
,^ua otiam pccraUli fuoc cadcrc ipli e-
feOi.
■Addo aliud argumoiitum nico fanciu-
/dicioiQcoDfutabilc I<.cprobatio& Elcdio
oppofite & diuifcdicuncur. oeqi vna e(l li-
■ealtcrai quare oullus adlus voi il^aium
uibucodustcuiusoppolicus (iue aiiirmaci-
uasAueocgatiuusnontnbuacur altcii. Ac
nullusadlus oppoficusiHi pcrmi/nooi po-
ccftclcdiooitribui. Voicuscoim clt adus
i(Vi pcnninioois oppoHcus , ocmpe
impcditioacafu in culpam, Acou|kisho-
mo,& Dc clc(3us quidcm, impcditusruc
fccinpcccacum. Nam ip(i eciam clcli io
Adamo pcccatQQC. Ergo nequc aclus pec-
midloois rcprobatioQis dccrcco cd allt-
gDaodus. Qjiodargumcncum (i diligcoccr
atceodas, vidcbis lodc plaoc coollarc, pcr-
milljoocm idam <k reprobacione & elc-
diiooc cllc pciorcm ; & propierca quoque
dccrccumpcrmittcadi , piiusdccrccoclc-
Aioais & reprobaciooisiprius ioquam or-
dioe^ natura.Manecicaquc alccrunviHu^
rcprobationis proprium; quod quiapix-
fuppooic peccatuai, ctiamiodc coocludo
cepiobatioois obiedlum clicbomiacs pec-
»i^/cx*- tCatorcs.
im d^tti Circunifcab:s poiro rcprobaiiunis de-
,accumduobusadibu«.Pr/(7r#/7/ro/^/M/3i
. . ti -
ciia
' lii
ERKINSrAN.
dtferendi jHofdam h^mines.iu/iitt
eti JeclaranM. A t q u a m i u .
nicntcm ? 'ii iI!amcoincHici(l
xkzio, ordinattane iiimirum 4.'
diflinguantiftud idcm dccrciL
ncgatuiumprxtcricionisj&adtiniunuum
ordinjricoisadpaaam. Siidcm voluifti,
inalccQunciafti. Oidinatiooi cnin-. idf.oc-
nam,iuftitiapUQicns pr<jfi<:icur,dckit!oai>
hbertas voluntatis dtuinx.
Gxccrum quod ifta defcrtto cmtfam ex^'^'" T"'^
,/>4r/^//tfmmji»»;rtpn/;4^M/, nullo Scnptujx '^''f ' * ~
loco doccbitur , qux vbiquc doccc, dclcr- P'*^j'i^ '
cionem omncm clfc pioptcr peccarum. Ec
liccthocitahabcat, lodccamcn noufcqui-
tur , Det beneplMcitidm mcrttm non cde cau-
GmdcfcrtioQis. Nam liberum Dco cft
pcccacorem defcrtioncm meriium.vcl dc-
fcicrcvclnondcfcrcrc; Atquc ita volun-
tasDci cft caula proximai: immcdiara de-
fertionis* tc quidcm hocrcfpcdlu . quod
cum poflit non dcfcrerc , v cht tamcn dcfc-
rcrc , caufa vnica dofcrtionis. Difpcnfat c-
.nimDcusabfolutcproarbiiraiu dc pccca-
timcrito,an illudtollcre vclitiofiho fuo,
ao vero cxtra Filium fuum punirc. Et quid
quxfo dcccdit 'dti ( malim placiti)
diuinilibcrtati.il aicacurddcrcrc non pof^
icnon pcccatorcm ? Qucmadmodum c-
nimpcr iuftitiam fuam dcfcrcrc non po-
tcftoiiipcccatorcm. Etlibcrtas nonobic-
^a ctrcumfcribtt , circa qux Dcus vcrfatur
volcodo , fcd OTodum, ^uo vulr circa ali-
quod obicAum Tcrlari.
Vchmautcmmi Pcrkinfc, vtliberratcm
.voIuQtati Dci oullam tr;buas,qux tn tpfius
iuftiiiamimpingac. luftitiacoim volunta-
teprtor cft &iftiu$rcgula, voluntatilibcr-
tas vc moduscius atmbuitur. Quarc ctiara
modus iftcaiuftitiacircumfcnbitur. Ncq;
tamcnpropicrca DcgabirurDcum cilc vo-
lcos libcrrtmum.Quumcnim volcns liber-
ttmum ficDOO quod omoia vulr, fcd quo J
quxcuoquc rult , Iibcrc vult, quid otficic
hbcrtati Dei. fi dicacur quxdam non velle*
quiapcriufttriam (bani lila vcllc noopor>
hc, quomillalibcrcasnon a fupcrtore cx-
craDcum. fcd ab ipla iuftitia Deicircuro-
fcribacur ? Atque koc fcnfu « vuluocas l>oi
Y jr 7 «uacur
lACOBI ARMlNir EXAMEN
Aicimx CAMfae/mfitram ,(^exrrii i^lvhr»
ijUAtn rAtio niiUa eff qiixrfn^a 5 r • f ' mm
obtiner in mca cxpl]catJooc.Q_ nim
quis.cut Dcusillum dcfcrat & illumaflu-
tnat? Rcfpondctur , quiavult rcur nuicm
▼clirjcaufacxrraillum noQcft. Atcfl caula
cxtraillum , curiurc vcUcpoirit .iliqucm
Jcfcjcrc i illaautem caufa cftpcccatum.-
non cfficicns aftualcm dcfcrtioncm . fcii
promcrcos. 5c dignum facicns pc cc.itoictn
defertioDCiCcrtoquc dcfcrcndum > fi Dcus
illum pro mcritopumrc vclit. qnod vcllc i*
pHus libcroarbitratui pcrmittitur.
Eftqiiidcm homov: lutnm tn rnanu fi-
Z^fhfcd jndc noofcquiturpcum dc ifto lu-
toiuilcfaccrcpoilc .quicquidsdu omiii-
porcotixfuxdc illofaccrcpoflct. Poreft
il!t'd!utuma fc condituui & homincmfa-
kltumin nihilum rcdigcrc; eftcnim ipfius
liimmo lUJc ■ . ii I .,, 'tjtumo-
Uillc, i^.n i.i j^.Liiiuai conde-
.Tinarc, . .1.^ culpa peccjrriz.&
mairiconuptionisfjcUfuctit.Qajlitetct-
lamAiv ' 1 ad Rom.9. crplicat
dcmali ...Atinquis./i D»i*j/7t?-
tninei fuafieccaior*s tantum, runqua homt-
uttprAtetirevotutr.Htr ^etofuo,tum-
• • r'ev»jairt.,je>i.ijtijjnv*f»trt.fa
Relnoudcoicffc phiafcos ignorationcm
qi ' 9. Nain fja*ail
irA «cccare. (cu ira lc
dL ifn , quod (anc
Intcrti ^ caodifccdis acoo'
tvoucifia i[U vcio> conrra Icgetrv
ptobxdi'_ i)is,4: proptcrcanon con-
cludis quod quxtitut,oifi toict dicas tgra-
U/tmrettr' lod ^tf
fancduoii. - ...io :.ipc d H ...ur.
Pharifxi coim iarn antc lo A ^.-uo &
in feipfu pcccjtorcs cranr, aoccqQam etitji'
lium Dti adii ■: '■ ■'^ftt eonttmturent , non
accf:i«ntei ,* ' im Uhannu. \.uca 7 •
ludxi.qu cntio A^.ij.iamance
craotin Adamo .Sc lcip.^is pcccacorcs.priaf-
quam gratia Dei indtgnoifofrajlartnttjtr'
tatntmvit*. repudianfts. At vcio hic qua^'
titur.ao Deuspia;ccrcar^r£^f«/0r«i, Don an
quos vidtt grtiHam reieniiroi. Ncquc pro-
ptereapendehit reprobatio ab homimbtu , fi
Dcus ncnjiucm rcprobet, ni(i rcprobatio*
nem& dclcrtioucm promcntun». ttfciluf
cnim dici ncquitab tlla caufa pendcrcquaB
pofna tiicillum non producit. At pcc-
catorcs funt omncshomiacs,& hicii>i non
defetunttu . imo peccaram dcfettionis
caulanooeO , nifi intcrucnicntc ludtcis
icotcntia damDatoiia,qua piui>''':t?'tm (la-
tuitur peccatum iirxta dcn. pGuii
Etquis ignorat fcnrcniiam ; .0 fcd
mdicc pcodcrc, ctianjii rcus .it.uciam tl-
lara Utpromciitusaftufuo ,cuiaqucm lU*
dexrcorcmiam :ilam ncc coacipcic pof-
fcr.ucc cnunriarc.ncccxfcqni Ncqnchioo
(cq'iitui altosDeu-: , ' ■ 'T ' -• •' fjj
^iiosveroreiictn ..m
It w.plititci
tiooi&Iliic^ntur honnncs pcccatoics.ci--
t^a ipfius pcccati »i ncm fpccia-
lem,
J^tobasautcm ^^i ti.-s retcdioocm prar-
uifam , non crtc
homotccitfaa culpa , >,niHcac cum | ftatuicurpcccatum commuocmencam in.
quipcccauit& irafcdi^nuii.l-.cit,iu(t.Titx c! ■ rcprobi n-
acflinarciquilanc clladusdiuiniiudicii, li .i.plititci . . . j ... . ...4-
pcrcmptoni quidcm.quia cft Rcptobatio-
nis.accirca pcccatorcm occupati, qui irae
r nriacaufacfVfolam peccatum.Si in-
, / '•//«nomtoc uoo hoinincs cnnditos
icd cGiicdosfignilicari cx vi vocis: oe|pbo
Tim &ctymoo vot
caex vluScripruT^ \ u.c .1 ; ....,u.
hotninibuscuodicis , fcd . Lcacoii-
bas > &in gratiam rccoaciliactonis alLum'
pti* , & fi [>j*uaiK ( i vt
apud 'ropii . . 1. . u 18. y^/-.. '/ntn
Ijraelu tnmann meaiji fVtitttumtn manu
^iU-*- I cur,c«m oinocs i 0 cuntra
probi (uot i^;
1:
iiiv .ur vt k V>-:
Umenim mihi (u
cur,c«m oinocs \
Jcfcrtionis, qui»
;e!icum viorient»
;, qui tamcnrc-
PRi£DEST. PERKINSIAN.
crint poflcii ipfius , acquc co ipfo
tviiv mcriti iint 4c dcrcrtioncm , ctiam
fn' 1 (ui( parcQtibus quibus gratta
Eujngciica crioblata, at rcpudiatj , aoa
peccjucrint lop- - v • t» fiujngciii. Pcr-
pctua cnim cli . ■ racio.quoci litu
inParcucibus comfachojdancur \dc cco-
fcjnrui.
Quartum ar^'"r.'n''!""! : '^un.^.
«dfcii.jd prik _^ Agit
crum ibi Apoflolus dcdccrctoquo itJtutt
' ^ ;jo ex opcribus.fcd cx fi.ic in Clinft»
. . ^ ...jrc,&: faluaicqutialucis ic luilina:
hzrcdcs luDt furuit inoo autc dc decicco
quol^acuichosautillosialuarc i altos vero
condcmnatc > lcuqu(.>iljcuicbis fidcm da-
idaliis vcro dcnci^atc. Quod cxiiUoloco
& coco coo:cztu fjcillime commonfliati
potcfli& umpoflcc I fi tcmpus paccrccut.
Ac cciam cnnccllo co.oon camco <laco,
quod -^pofiulusopcra cxdudtrabifto dc-
creco dcquo liicagtcut r-nua:amcnfcqui-
turquodintcndis I ' i Narn Augu-
ilinusillud dcopc. :crprctJtur , qu.r
vaicuiqucillotumfiot proptij, noocom-
muniaanibobu&i qualcfuitpcccarum ori-
giaisi ta quo lam «oacepti cra.it ambo,
quam Dcus Rcbcccam al[oi]ucrctur,
Qux Auguftioi intcrprctatio cx eo yera
cilc cuincitur, quod Apoflolus vcUc laco-
:bum oihii boni & Elauum nihtl maii fcctf
.fcicum diccxctur Rebcccxmatri , Maio-
lemfcruiturum Mmoti quafi Efau m«k
flgcndo mcritusclfec vcfctuuscllc- ' ums
fui I r> 01 qT hci'.r a ',i"n !n f'!v
■ is: . pcw-
c.. .. .11... i .Lv.^i,^ ..it ubou-
Xi; .wilcWi i)iei»4A Viinhis /tcquti
ftit^noa clt iltaqua aliqucm non pcccaio-
xc! ' otti adiudicarc , lcd
qi,.. L . _ '>v.<; hmc mifcticor-
^iiamimpaiut ioduracquj;
Janc voccspcccjti prarciiltcntiam conno-
'.f — ;-mo potfl* • ••• ' ' •••
. . catot. . .1
caturo • imo cootuma-
' icranciam.
1 . . u . u.i lacioac aiiuicoacludis
aducrfiiscos , quipcccatuinft.icuiin'^
ditioncmui obiccbo pixcl fluiacioou :
quiftcam .- faccotur caim mtr* ejft -voluntH-
tH diuiaA.^Hodhic Jii tleHw , lUe vtro Retc-
Hm. Li locus qucm ciras cx Audorc li-
bii dc yqcationcgcntium ctlamprxdcfli-
oationi pca:flicuit pcccatum. Non cnina
hbcrjtutqui pcr pcccatumcapciuusKidtt»
ooocfl.Stmill-r. ^ Secundut
Stcundiim Mfiii reftr0itAttflnii,fon\%ordtn»-' ^^,.^ repre
tionem Ad fainnm, quam in Jimpiutm ih- l,nii^„.^^^.
4£ locus clic potuit m ,-o;,
JC^^U.
£ie^i ;>iczcU aiVunipcio la
gratiam , . j.nparata, qua iflc 4c
noo illciogratiam alfumicar. Quodfin)>
plicu otdinatioois caufam facis-vuluota-
tcni Dci.nontamcn cxclufo pcccaco,rc(ilc
tjcts N' vi..ij/nn;um cft , candcm Dco
clVc ^ ■ olenJi & fjcicodi id qttod
dcctc ^ujin habct pcccacum.racio-
ncm j i aj;uDjtto!)cmipfam., candcm ec-
iamhabct ad uidiujtioncm. 1 bbccauccoi
addamnationctn cauGz mciitorix rcfpc-
(^lum ,crgo& caufat mcticotia: rcfpcdlum
hibctjd or iiaacionem. £c nulla cfl vc-
iifimihs ratio , qua contrariumadflrui pof-
lic. QU;irc f crnegari ooo potcft,
peccfUutn ejfc ^.ur,i,/. dtcrtti dMwnattonic,
Vc vt cnimaon fit cjufaimmcdiata,proxi-
ma,ptxcipua .eft tameiLcaufa mcticoria,
citia ; ' ncmincm ad panam iu-
Itcotui., ■ ^ ■ autcm ,• "■irn
ncnprtct'.. \ifipr4j. ..it'
uinnpriortm iUum nnum prxccntionis &
dctcrtionis.probati vclinn Nuliusfjnccft
locusScttptutx, quiid coocioci aico lu-
'dicio;vctim vnum proferti.
OrdviAtio cotnparatAtJl , qunhie.nmiU^ OrJnuTiv
ordinatiir adpocnain i (^pariquidem condt- cornf-aratm
ttone. Dcuscuiiiih.4bctpotcitjicm puoi- qi^ftt'
ciidi pcccatuir>& remittcndi pro arbitttoi
ocqi: :am c<t obnoxius. nifi quacc-
nus |'^i , ■ . : ( S fuas obligauic. •
Hinc NCfOi''.^ . bonitaiH ojlendi-
fMr.fcd OOH cantuii) hiQc. Eilcniineadera
I dcclac.;tj in I ;c &: difpcufatiooe
boaoiuu4CUi.wtwj. ^ I lo, qivuam pattcoi
Nihili.
lACORI ARMIKII EXAMEN
Nihili> vc ita ilicam, voluit cflc calumj
ahciam tcrram , tcrriam acrcir. Sc ira dciu-
ccps Qotn &. eMfi^em littrtatem in di^tn-
Cuient bonorum fMfernafHraiinm dcmon'
hiauitpu crcatiuDcm. Aliascnim fuaium
crcaturaiam oruuit fupctnaturalibus (Tt}--
nis,vt At)Cclos& HomiDcs, aTias &ieli-
t]uasqui(icn' tv' ncs, ^inccioDi&fupcrnaru-
lalibuscon^. iHcquod non ia crca-
cioBcfolum, fcd & «ubciiuiioQC & admi-
Didraiiouc ctcaturarumraiioDalium,caD-
dcn- 1 Vrr-- T!ndcmau(liauir,quum fupcr-
■ai' Jtati^ communicatioDcm
iolhtuit iccuadumcciram lcgcm& placi-
tumfux Toluntatis : Vudc jDrelh^crepo-
«uciunt Angclt & Homiocs, Dcolibcrum
eflc illam comatniJcarc pro aibicrio. Hoc
cnim dctlarat cooirtunisaibicraiiapr^fcri-
ptio.Hxc monco, ne quispucci , hunc quo
dcagimuj.aaum piimum cflc, quo Dcus
libcitatcm iux voiuoiatis dcmouArauii.
rt:;*..".7 ..i'..^ ict.lHltt-
, piobaie Doo polUm,
ucciu ipli: , aauicccdcntia cum irtis con-
fcias Dixidi cmm ordioationcm ad poc-
nam ordine poitctiorcm cfTs pcccaro,fl6
pcccacumhicnoD interponis latcr dcfci-
tiooem ..piimum adium reprebationis. &
damuatioricm , quied rctuodus : &da-
mnarioooD fequitur immcdiate dcfcrtio-
ocm.fcdpcccatuxr. Ec>i .vcvcrbo dicam,
Tetba )(n maniftftam faliitaccm coDri-
ncnr. Prtmo . quia iuJi • .' ^-mrnMndi ncn
pote/l iurefiumtum im/ /fi&pccca-
tumcAfoia & voica cauia mcritona da-
mnatioDis ^Ui^etcauttiUum lieUbedehbro
vitA. Anima tju* ftccautt merietur. Sif eccM'
ueru monirit, ^nonviues. Sccuudo, quia
ifbxdcfcrtio cflcau&r iuquampcccatum
tcfuiui potcn , & propreicapcccari caufa
pcr modum rcmouenris > vcloon daotis
prohibcos , (iaequopcccatum,vicah non
poiuit. EtDOD Icuis cnor io c6commif-
fus> quod quum pcccatum qod przfuppo-
casdcfcttioDi 5c ptxtcticioDi diiiiox,or-
diBacioDcm tamcu ad poBnam'- defcrtioDi
fubiuogas , fioc czpliMtioDc cohxrcDiia;
.u» r$-
inlcuiorcm iocides culpam i facies eDiV
dcferrioDc ida Dcum pcccaci aufloicm>
ouodargumctis irrcfutabilibus common-
(txarc porclV.Similirudtncs abs tc propofi-
tx ooDquadraatpropollto, & proptcrca
fuDC difltmiles. Aliud eoim eft occidere bc-
ibam iquofaclo doo cdamplius bcflia,
nccmifcra. & cxacdibusaliq^ucmcxdudc-
icqucmadmicrcre ooa tcacris.- & aliud
homiaemzccroispaais addiccrc , auod
loDgc rrauias efb quamcuudcm iu Nibi-
lumrcdigcrc.
Huiuf comparati refrobationu cau f
mera Det 'uoIuhim^ fine confidtratione ft.
ti, Dcmpc quod valcat ad A\i\\ti6iioi\^iu j^robatinmt-
facicDdam>oon aittem ad ipfam ordiDaadi*
pocc(latcm,qpixiDDeoquidemcfl rcDo-
miocy& ludicc , fcd cxcrtcri aiflu noo po-
tcftjDifiiQ pcccatorcm panam ptomcii-
tum ex xquitatciuflicix diuinr. Cuimco:
diilindioniacccditquod cx Ju^ufiint ci-
t^iSc Grcgorio. Vtciquc cnim pcccaturU'
meruoLiain caufam facir rcprobationis» &
omaiaoprxdcilioatioDi diuiozf cccatum
&pcccacorcs- prxdtuic: ataiftum difcrc^
tioois mcix Dci voluncaci cribuir.
H\x\\Sifecundi rcprobationit ,t,7w5 f^nos^''*^
iiCMgradui^iuflam deferttonen. ■ ■ f"'*''^» «-
tionem ob peeeatuM.V odc apparcc,.. -^** rrpro-^
ncm,quamprimDm rcprobationii ..l; . ^*''*^"**"
tccifti,ab hac defcrtioac diflioguerc Ncc
ramen addis , quodiuun fii iatcr dua$iAas
delcrcionc ^tT^ quod^tamco faifhin»
O^ortuitc. 1 .>iu5 titaodxcaufa. Liccc
tamcQ ominari, cum illam feceris jreccjti
prxccdaneam , quod hanc pcccati coofc-
dtancamctrevclis , & cx mcr :.-.:]
cxiftcntcm.DclcitioDcm aucc ajni
duplkcm factSian haocqui cft piimusgra-
dusa^us fccundl rcprobaiicMiis , aa rcro
dclcrtiooem diuinam lo vniucrfum, oon
cxplicas. Noaiilammeoiud]cio:quia dc-
fcrcio illa ad fccundum adlum rcproba-
ttonis pcirincr i:umi4c
prima hxc pu;..;... .^'^ l. ,.....coprx-
ccdaoca. Fonc ciic eadcm cum dcfcr-
tione primo adu rep: cft,
non pores notam coatuu Huctaiionii lioc
f uiufque a^us iniuii. Qj^od ii coaeuSjBOXi] loco cHugcrc. Ac vidcamus quomodo Ju
pliccii;
PRi£DEST.
pltcem illam ^ercTcioDcmnobis expbncs.
Priorcm dicis cfTc ntgathncm auxi/ti cj«
fo:'^ •'•oniSfgrar: ':iafrimm
tjj . ..i.UHriUi> ■ y ..luoittbw
fi^ perfeuerandMm m bono, camque >ocas
tic^lcratioru deftrtioTiem , & coram ctiam
cflcdicis. D;»//i nondiim ,iff<eruerunt,
«juodproDas cxcroploProrophlli Adami:
Acquarro cx tc , mi Pcrkinfc.an illad auxi-
lium , iftam cooformatioucm graciamquc
iecundamadco neccllaria putcs ad perfc-
nerandum la bonorvtfiocits bomotCBCa-
cib*Di rcndcrc aoo pocuctic? Siais , yide
cjiiomodo Dcum cxcufct aculpa pcccati,
s^\x\ homiai cttra ipHs culpam ocgaucric
acccllaiia dooa &: auxUu ad pcrfcucrao-
daminbooo. 5i oogcSitum vcro dccFara
miiii quoiurchanc voccs cicfcnionc Dci.
'Anillc pocciidicidcfcnusaDco ornacus.
gracia gtacum facicocc pta: Jitus.iodruin us
omnibus occefl^riis doais & auxiliis ad
ptrrcucraodum in bono , quin Sc ipfa Dei
Spiiitufquc faucli adillcntia muaicusad rc-
fiftcndtimccDtarioat ? Si cumSciipturalo^
q^ui vclis , dcfcrtioncm illam appcliareootr
potcs. Ardiccsnod iimplicircr qutdem'
dici dcfcrcioncm,fcd K^-n ,6^ quodamme-
db:quaccous oempc DcusiHi , cui iilao-
oQtulic, noo pra:iUt auxiliumcifi-
cu V . un confitmacioaem aAualcm lo bo-
iiO>oon graciJiTi (ccuadam, fiocqua prio-
iesiila;gratix incBicacesfuac. quod dicis
<X( ,ppaiuin"c,quialiiiVacciamob-
'ir^ perilitiilct lo boao, occlapfut-
(Tuodcx Auguftioo cauutubis:
Dtumti >>ommemtju«adpojfi,fed
- •' iiot cnim filubuin"ct,ltctillct.
hiCjPerkinfc doCtilHme.tta-
» ciilimum & vix cxplicabilcm,
mthi iuitem tjrrooi adhaci & in lihsapici-
busTheologia" ^ r aon fatis crercita-
to. Audcbimui . ..i aliqutd frcrigratia
illius qui patutilis dat fapieutum 8c czcis
vifum.Tu iuuabis in partcm^vtmutua col-
1;;)- mjgis cluccfcat. Noaeoim
ribcre inlli[ui,& diiccodi
lcdocc!
Duoauccii) luUi: iicanda vidco
PHRKINSIAN.
efficaci.Secando, drvtriafqac adminiftira'
tiooe Sc difpcnfatiooc diipc«(aciODifquc
cauiis.
N
O T A.
19ic ipfi Aiflloritt Anto^raph» fuoU-
(UMinultquitjquam qutdm.adjinem
perducU hac csUftthfie , explere initio de*
creuerat ; po/lmodum tamtn , rtpenhuif
expenfa cum animo fuo , non fecit, Cf «-
famfidiuinareliceat , hanc fuip exifii*
mamm^quoiabvnaparte confiderani effc
materiam hanc inuolutit Qnnofifque diffi»
(uUatibus plenam : ab altera pcrpendens
diflmilionem hanctotavi non ejfe proprie
dtuina traditionii ^fedhumana potimin»
uenttonis : maluerit &temput &ingenii
vires infacrofanlfisChrifii Saluatoris o-
racttlisptruefiigandisHCUpare.quamfeiit
perpiextshumanainuentionistricis euoi-
wendi^torquere^
ATqoe ha^lcDUs quidem doifVriDanr
cuam de Pracdcilinatiooe cxaminaui-
mus Si lamtibi videaiur illam fccundum
animaducrlloncs oo/has cmcndare,pro-
culdubiono» Mantchda.non Stoica , monE •
picftr*a,tmonec Ptlagia)$a:dici pottrit: licec
abhocpolVrcmo vitio imrauoi* iit ctiam
vtabs tc cft propolir.i . ar a reliquis non
xque faciic cxcuiari potciirapud lUum.qui
000 modo fcaccociam,fcd 8c feoteotiz tux
confc<flaria accurarc cum Manichxorum
&SioK'orum dogmatibuscoroparabit. E-
picurcifmum nonoulliex cadcm fcDcentia
dcducunr, ar aonnili pcr mulcas confe-
qucncus. Vclim autcm tc perfpicue fatis
dod^rioam tuam ab iftis obic(f)iootbus
viodicaHc. Cooatis aucem idipfum pcr te-
fpooiioncni ad varias erimioationcs do-
tfttina: abs cc explicacat impingi folius.
Quas criminationcs cum rcrponii»
tuis fiosordinecon£dcra-
bimus.
C & 1 M t-r-
lACODI ARMINMI EXAMEN
Crimih A7tO I.
Doceri k nobh certos hominesjofque
pAUCoseltgt.
Lftc n.
frcponenda
trat h/iccri-
minmio. .
Quo.l rcntcatia tua idiprjm apcrtc con •
tLtKc,(}UU{liiVa crimini- ■ •ur.vciif-
fimumcft. NuUaci^ obiccU
racoto affingicur fenffcQtia contia nacntcm
luam ic (lo.^tinam. Vciumcuamcftjquoci
ifti • inv;<;tio uullum cti ncn coaiiuct.
Isi ^ j>turai(lem planiilimis vcrbis di-
cit ; Mtthi vocMi,f>*uct eleclt.ic.Ne timepit-
fiSeGrex. Httutua icfpon(ioiic pianiilimc
doces.nihil ilUuc obicdhonc falluiTi cux
fcntcntix impingi. Atvcrono putoqucin-
quam clTc quihoccuxtcntcutix ebitciat:
Omncs cnim hxrctici quos noflc coniigtt,
fcntiunt paucos cflcclci^os; plcricjuc ct-
iam. imo&: omncs fi dicccc audcara cos
f>0UCOiDeoni>tot(^cerfoseJJ' vtnurne-
rustjif ' ' '''^' "^' '^'i»i*i/ ■))■', neqiieejHi
ftumei At cxpiicationcm a-
bam adfcrunc clcctioai i\xx,contrArmm,vtl
' '«4w». Quaicnon tdtilupb-
i -..^ ...u. .u quod nounili a llulto ad-
ucifartoiibiobiicipotcfl fcd crimioatio-
ncraifVam itaproponcrcdcbuidi , vt abiis
conccpta cdcjiu tuat fcntcniix aducifin-
cur.Illi n DOD huc culpaut n\ tujlcutcntia,
^Qod ccrtos cofq; paucosliomiocs a Dco
• cligi dicasjfcd quod (btttas. Dettm nuiio cr
ah/olfito decreto^citrtk vUu$n ^tccnti vei injt-
delttMtii r$^e9utn,certostf<nnines eo<fiiepaH-
eos elegtffe : reiiqtiamnutemimmnio» mulrt-
tmiinemcodemdecreto > ' jHibu«Chri-
fium non dedit . ^ quic: (. . / .jUinortem
iilemejfe noluit. Scd dc i(la obtcdlionc in
xcl 1 q u is a tc allacis cnmiu a c i n n ibus al i qoid
jdicctur.
C R I M I M A T I Q II.
Docert nos Deum oriiin.tjft bomines aA
trjerorum tgnem ^(^creaj^ptftrdtnt.
Iti rfla cuminationc circumfcribenda
fuit vox Homtnes,Sc adftiingctikb ad cctios
«cmpc pcttturos Ncq. n quifpiara tibitin-
pin^>t,qaodid deontaibushomtnibusta-
ceiligas quura orooc i flo nt?'
iactoe»unci£3c cjcciuucu ^.^ .lui Quarc
ita cratcrtminatto proponcoda. Dcctrents /^^^^^^
erdmajje ^ cre*Jje vt tllosperderet. Qii^ lane
c '!o giiiuiscll , &raagiucalumnii
h-L ... UKot ' tibi iiiipingicur.-ac ft vctc,
omnimodo cibi couandum , yc poc fcnccn-
ctx miKacioncm tc ab iHa criminacionc cx-
pcdijs<Sc exf ' M tc& qui
tccumlcntiu ^ ...crc. Atvi-
dcaduanoon xquipollcncia dicaciti , quo<i
(imoniiratum fu«ric,criniinis iflius cojt-
uidi trncmint. tgoautcm lamadtcmpas
illoruracrimtnatorutuncrlon.ir.-i , nuaimc
camcn ctimtnatot.fuuincb^ :dcaa
caulam illorura icdcagam , & ctituiois i-
iltus tc coDUiocam. Hetnc
Qui pcccaio posnam pooit luferorum^^.^^^.
igncm , qui ordinac vc bomo primus & ia
co omncs homincs pccccnt, qut >ca gubcr-
natlua proutdcntia homincm iilum pri'
rau vc ncccflariopcccct, ncqucpcccatura
vitarcaflupollic^vodcficillepcccat & 9-
mncsinco-.quideniquc ccrto& ttrcuoca>
btlttcr apud fc dccreutt pcccicorum tfto-
rum , quiin Adamopcccauciuatplutimos
IB Adamo rcliuqucrc , & pcccatum io iHts
pcT infctot^m igncn c , illc mcriaf-
itmoiurcdtcitur ho:i . ..oDQullos.iino
quam pluiimos abfolutodrcrcto, (]ua ho
n)iocs,& citca pccc.nci coc '^'
nulloipfoiummctitoad inU.' .
ordtoairc.Cohxrctcniincumpi
rum igois inferoriHn,cx polttion
paenalaucicx, ' '
tllisnon condon».!^ .
ncccflario cum dccrcto i
dcpcDdcc , adco vc homo 000
peccjic , (ccus dccccto lih locus uuu Liict.
Vndclcquitur.- quuni Dcus hotntncs oc*
dtnaacttt.id pcccandum, pcccacumautera
pnnircin d?cicucrtc,Dcum
quamplui ..1.0 . ^,. 1.4.^ uru igncm litnpli'
ciccroidinjflc.
Qaud vcro tu & qoi cecum fcoiiuot, rfta
r ralcntit! o,
<....;, ,v. rctc ''- , a
ordinarampL \\.
Sccundo dicitis i
homoiSciQCo omuci ituLiuuw.. :
>)ncfi^
cm
0-
!U
-O
...^■;cc
exco
n
i
VKj£DEST. I>£RKINSIAN.
Maiie it-
' • •• ' ' '" -ationcmtlccrcti
. ..iijc adtcrti» , vi
fta ta<ioac iufliriam & mifcricor-
, in cjojbus potifli-
f • .tcmouU...^,.., i^u. juslocus
, i pcr pcccatum, & occar»onc
iUias. 1 crtio > aJdttis Dcum ita pcouidcD-
uaru.i .11 nxuum
ft^tuni, . ; , ., ; . : . . ..itcmat-
tiQcb.it,tlatcpotlct&ooaIabi. tamen ic-
ip(a bbicieiur & pcccarct.Quar dao intct fc
vtcnimDcii fuxordma-
t., .....^ !atU[,nccci.. . .4 acgotium
admit)tlVicttotum,v:iadc (iuiSillccziiUt.
AdiTiinidiatioiii autcm iib prxfcicatiam
pcccati noo fuijllruitiv : vndc uccclfc cft vi
omnipotcntiam Dci> cui rcfiilctchomo
Bcc polKc iicc velit . cidcm przficiatis: qua
poltca Dccciricatcm pcccaadi tnducitis.Ijin
vcrohiicc omoibus fuppcradduis decrc-
tum Dci irtcuocabilc.quo (latuit pccca-
tuiD illud.iccimdum tllud dectctuniperpe-
r .ibfcjucmilcncordiapcipurampu-
L..ai . .ititiam puiiiic : \'odc puto apcciil-
fixnc cooibre , oil il vetbis impuui auodi
ftotcocu vcdra alicnum c(l.<|uum iUa cti-
lutaatio vobis obiicitut.
.*lrcr.iir. f i ii'.utiac.iooi5 partcmiam prx
qua tibi obiiciturquod
iccundum ductinum tuam Dcn4 hotntms
tt vt perdtfc.X ziiUii cius cttmica-
i r co parcr quod dicilis Dcum ho-
miii r to hifccmifcricor<*
du! Liwuui , & qutdcm punico-
tcni ^ ..ij Lc..;.. mifciicoidtx oppouitur^
dcm()i)flraict , & citra pixuiiioncm. Vodc
feqt :um iuilitiapuQieos.homiacm
pcidui , Ucum homiocs nuonullos creatrc
■V r i!In«; pcidcict. Cohxrcot cnim lultitta
j 9c intctitus humiois.ocqucilki oi-
kpi. lcclarari potcft. Coodatcrgo
Dihii Luj. iiu tota crimioatioQC a fcQtcocia
tua alicnun^ obiici.
Imo vcrcputo tc ruzfcatcDcixparccrc
lani quod mc-
Liiim pctus cll
cs.id pcccanduio,
&crcalicvc. i|uam ordinancad
rau;isiufcro;uiuvCv.;caiIc Ytpcidcictcos.
Si cnim pcccatum cft pcius malum quam
dauinatio , quod apparct cx eo, quod tllud
boDo diuino , hoc numaoo oppolitum ciii
rum lanc grauius cil ad pcccatum aliqucm
ot Jinatc quam ad infcros , crcatc vt pccccc
quam vtpcrcat. Qu^anquam.livcrumlu-
bct fatcri , diccndum litili homo ordinatus
cfl ad pcccandum.tum pcccaic non poteft.
Pcccatum n.cft voluntarium . & dcctctuna
Dci dc pcccato lafcit nccciritatcm pcc-
caodt.Et li homo crcaiur vtcoDdcmactur,
tum coodcmnati Don potcfta Dco. Naiu
coadcmoatio cftaCtus ludicisiuflt. luitus
auremiudcx dod condcnuiat oifi qui fua
culpacitraoc mnuIusclliDOOcft
maluscitra nc>...ji.i.iCv:m & lua cuipj,qui
ctcatuscft vtpcccct.atqucttapcrcat. ohieUufn
lam vcrorcfponltonctuamadcrimioa-^,^ rej^on-
tioucmiftamlccundanuulpicianv ' jicntmpri"
tccriir:in':Mncm obtundcic &. cc.........c fnaniVtr-
dtftiii. .uplictsaclus ia tcprobatio- ^,,„y;,
ac.atoootacis. Nam fateris ^i^o^"*'^'^' eonftitAri.
folutoiuv propoflto deftrutffi ereiuur»m , ex
quaUeferttone peccMtum ructffnrtOyitixtatU'
amfenteotiam ,exifiit : fccus iuftitiam pu-
aicotcm ifti dcfcniooi fubocActc ooa po-
tcs,oiIicooditioDaliccr:H oempe cootio-
gjt homiocmpoftdcfcrttonciu illam pcc-
tarc Fatciis crgo quod ctimiuatiooc ifta
ooticitnr tuxfcoccDfiX . noo v cn-
nir ' Gonfufc aurciu .i;.. iuilccs
per 'ftu^permiJfioftemefuaDttu
permittifvtquu Jk heatitatt finaiuer dettdat.
NoQ cnim luot voum , ncquc ab voa cau-
la. Omocs coim pcrmilfioiic diuina fipfi
iuot.at multi noo pcrcuot finalitcr in la^
& pcimiino lapfuscft ex prouidcotia di-
moagencrali ad totum humaoum gcous;
pcrmiliio finalts lo lapfu cft rcprobatioois
6l oooDullotumifaotum Etquod dicis/«c-
ca: ' tiene (^permijpont Diitjfcpoflt-
riu: , u.iciiigcnciG dc pctmiiriooc illa pic>-
uidcncix qua hwmincm labi pcrmifit ia
peccatum . non dc pcrmillioac qua patitui
oonnullosHnaltterabcacitudioecxccdcrc,
quxcft rcprobationis. Huius cnimpo-
itcrioris pcinufliunis caula cft pecca'-
tum , ncmpcmctitoiu 7 vtiarpc laavdi-
dlumcft,
lofpi-
L
f44
lACOBI ARMINII EXAMEN
lorptcitmaS tedtmoDia qucadfcrs. In
Lnnbardi didlo futurn m«ri/«iacciligcoda
ruDc.qux VDUS habcrct pocius quam aliuf .
Communia veco meuca vtvccaufa mo-
uens noD (iac,funt camco cau(a mcricoriat
Sc codicioio obic<5lo rcptobacioois icqui-
iita. Siccciam HHtonjmi !i\(X\xiti ioccllig?-
ftficiniuAus. iQiuilumcdhommciM ciccA
peccaium pctdccc,2bhoc iai.fium fnanoc.
ctiatnfi quis dicathoc ficn iddedMrMicfttm
iHdicit,^cl dtclsr0ndHm sudktHrr
vidccurquod addicuc , hocfica u^l^-
r*ndum tudtcmmmiufio 1x1/(0, quod iuHom
cffe aequtt > nifi infcracuc ad peccacoja.
dum dcbooi & mali pattatiooe «quaintcc Qupdaddituc, Dtum homin$mnonqmntii'
lcdifcriminacencuc fratrcs, Don dcpccca- lt4,jtdtji$Mptcc»tpt »fl ^dtlntoextttevtiltfuru.'
to in quo ambo pariccr craat conccpci : 1 re, id loliditclpooii vimobcmcr, m potico
quodapparec ez eo quod dicic. ii tltBit . quodhomo Itbctc & ooo occc ;oc-
iuor^tmMtqutabUdit ncn mtriimfingulorum, \ caucrtt.Pcccandicntm ncceff(ta& 6ciacjUU-
ftdvtluntMttmiligtntutttqutabHciintucfitn | tabthcas apcccaco cxcufat.&apaBoa cxi«
0$. laAnftlmt dido clarc apparcc quod ^ mic adiuiHiuspacratotcm i adus dicodc
mfi.
volo. t^imdicit DemniiifteMgtrtfi^tcouo-
fiiri^uit. Idcm cctam indicac vcrbum mi-
firmdi in alteto ipims didlo vfurpacum.
Oi£la Thomx & AuguAint hifcecoplco-
duor. Noo coim quxritur»aa Dci volun-
cas fit caufa clcAioois & rcpcobatioais,
/cd aa illa non babcat praruium peccarumi
taoquam caufam mericotum rcprobacio-
nisi flc coaditionem in obicdlo cum cle-
^ionis cum leprobattonit tequifita« quod
ex Augaftint pcrpstua fentcnciajcft vcnrtt-
inumi& vox cenuirficnit iThoma vfurpa-
ca, voz trMhindi ab AugoUino, pcccatum
ifti ▼olunuti conuettcndi & trabcndiptq
cedaocum facti. Teftimonia rcliquorum
Scholaltlcorum cxamtnaremuSifi tanti cf-
fec apud oos illorum audoritas. Hoc au-
tcmdicoipuliumcfle quod peccatum A-
dami 6c commuoe omoium hominum cz-
dudat a dccrcto Pracdcfliaattoois , imo
■onnallaidem clareiocludunt. Vbicnim
griUiA, mifmcordU voces vfurpaocur, ibi
pcccati tacitaincladitur mcncio.
Quod ycio f9ftmort{lm Gt tumri/ptSm
Mdpiustum, ccrtum cfl > (ed ad pcccatum
non priorc aliquo decrcto ordioatam vt
fieret.fed otdioacum vt in vais puoiretut
cziuftitia, inaliis tollctctur pcrgratiam,
vbi fadVum edetlfta autcm espticatio non
docet trimrnMiintm tUmm tfii CMlummmm,
oififimuldoccas pcccatum cxillo dccrcto
ccptobationisftue alio quocuoqncn') nc-
ceiTario eztictiTe.
Stcmtdm rt^»fio cooilac vetbii cancum.
^oo coim «icafacm a^usptopterfiocin,
noo pcccati, quia adus, qaem quis accd-
fario 5c locuttabilicet pctpetrat , pcccaci
nomco ccnfcii nequit. Nihtt facitad cifa-
pieadumhuoc idum vatia diltiadio.qua
nomo fui cefpcdu libcrcdecceti vero diui>
ni rarione i^eccfTario pecca^Te dicixuii q«ia
ficri oequir, vt quis libcr^ faciac id quod
ncccfi4rio facicocque vt vnus a^usnc-
celTjtio fiatthoceft,ooo pofftt non ficii,4c
tamcn cootiogcntcr fiat, hoc efl.ponit oi
ficti. Pogoatcoim hoccum prima vcrita-
tis vniaciialts notionci dc quotibctaffir-
mare aur oe^are verum efl.bcio a nonoal-
lisillam diftia^^ioncm ptopugoati, allaio
Dci cxcmplo.qucm dicuot & aecclfario&
libeic^boou cHc. Atpcrpcram. Adeo cotm
£ilfum efliDcum clTe liberc booum, vc 00
procul abfic a blafphemia. Deut eoim
quod cfl , occciraiio e(^ > & fi libeic bcous
cA,p.occil ciic ooQ bonus.EcCiUis voquam
dizic, qux oaturalia fuor» lc circncialucc
infuotjiibcrciQCirc.
Camiracinfif vero da^um cx patte cfk
blafphemam» cz partc verum. fiUlphc*
muna cd dicerc, Diumpojji citrMiufii' 'ujM€
dj moum nixMm punirt CT "ff^f^i < *mM-
Itttr innocinttm triMturMm fuMm:sti\xn\,Dti
pofft crtMttttmm MttnihdMti fini tiut peccMti.
Multam coim diuctrafuQCpuotre & aooi'
hilate: Hoc eoim cA aufcrre ciTc quod de-
ditezgratiai illudmiferum efTe infcrfc Ac
quidcm infinitc mifctum } cittataineo vl-
lum meritum peccati. Hoc longe peius ii-
lo.diceote Chrilto; UiliuifiiiJJU kiminitfi
nmm nonfui^tt.
Qaoi
PRitDEST. PERKINSIAN. 54,-
J nucemiuflirixdiuin^coucrarium flura io fc , fcd (impliciccr obcempcnre
quia Dcus prxfcribac 6c iubeac. Qapd
camcoooflrum officiumhocfuodafticot*
CtnirArthnj ^ ,.
tliiufiftu • pcccacorcm , apparcc cx di-
iumipuni- ^>*^"r«:*'f' plurimi$,Gf»r/;iJ. Abfttute
' qui iudtx
t^tt pecca
ttrtm.
Ti.
ItuifcMur eptt:
i tem est^vt iti (l n m conde-
. j 1 T>ele me Ue Ubro tuo.
^meo.i..Thtj\.(>.
'n eji Hfud Deum vicijjfim
:(4>Jtvos,a0t£li' ■ ■■>-
■ ini rtlaxationer, . . , i //,
in eftiniufttt4 Detuvtob-
Scc. Dklum.rapjcn-
cixra^.ti. a LuuiLiuCcnfi cicacumprorlus
coDcrariumdoccc , quam C.%merAceafitcx
co probarc oicicur.Agiccomidc pctditio-
oeDacioQumioiudarum , &apcrtisverbis
habcc vciCu lufituautemcMmfis.iiifiegu-
berniu omniaieumqMinullAmfit mernuspoc-
»am condemnare.exijiimani alienH a tua fo-
tefiate. Ac&ccorcu:pa vcccris vcinoois in
crrorcm iftum ioduiflum Camcraccofcm.
Tu vcro^rcrkiufccoipfooocxcufaris. Dc-
buift i coim omitccrcccftimooium Aufto-
tisiocriorcmiodui^i vitio vctftoois. cum
id fcircs cx ipfo cootcxtu Grico & Traos-
bctooibus poftcrioribus mclioribus ifta
aotiqua: Dmi quidcm non efi obligatm Ugi-
kuicreatuXcd libi ipficft lejt , cft cnim ipfa
iuftitia. Etlcxifta fccundumquam ocmi-
ni rr v> !miiifcrrcimmcicoci,noncft
. ibhomioibus fadla.aur intcr
homuics raiitum locum habcns : fcd cft lcx
«t ^"«otaiuftitiadiuina cui Dcus
t ... iiitatc fox natur» & iuftitix
-ij - Ncquc hoc in vniucrfum
vc ijiiiJ iufitim efi, eo iuftum ef-
fi • ouum mulca fint
' t^i! .. luftafunt. luftumcft
. . . . .icicacuraagoofcacurpro vc-
roQco.Hoc Dcusvulrquiaiuftumcfl
noocftiutium quia Dcus velic. Aftus
fimplicisobc.]' iuftus cft , non quia
Dcus ilinni vl : priftari a crcatura,
fcdquu uifccaiiscft, & Dcus Qoopoccft
noo illum a crcacura poftularc iliccc vo-
luntat: ■' ^ i'' oflic prxfcribcrc qua
io rr i.omiuc obcdieouam
pf- dad uos attincc , noftri
fj' libus diuioitus oobis
latu^ uc/j uni uucic aoquodiubct>ficiu-
oititur . quod Dcus id quod iuiuftum cft
prxfcribcrc ooa porTit , proptcrca quod
fic ipla iuftitia . fapicocia , & omoipo-
cclitia.
Omitccre ftacucram latiorcmcxamina- ^xaminAn-
cioncmdiwlorumcxScholafticisThcolo- turhca fclit
gis albtorum ; fcd vcrbo dico. Fr.Ancifci ijfitcorum.
Alaronis figna quatuor ad procejfum prs.de-
fiinationu reprobattonu intelh^endttm
neceffaria.yft ipfc inquic,DQUiusc(1cprcui»
8c oocorix fjiritatis,& coofuH ordinis. U\
Ccotcazh D. Bannes abfurdc permijfio, qua
tota natura permijfa efi ruere in jfdamo,
adfciibitur repiobacioni , quum illa pcr*
miHio & lapfus cam fccucus fc cxtcndac ad
cocum humanum gcoas cicra difcrimcn
clc^torum & rcproborum. Quptuor illa
qux Fcrraricofisdicit iu rcpcobato inucni-
ri,noa lofuac illi vc rcprobaco & rcfpcftu
dccrcci rcprobacionis. fcd duo poflcrfora
cantum ; oam ftrmijfio lapfiu o> feecatum
criamvcciusvcrbis vtac, ioclcclis inucni-
votur , & pcniocnc ad dccrctum gcocra-
Iioris prouidcnnx, quo Deus pcrmiftt ho-
mincm libcrtaci arbicriifui , vcantcdidu
& fxpius. Fucruot crgo aliacibi afFcreoda
ad ctimioacioocm iftam dilucodam. Vc-
rum admodum vclim cc , miPerkiafc,
Scripturam citarc adfcoceotixcuxcoQiir-
matioocm 4c criminationcm iftaium dc-
pulfiuncno. Scholafticorum fcripta pon-
dus & auftoritatcm , apud oosprxfcrcim,
haberc ooodcbcoc ; dc quibus Do^orcs
ooftri Thcologi voo orc aflirmanr
vtram Theologiam in Phi/ofof>hiam al-
tercandi artem conuerterunt , quodque fuat
fententiM non tam facraru litterarum quam
Ariftoxelie auBorititte fiabtUre conantur.
CRIMINATlb III,
Stoicam VrddtflmMtoncm c jiojium
fMumtt ttQbit intiud tquta ( v: Mum j cx
nectffATto tr^nergeiico Deidccreroomnid
dicimus itfr- ettdm Upfiim Adttj quem
5}tf lACOBI ARMINII EXAMEN
pcccafoti fiofam ncceflaria remifTionis
ncmpc pcccatorum fic rcnouationis S. fan-
di. Quarco.Quia iudicia &ira demonftia-
ri Dcquicnifi aduerfus pcccacorem , vbi c •
nim pcccacumoon cfl > ibi nullum locum
habct, vcl ira vcl luJbitia panicns,quam hic
intciligascftucccirc QuiotcQu^iacxi-
tiumncmioi nifi pcccatori dcbctui ; & lu
dicis ) in Reprohrum debtto exttio irafn Dei
fjy iujlitiam declarAri.
Qaam autcm peccatum pono mcrito-
riamcauiam reptobacionisi neexillimato
meiuftitiam contta poncrc caufam meri-
coriam filedlionis. cnimpcccatumcau-
£a meritoria reprobatioois omuium io vni
ueifum pcccatorum. Et Elcdiio cft non ta-
tum cxgratiaiudcbita , quamhomonon
pcomcruit.fcd ctiam cx gtatia prauum dc-
mcritum tollcncc. Pofica aucem caufa me-
ntoria non ponitur ftatimeffe(nus, nifi iti-
cerccdcncc voluntateillius.cuiuseft, dcbi-
campanamioferreeimcrito peccati: illc
autcmpotcftatcmhabct pcccaium fccun-
dum nycntum fuum pnnirc, vcl cx gratia in
Chriftb condonarc. Quarc vtrobiquc cau-
fa proxima &immediaca,tum in clcdionr ,
tum in rcpro^atione ponitur voluntai Uci
libcrnma. Si vulgatam mihi oppooisdi-
ftindioncm;qua pcccacum in obicii^oex-
recutiooisquidcmtequiiidicitur i at noo
iu obicrto ipfms dccrcti : Rcfpoodco, tam
non licctc Dco vellc codcmnatc aliqucm,
feu ▼cllcprasterirecircapcccaricoondcra
tioDcm I quam noo licctilli a£lu pratctirc
vtl condcmnare aliqucm citra pcccati mc-
ritum. Vtenifniuftiiix adlus primo cftin
-voli tioDc , deiodc in exfccutiooci ita quo-
que loiuftitix: ic prima ioiuftitiacft vclle
malum,altcraidcm faccrc. Quarcvcicdi-
citur voam caDdcmque cffc & decreti &
ipfias exfecutionis cauiam.
Terrium vitiumtft , obfcuritatis & in-
coDcinox cnunciationis. Qujd cnim fibi
vnlt ifta phtafis , prAterire qucMd grMtiam
fufernatMrMlem * pro eo quod cll prxicrire
in difpeofatiooc & collationegratiar fupcr-
naturalis. Eftinfupcr invocc fnpernatur»-
jMambiguiras.Eft ctiamgratia iupcrnatu-
rihs , tum qux naiQix intcgrx (upetaddi-
tar,oaturam cuchcos fupra nattirain , ctm
qax naturxcorruptx confertor , cabdcin
corrigcos , & ad calcftia fupcrnacuraliaq;
attolleos. QnartumcM^atum eft,quodfio£
adfcrsquinullanccciraria copula caman-
tecedctc caufa pi^tciitioois cohxrct. Non
eoim illi aAui prxfupponitur peccatum,
Du cx cocxiftitncccflarto peccatum: quo-
rum alccrum cameo ad occcnitatcm co-
hxrcntix illius a£tus cum iiac neccn'ario
rcquiricur. Sirerodtcas peccacomcxifta
ptxccriciooc occcnario exifterc , iam
Dcumpcccaci audorcm facis , per aega-
ctonem gracix fioc qua peccacum viciri
oequic. Quod fi gracia pcr prxccritio-
nemncgaca , non ut ncccnaria aJpecca-
tum vcandum, iam potuit homo fioc iHai
peccato abftincrc , & fic exitium nd mere-
ri. Hocfipotuit, nooexiftitilla iuftirix
& irxdcclaratio cx adu tfto dccrccx prx-
tcritioois. Acnofti dcfioitionit paicesia*
ccrfc ncccffacio vinculo coh.Tccrc , & fi-
ocmiliumio dcfiniciooc non ponendum,
quiciiam pofitoaiflualiquo, tamcncxco-
dcm oon cxiftit. Eft coim finis pcr acci-
dcus, qut proptcrca a dcfinicionc, quxcft
pcrfc&lcicntiamabfoluumparir , abefle
deber.
Ac vidcamusalccramdcfinicion^, qaam
forceidcoadduxifti , qaia piiorcm minas
booam putafti. Iftaauccmfic habcr. D#-
cretum refrobationueft Tjoluntm permittendi
mliqHem cndete tn culpMm , inferendi ds-
mnati^nit pccnam pro culpn- S«io illam dc-
fioitioncmaSchuiafticis , & incer alios a
Thoma vfurpacam , cuius cgo ingeoio&
crudiciooiplutimum tnbuo, fiquis alios:
ac hic mihi nalluctnacus vidctiir ; & primo
quidcm, quod rcprcbaiionis dccrctu pcc-
cacoprxccdancumfaciac , quod cgo iam
ancc rciucaui. S^cuodo, quod pcrmifrionf
ilIamctibuicrcprobacio<i:sdccrcco,qux al-
ccri cuiilaprouidentix gcocraiioiisdccrc-
to cft tiibucoda. Qupd ita docco. Adusil-
icquicircaomncs in vniucifum horaincs
citta clcdorum & tcpioboium difcrimca
vcifatur,oon cftadus rcprobatioois i illo
enim Deas circa foios rrprobos vcr(atur.
Ac a£lus illc pcrminioois , quo Deus
pcrmi-
ipeimific homid^m caderc inculpam , eft
^cncralis,& ad omncs in vniucirum homi-
ocsrccxtcndcns. Ownwcnim homincs/w
jtdmmo^eccMHerHntKom.^ Et omnesnAtu-
rafuntfiUt i«. E p hcf i . Brgo a<ft usi llc /t» on
cft rcprobationis I fcd piouidcntia: gcnc-
lalioris.omacsomnino hommcs cuiaatis
citra dircrtmen , ftacumgac iliorum pum-
xuum in Adamo moderancis ic idmini-
tltanris Si dicas vtrumquccGiuogcndumi
^rmi<lioncmcafu$& illai:oncm pa:nx,&
Actotumilludcomplcximrumptum , cflc
proprium icprobationis; rcfpondco, hoc
pailo pcrmillloncin iIlamjfccuDdum quam
AJamus lapfutfclt, dt in co omncs ipfius
poftcri,qux vna cft & vsnuoca, in duas di-
ucrfasccidlut, & coipfodupliccm& arqui-
uocam clFc.- in dccrcrum oempc rcptoba-
f cionis, quaccnus pctminifuut cadcrc.ic-
probaci , & ia dccrccum prouidentix,
^ua cciam pcrraiJli func cadcrc ipil e-
lcfti.
Addo aliud argumeiuum mco fanciu-
/dicio inconfucabtlc Kcprobatio & Elcdio
oppoHtc & diuifcdicuncur. ncq; vna cft ii-
acalicra; quarc nullus adlus vni iftatum
tribucndus,cuiusoppoIicus (iuc aHirmati-
uasfiuencgatiuusnontribuatut altcii. Ac
nullusadlus oppofitusifti pcrmi/Tioni po-
ccftdc^ioni tribui. Vnicuscnim cft a^u$
iftipermiilionis adlui oppoiicus , ncmpc
.^. impedtcioacafu in culpam. Acnuiiusho-
mo,& uc clcdius quidcm, impcditus rue
ictinpcccatum. Nam ipfi ctiam clcclt in
Adamo pcccaranc. Ergo ncquc aclus pct-
midionis icprubatioais dccicto cft alli-
gnandus.Quodargumcntum fi diligcntcr
fattcndasividcbis ludcplancconftarcpcr-
mulioncm iftam & rcptobationc & clc-
Aionc clfc priorcm ; & proptcrca quoque
dccrctumpcrmittcndi , priusdccrctoclc-
^ionis & rcprobationisiprius inquam or-
dinetc nacura Mauecitjquc altccum iftati
reprobaiioois propnuro; quod quiapiz-
fappooic peccatuin , etiam indc concludo
rcpiobarionis obict^tim clfchomiacs pcc-
^flhn^^- (Caiorcs
i^jii Circumfciibis porro rcprobacionis de-
^«(, .actum daoiiui a^ibu}. fnortflfro^oftum
.4. ••»' ?r/iv
•.'r.i..,
F.RKINSIAN.
Heferenttiejuofdam hmmes.iuffirl
eu lieclaranM. Acquamiu. o-
nicnccm ? illam coincidic il tcu tus. cnrn
ihczo.oriiinatiene uMmrumadj ' Mii
diftinguHin iftud idcm dccrctut. nm
ncparuium prxtcritionis, & adfiun.aiuum
ordituricinisadpauam. Siidcm voluifti,
malccnuntiafti. Ordinationi cuin-. xd poc-
nam,iuftitiapuaicn$pr(jfi^itur,dci;»tiooi,
Ubcrtas voluncatis diuinx.
(Sxtcium.quod iftj ■ caufAm rr
parte hominum nonhabtA: , uu. o Scnucmx •' « •,•
loco doccbitur , qux vbiquc doccr , dcfcr- f"*^!*'*^-
tionem omncm clfc ptoptcr pcccarum. Ec
Iiccrhocirahabcar,indctamcnnoufcqui-
cur , Dei beneplacitum mcrum jion circ.cau-
Cim dcfcrtionis. Nam libcrum Dco cft
pcccarorcm dcfcrtioncm mcritum,vcl dc-
Icicrcvcluondcfcrcrc; Atquc ita volun-
tasDci cft caula proxima& immcdiica dc-
fcrtionis. 9c quidcm hocrcfpcau , quod
cum pofnrnondcfcrcrc, vdicraracn dcfc-
icrc , caufa vnica dctcrtionis. Difpenfate-
nim Dcus abfolutc proarbitratu dc pccca-
timcrito.an illudtoUerc vditiofiho fuo.
an vcro cxrra Fihum fuum punirc. Et quid
qu*fo dccc^n hneflaciti ; malim placiti)
diuini Iibcrtati.fi dicatarddi:icrcnoupo(l
fenon pcccatorcm ' Qu,cmadmodum c-
nimpcr iuftitiam fuam dcfcrcre .aon po-
tcftniiipcccatorcm. Etlibcrras nonobic-
Aa circumfcribit, circa qux Dcus vcrfatuc
volcodo , fcd modum, ijuo vult circa ili-
quod obiciftum Ycrlari.
Vchm autcm mi Perkinfc, vc IibcrrarcHi
.voluntari Dci nullam tnbuas,^u;c m ipfius
iuftitiam impingat. luftitiacotm volunca^
te prior cft & iftias rcgiila, voluntati liber-
us vc .modus cius acrnbuirur. Quarc ctiam
modusiftcaiuftitia.circum(cribitui. Ncq;
t.imcnproptercancgabiturDeum cHc vo-
lcns hbcrrimum Quurn cnim volcns liber-
rimum ficnon quod omnia vulc, fcd quoj
quarcunquc vult, Iibcrc volc, quid oHicic
hbcrtaci Dci. fi dicacur quaedam non velle,
quiapcriuftitiam fuam illa vcllc nonpof-
licquumillaltbcrtasnon a fupcriorc cx-
craDcum,fcdab ipla iuftitia Ddcircara-
fcribatur? Atque liocfcnfu, voIunwsD.oi
Yff ««acur
PR/EDEST. PERKINSIAN.
pcccaucrlnt poflcri ipfius , atquc co ipfo
panam mcrui fint 4c dcfcrtioncm, ciiam
in'" ' -.ircntibr: ^ 'mis gtaiia
Eu ...^ . .. :'Iat3,at . , . ita , non
pcecaucriat coniragraiiam Euaogclii- Pcr-
pcfuaenimcdfQcdcii Dci ratio.quod I-ilii
inParcat)bus comj-ichcwdantut & ccu-
rcanruc.
Qaarrumargnmcotumquodcx Rom.y.
«xifcii.adprrrcnsncg ' 'f
cnimibt Apoftolus ^ ■
DcusnocTopcribus.fcdcx hdcm Chfiftil
^j|ftihcarc,«:raluaic.quifalutis ic iuftitix
^zrcdcs luDt futuii i ncn auic dc dccrcto
.quortaiuithosauttlloilaluarc ,al:os vcro
coudcmoarc, tcuquoftatuithisfidcm da-
rcahisvcrodcoctiarc. Quod cxipfoloco
&toto conccxtu facillimc commoofttaii
potcft.&iampofict , fi tcmpus paccrctur.
Ai ctiam coucctfo co.ooo rameo <lato,
quod ^pnftolusopcra cxdudicabifto dc
ctcto dc quo bic agitui , noo :amco lcqui
lurquodintcndis probarc. Nam Augu
iliuus illud dc opciibus ii.tcrptciatur , qua:
vnicuiqucillotumfior ntoptia, noncom
muniaambobus; qualcfuitpcccacum ori
giois, »0 quo iam coocepti craat arobo,
«juum Dcus Rcbcccam alloiiucrcrut.
•i-QH* Auguftini intctprctaiio cx co vcra
' cllc cuiucitur , quod Apoftolus vcUr laco-
bumnihilboniac Efauumoihil malifccif-
.fccumdiccrctur mani , Maio
icmfcruiturum Minu i ^^uah Efau mg^
r" nr^o mctituscnret vtfcniuscn'ct f<[<^pp
ijti5,quibcnc ancodolibi fjl^cp-
' rijVterca
iuquan , <»t oboo-
' VoluHttn iwicva tn tjua 1'ahIhs a€qute
\ crt irtaquaaliqucnt ncn pcccato-
^ :ait ztcrnx motti adtudicarc , Icd
quacx xqucpcccaioribus huic raifcricor-
<liamimpa: m vcroindurar.quij
ccsjK. .ii. .u.cxiftcntiatn conno-
. ^ rri*?-.' ciKrr. ncmo porcrt oih
ator. IrdHrath ctii
.1 , imo coniuma-
nu vcto tua taiiouc miiil coacludis
aducrfuscos, quipeccatumftatuunt con-
dttioQcmio obicdlo pixd ftiuatioois f -
quilltain ; fatcniut cnini mere. tjfc 'volutttA-
th diHtaA.ijHod.hic fit tlfaw . iUeverc Rm-
hi locus quem citas cx Audorc li-
bti dc vocjtioncgcotium eti*mprxdefti-
oatioiii pia.-ftituit pcccaium. Non cnim
liberatur qui pcr pctcatum i aptiuu& factus
ooacft,& niilc: Sfrun-iiet
Sf-'-- ariit 1 Lj'i .v.x!. .■:.. ^■.i.-^.^ordtHtt' ffpr»-
fio>;^ vnam , quam ni /i/wf //«w 'li- ^^;,^;,^
ftinguis Sc cotnpiu-mtam. At tilt diftindiooi ^i^y
ic locus circpotuic to contraiio Eleclioois
a<flu.
Eledio enim iiiriplcxcft aflumptio io
graciam i Elcdlio comparata, qua iftc 8c
nonillcingratum allumicuc. Quodfim-
phcis oidinaiionis caulam facis vuiuou-
icnt Dci.non tamcn cxclufo peccaco,re6lc
facis.-N (r.mumcft, canJcm Deo
cllc caul.im > ulcnJi & facicnJi id quod
dccrcuit.'Et qjain habct pccvaium.ratio-
«cm ad damoatioticmipfam., caodcmet-
iamhabctadoidiuationcm. Hjbctautct»
ad damnationcm cauGz mctitorix rcfpc-
dium , ctgo & cauiar metitenx rcfpcdum
habccad ordioationein. £c nulla cft yc-
liCmilis tat. ■ " contrariumadftrui pof-
l';c. Qu,u. . , .iwitcr iicgait noQ potcrt,
ptccatum ejfe caufam dtcriti damnattonit,
Vc vccoimuoofit caufaiminediata,ptozi-
ma,ptxcipua .cft tamccLcaula mcntoria,
cttfaquarn>Dcusncinincm ad pccnamiu-
ItcordinarcpolHc Quodautcm/ffffl/MW
\.ncrtprK -lUnurali./rci/jpnjctcnriadt-
I uiimpi: i^." ■llhm prxtcritionis 5c
I defcitionis,probaii vchm. Nullustinecft
t locus Scnpcuix, quiid cooiioct meo lu-
'diciojvchm Vi- fcrri.
Ordiiiatio f c , ^ ; , qua hie non ttU Ordinatn
ordinatitradpccnii: iriquidem tondi- comparat*
ttatit, Djcuscmiuh.»bctpotcrtatcm puoi- qu^fit-
cudi pe^Uitr' & rcmittcndi pro arbittioi
ncquc W?quam cft obnoxius, nih quacc-
nus fc pcr promiinoocs fuas obligauic. •
Hinc hu benitaih opendt-
, titr.kd uui. : ac. Ertcntmcadcin
I dcclai.ita in ij liouc & dtfpculatione
boaoriiuaiuiAliUiCoipfo, q? vuam patcem
yy
f4o
lACORI ARMmil EXAMEN
Nihili, vc ita Jicam, voluit cflc coclumi
alccram cctram , ccrtijm acrcir & ira dci»-
ccps Qotn & eMndtm libtrmtcm in dfj^tn-
[Mione bonorHin fnpernatMrahitm demon-
l^iautc jiu crcaciuocm. Aliascnm; fuatum
crcacuiaium oittauic fupcinatur.itibus db-
nj$,TtAngclos& Homioc .&teli-
«juasqujdfr • ics, (jncdou::, lapernacu-
taltbuscoii ddcquod nooia crca-
cioBciolum, fcd &^ubecaacittnc & admi-
Diflratiouc ctcarurarunTraciona!>um,.cao-
dcm libri- •'!iidcm«nfliauir,(juum fupcr-
■atuiu :citati:> commuoicatioDcm
ionicuii lccuodum cctram Icgcm & placi»
tumfua: Toluncaris : Vudc iiirclli:;crcpo-
cuctunc Aiigcli & Homiocs, Dcoltbctum
elTc iiramcomaiiti.icarcpro atbiaio. Hoc
enim dcdaraccoaitiuoisatbitraiiapr^fcri-
ptio.^^aec monco, nc quispurci, huocquo
dcagimus.aiftum piitnum cdc, quo Dcus
libcicarcm luj: voluotatis dcmoDArauic.
Ift.! (y> quiJemfiDtMo-
mr. j, I .uKt (jr tiAmnartt,iniM-
' fin r^i/iptobaic noc poflim,
Qcctu ipfc , iianccccdcncia cum ifhs con-
fctas DiJiifVi cnim ordiaationcm ad poc.-
nam ordinc policiiorcm cire pcccaro,&
pcccatum hic non intcrpoois loccr dcfcr-
tioncm . pi imum adiom teprebatiooi», &
damnationcm , quicfl (c(Uodus : 2rda-
mnatioooo fequitur immcdiacc dcicrtio-
ocm.fcdpcccaium. £t, vcvcrbo dicasn,
Tciba ifVa raaoi&ffam fal(itaccm cooti-
ncnr. Primo.quia iutitxtonutmnndinon
pottfl iurtf iumdtm tn-.ftv ftrdtrt, Si pccca-
Cc/;. i£. tumcflfola& Toica caufa mcritona da-
txedyi. ninationis SlutfercAuitiUumdeUbotitlibro
Ixeth. ii. vitA.^ntmttijuAptccauitmerietur.Sipttc»-
uerit moriirU, cr nen viues. Secuodo. qu ia
Ircio cflcauGir iuquampeccaturo
porcft . & propcciea pcccati caufa
pcr modum tcmoucocis , vclnon daoiis
prohibeos , (iaequopcccacum vicari noo
pocuic. EcQOO Icuis cnorio eoeommif-
fiis, qnod quum pcccatum non przfuppo-
■asdcfcttiooi 5c pixtcn'tiooi d^inxjor-
diofltioiTcm tamcu ad paanarrr tffefcrtiooi
^ fubiuogas 1 fioc cxpliflationc cohxreoiia;
f uiufquc a^ us illius.Q^oti^coACiis^BOj],
inlcuiorcm iocidcs culp.im ; facies eniflr
dcfeirioDc ifta Dcum pcccaii audlotcm,
auodargumcus irrcfutabilibus common-
llxarc poccft.Similitudincs abs tc propofi-
tx oooquadrantproponto, & propccrca
(iioc dimmilcs. Aliud coim cft occiderc bc-
(liam , quofawlo qod cft amplius bcftia>
occ mifcra . & cx auJibus aliquemcxcludc-
rcqucmadmirrcrc aoo ccocris.- Sc aliud
homioemzccroispcKais addiccrc , quod
looge muiufrcft quameuiidcm ia iNihi-
lum tcdigcrc.
Huiuf compsrstd, rtprobatienit cmif» tfi C/ittfk rom'
mtrmDet ■veiunttufine confider»ttene /<
//.ocmpc quod valcat ad diftiDf)ioiii:ai^r0^vi;i.7M#.
facicodam>iion awccm adipfam ordioaodi-
poccftaccm,<jpz io Dco quidcm cft tc Do-
minodc ludice . fcd cxerceti aiftu noa po-
ccft,ntftin peccacorcm pocnam pionicti-
cum cz xquttjcciuftitia; dtuin:r. Cui mca:
dillintflianiacccditquod cx jfugujline ci-
micGre^erio. Vrciquc cnim pcccatun».
mcticociamcaufam f>cirrcprobarioais»flC
omaiaoprxdcftinatiooi dtuiBxpcccatum^
&peccacorcs- ptxfttuit: ac aiflum difcrc-
tionis mctx Dci voluncaci criiniit-
Huiusyrfw»/^; rrproliationii .' ^ ' Ino^ ClrMdm diW
facis gr*du4tiuj}am defertionti undi
tienem obpiicMtum.Vxx^c appa ^^{"^0-
ncm,qu.imprimam rcprobatiuiiij uciiiiu <^^'*onM.
fcciftj,ab hac de('ctC!ooc difKogucrc Nec
ramcn addis , qnodrwm /it iotcr duasiftas
dcfcrtioncjdikrimc, quot^camc: i
of||brcuirconfufionis vicandx caul.i. i.iccc
cameo ominari, cum illamfeccns prccati
przccdaocam, quod baac pc i.k -
(flancamcilt vclis , & cr mc
extftcntcm.Dcfcitioocm aurcii. ^..liii.a ;.
dupficcmfacisianhancqui cftpiimusgia-
dusa^us fccundi rcprobitioois , aa rcro
ddcrtioDcm diuinam in Tniuetfum , ooa'
cxphcis. Noo iliam meoiudicio : quia dc-
fcrtio illa ad fccundum adtum rcpcoba-
riooispcitineos, rcrpcccatumjk
priina iixc ponitu. ..ui :c pcccaco prx-
ccdanea. Forcc crit eadcm cum ccfcr-
rione ptimo adu repioba , cft,
ooD potes oonm coaiu(x ti jaatioai^ hoc
loco cfiugcce. Ac vidcamus quomodo du-
plicctru
PRi£DEST. PERKINSIAN. 54?
p!i fm ilbtr cJcrcrtioncm nobis cxpbncs. i efficaci.Sccundo, dcvtriofcjocadmiDiftra'
i n dicis clTc ^ . ; v ■-, . v ' f ^ | tionc& di(pen(ationc >• ditpcaGinDnifque
mm
iitonK,gr*tti ^
tffitAX rtddMuroH rcJiJieHdntn tcntationibM
C in hno, camquc vocas
) .<. ucjrfio7:cr7i ■ m r. cciam
eflcil::r5, futDeuin no,. - ^ ncrunt,
quod , excmploProcoplafli Adami.
Acqujcio cx tc , mi Pcrkmfcan i : xi-
lium , iftam conform.itioucm gracuuiquc
iecundamadco nccclVaiu puccs ad perfe-
oerandum in bonor vr fwriis bomo reaca-
rioDi rcnHcrc ooa pocucric? Siais , Ttde
^omodo Dcum cxcufct aculpa pcccaci,
qui homini ciua ipfis culpam ncgaucric
occeflatia dona & auxilia ad pcrfcucran-
daminboDo. Si n6gcs,rum vcro decFara
mihi quoiurcli3nc voccs dcfcrtionc Dei.
Aniilc poccfldicidcfcnusa Dco orhacut,
giacia gtatum faciencc pra: Jicus.ioflinidlus
omnibus DccciTariis doois & auxiliis ad
ptrfcucraodum in bono > quio & ipfa Det
^iiicufquc (anifVi allillcncia muoitusad rc-^
fiftcodam cencacioni ? Si cum Sciipcuralo*-
qui velis, dcfcctioncm illam appclJarenotf
potcs. AtdiccsDOd flmplicircr qiiidcm"
dici dcfcrcioncm.fcd >C^-n quodammo*
do:quaccaus ocmpc DeusiHi.cui idao-
ViDiacootulic, QOD przflat auxilium cffi»
caxioon confii macioncm a^uaicm io bo-
ratum&cundam, (iacqua prio-
iciar incfficaccsfuoi. quod dicis
: apparuidc, quia (i ifla cciam ob'
pciilitiilcc io boDO, Qcclapftu-
Quodcx AuguftiQO couutiabis;
ifffruij[e homincm ijHtndpoffeyftd
oc caim (ilubuineCjlVcciflcr.
logicdiimui iiic, Perkinfc doCtiflimccra-
ftjtuiri dtrticiilimum & vix cxplicabilcm,
mihi faltcm tyroDi adhuc, &: in lilisapici-
basTheologiz Sacrs oon (atis exercita-
co. Aadcbimusc^mcD a!
illius qui paruHlis dat fapi<;
caufls.
N
O T A.
fluipft Au^or 'tnAutograph§ fuotd^
cuMm rtUquityquain qutdm,adjinem
perdHcla hac co!l4tione , explereinitiode»
creuerat : poflmodum tamtn , repenhius-
expenfa cumanimo fuo , non fecit. C4g-
famfidiuinareliceat, hanc fuijfe exiflU
mamus,quoiabvnaparteconfiierani effe
materiamhancinuolutu(pinofifque diffi^
cultatihut plcnam : ab aitera perpendens
difiin^ionemhdnctotam non ejfe proprie
diuina traditionit ,fed humana potius in»
uenfionis : malutrit &tcmpm &ingtnii
vires infacrofanaisChrifti Saluatoris 0-
ractihsptrutpigandis Kcupart.quam fe in
pcrpiexishumanainuentionistricis euot'
mtndistorquere^
ATqac Ha^lcDus quidem do(5Vrinanr
tuam dc Przdeftinatiooc examinaui-
mus Si lamtibi Yidearur illam fecundam'
aoimaducrfioncs ooftras emcndarc,pro-
culdubio non MAnichda,ncnSfoiea,HcnE'
picHr/La.tmoncc Ptlagianadici porcrit: liccC
abhocpofhemo vitio immuois fit etiam
vtabs te cH ^fita .- ar i reliquis aon
arquefacilc nuu.uri potcurapudillum.qui
Don modo fcnicntiam,fcd & fcateotix tua:
coofc<flaria accuracc cum Manichxorum
& Stoicorum dogmatibus comparabic. E-
picurcifmum Donoullicxcadcm fcntcutia
dcducunc, at nooDifi pcr multasconfe-
queacias* Vcltm aucem te perfpicuc fatis
dodhiaam niam' ab idis obictf^ionibus
vindicaflc. Conarisautem idipfum pcrrc-
vifum.Tu iuuabisiQparcem^vcmucua col- fpoofioDcm ad varias eriminatioDcs do-
latione vcriusmagiseluccfcac. Noaenim i ^rioae abs ce explitatae impiogi folius.
iote, f bcre ioditui.&difcefldt I Quas crtmiDaciones cum rcfpoofif
lcdocci;ui 1.4UU. 1 cuis fiosordioecoafidcra^
Duoauccm'raibi hic explicaoda vidco f bimus.
jK^oiTaxio. Primuidcgratufu&ctcate lc-'
110
rc ■
ccigratia
& ca:cis
L/u.ii.
"> p r n o ' V
fropoiendA
trat htccri
mtnafic. .
1
f4i lACOBIARMINII EXAMEN
Crimina^io I.
Ttocert k ntbis certos h»mmes,eofque
fnucoseligi.
QuodfcQtenciaiuaidipfamapertccon-
ticKcquod i(Va crimioacioac dic:iur, vcn(-
(imumefl. Nullacfgotibi iftocobiccU
mcntoartioeiturrr ' mcmcm
tuamflc doaaoan. . , ..v.ft,i]uoci
ifta crimiuiiio ouUum cri nco coonucc
Nam Scripcuraidcm planidlmis vcrbis di-
cit •• Muht v0C»ti,f*uci eiecfi. ScNe timef^u-
ftUtGrix. bttucua rcfpondoiic planiiUmc
doccs.oiiiil ifthac obicdliooc falfum tux
(cntcociz impiogi. Ac v cro no puto qucm-
quam clTc cjui hoc tux fcntcucix obuciac;
Omncs cnim hzrctici quos nolfc concigit,
fcntiuoc paucos c(fecic<^os: picrtquc cc-
iam. imo&omocs H ciicerc auJcam cos
p0UCOsT>ton(nv - 'Te , Mdeovt numt-
rHstfttnecau^' f>ojftt , nequt cjui
nufnerAHturvnrtitri. Ac cxplicatioocm a-
iiamadfcruot ' • n\mx,contrAri4r»,vil
falttTtniijfeTU.-^'^^ ' ' ^.^Hurcnon idttUiob-
liccrc dcbutili quod noaoili a ftuico ad-
uerfanotibiobiicipbtcft .- fcd ctimtnatio-
nem iftam ita proponcrc dcbuifti i vt ab iis
coocepta cftqui tuat fcntcntix aducifjn-
tur.Iiii o ooD Iboc culpanc iu cujfcotCDciai
qnod ccrtos cofq; paucoshomiocs a Dco
cligi dtcasjfcd quod ftjtuas. Deiim r.uiio
Ah'"<i!utn -{(cretOiCitrh "jHurT) i rri •^ ci inji-
it. <}edHm,cer: ifutpAU-
COi tle. •quam nuttntttminuni rtiultt-
tii.r .dtcre:.-'!: : ■'^- ' i^lmChrt-
fiii ^qut! . . tortemv-
tthmeffe rtoluit. Scd dc ifta obicdionc in
tcliquis a te allatis Cdmiuanooibusaiiqvud
dicctur.
C R 1 M I N A T I Q II
Docerenes Deumord f " '■ uninei Ad
wferorum tgnem , &(reajjc.vi ^trdtret.
lo ifti litcumfcnbcnda
faic vox H ' .» .u. imcoda ad certos
■rmpe pcntuios Ncq. n.qiiifpiain tibiim-
pio^itiqaod id dc omutbus homioibus lo-
celhgas.- quum omnc 'ccxiftonu-
mctoaumcK 5c cxci>j .icclos Quarc
U
tta cratci invfVT
Dttimn,
conjiilerxttonem f^ccati a/i inferorum igtum ''^'^'^ *
ordinaffi-
ciinunai.i; ^.„..1 , ^,. , ^
habet>fifai(oi<tt*bi inij
omoimodocibicooaodura , cocco-
cixmucacior ■ b ift*cniniuat;unccx-
pcJijs3tcXi l atcoiauicm tc & qui
cecumfcociUDriraloqnt ooufolcre. Acy<-
dcnduannu oilcociadicacis >quoi
li mooftratuin ;.j«.iiC|Crinnnis i(^ius coo-
uidi ccncmini. bgoaucciniamadccmpDs
ilionuncriminacoruropcrfooam , niioipxc
camcn ciiminacor, fuuincbo. cu viJeaa
caulam liiorum icdcagam, fit crimiois t-
iluis cecoDuincam. Hanc
Qut pcccacu pocoam ponic lufcrotum^^^^'^^*'**'^
igacni , qui ordinac vc bomo primus& io
co omncs homiocs pccccoc, qui ica guber-
oacfua prouidcncia homiocm iftum pri^
mu vc occcflariopeccec, oequepcccacum
vicarcaflupofllt.vndeacillcpcccat & q-
mncsinco;quideoiquc cercoA: irrcuoca-
biltccr apud fc dccrcuic peccacorura ifto-
rum , qui lo Adamo pcccaucruiK^pIurimos
ia Adamo rciiQqucrc,& pcccacnmin iiiis
!>ct infcior-um igncm punjic.il!'- •r^-iirif.
tmoiuredicitur homincs nom
quam plurimos abfoluto dccrcto, qua ho-
miocs , & citra pccc.ntt coc' ' :oncfnrf
nuiioipfoiuinmctitoad loi. ^^ncm
oidioalic.Cohxretcnimcump: lo-
rum igois infcrorutn,ck
poeoa laucitz , & dccictu L<.t ^ic ■•■'<■<>
lUis oon condonando. Pcccatuni cn!ixrcc
nccciiario cum dccrccoDciiir. co
dcpcndct, adco vc homo noQ p^^aoo
pcccare , fccus dccrcto ilii locus o^cilec.
Vndcicquitur .' quum Dcus homioes or>
dinaoctitadpcc' . peccatumautem
ponirciomultisaju '
quamplurimos .\A .
citcrordinaflc*
otU& r,
lia^aia U.l uiUIClS,C u,
<licitis ac vctc.if;no' n
ordinatam pecc.:
Secundo dicicis
homo & 10 co Qiuii^i h j.ii.u.^
4
ic: ffirirk foliim , fcd & rationcm Hccixti
S. ilius diuinx adfcrtii , vt
Dcub )Uj uciouc iuftitiam & mifcricor-
Ji V ' potjlH-
nii . j ..buslocus
«fic ncc^uit oi(i per pcccaturo, & occafione
ill < Dcuinitaprouidcu-
r 1 f" 'Mimxuum
. ..irVCj liccc t^uo>i catcmat-
.tmcbat.daicpoilct&ooDlabi, tamcn rc-
ipraljbcrctur&pccc.v ointerfc
cr !i ' - r vtcnimDcu Li.cordma-
^>:atur> Qcccdie cftua ucgocium
adroinithcccotum,v:iadc finisillc czillat.
A.' ' .itiotJi autcm ifti prxf
pc . - : . M\ fuullruitis : vodc uccl v . .
ointiipotcntiam Oci. cui rcndcicliomo
Bcc polUc iicc vclit > cidcm prxficians: qua
-podca □ecciricatcm pcccandt inducitis.lam
vcrohilcc omnibu*» fu^pcradduis decrc-
tum Dci irrcuocabile, quo (latuic pecca-
cuiuilludfccaudum itlud dcctecumpcrpe>
(i-acum.abfqucmilcricordiapcr puram pu-
um luthciam puuire : \'ndc puto apcttil-
nroe cooflare , oii il vetbis impuui auoda
teotcntia vcftra alicnura cfl.^uuro ilca cti-
mxiv ' obis obiicirur.
.crniunatioois paxtcmiam prx
.mam , quatib: obiiciturquod
lccuouum .im tuam Dtus homtnts
• : 'tt x.'/tv.(c;t;.Vcrius eius ctunjoa-
i.xcoparcr qtioddicJtisDcumho-
miocs crcalk 1 • tio bifccmifcricor-
diam,ii
tciri
dcr
fec
. & quidcin punica-
i.i coidi.x oppooimr^
rcc , & cicra prxuilluiicm. Vndc
cum iuftitia puntcns.homiucm
s noouuUus crcadc
, . . uv... V ^ ..a;rcoc cniin luitiita
.s & intcticus huminis.Qcqucilla ot-
lipcrhuacdcclarari pocctl. Cooflatcigo
ninil ttbi tota ctimioatiooc a fcatcucia
cuaalicnum obiici.
Imo vcTo.pittn tr tuxfcoccBtix parccrc
oluill' iniou&quani quod mc-
I rum pcius c(l
. . ..d pcccandura,
> quam ordtoaflcad
^ttaas latciorura ciccrcailc vt pcidcicc cos.
PRi£DEST. PERKINSIAN. s^T
Sieaimpcccarum cft pciut malum quan\
damnario , quod apparct ex eo, quod iIluU
bono diuino, hoc num.inooppolK
cum Ginc qrautuscfl adpcccatum ai.^u^; i
orJinatcquamadiiUcros, crcirc vtpccccc
quara vcpcroat. Quanquam, ft vcrumlu-
l>ccfjtcit , diccndum (itilihomo ordioatus
ci\ ad pcccandum,tum pcccaic oon potcft.
Pcccatuni n.cft voluntanum . & dccretum
Dci dc pcccato lofctc nccciriratem pec-
candi. E t li homo ctcatui vt condcranccur^
tumcondcmnariiionpotcftaDco. Nara
coadamnatio cltacius tud'.cisiulti. luitus
aurem iudcx ooo condcmoat oili qui fua
'acitra Dcccflit.itcm maluscft : noo cft
uscitra nccellitatcm & fua culpa,qui
cieacuscft vtpcccct,acquctcapercac. oyuSum
lam vcrorcfponiioDcruamadcrimina-^^^ rejpon'
cioucmiftamiccundam iofpictainus Tucasyj-^j^^^^^^
cccriminattoncmobtundcic & confutarc ^^^^ p^^^
diftiniftioncduplictsaiftus io rcprobacio- kinfitncn
nc.aCDonfacis.N am faceris vluoX?e#<w» *p- (gnfiiUtri,
foluio [uo propojtto defermjfe cretuuram , ex
(juadeferttone peccAtum neceff»rio,iuxtatU'
amfementiam .exijlit : fccus luftitiam pu-
Dicotcm tfti dcferciooi fuboe^lerc oon po-
ccs,aificon<iicionalitcr ncmpe coacm- '
gjt homioempoftdcfcrtioncm liiam pcc-
lare Fatetis crgo quod ctimiaationcifta
obiicicurcuarfcntcocta: .QQD coafiiras cri-
minationcm. Confufc autcmhic mifccs
perm:jji'jr:rm f.f- '«* fypermtjftonem qua Vtm
permittii .i btatitatt findluer dectdxt.
Non entiu tuot vaum , ncquc ab voacau-
(a. Omocs coim pcrmillionc diuina lapil
luocat multt non pexcuot lioalitct in lapfu.*
& pcrmiflio lapfuscft cx prouidcotia dr-
uiaagcociali ad cotum humanum gcnusi
pcrHnifio fiitaltsin laplueft rcprobariooi»
tL oonnullotumtanium Etquod dicis/<c.
cat:un defcrtione i^permijftone Dtitffepojl».
r/iM, iotc pcimtirionc illaprc»-
uiJcntia: «^uj . -ictn labi pcrmific ia
pcccatum . non dc pcnmllicjnc qua patiiur
oonDulIosfinaiitcrabcacitudiaeczccdcrc,
qua;cft reprobationis. Huius
Itctioris petminiouis caula cit pc^iu
tum . ncmpcmcutona , vtlorpe iam dt-
duracll.
lAfpi-
f44 lACOBI ARM
lorptLiamuS tcdimoDia qux 2d(cis. In
LtmbMtdi didlo futurM m«fi/«iocclligcada
(iiat.quz vaushabcrccpociusquam alius.
Commuflia veco meuta vc vc caaTa mo-
ueos noo fiac>ruac camco cauCi mccitociat
& cuiitio tn obic£bo rcpcobaiioois ccqui-
/ica. Sic eciam /fi«r00/ni ^idamiotclligl-
dum dc booi & malt pacraciooe * qua iatcc
rcdircttmiQateo.cuc fracrcs,aoa dcpccca-
co ia quo ambo pariccr craoc conccpti :
auodapparec ex eo quod dicic. ic tltBio j
'»rt$m0tqueMhu£Ji« acn tnmimfingulotum, >
ftd v0luntMtim tligtmu Mtqiu nbiicnntH ofttn 1
di$. la Anftlmi dido curc apparcc quod |
volo. Nam dicic Dtitmiufit*gtrt fiftutu»-
rtirijpuit. Idcmcciam iadicac vcrbum
ftrtmii io alteco ipftas diclo vfurpacum.
OiAaThomx& AuguAioi hifcecoptco-
ciuDC. Noo coim quxticuriao Det volun-
tasficcaufa ciedtioats & rcprobationis,
/cd aa illa aon babcat praruium pcccatum,
caoquamcaufam mericoriam reprobacio-
nis, 8c coaditionem in obic<flo tum elc-
dlioois cum ccprobatioois rcquiftta, quod
ex Augudmi pcrpetua fcntcotia|cft vcrtirt-
mum;Ae vox (onutrficnii aThoma vfurpa-
ta, vox trMhtndi ab Augoflioo, pcccatum
idi Toluocati cuouericndi 8c trabcodi pt;
cedaocum factt. Tcdimoaia rcliquorum
Scholaiiicorum examioaremas«fi caocicf-
fec apud oos illorum audoritas. Hoc au-
tcmdico,Dullumcflc quod peccacum A-
<Umi & commuoe omoium homioum cx-
cludac a decrcco Prardedsaatioois , imo
Boaonllaidcm clareiocludant. Vbicnim
fTMtu, mtfaicordU voccs vfurpaotur, ibi
peccaci ucicaiacludicar mcocio.
Quod ycto^fiirior «elm (ic (um rt^tSit
adpttiMtum , ccrtum cft , (rd ad pcccatum
noa pciorc aliquo decrcco ordioatam vt
fiecet.fed ocdioatum vc io vois puDicetur
exiufliiia, in aliis tollcretut pergratiam,
yhi fadlum cfTcc lfla autem expUcacio noo
docec erimiruuiontm tUtm iffi c»Uimni»m,
nififimuldoceas peccacum exillo dccreto
reprobatiooisfiue alio quocuBqueo^ oe-
cciiatio cxtittirc.
Stcimdm rijftnfie cooflacvctbii raatun.
Nofl CDim oxcufactti a<^usptop(erfiaem,
INII £XAMEN
fi fit ioiuflus. Tniufltimeflhominem cicu
peccatum pcidctc,fic hoc ioi.Aum maaot.
ctiamft quts dicat hoc fien zAd<cUrMttontm
iudicii,^cldicUirMndHmuidtctHmi 8c locftw
vidccurquod additut , hocHcri sii dccls-
rMndum tuduutm tn iufio «xf/fa,quod luikum
cfTe oequit i oifl iofciatur ad peccacuni.
Qupdadditur, Dtum heminimnonquMtm*
lUtjtUqua ■ . tfl , dtbiioixttia viUtpuni-
ri, \d\o'i: oli vim obtiact, eo pofito
quodhomo Itbetc Sc ooo acceirariopoc-'
caucric.Pcccaodi coim accclltcas 6c tncgi>
tabilicas apcccaco cxcufac&apacoa cXt-
mic aftusifltuspatratorem i a(^us dicoft:
^oo pcccaci, quia a^lus, qaem quis occd-
fario & locuttabilicct pcipccrat , pcccari
nomco ccalcii ocquit. Nihtl facit ad c/fa-
ticadumhuoc idum vatia diltiodlio.qvu
omo fui lefpedultbcre.dccteu verodiut-
ni rariooe necclTario peccalfe dicituti quia
ficri ocquit, vt quis Itbctc faciac id quod
DeccfTarioracicocque vc tdus aflusAe-
cefTicio fiac,bocefl,ooa pofTicaoa ficri,lc
cameo cootiogcntcr fiac^ hoc cfb.poflit o«
ficri. Pa^oatcoim hoccum pcima vctita-
cis voiaenalts notiooci dcquolibccaffi&
maccaucocgaic vctum cfl.ScioaooanuI-
lisillain diilinAioncm ptopugaari,allaco
Dci cicmplo.qucm dicuoc & occclfariodc
libet^booii efTc. Acpctpcram. Adeo eoim
Eilfum efl.Dcum clTc libcic booum, vc 06
procul abftc a blafphemia. Deus eoim
qaod cA , occcfrario c(i , & fi libeti boous
cfl,p.occfl elie ooo bonus.Ecquis voquam
dixic, qur naturalia fuat, <c cfTentiahtcr
infuat,hbcicioclle.
CMmtrMCinfii vero di^um ex parre efl
blafphcmum, cx parte vcrum. .c.
mure cfldiccre, Dufmpojji citr»i t^juM
d jmoum Cr nixMm punirt (j* *ffigiTi m tmM-
Utir innoctnttm criMturMm /iir«m; vcium , Di£
pofft crtMturam itnnihdMri (int ttiu ptccMti.
Multam coini diactfafunt puoirc & aooi-
hilaic: Hoc coim cfl aufcire cfTc quod de-
dicexgracia, illudmiferum 8c
quidcm iotioitc mifctum : ciuu.<ain(.o vl-
lum mcritum pcccati Hoc lonr^rnciusil-
loidiceoce Chril^o. 'mnt,fi
nmmnonfuifjtt.
Quod
r
€tntrMtium
ujutt ftcca
ttrtin.
PR^DEST. PERKINSIAN. j+j
Qupdauccmioftjnxdiuin^contrarium ftura in fc , fcd fimpUcitcr obtcmpcrarc
non pcccatorcm , apparct cx di-
i'^ : r !Mrimi$,Gc>-- 'rs Abfititte
.iterrAc nnconiie-
tnnts cum mipio Exo.ix Delt me de hbro luo.
'elebo tie iibro meo.x.ThcJ
,n.,„, 7 n,..,,,; ^ :cijf,m
>)i "ve-
bts ver mem nabifcU.
Heb. . i o . At . vt ob-
iiuifcatur operi. ..yi:,^^. u-.l ii.ii i.ipicn-
uzcap.ix. a Camcraccnfi citacum prorlus '
coniranum doccc , quam CamerAce»fiicx
co probarc aititur.Agitcoimdc pcrdino-
ncDatiooumiuiufVarum , & apcrtis vcrbis
Ka bct V ci fu I f . lMjl$t4 autem cum Jis, iufitgu-
bernnf omniaitum qut nuUjim Jit merrtus f>ae-
ntim c0ndtmnArt,exiJlimani alienu a tua po-
tejlate. At fatcor cuipa vctcris vcifionis in
crrorcm illum iodu(5lum Camcraccofcm.
Tu vcro,PcrkiQfccoipfoo6cxcufaris. Dc-
bujfti coim omiiicrctcftimonium Aufto-
risio crrorcminduu^i vitiovcrnoais. cum
id fciics cx ipfo contcxtu Grxco & Trans-
latiouibus podcrioribus mclioribus ida
antiqua:Dc«5
quia Dcus przfcribac & iubcar. Qu,od
tamco oodrum oiHciumhocruoJamcnc*
oitititr . quod Dcus id quod iuiuRum cfk
prxfcribere non poirtc , proptcrca quod
lic ipia iuflitia , (apicotia , & omnipo-
tcluia.
Omittcre Aatucramlatiorcmexamina- ^xamh i
tioocmdiiflotum cxSchoUniicisThcoio- turloca fcht
gis allitorum : fcd vcrbo dico. francifeiiajlicorutn.
Maronii fgna quatuor ad procejfum pride-
Jlinationis (*f rcprobalionu intelligcndun^
ntceffaria , vr ipfc inquit,Dullius cflc prctii,
& ootoria: falfiratis,& coofufi ordinis. In
fcntcotiaD. Bannes abfurdc permijfio, qua
tota natura permijfa ejl ruere in Adamo,
adfctibicur repiobacioni . quum ilU pcr-
minio & 1 jpfus cam fccutus fc cxtcodat ad
totum humanum gcous cicra difcrimen
clcftotum & rcproborum. Quptuor ilU
qua: Fcrcaticofis dicic in reprobato ioueai •
ri,Doa iafuQC illi vt rcprobato & rcfpcAu
dccrcti rcprobationis. fcd duopoQcriora
laotum ; oam permijfio lapftu ^ peecatum
ctiam vcciusvcrbis vcar, ioclc(ftis ioucoi-
itjl
^nidcw non efl obligatw legi- xiocur , 8c pcruncnt ad dccrctum gcncra-
l»bi ipficd lcx , c(lcnimip(a horis prouidcnnx, quoDeuspcrmifitho-
fcdljbiipfielllcx, c(lcnimip(a
' •x lita fccundumquam ncmi-
n Uifcrre immcicoti, noncft
c! [ucabhomiDibusfa£la,aur intcr
ht umlocuinhabcusrfcdcfllcx
X'. inoi.» luAitiadiuina cui Dcus
ibilitatc fux nliurac & iuftitix
clt ob Ncquc hoc in vniucrfum
▼c 1 ' meji.eo iujlum ef
fe. - . . , luum multa finr
Qu . vuUquia iuUafunt. luftumcft
!tt$ a crcatura agnofcatur pro vc-
io Uco.iloc Dcus vulcquia iuftum cft , &
noo cft iul:um quia Dcus vclic. A^lus
iimplicisobcdicnua: iuftus cft , ooo quia
Dcus illum vclii (ibi prxftari icreatura,
fcdquia infctahscft, &Dcus nonpotcft
'"• ) poftularc iliccc vo-
ollit prxfcribcrc qua
>b homioc obedieouam
p: I nos attioct , noftri
CiiK (.1. i .c^ibus diuioitus nobis
lans» Do;i icrc aQ<juodiubct, fitiu-
lu
in
prouidcnnx, qi
minem libcrtan arbicriifui , vtanrcdidlu
Sc fxpius.Fuemot crgo alia tibi affcrcnda
ad criminarioncm iftam dilueadam. Vc-
rum admodum vclim ce , mi Pcrkiofc,
Scnpturam citarc adfcntcntiz tux couiir-
mationcm ic crimioationcm iftamm dc-
pulfioncm. lafticorum fcripta pon-
dus Sc aud^uiiijicm , apud oosprxfcrtim,
habcrc ooodcbcnt ; dc quibus Do^orcs
ooftri Theologi voo orc iffiirnint , quod
viram Theoltgiam in Piiilofophiam ^ al-
tercandi artem conuerttrunt , ej-.icJqut fuai
ftntentiat non tatn facraru iitterarum quam
Arijlotelit au£{oritate Jlabilire conantur.
CRIMINATIO III.
Stoicam ?r£de(linatiencm & jlokum
fMum it nobii intlMci : quia ( vt aiMnt ) ex
necejfarto &^Kergetico Deidecrctoomntn
dictmm fieri •* ettdm Upfttm Add , queni
lACOBI ARMINII EXAMEN"
exnoflrd ( vt ftrunt ) jenteiitU decreuit caodi.fiur .nl- , nnn agcndo, fc<r
&volttit Dem.
Ithanccri- Grauis quidcm cft iftacumuutio, atlc-
tninafhnem nitctkte S{.kuncT propofira , &non«llo-
nhnnleni- rum veibi«quiiiUm obiiciunt.Addercdc-
urproffifi- buifti quxa^l hanc crimtnanoncm crtco-
sjtnnjfe. ualuer pcrtiucnt , & libi luarquc dolln-
taotum \H , at pcrmit-
tcrcIapfumAi iinllaomoia
ioiuftctuzrcncciicia: uuiui..>cd vcrhotc-
Dus hzctaniumdiccrc vidciis >icip(apcr-
mifTioacm icu ooo prohibitioncm illam-
itacxp)icas,vcin cncrgcticum iliud dccra-
tumDci incidar. Quod icaprobo.Dicis»
nxabalitsol^M'. inatur : qualia hzcfunt. i eiuodDensnoimpedit ideoeuinir.qHiaDettf
Indcfcqui 1 ':peccMtiMHiiorem,DeHm tiontmpedit.di» ijHodHon efi,idt«noneJi,qHi»
'VitepeccHre, DehmfoiHm ftccure, ^pccc»- ; DeMiTtortVHltt^i,Q.OTi<\\l\ci^x^o non im-
tumnoH ejft peccHtHm , quz Bcllatminus pcditio Dci & cucntus mtcr lc copulao-
obiiciT fciiccntiz quotundam doiiotum turvtcaufa&efFcdus , &quidcm immc-
ooftrorum,quam&itt propugnare vide- diate. &tricnooimpedicionabcrrarioncai
ris.R.atio vcrocui iftaomoiatuxdotfinnz cncrgcticzcftc<ftioni$. Ergoctiam volitio
obiiciaot hzc cft: Quu ctHcaci Dcivo- ; Dei,& non cxtllcucia fcu curtuus rci iotet
luntacc.& cuircfiilincquir,omnia cucnite fc copulantur vtcaula &c|1cl>us, & pro-
dicaSi&quznonfiuut, tdeononficri.quia pccrca volino oc aliquid (it . habct ratio»
Dcusabfulutodccrcto, ftatuit oc ifba fic- ncmcocrgeticz impcdttionis. Quod pot-
rcat- Vo Jc fcquitur & aftus qux pcccata ' lo lattus iia docco.
~ ' ■ '-'^ Pcccatumcft duplcx, Commiilionis &
Omiirioms : Conuninionis quu itt quod'
tciitum ert. Om •nonfitquod
pixccptumcft ( V V . . utia) concur-
rctcadadVum illum ; qui ab bominc rtne-
pcccato commitci ncquir , & quidcmfic
fiiQt, commirti Dci voluQtarc , cui rcfifli
Dcqueat c. lufticix omitti , quia
Dcus ' tnplicitci & .ibfolutcnc
ficrcnc. . icaDcumcllc audrorem
pcccatorum.&impcdirorcm iuftitiz &bo-
Borumacbuum. Ex quo lofcrcur , Deum
vcr^ & propiic loqucndo pcccarc : quum- \ coacurrcrcvtDcusprimaiflmsadlnscaii
quc ncccdicas cx qua a^us calcs patrant j fAfit , homofccunda , illc inuucns homi-
homtncs , illosa pcccatocxcufct > lcqui- , Dcm,hic motusaDeo,&quidemifamo<
tuc Dcum folum pcccarcqucmadmodum ucns,vthomonccciratio illum : (c-
illcfolus pcccat qui arrcp' . t^ miu aiicna qujtur, atqucfi.cxneccnitatc pu. kk..: a«
peivimaltcricoljpljumi: _ Cxtc- dtur» illum, qucmtUc finc pc-cato com-
rumcpiia Deuspcccarc oon potcll, fcqui- mittcrc non poceft. Noo impc<Iircpccca-
tutpcccatttm non cde pcccatum. Quarc tum omtirionis > cfl extuafcnccn:ia> ooir
^ntuc crt
miHMtio re
Meexpun-
HfiOir.
nulla mihi vidctur pci tilam cnminjcio-
ocmiuxdo<fl:iivz iniuria-iilata cKc
At vidcainus quon.odii tu iftnm trimi-
o ; \;js. Oitullo cju<)d i^cn;.
rai.M .^>;v/ ..iiim,dc AiUmtUpiu iz..
;c tncipis. Hunc fjtctis cucninc mnpreji
daicilljn " "..im finc qua onrv '"i:^'-
tum&j- Hipum concr-ri,.
Qii'autcmillu pj<£Vo coocuititj & iltam
.1 w .• .1 . . . - ; . . J fo»
quu ^atn-iis. proptctca.
enre vjodo D,:o.feJv,tlente etiHm (ydecertti- | quod motui primztauiz rcfiftcre ncqoiti
ti ■ ° '1 - Qon puicil mcKuni ii;(cnftibilcn>
b.- lio.
permitto. ivcior. tuam & al.ioiam ita
>'.ii J ■iicuiiatcni luiuiti tcli iciucu- i cx, i
ua tuaalicic" ' rccil, Deumoouap- ' .iiii.tv.ui.u(,Lu>.
pmiofl.-, no' ■ !.-ip(u:r n'Ti inc!! il- -o.
nilionc iftiqu .
.loculilicpcc- i U rcin HltqHAtr.ferjCt^eUffjl^
jel
Atquc QccduucKU)
Dijlinaie'
nt rtiperfe
iHtniHt
rfi.
PR^DEST. PERKINSIAN.
entum I noo elabcris) nifi per cucn'
tam rei iotelligas id quod ex rci ipfius pro-
da£lionc& cxirtentiacucnicqnxfirotcn-
ciacuaaoD cd. Diciscnin- - "j vetlepec-
etiti tHentnm i hoc cft , /i euenire.gt
ncn vtUe feccMtim ipfum : qua: diflinftio
ctlabfurda. Nam pcccati cilcntia coDrin.ic
in cucntui Eft coimaftio. Etcodcmvo-
lcod» modo Dcus vult peccacum ipfum
quo vulc pecratum eucniic » & vulc
peccacum cuenirc , codcm etiaro vulc
pcccatum ipfum. Non amac pcccatum
pcr fc , noQ amat pcccatum pcr lc. Vuli
pcccatum eucniac propccr gioiiam
(uam i vulc cciam peccatum proptcr
gloriam fuam. Loquor cx tuo fcofu»
Monftia,ripocc6,diIcxjmcn, & acquicf-
cam.
Quod vcro dicis Deum veUetton impedi-
re ^*fM/«w,ambiguc dicicur, niriexplicc-
tur.QuidcnimPAnnonDcusimpcdiuitnc
bomo pcccatec, quantum ipfum dccuic>&
(ecuodum modum , quo fas cft ipfum agc-
xecum ctcaturaracionali ; ncmpe lcgtsla-
ciooe. comminatione , ptomiffionc, gra-
tiac fufficientis dooatiooe.quin & afHftca-
tiz fux pollicicationc, H homo ad il!amc6-
fugere velit ? cjuodpotuit . auc abimusio
ionoitum Nooimpcdiuitaut omuipotco-
ti & phvncaadionc,quianondccuit:(ice-
r, Komioi vlumlibettatisfu^
piiii.jL.x 4. .1 illumioftitucrati& pcr co-
fcqncir. rclci(iilict, vtalibi cx Tcrculliano
d Jofticutioocmfuam.
Kc^c aucem dicicuc Dcum propiie &
p addc ctum immcdiatc vcUe pcr-
. ^..;.in fuam. Aciodc ooa fcquicur,
Dcum etiam vellccucotumpcccaci. Noo
coim fequitur , Deus volcos pcrmittic pcc-
catum : cri;o vulc cuenire peccatum. Con •
traiium coim vcrum cll i Dcus volcos pcr-
mictitpcccatum : £rgo ncc vulcvccueniac
peccatum.ncque vult vt non eucniat.EU c-
oim pcrnnlTio adlus rcmiflx volunratis:
qoxvi luntatis rcrailljohic Dcitm decuit,
qutahomincm Ubciiarbitii vcilhus
1 ntariam obcdicnttam cz-
pioi^.c: : quut-i non potuiifct , fi impcdi-
mcnriv>n obicciHcc homim iofupcrabilc.
Caufa vero cur id quod Deus permic;
ucoiat.Qon eft perminto, licec finc illa non
cucnirctifcd ipia propria &immcdiata cau-
fa adum produccns cum concuifu Dci ipfi
ftmpcrparaco. Pcrroifllo autcmiocaufam "Bcrmiffi*
pcrfcrcfoluiocquic, fideea flgatur exrci qHolucjt»
vctitaccfcd cancum in cauGim linc qu a 116, yi.
fcu rcmouentem , vcl potmsoon prxftjn-
tcm prohibens, & quidcm tale prohibeD&«
qualcdizi.cuiusprohibinont crcacutaob-
Uftcrenoo poccft.
Ifta vcro vcrbatua ; Sicutntl • • ^ --efl
ejptautjieri niJlDeofaciente, ttan: j
tejicaueri nifi Deoimpeditnte » veralunc ix
rcdlc intclltgantur.-ita ocn icoccDco
vtdccct illum id quod boiia..i ^.i^ • ' a-
liooalcm &Iibcraincrcaturamcfi ic-
qucitaimpcdicntcDco , vcdccccliberam
crcaturamamaloimpediti. Modusautcm
illc& facicodi & impcdieodt taliscft , vc
libcrtatcm hominis oon aufcrac . (ed &
ipfum bominem liber« ezque voluaracc
fecundum modum voluncatis boaum fa-
ccrc& amalo abfttnerc pcrmittat. Sccus
noobooumiitabhomioe, ncquc malum
ab illo cauctur , lcd aclus cancum tic & vi-
tatur necedicate ftue oattirali flue fapcrna-
tutali.Coriigi etiam poflcnt iila veiba > ii
accuratiuscadcmcYCUtcrc quis vcllct. lu
eoim diccodum fuit. Sicut nihil honiejlata
Jit.nifi facienteDeotitM nihil mali cauetur.ni'
JiDeoimpediente. Facicnte cnim Dconoa
taotumpotcft iicri bonum , fcd ctiamfic
ipfum, & impedienic noo potcft modo ca-
ucnmalumlcdctiam cauctur rcipfa-Sivc-
to pojfe rctiocrc vis, itatibieountian-
dum eft. Sicut nihtl bonipotefi ficri aut ejfe,
nifi Deus veUt hocfacere , vel alterifaeiendi
facultate ^ voluntatem dare, cumque iUo ad
ageitdnm concurrere;tta nihilmaltcaueripo-
teftynifiDeui veltt dare det viresfujficien-
tes ad cauendum peccatH lUafiJf exeitare velit
^ iifdemtooperari. Et hoc icufu nt minimS
quidcm fitpnter Deivoluntatem , oempc
vel volcntcm vt fiat vd volcntcm oun pro-
hibeicfedpcrmitccre vcfiac. Neque otiofm
efiprc I in permifliooe , & quid«m
iicexpiicuu , vtncqucin voluotacemDei
qua vulc vc ahquidiiac , ncque lu illam
Z z z X qua
14»
lACOBl ARMINII EXAMEN
qua vulc vt.iliqaKl iioafiat, incidar. Sccus
1> 10 aUciutranuDctdac * nulU cd pcimir-
fio , & ftufhadiciturab Auguflmo >
Jif nifi Deo velfacientt veifinentt.
TxMminAn- Scd vidcanius quid cx lou$ Scripturx
tHTAUAtirA (juos v(urp.i« probaripofTir.
ttonts, Locu$-i tj, NoadocetDcum
Primohca voluillcvtluda:iChnrtum rcot.fcd
^ctiitnn. uiM •■ ' r -r - ' ctenna
ji^.i.ij. tni. um.qui
volcbaacipiaru crucidarc. Nihiictiamam*
Acl.^.lt». tloco Afler.jf. v.iS.iofcrri potcll.
.';draauitcnimDcus Filiiimfuum tca-
dcrc iu maous boflium fuoium > vc ab iis
pacctcturquz Deustlli impofuciar.& qux
ludxi pro lua malitia &: odio aducilus
Cbnitum iDfcitc ipli ibtucraiit. Prxor-
dioauic quidcm Dcus vc c htiilo ab ipils
mors infcrretur: at quaics Dcusillosco-
fiderauit quum fr- • V •; xtiit vi boc abiis
fitrtt I Sanc qualt : tum tcmporis
^uum Chtillr) moitem infcncnc, ocmpe
inimici Chiiili uirati, prafracti IDcificvc-
iit.u"^ !^ f}'-^ ontcmptorcs • qui nullis
ni< nunisitniraculis ad rc-
iip: ipotcranc ; ^ui omoia
iT).i:u v-iuiUo imtite voIebaar,modo ipfis
}'otcilaslicrcc illius > quod iam fxpc ftu-
hra quxficrant.
Vndc apparct nallam bic fuiifc aliam
Deiaflioncm tjuan i ' '•--''• mtn
UJorum manus tta>. .... quc
vt illum craflarcoc pro arbirno , adhibi-
ta. tamca dcteTmiiUtiooc quuuf^iuc iUos
pro^rcdt vcllct , Jifpcaia»s & T -f n-; iia
malitiam illorum fcd fuauitci . arij
xthoc tantumilli infcrrcor.quod Deus Fi-
Kumfuiimpati volcbac , & '
vipcrfpKUC vidcrecilinip:>j . i
Dere, impedtmcnto fra^>toois cruium la
'loHc Iateti$,iniol'cripDooc tituti,&
i.u hibus- Cxt«riin) oiUla hic appatccDci
a<flio qua impulli Itot , aut moti ad volcn-
dum & ageodum quod voluerunn & fe-
ccruot: fcd voIcotibusC hriilum mnrti cra-
dcrc cx pcoptia malitia & iouidia , vfus ci>,
prout ipfciciuitglotix iux&faluti horoi-
Aum cooduccre.
Caola. autcm cox Dcus iL ChriAus in.
tllatraditiooe,aoo peccauciiut . ' "
iolacftocquc prxcipua . quo j :ltnt>j. ■
nibtti tt>ott fiierunt tid tm Qu'd e-
otm ft ludas iuhunc f
Cbnllus mone iua n.uuua:.i l.
cibarct,an proptffca minuspccr
hil minus. Noacoim licuic i
ccrcvtindcbooum cxillcrct.
pua dif.-i ^n-^-nis caulj cft . iv ■ '
habu: .. tiadcuiii ,
quccradcodiaoimam fuammmo
dcidiacicndopcccarcnp i-
das vcio nullam cius rci , . , .....i
cem,iraqucpeccduit. A^tioocs cnim ooo AGionts
fioc modofcd & principioie fon. \-non dtfitn-
rainantur.S.iul apcccatonoo cxt..;... -:ur jf««»f«r fo^
quodarmcnca Amalccitarum lcruaflct ad lofint.
iacri&cium. i.SMrrt.i^,
At qux ifla ci^ conicquentia ? ergo ttiam
dtcere nobu licet ; Adanim quundo frtiBtt
vttito vefcebtunr, iJftcit qnodDei wnnns
^confilium prdordinMrit vtfitret. Hxcia-
rxzltngHm AfofiolorHm ^Ecclefit non fuic
vnquam ocquc clVc potuit , tcbus icaio-
ccc fc diflimtlitcr habcoctbus. Non c-
oim voa c(l ratio Adami 6c illonun bo-
iUum Chiiili. lUc aotc cfum erai faa-
dus &iuftus i hiaocc mortcm Chiiilo
illatam mali > ioiudi, iaimici & hoiVcs
Chridi. Hi iamomoibusTotis cxopta-
baot , & (xpc multis modis teotaraot
mortcm infcrre Chriiko j Adamus ab-
horrcns ab clu frudlus vetiti vfquc dum
ib vxorc fcdu<ila co pclliccrctu: '
itimors ncccifaria cxpiandis pctt.-i.i, iX.
gioux Dci per fc dcclaratjua : Adami la-
pfus omaioo non oeccilaruis , tk. pet fc
glorix & Jtiaieilatis Dei violatiuus. Nc-
quctnini ir.-liguit Dcus malciicio homi-
nisaci lax illuilratioocm. ficquid
poicft abiurdtusrogitariiilocirculo.Afffrx^^^/j^M' Ad^
Chrtfii a Dto prdordinatM t/i vt pecciUHm quomodoor-
Adan;t rxpiartt: Adami laffti< a Teo pra- dtntUttt»
eft Ht mcrtt Chrifr rttmr.Oto.
V t iilius otdiaatioais;
^ lui . Oi.;inauittamcnDcus A-
d- 'iin,noovtcxiilcret,fcdcxiilca-
tcm.vcicruiictiUuihatiooi iuftuia:&.nii>
Jcricotdiacfux. t»»^*
I
PR^DEST. PERKINSIAN. 549
^.fttr.yij, locus i. Petr. j.17 . nmiliter explicaadus
tH.VHlt DtusvffiimMlafMtianfur id caflt-
gatioQcm & probatioDcm ipforum, vulc
illos cadcm mala paciab homioibusaliis,
fcd quiiiibus ^ui vlccoczpropiiamjiicia
6i :toQC Sacaox iam volunt ipHs
roalaiutccrci quam illorutn malam volun-
tatcm Oeus iam tum pia:uidcbac, quum
prardcfinirct vt mala ifta piisintctrcDCur.
Nullu itaque Dci adtu Hii moti fuat
volcndum iofccrc mata piis« nullo ctiam
adinrercodum, Difi caliqui iprospotiusab
ip(a volittonc dimouere & ab illatione dc-
terrcrc debcbat: & dimouidcc dctetiuif-
rccijuc rcipfaiDirt dcplorat^ malicizfuir-
fcac. Do^riDa > vita.& iTiiraculaCl)nAi&
Apollolotum , mundiodium & iouidiam
illisco u.
i^^w.U. QuoJ Ucus Scwetfricefijft dicicur,-!;*
l>MHidirnaUdictret, cciam dczcrc cxplica-
tum,difficulcaccmDullambabet.Con(ide-
recui Semci , ip(e Dauid , & adlus Dei qui
dicitur prxccpcio ad malcdiccndum. Sc-
mei lam cum crat ofor Djuidis , lingux
malcdiccQttfltmx , & procacisaDimi,im-
pius & cootcmptor DcidiuiDzqucIegis,
qua prasceptum crat ne ejHif maledictrtfL»
fnncipi pofuli fui. Dauid fadofuoaduer>
fus Deum & proximom fuuOi (edignum
rcddidcraciflaignommia , AcomniDoia-
digcbac pcriftam caftigan & probari.- pra:-
ditus lafupcr etac donopaneocixad con
malcdica: , fuotadusadiftam prxcepcic»-
nem pcrciDcntcs , citraquosnulljin prx-
ccpcionc tfta Dci ai^io alia daci poccft qua^
ia iufticiam Dci non impiogat , Dcumquc
pccciciaudlorcmfaciac. lam vcroficon-
fcrrc lubcc omnia , vidcbimus ipfius adus
malediccndinoncam Scmei quam Dcum
audlorcm c^rc. Scmcifolus fuitau£lor vo-
litionis, fcd vc rcipfa. quod voIebaceiHce-
rct , Dco potifTimum cft tribucadum, D«a
moucDciScmcium ad malcdiccDdum . fcd
ptocuraaci vt Semci occadoncm haberet
maledtccndiDauidi, & coofidcntiamoc-
caltoDCilIa vccadi. Vodeapparcrplanidl-
mc Dcum cxrranoxam cOc , & Scmeum
culparimplican. Locus7«ri7i.j4.ii.o*X«-
ment.f.17. /imiliccr expliccotur , & oibil
difficuliaiis habcbuDt : Ex collatiooe vero
apparcbit hxc omaia ad lapfum Adami ni-
hilfaccrc; tllc cnira inicium fuicpcccati.*
& rcliqua omnia locum habeat peccato
iam ia mundum iDgicflb & honaiaibos
perpcccaium deprauatis.
Ad rAtitnemfecundam. QnodDeusvo- Ratiaft-
leHsftrmittitfetcatHmccriMmcii , & xqoc cuada.
ccicum quod veUe fermitttrt/it veUt non
imfedirt. Acbic fiftc. NoD cDim idem (uDt
vcllc pcrmictercfcu qod xm^cdiic, icvtUt
gratiamnondart. PermittitcDim vtillela-
bacur cui graciam adftaodum fufficicaccm
& nccclTatiam dedcrar.Pcr^amus §i*f'ffc-
catum, qHodfaturum fr*fcit, imftdire non
lumeliam iftam xquo aaimo fcrendam. 1 vultfer gratiam eenfirmanttmeumfojfr
Ad^us Dci cft . cic^io Dauidis &: cxpullio
crvrbcrcgiadc rcgoo ; Vndccifticicfuga
D.iuidiS; pcrlacio rumoiis iftivis adaurcs
, curatiovtDauid5t Scmet vnum in
ioi lucnircnt : acquc fic Dci aclu
DauiU iLij^icDS&afiliopuiri^ '^Matuscll
Scmci cx Sauiis familiao: ,&hofti
Dauidis.prompcoadmalcdiccudum. Ad
dcll Yolcsobduracioni
'T^-s DAu.%;ijiii^.<i^u;i-j.i-
I Dccflcrcquo hoc pa(fto
ic odio inuctcrACO aduerfus
• luo mod' cr. Ob-
qua D.iu;.i ii.^.^.is Semci
& obduratioani.in Scmciaai
i , quia & ducAio linguae
nc proptcr
Bidcm mal
aaimo fuo
Dauid<:
iUe reuerMVult vttUtmtutniat/i^c^ii. At
ncgo ex nolitionc prohibcndi vcl impc-
diendi.rcftecoiuludi vslitioncroeucncus
peccati. Sudc cnim tna iotcr fe diftindia
quorum niillu.Ti aUciurn includic , vtUevt
ft .1 •' • ^••.hoccft.vcllcimpcdiicnc
in :/fcU CUCDiat,& ff/iiV^f»-
iffi/rmlcu nooimpcdire. Duo prioccsa-
^ tiui,poftrcmusncgaciuus.
cludi aequic; pluscaim ' .tttiuo
quam Dcgatiuo ai^u. At pius nonpotcft
cllcir ^ ' liionc.quaminprxmiiTis.
Dcii.w. uico comn-rri \b\ r.iII.Tcum 2. G^tfjfcdo
di(flo lecundum qui Demvelitij
ccr. VuItenimDeusoonimpedirepecca- f^ruuvtUt
-» r>r.:dirt
550 lACOBI ARM
tumftcaDilumquid > & vult impcdirc fc-
cuadum atiudi.impcdire ioquam, prout
dccct , quam tamcn impcditioncm non
fcquiturpcccattomilfio .• ^ nop irrncdirc
aliomoJo, quamimpcc lerc-
tur quidcm pec > laa-
dcm ic virruter non
valciuis noo 01! i(tjm im-
pediiioQcm. Atliccbit &mil,i (ic contra
airumc:-
■ vMU,illtfU)n vulfvtptccMMm tut-
tfiAlir: . 1 ...... 1 C-
£lc con>:ludi dc volHntatt «pfrob.wte Rc-
fpoudeo ficri ooa poflc vtDcuiquocun-
qucvolend! inodoconiradiftoria vclit vcl
contradiccntia : Contradiccntia antcm
funteucoiie 4c noo cucoirc. Ergoficri nc-
qoitt vt Dcus vna ToluDtatc vclitaliquid
•cucnirc>quodaltcravclit noncu»nirc. At
ficri potctt vr Dens voluoratc bcncplaciti,
vtappcllantivcl :tcrcid, quod vo-
liintatcapprobaiiit icu ligni vultnonficti.
Atquc ftc conclufio tua manca z(i , &. di-
^^a Calutmi Bttd , faluo tantorum viro-
lum honore didum fic , veiiuti mious
coofcntanca.
At vidc fis, quxfo,qux fubiuogis,& vi-
.debis fatebc(i[qac tc aliudagcntcm lOa in
chartamco! ^oJcuHjucDeM,in-
qu\s,noHif/j iconennnpedit,velqMi*
vult jStri.vti quts penitiu uoltt fieri, vtlquta
nen vtlttfitn f atquarhorum duotum po-
ftcriorumditfcrcntia ? Nollcficncft non
vcUc fieri : panicula^Mr/«« cfl nulliu5 prc-
tti> quia ocgans pats in coi us
noo capit mcrcmeutum , v t non uu.i.o:
tam enim eit non homo Lupus.quam aer.
ccrra,c(rlum ; arforte ^cxptnttut n«itt Jierit
intclligi visjvclit nonficri: )vtlquianon
eur.i: V'i- ■i-'}(\c^tol'ttntitnttntum. Ac
fech .'Qtt x>ozt{i'.eflcn\vn0b(ur.
dum dicetc , Lh
noUe.qiu* - ^•-^..^ u. ;ii
criumcratK .fOncrcde-
buiili : Noliecnimimpeduc>&t vcllevc
Bou fiat o}' ' • im
cft VD'1'"' • ; -^5c.
INII EXAMEN
Tn ioquifitionc auiem caufirun a
diuinoQisioftituta , coequcdcl<cc
pooi id quod oppoUcuui cit. Ac tranfcac
boc.
Diccs igirur > dcbcc crgo ob aliqium
caufam cx tribus iftis non impcdirr.- fateor
fane. Atillanoncft^M/Vi • ''-i.-c-
nim cft E^/f«r4*»;;^ : nco .c^
40 quia vt!: oaotccc»
Hxc ciiim cU ^juii Dcusnoa
impcdiat ahquidi quiu ncquc vcht vcfiar,
ncqae vclic n non fiat , quod cooibbic
plaoiuf,fi tcitacofidcres. Qiiod ' i!c
vc fiat> hoccfficacitcrcflicit. .ca . ulc
vcoon fiac, hoccfficacicerimpcdic. Quod
aeqac vulc vc fiac > ncque vult vt noa fiac«
hoc pctmittit creatui». Ec quo modo
mcns humana coocipere poceft Dcum
idco Don impcdirc aiiqaid , hoc eft per-
mittercquia vclit vtfijt : fancillud velle
vc fiat , plus in fc cotim -r , quam vtindc
pcimillio (eu ooo : o producatur
& concludatur.
Qttod indc coiKiu^iu iji^ Do vil
imfrudtnte icl noncurAnttfieri , quod ab-
fiirdus cft ; oon potes tucn , oc quidem
aducrfiim tcipfum. lam antc enim ooa
vclle ficri > 5c noo curaic , fciuuxiftt io tua
diftindtione. Etgo iam vnum ex alcero
coDcludcrc oon potcs Et quomodo fiac
Dco imprudcncc , quod fit pr ' nte
Dco, & volcatcpcrmilJioDcm Ac
poftca vbi dc permitllooe ladusexplicabi-
raus,apparcbjtDcumquod pcrmiccunon
impiudcDtein aut non . "• ^ .•cm pcimic-
tcic. Qaodautcm^ff// tuJiimvo-
luntatMffirifintiiia^nonnr :c-
dlcintclligcndum. Vult cu;u. U(.ui icka
aftirmatiuopcrmidioncmfuam. At circa
id quod pcrmictit, vcrfiitui folo adiu DCga«
tiuovoluncatisfux.
:inf. fii •, r quis ciiftimcc Dcum
qi: uftcdccerncrc : pofico
lU-
lias
qu.
nequu :sdecrct
noois iQ :>i.iiptur
quatc fcicndum c;^ ..
nC-
... .ul-
pam
UmttrtU
{■
cliKl..;,'J.
quic cin:
quci vt L
vclic au(.
Dcus '
ufiu>
PR^DEST. PERKINSIAN.
patn k drcTcto quod nosDcoarcribimns, | dicirur 'utDe ii mafum/i/ , n< n >
aurc[eDda,na
Don cnim voci;>iii.Ui aJiUuu iuiuin> t^i.-^
dccrccum , fcd connmonflrandum id quod
Dco rribuimus dccrccum , rcueta ipH coo-
ucoirci^ cum dc iuflicia adlaciitqux-
ftio.
TtrttHm Mrgumtntum ctumbc cll. Ex
cucocu enim alicuius rci nou pocedcon-
cludi Dcum voluiflc vc cucnirct»fcd vo-
luiQcnon impcdirc .- & boc vcllc oon im-
pedircciiam cll a(flu$ ptouidcncix Dci,
qda; cmnibus Sc /lagulis rcbus adcfl flc
prxcA , vel facicndo, vcl fincndo vtdanc :
adminirirandotjmco & ordtnandoomnia
ad iuftos & lcgictmos Hacs. .icqoc ira vc
mn tantutn txitum r«ritm , fed ^tff* initi»
eurtt , ^ prineifiiii rtrum Qr^Anionnm, Kt
nocum cfl !m & Impiosndr ■ 'o
Dibilpcrfiw^ ; . . iic orJin qutdc^ .<i
Pco pcrmtcccntc. Quod cu addiSjt/^/rff/f»
noo conccdo,nin pio;''
Dicutoruin p6dcrc quai.i . . ..u.
Ec.propccrca imfium tfl liircrc qutcquam
txiflirt vtldtri.nifi Dtut iujius fancluitjutj
idab tlfrnoeiecrcuent,,
facc' • • ■'■■rt. (. ...i.i .Ui.;ci.i:)i
Di. . - .v & pcimiiriuum. Ncu-
trum toaltcrumincideccpotcd.
Confidcrcmus &: Vctcrii EecltfiA iudi-
cium. AugujUnui apcicc dirtinguic iuccr
pcrmiirioncm & cBicicnciam. Lclicctdi-
cai,j!tri uthilniji ifuodDetti fieri vtlit ; ci-
pl i 'cn.vtlfn ido vt fiat,
hacrationeid quod
. iu voluntacis immc
diacam , fcd pcrmilfio, cuius obic<flum cft
IdquodpermittitDcns. Itaquoquc Ttr-
tmuiani , Hitronymi , & alioi u v ' • '> .\ funt
czplicaoda, nc impinganc tn , iram
qax flmplicitcr dicic : TuDtwnonvolens
iniquitatnm. Qita; ' loquili-
ccat,dican- ni iT- - ^iitrt-
n^mH4,C,:- .iiuf.
onodij isabAineaocquxinScripcu-
ri< ' cntur: & cxplicacioncmdc-
id am.Qc ioblafphemix&hx-
ttU ncmrrahancur.
l>ilhndio uodum quam Dcus
rrmitiat^
•■aium.
t' •■•) vjiiii) j.'..;ii..ivrtC
iii. •i,nun qi;:.i n"c''n«;
ell vc lincoala , quam vt nou (iri
mrIiusc(l,ptinio.vt tatiooalem
fuam creaturam pcrnntr • .iiui-
tno & libcrtatc fua,in q. i xplo-
ratio obcdicntix illius . quam vt contra
piimxuam fuam ionitutioocm idam ii-
bcrtatcmcrcJturxadimat.vclvti ' ( ' .m
cius impcdiat ; fccundo , vtdc n .c-
faciat , quam malum cflc non Itnat. Qnoci
' - vclitfic
.1 -
o»
li-Vo-
mala.
tiooc .quani yo..
Icotc.
O^f><f?/0auccm idacflmn.
luntascoim maladicicura vl
volicio mala c(l qur fcttur iu obicdum
Doo dcbicum. Obicclum aucem noo debi-
lum zii malum. I.rgo volicio m<la cdqaa
quis vult malum, & qua vult malumficri.
Nam vetbo diibnguuucur i(la duo , re
cooucniunr. Quarccciam vclttntattamaU
tfi vttltmala fitri , put voluntaf . ' 'f-
tur malu , fiut vti nsvtlit adbonuti. . . ulli
cntm liccc vcllc vc iralumHat. quo occa-
Itoucm habca t co ad bonum v tcndi. Ec re-
gulaqu^madfetsccrtac' ^
iw.imonccvtilcnda.r : :tu
Nam prima iniquit t u
YoUriooc mali, fccunJa to pcipccrationc
P ' " tua no: : diflficultatcin
c'-i' .C iaidupi'^ ■•■■' ■■■
/ •unctbu'^
1 ^ q^oad prius. Qui.
Vrgeturpri^
ms obiidio.
I
55^
lACOBI ARMINII EXAMEN
io rcram nafura ftialum , ooa poccft vo-
luncas fcrrt io maUim . Sc voiuccacis omats
cil ceodcrc lo booum i ncc voluoucis cao-
tum.fcd&cupiditat' ' nois
Vcrumratiomaliiuci luod
fcrcurinmaIumvoluuta<^ crcur
in boaum noo «i > vcl non dcbico
modo&finc. Quw • • . Ccr-
tum c(t nihtl ejjt fHii. ..'itjMui
bem coniimHum. Nam non dacur luminum
matum. ' itcilniflio bono.
Atindcnui..^^|u.iu. , . immcflc vcpccca-
cum cucniat. Tantum cnim malum c(l
pec<acum,vc vitati debcac . cciamfi boni
quid habcac coniundum. At^usfcoriatio-
Dis habcc id booi quod coogrcllus viriflc
focminx fic oaturalis > accamcn c(l omit-
cendus.quia non poccd finc pcccato patra.
ri. Hocautcm booum dc quo tu agcrc vi
dcris, nonedpcccacocooiuod^um niH per
accidens , inccrucoieocc ncmpc Dei vo-
luncace illud malum io bonum Hnem diii-
gcotis.
Didlum AuguHioi rigide cxaminatum
connflerc non potcric« commodeaucem
explicatum potctit colctati. Kom coini bo.
numefi^tfint maU. Omne cnim bonum
fii ir Dcus. Eigo Dcus facit vcfiocmala
J pugnat cum dicto Auguftini . quo
dit y Dtum nounuUnfAeert, ali* verofmere^
Jieri, - ; r-^iuioauccmdc Dco
iinc t. potcft, quod fa-
ciacvcliocmalai & fioacHcri mala ? Racio
aurcm adiuodla hoc oon probat. Omoipo-
tcos cnim boousooapro^icrcannitmala
quia booum fit ctiam cHc mala , fcd quia
Bouit fc profuafapicotia&cmoipotentia
«X malo contra ipnus naturam & propriam
eflBcacicatcm . bonum cducerc poflc , id-
quc puto adu fuo,aut lullz punitionis aut
gratto&remiflionis. Non cfl booum vc
Itntmab ni(i peraccidcns, ocmpeproptcr
Dci fapicntiam, omnipotcnciam,volunta-
tcm.Q^odautem pcr accidcos en.io coo •
fideraitonem ooo veoir.
DupUxtec- Sed vidramosiam rcfp :uiu^:n.
etit rtltt- J - -
itrsfHm , auf^ltcem '
primstt jcHfi/TinAii(*(*min4utr$, Piimo dn.ii,/«f •
eMumeo^
quateni'
tiontm bont. At ncgo pcccatum iiabcrcra-
tionem booi tpud Deum Jccctoeotetn.
Adus cutm Dci circa pcccatum omnioo
dcdaraot , Dco peccatum non fub boni,
fed fub mali rationcconJiderari. Petmictic
cnim pcccatum j boDum auiem ^ :>u-
oit peccatum i malum autcm pu ^ >^ua
malum. Rcmitcicpeccacum &condonar:
quodauccmcoodooacur, idcondoQHci vc
malum conftdcracut. Ac Dcus deccroic
pcrmilfioncm peccaci , quia nouicfc aCius
bonos produccrc polfc cx peccato , non
quaboaum , fcdcjuapcccacnmcftmalum.
Ncque rcilc dicitur peccAtum habere r/t-
tionem bont apud iitcernentem Deum , quia
Deu4 ex ftecato elietrt nouitDceaftoatmhc-
nerumaSluum ; quumadtusillos oon pro-
ducacni.'j confidcrans pcccatum vtpccca-
lum. Er mirum crtconfidctarioncm ali-
quam affingi peccato contra eius dcfini-
tioocm. Dcfinicioaurem pccca od
fictraDfgreiriolcgis, ipropcci. , .«..jtio
voluntacis Dci. Vodc cciam cooftacpcr-
pcramdici quoJ ftceatum habeat bamrm*
tienem, quia eft tn bono, quiaeJioMbe-
num. Bonum cnim diciturdcf ''m-.'^.'.
quo cft pcccatumcaoquam vit
mans,& corrumpcus f
peccatoinexiftcntc. QiKu.ua^ .iuu ucus
vclit fuL)ic<fluni inquocll rr.:cT?:m . hoc
efl, attumquiabhomi
trari otquit» foitcpoflca ... \x.
bimus,vbi dc perminionc g. jii, jicc-
mus. Ec peccatum non clladbonum pcr
fc , fcd peraccidcQS caocom> quod Dcus il-
ludnonfacieodum , fedia- i\.
oacad boount.cxqucco clic.i
bont. Nccdicicui Dcuscatcou
cacum eacoire > quatcous mi:
aouicindcbonumeliccre,(edc
Icpi-i muTrc & non irr- i - '"-^
cau! :r pcin:.
nor .cacum
tlc» steundm.
a'i:
liu^^itccut tacis coi
.Ul,
:(l
PR/£DEST. P
vel /fUM ejlpeeca/um reJPe^lu hominum , vel
quApeeeMtum eji De$. Si vcrtimaudirc vis,
mi Prikinn« vanj; & friuolxfuocidxdi-
(liaclioocs , 4c ioucntx non cnuclcando
ncgotio, fcd magisiuuolucndo. IJloreJpe-
iiu dicis , Deum non velle , nequeprolare^,
neque ejfieere peccatum^fed vcUe quo ad e-
uentujn , ne^jue Jimpliciter ,x't ea qm bona
funt per je.jeJ tAntuw votendo permittere vt
jiat. tilo , & hocpotillicdlc intcllcilum
colcrari Qux dctnplice voluncaiis dioina;
ad^iouc dicis , non cxaminabo , quia nihil
admodum faciunc ad rcm. fjitcmnonfa-
ciunc contra fcntcntiam quam dcfcndo.
Acquodin margiocdicis vcrumcft,Df«w
tatenui veUt peccaium euenire , qUMten$u
fojflt/e ejl vt eutniat Deo non efficiente^. A c
vclim tc hoc cxplicacius noois pcitradaflc,
iodc (ane conflitiilct cc hac^enus nonre-
expiicuilfc modum quo Dcus vultvc
pc.caturh cucniac? illc cQtm talis cfl a tc
poiicus , qui,Dcum ab cfficicncia pcccaci
cxcufarc ncquit. At peccatum qua Deo eJJ
ta/e, nec vuU, inquts, necproiat,nec efficitj,
imo nepermittit qutdar^, Illa cooccdo.hoc
pofliemum nego , proprium enim obie-
6um permifrioois diuinx ell malumqua
maluin,& quidcm Dco confidcratum vc
malum : licct caufa cur pcrmurat pccca-
cum.nou (icipfum n.alum. At didin^ucn-
dum luccrolMcclum pcrmifTiouis , &: ciuC
dcnicauf;Ri Quod vcrum malum vc ma-
luir. pcrtnictic, iamaocc dcmooQrauimus.
Caufam vcro curpcrmittatDcus malum,
Don rc£lc cnuQCufli, noQenimpciminic
inatum proptcr coniundum bonum, fcd
quia boQUm cx nulo cliccrc potcfl :quod
idco non pocclldici coniuodlum peccato,
qnianonnifl pcr Dcia<5lioncmcx pcccato
elicitai. Si vcio ica intclligis fo«/«nf7/<»>
huum tDon o icura ipfiuspcccaci,fcda(flu
Dci.nihil conttadico.
Jit3aBet* ^*^^* ^^^^ '^^^^ iftaquxcicas rigorcm
' cxaminis nonfcruoc. l'iiuscoimauc fal-
fum cfl auc xquiuocationelaborat. Fal-
fi:m,(> incclligatur dc pcrmiflloncdequa
nunc agimus , qux oon cpponitut pro-
hibicioQi Icgis , fcd cfHcaci impedicioni.
Nam Tcruro c(l, Dcum peccacum iege
ERKINSIAN.
prohiberc qua pcccacum; &camraidcm
lilud peccacum, quapeccacum cfl.pcrmic-
rcrc , id cft , non impcdirc. Si vcro pctmif-
(io inrclligatur qux prohibicioni per le-
gcm fadx opponicur , xquiuoca c(l di-
n>ucatio . non enim agimus de illa permif-
(lOQC. QuiscnifnigQoiatDcum non polfc
(iBiuI cundem adtuin Icgc adftringcrc 8c
noo adflringcrc f Eccibi lam aotc dcfi-
niia fcu dcfcripta cfl pcrmiiFio . Hegatt»
gratu cenfirmantis, non vero, qoq datio
lcgis.
Altcrum Bczx ditflum fimpliciter fal-
fumcd. Nam ptrnx peccatocum nou pct-
iriituntur a Dco, fcdaiuAoiudirc-infli-
gUQturi & habcotipfum Deumau<f>otcm.
A m os j . Ko eji ma/u in ciuitate tjuod Domi-
nuinonfecertt. Eccuiusquxfopcfcati pcr-
oa fuic primum pcccacum? Hoc camcn
pcrmilTum. Ergo non vc pacoa.
Caluinidiiflj cummodcadinodumfunc CM/utttL
iQtclli|;cnda , & fccuodum prxmillam a
nobis intcrprctationcm,fecus dcfcodi non
pofTuot. Quod vcroipfiusiofluuiumfuc-
tit dogma Scholaflicorum conucllctc , ab
illo dici Qoo dcbci. qui illiusdi(fta libi de-
fcndcoda fumpfir. Scholaflici cnimrcifle
dicunt , dum voluotaicm a pcrmifTione
non dtfiuoguot , quod tu dicis.fcd intet
vcramquchoc circ difcrimioisaiuncquod
pcrmiflio fic obic(flum voluncacis imme-
diacum , pcccacum vcro pcrmiflionis. Ec
apcrcc faccQiur Schobflici omaes Deum
voleacem permicccrequod permiccic. Noa
cfl aucem Caluino Manichxorum bla-
fphcmia imponcnda, quialicecaliquando
incommodiusloauiiui , camcn alibi illam
calumniam pliii^ fc & fua docttioa amo-
htur.
Ol>ieiIiofccundac(i.DtU4Vu/tcontraria,
fivu/t euenire quod w/egepro/iibet. Rcfte ^'Vj!-"'
(ane. Et tcfponfio tua oodum noo foluit. ^'JP**J''
Nam ve/lea/tqutd eutnire,f^veUeidemncn
tuenire, ooodifFcruattaDtumrcfpc<flibus,
fcd tiirxSi, & iotcgris cfTcntiis. Kcquc vl-
lus efl rcfpcc^us fiuc modus fccuodum
qucm Dcus dicipoflicvcllevccueniacali-
quid,& (imul vclle vc illudaooeueQiar.
Non cnim poccd circa vnum idemque
Aaaa obie«
lACOBI ARMINII EXAMEN
non eoll*tiontm neceffArii AdcauenJMmpte-'
tat»AHXtlti : 'vndtftquitttr homintm ntcef-
fariof^ece Are.Qur CDim lcgcm ponit,& ooa
dac auzilium ucccdiriumad pr^illjndjm
lcgc, illc cjufa cft tianfprcfTloDis Icgis fux.
Ar dtcis hominu voluntAttm interMemffi
in h»e deferticne , C) u i a homo ncn dejertm fify
niflvolens dejtri. Kiipondco; (iitacft tum
facc humo mciuit dcfcri.
Ac quxro,aa homoporucnc vcllcnoa
dcfcri : ildicas potutflct lamoon pcccauic
DcccQario» fcd libcrc .- St vrrodica&noa
pocuin'c,iam culpa rcdundat ic Oeum,ooa
mious quam aotca , pi optcrca quod Dcus
caufa fu idius vohcioois , qua homo vuir
dcfcri,quia ooo dcdctit gratiam nccciTa-
riam,qua potuciit bomo vclle non dcferi :
& nihil potcft cogitari ,quod inrcrucoiac
loccr hanc dcfcitioucro Dci,& volmoncm
ciscdc magDumdtfcttmeo.roccftcQtroez | homiois.quavoluitdcfui.
elfcdtu caufacoucludt. Etptopicrcabcnc | Rejponjioae Jecnnda te noB fa2g\s cjj>e- Rejpenfiojr^
dicis Mmerem , quam pofuifli n$n effegeme | disi uno bis ratciis Dcum dccrctn fu o,quo eHndsad
ralem At tua corrcdliomaioriiftiaddita ^ voluit vt pcccaturo cucniret,cfrc pcccati h»nc crimi^
nihil ad vcritatcm illiusfacir. Falfum coim cau6m.Primo,qma Aic\%peccatum efft me- niutoatfn.
tl\ ,/inti!lAeMHfa niediaintercedat inter Mn ruth cjnfetjHem decreti; vudc^cquitur , de-
teeedens, qm icjito conjequtns fequiiHr, ^ \ crctum cllc caufam pcccati. Nidcuaham
eonfeqMon, tut.T .wtteedem CAufsm tjfe cou- • latioocmadfeiasifccundnmquampccca»
tum fitionUqucosdccreti JiUiai;quodtu
omotoo faccic not»POtcris. At ita,inquis>
dtcretum Dei Mnttctdtt yeccatMm hominti,
vt HuUam eMuJa niji deficttntH rattojtem htt-
beat. Ai inqujra cgo, iioclecuHdoaigu-
□icnco L-onutiicctss, quod Dcum pcccati
auclorcm Ihtuis. Si coim caufi illa dcfi-
cicns DccclKui.i fueritad vitandum pccca-
tum, tum fanc DcuspcrdclL-icntMm opc-
5(4
ob:cclum , quibnfcuoquc id rcfpcAibus
ioduatur, conttariisacf^ibus vctCiri diuioa
•v(.lantas:ncquc potcft vnus idcmquca-
«lus diuinz voluntatts vctfari ciica duo
obic£la cootradiccntia, qualia fuat cucoi-
rc & non cueoire, quibufcunqueeciam rc-
fpcdihus illa obiccta induantur.Dffa^ri?.
htbet malumqH» m«/M»,atpcrmitttt idcm,
Don quabooiratioocmioduiti hoc coim
falfum cfl , quod peccatum boni rationcm
ioduatifed quia Deus cx co bonum cltccre
&produccrcDoutc DidlumThomztllis
tuis Doo addipuiatur ,ocqucmeisaduci-
farur.
0{?ieBio Obitciionem tertiam pro tuo arbirratu
tertiamalt ctbi formafli . vcfactlctllamdilucrcponrcs.
foTpiata. Puer enim ioDialcAicis parumadmoduin
intclligeosnouirfncercaufam coofcquca-
ciq fcu conclu(Iori(.3c caufam confcquco-
ZxcHtitttr
Jelurio.
fequentii ijfiui Ncque proptcrca dcdnit
intcccdcQs cllc cau(a confcqacntis.ctiam-
a mediaaliqua cau(aiatcrccdat. Sataeoi<n
t{\ cjufacfus deaiborc vettta , etiamfi ho-
mu ptoxinu eius fii Sc immcduta «iufa.
Quo ipfo vistuxtcfpooliontscollabafcit,
St autcni doccrc potcs ,ha:c duo intcr lc
conllilcrc poflc , quod Dcus polllt vcllc vc
pcccatnm cucnijr , &quodbomoathilo-
minushbcra voluucutcpecict . tum vicifti
caufam. Kaccu: quidcm jHBbirm itifaHibi-
litercftamenlibrref^eccartpofTe :itnoa i-
dnn tfl infalltbtliter & neceffarioptcc^re.
N .j m infuQibtliter d k ic u n c I p c d t u i n b n t tx
prxfLicntix diuinx ; meefftrjo vcro,rcIpc-
du dccrcti Dci Sc votuntatisdiuin2: , qua
■/ult vtcucniat pccciium : quarcctian-. nic
pcrpciam ir^allibilit/Ueni dtcrtto Dti tti-
buis,quum prxfcieotix id tribuerc dcbuc-
lis , u£ dccxcto necc/ntJtem. Atquc ipfc
poftca fateiis Dcum cllc caufam pct.c3ti
bomtaiSa fzsdtfnfiatitt/taQmfc ifjiut, o*
ratioois neccdaiix od vuandu.Ti nccca-
tum , cft caufa pcccati : oili docc-5 nomi-
oem promcrttum :am anrra fuitlc hanc dc-
ficicnrtam opcrattonis diutcx. jiugitjlini-
didum non patroctuaair lu» (i:mcntix.
Nihil enim vult aliud , qu.ini pcccatum,
quod (itconrTaprxccptum Dci , nondcri
ilio tauito,& (implicitcr voicntc vc nun
fiat , fcd pctmiticotc &: quidcm voluntaiia.
pcrmidionc.
0^/«(9»*«rw4//Viwtibi opponis. Dtcrt- Alia obig-
tum DtitJiprintipiHm rtrHmomHium ener- ijf^
|r/ic»a>jiccuadiunfcjtt<:uiumtuami ua-
PR^DEST. PERKINSIAN.
TlttmA,
«juc ettAin prin(ipiHf»p<ccati. Antcccdcns
vcf umcdi- ijtcris &c doccs. Prnno, Aiiclo-
licarcSciipcura: cx Eph.i. cicatx. Ac pixccr
rcDium Sptritusraudtii llla cnim omnia rc-
fcruocur ad falucarij dona & clFccta , <}ux
Dcusio Fiiiopcr Spiricumfuum opcracuc
ioclcdVis , quod cctam vox fi^JA«i«4 (ignifi-
cac Sccundo ratioDCiqujr ratio proba cih
Dcus cuim cU cau(a omoium cotium , &
«£luumi(cd commodccxpliLaadlum,quo-
modo oninci adusptoducac Ncgasau-
ccm coQfcqucntiam, quiapcccatum C\x.dt-
feilM itttii ,(jynon ens realt , vtrum rMttouH
tAntnm Qnomodo pcccacum tJfftilmlii
6i nonentpojttiuum > latiorcindigctcxpli-
catiooc- At pcccacum eos racioais cilc.
c]uod noD taotum rubfidcnciamruanaha-
bcnc in mcniCtlcd cciam a mcotc fuam ha-
bentorigiucm , abeaquc coofiiftaruoc, vt
ipfi fciuiant ad rcrum ipiarum fcicociam
comparandam. Priuationcs vcroctiamfi
maccnam & formam conditutiuam non
habcanc, funt tamcii inlijbic^oyadecx-
ccHk habitus, illudquc fubictSuni itaaffi-
ciunt, vcfciKian[urafubic(^o : ocqucin-
(cUiguotur a mcocc uill (ub raciooc fuo-
rumnabicuum, cx quibusciiamdcfiniun-
cut. Vndc apparcc, aoo clFc purc cocia ra-
cioois Facciis cDim pcccatum oon cilc
cnsratioois,quumdicis exremottoneerigi-
nalii iiifitttt imtnedmte vere^ue fequi o>
tjfcj. AclicccpcccacumooDlitcospolici-
uum fcd dcfcdus , camcQ (i Dcus caula cd
CDcrgctica lAiiis aAu«,quiab bomioc (ioc
pcccatocommittiocquit.tuaictiaro Dcus
<(l cauGi encrgctica pcccati. Hoc auccm
fatci is.cum dunDeum ejfe CMufam omnium
Mciiium energettcam.h 2tc3ii\i igicur & coo-
fcqucos oporccc i oifi commoallrcsquo-
XDodo iicrt podrc vc homo libcrcilluma-
Aum oxxdct, qui iplius rcfpcdlu pccca-
cum clc, (i idcm adus a Dci cacrgcttcodc-
crcco producacur, cui ocmo rclillcrepo-
Ccd.Dccoauccra poiicaamplms.
Obiieitur iolupcc fcaccntiar tux , quod
Hoccac Deum imUnAreadpetcatum ,^in-
durarefojittue. Fatcor boc obiici , & non
f\ac caula. Nuaquam cnmi vidcte raihi
£00cigit icfpontioncm > qux doArinam
55r
illam, quam tu hic profitcris , ao ifla obie>
dionc & crimiaationclibctarit. Vuicamus
tuam. Rcfpondcs tenonprobarcpermijfto^
memfeclufam ab tpfa voluntAte: at quis pro-
bat? Quis vnquam ncgau t Dcumquod
pcrniitticvolciucni pcrmittcic i Dictsfc^
Dto non trtbuere a&ionem pojltiuam velphy
Jicam , juaji corrt4ftionem cr malttiAm lu-
fundertt^. At vclimcxplitari. quomodo
pcccatum occciiaiio fiat rcfpcdu diuini
dccrcti citraadtioncm aliquam Dci phyii-
cam, nucillapofitma Ac(Iucaegactua,ime
fi volcs, & poficiuam. Nam icarcfoluts a-
dum illum , qui finc pcccato abhominc
oon ficia caulam pnmam, vt Dcum ctiam
ciufam pofitiuam pcccaci oeccflario Ua-
cuas.Noo cftautcmopus,vtiofuodatma-
liriam aut corruptioocm adhoc vtphyfi-
ca aftio illi tnbuipoirit, vclpofitiua.-fuf-
ficit fi ad adum moucat , fi impelbc . fi h-
bertatcm hominisdctermiBct, vtoon pol^
fit noD vcllc & ficcrc id quod prohibitum
cft Fatcrisautcm DeumaHiueindurare^
quod fanc non ncgo , fcd nccclfc cii vc ica
cxplicccuc , flc Dcus audlor pcccaci vllo
modo Aacuacur. Qupd poA vidcbi-
mus.
SUidx trif>icem frouidentn (itiitne. alh- "^'ip^^xa-
but hominum aflioiiem nou imptobo. At
y idc n\i]ii,aifivium qu* ejl "jtj' ivitttiMfcfic "* ^
^ua Dem vult.frobat, efficit,eo^ deU^Mur, ^*^*** ^*"»»^
concra pcrpctuum tuum lcolum quo vo-
ccvnvjl»*.tmt vfurpas. Antccnim cx tph. i.
di X i (li . Deum omnia agere ex beneplacUo v*-
luruattsfue.,\\3\ ciiam locum tlluin tibi ad-
emi , frctus ezplicatiooc illtus veca , quam
ctiam htc cx Xuida adfcr^.
lo fecundaautcmaHioneiiuteJl «(^ t'«!i(^-
fftim* feu fufientationu conjeruationii,
velim pcrpcndas an conferuatioc^ fujlenta'
Ue tamftt mottonum , a£lionum ,paJftonum,
quamcziAcucix&facuUacum. Quum e-
nim cxiilcocia ipla rcrum&facuhaccsjn-
cxiAcnccs rcbus fioc adusprimi; mocio-
Dcs,adioacs.& cz iispailioncscxidcotcs.
a^us finc fccundi, auc cz (ccuodisa^flibus;
videtur fanc alius adusdiuioxptuuidcD-
tix hilcc quam illis prxcilc. Vcrum autcm
cll Dtumfufltnere nAiurampeecantein : At
I Aaaa 1 quo-
lACOBI ARMINII EXAMEN
Hl.
/» terttM
f-.iX anuf,
1.
quoufque & quomodo Dcus coocurrac
cum crcatura ad agcoiium , iJ vcrodili-
gCDCcr cxplicaDdum fuit : qualilcunquc
vcro ioflituitui iftius rcicxpltcatjo.fcm-
pcr caucri dcbec nc pcimx caurxialistri-
buatur cum fccunda (.oocurfus , vc caula
mali mcritoillt adfccibiponjc Dicist/tf-
luntatem nihil pojft ager: folam ,poffe tamcn
maUagerefolam ; quod nmiliillullras : id
vidcaiDus quomodo coaucoiac* Imprimis
fcicodumiid locum non habcrc in hominc
intcgro» quia eiw tibtAnontfl Iuxma , cr-
go pnmo ilhus llatui uon cit applicandum
illud fimilc.Dcindcduoponism claudica-
tionc > ■■ ••■ ^uemotstm, (^rcUu-
dirntiontm . ^:- . . . . '.tuperucrfnm. Anl-
bulatiuncni coutcis cum a<ftu , claudica-
uoocm cum aclus vitiolitatc. ioquapio-
priepcccatiratioconfiftit. Atilla duonon
infunt omni aclai ijui dl viuciius. Nam
ipfca£lus ahquandu vctatuc Siccfusatbo-
lisvetit.r i vbi diiliogucrc nuu licctintcr
adura & ciu&.vitioiitatcm. Nam ipfe
ad)us pjtiart non dcbuit , & pcccat: latio
coufiftcbat non in coiquodilluin clum in-
dchito modo pra>nabat , fcd quod pralla-
bat (imphcircr. Habct vcto illa flnnhiudo
locum in adUbus pcr fc boois. at non dcbi-
to modo fa^ftis Sic qui clccmolyoam dat
vc videatur,a(fl:um bonum pra llat.lcd pcr-
uersc : inccdit » fcd claudicanr. Vndc fc-
quitur ctiam ad a^um, cuiuscommilTio
tranli;renio lcgis i nemiocm impelli
poHe citta pcccatum &culpamimpcllcn-
tis & moucntis. Quarc hic vidcs. quam
cauce cxphcanda lic ratioqua Dcuscaufa
a<flus , fcd noa vuiufiiaiis tnadu ilfc dici-
cur.
Tertinm a3ionem dicis cffc ^t-ru nyx*^'
^nnt \i]ua • »iu in malo opert bommii qni-
iL-im JanHe operatur. i\on ci\ autcin du^
btum,quiQ id dc Dco vcrc dici polhc.
Hac iii jdionc cripliccm ponis aftio-
Dcm. ?rw4iwdicisc(rc/fr/wx^fl»*OTifcd il-
lani ita cxplicas , vc Adamu intcgro ac-
commodari non ponictcd iis lolis qui pcc-
c4runc,&: pcccacisiuis meriti funcaDco
fibi ipfis permittcrcntur 8e in rcprobuni
te ofunr uadcicatur./f «nxaim UxMMitDem
habenttf AUamo, non fufiulit imptdtmentM
peeeandt , non foluit ipfum anteafnne ligatm.
Aductfus fecundum allionem ciufquc ez-
phcationcm oibtl admodum habco li ac-
commodcturpcccatotibus.- hcctnonaulla
addi poHc putcm valdc occcfTaria Ordina- IIU
tionem(^\iX cfl tcrtia a3io,aon vidcri!>mihi
dillinde fatis cxphcarc. Nam vox dupli-
citct vfuipatur ,piocoquodcl} dcccrncrc
& flatuctc vtaltquidfiiti & pro eoquod
e(i, ordincmiotadisdarucrc ,& fddaad
fiocm cooucnicntcm difponcrc & dctcr-
mioarc. Hxc xquiuocatio tibi fuit collco-
da , oon confundcnda diuctfa vocis iflias
lif^nificacio , llcuti facis,quum incodcm
oiatiouis tra^Hiu dicis Deiim peccaiutn er-
dinare quoad cuifns (y^frtncipim; vbi prima
ligmficationcaccipitur vox ordtnandi: in-
dc . idem ordinare <jiio.id exitum ^ finesi
vbialtcrafignihcationc fumitur. Explica-
tio quam addisab czcmplo Sataox , ell
tantum dc ordioaciunc qunad fincm &
exitum. Nifi autcm explicctur commodc,
qttcmodo Deiu acliim, qui fine ptccato al> ho-
mtne fieri non pctffi ( itacoimdiccrcmalo
quam pcccatum ) ordinet cauja4 ^pnnci-
fia , fjcili moincnto Dco pcccati caula Sc
culpa im.pinjrtur.
Clementu Aiexandrini vcrba, dc ordi- L^caex Pm^
oationc ad fincm tanrum accipi polTnnt, f^-^ citata*
(i vclim omncs nofVfos Sciiptotcs, & tc
criam inilfisvcrbisfcmpcrpcrfiflcrc. Pro-
ba coim fuut , & aifliunem Dci , pcrmala
malorum npcra, fuum opusfactcutis, cx-
phcaotia. In vcrbts vero Augufiini planil-
fimum cll difctimcn intcr facere (yordi-
nare , & voxon///)/i»^i fumiturfccuodafi-
gntficatiooe , proeuquod cfl, voluntates
lam fiia culpa malas , ad hofce & illos fioes
adioDcfque ceiras difpoocie & dctcrmi-
narc.IIIa vcro AugufiiniscihitDemoperil-
tur in cordibui hominum aditiclinanduf ho-
minum 'voluruatcs ^uecunque vult, etiam
ad malapro meritts illorum, apte fuoc expli-
caQd.:,ne impingant lo id quod fcquitat:
Deum non facere voluniates mala» . lochoat
crgo voluotatcs maljs ad mala , hoc cA , vr
potiusin hoc obic<f^um ,quamaliudmali-
tiao) fuacfiuadaoc. vcro dicicui ad maia
impcl-
p-
PRy£DEST. PERKINSIAN. 557
impeUere qucnquafn , ncmpe ad voIcq>
dum mala, tum nttclligenium , quod hoc
&cic miDi(letioSjcaQX, & ido modo,qui
facilc cumtuflicia ipfius coociliari poccll.
Tnl^cntiwmicm rcftifllme ncgotiumcx-
plicat& paucis. Qwjmcnin. rnalArnmco-
gitatiormm Mtilorcnt DrMm cHc ncgac , fatis
a pcccaco illum czcuiac. Nam coguationcs
ad opus rurciptcDdum func primx cau(x,&
voccm ontinandt ctiam poftcriorc fignifi-
catiouc vfurpac, vc cx adiun^ a cxplicacio -
ncfacilcliquerc poccil.Dicitcaim , Btum
demmlo ppere bene operari.
TirtiaRe- Terttumrejponjum ncgarquidem &: mc
^"if.*d hSc lito.^ct illud dogma Fatum Stoicuminiio-
miRiffxm- daci,cxpIic.uo ncmpciftoFiii/<»,proutS/<»;-
m. cidccodoccbaot. Atnoctollithaucdiffi-
culcaccm , quod Dihilominus pofito lAo
dccreco Dci, quodcuponis, nccclfirasin-
ducatur rcbus , cuin qua libcrras conni^crc
ncquit. Quarc liccc Tatum Stoicum non io-
ducaturpcr illudtuumdogma , loducitur
tamcn Fatum neccjfttatem rebui infcrem o-
mnibM^^libertntcmadimens. Ac conaris
ira dccrccum Dcicxplicarcvcrcbusa Dco
dccrccisltbcrtatcm noadimac, liccc ucccf-
ncaccm iaFcrat.quod cgo omnino impolli*
bilecxiilimo.Ac vidcamus, quam cxplica-
tionis & cxrricacionis cauiam jJfcras. Pri-
mo,dilhibuis, idquod«f«//Iirn/mtil, in
SKtfiiMtis fi'"P^'(''"' f"* abfolute necejfarium , (jy ex
' hypcthefi. Abjolute necejfarium ejl quodnon
fotrji Je aliter habere , (jycuim contrartum
»JltmpoJ}ibile,\n(^\i\s,xc£ic. At noo diflin-
guis,an agasdc rcincomplcxa & timplici,
aa vcro dc cntc complcxoio cnuniiatiooc.
Aciftudmittamus. Ccttumclt uilnl iilo
modo Qcccirarium cOc , pt^tcr Dcum
&diuina. Rcliqua omniacxcra lilam oc-
ccHicaccm funtpofita. KeceffAriumexhy-
pothtfi «■y? , ioqu :s y cjucd tx xniui xel tnulta-
rum rerum pofitiene non petcji ft aliter habe-
tt. Ncquc htcpoois dilcmncn iDCcrpofi-
tioDcrorcrum.quaaliqiiidpooicurvciit, &
qua aliquid coocluduuriqua: Dcccnit.:( di-
(tinguitur in coofcqucntts & cooicqucD-
tixueccfntaccm I(lacASyllogiibca,tlla cft
excaofisciFcd^um fcu confcqucns produ-
ccntibuccauiis inquam , quz ipfa; quidcm
JiijiinUio-
*ti Virii
non nccciTjrio poDQotur neque caDiTant,
(cd quibus pofitis & quibuscaufaotibus ci-
fcdus ncccnario cxiihr. Excmpli caufa:
Dcus ooo crcat neccilario muodum , fi ta-
mcD crccc, QecciTario muodus cx illaadio»
QC cx\Ci\i.I>JeceJfAriumexhypothefi ponis t»
natura.ex prtcepto, ex decreto. N cc ciTarium
ez natura tolltc Itbcrtacem & cootiogcn-
ciam. Stc quoquc oecciTarium ez pracce-
pcojquodcDim lcge adilrtftum eil , noB
cilinlibercacccrcacurx : liceccx ncccifica-
tc oatura: producacuc a<flus neccilaiio, ni-
fia poteottori impcdiatur. Ex occcinca-
tc vcro pra:ccpti ooo aAus producicus
occeirario , fcd przflacioots impooicur
ctcatmae occcintas,fiquidem velit Deo pa-
ictc,& illiacccptacirc.Neccirariumcx dc-
crcto malcdcfinis , quod Dei*i pnfciuit ^
■voluit vel efficereveljaltcm permittere : nam
alia cil nccclljcas prxicicnttx & pcimiino-
DisdiuiDX,& aliacl^ccftionis. Imo fivc-
ium£itculubcac,DulIa cfl; DecciTicas prx-
fcicotia: & pcrmifTionis , fcdcancum effe-
dionisfeu voluncacis diuinx. Non enim
prxfcicntia DciiCcdvolunttveJi rerum ne*
ceffttat : Itcct prxfcicntia Dci pofiu fcqua-
turrcm futuram , noocz ptxfcicnciatao-
quamcaufacoofequcoiis . fcd raciooefcu
caufa coofcqucntix. Dc permifTionc poil-
ca latiusagcmus. £t hoc quod oecciratium
cil cz dccteco, voluntatiscffcdiicis ratio-
nc hoc quoquc libcrum aut coocingcos di-
cincquic.
Dillingui$yff//n</o DccciTtatcm io cea-
iitsnH o» infallibtlitatii neccjfitatem. Ma-
lc Non cnimopponuntut. Nampotcft r-
na cadcmqucrckcdc pcr coa^ioois nccef-
fitaccmprodudla & infallibilitcr prxfctra.
Dciodc non fuocciufdcm geocris IllacDim
cft voluoraris pioduccuds altquid , & cft
prioi oatura iplii rc pro du^lta i hxcpixfci-
cotia tft.&icnaruiatftpcftciior. lllaco-
iQcidu cuin occcrntacc coofcqucntis , hxc
coofcqucntix. Tcitio, cftahqua ncccili-
ras qux piopior eft coadioois ncccflitati
quodadrationcm , c.iufain , &gcnus at-
iiDcc, &coadltooi opponitur, contraqui
coa«5lionis nccciTitas fuu diftiogueoda.
Illa cll necejfttoi tntuitabtlttatu , qui qui-
Aaaa 3 dcm
5j8 lACOni ARM
•^cm coa£lionem comprchcudit cjuoqur,
(cii fpccics innomiQata ooniine gcnciis
appcllan potcft. Qupd vtcUrius irtclli-
jTi ponitiita mc cxphco.IncmtabilitJtis dc-
ccfruas cft duplcx , vna vim lofcrcns rc-
bus putc oaturalibus , qua*x/o/r»//»dici-
lutiicbus voluntains , cjua: fc^<?// iuitui.
Alicta icm , liuc naiura ilia llt . fnic v oluo-
tas,ita lcoitct & luauiict intus moucns, vt
noo poir>taoDcoiDc!ioari,& idvcllcquo
mouctur. At tamcn . fatcor.uou agitur leu
mouctutvoluntas fccuodum modum to-
luDtacis ) fcd fccuodum modum natutx,
qua moiiooc tullttui libeitas . fcd noo
(poocancos alViofus , quum vttunr.quc
lollaiut pcr aiflioncm. Dclinitioncni co-
adlioDis cuam ttanfco. InfallibiUtacisnon
jplaccc : coniUDgis cnim difpatata in dcfi-
uttioDC. Certo cnim r«rflir# mJititur ra-
tionc przfcicDiir , immutAbiliter rationc
ipiiusrei • & immutabilitas nonconucoic
intillibilitati i nam iufallibilitas prif..ieu-
tiz ctibuiiur, quz falli noo poccll ob io-
iinicacem Dacutx & fapicntiie diuinz.
Quin & ipfcY0ccmiwOTM/>i^»//rfrcxpan-
gi$ additamcnio luo. Qupd cnim potejl
"jtl eutnirt vel non eutntre, id non fiat im-
mucabtluer . ccito tamcn ptzfciri potcll
ab co ) qui omnia ctiam contingctia prx-
fcit infallibilitct. Rctlc autcm mf.illibi-
liiati ncccilitacis adlhuis axioma. Omne
ijuedejl, quMtrnui ejl,ntrelf»riMm ejl.
gUtomodtre Hadcnus diltinctiones ncccflitatis i
'hi4Cor.MC- iam oftcodcs quomodo ca fiogulis con-
nsai^. ueoiat.
EffeHMUm rtlationes omnes Junt m cam-
fiu f»»* y fcd vcl ad caufas (cpatatas, vcl
coDCuncQtcs & coDcaulas,& limul agctcs.
Siadcaafas fcpatacas, iam cffcda fotttua-
tuf oomeo a modo , quo ifti cfFcdus cx
caufis cxiftunt. Si neccllatio , dicuotui oc-
ccflaiii , fi coDtiaectuer , coDciDgeoccs.
Ac Teco fi caula: plurcs coDcurraoc ad v-
num c^cAum produccndum « lam qui-
dcm cffcdumiUud rcbtioocm habcc & at-
fcdioDcm adfiogutas ruascaufas.fcdao-
mco Don (bititur , aili ex modo quo cx
<aulisillisrimul luntSit exiitit& ptoduci-
(Ui:quiaiodus U ilcacccttauus > uccdia-
INIl EXAMEN
riiim dicttuf , fi cootingcns.cotiogens.Fie^
iiauccm ncquicvcvnus idcmquc cffc^us
paitim contingcnccr , pjrtim ncccllano
cxiftat, quocuoquc taodciu tcfpcctu. Ve«
rum quidem cft^fi caulaqux lccunda dr-
citur , foIaopcratetur&: cc voluntatc fua»
icscoutingcos dici polTct : (cd quia cau-
fa prima fccuodam moucr, it.; vt non pof-
rttuon moucti i hinctotusctTctflusnecef-
faiiusdicitur. Quta ficrinonpotcft vt ille
cftcc^us ooo pioducatui caufaticibus iftts
caulis ptimaS: fccuoda.
Quod vcto puzii iJIaKeceJfitMte non toDi^*^*^*^ 9
Itbtrtatem caujarnm Jtcmndarum dc oihilo ***^'Jf'f** •
cftiqucmadmodumctiam,quod cxiftiina» o(>f^f**f*'
eff^ecinm reJpeclufecuHdi caujd ItLerum dict*'*^'
fofje ^ contingentent , qut prtmt. cauft, rtjpe -
//« necefjltrius dtcetur. Abluidiimcaifn cft
hbcftatcm cumncccnitate , & hanc cum
illa vcile coociliarc. Omoiscoim occcin-
taspugnaccum iibcrtate, nontantum co-
aifVionisocccincasiQuod ita vcfum cft, vc
ne inftantia quidcm daii pullit vlia vctica-
ti ifti iofirmaodz. At vcrum clic farcor,
quod decretumDei cauf/u fecMndtu ordtnaf,
ipfam adto voluntatu humant Ithtrta-
tem iAiiu,\zpctordinaiionem iliaro lit>er-
cas non toltatut : collitur auccm libetus
qu.indo Dcus fiuc coa(ftionc (quod no po»
tclthcii, cumpfoptcr omoipotcntiam di-
uiaam,cum proptcr voiuntaiis aatuiamjfi-
uc moili tc lcoi flcxiouc ita voluocacem
mouct, vcooo poHic noo moucri.
Vidcris autcm mihi loicr libcium & Lihtrum ((y>
(pontaocum motum aoa difciimioatc» fjpontantum
quum fpoDtaocus mocus tancum diftec a ii/7M^MW/i-
libcto , vc tllc cum uaturali k inccioa oe- tur,
cciritacecoiacidctc podit , hic vcromioi-
me. Spontc eoim homo vult bcacus.ef-
fc, ai*oua libeic. Bcftix ctiam fpoocc fc-
tuntut adca quz fibi boaacOc excxftia*
du oatutzx(iimaot,atnuilapoteft iiscri*
builibcicas.
Hifce coofidcraris apparccnullo modo ^« Adam
dici polfc.quod AdamuineceJfdriclaffjMi/it iitert Jimu
JimHio-lihert.mfiacceffiutcm infaliibili fjy^ntctjfar^
cacis adfctas , quz ooa cft in laplufcd io lofjmftt,
prxfcicncia Dci propcci cius inhoitatcm.
LibcrcasautcmpoiicodccxccoDeicolhcur«
qaia
PRyEDEST. PERKINSIAN.
^uij Ai»m mn petuit refifiert voluntMti , id
*fi,dtcTtto Dtt. Quod rcfpoadcs ,vt ncttpo-
fuit ificquoqut nelmjft , rcfutacur,quia non
potuir vcllcalitcr. Quodtu hicuiquond
4U4ntum $pfum Tcinm clVcacg^s quoad po-
ttntiam. Atnoahoc difpataturaa Adami
55^
▼oluotati fucrit adcmpta potcntia , auz li
bcrtas dicitur , quod nccdTc non fuir ad
bpfus ncccnitatem induccndam : fcdanc-
ucotus iple , id c(l, tapfus ucccflario ex-
ftitcrir. Quodquum fjrcris, nccclTc ct-
iam cfl farcatis.libcrc lapium oon cCTc.Cir-
cumfciipta eaim fuic potcoria iila &de-
letmioata quoada«ftum ilium & cDcnium,
adco vcadu jlitcr vclic ooo potucriri fc-
cus dccrccum Dciirritum fadlumedcc l^t
hicrurfus fponcaocum raotum pro libcro
vfurpasincrudice.
Ad rci dilucidarionem 4/1/?/«^«« rfMf^
pora,lt^fiim prtcedent.prx/tMS futurum.
At prtfem ^futurum ad pra.Tenrcm dilpu -
tacioocm nonfaciunc. Njmlapfus nocef-
iitaccm cxprxfenii & fiKuiotcmporc lu-
berc ocquir. Soluir. pr^eedens fctuirpropo-
fiio.loprtmomomente dicis Upfumdupltci-
ttrneceffnrtnmfuiffe l*timo propttr Deipr*-
Jtitntiam. At pra"fcicnua»ullius neccflita-
ciscftcaufa , ucquc propccr prxfcicnciam
tesdicicurficri lutallibi icccfcd pra:fcico-
tiacauradl , curics cooiin^enccifutuia
dio tcmporc , inf.tltibiliter (it piacfcicj a.
Dco.Sccundo .propfcrdeeretum Dei ptrm if-
fiuum. Atpctuiillio ciufa immutubiltrans
auc ncccnicatiscn'cnequir. fiilcnimadus
ncgaciuus , oonprobibuio { va ic aifirma-
ciua ncccdicascziAeie nequlfc
tjmt9 tti Honorit^ Hugonii<\\(Xi ic Bon iuaant;
lnuu r/m4/'*o^"'"^P'°^^"^'*^*^'" aguur.ncquc funt
j^jt di^t-mru, Ratio vcroquam jdfcrs.cftpar-
cimpericioprmcipii , poxcimuulla. Peti
cio principii cfhquum dicis , quianttUum
ftrmi/fumnonpottfi neneuinirt. ICiuo nul
la cR.quum dicis, qutaaltttr iuenirertequit
quam Detu dttrtutt. E x co cunn non tc ■
quitur, crgo cucaicneccirario : quia liccc
aliccreucoircooapoiricmalum , quaintd
Dcus pcrmicisc ; cameo ipla pcimiifu<
noaimpooic nccciTi<accm cucntui pecca
n. Dctcimiaaiio coim diuioa , aoa cil cir-
ca pcccatum vi fiai , (c<f circa idcm iam c*^
fuiscau/isfuturum , nc vlccrius rcudac
quam Dco vifum cft. Quod autcra per-
mijffonem dcfinis, pcr ntgationem grati*ad
vitandum ptccatum nectjftru , ribi noa c6«
ccdo. Hoc cnim oon cft pcrmittcrc vt
homo libcrepcccct, fcdcfficcre vt ncccf-
lario pccccr, quod iam (xpedidum cft.Hc
vclim abs rc cxf\iciti,qucmodo ntcrffitaf dt^
crittdiuinit^uQ fiatuit vt Adamitt pecat'
rtt.fiitrit voluutaiu hnm/tns. Itbertatt euita-
iilK.cumfutrit intuitaLiUf , quoadeuentum
aiiteniif omxito quod abfonum fit. neccOi-
tatcm appcIlarccuirabilcm.Noo visaurcm
v t q u i s c X i ft I m et ///<» j?; necejji/atem ex decrC'
to Dei fiuxijfe. At tam muUaduifti hoce»
uiaccntia , vt fruitra iam hoc nolis ; Sc cr-
plica quomodo ifta ncccditasfcr ura firdc-
crctum , Si decrctum aou habcat caufx ra>
tioncm iftius ncccllitatis rcfpcdlu. Efte-
nimdccrerum caufa occclliracis vr con(c*
qucntis noarcconfcquencix. Vcrba fuot
irta & voccs ad cfFugicndum itbum vcri-
tacis^ confidx , qmbus nulla fubcft vcri-
tas. imooc vcrifimilicudo quidcm.Scmpcc
coim verum mancbit ; quod ez dccrcto
oecciranum eft. id cauGm fux nccenitatis
fa.^bctindccrcro &adccrcco Dci. At mi
Pcikinfc, annon ifta operofa mulurum di-
ftiudlionum laucftigario & vfurpatio fal-
fitJtisfignMncft.quum veritacis orauo dc
fimplcx Ac apcrta.
Quoi^ prtJtJbnati nectjfario faluantur, -^»
reprolfi atctj]'arudamnantur,icSe c(lia ■ "t(*f-
fclligcndum. Namquaprxdeftinatusquisy^'"*'/''
cft.pugnac cumcodamnari : & qua rc- ^*'''"''
piobusquis cft, pugnaccumco faluari.At/''''^^'*
polIcGluaii& damnari , ocucrirepugnac.
Namdccrctutn illud iioncft dcpotctia,(ed
dc aclufalujndi & damoandi. A^us au-
tcm ifti duo quo ponis , prtpofitum nem-
pc tton mijtrtndi , ^ propofitum damnandi^ .
icquuntuc pctcatum. Miicrjcordia c-
tum foli milcto ii peccarori cft neccffa-
ria « & vere dicicux , quod pmpcfttum-i^
mnandi n'(i ponit vilam necejjitatem damna"
tionu,nifitnteruenientepeccato, fcd itaiutcr«-
ucnicnic: vt non Mictucnircponit.Si autc
Dcus dccteuerichomiacm icacoodcrc&
gabcc»
5<>o
lACOBl ARMINII EXAMEN
gubcrnarc.vt non ponit non aiflu pcccarc,
quotuftitumfuam iacms cxitiodcclarct,
iam propolitum illud iofcrc nccctTitatcm
pcccaci & coodcmnationis.
An toitm QupJ vcro nerejfit/n iHa tedtm modotx
tnsJo tx Dtipr£jcnnttafequAtnr,ih{uxdc6izn\iT Qnpd
frdfaenria. cmm prxlciuit Dcus , iu pralcit qu.a lu-
turumcrt. Ac quoddcccrait &piopoiut,
ftatuitcjucapud fc faccrc , idco fit, qma dc-
crcuit. Et cx ptxfcientta concluditur ia-
falhbilicascucncus , qux ci\ ncccllitas con-
fcqucntix ; k cx dcctcto immutabili-
fas ciufdcm , quz cft acccflitas eonic-
qucniis.
Scdobiicis tib\, quiad moritm prtdefit-
PMti funt ,non pojfunt ftvelint ptr pantttn-
UAm Itberari. Obicdio ifta huic loco &
tcmpori non conucnit. Atcgo obucio tibi:
qui ad moitcin prxdcUinati funt. ctum ad
pcccatum , iuxta tuam fcntcnti.im , funt
prxdcftinaii , vtid quod Dcus illis infcr-
ic dccicuit. mottcmfcilicct, lulU iplis m-
fcrrc pofTit.proptctpcccatum fcilicct. Ac
Cinc(tDcus potclladpcccatum prxdcfti-
narc , vtmottcm infcirc polfit pcccaton:
potcft ctiam moitcm io^circ non pcccato-
riiquiapcccatoi cx prxdcftiuatiouc diui-
uanoacllpcccator. Kt pciuslongc cilad
pcccatum prxdcftmarc homincm intcgtu,
quam innoccntcm prxdcftinarc ad jnot-
tcm.Dc quo ciiam antc diflum cft.
Jr ex per- Qupd vcro candcm Dcccflicatera impo-
mtffioni tnn ncic conaris fcnccntix , qu^ p(Tmifficnem
lii. maliJlAtutt. iindiiocamcli , pcimiiriooc
ioquamrciaccxnaturafuacxplicatJ & in-
ccllc<fta. At tu pcrmiflioncm ita dclciibis,
vt roucra impingat in clfcclioacm. Si coim
ptrmttttre, tfl vtUinontmptdtre, (^uod'.c-
ucta cft . cy '^'''^' 'J^ > "'^' J' '
nite ptccAtuincAueri nequeat , vt tudicis,
iam vcUc noo :mpcdirc pcccatum , cft cf
ficcrc pcccatum pct ncgatioacm impcdi
mcnti acccflaiii. Atquc ita malum ne-
ccfl^aiio cxifta pcrmifliooc cxiftit , mini-
mcautc libcrc cx partchominis. Vndc fanc
conftacdccrctumDcinon cflc magis cui-
* tabilcquamhuiufmodi , vtcllatc dclcii-
pta,pcrmifllo. At nifivaoa licdiftioaio
dccicii iococigcticura fiuc clficix & pcr-
mifliuum , vc ccrtc vaaa aon cft i nini
ncccUjrium cft tta dcLiibi permiflio-
ocm , vt in cncrgcticum dccrctum non
inciciat.
Qupd vero Stoicii & ManichAum do-§l*f'^^'***
gma tibianoouUisimponitur, noncamc-
tcHtabilli$,quodputcat vtftrasfcntcntiasf<"»*'*»'«
omnino cunicntirc, fcd quoJ in cocon-
ucQiacis lcotcntiis, vt omoia uecdfatio lie-
tidtcatis Hocabstcamolitidcbes. ficifto
criminc dodrtnam tuam libctarc.
Contradiccntia autcm coniungi^ lo v-
num,quum dics : homnicm kpeccando ab-
flmtrtnon pojft , ^ tAmen nonntctffario . fid
voluntarieptccare. titque fu/fcit ad libtrta-
ttmvotuntatu , fitxtbtlem tjft advtrunqu»
oppofitum.^fpontitltgtrt ,Ji in vnamtantH
parttm dtttrminttur a Deo. Uctcrminatio
cntm ilU libcitJicm voluntatisaufcrt, vd
potius Itbcitatcm volitiunis. Licct cnim
voluntjsin aliis tebusa Dconou dctcrmi-
natis, Bcxib hs la vtiumqucnuncatadli-
bcra.tamcu volttio libcranonclt , quan*
dodctctmiuatur pixcifcadvnum cx coa-
traiiis.
Anfilmi di<f\um habet idcm quod iatn
Ixpc aixtiuus , Diftiogucnduni mtcrnc-
cc((niLX.cmco7ife<iutntu crc nftqntntia : il«
iapixccdit tcm, hoc fcqutiur. Tuavero
ncccflitascxdccrctoptxccdit rcm & noa
fcquuur, Anlduiiana (cquitur : crgo ooa
cU cadcm. lu Gaudtntit diclo nc vcfti-
gium quidcm cft cius fcatcutix quam tu
piopugnas.
In breui rcca^MtulatioDc fcntcntix no- RerApituU-
dumnon magis loluts. Jlciupcc cnim vc- tioftnttm-
tum nMnchxi.gr.uiiadvttAndnmpeccAtumtiAftrkiih'
r.ectffariA nciAtt.ntm.tfft pttcati caujamptr Jit^fm
tr.j.iuiK ni,n a.init'. prbhibtns nicrffarium. Et
fal^ iii , t /npcf tji , tUitt» itbcrt (j» voluntAri*
peccarc, qut non pottfl mn ptccart. Et volu»'
tAttmltliertficrt in tjlamparttm , qua ctrto
Fet cj" infuxtbili dczi eto e(l detcrmtnata.At'
quL-uatallum , vc dcliuiitonibus intctfe
piigncnt Itbcrtas & dctcrmioatio: IlJa e-
t.iiu cftad vttunqucoppofuotum, baec ad
vnum pixcifc.
Q_upd cxcmplum Aa^tlorumid(cis,qui
nttejfario Itbtrt Deo obedtunt, (icii pro
tu»
PR^DST. PERKINSIAN.
( jiauclorirate :tt aoudumprobafliquod
S6i
>iicis.Ego vcco dicobxc duo totcr fc pu
gaarc, vc (1 milii aflirmcs Angclos libcrc
Ucoobctiirci egoHdcutcr diduius Hm,
, AngclospOircDcononobcdirc, ^iconrra
adcucres , non pofl*e aoo Oco obedirc.cgo
auiljdcr lodc coaduJatn , iam non Jibcrc
Dcoobcdirc. inrcgris coim circntiis mtcr
fe dilFcruDt occcnitas & libcrtas,&:<)Utdcm
plufquam gcnere Ht auHm dtccrc citra
bl jf|)heiniam « uc Dcum ouidcm omoi fua
' .>otentia cfficcrc polTc . vr quod nc-
:um c(l contingcos lit aut Iibcium, ic
quoii neceflatio fit , libcrc (i»t. Implicat c-
oim contradi^onc; uun pollc oou fict i,&
poHe non ficri , & coQCiadidtioocm oppo-
(i: & gcnculirtimx notioiji mcn
lu , ,iidruinitu$iDrux,j/* yKo/ii^/ii/-
firmnrtAutMttMrt vtrHtntJl. tt riintnfi-
r-f} ftmul tffc cr non tjft ,/imulkoe rfft Cf non
«•//f.lilud autcm non poilc Dcum.noncll
iinpoteoiia: , rcdinuariabiiispotrntix li-
pnum. Quod cnin' icscl^id qiiod cft.pci
adluilcmJDcjpotcntiamcil.Si iiat vi fHnul
& codemtcmpoic hoc oou Jii,iam aClualis
Dci potentia auc vincitut > auchabctpo-
tcntiam parcm fibi oppoiitam.qua fit vt rcs
qux ocr potcntiam Dci dl.eodcm tcmpo-
tc 000 lit. Quod clt abfuidotum omoium
ablutdum maximum.
■4itMr /^jtcctum quia tam rreqacns nobis
rtr»- v^meotiofailicft pcrmilliouispcccaci,
optix pretiumfactuius fum.&; icm.vt fpc-
ro,nbt Ftrkinjt, non ingratam , fi , quid lo
niuctfum deperminiaoc fcDtiendum ef-
ic .-.dum Scripturas , fcmel ex
p:, . I ^ucio.Tulcges.expcndcs.ac
ludicabislibcie & fj ncere, Aiicubia veii-
tatcaberraiTe vidcbor, lo vtainteuocabis
amica fic ictu moncLa. Primurn aurem a-
gamdepciiniirioae vniueifim: dctndcde
pi " rncpcccati.
ioocm ad gcous a^Miis pcrti-
ncrccx ipia vocisi^cxioaeednotum , iiue
pci ic fiuc rcdu^iac . vt ioScholislo-
quuotur. Cciratioeoim aba^tu,ada<Hum
quoquc ciltcduccuda.Caufamaurcm pro-
ximam & ininicdiaum habcc votuotatcm.
Difirmtf-
.ontmgt-
trt.
uon fcicotiam , ooo poreatiam, uoo potc-
ilaicm.licct& iila in permittcmc rcqut-
lantur. Ncmo coim rcftc d^citut pcrmit-
tcrcuili & fcicos quid & cui pcimittac.ni-
ii potcQspcrmttcere& impedire. oifi dcoi-
queius & audloritatcm habcns pcrmic-
tcndi, Et (i fottc cuiquam pcrmiirio rribui-
tur,quiautfcicntiaiila . autpotcncia,aut
potctbtc dciluutus cfl : abuliucid fit ic
cxtcoiiuc; quod lo accutata tra^ationc rci
locum habcfcooa dcbct.
Obiedlum pcrmiiTioois ciVtum peifoaa,
cui pcxmictitut aliquid,tum aifluiCfuba-
dlu volo etiam comprehcoiam ccil' tio-
.ocm ab a^ii ) qut permitcitur. lo pcr-
fooa ,cui peimiccitur , Juo poocoda
aclus.iftiusrcfpciiu. Primo, vtrcs fuffici-
cnrcsad aclum prxllaodum , iocclligc uiii
impcdutur. Sccuodo, ptopcoiio ad aclum
prodaceodum citia hanccoim fiuflu pcr-
mictuur i oam occciraiio ad adljs prxila'»
t^oncmrcquiruotu, ; & vc vtadiiotillcai-
liptopcndcat pctiona, cui pcrmicritur a-
dus.adai^umipfum , nullo iinc &: mva-
gum pcrroitticui. imoocc rcilc dici po-
teil, quod jlicui ad}uspermin3tur,quia-
Clus illiuspixftandiartcdlu nullo tcnctur.
Vndc appatct pcrmilliooi prrccdaneam
ciTc pixicicniiam fiuc fcicaciam tum vi-
iium iirfficicntium,tum propcoiioois ad a-
chim illum przftandum, io illo, cuifit pcr-
iniirio,cxiftcotium.ModuspcrmilIiouiseii
fufpcoiio cfticieatix ahcuius, qux cHici-
entiattiam poiTibiliscft pcimictcutihDC
fccundum lus . fiuc fccundum poccu-
tiam , vel vttoquc modo , Sc vfurpa-
tacircumninbeiet, vcl rctplaimpcdiict a-
(flum.
Vodegcneiatim dcfinitipotcft permif Definint
£iCMA(fIu$ voluntan^ crmutcQS cfti-/.iT/B/^on»»
cicQtum altquam : .'ilcm lUfpco- rw^rwrr*.
dttjqux vfurpataadum aliqucmeius, cui
pcimifliofit, circumfcribcrct , vd rcipfa
impcditetiad quematflum prxftaodum illc
idem propct^ioncm habet & virrs
cicnrcs. Hiiccaccommodatis ad pcniul-
iioncmDci , qua crcaturx ranonali »•
dum aiiqucm pcriDinit , ica potciitde&ii-
tio tormati.
Bbbb Pa-
lACOBI ARMINII EXAMEN
^ . . PcrmiffioDciefla^us volunracis diUi-
, Q.T,quo DcuscmciCDiu(nalic|uam v>.iiu-
^n^Dn ^*^' POt*^°^''' vclvtroqucmodofibi pol-
^** nbilcRi fufpcndiCt^uz cHEcientia, (laDco
vfurparccur , adum aliqacm ctcacurxra-
cionalisvcl circumCciibcrct vclrcipla im-
pcdirccadijuciiia^um prxftandum cica-
turacadem propeofioDcm habcc &rircs
rulHcicoccs. Czccrum cum voluacas Dci
iempec ^ fapicotia ipGus dirigacuri&in
bonumtcadar, non poccdnou in ccicum
J.im fbe- cumqucopiimumfiacm pcimiflio ilia m-
gifj rtitutacfrc.SuntautcraduoriucmoJi fiuc
fpccics permtlIioais> quod /igoificatum cll
io dcfiaiciooe . vbi cBicicociar.ri vfurparc-
tur.acccibuca cfi diAin^c vcl circumfcit-
pcioa^as.vel impcditio. ConHdcratur e-
oim voluocas Dci bifatiam , vclfccuudum
quam crcatuns aliquid pia;rciibiciubcado
vcl vctaodo i-vcl fccuodum quamipfe ali-
quid vulcfacorc vcl irapedirc Hidc c&-
cieocia , dequa lucagiiur,duplcxcfl,vaa
prxrcripcio liuc btiolcgis, qua a(flusali-
aais creaturz citcumfcriouur.qua circum-
u:ripcionca«5lu$ illc iibcrraci crcatura: adi-
rnicur, adco vrnoo poflic lilumcuia ^xc-
catum prd:lbrc,(t vccitus fli j vcl-umicccrc»
fi prxccpcus.AlteiacflpofiHo iinpcdimcn-
ti > quaaflusaliquiscrcacurx impedicur.
i^rimo modo cucumrcripcus cfl EjiuixMr-
^orr aj«mi(.arborerciearixboai fl:maJi. &
' dtlt^io-vxoris: illc perprobibitioocm , ilta
pcr przceptum.Sccaodo niodo iinpcdicus
cA o c ma iedi ccr cc IJrmtii, AchAztM
nc £/mw occidcrct , fic Stnnmchertbw oc
Hitrofel)msm<i^ctci , Ainmtluhtu nc fc
«ODcamioaretcontadu& coogreliu SnrA,
QuiaauremDcus> fiitavclic> vtramquc
frims ^M»^'''"^ cfiicienriam.quaodo & vbi vilum cfK-
•v*lMniAtt fuipcodiohiDCCCiamduplcx cU pcrmiirio.
4rtMttrd. Voa.quaadtamaliqucm lcge nun adfiiio-
git.fcd pctmictit tliumarburio & libcrcaci
cxcacurz,fiuchocfiacobaifhisipl)usnacu
ramfimplicitcr , quaiccft illud ApoHolj,
cmniMtnthilutnti liucobaliud maluin vc-
StcundM taodum.cuiuscjcmplumcft //^fZ//« repu-
^Kspottn- AltcraclK qua aftui alicuiimpcdi-
tiAMltffHid nje^jtuxn noo pooit adiooc iua impedi-
/''''**''*""''naejwttn),inc[uam> quo reip& impcdiacur
adus.Qooquo pollic tcI debcaclmpediri.
Sic pcrmihc AdMmutn cdctc de fiu^u vc-
tico,Ciu;fM/» occidcre ^acrem fuum. Licec
cnim inipcdimenta adhibucrit qutbusfle
poccratac dcbcac impcdiri vccrque aclus,
tamcn oon adhibuit.quibus a«^us impcdi-
tus ftr. Scd 6c huncpermiiliootsraodum,
quicflpcr ooo politiouem impcdimeott
adum impedicntis , licct dmidcrc, lecun-
dum varictatcm modotum quibus Dcus
impedtrc potcA , imo & folccaAura aii-
qucra,ad qucmafHcicndum crcacuiajiru-
peofacfl & fufiicicus. Nolo autcmfutfi-
cicotiam tllam voquam lotcliigi citta con-
curltimcaufzpriiiix. Variccas autcm ifla
dcfuinicucexcaufis, per quas creacura ra-
tionalis adum aliquem producit. Caulx
iflxfuDtpotcotia, /i-.Mu^t Grxccdida. & DttfUx tnt^
voluotas (loquimur cnim hic dc iCUb .%pidttionit
volaotariis.ad quosiclpcclum habctpet- Iptcits
minio,dcquaagtmus ) & proptcrca tmpc- fit»'
dimeocum pooicurjvcl poccocix vcl voluo-
cacicrcacuiz : hoccfl , cliictcuta Dco,vt
creatuia ai^um illum pioduccfe aut qoq
poiriraut Doo vclir. lllo modo impcdi-
uitiDgtclium AdM/nt la Paradilum , tflo
lo/ifhitm , Dccootamioaret fc adulteiio,
coDgrcdicos cum vxotc Domioi fui.
At-magis particulattm videodum quot §}^f moAit
roodisDcusimpcdiar. ne crcatura pcllit /0f"'//4
aut vcltt produccrc aiVum ad qucm pro- crtttmtM
peofioDcm habcr.fic vircs futficicotcs, io- imfidtMt**.
tcliigc oitrahoctmpcdimcocum. Depo-
ccutia tmpcditaprius.iode dc .voluotarc.
Vtcrcaturaaliquid cfficcre pollit. occcUo
cfl.vcpuceasljr. vcpoccocia oulla maior
vclxquiiiis ipfi oppouatur,dcoi'juc vrob-
ledium habear id quod agcre pollic liia po-
ccacia. Hincappaccc inipcdiincncuiu hui&
caulz pooi poilc quadtuplici modo.Pitmo
efl'cucix& vicx , quz fuucfuodamcotum
potcutiz ablaciouc.Sccuado I potcocix
ipftus adewiptionc vcldimiDUtiouc Tcr-
'cio, maioris auc xquults falicm pocco-
ttx oppofitiooe. Quarro deoiqucjob-
icdh lubflraClioDC , quorum modorum
VDulquilquc futiicit ad impcdicudum,
fixcmpla adfczcmus (iogulotum modo-
rura.
lO.
i6.
:cdi
•14-
.U.
PRitDEST. P
rtlmo modo impcditi eii 'Hifr0/clj/mo-
rumexpu^aitioiSenmMchtribctcouti pct
$nt(Tft3ientm centtti onuagies mille vt
rerttrK Jth An^lovnofcrftetrMMm.Sic inipc-
iiii EliM.iijichMt.!Mm iAdaQ.\o,c»njumpti4
(gaf f o vN-i>,qui ad iltum comptehcQ-
dcodum miincrdo:.
Secuodo modo impcdituscd •Sampfen,
r.-'' ■ "r 4et3i:fns cMpiUoi liberaic pollct i
:ltJltorum , roborcino Sp<ritus,
quoanicpollcbat , ipfi a^icnipto vcl di-
iriiDUto.
Tcrtiomodoimpcditus VjfiMhu nc faf-
fiict leheud , obftjientihtu SMCtrdetihm,
qucmadmodum & impcditaabdu^^io L«-
th: SoJomitMrurtyiti kaptiuicatcm.pcr A-
^r<«/;«mMmrcgibus vidoribjit cum-dume-
Qicisruisoccurrcuccm.
Quarto modoimpcditus v<r^«^ac ao-
c«rc polTct £/x^iimpcdili Uhudti qui Af>o-
flolo PmuIo azctm iuraucrant. Subciuzit c-
nim DcusE/»4«i& PmuIui pct Tribunum
rubllt.idu$cft.S:c Chriflin^x^xVi% fc
iubduxii czmanibus tllorum , qui illum
vislcbaot cMfai,euivci qui rtgem cicare vo-
lebanc.
PcrmifliohuicimpedirionicoDtrariacfl
eciampcr quatuormodosil^is conirattosi
ai fimuliunLlos.Namaj produifltoucm ef-
fcftircquiricurcaufainccgra, fttflicicntead
cius impcdimcntum vnius caufx ncccfra
ri* abfcntia. Ncccffc itaqoc cil, vt.quum
Dcu» potentix crcacuix adlum aliqucn:
pctmiiiit.creatJUfailla confcructur vtlir,&
cpofcntiaciu/dem pcrmaneatidonca
aum produccndum , nulla maior vcl
zqualis potcotia oppoD.itur,obiciftum dc-
niqne opcratur & poteiitix peimictatur.
VDdcapparctpciiiulTlonem banc Dci non
«flc otiolam > vtpotc ad quam rot adtones
requirantur prouideotix diuinx, coofer-
uantisdTcntiam, vitam& poicntiam crea-
curx,adminiflrantis& gubernanttsoppo-
. fuioncm potcntix maioris vcl xqualis.&
oblatioocm obieiti. Exempla huiufmodi
pcrmilfiooisctiamadfcrrclicea:. Sic Dcus
permifit Fihumfuum porenrix TilMti o>
IfttUorum titc tfi hoTMvtfirM f^poteJlM te-
nthrnrum. SicStuhMnt libum, fic ZMchM-
ERKINSTAN. 5^J
riMm tnterftUoribui ipjiat iMeohum HtnMi. g^^, mndu
Videamus lam quoraodo Deus impe- tittpediMiitT
diacnc vclit crcacuraa^umprodacercad frf^t„^
qucmhabet propcofioncm & vircs fuSi- uehtfitM*.
cteoies.Pooituralfcifliii & voluacati ctca-
turxrationalis impcdimentum a Deo du-
plicimodo ifccundum qucmDcus agcre
potcfltn voluotatem Agicenimio volua-
tatem vel pcrmoduin nacurx. velfccun-
dum modum voluocjtis &: Iibetutisillius.
A£iio qua agic to voluniatcm fccuoduin
modum naturx, impulfionh/ficadicipo-
tcfliqua incandcm agit Iccundum mo-
dum volancatis & libcrcatisipiiu$,fualio
dtceturcommodc.ImpcditergoDeus vo-
luticatem ve! adionc phy/ica, vcl (uanoae,
oe veliriiludadqucxi aliquoadfcdlu pro-
pcndct.At.^.ioocph)Hca impedit voluota-
tomquando ia lUamagit lecuodum mo-
dumnaturx vc necciraiioiadcezillat im«
pcdicio a<flut,ad quem propcndct crcaruca
aliquoadfcAufuo. Sic vidccur impcdicus
aHcifluimalus.v?' r»;aducifus//r*«-
cx quocundj.. .. ... io. Suafione im-
pcdic Deusvoluntaccm,quandoargumeo-
toa!iquo pcrluadcr voluncaci ne vclica«
0.\xm pcrperrarc,ad qucm aliquo fuo affe-
Q.y\ feitur cuicfficicndovireshabetauc
habcrc fibi vtdctur fuiHcieotcs. Vndc noa
3ccc(Iario quidcm,fcd ccr:oimpedttur vo-
luotas.
Quia veto Deus pro infinitacc fapicntir
fuxprzuidit cx pcopoficiooe iflius aigu-
mentiperdiafum tri animum creaturxra-
tiooalis,& ez pcifuafionc cxHicuram atflus
impcdtcionem , ncccllc nonhabec vc aho
impedimcoiigenet« vcaiur. Cxcerumo-
mnLa argumcaca , quibus raciooi a Aus ali-
quis pcrfuadcti pocr ad itia geoeta rcdu-
cipolluoc : quodfacihs Uc ic ptxllabilisi
qu od viilis,am(rnus , iucuodus, quod ho-
nc(lus,iuAus . dccorus .- hinc eciain criplici
fuafiooc impciJitDcus oequisadlum ali-
quem pcrpecrare vclic
Peifuadcc cnim rocnci aAum clTe aaC
diffi.;!cm przfticu , vcletiamprorfus im-
pollibilcm , aut iaucilcm & iotucundumi
ant inhoncl^um,tniquumjindccorum. Ac-
gumcncoidiffifrili vcl tmpoinbili PhMrifu
f^4 lACOBI ARMINII EXAMEN
M*tt. II.
46.
rrineiftsSAetrdotum fxpc impediti func
»c cnaDUS violcocas Chrijlo ini(.iicM: fcic-
l>3nccaim illum^ fofnio i/t Pro^betnm x-
^imari, qui ifladscaunt illum ilckntutus,
vidcbaciu aduetfus hoflmm molittoDcs*
^yr4*///4 pcrfccjucntcs rcgcra JifM^ *til-
\\xvn primogenitHm fnum obcultdc ia holo^
CAuJiiim.K. r^uc co cognofccrent illum ani-
mum fuum obfurmaflc. difccni.cuDtabcO)
cxiAimanccs fe nonnifi diBicuiccr admo-
dumiSc rr.agna cum cladc vibcm capcrc
fo[\c.Siimball.itiLTobiiti,&i reliqui inimi-
ei fioffult Deit^ui coiiibiBmt impcdirc^i/i-
jicAtionem murorum lerufale»! , iri ttliti
fuu:aprn;'< P-n quum audiflcnt Nehemis,
hiji.iia' . ' L/cfpcrabanccnim.nifidc
iniproui(o iudxos adoriccocur, quidpiam
cfFcil ro*. A.£;umcn:oabitJUtili injpcdi-
Ci (uDt//'i///'jqui ChTijlsim in crucim ege-
r/inttnc off* tp/itu frttngertnt; quum enim
iaru moicuitst.n'cc,iDuciIiscratBa(5tio cru-
xumhuifuiQ inllicuca2c ficri folita.vtmors
pia:m.4tur.ifctur ; co q,uod luui tcmporis
ludxi iuzca lcgcm ^antc lolis occifum ca^
daucra dc crucs toUicupicbanc. Nolcbac
aurcm Ucus vt vllum os cius comminuc-
rccur.Eodcmatgumcnco impcdtcus Piln-
ExtJ J < 7. r/<fincC^r/_/?Mwdiniictcrcc. Si huncdimit-
Cfc. tat,noneruamieu4 C«/ArM.Sicucctiam Phiu
rnonepcf u/umDer vellctdimtccerc. Argu-
mcncoab loiquo vcliDbooedo impcdicus
1.54177.14. DAuiti,oc Saulrm, quumin maous ipfius
i n ci d 1 flc c interficeret.ji bjn^me, vt mAnum
meAmmtttAm in vnntttn Domini Sufliac
autcmad impcfiicodum a<f)um atgumco-
rofuafioDiSjiiadlus impc.ribitis, inutilis,
loiquus vidcacux iis a quibus Dcus illum
coitn»ifP/;/e/4/7i, ne^ut ttttt/th» Ithck*m:
oinforce dicamus Achazum ractum Dci
fimuIalTc&ptum voluiflc vtdcrii Dcusc- ^f"!-'^
niin prohibuctac neijuu ipfnmtintAret. Ad ^'"^ '
polhcmum hocaigumcncum pcitiocncie-
uciicioocsdiuinz vuluocacis uuc vcxc di-
uinxfinc.fiuctalcst^alfozfttmacx. SicDa- 1.54;'
«/iimpcditus temflum xdificarc Demino, Genej ,
proliibcncc Dcoper SAthanim; quum ca-
mcn (UcuiCTcc aoimo id to gloiiam Dci
conllrucrc Sicimpcdicus L/i^4»Dca booo
admalum loqucrciui cum /.if#A(»,cuiDo-
cercpoccrac vc ipfc aicbac. RexBAhetoti- Eutb.ti.
culoDcorum fuorum , quod coofulcbar,
impcdicus,oe rooucrcr ih AmmonitAi , iuic
aducrfus , quosDcuspunirc volc-
bac. Ncquc fmgula tfta fciunila ab aliis v -
furpaocura Dco ad impcdicndum adlum,
«j^ucm vultiiou pcrpcrtacuni.fcdcciain bi-
lu vcl cerua ahquando luodlim proponun-
cur piout Dcui oouic cxpcdirc ad
dicudumadum , qucm vulcimpcii.;uwi.
Qu* vero acboilUlitcLUaDcusargumca-
ta,ad impcdicndam voluncacein propclL-
ca,.inimo crcaturx ad adum propcufx &
viitbus pollcutis pcifuadet, hic cx prokllb
nonagimus C ctcumtamcn cft.qujlifcou-
quc illa (iccfticaccm c^fcad impcdicndunii
ccrtoquc impcdituratn .■ qox cfiicacia &
ccrtitudo oon tam cx ipfa omnipotcotia
a<^ionis diuiux , quam cx prxfcicnria Dc 1
dcpcndct , fcicntisquxargumenta ifthoc
rcrumftatu&. icmporc autinum liot mo-
cura homiois.co q^uod Deus illum iocUua-
tumcupit , (jucpromifciicordtafua fiue
pio lufticia Licct camco , mco iudicio,a-
ftjoucm ilhra ica diftiQgucrc.vc vnum di-
^pcciaii non vult. cciamd. reucra cahs 1 camus clicgraciofx patciculaiis ptoui
N«w.l3.(5»0on(it.Sic /yr4r///if impcditifunt nc «/V*»- dcntixdiuinx. Spirttu (iio fandomcntcn
»4
. - , . cnccna
d€reniinierfAmfr(>miJfAm,<^uuft\cxJpecM- \ noraiois,i]ua rcgcniciiScftillumioautis , &
Uaoribm inccllcxilTenc reiur fofuicrum dc\ voluBCacem ioclioautiSj vt ij nolu & vrltr,
'urLium munttiomet, cxiftimjntcsficii noo ' quod Dcusillum vcUc &nollc vutt,^
poire f cillosiupcrarrnt S^cDmuid impc- , dcmeXpuroobcdtcDtix cig.i P i
ditas.nc pto P/W//74M adoecfus 54M/r/77& Au .-alccramdtcamuscflepK . .
^narct ; diccbanteoim Philt- aetaIioris>q,uaiDhomintous.igic quaho-
, ntdifcendAt-D/uiid Holifcum miocsfunt vcl cantu mor ' »01 vc id
j.. iHyntfitMhuAdtierJariminfrelto. DuliBt&. veliDC, qiDcus 1 ,. ..c& vcllc
Sic impcdituscft^r/;4x.ocpcccrct figoum vuU,ltccrn6hoccueatu &.fiae.vc Dco i(h
alckoua>iubcoic£/4;4Pr«phcca idiccbac j fua vd.Toliciooc rcJ aohciofic obcd
Ui(h.x6.
PR^DEST.
Hioc iam perminioois oppofitz mo-
..^ do9 dcfumamus.qoi oon fcparandi ruoc vt
modi impcditioni5,fcd coniungcdi. Nam
vtvnum atgun ctum impcdirc potcd vo>
luiuatcm.ne vclit quod Dcu» vuictmpc-
ditum: icaoeccfle c(c vtaulloargumcoco-
tum iflorum perfaadeacur Toiuncas ad
nulrndum,fecuspcrmifT40ooD fuetir. Pcr<
irillioigiiDr qua Deus peimiitic crcatu-
\2vn racionalcm velle perpctrare a^um,
cui pcrpetraa io vires njbeat idoocas &
propcnlioncm , cfi fufpcniiu impcdimcn-
turum illoium omnium , quibus voluotas
petfuadeodaerat &reipfa pcrmouendaad
r.olcodum Pcttuadcoda.inquam.jc tcipfa
|-crmoucada ad oolcDdjm i oonquibus
pctfuadcti 5c pcrmoueti poccrat ad no-
Kndum. Fiori eaim potcfl, vi Deusa^um
iiiqucm TuIuQcaii cieatu x permilfuius,
tta cocum nrgotiumadmiDilIret. vr oon
modoaIi.]ua Jiiluiiiionit argumcota > vc-
lum omnia Hmul iun6la ptopooaotut vo-
luntati crcacura; rationalis ; attan.cn cum
ez ifb aigMmcncotum ptopolitK OC pct-
raafio noo fir cxflicura,quod etiam pt^fcir
Dcutihinccfl. quod ifia propofitioargu-
ra:ntorum optmic cumpcrmilTiooeifl^ut.
sd quem dilFuadendum etaoc adhibica,c6
aeoiar.
Excmplis Tcm illufltemus. Deutper-
mifii frMttihm loftpht, Tt dc frsttt $cctdtnd*
(ogtiannt ; 8c tandcm ipfu.miwfi^tmi/^Doo
cuianres quod frater cffct.quodque lege
Dci homicidium & plagium committe-
ic vctareatar. Sic quoqucper . if-t btfli-
lntifilti fui, yififiaxncojniimnnrint, Iicccmi-
mu iHjlum, Sc tandcm »cci4itrott,a'i-
hili .;i.Ki>i,..iucslcgem.qu^- ipGs non modo-
a Dcolata erar,rcd Sc la memottim il^icc-
dtmo,Ioftpho,8ci\ui yi)^i^*:AnltxncJlt»in-
ttuJitumqMtmquM ro' Wfmii4//Su'jordinaiur
f^lfet ttflts , com^tWMrii ij}iman0tnen tfft
t^mutnitntia.iic. &t3mcn fccctuat quod
inuidia & odium aductlus Icfum didtabat.
Un^i^.f^ Sicq'iuq; pemitfitDeas, ■nSnulDAuidem
' ccifacicnsquodafiliofuo
..X 1, . . . i .ci. tiade iauoceutia& probi-
tateDauidis docctec^r & cijauiocerctut.
Esliifccitatra^tis apparcc, difctimcnc-
PERKINSIAN. 5^5
ccflaf 10 effc ponendum intcr impedimen-
rum fufficiens & cfficai,ac petmifTion? dc
qua hic agimusjclTc cfficacis impcdimcnti
fufpenfioocm.SudicicDS vctoimpcdimcn-
cum, quod Deu« cctto pixfcic nihil cfFc-
durum.adhibcfur a Deo,partim vc deda-
rct aCtum iflum , adquem impcdiendnm'
argumcota ifla ptoponi cutat &: obiici.fi-
bi difplicerc > paitim vt incxcufabiles
I magisfiocqui impcditi fcoon patiuncur:
' quin etiam vc magis illos pto ipforum
j malitia irticct ada^umillum cupidc pct-
pctraodum. Habemui iuquc hic aipli-
ccmpermifriooemDei. K»w»,quaDeu8
atilum aliquem facic arbicrii cteatutx ra-
tioaalis,oooad(hiDgcasillamlege: AU$-
M«»,qua aflum pcrmittit potenii; creatu-
' rar: i <r/»4OT,quaadfcdui& voluntati eiuf-
dcm adum pcimittic. Qux duat poftetio-
* re$ fubieifko diGungi non poflunr, licet
commoda tacione lacct fc diflingui &pof-
fiot & debcsnc NcceOe coim eft.Tcaflui,
quem Dcus oon vult impcditum , & po-
tcotix Sc voluniati crcataix pcimittacur,
quaudoquidcm pcr folam tcI potcntix,
vcl voluniatis iobibitionem aftui impc-
dimcntum ponitur quomious perpecie-
tur. Acdicct aliqais.impeditiooisfpecicf
fiuc modos noo fufficicntcr cnumeratoj
eirci ocquecoimadlum in caufistaotum
fuis , fcd eciam lo fcipfo impediti : quaa-
doquidcm ncccfTc (it ad aftum.vtDcus
noo modo pofTcdetac veUe, fcdciiami-
p(um cfficerc, idqucimmcdiatc. Vndefc-
quarar oporxet , aSum produ^um nou
iri . ctiamfi Dcus poffc dei & veUei«c Pto-
ptcrea adlum impediri pofTc , ciiamfi nc-
quc porcntix ncquc voluntati impcdi-
mcotamDcus pooar.nerapcfi confurfum
fttum fiue adlum fiue mocum , qui n^imc-
diatenccciratius eft ad aftumproHuccn-
dum.creaturx deneger.Vodeporio c6clu-
dipotcft.adlum no plencpctmittictiamfi
poteotix 3c voluotati cieaiuix a Deo pci-
mittacar, nifi Dco cciam ftacutum fucrit
fuo aftu . fiuc mocu, fluc concurfu ad aftii
candcm immcdiatc concurrcrc Refpon.
Don negarcmcifliusconcaifo» fiucaitu»
Dci ixnmcdiati necc fTitatcm ad ailum pro •
Bbbb j duceo-
5^6 lACODI AR
duccndumrat dico.Deo fcmcl ftatutum
cflc crcaturis fujs concurfum fumn lluc gc-
Dcralcm fiuc fpccialcm aoo dcocgjic ad a-
Ausidos produccados.ad quos & podc Sc
Tcllc crcatutis dcdit, buc quos potcntix 6c
Toluntati crcaturatumfuarumpcrmilitilc-
cusfruilra polTeSc vcllc dcdcrit , Sc (ioc
caufaa^umpotcDcix& voiuoiati crcatu-
rxpcrmifcrit. Addocxcniplumiftiufraodt
impedimcDtidati ooo polic, <)uod Dcus^i-
flumpotcDtix 9c voluuraii crcaturxpcr-
mifrum impcdimcntum Dcus pofucrit
coQcuifum illum fuum imoicdtatum crca-
curxdcocgaodo.
Quarc coocludo, fufficicDCcr cnumcra-
cosmodos Hucfpccics impcditioois , Sc
proptcica ctiam pcimiflionis. Cxtetum
faccoi magnam dod modoluccm, lcdAc
pctfcftioDcm acccifuram do^riox dc pci-
mwrionediuioa ,fi noDtantum quomodo
Dcusadus j adquoscicatuir t^tionalcs
propcndcDt fic vircs babcnc fut)icicntcs,
impcdiac, commoaftrctur:fcd iofupctdo-
ccarur accuratc , i^oomodo Dcus pcr cica
cuias lationalcs fiuc bonas fiuc nulas, fuos
a^usfuaquc opcra producac& cxfcqua-
cur. In quo quidcm muici dodi & pn viti
ludarunt , & opcram oud pxniccndatn po-
fucrc.-accxifltmo cam inulta rcflarc enu-
cleaiida Sc cxplicanda,vc noilum quantum-
uis cxccllcDS tngcDium , o>noibus lilis fuf
ficcrc pofrtt , adcoquc vcrc dici poiiic, pu-
Ccum butus vcritatis noo modo altum Sc
profuDdumcflre,fcd&iocxbau(lum. lo
qucm tamco fi oos fubiic & facix Sci iptu-
rcfilum du^umquc fcqucotcs dcmiicit-
inus,aoo/iubium ed , quin tancum bauu-
rn dabitur,quaacum (aluti Bcclciix Sc oo-
jninisfui fandiHcarioni conduccccin boc
fnuQdo nouicomnis vcncacis vntcus fuivs
Sc largtror Dcus,cut (Icglocia in fccula per
IcfumChriftum,Aincn.
Btparfnif- Hisica dc pctmtirionc qcncracim pcr-
fione pecca- traiflattSiiarodcpcrmiinoucpcccaci vidca-
tt.mtxitm rnus.Inicioacccmfcicodumpcccacumnon
^'"■'^"'''"'pctmictipnmopcrmifllonis modo. Nam
tTnptdttJone. pcccaiu cll q? lc^c cft vctitu,itaqi lcge oon
pcrmiisuifccus idc c(fct pccca(il,& no pcc-
cacum >peccacuro qua vctitumj oou pccca-
MINIl EXAMEN
cum qua permilfum Sc ooo vccuu/i. Atct-
mcocumvcrc dicatur pcccatum pcrmitci
aDco, ccrtum cfl aliquomodo pcrmitti
qui,gcncratim coa(idciatus , cric fufpcntio
impcdtincncoium itloium omotum, qui-
buspolicis pcccacuin noo (icicca cicatuia-
Impcdiinenu auccm quibus pcccatum,
quatcDUspeccatam cil,tmpcdicur,fuacic-
ucljiio voiuotatis diuiax , Si motioliuc
fualioad obtcmpctaadum voluntati diui-
ax.Vadecoodat pcrminionempcccaci c(
fc fufpcofioncm illins icuclatiouis vclfua-
(iouis.vci cciam vciiufquc.Huc vcro cx ge-
nciali pctmidiooisdinutcione adfctcnJii,
illamrcuclacion6|& moctoocduc fuadonc
caofjc c(Ic cfficacix, vc, fiadbibcrcncur Sc
vfurpaicucur , icuorapcccacumnuuiicicc
Quod idcirco dico , oc quts cxidimcc
Dcum oullumai^um prxdarcpcccacoim-
pcdicndo fufticicnccm , quando pcccacum
tcip(aaon tmpcditur. atquc indc conciu*
dacDcum pcccacumvcllc : Sc iutfus,ae
quisaibicrccur, quum Dcos vnumauc pla-
rcs adus pcoducic pcccaco impcdicado
fuH^ctcDCcs^iilum nolcncem pcccatum pcr-
mitccrc.In quorum alcero vtdemus crcbr*
faili, quihaDcrcmoonfacisaccuracc peo-
ficanc.Solaeoiffi con^idcratio cfiicacisim-
pcdttionis , cuius fu^pcaiioacpcimiifio
propii& adxquatc dcnnkur,cmcii vtin-
tclligamus Dcum ncc vcllc pcccatum pro-
pccrtinpcdimcnca aonnulla licccuon c(H-
cacia,adhibicfl,ncc tamcn {nuicuin pctmti
ccicpiopcctca quod pixier illa (uifacieocia
impcdimcnca,cciam citicaria babcc infno
fapicotix Sl potcutix ptompcuaiio.quibus
produ«flis ccrto & iofalltbiliccr pcccatum
impcdirctuf.
Cxccrum, vc ijuodiugcnciaiun noLi
didlumcfl , claiius cuadcic poilicpau.
magis parciculatim ida cxpliccious fccUi.
dum diffcfcncias pcccaci. Eft icaqucpcc- „f,ttit-
cacum *lttid commifftoBis,nUuti ^ 1 -
OmiUionis p&ccatumcit , quji^ . ^ . . .^^
lcgc prxfcrfbiturfc iubctur , omicntur.
Commilfionis. quaodoquodlcgc vctitum ^ '
cfl& probibitum , cummtctitur &: pcipc-
ccacui. Ac quia lcgc iubcocc oon cao-
cucia^usbcuius, fcd cciam caufa, n^odus
ciut
PKJEDESr. PERKINSIAK.
5V7
•103 it fimsjircm legc vctantc non raDtum
aftusmalus prohibctur , fcd itidcm cau^a
&fioisomil1ioois.-^ hinc apparct bif.riam
tumcontta lcgcm lubcntcm, tumcontra
rctaotcm pcccati . contraiubcntcm,omii-
tcudo adi um ipfum.&f adum <)uidcm prx
Uaodu,at non dcbito modo & fioe .- contra
tctantcm , committcndo aflum, & adJum
Bun quidcm commictcadojfcd 000 dcbita
cau&tioiquc omittcndo. Eicmpta (unt
plana. Omittit quislubuenire paupcric-
lecmolyna , pcccat omittcndo a^lum prai-
(ciiptum.- fubucoit <juis paupeti,vtappa-
icat liominibus i peccar omittendo dcbi-
iam caulam&: Hncmprxdationis. Furatur
quis, pcccatcommirtcndoacium vctitumj
afurto abiiinei vtmaliua itla ad tcmpus
tcdla,po(Wagrau)us noccat proximo,pcc-
catooabcnc omitrcndo adtum vctuum.
. , la vcro pmiflioHiuinalingulis tuomiflio-
" '/'"- nistu comiflSonis modis accommodatur.
tnptctMt Difttibuituc coim pcccatum rationc
caufarum io pcccatum ignorMniu , tnfirmt-
t*ti»,(^ t/tAliii;negli^tntiA,jtu incogttantis, ,
a nonnuUis additur , taoquam ab iftis di-
(linclum& fcpacatum» quoa aliitribusi-
(lis fpccicbus immiztum putaot.
Adbas etiam diflcrcnrias pcrmifllo diui
□a atrcmperatur. loHnitum eflct omocs
pcccati dillnbutioncs dif{rrcutiaf(jue ad-
fcrrc, & commonRrarc quomodoad fin
gulagcnerapfomi^rio diuioafc kabcat. r>.c
hoc non omittendum,quod lofecc/tto non
uiColum ,fcd Bcm^u* iWi commixtus con-
(idcranduscll . ita vt in peccato (ic «'awiM
& ttBim,\ 0^ttt^uattUit,Sc qua vetitm W
tritjir/^fjM.cuiusprzfcriptiomifnotVcante
di£tum,cfl pcccatum. Potc(lautcm/rr-
fnjrj(7f0con(idcrari vcl a3m vcl m>»,uiM tc-
(pcdlu .- impetittitr enim peccatuju imptditv
«<9MHac quo peccatuin committi oequit.
fet rur(us«<9Mf ipfc tiftpeiiitur imptdito pec-
««r0,qaod occcirario adlui inhxret & ad-
hxrcc.adeo vt fmc peccato adus iftc patra-
ti ncqucat.Fic cnim vt ab «f7«, io qucm af-
fcflufuofcctur,ab(lincar quis,quu wfine
peccAto pecpctrari ocquit : (ii cootra vc
<^\iApeccato 3Ai(i\ntit » quia ad^^Mmi- j
gjumpiopcaTusooDcli. Quumauccmab
'■ mo
m
&
»<f?«abftinctquia/<frit,*;«7.cu . pcrfcaf*^'
catoibiimci, pcr accideosab/i^M.-conira^
fi ipeccato abltiocr, quia (ibi logra-
tus : tunccnimab4<7» pcr(i: , SLpeccato ab-
ftinctper accidcns. Et cum alim permit-
titur:qua aiius,i\xm ifieperje,peccatHmper
*ceidens permtttitur: cum peccatum per»
miltttur vt peccatum.inm ifiudper je , a^Ht
per accidens permttittur. Qjjx omnia dili-
^tntei io pcrmiflione coulidcranda, vt in-
tclligi pol(tt,quam fuam ctjicicotiam Dcut
fufpcodat 10 pcrmillione i^T» fua,quam ad-
htbcatlcdfrultraitrullra,inquaini ratione
litiuscucntus, co quod pcccacumnon o^
mittatur: uon fru(tra quod ad (incs atti-
oct,quos Dcus dbi habct propolitos, o-
ptimos & Ijpicntiinmc ioccntos , potcntif-
iimcqi obieotos. Quamuisautc lam aotca
lo gcocrc dc adtuum pcrmilftonc cgcrimu*
non ent (upcruacaocum hic dc cadcma-
gerc , quatcnus adtus idi funt pcccato im-
rnizti flc peccatum iliisiltccc ioterim potil^
limushoctradiatu rcfpedtus litadpcrmif-
lioncm pcc<ati,quatalc clk Qiiumcnim i-
iUduoitaiotccic conoeza(iat,vt(ubicdlo
non diiltpareotur, acceilitas tp(a cohxrca-
tix poAularc vidcrur , vt de pcrmilfiooc v-
iriulquciuodltm dtcamus.licct dcpcrmif^
iione pcccaci,pcr (e. de altcra.pcr accideor.
Vcrum CQimucro , quia pcccati ratio O'
moium plaoiflime apparet m adlu com-
miflbcooKa lcgcin vccaotcm. adrovto-
iniflio bont (xpc (ub co comprchcodaiur
fyoccdochic-s , qucmadmodum io dcfioi-
riooibus ipfispcccati: peccatumejl qnod fit
eontralegem: item, eflcontupitHm UtiiHm,
faBum contrnlegtm : oon erit abs rc (i com-
moodicmus primo , quomodo Dcus il-
lud pcrcatum,iiuc qua taic. fiuc quaadlus
c(t pcrmitcaijiiue cnim vuoquc roodo. I»- ^xifn^
(losautcm roodos pcimiirionis a contra- '^p*^'fi
riisimpeditionismodisdefumcmus.vtan-^*'^"'**'
lC2.Cades quam Achat f^lejahel IleliM, Buspartittf
Propiitti. intcotabant , iUittMnn,(\Mi pcrpe- ptccati.
tratusvium adcmi(rciif#//a , ^peccatum
cft cootra VI. Dci maodaium. Impediuit
Dcus i(U ctdf, txo <\M3ipeccatu ciat , led qu»
4Awx.-Qapdapparctcz modoimpcditi»niK
fiUfic D.jHbdHXH Uclia i maubu» Aehabii
nuoc
X Afg. I.
1.5^^.14.
lACOBI ARMINII EXAMEN
fcicocum aurem itlud cz rc
MJfiiciiont lob: s olibxi Deustcatari/4/ifn'-
Qentfxo.
ExtmpU
mpromtf-
fioHU.
Ctnef j7.
nuQC con • T' •^nt c*.litM demijfo » q»i *d
catnpreht/. ; profti>«mm trAnt emtjfi.
Quprum modorum lUc efl^uartus»ifle
frtmm.yoicanx Achsbi oppofltus, arquc
io cauli illa cftrdum impcdicos>D^«iW 10-
fligatus a fuis »t SauUm pcrfccutorcra
fuum&Jioftcm, qui iam iomanus ipfius
incidcrar,/nrfr;ffrrf/, noluit , impcditus ab
i(ioai}u,Qoo, tjua^rfw cil.fcd c^yiifecc*-
tHm:Abfitenim,ia<^\x\x,amt , vt mannm
nttar 'jnfium Domint. Modus
impcu.ii jii,-> fuitpcr reuelAttentm diuiuJC
VolaDtacis & fuajiontm ad obtcmpcran-
.dum.qut cft propnus feccati impcditioois
quaraic. Vitiatio Sart vxoris Abrahatnt:
quum ad Abtmelcchum c\\'ctAcdn{ki, cjat
adtus, qua S4r4 calhtasviolatafuiflct ma-
goo dolotc Abrahami , & peccatumsidiicv-
lus V 1 1. lcgis pixccptttm ; impedita autcm
fuit diuintcus.ii modum impcdttioois ron-
&detei,qua/enmftccatHmerat : Nam Deta
in fomno illi reutlauit quod maritata ejfet,
& fioc fcclcrc ill^m cognolccrc noo pollct-
Si Tcro fincm & caulam impcditionis cxa-
miocs, cum qtiatenus aHtti , cum quatenus
peccatnm. QuatcDUS/i<7«^, quia illcvl^r^-
hamo intuiillct doloicm indcicbilc i v olmc
a.patccrcfuofamuloDcusrquatcnusffff/i-
/«,quia Dcus fcicr.squod in Ahtmeltchtu
integritate cordts fut hocfecijfrt,jip\\ih\i\x. oc
pcccarct , vxortfm proxuiit.fui tiogcndo.
Yidcamus oppoiicos pctmiifioois mo-
dosincxcmpl " ' mcx Scripiura pctitis.
Vtndttit lojep,. . ^ ..irtbtii iltiusfAclA , aHu
ctcit ic peccatum. Ucn\adfittiio qua Satan
Jobum vitum Dcittnt»bai,6iptrmt(fa vtra-
quc a Dto ; an qua ptccatum.in v cto qua *-
3m} Hoccx ptrmijfiontt /wp/^ocolligi oc-
ccntacapcradfli^toQcm aon
1 ■ '/
i.Sami^
cU,(cd qa;L a3tts.CoQti:\ptrmiJit Dtfu D^t '-^'5
utdiy t numerarttpopulum, Actabo vt otc-
dtret Kabothiim ,\n e^\i^a\xmeiitio t '
miciduim illu J luut, lcd quj/r
Volcbatcnim Dcus Ifraelem puntrt ,
chabum menfuramjcclei ■ f.
Vctumquidcm clt , DcLi.. .v',...u- vUAm
pium tiaboth cx hac mifcriatum vallc la
coclcftcm pjcitatn crao»fcrtc ; ar boc
' 'fccatumc(i,{ed.'
'• i . ' ' tiumcdiJta , & 1
caula.curpcimifcrit vc ili
pctpctratet, cft illa quam dixi : mculura
icclcrum implcoda crat. Potcrat cnim
Dcuscitra pcccatum iiomiois pcr aliam
viam Sabofhumid fc cuocarc. ^odDeui
permifitvt Abj.ilonpatrufutvxores feu con-
cubinas tnceJlopeUuerei, fadum vtroquc tc-
fpcdu.wi<7M4COimiJle/er/;;///mfuitquJ/4> 1-^*^.15.
/«& <^\ii peccatum. Nam vt aSut fctuiuit
caftif;JndoD4«/Wi, qui Vrn vxorem adul-
ttrtopoUuerat ; vt peccatum pctmuccbatur,
quia Dcus voluit Abjolomum(\\i\ hoc fcc*
lcic Ipcm prxcidcrc pcriicnicndi in gra-
tiam oifcoii patiis ,atquc ifthoc pad^o libi
czicium.iultam rcbcliioois in patrcm (iium
p<rnam,accclctare. Vccoquc ifto tcfpcclu
ctiam pctmifit \^c\xi,-<it Achabci.^
bum Domintalccadcrciio Ramc::. -j
f^Mzpeccatum, quia voluitJDcusilhim pu-
airc,qua«^#M,quia voluicillum ibi occidi,
quo pcradum akcnfionis nt. Eii-
Itis cxcmpl siudiciuin fit ,i j. ic dc li r
libus. Atquc hadlcnus quidcm dc pt >
fionepeccatt quod coniiftitin/«//«rfl//oj«f
aclutlege prohibiti : vidcamus dc pcccato
quodcQmmittitur,quando4c7i« legc ve-
tttm Qoapatratitr quidcm.ac noaomittttur
quicioinnibus cnim modis impcdicodi ab-
fttocc Dcus pcrmicccns .• quod nifaccret,
irofcd'T ^ •. cooicqucns ocque 4<'7«
ncqut .icc. Scd tx fineijytgica-
ri/«/«;i<t/iM6Ac(«/f pccmifliiudicium fic- ^ T..-v....«muuff/w«/#/j»f
ti paccft dc rcfpcdu fccundum qucm Dcus j debitacaujao>fin«. HiciKf7«i impcdicus,ac
adum peccaci permtfic.Ex vendtcationeex' j non/crc4/M/»iquarchic fola c^peccati prr-
txtit lofrphi in JEgyptum deportatio,iQdc \\- I /»///<»qua talccft , & modus pcrmilli
hus ad liiprcmam digoicatcm euedto , vodc
potuicoeccn'arta domui pa^ctnz ccmpotc
diriifimarfamispiocurarc-Er Deusiplc dc-
daxat fc hoc fiacitlum iu /Fgyptuai miiif.
fulpcoiio reucljuoQis voluotatis
uinx , auc faltcm luafioois & m'
Qis ad obtcmpcraodum cognttx vc
catidiuiox : Omittic coim /xSfMm cccj
.■ll-
Qoa
rRiCDEST. PERKINSTAN,
H I
im.i.
S.
l.lf
aon quiaDcus illum vecuit , fcdatixlc
cauQ. Sic omifcruDt frntrts loftphi otciit-
•rt tUum, quod camcti (lACUcraDCi tiuti quu
ccrpctunrcogicarc ntf*i hoeDto dij^lueri,
(l- ^ rra mooclain iHtiA.iuntile idfu-
tai-.i .:. .jt</^NeiudicabaDC illumx/«n//<-
r«. Oininc Al>Jclen, collcdis aiiquoc millt-
bui,CzAchitof>he!(4coaGUo, pccfcqui pa^
trcm fugicncctn , nonquia intquumiudi-
cabac pjctcm pctrcqui.tncus cnim io co c-
rac^fcd qui.i fcqucns coufilium Hvfni.f cti-
culolum id fibi populoquc pucabac.Io iHis
Sc fimilibuscxcmplis vidcmus Dcum im-
pcdiiirc4<7«/»vccicura , Sc propccrca e»cc-
DusfcccAiHm , at nonimpcdiiflc/^^rr/t/M/n
quod commicccbacurab omicccottbus4<7it
iilumvccicum ; fcdpccinifincvcilliomic-
rcudo«ff««» vccicum^rcf«rM/. Cauta cfl
maiittciUiquiapecAtflM/onocerccur , qui-
busDcusvulc pacccrc ; ^ci f>ecc*tum vcro
indcbica *3u4 omifliODc commiflumooD
aocccurnidpcccanti ; quodxquumcH:
imo per mHm impcdimcncum prorpacacur
pccaa lifdem quiomifcrUDC /tflHm , dcbi-
ta illis cumpioptct hociDdcbitr omiflio-
DiiftccMtHm , tumpropcetalia ; quod ac-
cidit Ahfolomo, ?rogrediamur ad pcrmif-
fioocm peccAti quod commiccicur pura^-
Ouifr*teptt omtJpcne.HociDco permicci-
tur quicfl omillio aHm^ & q^at ftccMitm.
Pcruitccu inquam Dcus iHum allum lege
przccptamomiciii vel qua cdmSm , vd
qu.i znptccatum. Pcrthiltc Dcus vryf/ii E/i
/4/r« fui monitu non obiernf-er»rent, vcS«m/
Amtilecit»rum RegipArcirtt, stlfrMelittmu-
ncio detreflMrent Mfctn-
■ ^ Jnm , wteiuts 5ucoth(jf
JfenutlCt.ltonii exircitui pMuis dtnegArent:
vc- ' ' ' ^ {ndum^virumocciJionuDo-
mii . .iitturet,si¥eJlutMfudnutm
P*ulu4 erMt Mccufatiu, fenteuttMm Mifoluti-
riar» ,pro illj ncn pronHHiiAret,\ic^\ic iD^r«-
tiAmludAsrum, &c. caqucomnia pcrmiltt
partim quafunc omiJfienesaSHum , partim
QUifeccMtA, id c\\ omiJfieniscoirM legtmiu-
6<w/f/«,paccim tcfpcd\u vccoquc. Dcfiliu
£U dicit Scriptura «/m*</ non Mudiutrunt vi-
cempatris fui, fuiAVoitl»t ItbeuA occidtri
lot: ^\xiiefirmiJfAomiJfio obcAicatix qua*
teous cnxpetcAtum. 54«/ipermi(ra emijpi
rrrr/7^MHeorumquos Dcus volcbac &iur-
fcratintctfici,qua^«fr«rMmi Dooquacmi/^
y7o4^Mf,qaopcrpcttatoillivitapriuatifaif-
fcor.Nam flarucrat Dcusregnum54M/Mab
co aufcrrcidquciamilli ^ciSAmutlttikAc-
nunciarat. Propccccaquod facrificMjftt noa i,SMiH,ut^.
cxpcdlaco Samuele : Sc Agagxcx Amaleci- I4.
tacumpoflcaabipfo Propbcca Samiuli m
fruJlM cincifu* tji corJi IthouA. Quod Ifrae-
litA omilccunc alccndcte in cettam promif-
famvcaDco iuflt craocid h&.u qutaD/iM
voltbat f//#rM;»,qui iam larpiusipfum ccn- Sum.t^.
tacanc, & aduerfus ipniin murmui-atst, cor- lud.t.
perA cadireindeferto. Icaque pcrmifla ifla
imtjfio qua peccAtum. Quod ciucs Sucoth
0« Peautl omtfcruor er dcbtco psuet dare
ixtrcitui Gedeoni), pccmificH[^cus , pattim
vt cooAaotiam pcifccutorum czploratett
partim vtpoenam pararecciuibus Smco/j&^
Penuel. Icaque pcrmifl*a omijfii aRu« quA /«-
tii f^quapeccatum. Vtcotm per a£lumct-
barionis confortati fuiflfeot qui pcrfcqae-
bantur AladianitA* , icaomimo a<flus qua
talis.grauis iilisfuic& damoofa. Dimillio i.ltr;.:*.
ficohadadi fcu non non iucerfe^io^fuit c*
oim pcccacum comrainum coorra lcgcm
lubeocem ) pcimina c(t a Deo quapecc»'
tum , voluic eoim Achabum accumulacc £ -
bi iram io dicm irz , prsprcrgrauia fcclcra
ipfius:atquc cciam quae/nr^«7M<. Nam
co ipfo quod Benhaaadowiu fiiic prolooga-
ra omimoDC adlusaDcoprxcepti , coa*
ccflum ipft poflca cum AchAbo, 8c illo de-
fuadlo, cum IfrAilitu pagnare . & Smintt-
nAm obfidcrcmagnopopuIi//r4*////Vima-
lo. Vt veroFe/7M#omiticrcc iccunduraius "«^«'•tl»
&£)S abfolucre PAulum , vtpocc qui DUl-
Ituscrimioisconuinci potcrat, pcimiflum
aDeoquacenus omijfto AduscH , ooo qua
fiecAtum. Efl coim cz ifla omlffio ne iropo -
fita Pauh ncccffitas affiflandi CifMtemp
qur fuit occafio profediioois illius Romam
vcrfus,«biDcuscciaravoIebac illam de fi-
liofuottflari. lam vcro quod atcincc pcc-
cacumquo anui frifciftm nen dtLito m«-
dodfjini friflatur, ccrtumefl, iUud ptv-
micci ^ua tali , nihil cnim io r o pcrmiccitur
c^im oinijfio dtbitimodi o^/fth , qu* pu-
Cccc CU(D
570 lACOBI AR
*um pntvitnpeeeatumeji. Coofbc hoc cx
pcrmiirionis modo qut htc ccrtus c(l;ncm-
pc pci rufpcndoDcm cBicieoriz n\j2pecc»-
tnm inipcditui vc/rcriVMT». ToMb mulca c-
crcgia &a.Dco ptzfchpca pcrpctrauic ta-
, bcllando foratcr cootra hoflcs popu-
li Uci pro //r<»//e » vtpopulo Dci bcnc cf-
(ct : at nob inclinauit Dcus illius animum
^chocfaccrecpfoutdcbcbat. Apparcc c-
nim itlumgloriam fuamidis faiflis qua:fi-
uitTc cx co quod viros parcs (ibi impcrato-
rtisarttbus 8c fortitudinc dolo maloluflu-
tetir. vcfolusc^rccin prctio. Qui enim dc-
fcnditaliqucm vtdcfcndatur,idquc in gto-
riamDci • non xcc fcit liqaampluiimi
prudcntia 6c foriitudinc prxditiviti (c v-
na comparcnt ad fufcipicndam dcfcnilo-
ncmiflius: imqj)lurtmum co nominc gau-
• S«w «y 'Jf^t^if- Quod ad ^cc»ti dtfftren-
_^ tt»t aniaccexcMH/is.ignerAHtUfinfirmitA-
ee, ma/itiA,tte^/igentiA dcCam^itis, chxam
elldifciim:n in pcimilfionc iliotum. Pcr-
miniocoim^ccr<f//ig^'Mr4J>//«c(l cx fufpc-
(lonc rcuclattonis voluntacis Dct : ^ccti
mnlttiAcx (ufpcnllonc adlus q^uo corrigi-
curflc mutaturcotdispcrucrrius : tnjtrmt-
Uitii cx aon fubminiitrato robotc pcrd-
lleodtintcncacioaibus ; negltgenii*cx luf-
pcnlionc a*ftusquo lctta & fancla cura &
fjllicirudo nobisingcncratur vircsnoflras
obfctuandti & ambiilaadt in lcge Domini.
N- uitcnim Dcusquando ilti vifun\ opus
atiquoil fuum pcragcrc pcr adlus crcatu-
raru racionalium . qui (iDepcccato.-ib iliis
cotnmittt oonpotruDc. quam fu.im cQici -
c.-.iiam fij^pcr.dcvc debcat , vt pcrmittat
Jlfier.^. crcaturis.irtus illos iui»s produccrc. Vo-
luit EccU/tamj'k.tm ferfecutionibttt txplorA-
ri purgdrt , 6c quidw-m aiiu SMu/t hcmi'
nisx.elum It^u h.ili r': v.ii cx pr.i;po(icrQ
& toconfiiicrato im rcligioocm a-
more>/c<74»j q;ijc diccbaiur NMzirdnorum
cv' 'loc pcr illum
f . ^ ..u. :amiiiu iu x/^A
■n/M vcrfati , (tncqua, prouttuncc-
xTiio.ljj. tat conftitutasi Ecf//r//4iwpcrfcqiti noloif-
fet. Dtcitciiim^'e/^w : " fnlt^-'
li tno Af>oJiatM , tctci j)crfc-
tatoicdcilinaium & gtxftadum couua
MINII EXAMEN
Chtiftum Chfidiq; Eccledam odium noa
emcndauit. Quum enim de vcritate do-
flrinx Chriflianz conuiiflus ciret.pcifc-
qui illamnifi txileftinMta miUitiM noopo-
cuiilcc Qupd autem oon corrcxic illati
odium Dcus > mcrico ipftus fccic « qui
vItro& proptiaculpa a Lhtil^o dcfccerac.
Voluit Dcus vt Pctrus » plufculum dc fe /oJkij.j^.j ?
przfumeos ia fui ipHus oonciam vcairet, 6*i8.if.
& paiTuscft illum M/;negMrt mMgifiru. fuHm
ex mertit mau, noo fubminiiltans lUi il-
bmSpirirus Gii confUntiam . Ytcootcm»
pta mortc Chriftum libcteproficeriaudc-
tct.D««/iabhoilibusl'uisltbctatus>&: plc-
rifquc t^cinis rcgibus populilquc dcurdis,
neg/igentitti fuMi vioi cnfioJireeaefir.Sc otia
(l-t^uictiquc dcJcic, prx(ertim quia lubc-
bat duccmtofigncm & militiz pcricu ioa-
bum, cui proptcr coufanguinitatcm fidcrc
pocerat: vndcfa^um vtin tutpe tflud cu
VrtMVxore Mdu/ftrium incidcrct. I'crmi- i.Sami i».
liiauccmDcus vtillcin neg/tgentiMm iHivn 19.^ <- ■
iDcidctct.&pcccatumidud ilia occafionc f.(^r.
pcrpuiarcr,quo diligcntius (ctpfumobfc .
uarct , pcccatum fuum ezcropio aliorum
dcHcrct.cgtcgium humihtaift icfipifcea-
tizque fpccimen & cxcmplarprzlbter ,
glortolius cx pcccato rcfuigcrci. Proli-
xum autem cilct iu (tDguIis pcccatorunv-
gcncribusidcm aoooratc ; hx^: vcio fuffi-
cianc, tanq^uam modum & viam common-
fh-aotia ludicn dc pcrmillionc ritc for-
mandi. Quanquam atitcm totum illud
complexum . quod cx MiiucoQiXiiie. «>»-
.Mi«t , pcrmittatur aDeo pct fufpendoiiem
omniumaCluum diuinoruni ^ iis,(ii
Dco vfurpati fu./fct , 4.7i« vi. [. :luve/
(fUM peecMtum eft impcditui Riill .t : tamrn
vtiic cft di(lio<flc confidcij
ftu pctmi(!io illa a P '•
lcfquc (uas cfficicnn
miiuoDcm vct omtili.iDcni ^cl^us przki:-
pti »cl vctiti adhi impcdiat. Hinc cnim
quam didindilfimc dutini bontf.' ^.t: '■,■>•-
tiM , pctentiM , (|uin Sc iufi:itA p,
' & plaoillimc commonihacut quomodu
Dcus omni illa fua MHione , itnptditiont,
ftrmifftone , culpz cxpcrs , 5c a pcr r.u^
tmmuois fic«& miaimcp«. ccaitau«fi
PRy£DEST. PERKINSIAN.
bendus. la quo Giac docccJotautonia-
f^iscll cnitcndiim , quanroprucliiiioi cA
apfus ia \(i»m abfarduaKni & btafpiic-
raiarouSi qui prouidcociamaecatem> im-
pcdicoccm, pcrmicccntcm adfCiuuac qui-
dcm , fcd non Qcis dillind^c . accuraic»
diligcnccr fiogula iuccc Ic comparanccs
& coofcccQCcs 8c ab iauiccmdillingucD-
ccs.
p^f. Cxccrum caufa; (ingulares pcrmifftoats
pro ipnus5: pcrmilTocum adtuum pecca-
torumquc dtucrdcacc vanx fimul & mul-
tipltccs, ncc gcnccaliccr cxpltcabiles ; qua:
forruauiQ (ingulis pcrmifliuoibusaliquo-
modo commoafhaci pofTuac ab iis . qui
fcnftiS in diuinis ccbas excrcitatos habcnc.
& cum (ludio lilas cooridcrarc rolcni: Vc-
tum du*gtn»rmltsftHvmn*rf*Ut ctmft ad-
fccti poiluoc cut Dcus pcimtccac aiiquid.
&curhoc pctmictac Frier,tjllihtrtiuw-
luntatu cuius paiticipem Dcus fccttcrea-
turam latioBalcm , quam dominam &
-priocipium libcrum fuarum aiSionum cf-
-fc voluit i Altirn ftfrftSionu diuin* com-
monjlrstia, qux tantacflvcoon felumcf-
fificxc -k tmpcdire quid poflic ad glociami
faam ,'(cA cciam a6lus ctcarararum racio-
BaUumDcrmilfosi &frpcmuhum ab oc-
<lioc ipus prxlcripco 9t ponco czorbiiaa-
tts>iuta ordincm redigcrc , vciudc loo-
ge ebrius lau s bonisiuu , mifericordiA , pnti-
t»ti*,f»fitnti*. , iHflitiAt^fottntiAdiuim*
coicefcac 6t iaooccicac. Quo percioct quod
aitAtQ^ufiiHo pukhrcdicicuri Dtum tndi-
t/tffi *d omnijMttnttjJtrnmm fuAm bomtMtm
fttiu* ptrtintrt dt m»lH btntfnctrt quam
iHmU tfft Htn fintrt. Cooftderaoda eciam
cteaturaait pcrrotlTto ficafius commiccc-
<H vcl omiucadi.quiiinc^fcrii/0 commit-
ti vel omitti acquic » qualis oempe ilU (it
romtemporis curoilli nliui iflc pcrmicci-
tur : txxcrtMtHtzaXMmicconfifltTuinimt-
geitatt primAUM , an ab illo pitmxuo (lacu
dtUipf» : aorurfusio iriuinm ttJfumptM , an
aAgrMtu participMtionem vtcMtM ; an cod£
luidMil»* i aa rtfrMdMriM grMti* ; aa n«n iacis
ftUicttM ad grMtinm Mccipitndam , eaudcm
lonftrHMndMm , 6c li qux fuot (imilia.Potcft
CQiin Dcusalictticrcaiur» vt tali coofidc-
tatx dcDcgarcadum, mociooemi t^ci-
ciuiam, coocuifum , fiuc gcncralcm-fiuc
fpecialcm, oaturxfiucgratix , pioui tcn-
tix fiuc prxdcflinacioois ( quanquam de
PrxdcQinationis adu fideater adlcucraic
oonaudcam )qucma£lum & concurfum,
quam Tnocioacm & cBicicaciain cicra lo-
luiliciam dcocgarc noo poccfl crciturx et-
dcm xlttcr coofidcracx. Cooilar autcm
pcrmiiriopcccati huiulinodi diutai*
motioats, cfficieocix, &c. fufpcafioac»
• vcaoc* vidimus. Qui vcropcrmtHtoncra
plcoe & iaccgrcpcrtrailarc vcllct, ncccl-
fc habercr agctc dc VrouidtntiM Dci in vni-
Mtr/Hm, & de PromdentiM conferuMntt .gu-
btrnMntt , modirmntt , tjficitHtt , impedi-
inte , pirmitttnti in fpccic. Vx cnim ptr-
miffii oppooicuc impeditioni vel priHMtiue
yclcontrMdictnttr.izz ifficitntiM opponicuc
di^MrMte : itc[ac illa cii permijjfionu nacu-
ra.vc ncccfTario prxccdancos fibt habcat
varios Dei t6tn% ciccacaodemcreaturam.
cui fic pirmiffio , 6c ctcca illum MfJum qui
ptrmittitur occxipiios ■■ qui acSus Dci ntfi
cxpIiccQcar accuracc , iQCclliginoo poce-
ric >io cuius cfficicotix diuiox fofpcnfione
propric &immediace pcrmiflio coofiflar.
Quxctiam caufa c(l, qaod mulri, quunt
•dcpcrmintooe quidaadiaoc, ftatimapud
fc prouidcDtix otiofion qiricccm ab o-
moi adu abfliocociam concipruot : altt
prouidcocix vim & cfficacixm omnibuc
rebiis Sc i€t\h\u prxfcncis & prxfidcntti
coDfidctaoccs , ptrmiffiontm auc rcpudt'-
cflC . auc vcrbo ccous caocum conficcan-
tnr, icainccriai illamexplicantes vcinad-
firmaciuam aliqucm aiflumDei fic proui-
deacix cfHcicntiam rcfoluatur. Vcrum-
quc aucero caucndum. Dc prouidcacix di-
uiox adus ipfi cooucaicnccs adimamut*
auc actribuamus alieoosiic eius iuAiciaio'
digooi.
Ccccnim hrfce qux hadeoos a oobis Obitti*.
di^a fuoc obhcicc quiipiam , me oon dt*'
/UMcmodo & ioordtoacioriem a^us , fcd
& iffum M^HmptrTmJ/ioni cribuerc , eoque
ipfo ooa dfftta» rtrado fcd & M^um ipuiox
voluotati & efScieacix diuioar adime-
K i 1b )<io dupliccm (e crroiem aoirm-
Cccc i aduct*
k
ffi lACOBI ARMINII EXAMEN
atiucrfcre dicef i/riViMm , quod pcccatum
(implicitcr & quuuis rcfpcdu ptrmijftoni
uibuo, & cBiciciuiz voIuncaiiQucdiuiax
adimoi quuro ccrco rcfpcduvoiuacaticr-
ficicacixquc Dci fic tcibucodum ; Stcun-
4um » quod mllHm qui cfi cds & aiiquid
^odtiaum cflicicDcix& voIuDcaciDciad-
irao « qux omais cncis cau(a cflpiima &
fuprcma. Vidcamus prcflius vtramquc ob-
icdioocm Prhrtm ita czplicamus cz mco-
te obiicicutium.rn pcccato ttcs func rclpc-
diusi citcnimpiimo tnMlHmcnlfi ; dctndc
pwftApteeah i dcniquc ctiam cMtf* *liorum
fectatorum. Dcus quidcm noncft,inqui-
bnt, cauia pcccati qua c(l maluni culpx,
fcdquaposaacQ pcccaii & caufaalioium
pcccatorum. filfc autcm Dcum caufam
pan.T crrra controucrfiam ciic dituut,
quia t{i adus iullitix , pccqucai pccca-
cum cxorbitaosalcgciuititixdiuiaxpiae-
fcnbcntis > io ordiocm rcdiqtcur iuUittx
diuir.xpun' A Dcoctiameflc pcc-
catumqua^ aaltexius pcccaii,com-
probaar ezcmplo cxcxcatioois . indura-
ttonis » II < •<> '\n repiobum fcnfum,
quiawlus^ i -> .^nt &('uatcaurx pcccca-
rurum. Refpondta ptimo illam obic^Hiio-
ocm Don vaicie cootra omnia pcccata.Pti-
mumenim pcccacum quod a crcacura cfl
admilfum . nou poteu cnepacoa altcrius
pcccati. SuQcetiammulca.pcccata , qux
noo funtatnu cauHc aliorum pcccatorum:
Dco ita bpfum peccataquc crcaiurx (ux
^^dminiibaotc&dirpcnraote vc ipliccdanc
iQbooum , odium ocmpe nuius aduetfus
pcccacum, & diligcociorcra follicitudincra
curamqucfuosgrcnusobfcruandi. Mulca
igitur pcccata . cicra huius obic<f>ioocm
concradidioocm 6unt permicccntc Dco,
ifnoil. ' ". Ailui>coil>i]omi-
UuStinu . , ; . ( nra, qux ttcsiilos
rcfpcdlus iiabcat: iiccm diceicli-
ccbic , quod lccuodum duos poflciiorcs
rcfpcdlus Drum autftorcm & caulam lu-
bcaot. Rf^owi/f()frgdfccuiido> DuUum ciTs
M^itm fiiitpeccittum , quod fimul fit mMlim
enff£,: IJ».
■'■ ■ ■;. c .. 6-
cfTcpcr vulgacum plecifque hanc mafcnam
tiaftaocibus.
Probabo quod dico primum: dciudc al-
latiscxcmplisczcxcatioois 6c obduratio»
niscommonftrabo. Quod adusoullusllt SuUmo'
fimul peccatum & pana, ccitum cfl , quia
feccMtwfi cft voluutariura , ^x»4cll iouo- peccMum
\Mni3kt\3itptceaittmziiiC\\o tpgnA cftpaf-*/?. ■•» . '•»• '.
ftOiper /or/MiTircdigitur peecMtum in ordi-^f
ocm,per/fcc4/M;7} ooo rcdigitat /
otdiDcm,pcrpo:Dam,inquam, ct ^tij lc»u
^ taotum , fcd re & (ubic^ito , quod cft adus,
diftcrcntem a pcccato fcu roaioculpz. Ac
cum hoc dicatur idodlis , ratiofubcflc dc-
bci cur ita xftimcnc. Fatcor ( fcdfco--
fum quo dicuot & iutclliguoc , iotuca-
mur.
FcccMiim dicuntcirc/ar»«w/fcf.i;j,quia Quoftnfit
Dc\iiprepter f eccatnm Mtecedtiu fermittit ptccMmm »»
vt pcccatoi aliMdpeecMtumcommittMtiimo ttrJMm
& a^Hi noimulbs fuos fujpendit , aMofquc nonnuBie
producit , quibus fofitii ereatura pio lua dicatnr pcc-
militiipeecMiit, &, conMniuctaliud pecca- naalttrtm
tumi quu pcccaco maioicm fibi pocnam & peccati.
coodLmiutioacmmcrccur,a' ,qaod
pvena t ft maioru meritcrium,\i . . . . i, ^ j Upce.
naftccati ptr mttonymiam caufa efeHi,
Acqiic hoc fcnfu intclhguot id didti fuum,
aut laluari ocquit. Quod vcro pttcaturt^
nullum limul iic malum culp*. ^eaufa altt-
riut /«f>i/i»^tiam vcium cft, fi rciftc intci-
ligatui i caufa , ioquam proxima^ii
duUA. Eltquidcm caHfameritorin alcLiiUb
pcccati, boc cft,mcictur vt Heui aliqucnx
fuumacittm fujpendat io pofterum , aliof-
qucaduspioducat,quibusponris illc pro
fua malitia, vtaocc didum ,peccatum aliud
committet ; eft ctiaiu CAufa pnparatoria ad
ahapcccacapcrpccraada : oam per pecca-
tum coufcicntia vulocratur, prccandi ftu-
dium & coofidcntia cxftinguuntur , ha-
bitus pcccandi compaiatur , Diabolo io
pcccatorcm ius coaccdicur : cx quibus
porro (cquitut facilis lapfus io aliud pcc-
cacum : ac oon cft pcoxima&immcdiira
alccrius peccaticaufa.Sed cfturacac
ioquiccsLliqais , hccc remora & mctiio-
.lur. laccoi
rij o tom , iii • ? Hac
d.. .. .ac icfuutu lio.
Dcus
PRiCDEST. PERKINSIAN.
57J
9ieur ponirar per idam didiD^ioocm
MuGi adluum aonnuilorum , quibuspofi-
tis crcacura pre fua malicia cctto pccca-
cam aliud prioii mcricoiio adiungcc > &
abfoluiruracauCiiitaccpeccaci , (|uodmc-
tcbacur vc Dcus iilos adtus produccrcc}
pcccaci , inquam . criam qua cll cau(a alcc-
rias pcccau. Inccrccdic c:um Dei atflio in-
ccc pcccacum qaod cH: caulaaicciius pcc
cati, & pcccacum confcqucns. l(la vcro
obicclionc coocludcbacur Ocum cllc pec-
caci caufam , qua cflalcerius pcccaci caufa.
Error lAc nalcicur cx coniulionc & iaor-
dinara a(fhium iflorum conndcrarionc.
Ttccittum cnim vt miUinn cnl^*. prius cft
poncndum.hoc fcquitur meritumjiue ren-
tui mi poenam , ex itiJJitiA Dei; iHu m , acliu
Dti , peccAttim tUudpto mcriro dcfcrcioae
foa & czccEcacioac^»Sinr/M. Ac excacntio
ioquics , efi peccatum feu malum culpA , &
l^anapeccMtiprttcedentu, fic caufACfnJequen-
ti*. Ec Deui efi cAufAtxcauAtiimti.lim com-
fnonlhanJa vericas anccdiclorum inhoc
cxcmplo. Hxcoccationcm Dei cHc pocoam
peccaci prjrcedcnris rcCte diciciTr, quin cc-
iam caufam clTe pcccacorum coofequea-
tium dici poccft, li vc£kc incelligaturi ncm-
pc, pcrtemoctoaemgraciz proliibcncis, &
poucioDcm nooaullorum aAuum,ez qui-
bus fcqucrur vc crcatura ica cxcarcaca&dc •
ic!i<5la , pro fua maiitia, pcccec. Acillacx-
teecAtio peccatum nan efi , neaue mAlum cul ■
fjL. Diltihgucndum coim clc incer txccccA-
tionem qux cft afifu Dci.quam patirur ho-
nio, & excaecationcm ipfim hominu quA ant-
mum fuHm ohfiinAt fjy intiurAf aducrfus
Doumi qux cft A3io hominiicxm^MiuSc
przfratfla pcrtinacia ipfiu>produch.Coa-
curruocquidcm hx adioucs , at noo coin-
ciduot I ncque eft voa namero adrio, coa-
ftans ex cmcienciacaufacum iftarumcon-
currcDcium , qux fimul iuo(3x vnara cau-
(am cocalcm facianc iftius aClus, qui ex-
COBcacio dicicur. Aterudicihomiaesntpc
iu loquuocucfaccortaraoadiftiniftc&tis:
8c fors lali fcnfu , qui mcz explicationi
couuenicoscft. & oon conctacius. Com-
pkxim enim & intiifitnii^CumantexccecA-
tiontm pio ail/t txcaccoKdt Sc apotelefmAtu
fiu opere dr effeltu,ijMiittdtexifiit in extoicA'.
to, quxpoccftdici txcocCAtiopaJftMAttb illn
A^iuAproduifA.Dc excoBCAtiontiti confufe^
& indifiincle fumptA poccft dici ifHodJttptCm
cAtum,pacnaptccjiti,Si. e au f a pec c At i : it\\QC
oon tcpugnac mex feaccncix > qoi acgo
Deum cuc caujAm iliius excoecAtionit quA
ift peuAtum Sc malum culpx. Nam excae-
catioaHiua [ vc iam diftioguamus } quxab
homioe fcipfum czcaccaoce producicur>
efi peccatum i grande cnim nefas clt ani-
mum fuum aducrfus Dcumodurare. Ex-
cotcAtio A^iuA, vt A DioproJicifcttur,efipae-
AA piccAti Antecedtntit quo peccacor fibi
mcruir dcfcrcionem &graciq priuacioocm.
Ezcacacio ax^iua qux cft ab homioc tc
quxcfta Dco, coacutruocad voumcffc-
(uum , quxeftexc(rc«/fo/ii//ii^«,quxpro-
prie efifxna. Dcoiquc ixcaecAtitA^iuA ho-
mittiifeipfHm , 8i Dei homintm excctcantif,
caufa tjt <^uod i^iapeccAtA fTir tibaitucU'
mulentur m petcatore exeoecato , (cd ifto quo
di<ftumeftmodo Rcfpoodeo infupcr.lfiu
rcs iuberct vt 1,»»« idcmquc aHm cKct
pcccacum fcu malum culpx , pocnapeccAti^
& CAuf» coofcqueocis pcccati , cum ficri
aoopoiretvc Deusefrct i//»J«c«*ryAlecun-
dum iftos duos pojitriores reJpeSus.Sc noa
fecuodum ^r//»»;», propcer dupliccm cau-
fam. FrimA qui dmiudlio rc(pc(ftus c&-
ccrc nequic vt Dcuscaufafic voius-& ooa
altctius rcahccr cum illo cooiundli , rufi
ifto modo qui poft cxplicabicur > qucm
hinc cxcluduoc qui txeaecAtionim dtui-
»4/»dicuoc c^Tc peccAtum , & cAufimptccA-
ti. Rcfpcdus ifti vfum habent in meotc
iotcUigeatc , & tcs cooiuaiftillimas difccr-
ncre valcncc & diftingucrc , imo vnam
rcm atflu & numcro,diuctfo icfpcwlu con-
fid cra 0 cc ; ac i a a^uali eJffcientiA,c\x\\n ter-
minut qI\ em riAlt , locum lubcrcnon pof-
func l ^ - ' 'V .--' f : peccatori Sc crcA-
turA j .M noo djftiaguic
creaturamapyccatert, (cdfnr^Mpunieatis :
illa cmm nouic puniri criaturam noat^az
uli«»fcd qua petcatrix. CrcUo commicci-
ttirhoc pctcutum , quod rcfpcitns vltcrius
crabuucuc quamnacurailioiumferac Si"
cunda quia cx cribus iftis rcfpc^tibus or-
Cccc 5 dine,
574
lACOBl ARMINIT EXA^IEN
>«iioc, & riafura,& caufalitatc prior cft.quo
pr.ejifnm vi m»lum eulf*. coniidcraiur, po-
Acnoics. qu bus vt pan» & csufn peccati
confcqucntjs. At Dcuscft caulaprimao-
roDiutn cfFcfluufti auASCumaucpcicrea-
luras fuas pio<iucit ; nic vcro crit caufa po-
(lciior i producctcnim 3(ilumaliqucm ;a-
tiooc poftcnorum rcfpc^uum , quem
cteatura producit ratiooc prioris : quod
4;ftabfurdum,& muertcus ordiacm caufa-
Iitatts ic cfficicntix .quicftiQtcrprimam
flc (ccuodam caufam. Nid iftc ftatuatur
coDCurfus qucm poftca cxplicabimus i
quem hic4ocum babcrc, ncgant qui cx-
cCBcatioDcm Dci cau fam rirc dicuatpec-
.catorum confcqucacium , & Hmulpecca-
cum. Hxc quicicmpauloprolixiuscxpli-
calida pucaui propccr rci ipfiusdifliculta-
tem.Cc przcoaccptafi opioioncfi. Atctds-
mm »dfr/leriortm tbitHiontmy quam ita cx
mcocc Au(flotum cxplicamus. laftccata
dne fHtu , »Siu4 8c eius »»«f*ia fcu inordin»-
tic, A3$ti cl\ (^uidfefitiMMm.iHfirdifuuiccd
/frittMtiunmihxc caufam habct voluDtatem
crcacucXt&tillc io primam caufam DcccHa-
rio eftTeduccodus:acquchac ratioocDrftf
»Jic»uf»iBisii »ciui qui rtfjieflu htmtttiika
pfoutabhominc proficilcttur , €jlpecc»ti.
Malc i^cut »ilui . quifinc pcccatoab bo-
roiac nOD patratur, "voluntutit^cuntiitfu*
diuinx tdimitur , ic permi^ioui tribuitur :
quom »Siis iUt,qua. tmlu , Gttffieietitix , qua
vcio ittcrdituUMitptrwi^onit diuifu. lU-
^tndto. Piimoverc& vniuctfumdcpcc-
cacoomoidiciooopofle, quodioeoduo
liot , oempc & inordin»ti». Nam ali-
Suaodo ipfe adtus cft quod prohibccur;
iiquando oon ipfeaiflus .fcdaliqua circa
adlum circumftaotia. Sic, tfut cc arbore
fcieacic boni 6c nuii , ctitfrthibttus ; md
aliqua illius circumftaocia .- Sc propcerca
jpic ^fits ituUbitus iUicitus itrdtmutu.
imo iitortUntuit\^(z; poiica oempclegce-
fum Tceaacci fccus cfus pcc fc & io tc , cicra
iftam legcm, cSt afius oaturalis, nullam in
fc ioocduiacioBcm habens i ac lcgc pofica
quxefumprohibcc, noapotcftiilc tfMtiiz
n»tUT»litef bejtus coofidcrari . vt inordins-
tit acccdM profceiqoamiuoaucrcB-
dusv cft coim pcr fc omictendus 8c prnpfcc
fc , qiiia vecituslcgcdiuioa , & (^uiitpfum
edert cfi pecc»re. Inordiuacionc totaioco
coodftcutc , quod adus ilic cdcndi iocum
habcatiiiDumcco & ordinca<flioaumh«-
maoarum . qucra iocum omnino habcce
oon dcbuctic . ncquc oumcrum augcrci
fcdiptcomoiaooraicrcQdus, 3c fubperpe-
cua poccoria coodudeadus, nuoquamto
adum produccndus.
Similc quod plarrique adducuDC huic Confider»-
Dcgocio illuftraodo ab cquo ciaadicaoce, tiojimihtu
non coucoir adluiqutlcgccftprohibitus. '^*'»*'*^
Nam in claudicarionc rli ioccHus , 8c cft ^*' elmuii*
claudicatio, id cft, vitiofusiaccn'us : & in- csnttdt'
ccflui accidic vitiumproptcr tibiam ciau fumpt»
dicantcn , quod yciumilcccfcparari adbu
non poific ab ifto laccflu manco, tamca
poccft commodc diftingui; & ficci adco
poflcc YC idcm cquusQoaratibiarc^cia*
ccdcrcc , atquc hoc pado daudicacio ab
inccflu abcflcc Ac io cfu dc arborc vctica
■oo cft cfus & vicium cfus,fedipfc cfusto-
cus 6c foius habcc cationcfn pcccati , quia
commiflustootraJcgcn\. Habctautcrail-
lud fimiic locum io pcccato quod com-
mittituraducrfuc Jcgcm qux iptum adum
prcfcribit , fcd t€t\xi aliquam circumftaa-
tiajn prohibcti quod pcccatum inco con-
fiftit quod adtus boouf , iicitus . przfcri*
ptus icgc , Doo rctflc pracftacur, vc. quaodo
clccmolyna dacur paupcri cz ambitiooc»
& fupcrbia, vc vjdcacur homioibuc libcra-
Iis k. pauperumaman$,quio 6c ccligiofus
qui illam laigicur. Adus illc cft bonus flc
ioccflus ioftar , ac vinum illiacccdic ioftac
claudicacioDis ab alfcdu viciaco,quoda-
dlum illum mancum facic . ic iagracum
Deo,qui camca propccrca ooaomictcm-
dus.verum othilocmaM pcarftandus ^fei
re^e Mc dcbito roodo, aucrruocau &
mifla vittcyiitate , <]ux iare & £a^o ab iU»
fcparan dcbct 6c poicft.
At (aceor ifta rcfponnooc quzftioot
feu obicfiiooi non cflc (atisFadum. lofi-
ftct ctxim quis& diccti Efum camea cfle
adlum pofitiuum , Ar proiode cos quod-
dam. quamquam vctitufi flricumqi onae
*m U4ttm baboat cauiam , ciiam Dcuts
iilitts
Dm eaufM
«HitM/M Xfti
PR.€DEST. P
illius cf.is c(fe caufami & Cic aliorum etiam
a£luum ponhuorum, quaaquam aducrlus
legcm vccaorcm cumminorum : & pro-
pcerea pcccatum cum a^us fit , c£cicotix'
DciadimiDonpofTc.
RefpoDdco» me duIIo modo aclum,<]ai
&nc pcccato dod perpctratur a crcacura .
Dei efiicicocix adtmcic > quitiinio fa:cri
apcrtc t Dcura omaium atftuum qui a
crcacurispcrpccraoturcflccaufam , athoc
voicc expcccrc, vc ifta cHicicutia Dciica
ezplicctur , nc libcruri crcacurx pcr iUam
detogctur quippiam, oc vc D co ipttus pcc-
cati culpa traQfctibarur : hoc cfl . com-
mondtctur quod Dcus 4<?m< quidcm f\t
iffeHor , at ipfius ptfcati noQoill ptrmtjpir ;
imo quod Dcus vnius ciufdcmquc tUht*
jfimul fit e^ctlor ty permijfer. Ardua fan;
H\i rcs clt Sc diSicilIimx explicatioois,
raoliamur tamco aliquid ad illius clucida-
tionem. Dico igicur, Dcum c4M/<ti7i jlicu-
ius.qui a crcaturaproBcifcitur,«?<f/i«cn'c
Ycl medtMam vcl tmmediatam.
idedi»tM cMMfa cH ..quaodo infi:tit tn
CMufam , illamqae moucta(j caufiDdun) j-
6tum /mmr^/it/is, quaDdovnacumcrca-
tatjkinfiitit iaM^Hin, & fimul cum crcacura
caufa ell totalit illiusa£lus. Qujodo Dcus
raouec crcaturam ad cauGiodum, cunc,
quu creatnrM vt cMufa (ecuHd» ^fubordi-
TtAtM , dtterminMtur a cMuf» primM m ouc otc
ad purticuUrcm adlum , qui fpccicm habcc
abioHuxu & motioDc Hci , filcri nequit vt
M(iM4 illc , qualiiciiuquc (it , crtatnrA tmpu
t/tur in culpnm ; izii occcfrc c A , ft pcccati
nominc adpellari poilic illc a^flus , Dcum
illius pcccati cauiam & audorem cfTc.
Quod quia ficri oullo modopotefl,cer-
caro c(l , per iflam vtam mcdiatz adiioois,
Dei , czplicari Don pollc, quomodo Dcus
caufa fic adlus , qui ab hominc fioc pec*
cato Doo patrator , & paccaci ipfius pcr-
raiflor. QuaDdo vero Dcus immedtMtM
caufa cfl attus , qui a crcacura producicur,
tODC cMMfMfecHHdM, f\ ItberM f\i { dc qua hoc
locon<;imus ) io potcfbtc fua babuic vel
infiuere io adioocm , vcl infiuxum (iium
fujj>eadere, ocillj cflccaflio , atque ica io-
Bucxc v( poiius haic quamaliaadiopto-
ERKINSIAN.
ducerctur. Vodc fcquitur , qtium cmuJm
fetundM Ubtre iDflczcric io adum luum>
quuniquc pMrticulMri fuo influxn vni-
utrfalem Dci iofluxum dttermim«uerit ad
huQC parciculaccm a^um , jpectem^jue a-
dtioois cooflitoeric ; CMufnm feeundMtn ia
cuipAeJfe, & jdumiiIummerito/«fr4M«n
dici CMufi fecundd rcfpcdtu . Dcumvcro
cuifM "jMcar*, ciufque rcfpcdu adumil-
lum pe^cacum dici ooo pof!'c.
Cymurfut coim & infiuxtu illc D«ni- Denncurfu
hilconfcrc voluocaci crcacurz libcrx , quo Dei.
ad agcodum vcl loclioccur . vcl iuuccur,
vcl cuoforrctur ; ncquc cunfticuic
tMtcm ia M^u prim<> , fcd io MHufecundo;
& proptcrca ptxfupponic in voluotatc
qyicquid ad agcnduna e(V oeceflaitum ,
oe ipfo quidcm Cci eoncurfu cxccpto:
qucm liccc voluncas ctcacurx Iibcrx ooa
habeat io-adu , nifi cum aAo opcracur»
J>Mitt tameo \npotefiatefuMpriuf<juMmop*-
rMtur pacatum libi & cxpofuum. Sccu«
fi fit, noo potcric volunttu dtei habcic/:*
dumxti potefiiic (au p/ttntiaproximM : dc-
quc poccni adtus illius cixiCi moralu itcit
fcd nMturMlit ratuum , & proptcrca nectf
faria , cui adaibui pfccatum nuUo modo
potcft.
Atquc ho< padlo foiaitur difHcultni
iflj , &'CominoaAia(ut quomodo Detu
caufa fi c «^^M^^qui a creatura finepeccato pa-
crari ocquic , ica vc ocque auHor fic iWcpee-
cMti -, ocque creatur* i peccMto tmmunu ;
imo ic iWc piccaiiiAniumfitpfrmiJfor,ettM'
turMyeto ^iofxnpeccMttcMufM. Pcrsiicit
cnim Dcus arb]ti.'o fecundx caufx libttM
drfpcnfationcm iMfiuxtu proprti in a^utn
aliquem) & vbi caufa fccuoda cfl ioipfb
mumeoio & iDflaotiiofluxionis fccuturx»
iuogic Dcus libirt & proatbiciacu fuo rn-
j?Mx«m & ccncurfum fuum vniuerfalim
lofiuxui rrcacurx , fvieos citta ioAuxum
fuum adum ptoduci occ polTc ncc ptodu-
«liunt iri. Ncquc fjs cfl vt Diiucotcurfum
6i infiuzum fuum dcoegct crcaturx, ct-
iamfi vidcat infiuxum crtatura lo adurn
qucm habct pix manibus ptccatoiunlium
cflci& coDirj lcgcm fuam cumttti. Qjicm
coim /t^Mljbcrtaci homiius/rrmyi>,qifunv
lACOBl ARMINII EXAMEK
Icz aoodum lata eflcr, qua a(flus ille pofl-
ciTctitusfaicicundcmpar cti ui UbtrtMtt
ciufdcm ptrmittMt legc po(!ta.Fruflra caim
lci poacrctur adui > ad quem pioduccn
dum Dcus concttrfmm fuum crcaiurz dcnc-
liarcvcllcc. Siccnim produci noo poflcc a
cccacuta,5c proptcrea d6 opus vt cius pio-
dudio creatutJC vctaictuc pcr lcgcm. Dc-
iadc LcgifljtioDC (lacuit Dcus crcatutz
fuz obcdientiam cxplorarc : dod potcfl
autem fi (latuit concurfum fuum dcocgsrc
crcaturz ad adum lcgc vctitum : cicra c-
nim coacMrfi4m iflum non poccfl creatura
4A«/»iRum pcrpctrare Eccui Dcusa^mi,
cui,itnMtiiridjttrboao,(\iMtncoftcttrjf4m no
dcncgarc ftatuit, cundcm fuum concnrfttm
dcDCgarctfado iam waMiimmalopct le-
gcmlatam : quum Deus fualcgislaciooe
ceftctur 3c dcclarct, fc vclle vt ctcatura ab
illo«^«abftincat,qua w»r«/tf#rmaluscft,
& non quatcnus adus cft nmurnUt ? V ult
autcm vcab^^N abdineac ctcatura vt mo-
r«/i«rmalo , quaodo Irgcm illi ponit rc-
caatcm,cui obcdicntiam prqftarc tcaetur.
Qoando vcro fuum concurjHm dcncgatc
ftacui t.Yolt vc tkHm illc a crcatura no com
mittacur qua c(^ M/Mr«/M.Illud cnwntmpi-
dimtnti gcnuscft «»#r*i#; iftudiMlMr*/*; il-
lud pcr poCrioncm Icgij; boc pcr ncgatio-
nemr*iia<r/i*<;pcrpoutiooem,inquam,lc-
gis proptcr quam atfVus illc finiptcaue pcr •
^trari ncquit ; pct ncgationcm vcro con-
curfusproptcr quamadlus ftmpltcittr pcr-
pcuari ncquir. Hocigiturimpcdimcnto
a4x«lMiiM(0nrMr/M4pofito, OUB opus iuit
alcernm pooi ppfttioni* lipt.
T>t /itipliei Ex hac cxplicatioDc appatct crcaturam
ItbertMttj, pcccaotcm adu pcccati committerc plcna
extrcitii ^ UhertMti voluotaiis. tum quoad«mi/iMOT,
j}ectficMo. tumquoad (picitm aAionis.quibus duo-
jiit, busomaisvoluntatis libcuas circumfcri-
bicur. Libcrtascniro quoadexercitiu e(t,
qua potcft Tcllc 3c agcrc,& volitioncm a
£lioncmque fafpeoJcrc. Libertasquoad
fpccicm adioois cf^, qaa pocius huncqua
illumacfVum vult & agit. Commonftra-
nusvttamquc libcttatem iflacn aliomo-
do io aAu pcccati,quera producit crcaca-
ra cam c«ncuifu Tfliuetfali Dci.la trBttptc-
rii//confidcraQda exijiitjtiaci\ii,8c ijfenti*-
Vt exijla/ aiflusillc , pmdcta Wfr/4/< to-
luntacis qHottdixerctttum. Vtbancpotiuf
eJfe;itiMm habcat qu.im illam * fcu vc potiuc
hic adus fit quam alius;vt pociusadlus vc-
cicus quam non vccicus; potius cootra hoc
quam contra illud przccptum ; peodcc i.
UbertMte voluotat is quoaJ f{ tionis.
lam vcro.vc «//?fr«a<itusiii».,c.>^Litcrca-
tura hbcro iaduxu fuo, quo potius agcrc
voluitquam nonagcrcs Licctnonfinedi-
uini concuifusiufluxu.iungcntislclibccc
infiuzui crcatuta: iu ipfo piimo illius ia-
fluxusmomcnto & initanti. VtvccoMra-
^ut pocius cIFcc quam4i/ii«f,ef{cciccaufii
fccunda » libcrcdctcrnainansadumfuum
ad cercam jpeciem,2d hanc^otiusquam il-
lam; vccflccpociuSTD^tv^^ «Mvcm.Siquis
dicac » hocpadloconcuifumdiuinumfuf^
pcndi ab infIuxucrcaturz:rcfpondco,id
cx didlis Bon fcqui. NamlicccDcusooa
coocurrac niH ctcacura volcncc iofluere^
•amcn quod influicpcndctapuraipfIu$U'>
bertace .- poiTit coim noo influcrc.
Hinc lain clarccc potcll quoftaodo
Deus Sc permtjfor (itpecciui , & tJjeiior/tBiti
quem cicatura cicrapcccacum pauarcae-
quic ; permtjfor pcccaci , qua crcacura pcr-
mitcic libcram difpcofacioncm fui infla-
xus : cffe3or adus, quaccnus concuifum
fuum influruicreacuiz iuogit, cicra qucm
adus omnino a cicatuia pi.xflaii ucqui-
ict.
Si vcro quis difliniflioncm iflam , vcl
propccr rci ipfius ditficulcaccm,vcl proptcr
expUcationis oollrz dcfc^liira minusca-
piat, coque contcndat cflicicDtiam pccca*
ti aliquo modo Dco adfcribcndam cffe,
proptcrca quod adlus iflius fit clFcftor:
hunc confidctatc vclim , qucd Dcus ca«
dem ratiooe pcrmiiToc dici pofnc adus,
quia peccati ftc pcrmitror, irno 8c iuAius
longc. quum piuhibirionc fuadcclarauc-
ric le adumillum (anceanonmodohber-
cati & potcnciz crcacuiz , fcd Sc iari lc po-
tcf^ati pciniiflum ) iam ab illa pcrpctrari
oollc : pcrquam prohibitioncm io tantum
fubtiabitui cfficicnciz diuioz adus ille>
quancum ipia valcic dcbuic roluQcati crca-
curz
PR^DEST. PERKINSIAN.
nuA: ab il.u pcrpcrranJo abflcrrcndx : &
concia, canto magisciKcicQciailliusadus
voluncatis creacurx libcrcau adfcribcuda
cHtquaoto ilia incclligi potcfl vchcmcn-
Ctus adum voluiirc vctitum lcgc diuiaa,
quam potcllati Jux pcrmillum.
Cxtcruni , quocuni)uc modo res lAa
cxplicctur,cjn crt fcdulo , tum nc
D ci! s Anc{,r t^c vianir , tum oc aclMt
cii i:;t£.
ihntur : hoc cft , vC
Crtrni-
tocus illc awlus>ium qua4^«M,rum qua
' m rite prouiUtntu Dci fubiiciatur :
i ., tffictenti , cjua ptcciuum permit-
ttnti prouidtntu. Si tamcn ia altcram par-
tcm inclioaadum crit, minus pcccabicur
fi fubcrahaturaifluscfficicncixdiuini qua
actus cft , quam ll pcccatum ctKcicncix
Dci cribuacur qua peccacumcd. Prxdac
cnim Dco adum aliqucm adimcrc qui
ipfi compccic , quam malum adum cn-
bucrc qui ipli non compccic ; co quod gra-
: 'i- iniuria Dto trrogecur (i pttenti caufA
4r. atur , quam ociofus Jpeiiator^tr-
hihcAtur.
Cmminatio IV.
DoccTt tm maxinumpjrtem htimanl
gtncris dtflmii Cbrifio & omni falittari
aratid.
o
Srnfus iftius criminationis cd liic ,
quod Dcus .TcciQo fuo& immacabili dc-
ccecodacucriccx homioibusaiiquosmcra
fua voliMuacc cligcrc , alios vcto cofquc
multo plurcs rcpiobarc. QuumElc^liad
falutcm pcrduci dod poiriat,vtj>otepec-
catotcs fadi in Adamo,oifi iuftuix Dei
^ " •lum crtct & pcccatum expiatum,
L cum (latuiflTc hlium fuum illis darc
Mcdiatorcm,RecoDciliatorcm 8c Redcm-
ptorcm , qui pro illis lolis humaaam dsiCu-
ram adfumctct,pro illorum taotum pcc-
catis morcrctur, ilios folos cumPatrcrc-
conciliaret , iIUs folis Spiritum S. 6c re-
demptioncm xicrnam mcrcrciur , illis Co-
lis cx propofito gratiam ofFcrrct, cofquc
folos aJ hdcm vocarec & Bdc per iutcr-
DamvocatiODemdooarct, £cc. cxclu/isab
hifcc omDibus iis quos rcprobaaicadco
vtnullaillisntin ChuUu Uilici:, i
pccrca quod Dcus abxtecDO voi^:.
Chriflus pro iis homo ficrct, pro iis morc-
tctuti citra vllam confidcrarioncm iafidc-
Iitatisi3£ quum illis cciam F — lium an-
nuotuari curac,noD ficii i{ . <ooo,(cd
quia Elcdi illis fioc pcrmixct , qui ifla prz-
(ficatiuiic iuxta dccrcturo Dci ad fidcm dC
Ciluccmfunt pcrduccodi.Iam vero rcfpon-
dcndum cibi fuic , anillam ccimiDationcm
admiticrcs , vc vcrc cux dofliiox obie-"
dam , .in. vcrodo£ltin.;i-n tuaraabilla cri-
niinattonc Iibciam aibit.arcris. Vidcrts
iilud faccnquod vcre hxc Cn cuafenccn-
cia : Ec fanc fatcndum tibi eft , fi coaflarc
tibi vis & rux fcoccncix coofcncaaca di-
cctc.
Rcfpoadcscrgo, iDud quod iflacrimi. "Excutitur
oacionc dodlnnx cux obiictcuc , crimcn prtmMkt-
Doaen'c , videamusauccmquomodolioc^j;^,,
doccas & commoallrcs. rnmo dicis n«n
tffe durum tpfos dtflitui Cbriflo , proptcrea
quod i.im Moit in Adamo falutarem gra-
tiam , iuftitiam , •vitam btatam acctft-
rint , vna eum potentia J>crfeuerandi in iif-
dtm,fi mcdovoluijfent. Ac<ioqQam cgo^io-
ictca booa pavs homioum fimpliciccr dc-
(licuicur Cbriflo, qux uunquam parciccpB
fuic, vclccicfalurarisgracix Chridi. Gra-
ciacoim Adamo & omoibuspoflcriscius
in ipfo fa(fla , oon cfl gracia Chiiili, qux
cum nccciratia non fuic. Ac pocuic, ioquis,
Deus cicra iniuAiciara omocs cum coo-
dcmnarc,Dcquc vni grariam pcr Chriflutti
facere. Quisncgac' Ncquccoimhocdi*
(puutur , Ao Dcus . quum homo cum po-
iteris omnibus fuaculpa pecca(ret.& mor-
ti xternx obooxiusfaiflus clfct , dcbucric
filium fuum darc mundo mcdiatorem .- fc J
an Tcre dici polfic, quum Deus volucnc
Filium fuum bomioem ficri & pro pecca-
cismori, quodifto difcrimioeiftud voluc-
ric, vt humaoam oaiuram quam cum o-
mnibus homioibus commuDcm habec»
tantum pro paucisquibufdam a(rumcrct;
VI mortem , qux potcrat cffc prctium pro
omoibus pcccacis omoiumhommum • 8c
primo pro pcccacoquodomoespariteria
Adamo perpctraraoc, pro paacis caoium
Didi «li^ui-
57S lACOBI ARM
atiquibuspaCeretur: hoc cfl>an Deus apad
rcuacucric, cum mazimapatte homioum
agcrc fccundumiuftiti* fuxrigotcm , fc-
cuadum aormamlcgis&conditicacmio
lcgc rcquifiram ,cum paucis Tcro lccun-
dum mi(ericordiam Sc gratiam fuam , fe-
cundum Euangchum & iuftitiam fidci,
condicioncmquc in EuangcUo propofi-
cam : an(latuericpaucisahquibus,pecca-
cum quod in (ua peifona in Adamo pcrpc-
traranc , impurarc citra vllam rcmifTtoQis
fpcm. Hoc inquam quzritur .- ad hanc
quxdioncm ra adHrmatiucrcfpondcs>&
proptcrca fjtcriscriminationcm illarti ve-
retux dodrinx obiici : ocqucclabcris ifto
cffugioif M«i/ mirum non fit dtfiittii Chrifit,
^uHm in AdamQgriuiam ncctptnm rtpHdin-
rintj. Tu de iuOitia adus rcfpondcs , &
quxricur dcaAu, tu de caufa rcrpoadcs,&
quxritur an Hc id cuius cautam cu ad-
fcrs.
Ne vcroiftarefpoofiocuahorridiorvi-
SetM»ds. dcacur multis , adtcrs fccundo refponfio-
Dcm a'iiam , nempe CbrtfiHmpoffedici mtr-
tuHm pro mnihus : at cxpiicarioncm hu-
inCnodi adiuogis , quxglofram corrum-
pic,& (impHcitcrcollicquod vidcbaris vcr-
bo concedcrc. Addis eoim , »0» tjfe mcr-
tuHm prc omnibus iy^fin^ulii AtjUMltttr <jH»-
ad Dtum, ncn pro dHmnMtuptrinde sc pra E-
Itflu , non tfficienter tx pMrtt Dei. Sidamus
" naulifpcr & qux dici» expcndamHS.
t./.< j j . -w^nuradicitapcttc , & fimplicibusvcr-
mtrfMH. bil, Chrtfium fro omnibus mortuum effe, ct-
iimproiu^utptriunt Rom.14.jf i.I'et
Son • ■ . '■ inqBis,i7«tf«</DfM»». Atquid
hoc > . . <7H#«W Dfwm , an idcmquod
dccrcto Dci? Saoc ChrifiusgratiMDtipro
4 :em «ufiMiut . \t inqu t Scri
; n. iffandMtoDeiChrifiutMni-
/ iMmpromnndfvitM. loh. 6* &
lob.tc ftro ouihus fiiu. Etnon potclldici
mortuusprc ' mine , nifiex decrcto
lc mandato L . . . .. . : is , quia noa morcuus
td, aiU ez dcctcto 3c mandato Pacris. At
diccs. reoonageredcdccreto,quo Dcus
Patcr Filio impofuit munus & partcs ez-
piaodoium pcccatorii pcr morccmfuam;
icd dc dcctcco ^uo fUiHic pcx ChitAum
INII EXAMEN
faluarc cledbos. Acdicohocdecretum eflV
podcrius oatura ipfa reorcc Chri(li,& mc-
nto pcr morccm impccraco.
Addisproptcica.no;; i^ualittr mortuum
pro rtprobu { ita cnim dicctc drbuifti . oon
dsmnMtit ) (j» eltfiu. Pcructfo ordinc hxc
coofidcras.Nam mors Chrifti ordine cau-
farum prxccdic clc£iionis & rcprobationis
dccrctum , vode exillit difcrimen homi-
oumclcdlotum& rcproborum. In Chri-
iio cnim morcuo & fufcitato & gratiam
glortamquc promcrico , clcQio cft fafta.
Quare cciam Chriduscicradi^crinicnele-
dlorum & rcproborum pro omoibuscd
morcuus. Rcfpciflus cnim iilc bomioum
dupkx , podcriot cft morce Chrifti , pcr-
cincDS ad applicarionem morch & refur-
rctTionis Chriftf, bonorumque per illis
comparatotu m . Phrafis au tcra iJIa , Chri-
fiM4mortHHstfiprotieffu,Qoa hoc fignifi-
cat , auod elcdii aliqui fuctiut anccquam
Cbnftus a Dco mandatumacccpcMtaai-
mam fuam offcrcodi preciumrcdcmpuo-
ois pro mundi viu , YclaatcquamCbrir
ftus coolideratus fucrit vt monuus.- ('quo-
modocnimpotcft , quum Chciikusfitca-
putomoium filc^otum, in quoip(branr\
Elcdtiocftfirma? ) fcdquodmors Chrifti
ccdat Elc^iis tanturoio bonum, qiiodfit
pct applicationcm Chrifii Sc bcQe£cio->
rum ipfius. Quarc & phrafis vfurpaiai
Scholarticisicaincclligf ■nfdChrifim
fit martumprtomniyiisj y . < .:;r , efficMci-
ttr vero pro Ehnu tantiim ^ fidtUbm. At
vcro locutio ifta cft ;.bfona mcoiudicto>
efficienter ex parte Dei. Qj' ' mvulr,
ChrifiuimortHiuefi , ifficitii. ■ irtt Dti
pro EleHunonprortprobiit Non pufruotilb
cor. !Io (cnfu icdlo. Scio tcvoluidc
figii . .... ,quod efficacia roortis Chrifti
ipfis &nooaIiisapplirctar.Atfihoc vis,ita
cciamloqui dcbuifti. vcincctligipodlshoc
vellc. St eoim & twxn-. iftam phrafin &
Scbobfticotum ngidc c^caminare lubctt
ooo poreric cicrainiuriam moriisChriftt,
ciufqucroctirivfurpari. Nara fufficicntia
atttibuiturmotti Chcifti , elHcaciaadimi-
tut , quum idcirco (ufficicus fic preciam.
roors Cktifti pro roundt vita,quic.fficax.
fuic
PR^DEST. P
fuic ad pccccatara aboieodum & Dcofa-
nsfjcicndum^ Non loquimur. iiiquicsdc
cfficacia mortis fcd applicatiooisi imo«-
pettc coutratium patct.-ilh cnim rci adi-
neis ciKcaciam cui tribuisfufficicntiam : at
morti Chtidi rufficicotiara tribuis. Vc-
tum,n libct hoc rigideczaminare j nc
fuiKcientiam quidcm ttibuismorti Chri-
ih. Quomodo coim crit fuiiicicos pte-
tium.quod prctium ooo ed? Pictium non
efl quod ooo ofTcttar, aoofoluituttoon
aaoumcratttt. At Chtiftus (eaooobtuhc
prcttum aifi proaliquibuscantumpaucis,
ncmpc Elcdis. CcrtcPctktofcvcibafuac
& ciniou coaquidtaadcuadcodumicium
vciicatts.
^tfutmtur ^^^^^^ deindc Scripturx locos noooul-
' " lospropodcotuoprobaodo. Chriilus ia-
«wiw* rcprobi$> auHqtt*m nem vw.crgo tlios
« m fn- jjm^qu^jj^ fyjj agnouit. Quid lum?
r Etro pro its noQ clt mortuus. lacomc-
, qucos clt aroumcncauo. Namoccellccit
TC iibi morte lua rcdimat quos libi pto-
■ rtmHm. • n. l l u
pnos cit habiturus.- quosautcmnoooa-
bctfaos> illof ooooouit vtfuos.fcuagao-
fcit pto fuis. Vtautcmaliquoiptofuisa-
^aolcit , QOB (atis c(l vcpto tts moriatur &
lurc tcdemptionis fibi iUos compatct , fcd
ciiam vc pio cilicaci applicationcbcncfi-
ctorum fuos a^u faciat. Vnde apparct fsd-
laciam cflc igBorationis clcodii 3c cauCc
oon caufr.
AUtrum argitmtjuum quod adfcrs ooo
^ifktylum. plus ralct. Si»it%tttt ^fioguUfimt tfficiuittr
Ttdtmpti.omnei etiam Cf finguU Dio rttonci-
lianiur : atemneirtenrtcoKCiUantur ,ntca-
trmt$ aceifiunt remijfionim feccatorum: ergo
nen omnti finguUfunt i^cacttir rtdemfti.
Quid ft dtcam mc totum cooccdcrc fcd rc-
Ac intclic^um)&: quod coodudis > qob
veriariioquj:{liooc/ CoDfundiscnima-
potclcfina cum aQiooc & nafllooc vode
cziilif. Obbtiocimn Chriutinmottcm,
•fl adio Chrifti qaa impccrautc redem-
pcioocm. Coofuodis deiQdervdcmptio-
Acm impctratam cum eiufdcm applicati*-
oe : nam cfficacitct icdemptum ciici iigni-
ficac paxticipcm cflcrcdcmptiooisChriAi
Mionc pcuAx & impcuatx. Coohiodis
ERKINSIAN. 57^'
etiam (ccoticiliatioaem mottc Chrifli &
lacrificio apud Deumperadlamcumciuf-
dcmapplicattonc : qurplanc diilinguun-
tur. i.Cor.f. Vemtrat tnChriflomundHm
rtconciUans fihi, fofuit verhum reconeiUa-
tionu in nobii.icc. Rom.y. Dicimurir#<r»if-
eiliati Deo cum inimici effemiu , qucdr.inc
dc applicatiooc rccoociliarionis intclligi
oon poccft. Quod vcno remijfiatiimptccm-
torum fatufaSUontm cohtriri dicis , non
vfquequaquc veium cft. Namfatisfjifbi*
pcxccdit» TCpotc cooflaos moiic&obc-
dieotia ChriAi : ac icmiiriopcccacorum
conAat applicationc (atisfj(ftioois pcr if-
dem in Chriftum . qua: potcfladu oon fe«
2UI fatisfaiSionem pcra^am. Nadlusqui-
cm cft Chiiftas fatisfadioaextcrnamcc»
dcmptioocm & lus peccatoium rcniittca-
doium, fcd aonicmicciiaipcccatdinnii
a£tu ciedcotibusio Chiiflum. Frojperi di-
Aum cum hifcc a me diAis prorfuscoa-
fcntit. lotclligit cnim redtmftionii joca
adum cum apotciefmate 8c ciufdcm ap-
plicatiooc. Efl crgo hoc tuum fccuoduna
atgumcotum ptxtcr propodtum , tc pro-
ptci vaiiam coofu/toocm fic zquittocauo-
ocm oihil concludit.
Tirtium arpmitntufn cttam cft iocon-
fcqucos. Namcnanjpofitoaotccedcoie,
coafequeosaoo feqaitur. Vcrufcieodum*
Chrijlum ft dedijfe vt im a Patre obtiturit^
faniiificaai ilLoiqut in iffum ijftnt crtditurt,
4c hatcimmtdiaccicacoaiuogi. QuiaTcro
ias obcinuic> ctiiaAaiusilhideicicquitur
per Spiritum , 6c applicatioBem adfpcrfto-
ocmqifanguioisfui.fandtficatts (ibi popa-
lum pccuharcm, cumqiaprauaconfcnia-
ctone fua icdimf s ic libcias, quod pertincc
ad applicacioof bcncficioium moitc Chri-
fli nobis patroium. Ac iode noo fcquitui;
quia noQ omncs iAius (anAiiicxtionis
£ta (iiucu participcf >cigo Chriflus non dc-
dit fc protisicdcropttonts^ietiura : pro-
pcc rca qu od a Aio C hrifti c a apoTclcfmate
confundicur , & applicacio bcnciciorum
cuflQ corufldcm impctratiooc.
g^rtum argumentum codcm laborat §tn»rtpm,
vicio confaiioQis.I>r/?/>i«/Mrenim ridirrsti»
feraHa iu fuj cridHt inChrtJiii.f^ficfiUatioi
Pddi ^ atpr«.
VlHtn
5^-3 lACOBI ARM
ac prarcedcre oporcuic adum cjuo Chii-
(lus nobis rcdcmptioncin & hh^itioncm
promcrci i dcbuic , qui atflus ocdinc caufj-
tum prxccdit omncm Dci dc applicaada
redcmpiionc dcllinattnncm.
4iuintnm. ' " «r£«»j#a/tf caadcm committis
fall.itiam. Dirputatir tupro
owniliw eitra liij crit>, ^ . . j . . . . . ^■-rtfro-
borum Jit mortum ; & tu picbasjBc«
bui finedijcrimint martim mortifqut htntfi-
ciJtflf>pltfari.Atq ■ ^ ' ^ >.7r/o
Dci iilieratesijfe . :An:tn
tjuenm dcnAntur grati* , ut ptccAtum ncn
Mmpliu* rtgnet At. ioquam, (i illod da«,&
hoc danduin clt. Coniuocla enmi func
hzc diio bcncficia mottc & :cfutrcAi>.>QC
Chrifli hobis inipcuata,hl)ciatio acon-
demnarione pcccati 8c abciufilcmdomi-
nio. Nulli vnum '^nc altcro coDtiugcrc
I iircft,
Uimo producis ict^imonta nonnulia
\».ctrum,fcd omnia ifb /i rf<f\ccTf hccn-
cur> cooucDiUnc cum hifi c qu2 diximus.
jfmbrofiHi coim apcrte dc vtihcaceezap>-
pluaric ■ ' '^cntc loquicur, di-
ccn»; A. . - ^ . .ncntil/ifajfuitii:
hoccH.Doncuobono. Ecvndcquzfono-
bis (idcs roQtingit f Adood dooo Spiritus
qurm Chr ftusuobisprom.Ltuii? Pixccdic
cigo pati & dcfcciidcic Chiidi noflium
crcdcrc,& proptetca noa potcftfidccir-
-ofio & pafTio Chrifti At
liir.cnt;;'" t - 'icationis.
ctijm dc i .>^agit non vt
impetratacftfcdvtapphcau Sic BerHar-
■ mo.Thoma^. Sivcioquifpiam vd
i .... ... . vcl Schulafticorum ihi^uandoali-
ici loqui vidcrur. itaevpiuanduscfl ocio
veritaccm Sctiptura oobis pacc£iClam im-
pingac.
Ex*miaA- Vidcanius iam olitHionti nonnullas
turRejp. adf{^^^ tua: do(3tihx oppon^s. Prma rft.
contrm: '.tuta ajffTit Chrifium rtdtmiffe mun-
«enflNHf.. Atcuinonpatitndivoccvfuscipo-
.<A:T*r'in riin 1 quamfr«/o»*»4//, ad vicand-rr .mhi-
:atem .-prxfcrcim cum quxflio iitnon
flc applicatione paHtoniv ChriUi , fcd dc
ipD paffionc & mortc Chrifti At nunca
i^us ia ipCi obicdioncYtclta ici*oiiiut.>.
INII EXAMEN
Dico diftingucndum cflc itHcrirr.tetrafAm
redemptionem & applicatam. 5c a
pctiatamto- ' omnibi.iiiDguiii-
quchomini. u.t... ..iis autcm ctcdcuti-
bus Sc blc£lisapphcatam. Docco quod ai
ptius. Nift impecrata (it omaibustnulio
iurc poflulaturfides in Chriftum ab omni-
bus:& oifi impccraca ftt omoibus , nuUo
iuie quifpiam potctit culpari prupcet tc*
pudiaum oblationcm rcdcmptioms. Re-
pudiat cnim quod ipfius clic acn pote(l,&
mcrito quidcm. Si Chiiftus rcdeirptio-
aem non impetraun omnibusi noa potcl^
omnium ciTciudcx. Pollcriusconccditur
vtfinquf At dico in Auguflini ^\(\o agi dc
tcconciliatiooisappticationc > dc faluatio-
oca&uali.
Stcnnda ohxtikioc^. Deut '^"^ ^f*"*** ji^^ffnf^^
hotninei Jaiuoifieri , d^adagnitionemveri'
latHvenire^. Ataonfuboc^ilisconcluGo-
oetn. Vcrum exaotcccdcotibusdcfumco-
dacft. At mulrum intcicft quomodo illa
coocluftofocmctur. Concludtt vous.-rr^#
emnetiu vniutrfumhcminesfaluifient, ^
ptruenitnt ad verilAtii notitiam. Voluntati
enim tiia quu rtjlitit ? Al 1 1- i c t .- ergo
nulla eJiprddtjiinAti.ifjtcun.. , Dtus
vtlit aliquos ^aluari ^ cridere , aitquos ver0
condtmnariafide alienci exijlentfs.idqf ipjiui
quoquedecret». Tcrrius ludc dcducccivaoc
coo4:iu/ioacm , ergonhllapotfj} tffiDeiw-
luntoi tjuafimplicitercitrar ati
tn homine vtiit aliquem d ■ c^aa
aguitionetnveriiMtunonvt). ■ naKoiX'
clufio iodcaoafequicur. Nou cnimcon-
ciauofaiuacur cjuos Dcus vulcfaluosficri.
Secunda cciam iudc dcduci oequi t. Dc /«r«-
tia aucem verc mihi diccrc poirc vidc#r>.
quodcx i(h's vctbisdcduciponit&dcbcac.
Rjtiooem adfcro pbnam & pcifpicuam.
Ncmo propter rcicftam vciitatcra coodc-
maari potcflaifiadcaTocacusfueric> £ue
in fua pcrfooa fiuc ia pctfooa pareocum)
auoium.abauorunK NimoautcmadiUam
vocatui qucm Deus ad iliam pcruenire
nolit.-omnes auiem bomincs quicondc-
muabunrur eo nomioe condcmaabuntur,.
.QMod quum luxinmunditmvenerit ,ipfit0-~
, 1 ' rg» magu juar/i lucem timatierint^
At
PR^DEST. PE
4 AtvideamnsquidcutcrpoDdcaSi
drupUctm idfeiinjponjtanem. FrimM tjl.vo-
eem c nen compUBi omntt Ad»mi
f'^P-- / lie hofninibM in vlfima Am-
tt,... Qu^od tjuidcm %'crc diciturcon-
rtdetatahuiuslocicitrumflaatia , qui agic
de an^ nc gratir fub Nouo Tcua-
mcDti . M..- icaeinChnfto : at vcfitasco-
roodcm vctborum cciam Utius fc extcadsc.
Pcrpccua coim cR ilU Dci voiuocas , & a
ptima (cminisbcncdicli prumiiriooc in pa-
radiiofjda ioicium habuit. Qu.od vcro
Dem fnjfm fit Cetuet inceHere m viu iff*-'
rMmi idnoD coorraucaic huicdi<5lo Eranc
coim abalicoati a focdcrc Dci &cxpcTtcs
fadli fua culpa pronufl^^um , fua inquam
culpa vcrab ipns vcl a parcotibus commif-
fa. Quatcomnioocooccdcadum ttbicfl.
Dcum voluidc pci otnnia fccula umocs
nagulatim homincs ad vcncacis cogoi-
cioncm vcoire & faluosfieri i ({uaceous in
iocdcrc Dci comprchcndcbancur, oon ve-
coquaabillo iofeauc m parcatibus cxci-
dcranr.
Secunda rejponjio ejl , Deum veUe omnes
fnluos Jieri qutj/fluantur: qux fanc apcrtam
vim infcic vcrbis & ridcodum piopooic A-
podolum icadulide admooicioucm fuam
cooBrmaacem. Scopuscoim Apofloli cfi,
adhorcari vc pteccs Haocptooraoibus ho-
minibus & pro Magiflratibus . Ratio,
qiiu hoc c(l bonum coram Deo qui o-
mncs homiucs vulc (aluos ficri , &c. Va-
4c apparcc vocem codcm fcafiiac-
cipiio raciooe . qua fumcbatur ia adbor-
cationc. Sccus fcopae fuctiat dtlTulu-
tar, & quacuot cermioi io fyllogifmo. Acfi
in ratioc fumitur pto omnibus qui falua-
buotut , cum ih adh#rcaciooc iia quoque
(Qmcodum c(l , & hoc feofu intclligcoda
adhorcacio Apolloli : Precor vt crAtionet
Xy> preces inJiituAMur preon.ntbi'4 faluMndi*i
vult enim Dem omnet qui fnlMandi Junt ftU-
aotri. Qmdcft vim (accre ApuOohcofen
fii, fihocnon cft ? At Auiujiinui itacx
plicutt: quid tum ? ooo (^amusillius auclo-
htatc. Etcx colbcioocquidcm loci cooH-
milts. Hococgo. Locuscnimt Cerinth.xj,
€mncsinChriftoviui^(aluntur > cftdifll-
RKINSIAN. j8i
milis. NampotcftcmphafisclTc in vcibis
ifttsi in ChriJio,8c tunc ica Icgcndu : Omnet
quiviuificantur in Chrijlo vititjicantur,fif
ntmo txtraChriJium. Eft auccm cmphafis
in iftis vcrbis vc apparct cx oppotitionc
altciius mcmbri ; Jicut omnes in Adamo
moritiKtur. In hoc v.loco nihil (imilcDici-
i\xx tn\n\,DeUfivult omntsfaluatoiJieri.V\>\.
rcpctiiio ifta & rcdupltcatiolocum habe-
rc noapoccft. Annoo Scriptura docct /r^
omt: :' ■■ ' ' ':tm , ttiam f>ro iu tjtti fa-
lutti^..,; ..j.. . ,.jt4nt futuri f Euufquc
dum oobis non conftac an ad mocccm pec-
caucrincnecnc:procaIibuscDim > & folis
quidcm ooo cftpiccandum.
Teriia rcfponlio ciX.quodparticulaomnn TettiM.
non ftngulagenerum.fedgentra fingulerumjy-
gntfcet i qu jfi dicciet Apoftolus, DewvuU
iquouit hominum genere.Jiatu.condittenea'
liquosjeruari. Quam rcfponnoncro pro-
bas ex diucrfo vlu vocis OMNES > quae
tiunc diftributiuc , nunc collcdtiuc fumi-
cur, quod verum quiilcmoft , liccc tudi-
fttibuciuam vocis iftius fumptionem pco
collc^tua ezplicuctis > & concta. Diuri-
buciue coim omaia animalia fiicrBnc ia
Aica Noc,acceillc<^iuc omocs homioes.
Vccura cnimucro etiamfivocis iftiusvfut
ficduplez, ramcniade oon fcquinir, ifto
&oonhocfcnfu hic vfurpandamcITc. Po-
tcft citim vcl hocvcl illo fcofu. Ac ooa
pio gcnctibus fiugutorum . verum pro
uoguiisgcnciam vfutpatur : quia volun'
tas Dei tCDdic iofiugiila gcocrura fcunn-
gularci homincs. Vulccoim fiogulosho-
mincs ad Ycritatis agoitioocm vcnitc Ac
falnos ficit , hoccft , omncs Sl fiogulus»
dmitcs > paupcrcs , nobiles , tgaubilcs«
vtios, faminas, &c. Ec qucmadmodum
agniciovcricacis &falus ronucnic fiogulis
hominibus , & fiogalis rcipla faluaadts
przdeftinacione ptxparatur, non gcocti-
Dus fioguloruni } fiuguL'que coodcmna-
dtsrcprobatione ncgatur, noo gcacribus
fiogulorum : itaquoquc prouidcntia gc-
acralioie > pracdcftinatioois rcprobatio-
nisqucidccrccum anccccdccc naturar oidi-
ne . voluncas Dei citca fiogula gcncium
ic noa ciicagcocia fioqulorum Ycilacac
Dddd Pcitir
581
lACOBI ARMINII EXAMEN
rcitiacf ctjimprouidctia (}*ix circagenc-
la /tngulutum vctfacur a«l coofcruatio-
oeti) ipccicrum 1 quz vcro circa riogula
gcncrum vctlacur ad coDfctuationcm lo-
diuiduoram. ProuiHcotia auicm admi-
«idraosialutcm & mcdia ad fjlutcm ne-
ceiraria pcrtioct ad coorctuatiotjcm fcu
ialuatioucm iodtuiduoium. Dcinde (i
de gcDcribus (ingulorum encctotclligcn-
dus tocus t ctitTi ooD dixiflct Apodolus
froomniiut in MMgiftr«tm officio conjlituti^,
(c^f>ro0liqHtbiuduTU»xiu im tminenti» fv-
ftu : acapcttc dicic fingulitin ijio ordi-
m* confiitHtii ejfe frecandum Ncquc vlla
cflAcccllitas. curalitcraccipiatur vox iHa.
Noacoiin opus c(l ifloclfugio ad viran-
dam haoc confequcotiam : crgo omncs
& noguli Caluantur. Noocoim cx co fc-
ijuiturfalas» quiaDeus velit aliquem&l-
«iumficri« voluDaccappr«bante& dcddc-
xzntt faluccm omnium & fiogulorum : fcd
^uu vclit voluocau eiiicaciomacs& lia-
gulos ialuos £icere. Et koifum facic di-
iViaQio DttmMfttni 1 de qua paolo laciut
videbimus.
fuiartit rcfponHo cfl > PMulum loqui ft-
tundum iudicium chMritAtis , non fecundum
iudicium occultA infMUitiliscertitudinu.
Abfurdc(aac> oifidccharitatc Dci intct-
pxeteris. Agit n. Paulus de Tolaocatc Dcii
cuiattribuit hanc volitioncm > quod vclit
omocs homiocs fatuos ficiri i oon dc fua
voluotacc autdeSdciioi quoomoiumla-
lutcm cxaBimo optac Ac vetum iatcrca
cft » Deum oon vcllc id infalttbilitcr lcu
certo f adco vt oon podli focus cucnire.
aat (altcm 000 fic fccas eucacaruro : fcd
ncque hoc dicicur ab iis qui ido loco r-
tuotux ad concludcodum quod tuz (ca-
ccQtia: cft coocratium. Pcrmaacc igitur
boc tizumi illo loco beoc coDcludiiD<Mn
monpefftdici citrM ref^tc2um ptccjUi in ho-
tninibHd , "jtU.t njt Mliqui k vtrttMU Mhtr-
rtnttftu MdvtritMttm nom tumiMnt ^ tottdt-
tntuntur.
r»^(Utfit' coBfidcEcmas diftiaChoacra Dm-
rDifiif»' qua voluotatera DciimMmtietdtn-
r.Lfutf. &cwftquintem diAinguir. lopnmis
• vidcadumquumxdacittcdicaacuc aocect-
dcos& coofcqucns voluntasi qaorcfpeillu
ifUs nominibiu appcllcntar Rclpedlus au-
tcmilIccn.voluacatisad Tolunraccm, fcu
potius vuUtioois dtuiaz ad volittoncm di-
uinam, illius tanquam antcccdcotis . hu-
ius tanquam conlcqurntis ; voum caioa
volitum prius vutc Dc*is quam altcrum
ordiQc I liccc oon tcmporc : tcI eft voli-
tioois diuiox ad volitioacm & adum
crcatuiXTcl pcxccdcntcm vclcoarcquca*
tom. Et huius rclpcdu dicitur votuatas
antcccdcos 1 illius rc/pcdlu coofcqucos.
Duo autcm ccfpc^s ifti 1 noa multum
diffcrunt • licct exiflimcm rclpc^um zA
voiitionctn 3c aclum crcacaiz vcl coofc-
qucntcm vcl prx||deatcm volitioocm di-
uioam I idi difliuditoai caufam dediffc.
Si enim ordincm coofldcrcmus volico-
rum quz Dcus vulc antc omocm a^um
fcu Tolicionem crcaturx , videbimus ia
iltoordinc cfle volitioncs quafdam aote*
ccdcntcs, quafdam confcqucntcs , omoec
camco aoceccdentcs omol crcaturx adum
iL vulirioocm. Quumquc confcqucns to«
luncas dicacur 1 quzcx aoftra caufacxi-
ilic . ccrcum efc DMm^fceno ptimo huias
di(lta(fiioais auAori iftofcoiu difUadio-
ncm intcllc(3am , vc rcfpcAus cflcc io
crcacurz a^lum vel volitioucm. Vodc VoluHtMt mu
'voluntMt Mruecident dici poccric> qt*»DtiH ttctdtnt(jy>
Mltquid vult creMturt { deraciooaii autcm comftautmt
nobis quzflio ) mntt omnem illim MSum, qmtd,
feuMnttcirtum Mliqutm Milum crtMturM il-
lim, Sic vulthomiacs omaes & flngulos
Qt\\X2li.ConftqueHi cfl quMMVujuid vultcreA-
turM rMtioamit ftjl MHum Mliqutm.fiui fofi
M3m multot criMiurt,. Sic vult eos qui crc-
duot & perfcuccaoc in fide (aluari : iUos ve-
ro qui Lucrcduh func & impaniceotcs ixu-
acoc coadcmnari. Yoluocatc antcccdca-
cc Toluir Saulis regnum confirroare & fta- , f j •
bilire io (xculum , Toluocate confcqueo- ^t^^f^,
tc Toluic ipfum rcgno dcturbarc.ac Tirum ,| '
illomchoicm tpfius inlocum fubflkucre.
Voluacacc anceccdcace Toluic ChriAus
ludzos coogrcgarc vcgalliaa^ullos: coa-
fcqucoic vcxo voluic Uios dilpargcxe per
omocsoacioocs.
ertkMt^utdtmhMMt difiinUkntmJtdiX' gjfffgtjjfm
imflum ^'~f""^
PR/CDEST. PERKINSIAM. 5?^
I DmMfet- fffp^f^f^mfctJenfi voluntMt nb rpfo tritu- omoc, quia bic affcdus quo Dcus dcQdc-
\iutttetdtn nonfrotfiu, Acvidcamusradoncsqui- ratomnium hominum & fingulotum la-
i, bu5indii(flusitaiudicc$. ?riV»ffinquis. luicm > cft io I^fc fimplcx.naturalisi & ci-
'fri, tofeqHerctHrinDtoeJfefinimmpttenliamc^ tra conditaoncm. Aliquid tamcn dicuni;
infirmttiuem. NcEo (cqui. Dci coim po- [ quiaverumcft Dcum vcllc omnibas ho-
icntia ooo cft inffrufncnrum alFctf^usfcu | minibusGilutcm ca coDditioDC , H crcdi-
dcfidcrii fcu vcHcitatis diuiox , fcd voli- j dcrint, ncquc cnim vlla Dcoporcft attri-
cionis libcrx vhimum diuinz rapieDCia; j bui voluoras , qna ira vclit bomiQcm vl-
iudicium fccutx. Quanquam Dcas co- ; lum (aluari , vtialusilli iodc condecccrco
ufquc fua vtatur potcucia ad obtincndum
^uod dcndccat,q'Jo dccet. Ncquc verum
cfl id, quod quis optac fcrioquc vulc,idem
cfFcdum datucum quibufcunquc pQtcfl
iBodis , fcd iis modis quibus dccet vc id
& infjllibilitcr , nifi illuin coafidcraucric
vtBdclcm & in fidc pctfcuctanccm vfque
ad fiocm. Cztcrum quia iila cooditio-
o.ifa Tolicio potclt mucari io fimpliccm,
hoc pado . Drus viitt omncs fidelcs iaN
cffcdum dcc. Patcropcac& vultfcrio vc uaii . iRCtcdulos condcmnari > qua:(ini
•'.trtAtere.
Filiusfuus ipfi obediac . ac noo violcntcr
crahic illum adobcdicndumifiacnimobc-
dicncia ook cilcc. Vult Patcr (crio vc Filius
abcbrieuccabfliucac, non cameoincludic
illum 10 cubiculo, vbi fc ioebriare oon po-
tcfl. Vulc Patcr iciio Filio fuo hxredita-
cem patcroam dare : & confcquente vo-
luotatc , ocmpcquzfcquitur concunia-
cem & przfradtam filii malitiam , vult il-
lamczhxrcdarc , oequctamcn omuia fc-
cicfibi poiTibiiiaiie Filius pcccarcr. Erace-
nim portlbiJe Pacri Filium cooclufum &:
cooftridum ccoeie cathcnis ne pcccaic
pofrct Attani dccct patrcm non adhibcic
illum impcdicndi modum , quam Hlio hx-
cdicaccm pacernam vclle.
Simihtutiek Mcrcacoce mclccs & faluas
cupicocc, accamco in mareptoiicicoce.ad-
ducta opc:me qiudrac propofico : Dcus
▼ulcfciio vcomocs homincs falucocur, ac
cem' vrtioaci & iocorrigibili mali-
cia nc i:..uiiurum vulr illos ladluram facc-
rc falu.is, hoccfl.condcmnaxi. Sidicasfi-
pl«x fcraperimplccuri dici potcrit boc vo-
Iitum , oen ad haoc dillin^ioncm voluo-
tatis pcrtincrc. Ida eoim Tolitiooc oihil
vultcrcatuixP.iar. fcdvulc ioccr fe cohz-
rcrc duas rcsiudiirolubilicci.fidcm &(alu-
ccm , iiitidclicatcm & cooJcmnauooem.
Si cui tamcn videatur ad volitiooem an-
tcccdcDccm id excmplum refcrrc > ooa
concradico: aiappiicatio ooo ell oifi pcc
volitioncm coolcqucntcm ipfum adum
fidci & pctfcuerautix, incrcdulitaiis & iai-
paniccncix.
Qupd vcro hioc coacludis Dci ^,/1^»/^^
tem in dnhiopenHereinctrtitmdonec ^*»^i*i^ primA OiA
tmpleatur, (j> cAufAm primnm fufpendi a f'- tandtm*
cundu frufhaocum cfl. Nam quod ad
piimumattiocr, AfFedusiflc ioDcooacu«
ralis cfl crga fuam crcacuram , fiuc ho-
mo crcdatnuc ooo. Noo eoim peodcccx
fidc iflud dcflderium : acquc poccfl inccr-
titudo tribui voluotati illius qui iofintra.
fua lapicntia omnia fibi habct prxfcntia,
& omDiactiam maxime coociDgcntu ccc-
niiicnon cffcquia Deus potucrii illoram to prxfcit fiicuia. Ncque couuouo fuf'
maliciam cortigcrc , Mcrcatoi verooon ' penditurprima eMufMAfteundHtC^MAadocf-
potcftfludibus & vcDto impcrare. Rc-
fpondco , DoilVquidcm omnipotcotia ab-
lolucj , fcdnoudccc:cDcum illomodo
coirigcrc malitiam crcatuix. Vult itaque
Dcus illorum condcmoationcm,quia oon
vult fibi tuflitum fuam pcrite.
<ttfhc dt Qui ezcipiuot hitnc voluntMtem dici con-
//i>/(in«/r/», nonomne iddicunt quod dici
• potcfl , uc^uc lamcn oihil dicuoc. Non
fcdlusaliquis ptimxcaufx ordine ponituc
poflcfFcdumaliqucm tauiii; fecundx,<^ui
clFcdus ordine coafequcns cfl mcri aibi-
trii primxcaulx. Abfurdum efl diccrc»
quod coDdcmoatio pcicunnum pcodcac
abipfis pcrcuonbus , ctiamli oon pcrcanc
nifi fuo mcriro. Vclleot enim mcrcii pec-
ditioDcm &nonpcrirc , hoc cfl > vcHcnc
pcccaiCjSc iiO £Uo;ii.l'cade( igi;ui ifla poc-
D.\CX
4
SecuntU.
TerttM.
^«t4 I ACOBI ARM
nacz mcra&liberaDcivoIuntate, quam
raiiicii infcvrc oon potcft nifi peccacoii-
buSt rufpcodcntc illius {^catiam iu(li(ia
duiina, fccunduno qoam potcntia c(l cx-
crccnda. Ncquc ni.igis hinc fcquitufi
qiiod homintbtu pcr idam dinin^tioncm
iribuntnr liberiim creJcmit vel nc^» cretienJi
ArhitriHm. Nam opcimc confcnt:t cum
itla conditionc t ncmtncm Bdcnt haberc
oifi Dco dance : quanquatn ocgaii non po>
tcfl iocflc homioi Itbcrum ooa crcdcodi
atbicriam.
Stcundo l\c\s,hitnceonJitieniUMm volun-
tMtem in Deo otiofam ejfe , profteren quod fit
infimt*. polintii , ^ propterea facerepoffit
quod vult. Atnon dccct vt lufioita (iaapo-
tcatiavcacur ad id cBicicndum quo dcfi-
dcrio naturali fuofcrtur,& vcilccll homi-
ni hanc Dci voluoutcm con Jiciunatam
( imo pocius (impliccm , vc anre di^nunt
cftlpcopooi i icruit coim illi viceargu
mcnti pcrfuafmi adcrcdendum. Si coim
volcoc (alui fic i , crcdant oporccc i quia
Deo (lacutum , illos nonoifi pcr fidcm
(aUiari.
rmw.Ratio de yi/.^t.n poctfl lo du-
bium vocati rationc autcccdcotts , 6c co
ctiam cooccflb, oon fcquicur conlcqucns.
Nonenimeadcmcll Angclorum & homi-
numracio. Ego vcto omoino puco vcrif-
fimum cflcjDcum volaillc voluntacc aa-
tecedcflte oC-$ & (iogulos Angelos faluaii:
fcd oooni(i dcbito aiodo & ordine. Po-
naQCUrcoim oidioc/n> volita diuinacit'
ca Angclos : Salus Aogcloium, obcdico»
cia Angelorum ; condcmnacio , iuobc-
dicocia Aogclorum. lllam vulc Dcus rx
amore crga crcacurasfuas , iflamcx amo-
rcergaiullitiam &obrdicnciam icrcacu-
i-a fibi dcbicam : atqiic ira quidcm vc iflam
magis fibi vclic prxfbri , quam illam vc-
lit creaturz hanc vulccx eodcmamoiecr-
ga iufliriam . cuius Ixfioocra non poccfc
^rrc impuniram , qtiandoquidcm fola
punicio cii tacio illam tn ordiocin rcdi
gendi.
6^4r/4,Paria ifla cfrcoc, c^DttuvtOet
tmnes komineiptccMtorts quA talrsd»mnMru
oificx .Ttnoiccrga hommcs flatuin"cr pcc-
INII EXAMEN
caraipforam Filiofuoimponcic , ii. w a-
ni. vc omnci ia lUum credcntcs a pecca-
cis libcri luflicia: przmiuro coofcqucrcn-
tur. Imo dici potcft Dcum vclle omocs
pcccacorcs qua lalcs coodcmoari : ac ia-
(crca nfto onuies pcccaiores a^u coade-
mnantur,quiafidclcsctianjfi pcccarini, o5
vtpeccacorcs,fcd vc iufli ia Chtiflo coa-
lidcrancur.
^HiM/^dicisvolunraccmanccccdeareisr
ablolucam cfli: , quid lum ? Nolo cotm im- *^
pcdirc quomtous & tu voluntaccm aote-
ccdcnccm tuomodo capias.diucifoifco-
ccncia DMmMfceni. Ac fcito cum tc iili ooa
comradiccrc Cxtcrum quis voluocarcm
ab(b uram ica dchniuic ; cui refifli nonpo-
tefl * AbfolulM voluntMt tfi , qu* efl citra
condiiicnem. Excmplicaufa Dcusvaicab*
(olutcvt Adamus cxaibore vctita ooo e-
djc. Ediccamcn cx illa aiborc Voluotas
cuircdfli ocquic dicuur cfticax. Non li-
ccc nobis dcfiuica & dcfioicioncs ooflro
arbitratu fingcrc. jit antecedentt inquies,
veluniMtt rtffti non pcteji. Ncgo : probas,
^iavolMntM de qtia Rem. «> efl volunttu
Ahiecedenst (^illi rtfifiinequti. Ncgo il-
lud , tu proba. Rcs vcio ipfa dcclarat,
quum ibiagacur dc volunucc qua iadurac
Dcus & milci ctur,qux funr cfJcda Dei fi-
qucotiaac^um crcaturx, qui pcccaturu di-
cuuwconfcqucutcmiUamcflc , nonantc
cedcnccm voluocaccm. Altus modtu qao
vtciisad idcm piobandumi imbe-
cilhs. fairumcuimcrt ,Dchi iterty^
abfolHttveUtvtahicrtdani, itrtnu
ahivert deftrantmr , fme non crtdentts ftu»
nenf^ ' ' vitef. Dclcicic enim noo vulc
niln ucs:quiD & gratiofuscfliisqui
dciplonccogicabaoi quidcm. Argumcn-
cum ab cucntu imbccilluro cft. Aha coinfi
fiuDcDco votcntc & facicotc , alia Deo
pctinicccote. Ergocxcucoruconcludi ne-
quicDcumid voluiflc.AoteaautemmoQ-
(trjcumcf^.o !orc$non idco cucoiac
quiaDcus liL ^ cdire nolir; hccceueo-
tura non cflct, fi Dcus illa vcllet cficaciccr
impcduc. Hioc cigo illa coociuho deduci
ocquir. Vcrum quidcm cft,rarionem dari
OOO poflc , cui Dcis vni nnt:r r n-r ''"i
PR^DEST. PERKINSIAK
(Ji innillrct.alreri nonjcurrniho-
iMn. . a •Jci t aUcii noo» i^uxnon in
ifllus voluatatem caudcm reroluacunfcd
mocs cjiirjsin hoiriinibus pra:ccdens i id
vcroindL* oon coadudicut, ncquc vcrum
clL
^f-v.',', mqu! (buc^o pc-
ricjcdilitiiim. .v ... dc voluu-
tatc antcccdcntc omniuin & liogulurum
iiimm -bominumrjlutcmdcfidcrantei/«»jii/n«n-
(V7;;: t;'mtjl lccKU. Titnot.i.inm anre MHobutra-
a- i/.</iM.atquctIlc maicaDamarccnocd 10-
MW. tcl'c<2:us. Kcfpondco. Trimo, Non foium
lilum locum fcd & multos alios locos a-
pcrtilTImc diltinflioncm lUam voluntatis
iQ Antcccdcotcm fic Coorctjucntcm com-
probarc. M»tth. i j ^lHotia volui cortgreg» •
«t/oi, aoteccdcotiiclt voluntati4,& relin-
qHttnr vobis domtu dtjtrt». Cunfcqucntis
cil Matt.ii. AotecedcQtc voluntatc.N<»w
adnuptim citantur fer ferHOivtvtniant
ijMtinHttatt erant •• confcqncntc vcro vo-
luutatc dtcUrantur inAigni, ej» exjcindua-
tur. Antcccdeaccvo!uatatcrrf^m tUiinui-
tatur qtti /'ofiea cotr.f^erttis non h^tbert vejlem
nnfii.tlem.tjleientf} quod cd opus volun-
ta(iscouli.qucutis Mjith.if Antecedcnic
Toluutacc. Rexferitu fuu iujfit annumerari
taler.ta , adJito tnandato vt illa ixfonerent
]" !y«i>/n/Mcr«wi conlcqucntc volun-
:ruoinAbitiiferturtale>}tumqHodac-
etfttrat. Antcccdcotc volantaxcra:-
• ';;tf Df/,confcqucncc idc
jt / ,. i^ji. .i.w.j. us (3* ad alios miffiti efl.
Frobac caawctu diQinflioncm coofidera-
cioamibucorum Doi QuumcnimDeus
bonus(Ic& iufbus,non potcQ vcllccrcatu-
rx fudcrationaliadimjgincm fuamcondi-
IX xtcroam raortcm (loc coofidcracione
pcccaci: non potcliautem non ycllccrca-
turx fux faluicm xtcrnam. Immutabilitas
ctiamDci idcm necclfatio poflulat.Qmim
cnim ptouidcDcia fua omnibus crcaturts
dcdctic nccciraria & fufficicotia mcdta,
quibus ad Hacin fuum pcrucnirc poflinti
hiiis .1 jccm hominisad imagincm Dci c6-
diti llc vita xtcrDiihiacfcquicur omncs ho-
iniucs a D co ad vitam x tciaam amatos cf-
5«,
fc voluntatc aatcccdcntc ; ncquc ;
Dcum linc mutattoac iodicuti fui hoi.
bus vicam xccrnam dcncgare » cirra rc
dlumpeccac<:quxnegacio confcqueas a-
dum komiuist cric voiuacaciscoafequen-
cis.
AHgitfliniu Damafceno aoa aducr(atar.ri!fi/»;/r.
Ncgac cnim ytugnjiinuslocum clFc intclli'-
gcudum de voluncacc <■ fficaci \ ac hoc noQ
6\cn Damafcenus y imoidcm qaoquecum
Augtifiujo fatccur ; DeumHOHVtUiomntsi!]^
JingHhs homintsefficaciter faluare. Sccuoda
iorcrprccacio>*rt^/<y?/»»Qobiscftargamcn •
ro CerroreicAa. Ncquc ProfPerDamajcen»
cii conctarius. Nam qut dicit DiumviUe
volum.^te antecedente omr:es homines faluot
/m, nooocgat cundcm confcqucQ:c vo-
luot.itcmulcoshamiQCs ptxierire • quil>us
gratiam vocationisoooimpattit. Thoma^
non magis in Datnajctnum incuirir. Agit c-
oim Thomas ibi dc voluntatc cBicaci , ic
coofcqucatc. Nam alibi probatillam Da-
mafceni diflin^lioncm & difliD^fliouis v-
fum ad cxplicanduni locum qui hic nol i'-.
coDtioacrticur. if//^0 apcrtc cum Da:
facir.firctflciiifpiciatur.
Olieiiiofertia tft. ^Modquij.-iuesoicnii L.xamina-
creda e vtrttm efi. At quifqui tenttur credt tur Refponf.
re (eefficaciter redemftumejfe perChriflum.primaad
Ergoverum efl vnumqHimque mortt Chri-obitfl ttr-
fti ejficacittr redtmpium ejfei^pri^pterea re-tiam.
probos quoque;cum fy iHi hoc crtdtri ttnian-
tur.
Quiaobic£lio liia elt magni momenti,
&fotapotcoscuam fcntcntiam conucllcrc
fi vcrafic, Dcccnfccftvcillam diligctcrcxa-
roiacmusj & dmulcuumadillam rcfpon-
fum.
Ad maiorem quod acciaer > illius veriras
efl maDiFcfla. Nam fuodamcnium fidci cft
veritasiDcquc potcftquifquamobligati vl-
laratioDcadcrcdcndum quod falfum cft.
Dillinguisautcm vcritatcm iflam > & in-
quis. eiuodverumefi t tfl autvtrumqui-
ad intentionem Dei obligantit , autquoade-
utntum. Ac difliodiu ifla efl nnllius ptccii.
Dicocnim quod verumcfltantumfccuu-
dum iDtcotioocm Dci > id credcndumcfl
{ccuodmn iatcarioncm Dci. Qupd vcruna
Eccc cf^fc-
i
5S6
lACOBr ARMINII EXAMEN
cif llcuoitim eucntum, hoc.fi patcfiat.ct-
iam crcdcndum cl\ quodad cacntum , nc-
quc potcfl Dci iucctio obligatc qucnc^uam
ncdac vcrum cflc quoad cucatu , quod
lccuodumcucntum vcrum noaclK Ecin
vntucrfum verum ed, obligari oos ad crc-
dcndum id quod vcrum cfr , co modo quo
verum cit,aon alio modo.fccus fairum crc-
Jercccocremus. Vidcscrgo nonopusfuif-
fc ifti diftiadlionc Maioris : imo hinc pla-
ninimcpaccttc , nc nihil diccrcs, dilun-
i^tuncula voluiflc fortcmhuociflum clu-
dcrc
Miuoiciri cGlidcrcmus. llla malc cnun-
ciaca , quur^r/w/4 rcdcmptionis pciciucc
ad apphcationcm,iIla jutcmfitpcrHdcm.
Crcdcrc crgoprius cilcfiicaci applicatio-
oc. & obicdlum Hdci prius ipfa fidc.Corti
gacuc crgo &: ita dicatur. Attenitur vnuf-
quifque CTedtre in Chrijiurn Saluataretn ,
(juctl tlle ipftm c&ufa mortuui jit , ^ reconci -
liAtioncifi tUt Apiti Deutn retlenipttonemque
iinpetrnuerit. Hocetiam cft vcriflirouiiv
Nam condcmnaii noB poflunc ob incrcdu -
lica^cm qui crcdcrc ld non ccncbantur. Ac
hiccriamdiftinflionc vfurpas, fcda^ircm
Don facienccm & ridiculam proifus ( igoo -
fwc Pcikjnfc Iibciius hic loquenti ) tuiu-
nam tibi iplifacis & tuo ingcnio , quod
quDin apcrcx vcritati Fucum faccre cona-
zis.ua puerilitcr ludas diftincliunculis.E/^-
5M4,iu<.]uis, timtHrrrtHcre, vt credendoele
cltonupariiceps fiat, reprobm vt no» credendo
fiat iti»n/.6yiir^ tttam ex intentiont' lii.
Czceram,qpid Kocad ihombum , qua Hni
rcDcaciif hii vcl i!le crcdcrc > dummodo
crcdcictcncatut ? Vodcpoftca vrricasco-
(ludccur cius quod crcdcrc tenccur quif-
p.am ' ■ '.'-abfuida cft , vt EUnunu
f jrticcf ,.. . ■ .:iigc : 'rjfhowirum eUcJiene
jibtpTitpMratottim particef.s fiat :imo{i incra
icrn iinncic vclimus , xi/r/i/r-
//W/..-^ M . ■ ■ ■ iratAretffaf.ar-
ttceppat. . icoctui icpio-
bus ifta eadcm dc cau(a. Dic part:cipcm
>n poircficririmph:iccr & dicam coipfo
'u .1 icncnrcprobumcredcre. fjoisenira
fidci przftitXtcftapplicatio rcdcmpiionis
lc bjcociiiioium omoium Chxtfti mctuo
nobiscomp«ratorum : finis fidciiriiperarr
atrcqutrita cft vtapplicatio ; poflit.
Acquainablurdcdicitiir «
tcnericredert.vtnoncn
ttlu ! Conncdc hxc.fi potes. lam diflcata -
nea & toto coclotcrraqidiftantia.Atdcil-
hsetiamiamaotcdiclur '"^ ' ' flin-
gucrc.& dicis,OT<fn4i4// .tn-
tU. aUudprobattonu. At qutd hoc ad prx-
fcQsacgotmm? S<u iiadctDcus vo-
lcQS, vthoi^oadu t . . ..at.fiuc volcnsil-
liustantumobcdicntiam ccntarein cooatu
exlccutionis» fcmpcr tcnctur homo pra:fta-
tcquod Pcusmacdat , quodapparecin A-
btanarao Kaacum imn.ulancc. Ncquc ha-
bct hoc mandaium piobacionis quilpiaui
fin-.ilccumcoquod lungis. DtumnoniUu-
dere ljominibttf,etiair.fipcr verbum pnJtea-
ttim voctt iilos qucs non vuU faluos fiert \ 3c
iam antcafaiis nobiS de iftis & limilibus cN
fugiisHidumcft. Vcrbodicam "
ccftfcijrciiaftucmculparclict^- . f .. >-
tam promifliuncm vubo faiflam , fi Oicos.
diccntis ftacuii illi promiflioaera noo prai-
ftarci vclpotiusfi ccico dccrcroftatuctit,
qui vctbo promitcu , oe proniiflio ad illuin
pcrtiocataut peitiocie polfir. Obiicis tibi
tanquam aducrfarius cuus,& luquis, atdi-
cnnonpotuiffe N on hoc cancuiUilcd &hoc.
&itomodovcro tu tSud dtcluw confutat , \ i
indenonjtquatur txtra culpamejftquittiU-
tam/altittmrecipcrtno/r ■ ■ .% impe-
ttnttam illa/a voiuniaii ^ . cbu «-
inatam , proptertaqut excujationei» nftt m$-
rtri.Ei as l'crk:oit,& cotifundisimpotcn-
ctampiarftanihlcgc jb A...1:: ; • • '^ro-
pjgataro,cuiMnipocccia cit. iiii-
liuro & accipicadi gratum kuangclicaoi
oobis vcibooblacam. Quocn oil-
lam imporciiciam oubts coo..... ^ .. us ?
Nonfjdopi4:ccd»D;cipfam piomifliouc:
ctgo icqucutcboc cil,pii>inin!ioais £uaa-
gchii[r<;icCtionc:quar cuaui icicdionobis
imputaiiiu culp.iiii ucquti , fiicciprici ;
poccntcstiicrimu&iamtuin,qumn i
fioprimuan nobiipropoiK iccur. Niii.ict-
go iclpoodctur.proptci viinilquc tii >- •'-
tK-ccoutufioncm , qux «.ii UlUcia
tiotus cicoch;,& xquiuocauoms.
ilCCUUT
Wf PR^DEST. PE
(jnif^ur tcneturcrtdtre , tenttttrt mf ohtcem
fofiiertiftbt non credenile .\t2x\c vcro.-Ao po
tcfl quis obiccm Hbi poocrc foa incre^uU-
urci vc verum nonntquod cei»ccurcrcdc-
I raiabrurdum Arpoccil quis Gbi fuaiDcrc-
' dulicate obiccm poncrc oc porro credcrc
pofnc.hoccd, mcrch iadurationcm io in-
crcdulitatcm proprcr tcicrtam vcririccm
oblaiam. Porcfl ctiamquis (ua iDcrcduli-
cacc mcrcri vcDcusa^fcdlum quo illi ob-
rulic Hlium rcdcmprorem mucct io iram,
qua illuat panire Yulcciefa,rcmifnoDem ic
«cniam.
■.ni», Tcmo,^c(^OTiici,Argumenium biife-
qhitHr invtraquepArte *ffirm»tum. At mi
Pcikinfcquistccocgic argumcntum illud
ica in fyllogirmum afyllogtrton rcdigcic,
cum pollit legitima figura dcmodo coodu-
A\i\\oc \>z6Lo.lllud quod qutftjne tenttur cre-
iit'e,verum ejl. At Chrijlum ejfe rtdemptore
fuum, qnijua morteipjimerueritpatriigra-
fiMm(^veni4mpeccstorum , ejl tUud ifuod
tjuijque Euangelto vocatiti tenetur credere.
irgo verum ejl Chrijlum ejfe redemptorim o-
tttnium qui Euangelio vocantur credere
ittbentur. At inter eosmuUi funt reprobi. Er-
goyerumChrijlum ejfe redemptortm multorH
rtproborum. Imo Jt conjideremm vaciuionem
quaquiiSisttin jeaut tn parentibm vocattts
tjliomnetinvniuerfum homintsiUiiu voca-
tionitfunt AutfHtrunt participes; (^propter-
£aomnesaChriftoredemptt. Scd & illa for-
rra qua tu i laJconclufi(licadceA,licctita
pofucris vcrba vt fccus videatur.VidcoPcr-
Kiofc tc curtcntc calamo ifta fcripfiflc citra
cxamcn fyllogifmi, vtabstccftpropofitus.
^iOhit^io Obicdioquartaca l'atribus aducrfuste
*"nqHar~ valccncqueloIuiscoDrentientci fcoceatia:
tibiaducifariar. Hoc cnim vulc obiedio>
Chriflum proomnibitt fufficitnter mortuum
tjfc.tum quoad communem natnram humani
^tnerii . tum quoad eSmutsem cattfam pre^
redempttonis. Efficaciamtu
.j .u uwn.uvu.ttiargumcnto fiue obic<flio-
oi , quura illi qui obicclioucm i/lamcibi
Of ponunt, Doriotiocer ipfam tnortc Chri-
fti|ciufq; applicationcin quam optimedi-
^ingucic.
A tque huc vfque de ttmplituJine ffiea' Defratit
cia mortit C hrijit ,inquis,quumnoodcef - ftmplitudk -
ficacia.vcrum dcfurticicnnaiilius,&:obla- ^p
ciooc , oblatioorfqueirniacrfalicac&a^tam
fic badcnus. Nuiic aggrcdicris agerc W#
gratttL amplitudine. Acquxadfcxs.conoa
taciuoc mjgnopcrc. Qu.viitur cnim.noa
an omnes (^finguli homtnes a^n regeneren •
tur ^ renouentur.fedan Dew vUum hemi'
nem rtprobauent cttra rifpelium pcccati tan-
quam caujk meritoru , an vlli htminigra-
tiam remijftonu ^ renouationu Spiritwfan-
difimpUciter negareflatuerit citra confiJcra- •
ttonem indignttafn.qnafiiUagratta tndtgni
fecit; indignitath.inquam , nenexprtmo pie-
cataexiftintu,fedexgriitii.ifiiHt oblat*. reia-
Hione^contemptu. fic potuiirccdncrime»
gratixfuflicieotts & cfficacis plurimu huic
ocgotiocommodarc , quod & nosantea
commonftrauiraus. Vnum tameo cil quoci
te moncam.Vidcris mihi non rcdlc imagi-
ncm Uci coonfbcotcm ia luftiria Sc (ani^i-
tatc afupccnaturali gratia cxcludecc. Ltcci
coim illud donum homioi collatum fitia
creatioDc&fimuIcum ipfa oatura , itac-
oim iam pono.tamco iuperiiaturale cft , ic
ipGam hominis narura cxcedcos:quod pro<-
boaba(Sturcgcncratioois , qui cft graciae
fupcrnaturalis. Qn.um coim rcccncrationc
opusficadillamiulliciam & Unfticatcrc-
cuperandam;qux rcgcncracio eft adtio fu-
pernacuraiis:necefl'ecfteaudem etiamho-
mini ioitio collatam fuiirc adlioncfupct-
naturali. £c vchm fcircquifincillafupcr-
oaturalia quzhomoamtfi(rcdicitur,oacu<
ralibus corruptis. Acquc dc his haifleous.
Puto vcro cx iftis qux haacnus rraaa- ^*'^""^''
uimus fatis liquctc, quod (cntcotu illa cua P""*^
quam piopofujfti dcMxdcftiBationc,Scriw^*'*
ptunsS.comprobarinonpoflit : quod jj."'*^*'**'
uctfus fotiia obicd^amcnta dcfendi oc-
qucat; quod a multipliciabfuxditatc cxcu-
urinonvalcat : quare& illatibidcfercoda
erit,&aliacx ScripturiciQvcftigaoda. qujr
ilUs coofcncanea fit , & impctum incur-
reotium obictftionum citra aIiqu.itQ
fui ooxam fuftincre
qucat.
•Eece X
58&
£ X A M I N I S
Lthelli
PERKINSIANI
Do
PR^DESTINATIONIS
Ordine &:modo.
T AKS tA L TER A.
Rima Tra<flatus nofln par-
tctuamiPctkiufcdodil dc
Prxdcdioacioac fcQtca'-
tiamcxaminauiraus. cam-
qiic vtacbitior, facris litc-
ris mmimc cunlcatiDcam
clTc probauimus acqi commoailiauimus:
Iim alccr nobis labor fupercfl.conGdctan-
diquomodofcntcutiam quama lua <Ji(11>
tlieatlo niilcmdicis.coDftiics. Scntcntiam autcn»
<^'iitam rt cdiiis aliotum fcnpus diligcotcr
'v ' <- cxccptam. icabtcuicct proponis ijuatuor
• fPer- cx paitibusconrtantcm.
Miadif. p iimo,D4iu ereAuitomnts ^ jinguUt bo--
tmneunAiUmo . rtAm.
Sccundo, Tt*u i
1c\i\o,GlMta njttur/*{<cnmtfi , 'vuhftrio'
^ emntshomiKi s^tri , ^ mJ
1 ■ .i.uujii* : Qf» proiniit
> i-iittnientM ^nMtur*
iniitfiiiittfi credi-
tirjlpr*-
. LumngtUa:
/ ,^ieunqut
gretiuiini jMUAi>tlur, qut wh creUtdtrit,cor-
dttrtndbitur.
Quarco & vltimo « EleilU ill fteundum
frmfcitnttnm fidti futur* ( qut tatneu f«f-
fu tomlittr vtalti , velfianUter vt ttUivt-
CfgratiA vt jmlut
dtrir;
I lunt deficere: ) ^ ReprohMtiofttunJumprA-
' fcientiMm tnfi.icHt.irh Jtue coottmftut Eu-
' MOgtlli.
DefcQceDtiz tUiuscxplicaiioDc. mcflti €UiiJin k
I Qc au<11oruni cooucnicns Ht uecoc , di- txpliCMti«.
. ccrc uon pofTum , quiauccs auflorcs cx ntdefidtrt
quibus illam ddumplifh : umcn booa/Mr.
tua viuia id Iiccac , dicam mihi vidcti
ooa fatis tcwie abs cc piopolicam cflc.
Nam , vt omittam duo ptiora themata,
quz ipfim { ixdctliDatioDcm prxccduot,
in tcuio CDUntiando mibi uli^itrxtmM
iommitterc vidctis , quam vix putoad-
millam ab illis quoium rcoteaiiain ez-
pluarc profitcris. Qualc cnim cft hoc,
Dtum vellt omnts homints md viritMtu co-
gniticnem ptrutnirt , ftd indefinitt , fi crt-
didtrint i Aqood fidcs cft ipla ilb vcri-
catis coguitio ? Dclulocia eit itaquc illa
coUDtiatio & ridicula. Deut 'vult omnts
hopiints Jtd veritatu notiiiMm ftrutnirt,
fed indefiatte , fi ad veritMtu cognitunem
ftrutntrint : vtl i/u/t ott>nes ad fidtrr} • r
utnire fi credtdtimt. Oeiudc & iliud
lc cH . Dem vt,i( omuilnti dart omniMmd'
■• • ■■ •■ i.'i4 Vt (.1
...;/, •■•■ili> , .
p.a iut4;r .ita (;'9t i^us lalus
coiii^auiui taiuuuo) loiuui ju.k.-cat. f-x
PR.€DEST. PERKINSIAN.
loco Euangclii citato . Quicunquecredtdi-
rit/MluA^itur,8iC.2pp2ict lilos.quorum tc*
fcrs rcoicatiam, voluiHc hoc tcriio thc-
matc > noD id quod tu dicis cauotiarc , fcd
I>««m conjlitutjft afuJ fe ex htunanogenere
It^Jononnift credentei tn Filiumfaluarc, tn-
treduios ver» condemnare.-.
Quttrtum cciam themM mihi vidctur aon
cx mcncc audorumfatiscxplicatum. Ita
cnim , niH bllor , h^bct i!!orum fcntcntia .-
Eleffionem ad falutem ejfe feeundum prt-
fctenttMm futurt. fidei , nunm Deu* ordina-
riti medtu aI/ ipfo ordinMtn conjcrre iijdem ex
frMtiM decreuit. Reprohattontm vero fecun-
dum prtfcientiMm infidefitMttf yfiue contem-
ftttf EuMngeltitCuiut culpM totM refidet in ipfis
reprobti. Fatcor qmdcm alitjuid rcquiri
poiTc ia cxplicationc ilfciusfchtcntix , (cd
luillaQi aoDrcdlccxplicutirc vidctis. Cz-
tcium Don vna taotum tibt fcntcntiaad-
uerfariacoxindcraodaruii, fcd &alixquz
tuz contrariamur, ic omocstibtrcfutaa-
dz , vchacrationcconflare pon'ctnullam
aliamprztci tuam vcramcrfc.
AnprepofitM lam vcro confidctcmus quomodo tu
ftntentiM fcntcotiam illam rcfwtes. Quamplurima
erraca cnumcras quz cx ilb (cqui tibi vi-
dcntur,illa nos ordinc cxamtnabimus.
Primum errMtum , aut crratum non cft,
aut ficll, cxillutumfcntentianon potcfl
dcduci. Non cfl ctratuin , firctlcnypo-
^ale hAt tlichscxplicctur. Nam verumeftvniucr-
itnttntiM fahtcr, Deumvelleomnes hominesfMluMrtfi
" ' ■ ■int,f^(ondemnarifinoncreJant, Hoc
. ^ , i)cusfcciidccrctumdc cltgcndtsfidc-
rrprobMtio- hbus folis & cond cmnandis infidclibus.
jit hoc,\ti^yi\%,errMtHm eJl,quiaJlMtuit vnt-
, ' ,,■ r '' Tionem , ex eo infcrturvni
589
fute
'r't Tf
} rii/ju/n tr
TMtum.
10.4i.Huic omnes Prophtt* , (^c. A £i .1 j.4 tf.
ToJlquMm fermonem Dei repellttu.Qrc. 1 loh.
j. gwi habet Tilium.hMbet vitam , quinon
hMbrt Filium Dei vi/Mm non habet. C oodat
i^itur illam ctcd^ioncm ic illam reproba-
tioacm multis Sctipcurz locis comproba-
ri. Ncquc hinc fcquitur DrM;n^(?r/M<M>
dem modo fe erga omnes homines hMberej.
Licct cDim lciiu f clitomnium homtnum
coauctfationcm & falutcm^tamcn non x-
qualitcr omnium conucifacionem & falu-
icm opcratut. Dcut. 4. 7 . ejl Cens ita
mMgnM, cut fint Deiproptnqut, (^cDcu.j 6.
Teelegit lehouM Deui tumvtfisiUtpopulns
peculiMrie, d^c. PlaL 147. SonfeeittMliter
omni nationi Macth ij. Vobts dMtum ejl nojfe
myjleriarcgntcabrum A<5lor.l4 Deutfiuit
prttcrituAtatibm omnes Gentes fuis ipfarurm
viuambulare. At non difttnxifli intcr de-
ctctum Dci quo Aatuit crcdcntcs in Fi-
lium (aluarc . incredulofquc condcmnare;
& quo apud fc conllttuit de difpcniatione
mcdioium ad Fidcm & coauct[ione(t) ab
ipfo ordtnatorum , quod facicndum tibi
fuii. Nam diitindla funt dccrcta ; Volofidtli
dare vitam ; > '^olo huic dare fidem. In
priotc £dcs occupat fubic^iilocum, in po-
ilcriurcatttibuti. Hzc fi diiliDXiiIcs,illam
fcntcntiam lilo abfurdo non grauaiTcs.
Ad Secundumerratum. Summus (^ab- Tol.^4..
folittusctnfiliornm Detfinis2\>\\\\\iii'caicvi- Frraium
tiz audoribus non ^oahat communicattofecuudum.
bonitatu diuin* in vera fotlicitate omnibus
hominibusfactenda. Dicunccnim fidclibus
iolis faluicmdelhnallc Dcuni:8c licct plu-
rimis fuam booitatcm tc vium ztcrnam
Qon impaitiatur,vtpotcii)fidelibus,tamcn
noo dtcunt id ficri prAter propofitum Dei.
iatio , nempeaddiiaconditione. \ Nam propoitti diuini partctn vnam cifc
At lila lcnccntia ncque vaiucilarcm clc-
^ioncm , ncquc rcprobationcm vniucrfa-
lcni ilatuit.quod ficrt ncquit, fcdftatuit
parcicularcm clcdionem fidclium . St par-
ticularem rcprobationcm infideiium.Qu;
clci>io & rcprobatio infioitis Scripturx
locis piopoD tur. Ioh.3 V i6. & iub fiuccn;
Qui credit tn Filtum, habet vitam tternam,
icc. foh.17. j.Iob.8.X4. Nijicrediderr
•Jtm ejfe.mcriemini inpectatu veftrii.r.K
dicunt I qua ilatuit infidelibus vitam ztcr-
oais dciicgarc. Fruflracigohoc impingi-
turiftifcntcntix. ./f/jinqiiis.-u/ri/WKW» Dei
eonfiliorum fincm asit inctrtum habere entm-
tum, autin vanumproponi{ qua.' duo coio-
cidunt , ncquc fuctuot pcr difiuodtiuatrt'
counciaud.i)fi lil.i fcutcnua obtiocat. Ne- §^isvifi-
gabunt cius ailcclz. Nain vltimu^cooil» museanfi-
iim Dci fiois , non cft vita huius 6c.liorumDei
...uis ilhus , fcdjlluftiacio boniaiis , lufti- finu.
£ c c c 3 \iz„
5<1
590
lACOBT ARM
ti.r , fjpicnti* . & potcntix diuinz > quam
(cmpcr obtinct. Sit umcn viia artcroa ho-
rum , & mors illorum finis cxtrcmus : non
fcquitur illum inccrtum habcic cucntum,
jn vacuumquc pioponi , fi illa citra condt-
cioncm fidci ncmihi obtingattiltancmi-
iicmfinciDfidcliiatemancat. Dcus cnim
fccundum prarfcicntiam fuam n»uit qiii-
oam gratia ipfiusfiotcrcduuri.&quilua
colpa in iafidelitatc manfuri. Coafidcrjre
tc vcbm crrtitudincm cucutus cx prz-
•fcicntiaDei propriccircncccflTitatcm vcro
cx omnipotcuti & irrcfiftibili adtionc Dci:
qMX quidcm pixfcicntix alicuius cucu-
tusfundamcntum cfl: potcfliatluiiusnon
efl> qmaDcas flatuitCiluarccrcdcntcspcr
gratiam , id c(t , lcnctn & fuauem Ubcro-
quc ipforum arbitrio conucnicotem fcu
congruam fualioQcm , non pcr omuipo-
tcntcm a£lioQcm fcumoiioncm .caitcfi-
fterc ncc vcltococcpollint.nccvcllcpof-
fint.MuItominusdamaatio uonnullorum
cx locluflabili a Dco DCcclTuatcimpofita
proficifcttut.
Ff/. 9f« At ttrtium errMtum. Imprimis tibi cx-
T#r«»«W''- plicandum fuit, quidfifvoluntMtttn Dtii
ratum. 'voluntaft hominu pendtrt ; fotscnimlatitis
illam phrafin cxtcodis quamparilt. Cec-
AnhicftH' tumcnimcfk, Dci, Qu\xm(\ixo-n\9vm<^.
ttnti/i Dto voluQtatcm fiuc vomioQcm potius ab
volHntAttm ^omiais volittoDC pendcrc oon poirc,
tril/MMf quA rcdc illa pltraG iarcllcdVa , pro co quod
Ab hfiminu cfb legtm vil normam mcripere ab homt-
voluntatcy nit volition». Alioquiaccttum cll Dcum
ptndtALj. vclic ooooalla qux hon vcllcc Difi aliqua
iuimana volitioanteccdcrct. VultSaulcm
rcgno abdicarc ; at non vellct oili Saul vo-
luilVct Ucocflcimmorigerus. VuItDcus
Sodomitas cam vicinis pcrdcrciat ooo v o-
luiflct nifi illi voiuilTenc io peccatis fuis
pcrtmacitcrpcifcucrarc.VuIt DcusFilium
fuum darc redemptioois prcciuro pro pcc-
catoribu&iat doo voluifrct,fi homo iaobc-
dicaua mandau dtuini pcrflitiilct. Vult
DcuscoadcmDarc ludamj atnonvoluif-
(cc Qifi ludas in malitia foaperliflcre vo-
luilFct. NcqueJioc cft DtivoliimMtimalf
hemintsvoluntateptndiri: imo fi pollct ho-
IDO« vcUctctHcccc vtifU Dei voiiuo fuam
INII EXAMEN
ipfii»$ antccedancam Tolittonem fioo {<f-
quetctur, ideft, oc pocaapeccatumczct-
pcrct. Quin imo Deus puius putus cft
iftius fux Tolitionis aui^er. Statuitenim
atbirratu fuo Iibero talem volitioocm
cceatUTX fux » huiufmodifQaToUtione&
non alia cxcipere: fidemcreaturae remif-
fioncpcccatorum 5c donattonc vitxxtcr-
nx.infidcliratcm ciufdcm condcmnac ooe
xtcrna. Et hxc cft mcosfcntenticilliuc
quamrcfiitaadamtibifumis, & proptcrca
imincrito hoc illiabfur<iumimpiDgis.
At grauius multo crimeo ilUfcoteniiie
impoDis ; luehienitnptr lUMtndieii crtMtU' ■^'*'***hMtj
rnm in folium «nmtpottntis Dei crtMtoru f^t*"*^*'n
Atquomodoprobas? Diciteoinviaquis, *"y^''«''*
iila fcntcDtia , Dtum velle omnes homiaet ^**'
faluos fitri perChriJium.f^ multos ex iOii nom
fMluari propterea ijuod ipfi noltnt. Atbooe
vir,ao dicit illa rcotcstia , D/Nm viBt »-
mnes haminis faluMn pfrChrifiumfiuevi-
' Itntfiuenolintf imodicit, DeumveUeiUos
' faluari ^adcognitionemveritatisperueni-
', re, quod poftcrius citra tllorum IibcranA
; volitioncm ficri ocquit. Nemo enimin-
uitus fiue oolcos ad vcritatis notitiam id
eft fidcm pcrucDit. Si Dcus velletabfoluce
& citra coaditioncm vllam amocshomi-
ncs laluns facete , & tameononnulliooa
faluarcniur quia nollct , tura fcqucrctur
diuioam voluntatem ab humaoa fupcra-
lam cfle, &crcaturaminfoliumcrcatoris
cucdlam : Atquum Deus vclitfuam voli-
tioucm iftam cum volitionc hontmisdc-
bito ordine & modo cooiunAam (alutis
prxcedaocam cflc mirumnoocfthomi*
ncmfuumadfcnfuinncgaotcm Dco , a(a-
lutc cxcludi,ip(a eadcm detcrminatioQc
& propofiio voluoratis diuioat. Sed Dim,
iDquis,«ri/i»iir ^ lU^ntt MiiumcMuf«.fe--
cundi. , non ordinatur voluntai diuwM m vi-
tuntMticriMturM. Qutsncgat? NoDiIlafeo-
tentia quam hic impugnas : fruftra ergo Sc
hocabiurdo illam dcili uere moliris.
Sed icuium adiungisabfurdumrxkacy^«y?,(]>iy4^
frntcntia coflfc«!taacuni. Si vera ift,\jX' homines fi-
quis, ilia fententia , tum hominesfiipfpsiii- ipfoseltgen
gunt , obiMtMm DtigratiMm acceptaudagrjt- (y* rtprei^
tU commHnu epi; ^ a ftiffi* rrprehantur,ob- rtj,
latMm
PR/EDEST.
Utamgratiam rffiiJianJay idamat quile
hoc fit, Ecumh homogranxcoinmunis
opc i;ratiam oblauin acccpuado , L di-
gnuin clcdione Faccrc(,& alms ciu^um
ccpudiauclo tcprobattoDC dignumfcpra!-
fiarcc:aoo cjmcn er co (cqacrctur , cl:>
Clioncni 3i icprobanoaem ciic honitn;s>
icd Dci digaicjccm & ladignicacem ludi-
cjncis & rcmuacrjncis.Ecii uiuoe
oroniao vcium cUihomiaci . iccju
G^m mcxicoitam damnationts > & propccr-
ca rcprobationis . quar cfl voluotas Ja-
maaadi. Qiurcccijm7f^w/»« potclt dici
fux damiijiioois i raciouc iilius mcnci ; )i-
ccc Dcus (i vclictmcritum hoc illi condo-
narcpollcc. AccicdionisaiiactliJtia. illa
coim c(l mct^grjtuiu, ooucantumuoa
ez mcrtco.vcrum cciam coociadcincticum
hominis. Cxcctumangratiaoblacahomi-
Dictiamabilio acctpiJiur opcgcatiarqua:
illi commuoi» cum aliis u-puciuntibusc-
aodcm nraciam , an vctoauxilio UiJt^ar ilii
rr. quam
~ pcculiaris, io controuctda tottc cil
noQ vidco dc co (cntcocijm ill
cxplicuidi quicqujm ptxiudicalli. Hoc
tcro mirabilced , DiHmmnfureteltbrtm^
dnm , ft homintt ttiAmgrMtit :cnimn/iu ofe^
hentdicitiintin ampleilerenliir. Qu.'* ' "'t
vc bcncdidio libioricrrccur , quismciuic
.v{ gratij libi cunfciictui qujlilcunquc ad
ilUm amplcclcndam Auaouomniaiili
funcgrjcuiuiauotisdiuini Etn(iiK,aa-
non Dcut ob illa pctpccuis Ijudibus crit
celcbrandus ab iis qui gtatix illiuspain-
cipcs fjilti Dei bcuedictioncm acccpc-
runtJ Quid *d hanc rem mignopcrcfa-
clc,(iuc giacix commuais opelluepccu-
liaris oblatam bcnediftioocm ruciit am-
plexus , fi cam illj quam hxc adicnfum ho-
miois hbeinm impcnraueric > & ccico im-
prtratura a Dco pijiJu fuerit ? DiccSt
ft peculiaiis graiix ope gratiam oblatam
apprchcndciit . indc pjccic Dcum maiore
ipriim pioiccucum amorc , qu^m ilium,
c;m gratum tantum commuacm fccit , pe-
culiarcm Tcro dencgauit: (atcor , & fortc
ilia quam oppugnaslcntcncia id ivon ncga-
bi : : d dtcet itapccuiiatcm illam giatiam
«x^lKAadam cfft, yx cum libcro aibiino
PERKINSIAN.
conliAerc poilic : &graciamcommonem
ica drfcribcodam, vt homo per ilhus lepii-
ciijrioncm condcmnatione dignushabeti
^'onit, Dcuiquc ab iutulhcia alicnus dc-
monl^rari.
Ad qnartum crrAtum. Scicncia Dcos
quaceaus rclpcdum habcc ad crcacuras, ^"^' 9^-
duobus modis rpcdaii poccft. Vno modo
louit fc illas crcacuras fa-
L... c. ..lulquodhocaucillomo-
do liur lacicodae , non vc (inc modo, fcd cc*
ijm vc huic vct illi iini feiuire podiucHac
lcu-ntia m Dco cA naiuralis , & pixccdit
actum fcu dccciminationem voluotacisli-
bcum , qua Dcusapudfecooltituiccaidc
crcjcuras csli ccmpute producere. Altero
modo, quatcous Dcusagnofciictcaturas
tj|i vel tali tcmporc cire fucuras : & hoc
modo confidcraca.lcquicur dctcrmioatio-
ncm voluocatis. Idcmpotrllciiamrefcrri
ad crratiiraium ipraiiimadus , quos Dcos
vclctfii.crc vclpcimittcrc dccrcoit Scieo-
tu cnim prtorc modo con(idciaca,uouic
omncs in vniucilum adusquiactcacutis
iplo vclcflicience.vcl pcrmuicacc product
poiluoc. Hiocfequitucdccrctumdc hifcc
atqi illisadibus cmcicndis , & prrmitccn-
di\ , quod dccrccum fcquiiur lcientta qM
Dcus pixfcit illosaduscaliikcaliccmpo-
rc fntutos Ec harc pofteriot fcientta , qus
pixicicntijicdcdicitur, piuptic cauia rc«
rum fcu aduum ooo cxiftit. llla vero ptioc
cum voluotatccaula eflrcrum Sca^uum.
Odcodic enim modum operaodi & vo-
luoraccm dirigic. Volumas vcroillam mo-
uci ad exfrcutioncm. Ccrium igitur e(t
piarfcieiitiam dcrcrmioatam fcu dcfioi-
cam dc malo culpx non circ , niii prx-
ccfleric dccrctom dc pcimitteodopccca-
to Sine hoccnim pcccatum non CTic. Ec
pizfcicntia c(t dc rcbus futuiis,& cctco
futuris i fecus pta:(cieotta aut ooo (ic , auc
incerta fit. Hxcrcdc .' • ' : rur,i&
ordo qucm pofutlli 1 ^ ,riam&
dcctccum , probus cll ; ted huic b]^poche(l
non contrariusi vcrum ica illi contencieos*
vc hypothcfis illa (ioe hoc ordmefc cucii
nonpcihc. Nam (lacuic Deum ab xtcc-
oo fciie quod ficn poificvchbinoil^ataU
^raiia.
J91 lACOBI ARMINIl EXAMEN
gratia adiiitus afcipiataut rcpudict Chri-
Itum : indc quod Dtus Jccrcuit vel pcr-
nittcre vt homo illc Chrirtum rcpuiur,
vcl coopciati vt Chriftum fidc acwipsat :
tum quuil Dcus prz(cit huuc homincm
Chriuumfidcappi<;hcnlurutn ,illum vcro
eundcm pcr infidclitatcm rcpudiatuium.
Vadc fcquiturcxfrcittio ilhus dccicti.quo
ftjcuit fidclcs luftificaic &Ij!uarc,iucrc-
dulos vero condcmnarc. quxdla^lualis
illius iuftificatio , & iftius condcmoario.
Apparct igitut fcntcntum illamabs tc im-
mciito grauati ifla abfurditatc. Id vcio
uod ^\c\%,Dtiimpermu:erem»lHmh*li:a
\mfer rAttove «dconiyncliim bonifm , feti
'coutunclihoni, animaducifioncm mcrctur.
Vcibacnim itafumi poHunt.atquc fi Dcus
malum pcrmittcrct ob coniundum malo
bonum,quar fcntcntijtolcraii uon potcil.
Bonum cnim illud quod cx malo cucait
jion cft malo coniun<flura , fcd pcr Dei fa-
picntiam , bonitatcm & omnipotcntiam
occafionc iftius mali mirabilitcr produ-
dlum. Nouiicrflmcxicncbrisproduccrc
luccm. Ethzc (ctcntiaqua Dcusnouitfc
poflc malum vfurparc ad bonum fincm ,
cciam caufa cft pcrinifilonis mali. Hun-
^iiam cnim Btuiionusmntumpermitteret,
niji omnipotens de m»lobenefActrepoffett ve
rc*3e AuguHinus.
Vol. 97. Ad qumtum erratum. Tiiahicfuntritc
ErrMtum intcr fc dillingucnda. Adlus «t palFioncs
r> Chrirti , aduumpaflionumqucfrudus&
^:. .i Um apotclcfmana . & frucluum iliorum com-
JUtumtJe muaicatioapplicatioquc. Chriftusfacti-
redemtionit ficio fui corpotis, obcdicntia & paJlionc
'vniuerftli ' fixi aoi Dco rccoociliauit , xtcioamquc
M/o. rcdcmptioncm nadtus cft ciira vllum rc-
fpcdum fcu difcrimen clcdorum & rc-
proborum , fidclium & iufidclium i quan-
doquidcm illa confidciatio cR otdinc po-
ftcriot. Rcconciliaiio illa & rcdemptio
nobis apphcatur , quum noS vcrbo recon-
ciliationis fidcm habcotcs in Chriftum
cxcdimus , & 10 co ludificamur fcu lufli
ccofcmur, rcdemptioniiquc paiticipcsfi-
tnus a<flu ipfo. Vndc apparct lccundun* il-
lam fcDtcntiam non JAtnnAri pturtmos cx
iUu,quiliMtrtconciliMio rtdtmptio ejl aclii
applicatA per Sdtm. Oairc ncquc indc Ic-
quctui^rrrit/wm , fiUlmam , munJum, mor-
tem , infemHm Chrljlt redemptort effe po-
tcntiores. Na m ^riM« nou p • 1-
pcdircquominus Challuslt v.;,.;cc
10 (acriacium , Pairi obcdiret, & mortctn
obirct; Df /W* quomiuut pcr ifla.recoaci-
liationem & ztcrnamrcdcmpttoncmini-
pctrarct apud Dcum. Qupd ad applica-
cioncm attioet ifloiura , itnpedttfnni Pee-
e/ftum.Satan, Mundus.Caro quotJ. l-
ti tn Chrifmmcredant , f^pArti:ipt . iy.. ,:,m
bonorumfant; ncquc lamcn vincitnreoipf»
Deus: ramquiaUcoTifumnoucflomfii-
potcntc & iitcfiftibiliaiflioncfua homines
.id fiJcm adduccrci tumcciam <juia Dco
ftaiutum ctl nc qiiifpiam particcps fiat
iftoium bonoium, quiia Chiiftum noa
ct cdit.Nf j«f mntatur Deusferundum hanc
k)potheftn : Non rnim llatuit illaicntcntia
Dcum abfolutc& limplicitcrTcllcQIuare
omncs homincs, fcd fub conJitionc : ic
iuxta ptxfcicntiam fuam confticuiflejUos
qui ad hoc fc confilium non inclinabunt
itcroumcondcmnarc : quodetiamrcipfii
tandcm cxfcq^uitur citra vllam muratio-
ncm. Nonfuflicicabfuidomfcutcntiarim-
pingcrc .• probandum id cx tlU confcqui
bona confcqucntia.
MSexttimerralU4n.QHi>dgrati.tj.ut,ii. fol .
fera non fitvnitierfalu hoc pa<flo vt omni- ErrAtnr. ^
bus & (ingulis hominibus omuium dcca- xtnm.
tumfjdadicipoflir.mihicflccrtiflimii
lUxtaScripruras. Scd comprobandum tibi iuMAe^ra-
ell pcr illa fcntcotia gratii f.%ltaifera vni- tiifalutift'
uerfalcmjlatui. Abiiloabrtiocs,& multus ri vi»i«/r-
cs in probaiionc altcnns. Quod quidcm/^/iM/o.
non improbo , fcdaltcrum illu J tibi arquc
Dcccfljrioad fincm, quem propoficum ha-
bcs, facicndum fuir. Noonulla vcro & hic
confidciatiooem mcrcntur Diftindioia-
X.CI pojfe cridercfivetts , /t/j veUe eredere^
noo cll accuratc Citis abs tc propofita.
Vtrunquc cntm , tam hoc quam illud po-
icltconucnircnoncrcdituris m- • con-
ucnit.Namnifi poflintcrcdc: vcl-
lc crcdcre , oon poflunt lutcpuoiii co
quod crcdidctunr. Dcindcvnufr ';c
jtcium, ncmo cnim potcft cr.
polTit
PRitDEST. P
pofT^tvcIlc crcdcre. Namncmo crcditno-
Atalud cft vcllecrcdcrc3dtu,quam
poilc vcilccrcdcrc- hoc cnim cft omDium,
illudrantum rci>cnitorum , Hrupotiuspcr
giaciarN ^puuus (iaCit inuminatorum.
Hinc vidcs » multa libi clTe corrigcnda,
6c in locum cius, quod cl\ f-offevellecre-
dere > fubftuucndum vcUt crtdert, quod
cum ipfo crcdcre cft coniunclifnmum ,
altcto iflo ab aduali fidc longtfnme re-
rnoto Eft autcm dillindio ifta mtcr pollc,
>cHc,5gcic l)ic pixcipuc nccvirjria : fcd
ooa modocommodc cft explicanda, vc-
rum &caurxadrcribeodx , pci qu4s pcfTc.
Ycllc, a^crebomiiiibus dctur In tcttioar-
gumcntotuo, quo probas granx fpeciali-
catem , rcfle pcr diiiuo£luia<m cnuntias
ifla , qnt nuUAm hAhuerurjt notttiam fidei,
mnt noti ronjerHATHnt i//*w^Maiot cnim in -
c\\ ifti difiun^iux cmpharis , quam fottc
primoiniuicu quisarbitfctur. Si cnim noo
conrcruaruar,(ua cuIpaamircruot,abiecc
runtqucdkproptctca puoicndi proptcrrc-
pudiatum Euangclium : (1 punichdi pro-
ptcr hocctiam propcer hoc ipfunripuni-
cioni dcflinati Non coim alia cfl cauia de-
creti,quam cxfecutionis
'tniodejt Ooiicistibi cx Scholadtcorum vfitato
vi«M/# diilo hominem r.on fojfecxcitfari oh deft
' ^ f» fu P.um nctitii fuiernaturalii ,prcpterea quod
A: <■•,' 'repotutjfet tUam h Deo.imo acceftH-
Tt". f:i- T:; ,fi tpfe quod infeejlfecijftt , quod
(Hin nv) fecertt , reumteneri iJiiMdefeiliu.
KcfponJcs quidcm ad obiedioncm , fcd
non dccentcr. Non cnim eft fu (Hciens di-
u i ?\o,gratiam dart vel tx merito, vtl expro-
mifo. uro lu quc conftat contrariis fcu op-
poliiis pauilnis. rotcflcnim Dcusidne-
quc cx mecito(maIlcmdebito jocqucez
piomiffodarc^fcd cxgratianoo prominTa:
qucmadmodum multa dat&i faciccxgra-
tia , quam nou promint. Videamus iplam
piimam^Iapfu promintoncm, illafadlaeA
ncquc cx dcbtco , ncqucez promido, fcd
cx graiia prxccdcotc promiinoncm. Dc-
mdc & couicidunt aliquando. Dcus cnim
ex promiffo & dcbicodat vicara operanti.
Rom.4 V.; 4.. Ar videmibi an 000 iftodi-
(flo Chtifti, Uiihtnti dAtiitur, pion\i(Ciod\2
ERKINSIAN.
contincatur . qua Dcus fpondec (c gracia
fupernacuraliilluminacuruin , qui luminc
nacurali redle Ytetur , auc (alcem vietur»
quaotum potcrit.minus malc.
^.rgumentum a fatuu imfantihus Jtt-
ilum , cfl prorfus puctilc. Quit coim au-
dcac ncgarc multosEicuos & paruulos lal-
aari,quod fanc citra gratiam (alucifcraai
illis uon cootingu. Ad Toca Scripturx,qus
vfurpas, aliquid nocandum,Iicet forte lic
fuiurum prxtcrpropofitum Rom.9 iS.vbi
dicltur .■ neque volen/ii neqiie cHrrentis ,fed
miftrenti4 Dei,Cab2\idttut,iuJlitia. Difpu- Diluktititr
tatur cnim dcillis.quibuspropciciunuia/i^MciMr^.
imputaiur, nou opcranribus,fcd crcdcnti •
biis,iilcft,nonadipircituriuftitiam,iJ,V/w.
aut currem , fcd 1 lle cuiut Deiu Jlatutt mift-
reri, tdtd, fidelu. LocusAlatth ij.ii.pro-
bit non omnibus da:i zqualitct Sc can-
dcm gratiam,imo non omnibus contui-
gerc diulnicus nocitiara calclUum myilc-
riorum. Inrcliquis noo icftc opponuntur
I lla, SpirttHi Hon in omnil/ut ,jcd vbi vuit jfii-
rat. Quidfivclitioomnibus/ Sanccxco
quodfpiiac vbi vulc,uonfcquiturillum in
aliquibus nou fpirarc , nifi conftctillum
vcilcoonfpirarcinaliquibus. '
Ita quoquc Tilim reutlat quihut vultL>.
Quod li vcfit oma\b\l%l2ionomnescredunt,
fedquitrahiitur. Quid fi trahancutomncs?
Vidcs 000 reiflc illa opponi : Licct vcrum
fitjSpiritum in omnibus non fpirare,C hri-
(lum non omnibus ratrcmrcuclare>aon
omncstrahiaI'atrc.
Przcerca qux dc Crati* efficacii txie- _
»MAr/0n« dicis,vclimpauloprolixiusabsto „ .
r\ t- /I- p • j r turRelpottf,
tradtata fuilic.Etprimoquidcmipnusgra- Jr **
tixnaiuram,ciul<juc cum libcro aiburio * i^^'"'^
hominisconacoientiam,indeeiuscifica '
cicatem c(ficacitatifquc caufam plcnius^^'
cxplicaiam fuidc. Nihii coim magis nc-
ceiTariuin cxiAimo ad huius rci plenam
percradlacioaem. QuodquiaAugudinus
vidit, idcirco quamplurimis locis dcgra-
cix& Iibcriatbitni (OQuenicutia, & dcdi-
ftindiooc gtacix fufHcicncis & c(Hcacis
agit.Hoctancuni vctLuloadooco.gt.^
cHicacem non dici liUtn, quxoccc
accipitur Sc rcpudiaii ncquir.fcd qu^ i .
r f f t" acciyi-
594
lACODI ARMINII EXA^fEM
atcij- L .' .mullojcuiapplicatur, rciici-
nu.Acitioiia Graci.rcoDrumclia(n non cc-
derc fi UDca hominum plurimormn Cii
nulitia & pcrucrfitas, vt pct illam conuerti
Cc ad Dcum noo patiaatur; cjuumgratix
audor (Intucric pcreratiamfuamnonco-
^ci c homincs ad .ndfenticndum,rcd lcni &
iiiaui fuafionc moucrc > qui motus hbcii
arbstrii libcturo coafenlum noD modo
BOD collat,r8d Aabiliat etiam. Ec quid mi-
lum, quum Dcus,vt tu ipfe faecris,pcruci-
Cim voIuQtaccm nolit rcpcinicre , fiipplc,
aliccr,quam adhibita tlla gracia,quam pcr-
«crriraccrcpudianc. Quarcx Parribusad-
fcrs hon oppugoo , puto cnim plciaquc
cum fcntcotia , quam tu hic confiicarc vis,
coDciluri poUc.
Fo/. lOj. Adfcr!; iam aliquas ob:c(flioncs (fix
104. P^o fcntcoLia tilu oUiiapoflrutUycaf*
hxcuttun- qut^ confucas. Prim« obie^iocft. ^od
tnr 0liiei1. cmnib:<i AJnmi pofierii fingulk! htmini-
IV.progrA- bmfAclA fit promijfi»^ dt ftfnint muUtru in
tiA 'vmutr- ipf> -^^iiffno. Ethoc verum cfl, ncquciila
frlitAteal qiix ab cc adfcruotar iili YCtitaci dcitrucn-
^1/4, dz faciuoc. Non cnim pugnaoc inccrfc,
quod ifia promiflioad omocshomincs in
Adamo confidcracos perciacac , Sc quod
ludzi ibli riut populus Dci. CoociliaDCur
CDim hoc di(flo , quodaliipopuliabalie»
natt funtabiila ptominionc. fua vclparcn-
cum cuipa .- qucmadmodurocxcotocon-
tcxni V.tcra: Sciipturx vidcrc cll.
SfciinJa ttrtia obicdlio adfcruntur
abiis, quilidcmhiiloricam dcChiiftoad
ialiuem ncccn'ariam cHc haud arbirrantur.
placct rctur.' - , nulliu' " ' itmo.
mcnti. 01 cm ex . . >:< fa:ts
izy. commodcctiam expcdis. Sedillanonap'
' tc cx mrntc cotum quos oppugnas
.1 .libf"'-' '-•■•■ • !• M.uiamqua
<i.uut 1 u in Chti-
itum credcrc, uooclicomnibus bomioi-
bus co:i' i ctiam fcurcntiar
iii.x- dc i... .. .jn, infidchumquc
Lcprobarionc obc(9e non cxiftimaor
fel. uo.
A nmtrrii 'icamhocdo-
H.rrani/.i -r . pm^ .iL i. utcntiat Ijiio liijpiogi , haircbit
^,t/<- ijhjoi ti..>i aqua , ncque ptobarcpotcris. Agno-
tentii itti- lcunc coim illi prAdtfiinAttenHreguUm tjft dcdlioAc gcarix comptdicudiUicux
volftntMtem '"«^" •» i^rrretum Dei Hnr t -
nimchcma,'^ i^Hur.ir
den. ''.cKia vilatnfiJ
ratis j.i j.;>.icnciamflacutun:
ra ipitus voluotace & co ip.
dcAinacioois Sc ccprobacioois dcitDitio-
Dcm comprchendi. Quum vcroagicur dc
prxdcftinationc & rcprobationc ccrtCH'
rumhomiDum , cum pr.xTcicntiam ftdci 6(.
infidchtatisillipracmicrunr, ooncaoquaon
normam&rcgulam, fcd canquam dcccn-
ccr prxccdancam. Cui icntcntix \ocm'j Exeutiun-
liphcf. I. nonrcfragatur.ridclescnimprx- turr -
dcftinati (\ihifecundur: (mtiuiquiprtpcilu*^
cnmia efficit fecundumt. ^j.. . ; . -jolunmtis Pr -'. r
/ma. Nam propoiicum illud fccUDdum
uod prxdcfbaacio loflituta dicicur» cik
c fidclibus in Chiiflo adopcandis ia ft-
hoSi&ad vicani arccrajm,qucmadmodum
apparec cx pluribus Sctipcurxlocis rbi de
propoilto lAo agitur.Rom 8.|& 9. Ex quo-
ctiatn conllat primam tuam ratioocm ad-
ucrfus ita ncocicntcsnihil et^ccrc..
Seeundo dicis- Eleilionem diutHAm tjftj SecuKda.
rtgulam fidei iiel dand* "jtlaon dand* : Er^a
tlttlw rtcn efi fidelium , fedpotitti fides efi ele-
itorum , vel ex eltclionu doru. Liccac mihi
cua booa vcnia hoc nogare , & probatio-
ncm pofluiarc , .igcnti cauiHm Ulorum
quotum icn:cni:aiu tuhiccoufutas. Elc-
(^iocQimcflin ChriilofaifVa. Atncmoin
Chnflo cfl nifi fidchs. Ergo acmo iO'
Chriflo eligitur niii fidt.lis Locus Rom.ir.
V f . probanda? ifli thcii uon inicruit. Non
cnim agicur ibidcclcclionegratixfccun-
dum quam fides d.itur ahquibus, fed fe>
cundum quam luibcia inipuratur fideli'
bus. Quod cx ipfo concexxu racillimcli-
quct . &:hqucbitdiligcntiusatccndcnct&
intucnii. r ' v . •• '"•■f ." "
gnouify idcli ^ . , .
popuIusfidrhum» & nouiiicquipccopcra."''
icgis luAinam f Huac populum
Dcus nonabicci'. . ; - . .ijm ifc^^^cndum
qucd dicii, reli^utaf fuun, -wnem
^ii//4/i^iw <'/?r,hoc clt, illos k)lo$. vc 1
liquias popuh Dci xflimar
ftum crcdunr, proptcrc.nqi
PR^DEST. P
duCis Gliis carnis qui iuflitiam pcrlcgcm
fcdjocur. Idcm docct id quodfequitur:
G^«<\i /i pi- ' , Jtf» cjf ex efitilm.
<^nid illjii . . • ejl ftr grHti«m} Etedlio
adfidcm ? Nihilmiouf ;rcdelc<flioadiu-
ili:ijm , fiuc iuf^icia ipfa. I!Ia enim dicicur
cllc pc-rgiatijm,uoD pcropcu. NoDcnim
agitui hic aa fidcs alicui obticgar pcr opc-
ra.fcJjn (ullitta. Vidcetiam (cqucntcm
VCilun) §Ut:dipfuri §lHotl rtjMsrit IfraeJ
MOO tft adjecHtm ,fedtlt£li /UftcMtifuHt, re-
Uqut trrcAlluerunt. Quid cft, id quod rtqui
rti Ij t cj» non tft ajjecutuO. noo fidcs, (cA
.iiiftitia. Vidciiacm y. k. Pimcipuim lo.
capitis. Fidcin|caim ia Ciuillum rciicic-
baoc.&: iulluiam pei opera lcgisadfcqui
conabantur , & Jicc cauia e(l cut iuditiam
lcgis non fint aiTccuti. Hoc idcm quoquc
olFquod clcifli adfccutidicuotuj: , nonii-
«iss.lcdiufliiia.
An crgo.iaquics.fidcs aon datur cz clc-
&ionc? RcfpoDdco non daii cz illaquas
iilic loci ab Apoilolo tratftatur»& piopter-
ea luaimillumcuoptoponcoQODcondu-
cerc. Sed , ao ergo duplcx efl Dci clcAio?
o:ttc, C\ cft eleutoquaDeuscligitadiu-
ituiam & vitam,oc«:lP:-eiialiam cffeil-
bm qua aliquos eligicad£dcmi fiumcn
ad (idcm aliquos cligat : quod iam cxoncz-
plicabo , quiapropofitummihitaotumcl^
ad tuatcrpondeic.
Ttrtium tuum argumentum oique efl io-
fiimii. przrcientiacnimfidci& mfidclita-
cis au^ue late pacet atquc pca:dellioatio.
Nam primo iofidclicas aegaciuaeftetiam
iafidclicaS} caquc przuifadeceraentiDco
ad damoatioocm. Secuodolafaotcsfidc-
liumccofcoturin parcmibus£delibu&>ce-
quci populo fidelium fciungeodi fuot.
ghtanum tuum argumentum eodcm
modo foluiiurquo fccuodum. Fidcs ooo
efl cfFectuin cle^ibnis , qua nohuulli ad
ioAitiam & vitam funt cJecli. Ac dc i!la e-
I&iflione aouot cumqutbusubihiccftoe-
g«uurti. tocus Epk. i.fidco) pxzdcfUna-
iiooi przfuppooit. Nam ad adoprioocm
Cl'i'ftum ncmo p rxdcftimrur nififi-
dcUs.loh.i.
ERKINSIAN.
bos «ddu(flaprobaat fidem cflc cle^ODis
cffedlum, fed pfoculdnbio illmteledlio*
nis, qua Dcbs mtet bomines dirciimioac
fecuadum difpcnfacioacin mcdiorumt
quibus ad 6dcm perucaicur, quam iili for-
te oon ocgabuot qutbufcum nbi hiccfl
ncgocium , modo re^c luzta Scrincur is
ciplicciur.
ff^Mtntim ttrgumuitum eft huiuIir.oQi,
EUdie nStHftfundumfrdHifiPnimfidii, qun Siff*^*
caufatur DuujUtm i» vru pr^iuM *t , in altt-
rc non , eii mura Dii veluntai voltntu fitm
vni dare,n«mtdttri. K.crpondcbitiilc, cum
quo tibihtcnegotium, fident ita clTcmc-
IX roluotatit Dci, vc voluutasilla non r-
tatui oinQipoccncc & ictcdflibilt n.oco-
ne ad fideoi iagcaerandam bomioibu»,
fed Icnifuafiooc & accommodata admo-
ueadam roluocaccm bomiois pro modo
libcrcatis ipfiut : acproptercacaafam to-
tatcm cur illccicdat.iflcnoa.cfrevolun-
tatcm Det & libcium aLbrtcium horri-
ais.
jtdftxium argumtfitum rcfpcoccbit,qui
fatetur fidem omnico deficctc pofFc , oon ^f^f^
fidem,fedpetfcueiaatiam io fidciioalem
cfTa regalam,fcu potius ptzccdancam clc-
<!2ionis coaditioaem ; eiedlioois if^ius,io-
quamu]aaDcosadfalutcmclegitAe riuin
actetnam.
Ad iliauum Erratum. QaodfidesyerB xit.
ic falutifeta toulitcr vel^oalitcr exci- 'CrratHm
dat,noofacilcaufim diceie : Licet pleii- oSauum,
quecz patribus fzpc id dicere videaorar.
'taincnatgumeota tua, quibuspiobasno
poHc deHccre ncc totalitec occ fioalicer,
coofidcianda.
Arganncntum fea ratio prima dcHa^a
cftcK Matth.i^.^vciriS. Suf)tr hanc ftiram
adifitah.Scc. triplictter cx illo loco probas .
■ ^ . ' . \. ■ n. • turrationn
iDcentum. A: fnma probacio cll acqui-
aoca propcer rocis fidti duplez fi|;nifcca- / ^ Cj '
tum. Signincat enim aut tpucn coofel-
lioacm fidci de Chiiftou Pccrocdicam, ^ . c
aut fidc io ifta confcllionc & do&rinafi- p„-^^^
deitcqatcfccDtc. Fidcjprioremodofum-
f.itiifMra illaqac locoacuiTa lcimmo-
bilii pcrmaact , cftque£cclcfiz faodam c-
cil: At fidci poflctiore roodoaccepucflia
f fff 1 ijfii
r7^
lACOBl ARMINII EXAMEN
Quod adtfrtUm , etiar^^^
ipfi$ Ecclcfiz mcmbris per Spiritum &
vcibiim iDfptrat;it percjuam^/rAfcu fua*
damento inxdificantur.EA icaquc io aacc-
ccdcotcfidei vozalitcr vfurpacaj quamin
coorcqucaic.
^//^rii probatiocAhuiuOnodi. JEdifi-
enti fHperpttrMmr)ondeficiHfitpeniti44. Rc-
rpoQfio. Jlf4ior non cft in vcrbis Chrjfli.
ooQ coim dicit ioxdificatos pctia: non dc-
ficcrc a petra , fcd porttu inferorum non pn-
MnlitHriU miu»rfu4 petram , vel Ecclefiam.
Atqui aliud cfl non pnualiturai adnerfus
^tramf>ortaf inferorum,2\i\id vccoinxdifi-
ratos pcrrx 06 dcficctc a pctta.Xapis CDim
(uDdamento inxdiHcatusdcHccrc & dcci-
dcrc potcft dct"und.imcDio, firmitcr inrcr-
ca pcrlbote tundamcoto. Si dc Ecclcfia
hoc prxdicatur.dico nc tuni quidcm idrm
cHc inxdificatos pctrx noo dcficcrc, &
portas infcrorum non prxualiruras contra
ficclcrum.Dcfctflus coim cll hbcriarbiciii
dcficicntis.-ac fi pottx iofcruiura prxua-
Icaotaducrfus Ecclcfiam , id acciditcx ia-
fiimitatcpctrx.cuiinoititur Ecclcfia. A/i-
sorDOorcpctit idcm,quodin propofitjoac
fuit. Nam credcotcs dicuotuc ioxdificjri,
nodum pcrfcitc inxdificjti pcirx, proptcr
continuationcm & coofirmationctn in-
xdificatioois, qux ncccffariacd, dumhic
fuDc. illa TcrocontinuatioQc &coofirma-
tionc durancc noo vidcnturcrc<kotcscx-
tra ruiDXpcticulum conftituti. Qucmad-
modurti cnim quis potcfl nolle inxdifi-
cari , tta potcft idcm , fi cocpcricinxdifica-
xi, deficcrc.tcfiflens continuationi &: con-
firm.-itiooiioxdificatioois. Noncfl.iutcm
vcrifimilc Chciflum voluiiTc fieaificare,
itlis vcrbis crcdcntcs a fide dcficcre oon
polTc, quia id vtilc ooa vidccur. Ciyum
cnim ncccfTc fiC) vc firmicatcm fuam ha-
bcaoc in pctra , Sc propceica vt fl'mpcr
1
flarcc
a Doa
Chrillum dicetc portas in
przualituras aductlus Ecctcfiam . aonta-
meo inde fcquctur ucmincm a fidccxci-
dcrcpofTc. Etiamfi caim quis cxcidat.nt-
hilomious Ecclcfia manci iocoacufTaad-
ucrfus portas iafcrorum. Dcfcdus cnim
illc> vc aocca didum cfl, oou fic proptct
vim infcrorum , fcd pcr iplam volunt
dcficicotis. dc cuius voluaiatis iofli
tate nihil Scciptura dicit.propccrea quod
Ytite noa ficifcudcoarolaciooisargumea-
cum vfurpaia adcofirmacioacmHdcIiura.
Ad Patrum rcaceatias quod attioet.
oofli proculdubio cotam peoc anriquira-
tcm circiDiflafcnicntia,quod fidtlcs cxci-
dcrc po(Iiat& pctiic. Atloci,qiiosadfcts
cx Patiibus>auc de ipfa fidc aguoc iaab-
flradto , quzincoocuiracfl & immutabi-
lis , aut de fidcltbus prxdcflioatis . quibus
Dcus Ajtuic dare pcrfcucraatiam i qui
fcmpcr diflingucndi func fccuodum Pa-
cium & prxcipuc Auguflioi feoteatiam»
ab iis. qut fidcfcs fuot &: iufli fccuodum
prifcatciniuflitiam.
it4ri#y#(Mff^>iaihilcoDcludir. quinlicct
'rogaos confiimctur aducrfus ccDtation
& oon drficiar, pocefltamcn oon rogau ,
arque ita firmitatcmillamooDimpcttarc.-
vndc i* qui-tutdcfe£bo.Atqaehiacdepcn*
dct pcipctua ncccHitas prccatioois , qux
nunatfiLfiobtinctquts iliamDciafriflcn-
tium, finc quotidianisprccibus, ncquchic
dicicur,<^uod L.fiicrumprccandiiatciinic-
tcrc non pollint fidclcs : quodramcnac
ccilatio pixfuppoocndum clUAi.quam ex
prccaciooc cliccre molitis > coociufioni.
Quod Chrifius hic in eUniiproconfeffofu-
mi<,ceicum cfl. Acclcdi & fidclc&noorc-
ciprocaotur fccundum Patrum fcatcociai
oifi fidei tungtiturprtfeuerantia» Scdac-
pctrx iBDitaatuT & iocumbani ; fcgntus 1 qucillo di£loChti(lidicitur,EIc^osiflos
11+ J«;
faoc orcram UabuDt vc in ccntatiooibus
pccrz nrmitcr iohxrcaoc , fi doccaocur,
^uod a petra cxcidcrc non pofHoc : fuf-
faciacaJ iUos aoimando'; ' '" t nullam
vim auc prudcnciam pci. . Ic pccra
dttcurbarc , oifi ipfi volcntcs ftationcm
(^m dcicraQC.
a Ch iflo difccdcrc oon poflc,fcd feitui
ann pofTe, quo fignificatut vis fedu^oAii
quanquani magoa, taocacamenooDiuTu-
ia,^r ' ' TtpoflfccIc<^os : quodftraic
conlu . ,:i ciciflorum aductlus vim &
fillacias pfcudocluifloium 5c falforutni
prophccarum.
M.
c
PR/£DEST. P£
Ksthttrtin multis modis infitroaripo-
tcft. Primoi Totalis dcre^lioa veva^iic
rtquitit jtcitnJAminftionem, fiquidcmfjl
uusGtiiiturus, qui dcncit; nmplicitcr au-
temocccfratium noii c(l, vtdcficicusrur-
fum infcratur: imodicetauis Hcbr. 6. Sc
10. totaliicr k vcra (idc dcficieotcm per
:etquis t
ic dcficii
pornitcuciam non rcflitui. SccuodojNul
la abfurdiras io co c(i fi dicaotur ftcundo
>■■ quiaKom.ii.dcrimisezci(is& de-
iicitut , ^uod DttuiUoi rHyfntfDjpf
inyrrrrr. Sidicasid aou lotelligi dc iildem
iadiuiduis,peram diAi probatioocm.Tcr-
lio cx Secufida tnjitioae non fcquitur ba-
ptifmi rtiterMtontm ejfe necrjfariam , quia
baptifmus fcmrl alicui collatus pcrpctua
illi ctlfpon(iogcatia:& fjIutis,quotiefcua-
qucadChtillum rcdit : & remifliopccca-
torum ctiam pofl baptifmum commiiro-
rum coatmgic citta baptifmi rcpctitioaem.
Quapropicr ctiam conccflo eo qucd iit-
ftifmui non fit rtittr»ndiu , quod hbcotci
dabuDtilli , cumquibushicagis,tameoia-
de Qoofcquitur, lidcles totautcrexcidcre
noopofTci velobid, qucdtotalitcrdcfici-
entes noo rcflituaotur in iotcgrum , vcl
3uod,fi ie(lituaatur>aoQ iodigcaoi fccun-
o bapiizari.
RMioquMrta.Doa Tidciurfacilc rcfuta-
ri pofTc, Rcfpoodcttamcn Auguflinushic
noo a^ioifidc illisquifccuodumpropofi-
tum fuQt vocati. & regeocrati cx decrcto
pizdeflioatioois liiuinx. Sidicas, hic dc
omoibus,qui cx Dco oati fuiiT , dici, quoJ
noo pccccot > & cjuod fcmco Uci in illis
nut^eaticxcipiam vocem maocQdi ftgoifi-
caic iQhabitatiooem,at ooo iohabitacioois
contiouationcm . quamdiu autcm fcmcn
DciioiIIocfl,noapcccatadmu<ccm , fcd
poicflpautatim ipfiutvitio & negligcnria
lemcQ illud ex cocdc ciusaQicrn>atqucica
pcritc lccuada illacommuniratio, qucm-
admodum pnma cccacioad imagincmDci
pcrtit. Vcrum hoc aigumentum fateot cfTc
omniumqux haifum adfciii poiruot , fir-
Titnuin.
Ad quintMm. Scincb vcrbi Dci cftim-
monalciofc . atpotcflaufciricxcordibas
illoiuin>quircccpctuat,vtMatth.ij.
RKINSIAN. 597
Ad /r.irMw rationcm. Quirndiu ^^^^'SextM.
braChcifio ioh:i:rcnt tauquam palmitcs vi-
ti.tara diufaDcintcrmori noo poffunt, vi
ncmpcChufli viuificaiQillis ihhabitaote.
At fi fru^um oon tulcrint, tum cicidcntur
loh if. Athocficiipotcfl . vtpalmitcsftu-
&am non fctant > etiam viti infiri . noa
vicio radicis , aut vitis. fcd palmitum ipfo-
tum.EtRam. 6. cfl adhotiatio Apofloli-
ca > ne credcntcs rutfiis pcccato viuant.
quum inChiifto mortui liut pcccato.quod
(luUra moncotur Chrifliaoi > A ficii ae-
qucat vt pcccato exiodc pofl liberationcm
apcccati dominio vmaot Sctcodummoi-
iificatioDcm carnis per totam viumpera-
gi , ncqueita voo momcotopcccatum in
hdchbus Chriflo iDficis& commoituiscx-
flingui > vt 000 aliquaodo pioferat firu-
Auspcdimos , Dcmam prouocaoics, &
cxciiiium ipftus homiois promercntcs.
Qupdfiproducac pcccau itamDei& ex-
cidium mcteotia , & Deus illa noo remit-
tat nifi pcr paniccntiam & fcriam rcfipif-
ceotiam ; iodc fcquitur,illos qui ita pec-
caotcxcidi poirc,& quidcm Enaliter , fiad
Dcumooorcdcaot : vtaurem rcdeaatoc-
cefrariumnoncilcz vtinfitioaisiAius , li-
cct iQ&llibilitcr hoc fit fututum in illit
quos Dcus falutis hztjdcs (acere immu-
labili decrcto przdclliaatioois fuc coa-
Aicuit.
SeptimM ratio. Omnts qui funt mtmbrM ^,^^^-^^
corpgruChriJfieuMHuntinvirHmperfeHumy '
fctlicct > fi aChtiflooonreccdaot: quod
poduQt > ocquc id cfl io dcfiottiooc mcm-
brorumiateroa 3: clTeociah . quodacapi-
rcfuorccederc3e dcficerc oonpofliot.
I f . dicuur^.i/mM exfctnAendm qui frufJm »1
prcftrt. Rom,ii. 6'\cMi\ini mnnuUirMmipro-
pter inftdeiitMtem defrMSi
•• ' . ' . atquc fi plcnc compro- E.v,iA/j/;;4-
l tct noo cxcvlcrc , ({UA tur prima
CMMJM Jit cnr Jidei n$n percMti rejpcndes, {juijlto fuptr
id uon cxfidci Datuiacflc, fed cx dooogra- cMdemmM'
uz coofiinuDtis,qux promifla cllcrcdca- ttriM.
tibus. Malc bic ioter ijpfam fidcm & gra-
tiam eonliimantcm diibiDguis ; qiMim io-
tcr honiiocm fiJc prarditum Sc gcatta; do-
aum difliogucrc dcbuifli. Caula coim
Ffff j cut
5(»« lACOBI AR
<urfi(lcspciirc, fcU potiuscurHJclisficicm
amutcrc ucqucat tot.ilitcr,cft vcl m ipfo fi-
dcli. vcliogtatia contirmaatc fcu conlcr-
uantcfnlcm, ncfidcliscam amittar. Nou
iEipfofidcli : nam illc quia homo eft ob-
pozius crrori & laofui , fidcm amirtcrc po-
ttll. At fi Dco ftatucura nc illc aniittat
fidem , id cft , cx g^^Jtia qua illum ftabilit
Dc dcficiat. i^ttrt rogAui pro te ne fides tua
dffieist. Petrictgondcs dcficcrcpoioit, fi
Pctn ipfiusconltaatiara confjdercmus A:
ChrillusiurcrcdTtouc fua illi^ratiam im-
5etrauitqtta(adlumcIlocdchccrec. Foc-
us Dci cuius fit mcntio lerem. ij. non
oontinct in fc imponibilitatcm dcfcdlio-
■is a Dco, fcd promilTioacm donitimo-
ns , <|Uo, ijuamdtu id m ipforum cordt-
bus vigcbii . impedicntur ne rcccdaot a
Dco- Ai vero illud donum timoris cjc-
cuti non podc nufquam Scriptura docet,
sei^ae-vcilc efl ciufinodi promiirioncsfic
li losdcratis Dci : fullicit , ii promifiioai-
bus fulciantui aducrfus omDcs ccnucio-
nos muodi i carnis , peccati , fauoz ,
3uod, modo fibi iphs & jrratix Dci non
c/int , aducifus omncs holtcs firmitcr fint
conAituri.
ii^.Tie. Adiungkalieram qurfbionem , ijMate-
S.x*min»- amitlit fideles graiiam, Cr Spiritum Jan-
tnr fecuttda AM/o.Ifarj^on</»,quxiUoDemillameDodan-
qutflto. dam pcrdupliccmdirtiDftioncm.7f«i»/««»
DiJiinBi» ncmpe &5r«/«. In fidclium diftincSlioac
fideltHman t^Mo^frimum nominas, fidclcs d<ci nullo
fnhaftt. raodo mcrcntur : auditio cnim 6c inieUe-
Bia v«rhi , nifi acccdat approhatio ei/ijdem
fidclcmnonfacic. Qmftesmdum ordiucm
faciunc , xqaiuocc hdclcs dicuncur. V'cra
eoim fidcs clfc Dcqutc quia aliqucm fru-
dumcdacfux naturzcouucoicntcm.fidu-
«iam iaillum^amoicmcrga iUutn, timo-
rcm illitts in quem ercditur. Ttrtii (jf>
2itarti ordiois hdclcs ita diftioguis , vc
oCcc ChrifiHm redempt«rtm vima fidtaf-
^ehendtr» dicas ad Jalutem , quod adimis
iUis : cooccdcns interca vcrifquc oon ap-
probarioncm morio auditx & iatcllciflx
vitrttatis Euangclicx.tcd &fru(l>uumquO'
ruodamprodudlioncm ; vbitc laoecogi-
Cafle opocruic didum ChxiHi^nt tnt nihU
MINII EXAAii.xN
peief{iifACtre;vtf>alrrii-
tejl ntfi in vitt manje)
memanferitii,\a vcroquifpiam in ChriRo
mancat uiii illum vrrcdcmptoicm viua fi-
dcapprchcndatad falutcm .' Euanida ita-
quc cil tota illa fidclium dtllin<£lio , quum
(oli lUi poflrcmi hoc nomme vcnirc pof-
fiot . qiiosfi probaucns dcficcrc acperirc
noo po(fc , pcopofiro tuo accurate diis-
fccctie. Kcliquiilli gtatiam &. Spitkum
fandum amictcrc dici ccqucunt , fcd po-
tius gratiam rcpudiatc , &: Spiritui fandlo
tcfiltcrc t fi vltctius noo progrediancai i
quumauditio . inccllcdiot &approbatio
vcrbi horfum ceadant, vt Chriilura.Ielum
Kcdcmptotem viuahdc apprchcadauc ai
falutcm.
Ad gratit dijliH^iotsem vcniamus ic vi- u»-
dcamus quomodo ex iila ad qujrftiones-Di/lMAV
rcfpondcas.Gr4//4, inquis,.')? velprirfia veltT****'
featnda. Prima ejl graxuiiM Dei fnnor fHti^f tma i x
in Chrijlo ad vitam tternam ampltlUTUtiJU^ dtfinuiu
E fto. A b hac i\lostxcidere d icis qHodammo-
do, Dcmpe fecHndum effeSla ^^utdam ifiim
graiit , quibiu cartre debent, qutrum con-
traria experiri.vbigrauittr.^tccautrim " ■•r
fecundum ipfamgratiamqHH»sDeutJ<.
fattmum ajiflum erga eos ftruit , ^ propo -
fitum dtadoptione vitaqnetterna iit danda
non commuttt. Vciumifta diligcniiascon Zxamint'
fidcranda funt Pcccad grauisaducrfus c5> tut
fcicntiam commi/H cffciflus cfk ita Dci, iUaafjar.:.
coufcientii" morfus, & xtcrna damnacio. adqutjl.r:-
Iraaucem Dci coufidcxc noo poccll cutnjhondtiar.
ipfius gracia circa idcm codcm cempotc,
refpc^u ciuQcm , vtcui liafcitur « illi in
ipQira vchtadhuc vitam xccroam.VcIlc il-
lipotcdaliquagiacixeffcdla * pcr quxad
(aoammenccm tcduci poccH.ad quam rc-
duAo giana illa Dci ad viiam xtcroam,
cutfuscootingit. Confcicniia accuCtos 3c
vcce accalans confiAere cum gracia feu
gcatuito Deiiauorc ad vicam xtctoam oo
poted: Sic coim coofcicotia ooo accufcr
vcro. Dcuseoim vita xtcciia dooacc ooa
vult qucm coafcicotia fua iodignum tc-
{laturvita xtcraa Sc verc : oill inccrcclic-
cic pacnitcoiia , qux lodigaiutera aufetr
cz grauoiamtfcttcordia Dci. Qui xtcr-
PR.£DEST. PE
nam (famnarioncm mciitus cl\ fuo pecca-
lOiatquc pacnitcotiara nondum egit > illi
Dcusvttjm xtctDam non vult, dum ido
flatu cft. Vcre crgo excidtt cx illa ip(a
gratia quaillum ampleditar ad vitam x-
tcroam. jVcium quia Dcus nouit huiuf-
niodi homiacnvpcrmedia i(la quxDcus
adhiberc (latuit ifli curjodo , Yerc ex
pcccato rcfurrc(flutum j lunc cftquod ta-
lis homo proifus cxcidcrc cx craria Dci
dtci ncqucat. Verum hic dilTinguenda
ipfa gratia rcfpc^lu vanotum bonorum
^ux Dcus vultoaiufmodihomini. Viiam
zrcrnam non vult niH fidclibus fic pocni-
tcmibus: Acmediaaxindcm ficconuctfio-
Qcm vult peccatoubus nondum conuct-
(is, nondum fidciibus. Ncquc rc(f^c dici
vidctut quodDtm feeltra odto h»bta: , mn
ipfosfctltTMtot, cum Dcoimprobitas6k im-
probus zquc fint exoH. Odit cnim impio -
Inim ptoptcr improbitatcm iplius , cuius
li-fcauCtorcft & quxnon clTct ntHab illo
pcipctraucdcf.
In ipfa dcfcriptionc gratiae pcimr cft
- qnod ipfiim rcfpoalioncm infirmar. tfl
ffiMor qMO DtMi fuoi tn Chrifio *fnf>lt^itur.
Af ncniincin amplc^titur in Chiillo , nifi
in Chriftocxillcnccra Ncmoautem cxi-
AicinChnflouifi pcc fidcm io Chtidum,
qu:c nrcifrjiiumcll nicdium vnionis no-
Itii tum .imllo. V^nd li t.x)ntingaidcfi-
. icaliqucmaitdc . (lcficitab vuionc , &
Dci qiio ilium in
,^ -.luiut. Vudc ct-
'•aret in hac foluttoac ciTe pctirio-
ncm piincipii. ' V
frtr: t '-r. ■<•■.-. • l e': j. ..... :>i
Ci ' uT,txeidtrr(>o{fint, Ccrtum
eU :u. Quia
eant^.j - . - ..u.- ..' II .ifiJc CT-
«4duiu , c\ '(iudt cx illa grati.v quoquc
ptima. Quji c ir.aoct illa qurftio , An fi
dtltj a ' ' Vctum ac.hoc
«oncct' n in ipfiscftdcfi-
cere. lodccg' Ucumillisin
Ch: '^. • ■ , ncquc llllS
iu-i competc-
*,iu3:.-. !;.:;Mri > tifftrMJtt,
fcc. Qj^tc, UcoaUAiaitk«k a«^.^c Toiml-
RKINSIAN. ^cc,
fcs, ncccirecrar negarc fldclcsafide dcii-
cctc, auc eoconcciro fimul conccdcrcil-
los cxcidere poHc a (auofc Dei quo illos io
Chrifto ad vitam ztcrnam amplcdlitur.
Vctum, vtdixi,rotaharc rcs clucidari po-
tcft , figratiaipfaDei cx variis cfFcdibiis
fuis commodc diftinguaiur.
Loci Sc ipr.ifx quos adfers infpician-
tat. Stmo rjf^Hf oua meas txmMtbm meii: Rtfpon^ttur
quisncgct? AtdicuniDonnullioM«w»r>»- *dLoca Sm
pi • ■ ' fpoi.'tt difctdtrt poffi.ftf^f^
Qu.' .tiitmas. At quo ai-
cumcnto ? qttimdodeficiuru, i DiaIj-
lorapiumur. Kedc fanc, vbidofccerint ta-
piuntur , ucquc aliicr ficn poicft. Nam
oacs nifi io manu paftoris unc , aducrfuc
Satanam tutx cHc non poflutw. Veruin
«juxrirur, annon a-flus-difccflionis 8c dc-
fcclionis rapcum Diaboli aotcccdat na-
tura ipfa ? Quodfific, caiTacA & inanis
tuj rcrponfio.^//<T/i/c«<cft ; qiiimantt /»
fermoneChrifli 'Vtrt iR DifcipHlitt: iia qyti'
mantt ohpi ^ non dtficit.-utre eji ouid. Rcfp.
Priwoamphibologiamcllc io ^occ manen-
di. Notat euim aut prxlcncem obferuatio -
ncmfcrmonisChriili , aui coatinuamci-
tiadcfcdioncm *fcrnnoncChnfti. Prx-
(cas obfctuatiojfifvnrcrafK, fiicit Difci-
puluraChrifti , aut potiusdemooftcacve-
rum Chifti Difcipulum : fccus nunqu.ini
quii poicrit dut vctc difcipulus Chtiil!,
oifi vbihuiusvic^fpatiumexcellcticquutn
amplius non ctit mctucnda dcfcdtio^quod
ci\ Ahi^iAam Sectindo , dico in ifta pntaU
^•joquc ( ntreejl difetpuliu mem ) dupli-
ccmcdcl ■ jr.illum qui
.iliquaoviv hnfti , niiu-
qatam vcrcfuiiredircipulum Chrifti , licec
iofyncerc eius fcrmoncm (ccuarit:
' ...L. n qui aliquaudo, feruauit fctmo-
ncm ChxUti, & tumdifcipulinomcnob-
tinuit.fitamcn dcficiat porlmodum lodi-
gDum cflc qui difcipuli nominc appeile-
tur. Icaque , fi habcatur ratto przfcntis
ftatu$,verccftdifcipulu$ , fi confcqucn-
cis ftatus , noQ cik vere difiripulus , fca
non mccetur noincn illud quod aliquan-
do dcfcrit. Nifi ouis dicat ncmioe vnquam
fyacerc ob(craau'c fermoocm CiuiAi , qut
abd..
4
Crittuji-
' i dt-
60O lACOBI .wv
ab illodciKic. Q_U0(1 cft probn - ' " ^ o-
cus Ram. t. ff^innonffpara. . c
Dtf, n)h»l ad rcm £ic»t. Elt cnim conlolano
quaconfiimjanir fiddcs aduarfus oninu
pfifcntia 5c ingiucntia mala. Nihiloniui-
uoillorumpollc ctf ccrc , vt Dcusamarc
dcfinat qucs la Chrillo amarc cQcpn.
Romaaor. II. ncu magis ucgaro commo-
dat. Namlicct Deum Uonorum juotttm ncn
/•«m/#4/,poteUramcnquisdona Dci qux
accipit»abiicctc. Quod affcrs cx i.Tim. i.
propoGtOQon patrocinatui. Soutt cntm
DoTPiniu fuos, ctiamfi nonnulli cx fidelibus
dcficiaatafidc Dicicnim potcft Dcum il-
los uuquam pro fuis agnv/Uiflc notitia qux
cll piidcfttnationisadminilbatrix.dc qua
htcagitur.Subucniat hicdiftindio Augu-
ftini . qHodaonnntiifint filti feeundumprA-
fentem luflitiam , nonnuQi ft(undi4mpri.Jci'
eniintn ^prtdtJltnAtienem Dtt.
Gratiafccunda, inquis, cft vcl impuiat*
vclinhxtcus : phiafisifta minus ic<flc (o-
nat auiibus mcis. Putaui hatftcnus pratiam
non iroputaii.fcdimpuiarc.Sic ad Rom. 4.
Mcrccs noD imputatur cx gratia, fcd cx dc-
bito. luftuia dicitui impuiari & quidcm cx
gratia finc opcribus, ibuicm. Scd omiiro
co.icm vjdcamus. Quaftiopropofitaftiit
quatcnusfidclc» amittanf giatiam tc Spi-
iitumGmaum. Rcipondcs | ufpcflugia-
tiac imputatx.quxin luftificationc fiu tft,
cuiusparscftrcmiflio pcccarorum ) rfwii/"-
fionem feccatorum non reddi irritam. E fto.
At poft rcmiflioncm pcccatoi um uonnul-
/«//^fl»«;*f iorumimpciiatam pcccant fidclcs Sc gra-
tatorum *n uiter labuotur. Q^od fi contingat illos
Mmittiptfit-rion rcfipifccrc aAu , an tum icmiflio-
ncm obtincbunt ? Rcfpon ks, non ohttn-
turos. Hiuccgocondudo, lUos gratiam
illam tcmiflionis pcccatorum amiitctc
pofle. At cxcipis , /ieri non poffe , vt non
fci^"- A'! Iioiddici, atprobatioocm
c non q^utdcm quod dcdli
hioc ditcedeic nu poflint finc pccniicatia
finali . fcd quodquifcmclfidcleftfuciunt,
MiaminimpcEnttcutia finali dcponcrc no
poflint.Hoc vbiprobaucris , ooo ncccflc
ciuad haoc gratix diftin^tionem rccurre-
ic^tun cnim i^ccic Ii. uic , fi.lclcni nua-
Gratia re-
MINII EXAMEN
qiMm fidcm fioalitcramiitcrc,&: m unpcr -
nucntia mori.
Gratiam tnb^rentem diHin^uhia fidtm» , , .
&'l iHtns. lu yW< confiJc-^^ .
rjs .. ...xi .r.imfidti. Vndc refpon-^^„j„,;j^^.
dcsadquarftioncm piopofitam : f.dem ft- ^/.v,.,
cundum hahitum ty potentiam ccnjidtratam
pr.ipttrgratiam confirmantem non perire ( U-
cetperfeamittipoffit ) aipdim ftcuudum a-
clum aliqttem amittipoffe. Primo. ftoftulo
probaiioncmcius quoddicis:/
dum habitum amittinonpoJftprop:cr^r,i::.i/.t
confirmantem. Dcindc quxto.an illcaL^us
fidci fccundu qucm fidcs amitti poteft,oc-
ccflarius fitad apprchCdcudum Chriftum,
ncc ncHi fii.tum excidcrchomo poteftcx
gratiajfi aiSlum apprchcufionis Chtiftia-
n.ittac , vttuloquctis 1 vclpotios, fiadu
Chiiftum nonappichcndat. Sinoofic nc-
ccflji ius,cum lanc quUius prctii fuic coofi-
dcrafl^edcifto aclu , vbidcamtflionegra-
tiaragttur.
Af probas tum exemplo D.xm.n: , :um
Patrumfententiu nonnulln , habitum fidci ne^Mti.i.i ■
&. charitatis aniitti ooo poflc. £arw;^/«iw
Di»K/;/ttnihil probat. Nam&cooc^
quod Dauid poft adultcrium & ho: ^^, f. >.<■//. »
dium commiirum non amilctit Spimum^y,,;;^;,!
(andlum , hinc aon fcquitut amitti noa (i^.
iiofle. Potcft cnimquisgiauiuspcccarc. 8C
uac lationc an-.itttic JjjMiituin fandlum.
At, quid fi diicio, Dauidcm !>prnium fan -
dum amififlc, poftquam adultcrium dc
homicidium commiMflct. Rcfpondcbis
cx Pfalm. n- conftarc rcm alitcr babcrc-
Rcfpond. Pfalmum illum caotatum Da-
utdi poftquam a Naihaoe admonitus r«-
fipuiflct a fcdcribus iftis. Dcum autcm
tum temporis ad prxdicatioaem Natha-
ois Spiritum fanctnm Daaidi tcftiruiflre.
Ad veterum di^la quod atrinct , E.vfw
p!um Petrt nihil pixiudicat opinioni qux
ftatuit fidcm cxftingui poflc. Nam Pe-
tius ex infirmitacc peccauit , qux fidem
labcfadtai , oon cx(^ • 1'. Gratianum iij.Ji*.
prxtcrco. Dc Aug. . ntcntia latius .^"f''^*'
ageodum (irmcl forct , fiquidem lUam ''-
enuclcatc traderc propofirum cflcc. Sitia.
nmcn quis fcirc volct qux fiicrit Auga-
ftiai
PRvtDST. PERKINSIAN.
€oi
lliDi iiac dc re fcncentia , vidcac (oca fubtc-
qi; '•/•... de PrAJrjlin. SAnilor. c*f. \ 4.
hl ;oftrfeHtrAnttt.c»p i.ea^.6.(^hlf.
z.c0^.S.&f«f. ij.c^p. ^6. 16. 11. If.tiecor-
Tupr. -y^grAtiA A liiiiigaiKur nonnulli loci
Fr " :ti rn Auguftiniaaam fcDtcntiamtc-
nc. :n<lMH\3\^\xc.Aicap.GMU.rejpaTtf.
'j.A.i::'.c lioms Vinceniinaf rejp 16. di vo-
gntntii Ltentiiimlib. t.cMf.S 9.18. Ex hifcc
locisimcoiudicio.appjrcbiCi Augullinum
cxilhmafTc ^uofdar» fideUs.regenitos, iujlifi-
CAlCi ii ie Jpe.charitsite lionatos txcedtre f>»f-
Jccr i •- •■ rerei/Jaf^datnnM-
rt,ex.> ■>.
Scquuniur obiecltones qua:dam aducrfus
iirjmhancexplicationcm. ObteRio
\ PtccatHm(y> gratt* Sptrittts S.fimul
:Ttnequeunt. Refpondes id verum
. tfjedepeccato rtgnantt,fitte<juedfitpUno con-
fenjM voluntatu.Kx. aconrenatet ex plfiutfeu
totavoluntatepeccare\{:(pond.pumo,pcc
citumreinant uon cHc idcm cum co ^mo//
fit plenavoluntate ^ confcnfu. Nam illud
cftingcnciccjualitacis fcu hibitus, hocin
gcactcadionis>&: perhoc via llcinicur illt.
Vndcfacilccouilat peccatum rcgnans cum
fratia Spirttm S cenfifltre non pojft. Vcium
& hcc cii , m rtnatupcccatum ncn regnarc,
AnccquamcoimhocHattDeccirccft vcgta-
riam Spiticus S.pcccatum mortificantetn &
vip.icii^inbibcotcrcicccrint. Quare pcr-
fil\cuji..nin altcio.dt vidcndum,ii»rf»4-
ti noim uU ipteno confenju voluntattt peccent
mec ni. Tu negas , ii racioocm nrgatioDis
ac^'" •■•: gradtbus teniationisi
\.\ . , [ tiim teiitationn poaa
ccnciiii::enttamjtu natiuam corrupitontm
il m in homtne nonrtgentto
<y ■■ hcmineverortnatocar-
r.i tum.fidtngradtbusre
mtjfu, ita vt parttm fit caro , partim Jpirttus,
vndccoDclii ' 'fta
Spiritns^aniii . . . . c ict.
Rcfp.licctadueilUiCoacIu/ioiicmilUnipa-
rumli.^bcamttamco qux ptzccdunc aoo
in viiiucrfum piolarc poflum m
in ilhs nonnullafiilfj , & crtimp^i . :.z-
i;aUum cft ^Mosiiiicii, hcfmntmnonre'
genuum totum ejft cmmem , Koc eft, ux illo
nihilcircnifi carnem. Quocnim nomiac "^"'^'^"'**
appcllabirur-vm/wrllarquamimpiidicun- y*^*
tni detinereininiujlifia^^QrvdcRconjcientiM
accufans (jy' ixcufansf "niticUguqu»
couincunturptccatoru \ illaomotauo
miucf4r»« vcnircncqucunc. Suntn. bonf
&caraiaducrfa.FateortameQ iohomioeit-
regcuito Spiiitum fanrtum non habitarc
Impcrfcclacft •Jcfcriptio , quiaomtilacn
•explicatto propornouis qua: cfttntcr :ar-
ncm Sc Spirttum tn homincrcbato , qux
addcada iuit, quod Spintus in hominc rr
nato prxdomtoctur, &quodapattcprx
dominaiuexcoatus nomca jftritualu >v>-
minMr«rtiatur , adco vc oomine carnalu
vcnircnon polTii. At nota infupcr conclu-
(toncm efrc deconcupifcentia , quzcllto
qualicacis prxdicamcDco , cum quzftio
fuciic dc pcccacoaillii.ilt, jp^rc4rMf.>ii(r?w«-
/* confijUrepoJfit ciim Spir4tits fanch grz-
tia.
y idcjimui graJus ttntationii. Primum ^^**
gradumrcn.icis conucnirc faccns , cciam fii""?'"'
Jicundum,tL vcrcqmdcm.Scd Pauliim ifta ^^*^"*
dc ciudqutridt captiuitate fua quod diU-
' morofa cogitaliane de ferpetrande
, • ■ ,iJex ccxcu cuiact ounquam pecc-
lic. .\gic coim ibidcpcccaco pcrpctrato,
Qtiodnolofacio.
TertiHmgradum ,<^iiic[\^confenfus voiun - '"^ ■
tatit demalo perpetrando . cium rcnatis tri-
]»\x'iiifedremiftirem,fecun4umquemrtave- ^'1' ""^"
lint,vt etiam nolintptccAtum perpetrare, id
quc putascxcmplo Pauliad Rom. y.com-
piobaripoHc. Ac vclim hic confidcrcs»
quomodohxcinccr recoafcottaDr, Tccir-
cavnum cundcmquc adlum numero du-
plexdcj & quidcmcontrariavoluncas feu
Yolicto > ctiamtutiicumadlasipfcpcrpc-
tratur.Antca fottc, cum adboc in dubio cf-
fctanin- iro coatiaSpiritum , Spiri-
tuiqui^ 1 contiaivirncmconcupifcc-
rcc,ii! liicipocuic. at vbt iam caro fuain
coacupifccnciam io aclumproducic, hoc
cft ' ' ■ ^ famconcnpiuit,
tUii icctcdcdit; auc
dicrudum , homincm rcuaturo pcccacujn
cx coQcupifccocia catnis patiaic, Spiritu
Gggg flLft.l«
lACOBI AllMlNri EXAMENf
ftuffra cootra concupjfccnrc ; hoc cfticar-
ncm forttorcm cllc Spiritu,& Spincus con-
cupifccnnam vincia carocixotura id quoH
Scripturadicit ,fottiortm effcqutin »«bis ejl ,
illo <jHt in rnHndo *sl,Sc co^cra (ibtum rcnati»
in quo Spiricuspra:<iominatutcarnt>ncquc
fic vt caro rupctct.oiri Spintu qutcrccotc&
pugnam inccrraitccntc.
Acdicit ScripcuraRom. 7. rcnarumho-
mmzmvtUe bonum nonfActTt,n»U« m*-
/Mm{^/«fm.Rclp. Ittolocodcrcuato ho-
miQcnooagi , lcdde co qui cllfublcge.
Vcrumco cciam conccflo , di<o, ficrt uoo
polfcvc vohcio & noUcio (Imul lint citca
cuodcmadlum, quareillavohco quama-
dusfcquitur,cft votitiopura puta &cJ^-
cax:aI:ora non tam vohtiocltquam vcl-
lcttasdiccnda, quam noD Spiritusrandlus
contra catncm concuptfccns cffcit, fcd
coarciciiiia.reu Iczmcntis io homioc cxi-
llcus, qua D^D dcfioitconrtacaiucm nitii
'Rtr.tjtu ch- v{qucdum& illacautcriata , & omni fcnfu
cxutafucrit.lllcautcmicDirusconfcicnti*
**tum ng- noncfficit vthomononpcccctplcnscon-
2t*uat. fcnfu.fcd potius pcccatum acgrauat,& dc-
clarat quam vciicmcns fit voluotacis coo-
fcofusiQ pcccjtum a catnis concupifcco-
tia oblatum, quum oc confcicotia quidcm
rcclamans tmpcdite voluntatem a conica-
!■! iflopotuerit. Noxiaigiturcft&pcricu-
iuitinnu opioio , qux flacuit homiacm rc-
Datum Donpeccare plcnoconfcnfu.quum
moifuin fcntic cooicieotiz tcclamantis
pcccato.quod voluotasvadiipcipcuatum.
Idipfumquia omoihus accidic • qut ali*
quofcofu lulli dttntufVitanguntur,ptocii-
uc admodum illiscrit fibipciluadeicquod
qiiumnoapccccot plcoo voiuntatis coo
\ {cut'u,ccrtumfuxrrgeoeratioDis iodtcium
babeaot.Ergoft ptcnus voluntatisconfco-
fusiopcccatum cuni Spuitus faodiigtatia
coufificrcncquit, ccrtumcfl rcnatos ah-
quandoSpirttas fanfli gratiam amittcrc.
proptctcaquod plcno V' ■ s conlcu-
fupccccnt , quandopcc-... .^ .itiatoo-
fctcDtiam.
*i-7- gM^rfM/n^rWMf» flacuis I/
^(UMrtm fuin*dumeduHiontm^i€(.i. ^wu .iij.u..-.,^
frsdm, quamadfcrs, Scripiurw compiobau oc-
qaic. Nam rcnatus cum pcccaf . pCccafTt' jf„ rtyigfus
^tusconcupifccntiacarnis, qutcKcntc ^^^' inecdtm *-
ricurcgcDCtJtionis, eodcmquc pcccatum Hupeccei^
non dcteflanic , oifi tmrepe<c»tum quum nonptccu.
nondum volunnttis confenfusaccclfit fua-
fionecoDcupifccntix.&^uy? ptccntum vbi
rcuiuifccrefpirttusiaccpcrtt.Dir///}4/i«autC
ciequaculoqucris , cft aihil ahud qaam
coulctenttxa.flus accuEintisilium & antc
pcccatum& pofl pcccacum Dcrpctraturfl,
Totus icaquchomopcccat,(cd aooJecuH-
dum iUudfr: < quc rtmutts tjl. Quod'
addtooa oc ... . .at i quis cnitn id io du-
biom vocct?Vcruin & hocdehomioe fub
lcgcdicipotcfl , quod aoa^peccetlecon'
dumlcgcm mcntis, hoccfl.coofcieotiam'
lcgcm appiobantcm , fcd fccuodumcar-
ncmtantum. Quatc vidcs rrm hancaiittr
diftiDgui dcbuiHc. N(.quc hoc coocedcQ-
dum vidctur, (juod a{}to mrtgesnto patr»tti
minsti fif vitiejn (fusmsitcin quo peccatum
"^"J"- . Aninted^ttt^
Actioncs cnim vitium & piauitats cx minttf
voluntattstn pcccatum vchcmcnti coo-^,^,,,
lcniucit diiudicanda.Vchcmcntiusauicro „„quop*(-
fcrturiopcccatum quiSpitttusfaaAicoo- c»tum tt-
ttaconcupifccntis actum rcticit , &catius .„4,,
concupifccDttJmfcdtarur.quam quicarnts
, coDCupifceotiafola cofcicotia oppugoans
cidcm tandcm ccdtt Sic longc gt juius ftjir
pcccatu.m Dauidis adultctium & homi*
ctdtumcomniitreoiis. quam Gcncihscu-
tufuiscadcm pcccata pcrpcrrantisi qucm-
admodumgr.iuius pcccaruot Bcchzaidttai
& Cora/iita. quam ciucs Tyri & Sydonis,
ptoprcrca quod pcccanres plunbus rcbos
apcccato pcrpctrando impcdirc valcnti»
bus rcilitcrc quam iflt.
Vltimumgrtidtim diciscdTe, quMndeftt T^liiiftu
entnmftttjutmt utrastont confiTmatum, txttl^*^'-
tn-haittum Ki .idum G:xcis dicsscf-
ifna.vfnx*^ . . car mihi boua tua vc-
oia nrgaretllud Gxxcisefrc ««VTiAMsNam
; is4 «viTfAh», idcm quod
j pccc . ..ttarc. Hicvcro gradusuon
' tatftcllpcccatigradus quam pcccaatium,
quorum aitt ioogius ahis progrcdiuotur.
Huncgradum ocgas atLidctc - .-
quod^itobaadumubi icAat. jI
PR^DEST. PE
'omnibus Iftis diftiDdionibus pctitio
pnntipit Qu| enim dicimt rcnatos pofTc
amittcrc giatiam Spituus Sanfti , ilFi aiuot
etiamrcujtos nnn pcccarcmodo » fcdic
io pcccatis pcrucrfjrc,& habuum pcccati
coatrahcic.
Tt8. ^//fr4o^/>^/0qDamtibiobiiciseft. A-
ttrA eb' damttf adhuc integer defecit totaliter : «rgo
mHltotnMgu tt (fui f>cjl AiUmi iapfum nati CJ^
regenisi trtdidertnty \% argumcDii pcndr t a
patitatc fcu a:qualiuic llatus vtnuG^uc:
Adami>fccundum qucm ctcatusfuit in »u-
ftitia & fandi tatc vcra .■ poftctorum fccun-
dumqucm rcgcncrati func in luftitia 5c
fandimonia vauatis. Tu nodum foluis
monftrata diirimihtudine. At diflimilitudo
illaquicll intet vtrumquc ftatum > non
facit vt rcgcniti dcficcrc loulircr non pof-
fint.Ncquccnim hoc diciturloco AHgufii-
JM,qucmcita$.Vtutcaim tcgcniti vcJlcha-
bcant quod poflint i quo dono Adamut ca-
ruit cx AugurtiDi fentcDtia.-hinc umcn non
fcquitut illos donum hoc rcpudiarc nou
.polfc»ac vltroabiiccrc. Licwii alia infuper
.adfcrrc»quibus ftatusfidchum tn Chriuo
idifFctt a ftatu ptimxuo Adami iniuftitia.
Nam mtcraliahoccftcximium , quodillc
fi^atusnonhabuit promiflioncm rcmiiUo
ntspeccatorum, fi contingctct Adamum
"VcHcmcl pcccarc. fidclium vcroifta pro-
milfionc lu bc2uot:f>eccittorum tUorumnon
recor.inioramflius Vudc accidit ^lfidcs
LHi noo tcddatur irrita.ctiamfi fadciati i-
pi ..cnt.KiJOT j. bftcnimfadus gra-
tiJi .i;i„nouiulhtix& opcrum Ponc
lamcD quafcunqne volcs diftcrennas v-
tnufquc ftatus.ncccflc fcmpcr ci it v t fatca-
ri$ pcifcuerauciam voluniariam libcram &
xnutabilcm ,in vtroquc Ibtu .id falutcm
ncccflcfuillc. Homocnim non pcrfc-
ncratncqucinhoc ncquc millo ftaiu nifi
volcns & libcrc.Quod coufquc vcrum cft.
vt Detts etiM/i a perjeHeraturhtilAm muta-
bilittuem, quA poteji nolle, no ^«/f rjir . v t e ft i n
hbro de vocatiooc gcunum lccundo ca-
pitciS.
ObitSlionem tertiam haoc ponis. Mem
l]^ brMmmeretrich noa tft tnembrum Chrifit.
jitjidelu,qui »3u membrum Chrtfii eJI ,^0-
RKTNSIAN.
tefi fieri membrum meretriru , ($• pervenfe •
qufHs defintre ejfi membrumChrtfii. Refpon-
dcs ad oiMcclioncm , pcr dillinilioncm
membri. At diftindlionibus iftis opusnoa
fuitrNam primo,dc <f//'<»rf«/f mcmbro noa
agitur.lcd dc vero Elt cuim f^pnrens mem-
brum, xquniocemembrum , & proptcrea
dehuicionis non paxticeps , quarc lyllogif-
moquatoorcrant tcrmini. Nequc agitut
dc mcmbro (^Mod defiinati->ne efitaletCcx-
musenimquod omncs lo vniuerlum ho-
miocsquideftiDatiouefiiormembtaChri-
fti,membra Satanx funt.autcquamaclu ad
Chtiftum adducantur eiquc vniantur.
Quatc quum dc membrisqux adlu talia
funt in obicdtionc agatur.quoifum iftq di-
ftin^tiooum ambages quxruniur ■Dcaiim
y ci o membru dicii, quodalia viuafint, alim
ftmimcrtua.Viraijtievero feeundum eleciio-
nemmtmbra. Si ita cft , obttncs propofi-
tum:quis coim ita dcfipiat rc dicat cIc£lo«
finalitcrcxcidctcAr ncgabufatilli quosti-
bi fjcis aducifarios . omnia vcra mctnbra
Chrtfticflc prxdcftiuacionc talia. Dtccnc
ecim nonnulla cflc talia fc^undum prxfea-
tcmftatam,iuftitiam, & infitionem prx-
fentcm;Scd videamus refponrtonem tuam,
pofita difttndtionis iftius veiitate. Verutn
^ acitiofum membrum , quod manet tale,
rtcnfotefi ejfe membrum meretricis, inquis.
Sane oiliil miium. £ft cnim idcntica 8c
proptcrca inanis propofitio. Membrum
Chrifti quod manettalc,noaeft mcmbrum
mcretricis.- id noncft rcfpondercadqux-
ihoncmhanc ian membiumviuum Chn-
ftiperpctuo viuumChiilhincmbrumau-
oeat.
Diccbatur cnim in obie<ftionc, viuum
mcmbium Chtifti ficri merctiicis mcm-
brum,& pioptcrca ooo ma&cre ^bri-
ftimcmbrum. Eft eigo pctitio pi^inci-
pii,iniuaad argumcntum illud rcfpon-
Cionc. Semsrrutrtuum autcm dicis Sfiritum
fanHum aliquando quantum m ipfo efi amit-
«ff.Atvndc fit femimottuum ? nonnr cx
totalitcrviuo.» nifi fortcdicas quuminfc-
riturChtifto,femimoMuum cflc.quod ipfe
abfuidumeflcvides. Ratio auiem huius
' leiiia habct fccuodum illos qui concra
^Jgg 1 ccdilpu-
€q4
lACOBl ARMINII EXAM^N
IJO.
T.iratum
itonum.
'etiifpuunr. loitio fidci in Chiiftum &
conucf iionis ad Dcum fic fidchs mcmbrun»
Chiilli viuum : quod io fidc Chrilb
pcifeucrans & confcicDtiam iilzlam
(cruaos mancc viuura mcmbrum. At
fi coniiDgatiUud fccnjtcragcrc.fuicoram
non habcrcpcf cato locum darc , fit paula-
timfcmimottuum. & fictaodcm progrc-
dicndo vlccnus,prorfusniorirur,& mcm-
brumcflcdcfinit. Hzciibi ictutartda fuc-
runt.quxtantumabcft vt confutcs, vr po-
liuspcrdiftintlioDCSiuas ftabihas. Sanc
rirkinfe ncghgcntius hxc tradlafti quam
reidignius& tuacruditiomctcntur.
ErratHm nonum , quod v ocas , pcr erro-
rcm fcntcntixaducilariximpingitut:noo
cnim hoc dicunt , ncquc vllo modoex il-
lorumfcntcntia dcduci potcft. 5>cd hoc
lctiU\iai.Hcm$ntm liberojiu) arbitno recipe-
rtgrMttMm ^ua iffidtumttnsobtmgit, qualif-
cumjueiUafit. Nam qucmadmudumgia-
tialcruat, italibcium arbiiiium fciuaiur,
tcrix in a Aura producencis>qdaflqaatT " r
fcfufficicnsfitmalum. AugMfl.de Pr^.
SanHorum eaf.\. Pejfe haberefidem Cfch»'
ritMemiptturt tfi homtnum ; htbere autem
tH grittitfiUelium. At foitc malctc habcr.
ijuodfingulii hominibus id inejfe dicatur.- ci-
trj caufam id xgic fcrs. Scnfus eotm eft»
non quod omoibus hominibus grariaitU
adlltquahbciumipforuraarbitnumadbo-
oumaduflcclatur.- fcd quodomnibusia'
fictalcarbitrium quod flcxilc iic inrvtraa-
qucpaitcm acccdcntc gracia. At doccorr
ejfe in homink arbitrie npfltcitre ft adgratiam
datam cfe vniuerfaiiigratit. , vel eandem rt-
JpMereimpotentianatura cwrupti; inquis,.
tcdqui^ ii.c dciidcras? vc pro 'vniuerfalu
gratt*. aomiaeparricularis poatcas. diccsr
Atquiquis vnquam d\xh}hominem ad gra-
iiam patttcularem datam ft appltcart pojfr
vivmuerjaliigrati* ! ncmincm ica dchpc-
rcpoflecxiihruo: a<5lus CQimio obic<3an>
gratiam pairiculaicm cfl a ' :&
&: gratixfubic^tum cft libctumaibitrium i aguciapaiticulaiiadiuio. i..^ .
' ujie nccclfum cft vt libcrum ' jf^wrrf «n^o/«i#trt . incommodc lui
homiois. Qu
arbitiiumconcurratad confctuandamgra-
tiam datam, adiutum tamcn agiatia fuofc-
qucnte,manctquc fcmpcrin potcftatc li-
bcriarbicriigrattam daurorciiccrc, 6l fub-
rcqucntemrcpudiarc- q^uia gratta noncft
omnipotcDSadio Dei , cui tcfifti a hbcro
hominisaibitiio nonpoHit. Et quaudo-
quidcm rea ita babct , cxiftimaDt illi iidcm
homincm grattamabiiccre poHc & deficc-
gxpenditur jg. Vndc vidcs fruftraacam fumi abs tc o-
tiMjdem ri- pcraro.quum crraturo illud quod impin-
firatie. gisfcntcntixiftr.refutas. Atconfidcrcmus
tarocD & iUa eadcm •• fortc dabitur occafio
aliquidannotandi quod fcitu non cft lo-
digoum.rriiK/.Mnquit, hMcfenteutia itbe
rumarbttriHm fiexibiiein vtramquepartem
tx grattafingulH ijommtbus Scd, an lU oc-
gas Ubctum atbiuium cfle flcxibile io v-
tramquepaitemi addo & fincgratia ) fle-
xibilc crim cft natura fua : lc vi malo ad-
didum to ftatupcccati , ita capax boni}
quam capacitacem ilh gtacta noo dooat - io-
cftcoimilliaoatuta. At rcipfaad boouin
oooAc^ctur nifipcr gratiam,qux iofbr
131.
impotentiacaun non refpuit , fcd cius cft
nonaccipercpoflc , prauitatu eft rtfimtrt^
Quumcrgoipfcproarbitiatu tuo vniner-
faiem gratiam pofucris , concra proprian
vmbiam licpugnas. Conftat cnim pote»'
tiam credtndt in acium non produci , ntCi ptr
auxiltumgratn. aittrius Jubjequentu quam
parziCHl.irem.ffu fj>tciaitm vocamus.propttrtt^
'■>■■■ 'r,vt natMra,9mnibMS fingMiuh»-
h. contingat.
LocaSciipturxqux adfcrs nonfaciunt - ^
j L r n I Loca Scrt-
ad ooc propolitum. Fnoia cnim duo ac-
commodatafuntad ptobandum, quodfi-^'*'*'
dcles non difcrdjncaChnfto . fcii adde
luxnA ugHfimumfSLiu&otcm libndeo/o-
catieneGe/iftum . ' fiinr prxdcfti-
oaciad \iiam t ^ pciicuciaBCia
: obtingit. Loca- / doceot gratiam
prxdclliuans pia:p.tiaum ^ ccrtoillorum '3*^* 'ji'
cordaraouerc, n ib illisrcfpui: pro- '34«
ptcrca quoii Dc. . dcac vt apcum ilUs
nouu,& coogruumquoperfuadcantur.Be
hanc illc vocac Cr4//«m tfficactm, quam
coQira Jufficientem idcm illc fcmper diiha*'
foroQX cit potcauam & capaciiaccm ma^ j guit. iM^tcioAugufitnumuizvkiilhmdi-
ftiaAioQCiu
PR;£DEST. PERKINSIAN
. fj,. ftinflionem fttis fupcrciliofe reiicis. At,
.uibusargumentis } (^uiinnlla/it fuficitns
nri i'"'*''*' conuerfiontm y«* non fit tfficAX.
Actm '^'^g°«^ natuiaiplifcclamattuxadfirma-
tionwfulficicQtiam ab cHicacitatc didin-
gucQS. Dcusfufficit multismundis creaQ-
tiis.aonramcn cfHcacitcrid facit.Cbnftus
fifT' ;i n cl' adomncshomiacsCiluaQdoSr
ifacic cfficacitcr. Actufbitc
:auram intclligis quae cfficerc
- c.i. , ;ic .'unc cum cfficicntccadcmcft,
'.rr;ui dillinguunt intcr (ufficicmem 8c
ccmihaoc dcfiniuQt quz cfficic reip(a
ciicUum.Nequc probas inrcntum co quod
pcr fufficicnter prxuenientem 3c ptarpa
tantcm gratiam mouaifceo» quo iQicn-'
ditgraiia.pairifuiircnt.- & poH iHas ipfum
quoquc donum perfcucrandi. Qaatc ifla
rationc fufficicntcm jgratiam non rcfuiafti»
J[uatCQUS concra cfficaccm diftioguitur.
plas vcto quincuphcis iftius gratix defi>
nitioQcs uoQ cxaminabimus , quia idaon
cftex fcopohuiuscuxdifputationis.
Simiii dcinctc couaris rcfutarc candem
diftintftioncm. At illud multum cftdifTi-
milc. M.olei cnim mouccur nacuratitcr&
neccirario adhibitis viribus grauitatcmi-
pfiusczcedcQtibusjac Dos homines mo-
iicis,quu if/i/ homtntliberuni nrbitrium in ucmur fccuDdum modum liberratisi quam
^trttiiahLm. Eiio. jitfigratin Itbertntem
•trhitrtirtjiitumt fAn nontum tnlibtroarbi-
rriovt'lti£erepofefl jujjicttnter , ■vclejficttctttr
ngtt? Ncquc ad rcm tacit . quod mortui
Jumuit &jitfficienri»nojlrs totm tfi tx Dto:
quigratiam fufficicotem ftatuunc, idooa
nc^anc.NcqucK/t.a^iWi/y/i/r/^/fjfgritiam
fumcicnrcm tollit, Qui coim illaiii fta-
'cuunt» dicunt gratiam fufficicntcm polVc
criphccm iftam impotcutiam toilcrc, & cf-
ficcicvc homo oblatam gratiam cccipiaty
rcccpram Tlurpct, & coolcrucr.
Cooaiis dcmdc probace ez necefficacc
^uimupltciigratii .prdutnientit, prtparantu .
operantu, eooperantu , ^doni perjeutranJi,
Builamcncgcariamfufficicntcm, proptcr-
ca quod nulla ex quin^ue ifiis gratiis fola fit
■mmijalutem,vtrum omnesfimultHn-
.rntcejfarii. Ac ncquc illaconfcqucn-
iia cft bona N ulla cft fufficicns graiia,quia
oulla ez quinqucgraciis fola fumcit.-adi<flo
iccundum qutd ad didum (implicicer doq
- alcccoofcqucncia . iccm a diutfo adnon
: uifumcoDcluno cftafyllogiftica. Qtiin
.:ia: , prtueniens aempc dc
iufficicntcstuntauccfficaccs,
. aiim Deus fufficicnccr & cffica-
L acx,priparat itidcm lufficicntcr Sc cffica-
jffitannoD idcm dc o/er/t»/^
f, atiadici qucat. Conceda-
us proptic pcittnerc ad gra-
ctamcfficaccm. Nihilominus diceocqui
fufficientcm dcfcnduar>Kafce poftcriores
faratas clfc & czpolitas omaibu» iis qui
Dcus voluncattiadidir, vndc hbcrum ac«
bittiQmdicicur. Poircc hic aon iocom-
modcadfcrri fimilitudo quam in cra^a-
cioac dc prxdcftiaationc vfurpac Cardi- ^-^jf^
nalis Conrarenut, oppofitaifti tuanmili. _
PoQitm lapidc duphcem grauitatcm> v-
nam naturalcm,alccramadlcititiam. Vires
quxfufHciuni attollcndo lapidi lola aati-
uagrauitacc vcrgcnci dcorfum, oonfuffi-
cicoc fi acccfleric ^rauitas illa adfcicitia;
impediccurquc etficicncia fufficicncium
viriumpei adfciciciam gtauitatem. Vide«
mus id cbre ia athlccis ludtaotibus. Cona-
turalcerumalcer accollere dccerra , acqae
lU fublacum proftcrncre. Pocens cft vccc-
quc& lcui momcoco idpraftarc antago-
oifta: fuo, fifolonatiuo corporis poQdcte
aitaturaducifuS attollcotcin i atquia lolti
I ooD vulc,feipfcc[uantum potcil & aduer-
fariumdcprimit , roboic nctuorum& of-
■|||^vlus,quodlongc czccdit corporis i-
jpiiWgrauitatcm. Itacft hotnini agnata ex
pnmo primi parcntis pcccato gra-
uitas quz naciua dicicur» vcldici poccft.
Eftahaczpropria mahciahomioisadfcira,
quxnoncamincft, o lcft.adimpc-
dicndum nc grati* . .:is vires ad
coUcodam grauicaccm naauam id cfficiaoc
q^uod fiac impcdimcQii iftius pontionc va-
lercot. NcquccolhcurHezibilius arbiccii
noftti . auc clei^ionoftraper concurfum
iftotum quinquc doaotum, fedhoc !
citur pcr coocurfum quincuplicis iiiiu;
graiiz cfficacis i Tcarbitrium quodfua na-
Gggg 5 cura
lACOBl A-RMINII EXAMEN
OhitHionis
frimt. pro
ficinttt rt-
futAtio eX'
fcnditur.
einplex «r-
gHmtntMm,
turaflcxibilccftin vtramquc partcm,& c-
lcdlioquxiatcr duolibcrc cligcrc potcfb,
ccrto fic iafillibiliter ad id iaclioct , quo
motio quiacuplicisgratix impcllit. Qu'<^<^
iScilIaqux fequuntur vcrba corrigi vclim
& pxo infiexthtii affeJiM ^ioox certoO' '"fr^'-
hili o^i^.-f.Nifi eoim iJ llatuamus hommis
adfcdum alio moi cri poflc, ctiam tum
cum mouet gratiaetficax , fcquitur volun-
catcm hominis ooa fccuadum moduru
libcrtaiis. fcd fccuodum modum naturx
moucti» fic oon liberttm mrbitrium , Icd
hominii natur» faluabitur. Libcrum vcto
aibiitiumifaltcmquodad vfum ipfius.tol-
lctur pcr rjrati3m,quum gratia: dt ooa tol-
lctc fcd cotrigcrc nacuram ipfim, ficubi vi-
ciofafadacft.
Ncqucrcpugcat iftisquod dc promtffs
Spiritu dicitur.Nam Spirittu quifncttvt a-
liu Mmlfulemtn , ooo tollit hucrtatcmarbi-
trii&elcdioois humaax:fcditaagit io li-
bcroarbitrio,prout aptum & congvuum
Douit vcccrto & mfallibilitcrmoucutur. 1-
dcmdc/r«<jMf4/r«iotclligi vclim. Qi^x
(cquuntur huic dodlriox inHrmaodx uoo
faciuiir. "i^im^cipofittcnemgrntit tfficiicn
mgentistntisquos Dtttscerto (y> injAUtinliur
'vultconuerfoscrfi»in*tos, oon tolliturgu-
rix fufficicntiscxiftentia : imoncc poni-
curpcr ciufdcm pofitioaem , id quod tu
concludis. Ergo vcrcfidclcs ooopoirunt
noo pctfcucrarc. Ccrtam cnim clfcdus
cxiftcntiam indc (! '■ clicct, fcd noo
ncccITauam.CuiUi ^t.., Jiontsigooratio
cauGi cft quod fufficientem gratiAm ocgaq^
damtibi putafti.
Scquuut nuoc tcfolutio Donaulioram
locotum Sciiptutxquibusilliquigratiam
rufficicQtcin ponunt . vtifolcnt ad illius
probaiioncm. Vidcrit autcm illos cz Bti-
iarmino dcfumpfiflc * quiiftoeodcm or-
dioc illos propooic. Vidcamus rcfuta-
cioQcm.
Frimu4 locus cft cx E/i f . Jndc BellAr-
mintu dnplex Argumtntum dcfumit pro fta-
bihmeQtogratixrufHcicocis.rriMcft talc,
vc id in fyllogifmi formam rcdigamu5.
QuifecitvinttfH* cmnia qu* nectjfAria e-
rAtU vttAfru^urnfnrerepoffrt tUe fuffictcn-
tem culturAm adhibuit ad frutium ftrru-
dum. At DeiM.Ergo, Maioris vcricascft
pctlpicua cx tcrmiQ»s. Conftat coim dc-
nnitionc & dcfioitto. l^iwfufficie/u cnl-
turatnperquamoirmiA adfru^um necejfa-
riafunt adhtliita. Miooits vcritas cil ta
tcxtu. §^i entmfecit omnia quA facert de-
.\T!A !t.
Lutt adjrucitficM- y.ct) , i'!fnrr
ifutt.
NcqucpoilctlJcus :uic dtccic liba vcr-
ba.oifi omnuocccirjria adhibutflct. Erge
fiquiturconclujlo. Rejpenfu cft per diftio-
diioacm duplictsfufficientia , Sc dupiicii vi-
net ,fufficientie. externorum mediornm,cya-
teindgrati*. Vmtt i>0Hi ^ mala. At lo rc-
Ipoolioois priore paicc cooccditur quod
illo loco probatur. Si coim exteraa illa
mcdiatahafuot, vtpct illa fufficieatcrad
faJutcm inuitarcntur & duccrcntur , oifi
tuiilcot iHotum adco pciuctfa & praua in-
gcnia, vt tu loqucris , cum fcquicui illa mc-
dia fuflicicntia fuillc. Ncquc opus cll ad
lutHcicntiam tftis mcdusgractx cribuco-
dam,vcaccidatiDtcfoa giatia ccrco com-
mucans vtacam malam lo bonam. Imo dici
potcrt ocquc ioicruam grjtiam dcfuiflc
qaaotalufti.icbatail conim itationcmcox-
dts.TcIfalccm noo dcfucuram fuiflc oifi lili
pcructfitacc fua cxteroa mcdia rcpudiaf-
lcot. Diftiodio vinea bona ^malt, ad
rcm haocooafjcir.
Hoc CDimipiumcft dcquoOcus coo-
qucritur, vincam fuam ica fuiflc pcrucrfam,
vciufliciCQCi culcuix adhtbitx rcfpoodc-
rcoolucuc.
Alterum argumcncum cft i^U'ufii^oJi^^^^^^^^
%i vinea ifii ncn dedu Deut omftia necejfaria
adprofertndai vuai , tum abj^itrdt ditettt
Deiti.exptiiajfefe vtfaceretvuai . At hene
dtcit iure Juo fe vuastxpeHaffe. Ergo dedit
iUi omnia adproftrtndaf vuoi. Maioris vc-
ntas eft ccita. Kouit enim Dem vmeam
fruBuiproferrerumpofft, qua oecejfariis oon-
nuliis adfruiitficationet7> jii dejittuta.cr fi id
nouit.fctt etiamfrufiraneam ejfe tmofinltum
expeciart vuata vmta,qua vua* ferre no»
pojftt. Mioor cft in texcu Scquicut crgo ct>-
fcqacos, fuffictemtm gratiamnon defuijfe
viott.
Opcrr
r
PRitDEST. P
Operxautcm prctium eftconfiJcrarc,
quid illa txjPtii*tiodimn» libi vclic,& quo-
, modo Dco rcdlc iribuatur. ExfptciAtio,
quaa(^usaliquisabaliquoeirpcdacurjai-
Titur proba ccgoitionc fufficicDtis qu^ in-
eft vcl adeft ei.cui aftus locumbit f ixfta-
ciutDCccirArio ad a£lus praeftatioocm.fe
cusirratioaalis fueriicxipc^atio. Ex tri-
bulii ncmoficus , cx fpiocto rofas eifpo-
itat. Hxc ergo dtuhutexjpiiiatio, nifj iria-
riocalcm illi diccre rclim JS.quod cU bla
fphcmum,nititureadccognit!onc Ncqoe
obltat, quominusilla tx§tci*tio Dco tri-
bui polfit. proptctca quoi pcr infiaitatem
fcicntix fuzaouit ex fufiicicotia iftarum
yuium nuUum elfcftum fccutuium.lUa e
nim fcicQtia omnino non ptziudicat iulH-
cicntiicaufarum.qua auiturc»fpc£iatio-
nisxc^uitas&ratio. Vcrurn quidcmcftil
lam fcicntJa cfficerc quominus Dcus falli
polfit Fallitutautcmrxfpcdans quiftu-
ftracxfpeftat.ficcuius cxlpedlatiooi oon
Cefpondet cucnius. Vndcconcludcrceiit
prochue tx(ptB»ttentm Dco nonnili pct
mfBfin-myHu* aitiibui. Veium & hoc
conceiro. nibilomtnm fcqueiur cx eo quod
Deocxljpcdlatiolicciimpfoprieiribuitur,
^Uctfuffitfentisz ifuiffc lili a quoa<flu ex
fpc£%#)atur. Scd, fi io cifpcilacionc non
taotum illam cogoiiioDem.vcruin &fum-
mum dcfidcrium confidercmus , quo. cui
exfpcifVacio tribuitut , fruduum ptodu-
ftioocinpoflular, ifto rcfpcdu Dco pro-
piiiflime exfpedatio tnbuetur. Nibil c-
oim zquc dciidcratab hominibus, oulla
rc *quc dclcdatur. Quod ctiam ifla pa-
rabola plaoiflimc cft cxpreflum. Rcdca-
mu5.
Ad rccandum iftud itrptmtntum nihil
dicit Ptrktn(iHt,(cd aliam ioftantiam po-
oitq^- am fibi facilios rcfucjbilcm exifti-
mauit Scd & iHam cumrcfpofioneintro
fpiciamn>.l!>ftjntiacll:ii^«/»^^r.'>/<f'*«
titfnt^H* non dtdit , qu» tamtnnen niji pfo
d. ntntththirifetiii, tum imtet Dtm utfl«m
cum luddii ■tndt cmtf*m. Rcfpoofio
t(iptrnii»i i .-;.y«^«//.rM,cuiusnceatio- '
nistwjlcxadfignaturratio. Piima cft,j .14 |
Mondiht^>*i$am,ntmiai mm tilMigatm,
ERKINSIAN. ioi
Sccuoda. quia ncctptsm inprlmUpnrmtibHf
itbttcitunt. Tcrtia,quia ebitd»m nenixpt'
lunt dsntuo,nictuf»nt. Imopotiusrem bc-
acpenfit.inii vnacftraiio rfcd tiibusiftis
partibus conftans.Nam caufacurDcus iu-
rccxpcftularc portit cum uon fcrcoiibus
fruduin , hzc cft, quodir»tiamttdidfuffici'
tnttm h»b»trunt, fid rtitctrunt : cui caufx
confirmaodz &:adftrucndz additur,fMtf</
Duti r.en ttntMiur ftcundo d^rt gr»ti»m ,
quod,tti»mfiitniritur,t»menon ntg»uerit cu-
pientibitj,ftdue» dttnon cupientibiti, imo ntc
cur»ntibiMde gr»tut. Caufa ifta luftx cxpo*
ftuIationiscxaaiiaadac(\,& quidem taa>
to di|]gentius,quanto ftequcntius vlurpa-
tur. Quzritur igitur ,»n Oeuip^Jfr iurttx-
p flul»rt,qued fnt ^it4 honos non ed*nt lUi, qui
grgtittm 0 d iftos producendei ntceff»rt»m inpri-
mii p»rtnitbu* acciptam abitctrunt, /eupetm»
»mtfirunSrDe9 tllMm tu/io iuJicio auftrentt.
Adtkcmatis illius tradationom nccef-
fceft,vtprimum difpiciatur . «n f^^^ppO^
amp ftulartpefit .ahiuqui graliam »d
productnd t nuif[*r.»m in primu ("^'''"'^'^' lyauirr^ti»
»cctpt»m punitioniDtt »miffrunt,hoc cft,f mi jjjr^^;^^.
gr»ti» ntctffopiafunt dijlituthltctt fuo ipforum ^^tl^^^
mtriiof cx quo facilc fcquctut folutio quq- a .^^^^^
ftionis . an pofTit iurc poftularc cum iftis^
t.-vlibusjfi fruiftus ooo ptoducaot i ^d pri-
mum igitur quodattioct:Omoispoftula-
tio diuina qiia a cicatura aliquid poftu-
lac, lcgc przfcdbitur. Lex autcm duabus
conftat partibus , maodaco & faodiooe.
Maodatum quo adus przfcribiiut vel vC-
tatur, boc ooo dcbct fupcraic vires cius
cui mandatum pooitur. 5'jodio cooti-
oce promifConem przmii obcdicoiit dc-
nuQciacioocm pccnz tranfgreflori fa-
ftam. Vndccooftar. duplcx cflc lcgis po-
ftuUtum,obciiicotiz 5tpa:QZ, obedica-*
ttx eft prius Sc abfolutum : panz eft po-
ftcrius i ic locam noo habet. nifi quaa-
do obcdicntia przftita oon cft. Vnde &
duplcx cft fatisfadio Icgis,vQa qua prqfta*
tur obcdieocia legc przfcriptai altera,qua
perfoluiint pocaaalcge inobcdientizpo-
fita. Qnj altcram roluit, illealegisaltcro
poftulato immuots cft. Qui itaque poc-
nam foluic lcge pofitam , ille immunu
porro
lACOUI ARMINII EXAMEN
^ncum ta-
Qut njnje-
rMnt,pntpt
pucrocilooitgattODcobcJicocix prxdao-
^z. Hoc gcDctacim dc ptxoa qujcuuquc
vccumcH.Quod (ipocoaLaobcdicactJe po-
(ica lafecomprchcDdjcpriuacioncm illtus
gracia: bnc qua lcx pta:(bti acc[Uic,cuac la*
Qcdupltciiure yidctur itapcatcus immu-
uiscllc abobligatioQC obcdicacix . cum
quia ptxaam pallus dcbicam j xum quia or
bacus ill-s viribus finc quibusicx pixiU-
tt oct^uic , 8c oxbaius pcr adlum punittoois
a Dcoijpfolcgislacotc pcradla: . t^uod cm-
pUallmiiabct. Ica cnimcxcluditui illata-
cio,quam aunauUi adfcruot , diccatcsifci-
uumtcQcn domtno przflarc oblcquium
^iucfcruiciumi cciamli maaus libiiplt atn-
pucattt liac quibus id pta: Ajic ocquit. Ei\
ctiam diilimilis ratio. Namculpa & pccca-
cumfcruiioco coali(lit^uod ipfcnbtma-
nus ptarlcidcrit , ibi vcto Dcus ipfclcgisia-
tor aufctt viics. ptoptcrca quod iisaoa/it
vliis qui acccpciat:iuxu dtCtum . Habtnts
daintur,SK.c. Imo fctuus il.c mciitus cft
poeaam ti^o malcticio , auam i'i pcrfoluat,
nonpoicil DomiQUs ab illopollca (ciui-
ciumpolluiarc aou prxilabilc fiuc maoi
bus. Vidccur cigo concludcudum quod
Dcusfrudus poltulaic auo poilit ab its,
quibus ip(e , Itcct ipiotum mctico , adcmit
Ticcs, ncccdaiias adhutltus profcrcodos.
Pcriiltamus io atbotts iimilttudinc- Aibor
qux ftudum noo fert, mcrctur cicidt-
um. at vbiiHo iupplicio affcdacft , ac-
mo vUoiurcab tUa fiudlum poiiulaicpo-
tcil.
Htnc crgo fequitur fccuadum : DeHm
nonppjfeiiire txpoJluUre tum illu, qui frn-
,1' .-' ■ 'icunttjigrntitt Mdidntcejfnn» i-
f Deijunt dejiituti, Ncquc ad
rcro facic, quod Deus ooa tcocatur illis rc-
fbituctc j>raciam. Nam licuti ooo tcoctur
icAituvcc ^ratiam,ita nuu potdt poilulatc
'^i/r.M
Ijacniagiatianonprxfbibitcm. I
rcfpoaftoncm iniljntiz op.
OlfteiltojecundA cil cx lovo Mm^
6)l40tieiVeJHtCt>: ■ -
luijii. txquo. -j argu-
mcataturad pcobaa dum cllealtquam gra-
tiaiulu ■ tn. StHo> lu-
dmtvt} .eile, q:^ :m
rjeile^tum non fo:uit iti> . .en-
tibtu.Atture<6nqu tjiiti ejt de noitntthus^r-
got:. -- ■ - ■ ■ ' ■ ■ ■ • ■ ■ .
mt.. ■ , ...
quirt pojftt de Aitquj.quod MclumnmprMjli'
ttrii ijttendjtm , Ad quem prtjiindum Vtrti
jujjii teates non ijMhutt.
Rejfonjio tua ad tJlam obicflionero cfl ^**^"»*-
<iM;<//x.frf0rquxc(bpcr diibadioncm '
iuoratis bentpiaciti jj* Jignt ad tcm obtc-
c^Vtoaispioirus oon tacit. Ncquccnim di-
cii lUllMrminnt Chiiilum voluiHc tUos
coliigctc voluncatc bcacplaciti, fcdapcrcc
ncgJt , & cx iplo loco id coprobari pcflc
adhimat. Nam collc^lio qux fit pcr vo-
lunratcm lenifltutti . aoa lutlicicns modo
cil,icd & cfHcax. £i\o crgo coUcd^io tlla
pcr voluDtatcm quxyJjfw/ dic:tur, fcd 6c cx
colcquitur td quod concludit ne'l.trmi'
nut, Nullucninimodu volcnd: ol-
ligctcfinoDadJUUct, vcladiuuai<^jia(us
clt vtpollint vclic &: ipii quos Tau colU-
gcrc : adcoquc faliumcntd quoddicitur,
Diumpojfe vellt volHntatefignilndAOi coBi-
giri , Itcet nen ndiuuet t , • vellt
tif ipji. Huius cnim \^ .^us nc-
ccnarium con(<:qucns iiuc cifcvlam ci\
auxilium fufHcicos, quo &: ipii ludxi v^llc
poiliQC.Coutiadiccotiaautcm lunt licct io-
ducdcvu/t colligere.cTt »on vuUdare mh-
xiUumfufJiciens qiio ptjjint vtHt coUigi lu-
dthqut ntji vjientes coUigt nonpojfunt, Addis
huic rcipouiioni id quod ad pnmamob-
icifliQncm quoqycdtClum fuit, quaicoon
occcilc^vtkic rcpctatur.
«dlumobcdtcntix : & (i vult aClum po-
Ilubrc, leoeturrcibtucrc gratiam ilne qua
. 'lisnoncilptxflabilis. Sicnci^uchocad SecundMf
(. .i.iacit, quodanuiramgratiam oon cx- i nonloqnttur . . , ...
pctanc.Eocuimbismereniur ooarccipcrc | cifionu. E(lo voluitcri^o lilos .
gtatiam,tum quia fua culpa amifcruot,cum MiQidcr circun
qiua amilVam noo cxpctunt .■ icd coipfo MiDi(lcr,qui ,
noa accipic Dcu» ius poiluUodi a^um pctzaadi .Spirir' . ,
Secund^.
r
PRitDEST. PERKINSIAN. ^o^
.jg.
mntum.
fua Toliricnc (c gratiam illis rufiicieQicm
autdcdiirc, autdarc paracumcfTci citra
quam colligi non potcraot. Vcrum in loco
E/i.j-. Dcus ipfc loquirur,qui potcns cft cf-
ficaciccrcmolIiic& cooucTCcrc corda , &
inquit ; PtHid nmplim fticiMmvintAmeAf
Rclpoudcbirquis cx fcnlu iftius tua: refpfi-
ljouis:cmolliui(rcs coida & cooucrtifTcs il-
los& hocdccuirtcFaccrc. Nam Dcuscs»
& ibi locutus vt Dcus. Abfurd j igitut &
inconnenicns folucndx obic(f>ioni cflilla
dillinclio. Viiicinus (ane quam inBimts
fundamcntis niticurfcotcntiaifla > quza-
lias rcfponfioQCsadrolucnda obicdamea -
caprobatcDcquir.
TeriiaoLtc^iocxy.^Apife A3orum : Vos
ftmper rejtjlitis Spirituifancio. Ex quo loco
duplicitct argumcntatur £^i//«r/«/«»5. Pri-
mo.6J«///« non injpirantur bonadefderitt,
iUi nonpoffunt dicirejijiire SpirttuiJixnilo.At
T..ncf.-j. i^4^i^,fHntur rejlitifft. Ergobonadefiderin
r '^i** tUfi iTtfbirata quibwpoterant cmuerti. Sc-
cundo 6Jm/ ntmpojfunt nonrejijiere , lUtture
ftrguinonpoffitnt ^uodrejlitertnt. Atiurtri-
dnrguntur ludtia Stephano. Ergo potuertint
ii«»r(/J/?*r* : & perconlcqucJis ex vtraquc
condufionc dvJu.'itur> habuerunt grattiim
fuffieientem ad non refiJiendum,imo ad ajftn-
tien.ium Spiriluffando Pofleriorprobauo
c(l fuminim.i. Aducrfuspriorcmquanqua
aliquid dici ponit,tamcn ieuiadditamcato
& illi robui dari podec aducirus quafuis
' ^ioncs.
... ( andoQcm cuam vidcamus: illa
.,. totaincptJcil . & partimproifusrtdicula.
.ccnu coim BtUarminw hoc oon dici
ijnyad effitacem operationem Spiritns. Nam
diiboguKapcrtcintcr/M/yif/>»/f/» ^ fj|^f/i-
rf/ngratiamfiuc opcractoncm. Imohoc
ipfumagii iHislocisaddudis vc doccacc6-
ccdcodamcirc partirioncm auxilii fpccia-
lisiQi'utiicicns& cBicax. Atdicicuiquoad
€Xtcrnum minijlerium ptophetarum. Sanc.
Sedmifiijierium pcrquod Spiricus Gindlus
^ult opcraii : fccus qui illi fc opponic , Spi-
riruifando ccfil^crc ucquic. Subordioaca
rintilla,&hucufquccoQiuQ(^a, vt Spiri-
tus pcr miniftcriom.Giltcm fufficicntcr vc-
iic opcrati. Lombardi iaicrprctacio vcic di-
goa e(l Lombardo SciiolaflicxTlieologia:
parcQtc & indigna quam cu Perkinfe , ia
tanca Euangeltt lucc proferas citra acrcin
reprchcnfioncm . rcfuracioncm illius non
addo,quiainccrprccationispciucrfiraspri-
mafroQCeadparcc intuentibus.
Leci44 quartui quam tu obieilionem ter- ^Jf^M »b -
/iii/»feciltiicflcx eap.j.Apocalypfeos. "EgoJioieStt.
adojiium (^pulfo. Hioc Bellarminttt. giwi
cjiiumpuljans certofrierts ntminem tjfeintits
quiAperirepnJfit.tUefriiJlrapulj'at, imo flul'
tmtJi.At abfit vt hoc dt Deo eogitemut. Er-
gotqiium Dewpulfet , certum ejl hominem
aperire pojfe , fy prr confequens habere gra-
ttamjufficitntem. Rcfpondo tua Pctkiafe
adueifus Bcllarmiaum aoa pugoac . ncquc
cnimillciQdcconcIudere vulc^r«f/4 vnt-
tierjalitatem, fcd ejfequandam gratiamfuf-
Jicteatemcmm noo concradtcis.An vcrotl-
lafufficicQS gratia vQiucrfalis fit, hoccd,
omnibus ia VQiuctrum & fiogulis homi-
nibus contiogac , alio loco difpucaturi
Bcllatmiuo: cuiusfauccgo Doofufccpi dc-
fcQnoQcm , ncque vclim , fcJ aeccn'c e(l vc
vcricatcmamcmus a qgucuaquc dcraum
dicaiur.
Decimumerratumt^uhi , C^\ioA\Uahy- ErriUHm dt
poi4)efii(^U3inoppugnM fecum pugtuft : y^- ttmum.
dum (aaeconlotationis gcaus. Sedquo-
modo commoQflras, Scatcatiam illam cu-
trarictatc la\)orarc? imprimis impingis illi
laiuria quod (caciac Dtum Jiatuijfe omni»
naturi iy gratit. adinmenta conferre omni-
tut, qui po^Tic ? quum fatcatur ,;r4//4m ejfe
aliquam ejpcacem quam Deusnon imparti-
turomnihus. Imora tibi ia explicacioQcil-
huSDoJicoadas. Diciscoim illumdiccre,
Deum cmnibus conferre omnia adtumenta,
8c poAca dicis illum diccre > quod DtMsaon
omnibus det vt ailu perfeuerent ,fed tantHyt
pejfentperftuerare, vel veUeperJeuerart. An
iQtcc omaiaadiumcatanucdipfum doQii
adlualis perfcueraucia;. Quomodo vnum
& alrcruaRirmabiturliac contradiAioacf
Corrigc errorcm , vbi corrcdtus, vidcbis tc
debuilicdiccre dc gratia illa c(^c:lq\ , Jine
quanemottBMjalutem confequitur. Ac vcro
non decA Dcus itiis quibus dac gratiam
quapoiTuntlaluari . licct noodcc grztiam
Hhtih qua
:io lACOBI ARMINII EXAMEN
qua acru faluantur. Vcrba illa , ftrftueran -
dojalntemccnfequi, ita cllcDrpoDCo<h,/rr-
feuernre (y^faluttm confeijui. Confundis pcr
ctrorcmadum cum poccutia , clHcacica*
tcm cum fuHicicacu.
Vntiefimum Vudecimo fcnccnctae ifti imptngis quod
trratum. hittfts oltm iUmnatsu inttrpolet , ncmpc Ae-
/4^w»tfr«m,<juodramcapoftca iplc vidc-
Tislcntic • coquod PeU^tJtnt bcnc agcndi
faculcaccm vcl oacuix in foUdum , vclcz
parcctaacum gratixttibucrinc ; hxc vcro
Iciucocia gracix lo loUdum.Scd rcprchcu-
dis . i^xxoigratiAmvniuerfhlemfMciutiiU-
queitafemMgisinuoluAt. Scd dc co aliquid
aocca didtum. Quaati aurcm rcfutatio cua?
Q_n,idcaim ii quis dii.ac omoc&ia vniucr-
fum honnocs Babcrc poccntiam crcdcndi
& faluccm confcqucndi (Ivclinc , & haoc
ipfam potcDciam clfc nacurz hominnm di -
uinitus collacam,c|uo tuo argumcnco cou-
fucabis illam? aoueaimindc rcqutcur,n«-
turam (jfgrAtiam /tque Utepatere. nam pof-
(ectcdcrcDacurx cll.crcdcicgratix. Sic&:
poflc vcllc atqae vcllc fc habenc.Df/*^
tn vihuiiic. vobu datum vt credath. I n co
autc vciicaci iniuriam faccrc vidcris , quod
Pclagianum cllc d\c^%,hominem pojfenolen-
do gratit, reftjlere. Nulla Scnpcuix pjgtoa
etl qux hoc non doccac. An homolltpcs
ellqui pcr puraui puram occcjTicaccm ua-
curalcmaiicriciacurgrarix?Siidfalfum,ho-
iTJO ctgo libcrc cooicncic, & proptcrca po-
tuic noo coofcDtiicidcd, iciiftcic Qii.or-
fumalioquin miox& promilltoncs ? Ho-
mioem poiTzgratiMTnDeivoIentiofequt , de
niotaexplicatum, &quxpure
.bcac&alto nomtuc capacicas
diJt pocclirad rccipicodam poccotiam adh •
-in Sc piopinquam, quaquis vcllcpoceft
- lt.ntiii ^ratix,non tft Pdagianum. Vti-
uam qt>i hodic pixdcftinatiuais dogma
cradVaoc.fcntcaciam fuam fAtaUm ntctfptii-
ttir. i - • - obcut. CatMia \\oc
olin. quod illtt & htlce
tmuiQ^r^itUTMon iHiii<arf>arem cttuftmi. Ficri
poteft vtilliabhircedifccirciinc,& ica do-
^iiaaai tucaQiurobouxiam obicdamcn-
co huic.
t ltwiumtr vlttmo ubjicu hyftihtjh htuu c^auentrt
cum fenttntia pontificia de pridtflin.M:. m,
cftofaoc: An propccrea falla- Tu proponis
qutdcm illam,fc(l ooa tcFutas. ac pucas tant
abfurdam cflc.vt propofui^c I " t.fc
cxplicattoocm vicc rcfucaciuii . . . ...crc.
Scd quid fi defcodfdam iftifentcciam fuf-
cipiacquis,quomodorefucarcs / Experia-
mur. T)eHitfri.uidu ah Attrno hon:- - •> na-
turai f^ptccata , hicfrjiuifio prA. :ri~
jum qu« jiatutt {. brifium dart Satuatorttrk
mundo. PrAUifioptccatorum , inquam.ptero •
rumque, namftccatum (rmcifixtonit Chrifii
nonprtLuidittnifi poft dtcrttmm iUuM iam f»-
9um. Ncgltgcnccr itaquc cxplicuifti icQ'
ccnciam iftam.qut hxc non dilccrtus. lade
dccrcuitDcus , darepropterChrtfium gra-
tiam fufjiciintem qua faluari pojftnt hommtt»
aoomnibus ? hocoondicuotPoutificii.
liw prtdtflitiMutt ad vuamquos prautfiit t»
gratia vitam fiuitures, qua ipfisDti prtdefH~
natione fuitprApArata,iiXQ iaoc ooo abcuoc
ab AuguftiQO.
Thcorcma tuum eft: Dhtm wn rtut'
UJfe Chrifium omntbmt hbmimbm 0« yfc-
gulis.
Ad prxdcftioattoois & gratix fiogalaci- 147.148.
utcmadftrtcodaoi , 000 magoopcrc tibi Rci^omdttmr
fcruit Theorcma ifthoc : co quod illi coa- adpnpofi-
traquosdifpucjscciain fuppoHia illiiu vc- /mi» thtart-
iicatc duplictcibioccuriuuciatioQC. ' m4 lU^d^
Prnnacfi . caulamcui Dcus uoootnni-/fr.
bus & llngulis homintbus Chuftum rcuc- Primo,
lct,hanc clfc . quod paiciucs iUurum vcr-
bum huangcUi icpudiauciuot : quopaJlo
huit&parcQtcs& poftcios ue in vusfuis»
idquc tanto tcii)pi»rc quauto lufticia Dci6c
jplorumpcccacj vidmtuc polkularr.
SeeunJa c{i,i^\lod lotcrca dum Cbtiftt Steundt*
coeoicionc dcfticuuoiur , oou rjmcotiac
tclhraooio Dcus fcrcltqucru > icd & iUo
ccmporcaliquam vciitatcm de poccocrafic
booicjte fuailhspacticcu, legem quoque
mcntibus inkulpcjn . ruauciit : qui-
bus boois fitcdtc \ i- jc , ultcm cz
confcicntia maiorcm ip/isgratiam conccf-
furus fuiirct.rccuadum illud > ^i^
tur. Eorum vcro abufu vci uo; li-
guosl'.' fccciuoc ctiam ifta De< . 'i-
fUi,ii piopccicaiQexcuiabilc&, & iMclcgc
djuunaa-
PR/EDEST. PERKINSIAN. Cit
damnandos per cogicaiioncs ipCos accu- | fiAtertiHmtOmntih^mittetaUqUMvocM-
tiiQtcs. A(^.i4.& i7.Rom.i.& i. Cxcctum | ticnevecMHtur, Itrropc per idam tcdifica-
quod Dcus promifTioacm de Mcflia vlli
homiaum abfcoodcnc aotc iliam rcpudia-
tioncm • cz Sctipcurtsprobariooa potcd.
Itmo courrarium cuinci poceft cz iis qox
dc>f<//i/wo, ciurqucpoftcris, & KoachoSc
ciusltbcnsiD ScnpcuraDarrancur. Paula-
rim autem vcoit dcfc^io.Sc Dcus cuac oou
tCQccurnB^ulis momcotis oouam rcucla-
ciODcm mitccrc homioibus , qui nccilla
rcuclacioDcquam adhuc habcDr,rcc^e r-
cuncur.
Ec hinc pacctqaid dec0io/<<?<trMii(lis iu-
dicaodum Hc.
AAprimum, ciuCxninreuelM* omnibm
hominibm promijfionis de benediSo femine,
c(l tum culpapareatum rcpudiantiumiU
iam ) tum iplorum qui vcricatctn quam
habucruotiainiuditia dctinueruar.
Ad ft(H»dHm , cadem cft icipoiifio.
tioacm Dci. qua adduci poriuoc vt palpaft-
doDcuminucaiant > & illaycricaccquaia
in iRtuflitia dccincoCihoc cd.cuiusmlccf-
fc^umimpcdiunt Sc illa lcgts in mcnces
infcTtprionc , fccundum quam cogicatio-
ncshabcoc ipfosaccufanccs. Harc aucctn
vocacioquanquamQlucaris noncll. vcpo-
ce cx qua falus immcdiatc obcincri aoa
poflit, rameo przccdanea potcd dict Ct-
lucaris, quaChrilhis offcriur: qux ipfaoi
re^c vfurpatam ex Dci mircncocdia',fic
coofccutura.
Ad quartum dicicnr.quod nemedixit re-
guUm prtJeJiinMtieniiejje prAfcientinm fid*i
velinfidelitniii , ideoque fruflra idimpU'
f;natur.Vcrum quod aliqui damacotur per
blam icgem.id ratiiTtmum cA . & pioptcr-
ea propter ipfbrum impasoiteDciam* quaa-
qoamaoB propter Cbxidum cepudiatuav
Hhhh i APPEN-'
(ftJL lACOBI ARMINII ANALYSIS
APPE NDIX
Ad fuptrtorm libtUum : ctnttnens Tra^littumulam materu congentrU , Analjijln,
vtdelicet fbreutm Nonicapitit EptJloU Pauli ad Rom, ante multes annos a I a-
coBo Arminio firiptdm ad GiLtiy m. Snecanvm, cum pri-
mum Ifagogt ipftut in idtm hoc caput in liutm proditjftt : drcaquod ttmpm A il-
M i N 1 V s hoc tpfum caput Amphdami^roconnonerccenterptrtra^t.irat.
Exiinio Dci viro Cel/h Snecand, Symmiftai m Chrifto di-
lc^illimojfalutem & benepcrChriftum
agcre precor,,
Iacobvs Arminivs»
On ficile dixcrim> Vii prx-
IbDtiiTtmc quaoto affct^us
C\m gaudio cx commcncani
lui in 9. cap. HpiA. adRom.
le^tonc & fcxiamcdicacio-
oe. Quum eoiat vidcrcm tc
idcm io fcopo Apoltoli & przcipuorum
argumcDtorum tradlanooc auimaducrcif-
fc ) qvod noD in pridcm commiflo mihi
pop'ulo publicc io eiufdcm capitis explica-
lionc propoHicram ; valdc io i^la fcntcntia
fum coofirmaius : cum quia plunmum tuo
iudiciotribuo.tumquia id probum exad-
iUDklisrationrbus cogoofccbam.Itaqi doq
poffum, qiiio pro gratiarum aftionc vicif-
iim tibi fuirmatim tranfcribam, quibus c-
go vcAigiis in ciufdcm cap» cxplicatiooc
luftiicrim . & qux mc cauHe impulcriot
i(\um tramitcm lairc : noo quo mutuum
c.t)&fcofum tci^t taotom, fcd dt coofirnW,
quantum io mc crit Ingcnuc fatcor , fcm •
pcr mihi iRum iocum dcnfilTimis obfttum
icncbiis vifumfuine, difficillimxque ex-
planatioois, quoadpcrhaoc viam luxim
rai(fa tcocbras difcuterct , fuaquc claritatc
locum iiiuflracum intcllcflui pcrfpicicn-
dum prxbcrer Sed ad remveoioipfam.
Iuitio quodad kopum, is idcm cd, qut
totius Epiftolx ; Suanfelium,nan legtm,
tjfe pottnttMm Dei adfnlHtem , non optrAnti '"'r*'-'**"'
Jtd crtdtnti : §lMi0tn Eumngtht fitpAttf/i- '"J^^P'"* ^
a* iMfiiti/t Dei, tjuit ptr fidem in Chrifinm '''^ ?**
AfprehenjAtn , JaIhs obttntAtur. Hoc au- ^fJ'*
tcmcapucfuaspartcsagit in confirmatio- ^'/"V^^"
fliuspropofitionis, atquidcmpcculia-^
oci
rcs. Tuctutcoimillamaducrfu5obic<aio-^""""""
ocsludxorum.quiomnibus viribus cam,'" r n'"*"
vt /ibiooxiam & ioiuriam , cooabaotur ""'y""
cucrtcrc: atqucuatuctur aducrfus incut-
fus , vtniagismagifquc cam ftabiliac ,
pcrrcfutacioocm obicdiooum.aoteia^tis
fuodamcntis robut & Htniamcotum ad>
dac, abipfo diuirto verte ^propofito,c^iiod
ludxi ilrcnuc pro(e ad Paulini dogmars
dcmohcioocm torqucbaot. Hunc cllc fco-
pum ipiacoha;rcotia commonflrat: cuius
utio pcrcuda, partimcx ptopofitiooc hac
iaKcc<lctiK,liid*ortimp!triqi4efiim reteHi,
qux iuilufa c(i prooemn p:opo(itionc hac,
veltm ipft AnAthemaeJfe a ChrifioprofrAtri-
busmcb^Crc- paitimcx coofcqucutisocga-
tiooci neqMitAmtnindt feqmitHr verbiDti
excidiffe. Quxduo vnicocoontiato com-
prchcnfa, pci difcrcnoncm cHcrcotur hoc
paiDo : GluAt: ■.itoruntpltriqHt fnHt
reie'{. pttrtAnitxri ' •
CAPITIS IX
Vndc lucc clatius apparct> oppofiramifti
DCgationi aHirmatioacm Pjulo a ludxis
(uiUe obicif^am, vcdogmaillud Pauli, va-
dc tam abfurdum fcqucrcturconfcqucns,
pcr antcccdcntis iftius intctpofitioncm
(qpod immediatc cx dogmacciHo Pauli
fcqucbatar) fal(Itati9coauinccrcnr,& taa-
quam abfurdum rcfutarcnt , hoc pa<flo:
® . * Si lutUorum pUriqutfunt rtieHi , tum ver-
frtnespMlu j^g- ,xadit : jit fieri ncn potejl vt ver-
JuiUerMrn, DeiexcidMt . Ergo ludtorumpleriqut^
§x PMUltdo- j-^^^ reieili, Quomodo autcm hoc fa-
<7r,,j.i fequt cicaducrfus Apoftoium f Propofuerat ille
vtriiumDet dogmaquod ncccflarioludjcorum magna
«xctdcrcj. pjjjg rcic^lioncm induccbat , ncmpc
de tufiitiM fitluteper fidtm in Chrifium
J.iiaetcafie. non ex openbiu legHobtineruU. Hmccon-
cludcrcludztspromptumcraii Si iujliti*
<^ falta conflant fiAc in Chrifium quem P/tu-
lu4 prttdicat , tum feijuitur mngniim ludto-
ItemaHtU' ^^*"* f*""" *Jf' ^"'^^'^^ afevdere. Ratio
i*/^- cotiicQUCuiix : 9>ui* ludAorum plerique in
ttmreXtltCH' .^* j M r ir n J ,
' ChrtfiumnoNcreiiunt. Atfaifumeflludto-
rum pleroftjue a Dea effe reiecloi : ftc enim ex-
ciderit verbum Dei : Ergo Apoflali Pauli do-
gmaidyvndeifiudconfequensdtiiucitur, efl
abfurdum. Hanc obicdlioncm, cafum &
intcrnccioncm fuo dogmatiminitanicm,
tcfutandam fibi Apoftolui putauit; do-
cendo principium'illudindubitatu»quod
ludxi tanquam fulcrum fuor obie(^ioai
przftruebanr , fua- caufx non rantum non
obcflc.vcrumctiam mlignucrpatrocinaii.
Jnquiritur Cztcrum llatur «juxftionisinter Apofto-
tn/iatum lum & ludxos coottouerfx ritc cft con-
r<M7/r<?««r/i* ftitucndus. Id coim magnum toti oego-
itutrjipo- cio adfcrct momcntum. Illc ooacft.-
fiolum ^ JudAorum pleri^ne fint reiecii j ncque , itn
lHd*os, re- verbutn Dei excidere pojpt. Hoc cnim Apo-
moueturqite ftolus fatctur ocfas cllc vcl cogitare .• iUud
tnjkfficient poftcaapertis Scripturartcftimoaiiscom-
C probabit .• At ex vtroquc quiftio eft coo-
<•;;/.; ,. RitneQdz : Anverbum Dei exciderit.fi lu-
tmfcopo. dtorumpleriquejintreiefii. Scdnequchoc
ians. Nam iftius quxftioais folutio coiam
c^itpurationcm non abfvjluit,ncquc omncs
difticuttatcs cxhautit. Fac cnim id Apo-
ftoium argumcntorum vi obtincic: ncri
poHc YC ooaQulli, imo plciiquc lud.rorum
AD ROM. <J«5
dnt rcie<fli,& oihilofniziUs fiimum mancar
vcrbum Dci i anoon fupcrcrit hxc qux-
ftio .• Vtrumverbum Deinonexcidat ,fitlii
ex Iudtii fint reieBi, qui ex lege fummo iih
iufiitiamfeclanturT Sane. Facilcenim ciic
ludxis excipcrc ad illiusquxftionisfolu-
tioncm : vtvt fitmum mancat vcrbum Dci
multis ludxotum rcictTtis > nos camco fub
corum numcro comprchcndi nonpoflu-
mus , quin itritum fiai vcrbum Dci. Ica-
quc qualicas ifta adicif^a totum ftatum
quxftionis complcbii hoc pailo .•
An non vtrbum Dci irritumfiMt ,fi illi tx ■^'ih^****^
. j . . £j r j 1 • a veruilcopo-
lud4M ,qtun§nexfideftdtxltgciufti' J^^^^^
ttAm quxrunt 4 Deo reitciMntur. modatm.
Hxc enim quxftio fcopo eft accom-
modata : huius folutio difputation«m fi-
nit , & dilficuhatcs omncscxhaurit ; hanc
Apoftoluscra^ai ; vtpatctexargumcncis»
qux adfcrc adeiusfolutioocm. Ncqace-
□im id a qu^ftiouc cft fciungcadum,quod
quxftioni occafioncm dcdit, & cuiusrc-
futaodi caufa ptincipium illud de vcrbi
Dct ronftantia a ludxis cft addu^um.*
quodque Apoftolus adueifus ludxosco-
rutus cft quam maximc aflcrerc. Hoc ica«
queinquxftionc hacmaximcattcodatut ;
an non verbum faederucum ludniiinitifiat
irritum,fi Apofiolidogma de iufiitia^falu-
te tx fola fiJt in Chrifium,n«n ex lege aitt opi-
rihui legii obtintnda , locion inueniat , pro
jaluth fundamento habeaiur. Qnantum Ofitnditur
autcm intcr duos iftos illins auxftioois diuerfitai
ftatus intcrfit, ac cuius ifta diffcrcntia fic vtriufqui
momcnti.facilc vidcs. Quxftio cnim itiifiatuiexdi-
hoc modo propofira , anmn vrrbum Dii uerfitatert-
irrttum Jiat fi ludaorum pleriqu» riiician-fponfi<It*o*d
tur , hac rcfponfionc rolli potcft : Deum quifiionem
quidem vtrbo promtjftcnu cmnes luddosin- lUovf/hoc
uitare ^ Vecar» ad facderiteommunionem, modoconce-
fed tamen atirno fuodecreto (^propofito eon- rejpon
fiituijfe retpfaiftimfacn ■ ■ cipei nonnul- itintlum i.7
tfistantumexluddu , rt. iteiiiuf^in
priore ftatu reliHii. Quaro etiait) ponnulli
dicunt fummam cflc Apoftoltcx tcfpoa
fionis a J ptopotitam quxftioncm.
Ac quxftio licc pofttcmo
pofita : Anmn vtrbum Dn ...
Uhhii ^
TACOBI ARMTNri ANALYSIS
iflitx lHtUU;qu'itu>ntxfiJt ,JtdexlegeiuJii-
ti xm tj:urunt , k Deo reticuntur , iv ^
hoc telponrofolm p(»tcii.- OeumiUi' ,
'Vtrbi ^fermoneprcmijftontijigmficttfft i yo
iUos tttntum ex Iu4tu filiorum nomine ctnfe-
re. qm ittjlitiam ^faluiem exfi4e efftntfe-
Saturt, ijlos verc^ui exlt^e eajdemjeffttren
tur, extrMneorum, iocoh*here. Duo autcin
illa rcfponia plurinium dilFctunt. Pnovc
cr.im Uccrctu prxdcrtmacionisiuxtafco-
fum Bczx & aliorum Hcfinuur ; portcrioic
raxtatuum. Scd abfit idco ralcm a mc pro-
poni quarfkionem vt altquam luam vcl
mcamfupcrprxdcftinationis dccrctofcn-
ccntiam > iftocicCponlocoafirmcm .quod
(olum vidco-iptum c(l': tali quxflioni lol-
ucndac. Vcrum ipfc locus inlpc(flus dccla-
rabic quz(lio«is (lacum cflcillum. quem
dtxi.-ntamcn cx argumcntis adquiftio-
ncm ciadandam adducf^is&conclutionct
tc<flum dc qua;lbonts ftucuiudictum Hcri
qucat.-quod ncmo,qui vcl <itew»»xaYl««a
liniitic (alutaucitt , inficiabitur. Illa igitur
in Apodoli Rfpontionc confidcicmus.
Uegat Ap^ Primo ocgac Apoftolus confcquentiam,
fioitu exfuA i J cft , confcqucntis iftud, vri;um Dti ex-
doflrin» ft- f/</;r,cxantccedcotciHo,quodIudzipo-
quiverlfum fucrunt, vlio modocoofcqui : hisvcrbis:
Dti txcide- Son qutUexctderit , \e\fieritMmen nonpottjl
repriort pMT (xfi^ti t: .j.rbumDet. Subiunc^tt dcindc
tt V.6. ncgationis taciuncm , & implexain racioni
Rstto negM- probationcm cxfciipcura«»^y«©<«<?f ,&
gionu rtli- didau a Oco , & ab Apoftolo explicaca.
qtio v.i.f^ Kacio cft a diftindioncludzorum , & da-
jetjq. plici corundcgcncrc, rcfpciftu huiusvcrbi
Sc propoltci diumi .* vcl i duplici fcmtoe
Abrabami. quorum vnum tancum vetbo
ifto&propo<lcocompichcndacur. Son e-
nim ( lac^un) emats qui 0x IfrMtltfunt , funt
Ifrael, neque quia femen Abraht.,omnes funt
filii : fcd iunt intcr cos iUifilit carnit, 6c alii
fititfromijftonu: vndccoocludicur : Si vct-
bum Dci oroncs ad vnum iliaelius noo
comprchcndat, id oO cxcidcrc, ctiamfiati-
qui cx illoiu numcro rciiciaotur : 2c multo
minus.fi ilU rciiciaotur quos cooftac vcrbo
ipfonunquamfuinccomprchenfos.Qopd
omntoo addcndum fuit , aut quzftiooi
aullomodopotuic&tisficn imo&add>-
tum fuic ab ApoftoIo,vca|^areC. Neqae
enimtantum dictt, noo omncs cflc com-
prchcnfos fub veibo ifto ; fcd Sc dcfctibic
quinam finc tfti qui filiorum loco habeao-
cura Dco, Sc oui iftoc nomioc noocen-
fc^ntur Namyv/iir^rMMifaedcrcalicni, Bc
filiifromiffionu focdcru parricipcsab Apo-
ftoio appcllaoiur. Vode calis coocluno
Heri poteft obicdltobis ludaicx rcfiiu-
coria.
StvtrbumDeifelosfiliospromiffioniscomprt- ^ ..
htndit , exclups filiis carnu ; tum fequitur ^gff"****
L T\ ■ j - rcr rtfutiUortttt
'verbumDttnentxctdere,etiMm\tnliicMr- {. _
' ■ I r 1 ■ obiecttonu
nu reiictantur : imeexctderetfi admitie-
rentur ifii quidtfcrtptiontipfmceHdttionit . . ..
fcrdtruexcluduntur. cu^ih
At vtrbum Dei folos filios premifltonit com- 'l*"^ f*^
prihendtt, exclufis filiu carnu. *
Ergo virbum Dti non excidit, etiamfi filU
earnu reiifinnxur, ^c.
£c per coofcqucns . vtrbum Dtinon ix»
cidit fi ludtLorum pleriquefintreiiSU tTnodf,
iUi ipfi Jub numero filtorutn cttmit compre-
btndantur, quojj ica cflc paccc cx Jcfcii-
pcioocfiliorum carois.
Namyf/iif«r»«Apoft«lohoc locofunt, .
qui ptr operm Itgu iuftitiam tj> faluttm con |^.' J'"^
ftamntur. Ec dc huiufmodi valct confc- "T^
qucns , zxAoPmzxtdttufiitia&fitlutiptr
fidtfi in Chrifium cofcqucnda dcdudum. '^'J j^**
Kx co cnim noo fcquitut , ludtos mUquos t^"'"*^'
tffi rtiiBos , nificum h*c netm , vcpota qui in
Chrifium non credunt , (cd cx lcgc iufiitiam
fe3Mntur. Filit v ciopromtjfionu Junt iUi,qui
fide in Cbnflum iufittiam (jf Jtilutim quA-
runt. Quxfiliorumcaroisft promifliooi*
dclcripuo ex Scripturis ica cft plana , vr
probatioQC loogiorc noo iodigcar. Fua-
damentaautem probaciooum cx cap. 4. 9.
lo.huius cpiftolz pcti pofluot , cciam er
cao. 3. & 4.epift. ad Galaias, vctuanno- frg^gf^
tafti , & cgo populo cum hxc ^^^^^^'^^ ^ulfumMiM
propofui £x hacuaquequzftioaistrad^a- SyUor fti '
tione paict , illam ifto fccuodo modo cum tMtmii)^'
rctc^orum qualitacc fuiflc propoocodam. ifa^f *
laro vcro ptobacio ifttusrationiscft coo- ■rv/»— ; '•
fideranda,quz quidan cft aflumptiorc- ^Lorictfi-
fucacorti (yUogumi. Piopofitioois coim uetYPict
cooicqucocia pcr fc cftcUra& manifcfta. .7iZ\j.,^'
Probat"'^'^''-
CAPITIS IX. AD ROM.
•Prubat igitur Apodolus vcrbum promif-
'fionis & f<xdcris lolos Hliospromiirionis
T^fusnora- complcifli , cxcluils Hiiis carnis , idquc
turdupUx, O^o. vnocxdomo AbrahAmi , iXitxo
'vnm in fn- IjMci t^milta defumpto. Duo autcm
w»»/Ki><iM- vtriquc probationi fuiu prxfuppoociida,
hiuniy mltir^^^^ Apoilolica □ixaautotitatc. qux no-
inljMd. dcbct cllc (acrelanda. Voum quod
JfmiHl (y l/aac , E/mm Ucob ooo lu fc fc,
lctl vt/>/i, iftisquosadfciilocisjliintcoa-
fidcraodi. Altcrum, oaod st t^f>tfiliorum
CMrnii Cf^prtmilfioaii. Ncuttum cnim pro-
bat Apodolus, fcd vtrumquc fumit, ncc
ioiuria.Ccuo cnimccitiuscll cx ipfislocis
lolpcdis ita cdc vc Apolloiiisinquit Gai.
4.i^Aijy«^¥<4i>«iacprimumiirnfum,qucm
Dcusillislocisfignificarc voluit, cllc, non
litccralcm, fcJ, allrgoricum. His pixfvip-
pofitis, visargumciiti Apoftolici clhn ty-
porum &i. antyporum conucnicncia , qux
tjnta cll quanca iinmucabilicas & conflao-
tia illius, quiidosvoluitcOctyposifloru
antityporum. At obfciuandum conuc-
nicnium iftam non circio vnotcrno vni-
uoccfuinpto , fcdio ^>)«-ft& habitudine v-
nius ad altcrum mutua i fcmpcr fciuata
propiia typi & antitypi difFcrcutia. Quod
moDco nc quis putct ncccirumcirc , vt is
qui rcprafcncac filios carnis , fitipfcfilius
Tuniljimeu- catnjsciufdcmdcfinicionis modo. Nunc
mprioristy- ad fiugub rix>batio cx primo typo niiicur
/»x>.7.C^ j. HisduobusSciiptutxlociSi Inl/macvecit'
hitur tiii /tmtnt hoctemporevMtAm cr'
erit Sarn filiHi. Hxquibus itacoacluditur
pncfuppofica ifla couucnicucia.
CsMclu/io ex l/aac ccnjitut in /cmni(_.
friorg partt- l/aac efi typut omnium fiUornm ptomi/-
tjpi priorit. fiouis.
Ergo onmts fiUi promijfionn (ci.^tm-.ir m
/tmint^.
Propofitio cft hisvcrbiscomprehcofa;
In l/aac 'Vttahitnr tibi /tv)tr.. Airurr.prio
parcim i(its,ProiniJJionis num /trmoefi Iftt :
hoc ttmportveniam tritSart. fiUtu ; Par
cim lila conucnicntia , dc qua cfl didam
Vcium non taotum coociuditur omncs fl
Uos ptomifrioois ccnlcrnn lcmiDc , fcd flt
fohu lOacnimquardc ifaacodicuntur,ad
cxcluilofic iiciuiit Iiffiaciit,quod fign;ficat
ApoAoli
iducrfatiuam particuU
Sc4 adiuDdtam mcmbco fuperioribus nc-
gacioaibus oppofico, Mf«^<w
tibtjtmtn: voiicicaconciudiiur: Co/ulufioiM,
Jfmatl nou ctnfttur m Jimine. pofitriore
Ijmail tfl typm omntum filio'tm car. P*rf**yP*^
nu. prieris.
Ergo nuUijilii carnu ctnfinturin ftmint.
Scioquidcm milla fi^uca aoncoadu-
dinifiparticulaiitctiat fiimitas concliifio-
oisaiticurcooucoicucia cjuz cAinccrty-
pum,6c id quod typoadumbracur pcr im-
mucabilcmDci voluncatcm. Et fcimus
pcr ncccflitatem materix fxpc concludi,
quod pci formam fyllogifticam coocludi
ncquii.H^c multa oobis didla func decon.
grucati mutuz iftius latci IfmaeUm ffj fi-
U i tamts, Ifaacum c/iltosprtmijjiiinu, aftc-
diooisiaciouc : q>!o padlo vcrvcriufquc
naciuicatem commodc iJ figoificatum,
quod Apoftolus typo ifto pixfiguratum
dicit. Sed non puto opus cfic hic iUa tepe-
tcrc, quiaeipiicaodx fcaicnciztaatum,
uon coiifirmandx fcruiunt , qux nobis A-
poltolica autuncacc cft faiis comprobaca;
Dcmpc /ilios camii pcr IfmaiUm , filut vcro
promifienu pct Ifaa um figaificaii.
Scquitur nunc alcct cypus ci famiU» ftcttnd»
//««fidefumptui ; quo Apoftolusdicicidc ^..^:'.*"^*
ptUSiClUuiii^viiiuiuauiciiiut.,.^ ,
j I n- j- typo,lo{t q.
u juu i/ituic, declaraium cliv-, quum «iiric. -^*^ r ■
iiequii r jolum/tdfs R«Mff«.&c.Itaquc ad J
cundcm fiacm locus adduiftuseidcm fco*
pocoiiucDicncercft cxpiicandus.Triaau- /.^' .
rcm nic ordtae conndcraoda. Prtmo cir- ■
,j - , , , ntttorimtn-
cumlraDtix quxdam huic typo peculia- ffiig^ii^,„
ics,quc multum ponderis Apoftchcxpio- • , ^
■ •* • jr • ' • a' fTiA notan-
OJtiooiadrerunti& quibus prxucnit Apo- ^
ftolus, quidqoidaductfus typum piiutem
caufxfux ooxium, adfeiri aludxis polFc
przuidebar. Stcundo , vctbum Domioi
qaod fuit ad Rii/tceam; qood cypica com-
probaciocootinctur, tllufttacum ab alid
ioco poftetioris Prophctx. Tm/o.explica-
ttoquam Paulus ^•di«MJCT(^afinc& fco-
poiftiusdiuioioracuiiadfitrt. &uodadpri' frimotir-
mum, potetaar ludzi aduerfus typil prio- (umflAnti*
tcmobiicrrcnonmirum cSc,(\lfmMtUtc- qtitiittin lUi
padiaco ^MiriMeflreca Dcoin filiuadopta- pituUarti.
coiitu (^UM i/i»44jcflcc nat' cx tinctOa,Ifaac
cz
lACOBI ARMI
cx libera , tnm auia, aotcquam Dcus id
PfOTMiJJtonu 'verbtim SnrA annuociarcc >
JJiftMcHixn natuscrjt, & capcrpctralTcipo-
tcrai I qux illum ladignum iflo houorc &
falicitatc facercnt. Hifce occurric Apo-
llolus , & ad ptimum refpondcc, rcm in
Efauo Imeeho alitct liabcrc qui ambo *o-
dem patre eaJem mntte , imo & todem
pttrtii fintiiiti Ad altcrum : Ulud Reheecd.
di^um , quum adhuc gcmtllos lo vicro
gcft3rct,& proptcrca, nondumntitiipiieru,
qHUmque mhil honivelm/ili fecijfepoteraHt^
quo illc rciici, hic adoptari mcrctetur. lca
fcilicct hiscircumftaniiis ludarisadimitur,
qaidquid pro fc aducrfus priorcmtypum
cxciperepotcrant i fc, ncmpcquumcx li-
bcra oati cfl"cnt,& falutcm fuam pcr lcgcm
qu.TrcrcDt,nuno modoinrcicdlorum nu-
SecundoO' ix\cxoi>o(lc tcccnfcuhiuncipfiimoracul/im
rAculumi- confiderandum , quod brcuitcr ita habct:
ffiim ad Rt' Mmior ftrmet minori : czplicaiurquc Mala-
htccAm f»' chix loco , lncobum diiexi , Efaum odie ha-
cium 'v. 11. ; idquc vt cooftct maiorisfcruiiutcm
eum adiun' coniuodtam cum odio Dci,domioium vc-
iJaeituctn- jq rniooris cum ciufdcm amorc. Scd hic
^rm>i;/«»c-^ rcpctcodum , quod antca gcncratim di
tx Malach. ^um , Efaum lacobum noo in fc , fcd vt
V. tj. ry^oiconfidcrari, itaqucquxiftistribuun-
lur nntitypii ,ic\x potius rcbus flgnificatis
cfrcaccommodanda. Quare & antitypa
confideraoda,antcquam conclufio fupc-
riori fimili ex hifce cliciponicadrcfuta-
tioncm fcntcntix ludxorum , & Apofto-
Tertto txpii ij^jp confirmationcm. lila autcm colligcn-
cMtioquam quxnam fint,ex fioe & fcopo, qucm
^t^P^^p Apoftolus explicarioois crgoaddidit , his
■l-I"^^- vcrbis .• vtfrofofitum DeifecundumeUnio-
tfiiHi aiNtm 'vecante non ex oftribiu maneretj.
eraculiad-
fert->.
Hoceft : Deus iftis verbis f/»«itfr ftruiet
i»r>»m)Rcbcccx ditflis.quum «£>«./wwn«/i
tffent fueri, d^frifterra nihil boni malivefe-
ciffent. DibilaliudhgnificarcToluit, quam
fe frofofitum dc iuJtitiA ^falute commu-
nicanda.apud fe abxternoftatuine , oon
quod orones io vniucrfum Abrahamipo-
ftcros compIcflcretur,fcd quod cflct fe-
cundum tU8ienem, qua ioter hos & illos
difccrocrct > non fimplicitcriny«M»4/ifrii
iotcgia aut coiiuptacoQfidcratoStfcdrc-
NII ANALVSIS
fpcflu conditionisy^cxi^Mzm iujiitiacffaliu
effctapplicaoda: qucmadmodumfcqucn-
tibus verbisoftcndit Apoftolus; vttdfro-
fofifim fecundum eUnionem,non exoferibut
jed ex vocaate mantrtt} quibus verbisca-
dcm aotityporum dcfcriptio cootioeturt
qux antcapcr filioscamisQffromijfionuefi
frofofita. Sc hic quidcm cljrius: nam filii
carois & promitfionis a fua finguli pro-
prictatc dcfiniuotur hoc iocoab Apofto-
lo, quod illi f\titexoferibt*t, hi vcro txfidcf
quavocantiDto farttu r. DicitigiturApo-
Itolus, Dei ffofofitum quod cft fteundum
eUflionem, cflc dc(aluaod!siis,quii/0ri(n/i
Deo fidem haberent ,& in Chrijtum crede-
rent, non dc iis qui^rrK/i/r^/c^wfalutcra
cflcnt quxfituii. £x his lamaduerfuslu-
d.Totum obicdioncm pro Apoftoli do-
gnutc dc iuftificatiooe cx fidc condudi
potcft hoc paAo: Si verbum Dei ^ frofofi-
tum fit fecundum eUffionem, qtta maiore rt'
fudiato minor affuniitur, tumftqMitur,et-
iamfi nennuUi tx ludtufint refudiati, illud
vtrbum ^frofofitum tamen nen effe irriti ;
imo fotiutfiid.quod efi fecundum eltHiontm,
frofojiium , omnti abfjue eUHione iam eom-
fUcli diceretur , irritum fieret. At hoc ver-
bum ^frofcfitum efiJtcundumeUllienem,
Ergo etiarttfi nonnuUiexIud< 'pudia-
ti , tamtn illud verbum j ^ ijmim fro-
fterea non excidit.imofetiua ex eofiabilitur,
quia naturA eim efi aUjuos excludert, vtfete
quod fit fccundum eUdiontm.qua vnitt rrfu-
diatur aliter affumitur. Scd huiufmodim'
dcfioita ptobatio oon fuflicit huicncgo-
tio ; vltcriuseoim probaodum icftacilios
iplos hoc fecundum eUfJionimfrofofitoeit.'
cludi, quos cxdufos & icie^os> cx do-
gmatc Apoftoli de iuftificationi ftr fidem,
rc<!lccolligcbanc: oempcqui'. fin
<lhriftum.fed ex oftribus Itgu luj:
Jalutem confequiftudertnt. Hoc igitutad-
dit .^poftolos. Vodc ita coododitur ad CO'
tam obied^tooera cxhauxicodam.
Si frofofitum fecundum tUSHoHtfn matitt ex j^rV^'*-
vocante.nen ex oferibui ; tumfequituril- ^^^^
los qui exoferibw legitfunt. ^ferUgem ffriumebte-
tufiitiam (jf faluttm JeHantur lUofrcfe^ QtentilU'
fto
cn. ion-
non per
•.■tTA , cxji.
kc-ult ad
xflicaiio
lUi *rgu
tnticum
fitomn e»ntintri:[eiitlci tantum tjuiDeo
vocantt ^ fronntfenti perfidcm parcntL,.
Aipropofttum [eamium tUSiionem maetex
vC'ca»te,nonexcperil>ut.
Ergo ijlopropofito non continenturtjhi tx opt-
rihm legu Jt4nt,ftdtantum tjui exfide fnnt
Itju Chrtjli.
Propofitio cft pcr fepbiKi ;
i\c inrtllcti>a , qux figntficjtyi";
pr^ofiti,q\iOii ciljecunduni elefJionemtpen-
dere ex xocante ncn ex operihtu .■ E i go q u i f a:
optrtbw legiiiMnx. , lis uon potcfl fiitttum &
ratum cflc hocpropofitum , ("cd iisqiii ixfide
funt. Exhocrculu vidcorniihjfubolfjcc»
, quid caufx fiiciit , cui Dcus conditio-
./ Qonfide- foedcris gratm non in perfefla legii the-
mtntloc$ '''"'"^•vtautcpofucrit.fcd infidein Chri-
' Malach. fi""*' Anijmptio nimxit diAo , Maiorfrr-
-Ti-v. '"'"'"^' ' ^ conucnicntia t^pi ^ antity-
pi, <{nxhxc c(k ,antitjfpo conuctiiic quod
rr/><»cftpr*fignificatum. jtt typo Efauii^
■ ' ficatum; prtn)o,D«/rtf-
/ r " ';r , ■ ' eltiiiontm ,dc\\idcid
fropofititm manere ex i/ocante non cxoperi-
l/Ui. illud quidcm, qoia vnus fit amatttt il-
tc r exojus ,vnusahcii/»-i lati^ prafeHtu.
quod cftfigoum prop >jitifteundumelecIto-
ntm i b o c , q u i j tntiior Efau fit exofu*, fub-
itilui, minor vero lacob amatm ^ praftHut,
quod cft fignum \ropofitumidnonefieexo-
penluifirtnuin fcd ex ^'Of^/*:hoc cfi, Deum
amare illos qui fidc in Chriftumiiifiitiam
Cr (Alutem qutrunti odtjfe vcio illos qci eof-
dctn ex openhus legic conftelantur. Vndci"c-
quitnr,;fto ptopofito noo cootJncri)qui«;c
opcr.but U^ufunt.(cd tautum qui funt*xyf-
de,:^u C/jrift. Et pcrconfcqucns Iud«o-
ruiii tlhis rcje:h>s i flc qui legu ittftttiamfc-
<9abaotar , iliefeltiloi ^amatosqui fidtin
Cirif.um iuftitix comaiunioucmquzrc-
bjnr. Inquc tjntufu.ibcft vt do£»madc iu-
ftitia tx fide cucrtaiur vcibo tocdcris &
propofito diuiuo, VI ifto voico ftabiUatur.
Hic ctiam multis cxplicui qao pado pcr
Efiuum maioicm iJgaificarcDtur ludxi.
qiii zdo lcgis pcr illam quxrcbant iufti-
ti.im & vitara : pcrlacobum vcromino-
icni :!li , qui fidcin Chriftum cadcm fcfla-
rcn:ui. A; non opusillahic inculcarc,fuffi-
CAPITIS IX. AD ROM.
cit Apoftoli au^otitas ita ryposiftosex»-
plicautis, & brcuitcrcx conucnieotia typt
& antitypi fcu fignificati pcr rypum ita
concludcons.
Efau maior efljciHUuti jtuirii additTut a Confirfnatio
Deo lUi exofui. dogmatuA-
Ejau maior eji typuiomnitimiUerumquiexpoftotici ar-
opertbiti tegujM/uttm&inJiitiamjeHan- gumento
duHo u tjpt
Ergo emnts iUi qui ex optributlegitfalutem partim £.
Jellantur, funt ftruituii addiai, ^Deo f»Hi fiatri
"(ofi' in feruitutt
E T addiHi
lacohminorobtinuitdominiuminfiatrtw(y> Deo exofi;
efiDtoamntm. partimqut^
lacob minorefi tyjus cmnium q^i txgratia lacobt do^
vocattoniiperfidem lujhitAmfellaittur. minaturi
Ergo qui exgratia voeationuperfidem iufii- fiatrtfJfDit
tiamJeSIantur.obiinentdotninium Deo diliffi.
funtamati.
Propofitio vttaquc cft hisvcrbiscom-
prchcnfa : Maiorferuiet minori;^ lacob di-
lext.EJauodiohahHi Afl"iimptio continctur
iftis i vtpropofitum Dajeciindum eleclionem
non txoptrihutftd ex vocante maneret. oiti-
turquc autoritaic ApoftoU typosiftosita
cxplicaotis.
Hincapparct,quxftioDcmnontaotum Concludi-
fuiflc de nonnuUu reitai* & nonnuUu af- tur ex iu
fumptii,fcd dc rtitais^ajfumptiitalihui, quahueujlL
id cft certe qualitatenotatu. Et proptcrca funtdia.t,
Apoftolushicnonagit dedecretojttipropo- „g„ agt /loc
fito dtutno , ^uo vnijint tltili alti reprobati, Uco dt dt-
fimpliciter io fua natura lioeaotcgrafiuc cretoquov-
corrupta confiderati : fcd dc tili propofito, „, ^ ■ ■
Quod iocludit clcdotum Sc rcprobotum phi.:..
dcfcriptioocm iftam , qux hic apcrte in reprobati,
ipfo propofito ab Apoftolo cftaoootata .• fej juo el^'
in qua rc coofiftit coniroucifia intcr Be- fii fdeles,
zam tiufque fillatoris, quiillud mordicus rtieai oplr.-i
dcfcudunt, C^Xf,quihuiiifmoJipropofi- rii(^i.
tum falutis ioculcas , quo qualitatcs iftx /«.
faluaodorum & ckmnanilorum contiuco-
cur.
Scd inquicxit ilii, vcium <{nidcm ciTe, Anntilli
Ifmatlem Efauum , Ifaacum ^ lacc - i hic vt^
typict confidtrari, hoc cfttjUatcnusiL. . , / prcpo-
t\int imigiacm filiorum carnit , 8c corum tiuntur,to-
qui fuot exoperibut legu ; H i vcro filu>rum rnm ttiam
1 1 1 i prt-
'6i%
lACOBI ARMINII ANALYSIS
Hiimtro »c ffVffiJJf^fiM 8c qui fuot exfiAt: rediatcrea
cen fendiftnt^?^^^ codcm pro fcquoqucadidospcrd-
Mtorum ty- quorumr^/iKfngcruar, idquccxx-
stmrerunf, tcrno Dcipropolito , quoflatuit IfaAtHtn
lacobum filios fAcerepromijfionit,^ fide in
Chrifium dcnitre, ifmMtltm vtro EfMum
in cnrnMli nMtiHitMtt rtUnqutrtJ. *
Altius ctiimconrccD(lcQdumdicUDt&
<|ua;rcndum; cur vousntfiliuscarais,alius
promiirionis^ur vnus io Cbnnuro crcdat,
alius oob, fcd cz opcribus lcgis Ctluccm
^uxrar Re^ondt». Ex boc loco probah
OOD poflc iflos quir>;^0igcruotadi/>y««n-
pcrtinere : & ii ioitc I/mMtl (^Efau
pertiocancad yf/xwf4r««ir-defcripros j ti-
mco , id cosefl'ccz/rtr^0///oali(}uodiuiDO,
hoc locoo^ndocecur. Hoccnim/rfl/i<j/7/o
dc filiii CMrnii <J» promifftonit ilatuitur ali-
2uid , atifloquodilli voluot ■ fbtuiturdc
ominibtti, quod hifitii CMrni*,iUi fromifftO'
nisfintfiitHri : quodproptcrca vnumcum
hoc cile ncquit ; mutato quippc fubiedlo
huiusinattrtbucum idius, dccuiusfubic-
do adarquato iorcr ipfos nondum conue-
nii iflius icoccDtiz Corypbxos. Etquia
quxibo, cur atii credaDtalii oon , caodem
obtioet fvbicdi & attribuumucacioocm :
dico illam ab Apoflolo hic non pcrtradba-
ri, ncquc vcl tantillum ad cius propofitum
ficcrc. ALiosicaquc Scripturxlocoscon-
fubnt, & vidcaotan cx illisfuum illuddc-
cretum tlabilirc pofTinr. .S'uf)icit nobisbic
fri>pofi:itm dcfcrtbi quo iufiitiM ^fMim txo-
Iba e.x grMtta conriant in fefc . & quode
iildcm in nobis poflumus rfrc ccrtioros.
Fropofitum autcm boc cfl quod Dcusfla-
,iu, ,i t,si de- cuic, pof^iiam prior cenditio faitri UgMli
lcribiturni-'*'^'^'^* non cffc pjxflita , &:homoperla-
// nouum p'""^ «D prxfbndi impotcntiam iocidtirct;
fndtu, no- focdtu ^rMtit, ptr Chriftum nobifcum inirt^ :
firam fMlit^^ gF^c» cooditionem prioris fac Jcris
tcm fjr <"«r-'" fidcm lo Chrirtum transfcirc ; quo lo
.'..-^rfn illumcicdentcsidcmobciocicmus, quod
,^ aoc» noooifi pcr obcdicociam lcgis plc-
nanam a nobis ipfis ptxflitam fuilfcmus
coofccuti hoc propcfito nitttur fMlutu no-
firl firmitMS vt appateC , 3c fimul in Dobis
cius cercicudo. Hoccoim EDthymcmarc
iDara coackidiroa»! EiofHmfidtlist Ycl«fo
crtdo in ChrifiHm j trgo ero fMluta , vel ergr
fumeleBut. Cuius firmamcntum efl in Kac
pcopofttioDC .• Quotquot tredunt in <
fium , tUotfiMtuitDetu MbAternoimm^
littr fitluMrt, quibus vctbis profofiti
fumma concincrur. Siautcmquisquzrat
cur Dcus IfmMtltm EfMu volucrit cfTc
typoi filiorum CMrnit, ifMMcum vero & Imco-
bum filiorum promijftottii : Rcfpoadco--qui%
decuit ftgniticatioDis crgo & conucaici^-
tix iotct tjpum(^anttfjpumieffci\aprtO'
rit /y/f .illum qui txMneiUa -vi ctrnali nM-
ti44 clTct , typum cfTc fiUorum CMtnit : iUum
quiex ItberM vipromifiionu, vbi caro iam
cfTet effxu, tjpum effefilicrMmpromijfionu :
rcfpcdu \ctopoflertoru tjpi, tllumqui/rior
ejfet natttigcretc figuram filtorum CMmii,^
qut pcfierior , fiJiorHr/t pxomiifioais, Raci6
crit manifcfla coafidcraoti typorum & an»
tityporum conuenientiam. At vltra quxrec
j quts , cur Dcus \fmMelem tx MnciUM^yvi
CMrnMli : Efauum priortm ; ifoMtum vero tx
' ItbirM t^vipromijfionu.Iacobumpofieriorim
oafci volucrit.' Rcfpondco caodcm fore
quxflioDc fi IfMMcm (^ iMcobui loco IfmMtlit
EfMui pooaotur. Scd io hoc plcnacfl
Dei liiKrtas» oulla propriccacum diuina-
rum auc voluntatis patcfaftx oeceflitatc
circumfcripta : quam ao daiiox natutx
proprictatcs & patefad^a voluntas Dco
c6ccdant in iflo propof^to faciendo, quod
aducrfarii tui vrgcnt , illi videriac.
Nunc ad aliani obirdioocm vcniamus, o^/^/?;,.
qux cfl huiufmodi : €iuidtrgo dicimiuhffff,^^
Uum iniufiitia efi apud Deumt Quid qux- ^ . .
ratur , Cuc qoid obiiciatur maoiftlluro eil: ^^^^,1,,
at non xquc quod flt ilIudaDceccdcns,Tn- tMffiiM
dchxcobicftiodcducatur. Nonniillthoc ^^^-^^,
poouDt .• Si DcHi nuUo optrii rr T^. • ifmat- prterttarSi
lem O' Efau edio habtat ,0"* ^ fi^o- ^ . ^ .
rum txclHdat , Ifaacum viro (jf lacobHm dt-
tigat I filiorumque loco habiax ; an lun ifi tm-
tufiw! IniHfiitiM a u tc m ^etiem hMhtri w-
dtiur faribmpMriMnontribuert. Sanc fi A-
poflolus iflos io fcfci iion vt tyfostMliutn
(vcdidlum) coofidcralfct.huiufmodi rflec
occafio iflius obicdionis. Nam certiun
rA ez anceccdcocibus occafioDcaa obic-
dliOBisciTciutain. Acilludaoafuicancc*
I
ecdons Apoftoli»(cd hoci J>tutverbofcedt-
ritf^propofito quod tft ftcHndmm ele£itonem,
foUs ilios compltxsu tJlqHiejfentfiltiprotnif-
ficnii qui in Chrijlum credertnt.exctufis filiit
<ami4 qui Ugu iufttiAm fecJabaniur.
V a d c feq u c bat u r ludtorum tiloi ejfe reitSios
qm findio legnii* iitfiitia. in Chrtfium non
credebant, & pritcrca tUos tx Gentibm effcj
Mffumptoiinfcedus, quifidetn Cl.rifiumsH-
ftitit. (jy falmii communiontm qH£relt/uitL>.
Altcrutrum igitut cft anteCcdcns jlliiis
obiedionisiaimirum hoc : SiDtwfiiios
CMrnts odtt a faedtre exclndit , fiiios vero
^remijfionu »mat in femtne fxdert cotnfre-
litnfo ctnftt,t^ quidem expurofuoprofHtfite
nutU halita operum rationt , tum fequitur
iUum tjftiniufium-.mt iftud.5i DtiM ludtas
rtiicit Cf Ctnttt inillorum locum ttffumit^»
tun}tfitniu[lu4. Scdinidcm peaciecidunc
hxc duo. At cgopuio priorisbichabicam
txauoJln- potinimumcircratiobcm lU/ioautcmi»-
itctdenttj '"fi'''* Deum argueadt cx illo propofito
Ohttflio iila^''^^ vidcbatutfufficicns. QupJhuiufmo-
tiutra dt" dcctctum cx mcro voluntatis bcnepla-
iu^» vi- abfqu« vlla mcriti rationc apu<iic fta-
ileatur tuiiTct. Scd Apoftoli rcfponfuminfpicia-
Ktfhondo ^"^- ^"'Wffuegatconfcquentiam : dcinde
^jp/^ ^^rcdditrationcmncgatioDis. Negatconfc-
.ffff qucntiamquumdjcit:-rfiyir. Hoccft.nul-
uniiquetitit^ modo hoc mcogitationcm nobis vcni-
nLriori *r€debet,vlUniin Ucoefrciniuftitiaro.qui
tartt V. 14. '"^* iut^usi i™o ip^^ iuftitiacxiftens, nihil
dfperaddti-^^^*^'- "^agcrc quidcm potcft, nifi quod
<9iMw ratio- ^""^ •'^*' natuta congruir folidilhmc^
ntm netatio Kationegat*.confequentit. cft bipartita. Al-
niiv frifit' ^""^ ducitur ahbcrutemifcricordiardiui-
Rationega- .'^^^^^^a iufta diuinx potcntiar Sc gk>-
ttconfeque-^^^ illuftrationc. Qux amifcricordiaili-
tit tfibipar- bcnatcducitur , comprchcnditurhisvcr-
bis : Mofi dicit; M ifertbor cuiut miftrtmfue-
trior a It- ro,f^commi[trabor quem commiferatiti fue-
btrtate mi- ^^' Q"»'»"* vcrbis h.Tc incft fcntcntiacx
ftricordit. idiotilmo Hcbratorumjln voluntaHs.mcx
^j^y^^^ j, aibitrio & tibcttatc poficum v(i miftrtri
cutu4 voio : vt 8c conclu(io iadicat;/>/i^Ho
rniferetUT eusmvuitX^o padto autcm hoc
rcfponfum faciat ad confcqucnrix iliius
dcrtiudtioncm vox Ai/yJr/forii/ dcclarat,
quz coruni icfuiacarionis mumcnium 10
CAPITIS IX. AD ROM. Ci^
fc cft complexa.Vnica cnim fufficicns cau*
fa Dco ob iftud propofirum intuftiriain
impingcndihiccrat:QuodDcu$crcatio-
n i s fropcfit nm, quo ioft i ti am & v i tam p o -
fucratinobcdicntial^gis , condcmnatio»
ncm vcro & morrcm in ciufdclcgis, tranf-
grcllioDC . abfquc iniufticia irritumfaccrc
non podct i prarfcrtira coufq; vtatiud pr«-
pcfitum faccrct , quo ilIos,qui^rr itgem ad
iufittiam vitam conarcntur pctucnirc.a
i«/?///«C^jir4cxcludctct,alios vcto qui id
non £icereat,fcd tancum crtderent in Chri-
fium , iufiiti* vitt, participcs faccrcc-
Hanc iniuftitix caufam foluma Deoaa-
fcrt mifericordia nomtn hic yfurpatu , quoi
quia prqfupponitmfyrr/Vun & idco ptccatH:
co ipfo iadicat^r(7^<>y»r/ noacJTc
fa^am vlla Dci culpa, fcd quia ciuscoodi-
cio pcr crah^tcirioucm lc|is violataciar,
8c pcr hanc impotcntiaillaptxftandiho-
minialtaca. Hinc vidcmusipfohomioum
vitie fadus iUud in crcationcinitufada
irritum , & eo ipfo Dcum tibetum ab obli-
gationc potaiflc aut homincro punicc pr«
mcritrs , autaliud^r/><>/<///OTapudfe inire.
Quod vt hominis bono ficrcc , oportuit
miftricordiam iaicrucnire , que ptccaturm
reroittcict, & camporrocoadicionccxi-
gcrct qux ipfius mifiricordia bcncfici«
prxftarc pofTer. Huiufmodi, inqui.t Apo-
ftvlus.propoficufn Dcasapudicfccic,&
quidem Cx meta mifcticotdia,cui libcrum
eftftatucTe(iuftitia tamc modcrantc)quo-
rum veiit mifertri , & quorum mtfertri no-
/i/iquofnam vclit iufiitsa ^ vita participct
fieri,quosab iifdcm cxcludi. Vndc fcquituc
Dcum ob irtiufmodiifffr<x««;0«;>rtf/<j///«t
ficundum tit^iontm, quo filiu ca rnu kfaede-
rt txciufis filiospruntjftoniiajfumtrtfiatuit,
(^no^<{\ exvocantt rton ex optribw.firm i effc
a;e/«i/,iniuftitixargui non puirciquialola
miftricortUa motut huiufmodi decrccum
apud fcilacacri^Eflccitaq, iniuftus Dcus,
fialicui iufiiti^i^vita adimctctautadJi-
ceretcontra fadcrisin crcatiooeinici cu-
ditioncm .■ at quum ob conditioncm vit>-
tacam Sc prxrtandiiinpoccnciaiautiwi/^iri-
cordu focrit , fccdusgiatix cu hominc pa-
cifci, AUirigorK, homtncmabfq^ tpevenir
liii X punirc.
lACOBI ARMINII ANALYSIS
puniir i appjret Deo in iflocfadcrcnon
n tnusiimo mulro magis fuilfc libctum»
coditioncs quas vifum cHct pooerc. quam
io focdcrc crcationis. Ec pcr confcqucns
Don magis hic quamibii;2/Ar/7imcoargui
potrc.Scd tota rcs hoc fyllogifmo comprc-
ncndi potcft.
5i propofitum BeifecundHm ileilionem , </o
JHiii earnii riiiciendti , een[endU nutem in
Jemine filiit prtmijfienit CMuf»m habetfo •
hm D« mifericordinm commiftratio-
nem ; tum fequitnr Deum ob idnuUo mo-
do iniuftitiA arguipoff^.
At profofiti ifiiui caufk eftvna "Deimifert-
cordta.
'Ergo Dette ob idiniujlitit. Jtrgui nen potejl.
g... .x-zT» HuHC clfc fcnfum Apoftolic* rcfpon-
un ecrtnr- . . r U • r r ■
i'onis patcc cx conkdtario tcfponhoni
^ ffa io ab ^^°^^''^°'"''"t"S'^'*'^"^"*Jl"^1"''^'"''>
J;^Jiol\b"'l^^
„d^ti li^aXtprepoJitumJecundumtleUtenem, (^\iod.
quia DcHtiniuflitiA argucbatur , quod fiUas
Cttrnii cx propojitofecundum eie!Jionemtcn-
ccrcratquc odiuhabcrctiita rcfpondrt :
Si hberum Dcc tjl, adiufiam fui potenttt de-
clarationem nominif<iue fui iSi/Jlratio- Quomoii
nem Pharaonem excitare , indurari ,ftt- iU*J
nire ; tum Deo nonpotejl iniujiitiaattri- daex^ ^
bui , quod propefito fecuudHin elt!Jicnem jtpoJi>.ni
decernat in filiorum carnis iufiaindura-
li.me (^pcenapotentiam fuam f^^^lariam
illHfirart^-.
At tllud Deo libirum efi ; vt apparet ex hoc
loco.
Ergo (5« pofitrius: ^ propterea ob tdnon poiejl
tniujtitu accufart. •
Cunncxio propoHtionis ccrraeftfir-
ma. Namaut Oco nunquamctitlibcrum
potcatiam Sl nominis fui gloriam in ali-
cuius iufta punitioDC illulharc > aut cliam
Iibcrum illi ct\i propofito aliquodecernire^,
io quorutu lufia coniicir.njtionc fuam po-
cantumdcm valcCi acquc id quodantca di- ' tcnriam & nomiuisgluiiam vclitdccbra
xit .- propofitum Jicundum ele/iicnem manet rc. Et fanc, nihil cdaliud Deoadimece ius
ixvccAnte,nonexffperibt4s •.^filiipromijfio- ^ Sc ^otzfiitctn decretumc^uodeiiftcunJum
tiH tenfentur infemine filit» carnieexciujfis.
Quum enim mifericordiA Deivoluntai ^
r«r/«#Ai>fw/»«opponitur;certumcfl iftum
fijuificarcconarum &: curfum ,q«ohomo
aojque mifericerdiaDei iufiitiam falutem
eonjeqtiuturum fe ^irat. Tahs cft autcm
tonatm ^ curjui eorum quiper legitopera
«</'' • ' • ■' '^! • ' ''rUntur. Quumquc
■ ■ > voluntati (^p curjui
opponitar, conftat f</iuflitijc 8t vitz con-
{cqucnd.^ medtum \llo mifericordii oppofito
ordinjtum. quod wiij^rrofflri//* cft maximt'
aftioc , ncmj'C , /idei in Chrifiummediato-
rem.
Altera Tii:ti> nii.i::. i.^/tjf.juennd cfi a
iKfi.tpottntit.(^g!cr:tdtinr.jiiUu[lratione.ji
Bera(3' 1«, a^^,^ ^ quorum vifum efinon mifereri .-qux
p. ttn:: opofita quidcm cft ia paiticulari
riAqu, extmplo ; at ipfa in fc fua natura eft
tUujtra. cunJhntilfuna & fcmpcr fui fimilis, Com-
ttont V. 17. prchcnditurhi8veibi»iD/f//^r»/i»5cr///«-
ra Pharaoni . ^d hoc excitauite, vt tn te 0-
fitndercm pctentiam meam, vt annuntie-
iu r nomen tneum in vniuerfa terra. E x q u o
lucfi Apuftolus ifiamebiiUioniipartttn,
Altfraili
eleRionemtxcxcadx, quan^ nuilctllumy«,/rr/
pottntiarn (jf nominisfuigloriamitiaU^ao-
rura lufta induraitj/jfcy^punittoniofietuUri.
Coniunifla cnim h^c funtipuuirc aliqucnt,
& cutidcm paoz obnoxium dcccrncre.
Nulli enim pocna iuftc infligi potcft , nifi
cui cadcm iufio propofito o» decreto fuciic
dcftinata:& fi cui pa:aa luiU infligt potcft,
cidcm potcft cadcpana prc^ojJtc (^dtcreto
aliquo iuftc dcftinan. Qu(>mudo aatem
liberum Dcofuctit PAjir.i
indurartj , &c. poftca in . - .... 1... :ic Ic-
qucntis obicdionis gcncratim demoD-
itrabitur. Hunc clfc totius rcfponfiooi»^*!*'
Apoftolicx fenfuni , apparct cx conclu- "'^'
fionc toii [cfponhoni iubiuncla : ergg '
quorum vult miJtretHt ^ quot vult in-^"^'^^'
durat^. Ex iftacnimcoocluiiooe tocaob-
ic^io ludzotum rcfutjtur foliclifT^"^i"'
hocpaiJlo. Eiujqueai
Si DeuspotefimifereriqieorumVMli, (^itt- vindicaadi
durarequoi vult , t:<- v hierum • " ' lujlttii
efiprtpofitumfecund:i .ntwf^r . » inii^
quo filiorum promijfionti fiatuat tr rumohitcii^'
filtosviroearntiindUTart(2rpunttL,-. ntmada-
At-)pt*tii>.
CAPITIS IX
AtDtmpottJl mifereri querMm vult ^ irj'
durarequosvuU. ErgoliberHm iUitJl di-
tritumfecundum eleciionem f*cere quo fi-
liorum promijfionu fiatu*t mtfereri , filtof
'vtro carnu tndurare (^punire.
Ht pcr confcqucns ,fi hoc faciat, quodiUi
libtrumtfi, nnnpotefi iniufiitia vUofuo tne-
rtto accujari.
Ita Dci luftitiain ifto propofito fecundttm
tlt£liontm ablfVpodolo firmiiTifnis fctiptu-
IX ipftus Moraicx tcdimouiis cll adicria.
& cofnprobata.
a»litBi0 Scquitur nunc 4/14 ludAorum obieHio,
'> natacx poflctiorc partc condufienit proti-
mcantcccdcntis : in cnivis refutationemM'
•ifiant gfjionfcCt putantfuz caufx habcrc firma-
»nturmentum,<^Kii abfolutum lUudDei de aliu fim-
ti^e DeS p/iciterfaluandu , aliu damnandii detretum
''^pofio- vrgent. Quo nominc & nobisdiligcntcr
•io- tum obic£Vio tum cius rcfutatio critcxa-
minanda.ncfoitcpiarocgligcntia idvdut
i-ijtum, inuifum prxtcrcamus , quod illis Hereulea
■*^*tx p<y- tfi claua omnia obicdionum monfira
triortpat'^ dcbcllandum,vcl ^ot\\i%,Alexan.irt Magni
■ lufio- gltdiut ad quemuis nodum iofoiubilcm
ictden difiicandum. O * lautcmcfthuiufmo-
6)uidtrgo.i ., uccenfeti Rarioaddi-
**io tut: Ham volunta/i eiw quis refiitit t Qtt*
intcrrogationis forma piopoii» ita reiol-
ucntur : Ergo mn potefi merito fucemfere:
quia voluntati ipfiui nemo potefi refifitre.Ex-
plcbiturobicAio pcr antcccdcntis , vodc
id confcqucos lcducituc , adic^lioncm:
Dcus fjra'! • ■■ '.' ■■ ' iiirat: Ergo nonpoie(lme-
rr.Ojtiicii. iuratu: Ratio cohijcoiijcj
nemo potifi tiMt voluntati refifiere.
Minc huiufmodicxiflitconnczum : 5/ Dtt
Vtiluiitati ;: • ' "' ' "Irrijum non potrfi
iurefucct!. i volnntate indu-
Cooucirarurhoccnuncxum 10 fim-
plcx fiuc catcgoiKuni cnuntijtunv CeM
non poteft iure Jucctnfere cr^inipctente tpjiw
volur.tate in iuratu. Hxccll obicdioiifia
DUnc quas vircs h^bcat cxamincturi vt iflo
cxaminccooflctquopa^io rcfurari pollit,
& vta ad con- ""'>.^im rcfutationcm pr*-
(Ituarur. Du \{iz tonfidtrtmda V-
num, Detu nonpr ■ 'cenfere iadHra-
tit. Alicium; f^uta •joiHf.tatefuaomnipoten'
;u(.
AD ROM. c^ii
te,cui ntquit reJtfii,eos iudurauit.TrioritcXi' Quibufnam
mco cooftAit lo quzflionis huius tradla- Deusture
lioDc: G^inamfint iUtquibiM Demiurtpof-pgjfit trafei.
fit irajct. Ai/eriiti cximcaia trailatiooc
huius; An (^quomodo iUi qui omnipotenti
Dei voluntate indurantur, ex iUorum numi-
rofint exempti , qMibn4 Deusiurepotefi Juc-
cenjere. Prior j«<i/?itfabfoluctur, fi cxplicc-
tur , quid fit illudobquod Dcus mcrito
poflit fucccnfcrc , id efl , quz caufa irae di-
uiox propria. Propria autcm caufa irx di-
uiox.ac idobquod Dcus lure poteft ali- _ , . .
cui (ucccofcrc.cfl peccatum. Peccatum au- *^*J'"f""'
timtfitranfgreftolegu.iotclUgc iuftx ; nifi^'."'*"
cnim Lcx lufla fit . Lcx non cft, acc^io-^°^*"?."*^*
ptcrcaciustranfgrcniopcccatum, Vtau-"^*'^'"''*
tcmLexiuftaftthasduas cooditioocs nc-'^'*"'*"
ccirariorcquiiicjvt fit lataabiilo qui iubea-
di habcat potcftatem rvtfit latailli quiprx-
fUndi habcatpotcftaccm vcl potiuspotcn-
tiami noo tancum AiMjUft, fcd& aet^ytite:
hoccfl,huiufmodihabcat potcntiam qux
oullo iotciueaieotc dcctcto impediatur,
quomious id quod potcft , ipfo aftu prx-
ftcr. Vodcapparct,/«f4/»<»j«y/* legi« tranf-
grejfiontmvoluntartam , quam quia vicarc
pocucric pcccacor ( dc ipfo a^u loquor}fua
culpaadmifcrit. Ob huiufmodi peccaium,
& huiufmodi peccatori iare Dcus potcft
fucccofcre. Hac aucem cooditione fub*
laca , luic Dcus homini ob pcccarum fiic-
cenfcrc oou potcft ,• imo uec iftcpcccatum
committcrc. Hoc illorum caufa dico, qui
«putant Dcum merito irafci poflc lcgis
tranlgrciruribus , cciamii ipfo adu , ob
dccrctum interuenieos . illank prxftare
uoo potucrinr •, fcd falluntuc multura.
Huiufmodi ciiim adlio qux cft incuita-
bilis ob dccrcti alicuius dcccrmioatio-i
ncm, p. ccaci nomen ooumcrctur. Hxc
cgocctiitfimacflc oi ndubiro. &(]uaQdo
opus ttit ptobabuotur. Hinc itaquc coo-
ftat, quibtu Dtitt lurtpojftt Juccenfere. lam
videamusaa& quomodo iUiquiomnipo-''*
tcnic Dci voluntatc indurantur , ci corum 'f-^j"
numciocximaorui : hoc cft i Ao volun- '''"'/''li/''^"*
tas Dci omnipotcn^ induiaos tollac ciM-^^oluntatc
tjm luftx .TCCufatioDjsiquciimooia*.& irx. 'pfi"^ omnt-
Atpixnmumusqiiid fit id, voluntatiDtif^'^""
iiii j
qut^
uuraniur.
Cii, lACOBIARMl
ijuisrejlltit ? HicvolunuriDcitribuitur
oainipotcDtia omnia in vniucrfum fibi
fubuccrc potent», & icip(a fubiicicns quan-
do cam volunus comitatur , & illa volun-
l'olunt.x- caccm. Omnipotcuria autcm voluotatcm
ttmdhti- Dci quouts modo confidcratani noo co-
nitm quouit mitatur. Nam vult Dcus lcgcm fuam prar-
moiUconfi' llariabomnibus,quud oonfit. Nccxamcn
dtrat»m proptcrca dux io Dco liiot voluntatcs fibi
n<7nf/7e"wi inuiccmcootrariz,quarum altcra vclit Ic-
tAtam omni gcm fuafi ab omnibus prxftari.altcra \ clit
fotintim^ oooprxftari: ftccoim non mirumlegcma
multis nonptxftan , quumhxc voluotas
oranipotcntia armata impcdiat quomiaus
illa fiat. Quo padto autcm ficri ponit vt
iilx voluutatcs fibi cootcarix noo finti
quumcxplicatcconaotur nonnulli.dtcuot
Dcivoluntatcm duplicitcr coondciari; vt
eft oceult» , & vc cft rtuilat/t. Rtuelatam
rfTcdciisquxDcus gratahabeat &ingra-
m occultam dc lis qux fimplicitcr & ab-
folutc vcht ficri vcl oon ficri . &c bcoc c6-
ucoire quod voam candctriquc a^lioocm
fieti McUtriutUtMvoluatateiC^oecHlta vo-
luntat* vclitoon ficri , cum diuerfo mo-
do vclit. Scd ao occulta volumtas la Dco
{latuipolTu, quafimpUciter vclic ficri vel
D0ofieri,quod vulc non fieri vcl
•ficri.difputari potcll. Aliidicunt W«»»f«-
temDciclVcheneflaciti vciyT^w/.qaod in idc
recidic. Scd an ooa beneplacins Dei volun-
//wvcrbovt figno cflfignificaca ? Alii vo-
luntatem Dei aliam clTc efpcacem, aliam in-
i^catetn. Scdhocidcm dUum attributo,
alii rcfifbcur,alii refifti ocquii. EcmiruoS
in quos (cfc Labyriochos inuoluanc,vcl im-
penriavclprxiudicio , vcl vtroqucporius
cxcxcati. Scd rcde conlidcrantibus vna
Sohilijfima cadcmque apparcbtt Dci voltiocas infclc,
voluntatii ol>icdistantumdiftio€ta. Quidcoim.'/!»-
Dti dijhn- non vohtnsas tfi afpetitui liher cum Tattone,
fiie, in eam vtl eitu faltim j^cii. txtenfui ad faciendum
f^ua iffe vilhabendum Bcicaio Dcf».( Liceaccnim
vnlt ali- Dobis noiliis vocibusicncbrofis illa dcli-
quid faci- ncarcquxfuncincIariilimaiAa lucc ) vult
Tt,(^qui. coimfaccrc , A vuhhabcrc. Jlbvulcali-
vult aIi- quidaG: , hac vultaliquid a oobis: illavulc
ijuid ii nchii 3\\<\n\d a fc ficri & aduocac omnipotcn-
•ieri vtlha-vi2.m » qux nuoqu^im aou ilJam comica-
hri.
NII ANALYSIS
tur. Hacaliquid vultanobis ficriperici*
(liciam,cuiuscxcmplat a nobis tcaditfuaot
lcgem. Cxccrumquodvult aoobis , boc
ncccflumcft^vtoobis roanifcAct , imo^
prxcipiat . quoid, quoda nobis vult.ob-
ciacac.Quoa vero vuliafc ficti, fiuc quod
viiltF.iccte, aon fcmpcr oobisapctit , fcd
aliquando duntaxac , pcouc glotix fux Sc
faluci nofltx cooduccrc iudicac
Scd quxris an hic agacu»dc v oluo catc N^»«fii&rV
aliqua Dei occulca , & qutdcm cuum luJi- de voluntM'
ciumadiuDgis, noo agideilla. laccllexi- tialitfua
fli iammeam mcntcm de occulca y o\MZi' Dti occuUa.
cacc. Ec ego cccum fcntio hic oon agi de
occulta voluQcacc , quomodocunquc illa
fumacur. Scd dicanc illi quid hic occul-
cum fic. At\ncD cortjtjiinonpojfi,^uomi-
nus fWMff/.qucm vult indurare Ac hoca-
pcrtum cfl hocipfo d\(\o. Ao veto qui»
nam iIIifiotquosDcusvuIc indurare? ac-
quchoc. Ninilcoim pbaiusiQ Sctipcura,
(^u2mptccatoresinptccati4 aducrfus Dci pa •
ticotiam, cos ad rcpifccatiam inuttaQtis.
ftrftutrantts , cflcillosquos Dcus vulcio-
darare. Scdnon conflac quioam fincilli
pcccacores; Echoccd occt^cum. Vcraa&
noccfljfcdquid hoc advoluncaccm vc il«
la dicacur occulca ? Porius hic Deifcico-
tiadicccurnobis occulca. Accxpluribus
calibus pcccacotibus vulc Dcus hunc io-
durarc , illum oon . & hoc cQi occultum
quemoam vclit prx cxceris. Noa difpu*
to iam dc iflo : Scd dico ifVud hoe loco
oonagitaxi. Itaquc quum , quod hic ob-
iedlum (latuitur voluntatis aobis occul-
cum.hcc loco no pcitraditur , nechic vllo
mododcocculcavoluncacca^icur. Scd ce-
deo ad propofitum. IHa omnipotiHs volun-
tat tolhccauCimiuIlairx , fi pcreamho-
mo ad peccaodum moueacuf,& iila vi,cai
rcfi fterc aon pofiici ideoque pcr illam ve-
luQcaccm eximcncur indurast ex eocuro nu-
mcro quibusDcusiudcpotcftirafci, fiiUi*
id, ob quod ioduraQrur,kcerinc ida omoi»
potcntc voluntaicmoti,cuircfiftcrcncmo
potcft.Non loquorhic dccoai^ioac.D<M#
tnimcogtrenonpcttjl.ntcvoluntaiepfi , Itd
fuiHcitilla vis motk)ai& diuiux ad homi-
ncm czculaAdum & ixx Dci iul^x cximca-
CApiTis rx.
^um, quain confequicur ioeuicabilis id> aci
quod i«ouccur,pijeftaodi ncccflicas.^i v«-
roliomoid. i]uodinduracioncm mcrctur,
Iiberavoluntacccommifciicculpx fubuci-
cut & dignus ira c(t,cciam ii H\i voluncacc,
cuircnUiocquic. iodurctur. Obfillcosc-
uim 8c libcrcjvoluncaci in rcrbopaccfafta:,
cuircfiftipoccltjincidicin lUam ncccfHta-
cc dccrcci diuini, ctiam io vcrbo paccfa^fli,
ciii rcfifti non potcft.& itaHc voluocas Uci
^cillo , a quo voluocas D«i fa£la noncft.
ExIiisputoEicilcfolutioncm confici polTc
adiftamobic(flioncm.
it^onjHm Std jlf^o/hJi rejponfum prx maoibus lu-
Atffiolmd mamus, dmdtligentia quam rci giauitas
rem aaLflficultasmcicncucpro noftro camcn
•**iit9»tm ,taoQM\o. Initio auccmprxfuppoocndum
Apoftolnm non quarfiilTc cffugia , quum
obic<^ioocm ipfam refcllcrc non poifcCi
iicque rcm diHicuIcacibus ioaoluinc , vt
obiicicocem difficuliatc rci pcnerricum
cocrccrcc & cohibcrcc : (cd apcilfimc & fo-
lidilfimcobicftioDcm cocamrcfucalfc. Ec
aufim diccrc ouUam in coca fcripcura obic-
ilioncmfuilicicncios clfc rcfucacam. Ac
fempcr obucrfccur oculis ipfa obicdiocu
omoibus fuis fuodamenni » coocradlaio
f ■ mpcndium , vtvcluc vno momenco in-
(}'ii.i pt /ric: hocpafto ; An Dem tncritopof-
jit fucccujtrt vol:it::ate ifjiui irrefijlibtli ta-
•■itddH ^**'*"* Liccac compcndiolar.fignifican-
tia: caufa iftam voccm vfurparc. Rejponfum
auccm Apolboli cft Vnum ohtnrg*-
tcriKm dc obiicicotis & obicdionisindi-
gnitace: AtierMmrefutiuorinm Sid tcmob-
• inHmOh icciim. Obiuigatorium habcttrc» partcs.
■"ifcriHi UbiurgMtio;iem,eim rationem,(jj> rMiont} ci-
-0. prehnticnem. Obiurgatiocftlub formain-
'H^si, tcrrogacionispropofita,his vcrbisrixnoi/f-
rtiiui: roohomo tn qun es qiii ex nduerfo rejponfx»
>f>iHrg»- Deol Id cft.Coufidcra u hoino , quis lis . Sc
Sui$Dcusfic& intcUigcsindignumcfle cc
>coifto modorcfpoofarc.Et ccrtc Jodhi-
cam iftani iufTgocm ita caiumniari , vt pcr
iftamhomicc om"oi colpacxcmpto , Dco
ioiuftusirxfurorimpiDgcrcrur;oihtlaliud
erat quam Dco vclur in facicm icfiftcrc,&
in os lUi aducrfari. Vnde non mirum Apo-
H&Ium iodigoKacc sci commotum ftatuif-
!tt.
AD ROM. 6^
f; acriccr rcprchcdcrc ica obiictentem. ^-^Eiu
r/»cilacomparacionchominu& Dci , fi-fiine .
mtliqj indigoarcfpoulacioncaccommoda-^f^;;,^,,.^.
ca copaiatiooi. Vtenim/rf^funtifta/w/^^i^;,^^
Jit lone c o n tc 0 ca , Homo reJponfHas , Deu4 ati
re^onJ*tur,(^ ipfa reJponJatio.iKi ratio iftiUS
propolitiooisad tria ifta rcfpicit.his vcrbis:
JiHmUtcttfigmitum Jiclori, curmefcfecijlif
Hic Homo jigmenio,Dtif4 faSori , rejponjmti»
ifta huic, [cnr me feciJiir)comp2t3t\xt. Qu»
comparaciooc raiioocm rcddir Apoftoius,
cm ho//iini,r:Jigmento . oon dccccDw , vt
fm£lori\tz refpoolarc : ac fi diccrcc : €\uem-
/7' •''non/icetfigmentofailoriftiodicerei
cu: j i. Jccijltf ItmqHeifjttbto Homcnonli-
cet Deo ijloc moda rejponjart. Tu n.ntbil C5-
aliud quam puluis & vcrmis rerra;,fiomea-
ttixti Dci^Dcus auccm cft illc qui ce Duzic&
formauit. Ac hic vidcnduqux ficrcddiiio j.R4//0»M
ad rclponfationc iftam in figmcoto icprc- confirmatio
hcnfamivbi tamen prius teriiam partcm.id ittm du-
c(i,eonfirmMtiontration*sia(fCXciitnus. Illa ^la.i Com-
aucc lumptaeft aM<r#o»^rf/7/»/<f,fiuccom par.itf. -•rC
paratiooc tHri4f^foteJiaih quam figultti ha- x i ,
bc I i n /M/«m ad f M (3^ pottjiatem qua m Dttt$
habetin fuum figmentum , velpoiiusin id.
cxqHofingitfigmentHm. Itttdrpotejlaf figuli
facit ad comprobandam indigntttttem ijiit0>
olfieclionisiSc proprcrcaad illi rcfutaodam.
Comparatioaaicm fjcjtad dcmouftran-
dum,idcm quoquc Deolicerein jHHm,quod'
figulo infuum. Qupd ad primum , ita con-
cluditur. SifigulHi habetpotefiMtm ex eadi
majft facieiuli voi addecu i (r ad deJecus ; ti '
twn licet figmento dicert fiilori cur mtfic feci-
fiif Atfiguiui hnbct tam poiefiatem .Ergo 6c c.
Qupd ad (ccuniium : SifigHlushalet ifiam
potejlatem ih lutum tum o>L'eHs habct eartdt
tnhomiaes , vtlpotinsin idvndeho/Htaes fA-
HHrHiformaiurmtffct. Aip'^i T.rgo^^po'
fieriiis kxfiaj^tcica non iti.i h^mmtL eotU-
cere , cur me ftcifli 7 vd likud obiicere,
cuius caulii Apoftolus obiicicurcn) u-pre-
hcndtt & obiurgar. lizc de dilpolictooc
ic fumma rcfpunlionis obiurgatoita; vbi
etiam commoo^batum quo padlo lUa fa-
ccrcp " 1 obic6ionis ipfius rcfucacio-
ocjlii.^j^ .-..ta fucric additio coparariooi
CODUCOtcn». Nunc dc applicuione ifiorum
Cfit»'
CiA lACOBIARM
cemtnrittorum rc^ta& lcgitima agcndiim:
Qjit: tota cooftabit crphcationc ihtu ^
poif}}»tu Dci in homincm,vel iam conditum,
'vetcoudtndHm. Prtwj»<wautcm dcappiica-
tione comparMi tn r»ttont •vfurpati: num di-
De redn np • cet figmentnm fiiiori, cur me ficfccifii t Rcd-
plicntione ditio illius ctJt , fccuhdum compatatio-
fri^ru com- ncm , velin vuoteitio,hacpa(fto: '/««o»
farati. licethomtni ijlo mode reff^cnfMreBeo quotu
f»cu ifl»obiedione. Vt vt lit, nccclTccft ifti
obic<flioncni hominis cum hac figmcnti
congrucre. Illaautcm zxzv.SituMvolunta-
te irrefifiibtli hominem tndurat, non efi tjuod
iUifuecenfcii • quXiaJ ilUm figmciui con-
formata.ita habcbit : Curmeiuavolunt^ue
irrefifiibiti i/idfirandtimfecifii ! ita vt illud
Cyif Jiorcdditioncli^nificct.WKfl/fl/r/w*
irreflfiibiUtndnrandum. Quod hic Bes.aA\-
cit de inutabilitatc coodiiionis humanr,
id mihi minus vidctui fcopo accommo-
datum. Et fi confidcicmus probationcm
a potcftatc figuli , apparcbit talcm qiiao-
dam comparati iftius applicationcm cflc
facicndam. Nam quid potcftas ad dc-
dccus vcl dccus condcndi , habct fimilc
cum potcftatc murabilcm condcndi? mul-
tum autcmhabct cum hac porcftatc con-
dendi indurandum vcl mircricordia pio-
Df ii;:/i/ir4- ^cqueodum.Scd vidcamus lam.qua: fit red-
tiitnevelred dittP ifiius comparatt<\\io<\\n prob.tttene cft
diiione pofte vfiupatum. Figului habet potefiatem in lu-
rioriicempatum , ex eadtm majfa fingemii atiud VH4 ad
rui firifte -^eeus, atiud addedecus.Rtdditio ftridc ("um-
fumpta. r"*^^'^ '^*^*^ • potefi.uem ex
eadem majfa condendi atiot hoifiinci ad decus,
Miioi ad dedtcMS , » cl , mHos ad iram , alios ad
mijiricordiam: aetommodate ad id qucd agi-
r«r, vtapparcicxfirqucntibusvcilibus: vn
dc iiaconcluditur.Si Deus l^abet potefiatem
■' fx tadem humani generit mafia cendtndt vas
ad iram,(^va4 ad mi/ericordiam i tum mn
fotejl homo iufle lUidiceie.cur metua votii n-
taieirrefiftibitiindurandum , idcft) va*ad
1 ram condidifii! Adiuogitautcmdcx-ii/*^*//
decus (^mifiricordiam , liccttantumqux-
ftio ficdcfniNr4/Mi quiadc potcftatc Dct
agitquxcftin vtrumque. Vidcsautcm mc
luxta fcofum aducrCiriorum rigidilTimc
iftapropofuifTc , quia volo iltis conccdcrc
INII ANALYSIS
quidquid vUo modoad fcopum ApoftoU (j^,,. 7,
accoinmodaripoccft : Acouoc vidcodum
quopa(ftoiftainrc!ligcndafint. quar Dco ^
hifcc applicationibus attribuimus : (;^od,
ocnypcfoteflatemhabebatexm.
gcneru condcre vai ad decut CT ui-iccui, , , _
* , - , / . bustrtbaHn
hom tnem mi/ericordia projequindum * CT'^
refifttbitiviluntate tndurandum. Poteftatii
vox hic vfurpata i 1 petentiam
Ccdius ^autoritati,,, i..L. nfimaoa
^'a>*'< aosiio\r\ithicag:t\it dc abfelutapf-
tentia qua potcftaliquia . fcd dc iurt quo
licct illi aliquid. M.ijfi. nominc Bcza intel-
h^nhumanumgenui nondum cofuiitum , nt-
dumeorruptHm. ^cimxxi AHgufiffftmeJfein
alia fententia q u i majfa ■ c t-
pictatur: & fiquis ncg... . v , ..lu
probatio quam 4dtcrt,non fuffii ict: ncmpe
alioquin dicedumfuillc Apoftclo,ahax^-
Jaindedicoreiftoritiaa.alia ab hocdedtcori
addtCHStranslAta. Scd volo illi hoc concc*
dere,»»*^nomincligoificati inftmtf tntt'
teriam Nam fiinpln.itcrd ' umnon
ha biripoteftatem tx majja v.... . . . ; c u d i vod
adiram, (jfva* ad tt.ijerictrdiam ; facicndi
homintm nrcfiftibih voluntatc tndHrandii,
(^mtjericordiaprojc > ' ■ -oo vidctur
ipihi latistutum. , .vidcainus
Dcum quotiJic faccic -vali mifciicorJi*
& vaia \ix,ii homincsali- s inJurarc, & a-
lioium irifcrcii , fanc apparct illumquod
facif.iusfacitndihabuillc. Scd addocodc
modo habuillcius facicndi qno facit , 4c
cafdcmolicaufas ftatuilfcfaccrc. obquas
rcipfafacit. K.csautcmpcrfccirct plana»m-
fiiouolutacnctdiBicultatibus pcr praepo-
ftcramcxplicandi rationcm. Quam cgo
hic non icfuiabo , nc prolixior lim:noo c-
nim ftatui lam idfaccrc^fcdtantum com-
monftiarc hoc caput , quo vclut funda-
mcnto nixamluam fcntcntiamdicunt.it-
lis oonpatrocioari. Conabor tamcnali-
quid lucis fauic oegocio adfierrc. Qiiam
U«us dicitur^fcri' va» ira vcl / lu,
hominetn indurart , vcl tius ifn jm
ncccliario, ttianobis veniunc L . .ao-
da:duocxpIicitc,voumitDplicitc,qaodifi-
tcr duo illa vclur mcdiu iQtcrucoiat.Primo
cnim ncccllc cfl r: hemo fi.u Q- quidem vat:
Dcin-
i
CAP. IX. AD ROM.
^^^^ D;iDclcnCcc(Tce(l, Tf , anfcqaam vmj irA
ndi- ""'^ miftrtcordtt. fint , fit vmfcccxti, id dl,
id qiiod cft conditus, fcd fit^ptrfcfliorfm ^jg^g
ttndertt maurcm. Ncq. cnim fatistadin pii- innf!T
tauit.Dcus fux bonitMt , ,9, homini fcmd ttonlDet
fccommunicairct, Ttilliusfrf«/»r,fuiau-^,^ .
tcmipfius^/m/fiwor .- fcdvoluit vliciius^^J*
fc homini communicarc, vt i/yjw»/i>w t,eJfin"*
mtnuglortficator ; atquc vt id poIFcc , non^,^ J^^T
tautum nAturaiiljui(cAk fi4pernMtnr»Ubtu ,„., /
«WKilluJDllrurit.Vcrum noimam /
&niodulum prarfcriplit huius comman»-^- j
.catioDis,fciliccf,illamfierioondcbcrc,oifi
ffbcondttS4ntSii\ovr\o imitginidtntru con-
Htnienter ia obedicntia mandatorum Dci
'vtMtrtt: Scf{\i\i potcrat cuchi , poterat fc
dcpriini ; Sc nihil tuftiusquam v« dcprinic-
icturiAabuteicturdoais.^uorumreifloT-
fu poflct cuchi ad fumnjam dignitatem.
fuit itaquchomoillo tcfpcdu VMiUtifiran.
d*iuftA Dtibonitatitfs^irt, per<]uodDcus
tia,fapitntia,foientii$.S\xat2\\x 'ipft cffeDtix I dccLicr infigfttmfuam bonitattmintobta»-
pcaitiorcs,fimplicitas,iniinita$,-xtcrnitas» J dofititfie vtueret , Jitieramfuamiram im
tattt incommucabiUtaSi&c. Nunc confidcran- .eofunitado , fitnandMtim tranfgrtdtrttur.
iiyrtmo dum , quarum proprietarum patcfaftionc | SicfccicDcusioino homincm&: iucorc-
imum .Dcigloriaprimitus fuciitilluilraiulj Dico .liquos hoinmcs vafj illulhaodz luftx bo-
'trintfiUi'bonitatu,iufiitit,fapitnti£,po(tntta. Bonita- Ditatis3cirx ., idcft , aptaidid ioftru-
■xitnd*. jiteniin eR feiffmn commuTutare : /«/?///* '.tncnraradluautcm non fccit , niHin-
fnfcrtbere normam coTmnunicntionii : f*- tcrucnicDtcco,quodfccundoIoco hiced
fittuia,fcir«quomodoid deeeat ^ foffit fieri: connderaodum. Cxterum Iramo in.hoc
HomofeiffM
ftjtu.a Dco conaitutus ,/»W4/iW»/r«»/-^'''''''"*'/'-
cendi , , . - , _
tHvMt /"■'"^''•'ndcteruo ytvtutrtLfiat Mlmtfi-
illufirm- '''f<"''''^^'>ni^'dcamiis quodhicDci opus
em ffo- fit-^rimum cfb opus Dci quo hotninemcon-
,di/,vtjtt.acq\ie tancum Ht, (cd vt fit adcer-
itumfintm, quodt/^jr/nominefigoificatur,
.quodtaotumdcm valct atquc in/ZrMm^-
.tum. lofltumcBtum autcm cft finis alicu-
iusgratia. Fintmlmac appellat Scriptura
Dtiglariam. CoDdidrt itaqucDcusiiomi-
oeroadgloriifui i. e,a6quotpfc gloriam
accipcrct ab homioe , Tcd quo gloriam
i fuam pcr homiocm-multo illuitrius , quam
perrctiquascreatura» iiluflrarct.Ci/orMau-
tcm Dci lilu/ha^ur pci patefaclioacm /rir-
frittatumiffitunafuralium , prxfcrtim ca-
«fm/rtf-tiun.quxtnfecundo diuiox naturx mo-
riuatum meoto coundeiaotur,TCfunti>i?ffi/«/, iufti-
m,
^'itnam
fottntu jfojft ft aclu iffo ccmmiinicare. Bcni
. «i/i»« itaquc Dcumimpulir, 000 taotum
>Tcalia,fcd (^ijominemtonJeret , hoc cft, vt
.feipfuniuihilopct iimilitudincm itacom-
; tnunicarct, vt cx nihil» & ifla communi-
«Btiooc td crillerct.quod elt hotno luftitta
prxfcripfitmoduni quodcccbattftam c6-
rounicatioDcm ticii .■ nam cfl bcnitatis ar-
bitrairix, ycl vt Tcrculliaoos ioquit , arii-
trturixoftrum Dti.SaJiitntia(ciuii, quo pa-
dodccucrit Dcum lcadid quodclic: ho-
Mofacicndum communicarc,3c quomodo
Dcusidpotuciit Potentia harum inftru-
greditndo feifftfcvttviumalttm id ti\ , pcc- "''^*' '^*'
catorcmiouIla.Dciadhocfoc;'fr/i/ic»f con- ■
curtcote.nrfi quxcius bomtaitm,iuftuiam,
Jafttntiatn,imo ^ ccnftant\4%m\n\pi\ts\x\ix
crcarioni.s iofinutionc dtceret: qtia oihil
dccedcrcthomiii n ixnlibtriarbi-
/riiaiflualismodj. cviirctur.adhoc vcl
ad illudimpcl!crctur,iiew7ovcroi« hocfl»'
/«cxiftcns , cum omnibtu fofttru , quos
Dcus llatuct-t cx eius (anguiuc ordinario
modorro<lucerc ,///j;/iM4'rjr/, cui Deu$,
pro meritis irA/n rcddcrct Sc faenam: hoc
incDtum,pt?ftofuit/i</rx/f^«rffi/«/n.rotcft l.cftiqucm-y/i* rr* PcirUfaccrcr ScdhocnS
' ' ~ eftpafla cadcm illa i^«R/»f,(' qoant mjhi
niatii ccm mifericordix hocloco ippcllarc
IiccJt; quin occif i\Dc\ iuftitid.bonitatti,
coimDcusoiiitlofuam fimilitudio^ com-
muoicarc.Scd /;0/nonon'itiitcoodicus.quiQ
voi fuerit iftius bonttatis,iuftiti€ .fafier.tia,
fotenttd:k hoc pa^to fuit vasglorix ilUiftta & w»/;fr;f<rrrf/«4ii'/^y;r«/rcc.6cicbatquidcm
XX. Advideodutn quo modo vas Ifit illa- i fapientia Dcif«a/ii/?/.ideft,;>#ffit/<» dcbcn
.'ftraodxporroDciglorix.RcClefanc Nam faenam Sc iffftitia rnlebac caufx .reddt.
Dcusiri>w/»ff»coudiditnoB ^itjfettantum | quod ipfi dcbcbarorrfcd&fciuic Hh!>oni-
Kkkk
tati
tt6 lACOBI ARMINIl ANALYSIS
/«ri quodampliu$dtfbcri,& roluiti/?4,pto abmrormimafcnapotcftatfhabcrcraciett-^^^r^,
' *' dihomiucs,*: dciifilcmpurofux volunra-
tisarbitiio &pl4cico dccrctum ftjtucndi
fuanatura.^Sfwwicjuoqucicddt c]uod i-
pfiuscrar.ncmpeyi/iwfw*;/ '•'■■ion-
firatioMem.lutijutpromnio).. ■ :ior-
distm,<\\xxz(\. bonitatisaffeiitusiQ milctos,
& proprcrcamalcnicnto5.D#f«r>cnim bo-
n,-^-' 'r nf/,(ocommunicare ,non tantum
Wc .rihiUiO^nthtlmerititexifitntthMh
<^ binemeritu{ftqHtdem manJatnm pnjli-
tijfenf ) ftd <^ mnlt mertiu /' '
foi tbM : vt ^ dartt non haieni .
imoaddtrtthabtnti, (^parctret al>ntenth
tam-viiirtxiductiui pcecMum perremifio-
mtm,<]UAm dc nilulo tnumphatrtxf er crca-
titnem. loucnititaauc fnpientia inodum,
HUorcddcrcturr/iMjl/li quod mcruit, 3c ^i»-
tiitnii quod dccuir: ncmpe lefnm Chriftum
Me'ita:ortm , cui caufailb j;cnctis humaui
ccrtst|coQditioiiibus lancitum, fccunuum n^f, .
quas alios vafa ad dcdccus,alios vafa ad dc-
cusfaciat; &: proptcrca homincm luflam
caufam noQ hubcrc cxpoilulandi cu Dco>
quod fc fcccrit irtcriftibili volunute indu-
raadum; quiliDtct voluntJtis llatutum&:
ipfam indurationcm intcrucniat obftina-
oin pcccacls. ob quam Dcus vult fccun-
dumtdcm vuluntacis placitu homiac vo*
luniatc irrcfiftibili indutarc. Si qms Jimpti-
ri/rr dicjc Deum habcic poccltacchcicadi
homiuem VMi ad dedectts (y irmm , lUc D6o
mjximam iniuriam facicc &
pcuracconrradicer. Q£arcncc
audctym//)/if;rfrdjccrc.fcd ifta luu
imponcrctui apad tiibunJli lullitia: pcr. . cHc dedecretv.cp aoaexjeq.iatur
fcrenda&pr- > quo ita //fina tllcc
•va^ Iwnitatii <. ,\ ■■■■■^ rutnmo & c xccllcn-
tilhmo modo illullrandr.Catctu hicquo-
quc»«j?i>/«fcintcrporujtroemor fui olficii,
&dci • 1 municarioDcm iltam
l>o)u:, . non magis de-
ccic ficri ahjqjconduiont ia hocftjtu quam
iii priotc : lcJ arquumcllc \tcouiittioi\3-
cuarui fccunduin quain bonum illud fA,'»>i-
yir/ror./MCommumcctur^vclnoa commu-
mnt^mcila nicctut j imo coutiarium malum mlVra-
jt,orw,«cy v/i.tar. Atqnchiiitlbtur ' ' " •;c$fa.
ft ,),aLi jtue ccrc vxja itt{Sr a/tos >.•■ > ,
juci atorei adtratn v cl mtfnicordiam : mijertcordu qtti
fadi.alti }■ rconditu ' ■■".imtranj-
T -^"fri.go -^ "■'■'ur,nec:i . > ■ ■ 'cnf.idque
.. !i irreuccahilt/irCi^neceifarieiidcortc^mcoa
ji.tHtiuxta ditioncmeircoc uauljjjiclli* , pciliftcnics
•:r in ttJii(grcflionc , vjfa irx ficrcut iplo
, a(nu,&: qui prAftitillciitcandcm, hcrenti-
plo jcIu valannfcricordia: :qux ramcn ca-
, . . , ifinndi to
, .V -Uitiatcm-
I .^artiBtcaiux :Dettt facit ho-
jnintm o/iu Hcmo je fat •> liuc
ftcciV • ■ j.iiireje
f„n.ii< t, if* vil
mijertcorditquod O" rtipfafactt, ^uandt eon-
ditieejlautprafita.an' rnigle&a.
Hincapparcrquislit ^^... .. ..-coruqux
hov:\ope( ' ■ fc iia d;
Scdillet.^ . .itadecvti
ytproximam exfecu/iotKt caujam j .
rmflfulpcnd.it , q» tantuncie valct , a«j
{tmpliciter dicac : Dcum ibtuifTc al:
homincsfaccrc vala ad dccusi alios '
rx.altos vafamtictic(irdia'i& vth
facctc omncs prim jii
caaliospci luftuiain j , , .i. . .. .....
& dedccorts , ahos pcr mifcticordiam vaGi
mifcticotdiz& booont.Q(iidquid.n
abiuiui cx iftj compatjtionc ab .\
aliarapct iiniitrjm lotciptccatio.
deduci > folo dif.cnminc, <p cft lotcr hom >
aes& vjGifiguhredteiotr'
ucniM.Mj:c a iiuniihi rriv; .. i . .
ii nullaaliacllc pcflltiftius com[
rcddttiu.fcd vttllisiplis , cuquibub iuc oo-
bis ncgcicium.ru.v ' •
commcijft:arcn. ,
naIogia£4(i inceUedtjm , huiuti>
I .jle Li»c coot ludcic vc:
) .1 t(i,imo tualtcioillo.
fctibis.uptmiccoolcucire At
{kc\ mceiurcn
/' ,.i i.it A'
1. ., qujmA. 11
duobusvcifii^uradducit.Siv<roTtf/rj DriM
&C.c'-
lu/u//.
■n
tanditm
'ttr
trt
kicab ApoftoiuadfctuutUi>ucaif e:Dcurn tKfnnrnnmm (onJirmitndAfn,tHtnad .
Uientn*
CAP. IX.
ir^ionem tj>J*M refttt/Dtda: QnzipCi <^nof\i
jiVt»^' Ibotaliluiai Na comonflrarc oWcdit/Uii
frtjftorcom jodigoitatf, cftiili alitjuomodo rcfucarc,
fTdtiopcfie vt in fupcriotjb. vidcinBS.Ncc viiico qua
Tioris apfli- rcconioJclncredditio acconiodan illi
CMtio fu*. pdntioDi non yolXiv.QvtmMdmodti n figu!us
■ h*tef potejlmttm tn lutum , vt ex ttidtm m*f-
• •^*'* f»fMciAt nlindvAS (iddecui,*li ' ' ■ ' liecuf:
dejumpt». it*DeiuiiAbet pottjiiuetn, ^ mtdto
Atfuiorem vsfs ir^ttdtMerttum coagment.va
Itnitate fua perferre , ^ vafa ttv. ' •x
^r</i4r4r* ^i^/tTiu;. Qiix zquitas 1. . d - V . .1 [ 111
Exctftio a{iii,l)ui quos Dcus Cbi habct vrrinquc
{ontraiUam pfopofu^s. Scd (licctquis,</?4 nonhahere
tnttr fe conuf> - ■ ' - : ■ ■**rttf,
4^{ctinaicfii. .. . . ...1 tnte
ritiim,\A cik,dedecH4 coagmetitata ; icd lioc
potius illi coDUcnitc . coagmentarevafa ire,
adinteritum: vt prt.farare vafa mijcrtcor-
dit ad gloriMm,i{ii connctiic.facrread deCHt.
Kifhondo Scdquw Apoftolo praefcribct moduin ap-
plitaiionisad comparationcm ? au non li-
cct lUiparitatem diuimpotejlatii common-
firarc incoquod Dcus rciptafacitrirctf-uA-
fairt.(^miJericordiA : hcct minut fit qiiam
qu od Jigulue facit circa uafa dedecorit,vt hac
ratkonc vis atgumcnti fii forrior a mmori
ad maius . quam a pari ad paritcr compara-
rii ?Dccft autfaliquidifti Apoftolicx ap-
pl:cJtioni,5£ liquctidhu:urmodicirc:.<^«/»/
fai Kndinoet haltlit/i rejlatem ! vc],anpro-
pttranonpoterit mertto juccenjere induratu:
Atnuucdcniquc vicic •■ i-i.
tct uiuc vcrbis ,quii . . , _ i-
''''' roanruri^llucprorcdduioae coparacioois
nm, (^upprofcftmpiiciter)obic6iuilla rcfutc-
:tur Dixiautcin & cti.i.'v nn; dico,;/«//4w
omeeiions ^^^^ Scriptura < -'n vidcri jir-
:.f„f
y
tatorm.
miit^
ficici)!!:'.
Rrmi/ur ^ ficultaie^.
■^'^ jintecedcBS: Deuiijuoi^Vukindura/. Conft
':}i,nitur a ' obicdum.- ?
'.nP.io.
-.''tre induratii.
^ .^adiunclo volumaiisdmiii^:
^iavolMntatiDeirefiftinequit. Antccc-
dcns & tatio conicqucuii.r conncifVanturr
Quos -jult Deui indurarevoliintatt irrejifti
^//.'.additurconfcqucns^ lUtsnonpctefim:-
jitijAccenftru SimpUcia.ia ifta obicdhonc
AD ROM. 627
contincotiir i lor; Itad^ ui,
Vcluntann. . v, mtru ':to:
quodquartum mahinmodum dici vd cci-
pofitioois peraflii matioDcm.vcl diuifioou
pcr ncgationcm.>*/fjr/7/:)rM/fr /jxf ab oba-
cicDtc propooiturhuiuilnodii/»-4//i///»4cfV
adiuuclum,quo verfatut Dcus circa indn-
r.^;,qui proptcrrafint<riirf7//«ii>x ,& hic
ciiam cauja: vtfjLpcobicdtarationcmhA-
bcDCcaufa:uoo iplbrum admoftotum in
fc,fcd quatcuusciicaobic6ta vcrfantur,ii
clt.nou quatcnus fui:t tcra primo . Icd fc-
cuodo. iHditrati voluata* irrefiftililts
p o nuo cu r V t w*r/4 ejfeanm. Indura/io eH
efien-um volitni ' ' ilis. lara
quarrituian//»; y . i . ,. iaict iadu-
rationem^voluntatem irrefijhiilrm, cad6
iit afiteho inter iram diuinaw Cf* induratot
faoc c(li«« t. ttiitrnjctpojft itainduratts.cpi
ii'^nmcit\ir pct yoccmtnerito ve/ imrneti- .
f<». His ita cxplicatuapplicctur Apoi>oli rc- ^^^VT
ipoofio.Pr/wodcclaiatApoftolus tfiamaf "^M^"'
fetltoneiatu tram Dci & tnduratos non cflc, ^'JP""!""''
fci potiui vniuerfam. Non cc\\m ohieRum 'j^y^^jj^y]^^
irMdu*inMl\iatjndurati,ncc^ueindHratioirt ' ^ '
caufa,lcdpoii\jsirjtdininacatifainffuratio- _
E t D cu s aeiu indurationisscx fa tur circa ^"'^**'
cos quibus /r>irj(/iM/»<y?,hoceA ,quiipfo
, aduiam fuoti/ii/Ji/rit.Qupd Apoftolusfi-
goificathis vcrbiSi vafa tre. ad interitum
coagmentatainditra/DeMS.Ei\\t3que\tti\\is
noo t^fitiimfailacta a caujatuincaufa, fub-
leHononfubiecio ; fcd muerfio caufx 8c
cfFcdtijfubicdli & adiun^ti,quarc rcfutaiio
ilbus pariis cft finniinma. Taotum abcft
vtDcusnon poiilt fucccnfcrc ioduratis
vccontranou induicr - "'^ •' ^mfuaculpaiu-
ftillimaru* diuina: os. Docctau-
tcmScripturacotaiudurationcm ciTccfFc .
cia&figaCirx.^ •• ' " !racftqu?.
ii\o,ari Deuipojfi . r4//i, quij
quxrcndufucrar*» Deuspejfrt indurareeos
cfpondct Apofto-
"^^> '-i''^y ■•^''--^■^ ■'.■iKra/ioni Sc Volun-
tatv irrcjifitliili.h i s v crbis :pertuUt irtt vafd
muUa/e»irate:<^aih mo,'fit inditratioKis Cgni-
f' • .tnfnetHdinf, noo-
' . li icfiftiocqt,4t7<Vȣ
Icaq,c-; luccllulbciacaufqoocauf^ At»o-
quictaiiquisiaonoo dccrccum quoftatuic
Kkkk % Dcu/
rACOBI ARMIKII ANALYSIS".
Ttrtta.
m>
E)cnsindurarcx*4/i/r^ , tH voluntaiii CHi
r-eftfii ncquit ? Ita Unc. Ac aliud cft, Dcum
omiMpoccocis Toiuncans adu viiadindu-
racionemcfH<.iendanii& aiiudiHi^ volun-
latc (bcutlTc > fc vaGt irx induraturum.
Namiito pa£lovo1uDcastribuitur dccrcto
in(! iis,non atfluj. inrtr qr.x diffc-
rcL. .j':ft > vtDcusponiiv ' .itatc
irrcfillibili dccrctum faccrc dc sidi trz
per |iaricntiam & lcoirnrcm ru.im induian-
dis. Siquit rcgcrat iniiur.ttsoncrn tanicn
tmtctrtlkiijfc f iUttirsm per ijiamfa^itn-
U*m: pcoprcTilludi//rrf/Mm'i}iia nou tau-
tumftatUi: vti paticotia , rcdilhvr: •
duratitnem : htc tqnipcllce cmfn^ i .. .
itSai 'vc!>tr*a.'ij cuirefifii ■;eqti 'it, Sei^ ifia £-
^«//oiVrf.-fuda.i negatiuiiis ratioccm mul-
tapcrriiv-! • ■••r longun^cllcthic adfcrrc-
iparci. ^iiefupcrrccicbo,qpiaidod-
ic^hiiu oou obeftpropofito. Conccdamus-
cnim i'i omnipottnlit vtluntatu indurart
vafa ira,2D\xociufiiita in dtttini. vcltan-
cilluro adimcr.quum ip^meritifintinJurM-
tfnem.in Dci autem acbictio fic pcrnam in-
ftigcre, quoipfi. vifum cft raodo Tertia
xclponfiouii pars cft *.\eaqkiiaieitliu$ adus
^iuint , quero Apoftolut auac czprtcar,
fumpcaannc, Qatdcnim.annonxquum
Tt Dcus iram fuam fjj^ potentiam aliquan-
dodcmonftrct ^^quinunum.. Aducifus
quosautcm,fi noa aducrfusa^jt/^/riCiu/i»-
ttritnm coagmtntata,^*. Dtutptrtulit mul-
ta lenitate ! Aut aducrfus huiufmodi ar>
^uumcft-vtDcusdecIarcc ftiam pqttntiam
CrirtuHi autnunqnam ilii id hbcrum ctic;
& ficiDcalfum Dcus/xi/rn/Mfuarmatut &
*r4,TtpotcquasezcrcctcnUDquampotcrir>
quikufcanquectiam modisirricatus.Htnc
apparcramplius,quid bicab Apoftoloprq-
Aitumcn'e ,. quamncccdariarcfuratio i-
ftiusobiedionispoftubbar. Quidquid c-
oimad /ri/^w/nit-aducrfus induratot noo-
czcufacioDcin taacum,fed& dcfeofioncm,
imoprzconium adduci poterac.hic alla-
tumcft:fc ita dcfcriptiilli in quos Dcus
iram crfotentiar» fuam yult oftendcrc, vt
omncsnmui,i><(//M/;>4iuftas caulisio fc
compicdlantur. Nonenimirafcituriis>nift
iravaps um cxiftcacibus i, ncquc qaum «
racritofuoadincerftumfunrcoagmentattr»
irMmfuam in illorun» criaum fiatumiur*'
fito exfeqiiitur, ff d diM magna lcnttat,
tier.tiAtUes utlerjtt, ad pccoitcntum iuui-
tans, 4cicflpifccntiam cxpc(ftans : at vbi
cortitdttra (y> refipifcere nefcio ifiamDti pA'
tientiam (y> lenitatem tontemnunt, non mi-
rumquodncc ipla intftrtcordijftma Dti bo-
nitasibira iUationefc poHit tcmpcrarc.oc
fibi vbiquc iutfunmfummum* i . d-
di poftulaas , tU^ locum nullum ..cujv. Jcre
vcUc vidcatur. Brcuius autcm rcfponlio-
ncm proponcraus,fi ad finguias fyliogifou
obicdliut partcs iiiam accommodcmus. ^
Syilo"\liuuj,iurcmcalisctac .- §^'i volu»- ^^r*^
ttuejua irrc iditrat; tUrprtfJhutru? '"^ '^"^'o-
fucctnftttindurAtu.AtDtt4«voluntateirrt' f*tmh Sjl^-
Jifiibtii indurat. ErgonmpPtefi merito fuc- f--'^
cenferi indttratu. Adpropofittontm rcfpon- '
dcc Apoftolu« pcr ntgaiionem : tum quia re^onjie,
(implicitcr fufalfttmeriticnim fuut iiidura^ AdmM^
tiontmiWi quosDcus indurat , & libcruro wot.
eft Dcoiibm meritit infi£tri , quocunque
ipfi vifum cftmodo : tum (^Mi^/alfMiracatt'
faalltgaturinduratto , quum illi iamfunr
•V4/a/r* antcqtiam indurcntur , & ira lic
caufa.iudurationis. Corrigatarcrgopro-
poficio hoc paiflo .• ^ivoliintattft< '
fitbili indurat eos,qutprepteria quod z i^ .. ; «,
funt, mtruerunt induratiomm,iUe pottfimi-
rito ifiii indttriitiiporro fttctenftr*. Admino-
rem rcfpondcr pcr poftttonem alteriiurrKdi j^^^^^
indurationHi<^o toilitur iftt modus io mi-
norc aHumptus .-pirfert enitttmultn tenit»-
te vafa ira ad intiritum ciagmentatM : E rcor
Deo impucaadum fi illi hinc lodurcatuc
pro fua malitia ? Con igaiuc eciam- mioor.*
At Deuspntitntia ^ Itnttate vttns erga va-
faira.iUatndurat. Vadc&.maior vltcrius
cortigcnda» Tcnit- pct fuppofitionem huttu
m»ditnduratiittit,qQ't «us vcriiatcm 9c x-
quitatcm multum commeDdabit. Hinc
lam Ccf^utiui conclujiontm cfCe fuUam .- cuios •
contrariacz fa<fta antccedcotium corte-
dlioncnccc Ifario fequitur, 6c cft vcririima,'.
nontaotum proptcr vcricatcni aatcccdcn-
tcm , fed & piopccr iufium finem diuina
indtirationit.qui eft iUufirMtio trofienfioira
fjj^fpitntiADti; Quod ad f hralin lilam at.-
OQcr^.
CAP. IX.
nh cr iri vaf* effeMdinttntui» ee^gmem/tfa,
ex-prxcedcntibus facilc potefl intelligi.
Qu dc iiAjis miftricvrdu addidit.didum
2UJ id occafionc fccctir Apoltolus. Et(]uia
e illts noo cA ^uzllio.latioii czplicationi:
rnpetrcdcbo.
AT(}ucit3quidcm mihi commonflralTc
ridcor,. HHnc- ApcftoU locnm confirmantlA
AD RO*Vr. ^19'
iftiftntentiAnoHjiruirt , qsiMmmitUihHiut
Citpitii ftmdnmcnto ntxam ijfe nrbitrtmtHr.
Kts vero ipfai hoc capitc comprchcnfaS
prohxiusruflarc vifum nou fuit, quiaa-
liasidcommodiaslict iquandocas non vC
huiusvcl ilhus lociautoritatc fufFaU
taSj fed pcr fcconQdc-
labimus.
Hdc mihi Paulino ft quis male cenfinafmi
Monjlret.abhocfcn/itabftflerepromptusera.
At ft ijmf fidei monftrttmale confona.culpam
ti^C(erc,& ermemtotlere promptiM ero^
Summani huiiistraftacus ordinc complcclcntcs.
QVomodo verbo Dei injitu antmo no-
tiotiibui dt Pndeftinatione ^gratitt
Dei rtHe fnfer ftrHMtur. 499
AxiomMhoc Deiim femper iuftum effeMcel ht'
minet non inttUigant quomodo iuftut fit,-
cante vfurpandnm ejfe tbtdi
fluomodo MccipiendUm fit , eum Deutdicitur
non ptndert a caufis vUii fecundis. 5 o o
Ordinandi vtrbttnt ijmmodc acctpiendum fit'
in materia deprouidentia. ibid.
termittere aliquid certifimt gratih anidem'
fit eum otioje ft>eclare qutd fiat,aut quid
futurumfit.ibid.
€Usomod6 inteUigendum fii , ijut, mtitMnturr
ifUoadcertM ©• fixat omnts ciretwtftMn-
tiof nen fine immutMbili ipfius deerete mu-
tari tl/td.
ludiciMquidem emtuMDei reuerenter hono-
randa ejfe.fed fimuUerfilJime conftarc de-
bere quod iudtciM Dtijim; .jum ejft ipfitts di-
enntur. foi;
fJ^emcdoDetta eoncurrat cHm raufis fecun-
duad opus aliquodproAucerjdHrn. ibid.
^^omodf' Mccipitndum nthil mali c.t:tfri
pojfe nifi Deo impediinte ibid.
j6ttx eutruu quocurt.ju reireiie concludM^
tttr, Deum Mliquid voluijfe. tbid.
fl^cmodoverumfii hewintm ncnficertbo*
numciiAm quodexgratiafactrepojfit, nft
rebus omnibiumfe creMtiipriiJideMt,omnim
que (^fingula Mdminiftret ^ gubernet.
yoi.
^OMMm tMttdem modo DeM toti mtmdo 6*
Deut in lUo efficiMt , vtfaeiat ,ficut ejfecii
vtpofftt facere fi velit.ibid.
jinprt.deftinatio reiledtfiniatur vtl defcri-
i>attir, quod fit eonfilium Dei de hominit
vltimo fine vel ftatu extra temporMtem
iiMnc vil MnimMlem vitMm. f c 5 .
fjuomodo reHe accipiendum , prAdeftiitMtio-
nttvllimum finem ftatui declarationem
gleriaDei in iUtut fartim mifericerdi»
partim iuftitia ibid,
Dum in omni operfjuopropofitam fibi habere
gldriam fuam : eam autem tjft ptrfeilionit
fut mMHifeftMtionem 'j o 4".
^iLttsmodu Dem foleat gloriMm fuam ms^
nifeftare. quarumnempe proprtttatum ef-
' fentialium explicatione, accurate to-
fiefeexpenditur.ibidt
AnDtui reHe dicatur deereutjfi vthomo la-
ttrituro' iUuddterttum ad fi/iem feu ftr*
I minumptrduxiJfe.jo6
An ereatio <^ lapfiti hominum reHe ftatuMn'
tHrcommunemtdium ejfe confilioprtidofti-
nAtknu fubftrMtHm^ibid.
Khkk y. Am
gio
lACOBI AR.MINII ANALYSIS
piinirct apparec Deo in ifirocfacdcrcnon
nMnu», imo multo magis fuiirc libcrum»
coditioncs quas vifum clVcr poaerc, quam
io ttrdcie creaiioais. Ec pcrconfcqucns
oon magis hic quamibiM/«/7fmcoargui
poirc.Scd toca rcs hoc fyllogifmo comprc-
hcndi potell.
Stf>ropeJitt4m Dtifecundiim tUclionem ,
fliu earnis riiiciendu , eenfenilis autem in
jemine filiis promijpenii cAitfAm halet fo ■
lam Dei miferi(ordi»m ^ eommiferaito-
nem\ tumfeqHittir DeHmobidnuUomo-
do iniuftitii. arguifojfc^.
Jit propofiti ifiiui caufa eft vna Dct mijiri-
cordia.
Ergo Deu4 ob id iniuflitii, argui non poteft.
^ . .>...r- Hunc clfc fcnfum Apoflolicx rcfwon-
^...^ . ''onis patct cx confcdlario rcfponlioni
ra : L \uhttcxo:riempetztturnoneftetut quivelio
ftftarto ab ^ , • r, r i
'j1t>ofiol [iib eituqut currat,fedmtjerentuDet,\\xh
•' andiy proto/itumfeeundumeleiiionem.QMOi
quia Deuiiniuftitit, argucbatur . quod filios
camis cx propofito/ecundum eiecIionemKxi'
cercratquc odiohabcrciitca icfpondrc :
St Uberum Deo cft, ad iuftamfut, potemtt, dt-
eUrationem nomintfque fui iltttftratio- S^uomoda
nem Pharacnem excttart ,indurari ,pu- '^"
nire ; tum Deo non : • ? tntMftitiaattri- dac -«
bui , quod propofitu ^ . ./n tiellionein jlpoftoU.
decernat tn fiiiorum carnis iuftaindura-
tiont P^^tta potentiam fuam firgloriam
illufirartj.
At tUud Deo libtrutn tft ; vt appartt tx hcc
loco.
Ergo pofterius: ^pro^u) oi> i.inon pottft
iniuftitta accufari. »
Cunncxio propoficionis ccrtncftfir-
ma. Namaut OconuDquamcticlibcrum
potcntiam Si. noiuinis fui gloriam inali-
cuius iuita punitioDc illuihare > aut etiam
libcrum ith ctit propofitoaiiquodtcemircjt
ioquoruiu lufla conck-mnjtione fuaai po-
cancumdcm valcc, atqucidquodanccadi- ■ tcntiam & nomiuisgloium vclicdcclara
xic ; propofitum /tcundum eUHionem manet rc. Et Ginc. nihil crialiud Dcoadimcteius
ixvocante,nonexpperibtu :(^fiIiipromi//io- 8c poid^itcm deeretum quod eA
w« ctnfentur in /tmint filtt» carnis txclt^fis.
Qjlum cnim mtfericordiA Detvoluntat Ct*
r«r/«*/;*w/»Mopponicurjcerrumcft iftum
fi^uiHcareconatum&: curfum iqKohomo
ai > ue rnrfericerdiaDei iufttttam o* falutem
jHuturum fe /Ptrat. Talis cft aaccm
1*1 cur/i*s torum quipcr Itgisoptra
' CtluitmfefiAtuur. Quumquc
. vicifljm voluntati curjut
oppomtur, cooftat i//tufticijc & vitz con-
Cl^ jc adx mtdtum il\ cordiioppofito
otiiuutum. ^oAmijLi- . . i.iu cft maximc'
art>ac , ncmpc , fidts tn Chriftummtdtato-
rem.
AlttrA ratto ntgm r jutfifu eft a
AlttraiU- ,., -7 tptttntii.^glcru uluflration^;
hera^ if ^ querum vtfum tft non mtftreri .• q ux
'' ■ . ^uopofita quidcm eft in paiciculari fha
■^*'' raonii exemplo; 31 ipfa in fc fuanaturaeft
luftra- cunlhntiilima& fcmpcrfuifimilis. Com-
u.nt V. '7- prchcnditurhis vcrbiiiI>/fi/«»ii»5frf//«-
ra Pharaoni . /Id hoc excitauitt, vt in te 0-
'h ffre/n pctintiam meam, (^vtaununtit-
. menmeuminvniuerfaterra. Exqiio
iucAi Apoftolus ad iftamobiiRionisparttm,
eleiiionem ficxcndi, quam uol!
pelentiam ^ nomintsfuiglori ,
rura iufta indurattitit^punittontc/lendtrt.
Coniundta cnim hqc lunt>pumrcaiiqucni,
& cuodcm panx obnoxium dcccrncre.
Nulli cnim pana iufte infligipoccft,Din
cui cadcm iufto propofito (y dtcrtto fuetic
dcftinata:& f! cui px.naiuftc infiigi potcf(.
cidcm potcftcadc pana propofuo (j^decrtto
aUqtto iuftc dcftinart. Q^omudo auccm
libcrum Dcofuciit Pharaonim excitart^,
indurartj . &c. poftca in rctutationc fc-
qucntis obiciSionis gcneratim dcmon-
Ihabitur. Hunc eHe totius rcfponfioais^'
Apoftolicx {'■''■■ , apparet cx conclu-
fionc toii u,, oiii iubiuocla : trg»^-i'
quorum vult mijerttur (^ quot. vult in-^^^J'^^'
duratj. Ex ifta cnim conclultone tota ob-
ictitio ludzoium rcfutacut rohdi/IIrai}*
hocpa<J)o. "EiHfquead
Si Deuspoteft miferiri quorum vult , (^ 1« 4ndi
durarequosvuU , ItrumiUt Uti lufttttd
eftprepo/itumfecuti.i .cmfaetre, cotra JuJa-
qito fiUorumpromi/fioniiftatuatmiftrtrit rumebnliio
filtes vtro carnu indurart ^futtirt..:. rtem ada-
Atjptatte.
CAPITIS IX.
At Dtmfoteft miferert quornrn vuh irt-
durnrequoiVHlt. Ergo ItberHrrt tUieft de-
tretumfecundutn eleclionem f/uere quo fi-
liorum firomijftonis ftatu0t mtfereri , filtos
'vero camu indurdre (^punire.
Etpcrconfcqucns .fthoe f»ci*t , quad itli
liberumeft, n</npoteft iniuftifim vUofua me-
rito *ctufari.
Ita Dci iuftitia in ifto propofito /■• ■•'•• ' :rn
«/f^/ioMf//) ablHpodolofiimilhmj .1-
IX ipfius MoCaicx tcUimouiis cit adfcrta.
& compiobata.
/'ItixohuBie Scquitui nunc ttlis luJiorttm ohie^io,
rumt nata ex poftciiotc partc eonduftenu proxi-
'>' meaQteccdentis : in c\i\\i%refut»tione m*-
■u,. II j..*nt gnumM* putantfux cauix habcrc firm»-
rj» conMntur mentum.f^wi abfolulumiUudDei deAliuJim-
■ ^^Mre DeupliciterfAluandM , Mliie dAmn»niiis decretum
■trApofto- vrgent. Quo nominc & nobisdiligentcr
■ri!'!tdo- tum obic^tio tum cius rcfuutio ctitcxa»
}4tui minanda, ncfoitcpjarDCgligcntia :d vcluc
fnm, inuifum prxtcreamus . quod illis Hereule»
< ex po- eft cUua omnia obicdionum monftra
rt pav' dcbcllandiim,vcl pQti\l%,Alexandri SLignt
t tejulupo- gUditn ad qucmuis nodtim infolubilcm
^«» <^//7ff4»</«wi. Obieftioautcm cft huiufmo-
>■ 6\. GUiidergoadhnc fuccenfet } Rarioaddi-
'-' tut: Ham voluntati etits quu reftitit i Qux
intertogationis forma propofita ita rcfol-
ucutut : Ergo non poteft merito fuccenftre:
quia voluntati ipftMnemopoteftreJtftere.Ex-
plcbiturobie^io pcr anicccdcntis « Todc
id coofcqucns 'icducitur , adtc^ioncm:
Dcuiquo - '■ 'uhirat: Ergo nonpote(lme-
rir^^ticcci, . > , K<r4/M: Ratio coh^icniixj
; nemo poteft eiU4 voluntati reftftere.
Hinc huiufmodi cxiflit conncxum : Si Det
viluntan .•. ■•".•'■ ''■ • : "?••■/- nan poteft
iiirefuece ■ ^.ueindu-
rat. Coouciraturhocconncxum in fim-
plcx fiuc ' :in Detu
nen poteji
.inte iffitts
vi!untateinduratu. Hxccil obicdio, ifta
Dunc quas vircs h abcat cxaminccuti vt i(lo
cxamincconrf ■ -o pa^lo rcfutari polfit,
& via ad co: n rcfutationcm pri-
fttuatur. Di' >: xfh eonftderand». V-
num,Deiunonp' ''- "■cenfere indHra-
/«. Altcrunii §luia voltttieatefua omni/^oten'
AD ROM.
tccui neqMttrtfifti,eostmdurauit.TriorUcX3.- &uibufnam
mcQ confiflii to quxflioais huius xx^(^' Deutture
tionc: §)uinam fint illt quibiM Deta iurepof- p^jftt irafci,
fit irajci. AiteriHscxitncnia cradlatioQC
huius; An (jfquomodo illi qui cmnipotenti
Dei voluntate indurmntur, ex iSorum nume-
rofint exempti» qutbniDeusiurepoteft fuc-
eenfere. Prior j«4t/?i*abfoluctur, (i cxplicc-
tur , quid (it illudobquod Deus meiito
poflit fucccnfcrc , id efl , qux caufa irx di-
uinx propiia. Propria autcm caufa irx dt-
uinx , & id ob quod Dcus lurc potcft ali- _ ^ . .
cuilucccoCciccti peccatum. Peccatum au- ^
tem eft tranfgrejfto legts.iQtcWigc iuftx ; oifi^'.''^'*"
enim Lex luila fit , Lcx non cft, Dfcpro •^^j^^^J^'^^''
ptcrcaeiustranigrcflio peccaiam. Vtau- 'r
tcm Lexiuftailthjsduas conditioncs ac-^***'^
ccilaiio rcquiritivt llt lataab tllo qui iubea-
di habcat potcftarcm : vt fic lata illi qui prac-
ttandihabeacpotcftarcm vcl potiuspotcn-
ciami non caotum hitduH , fcd & ori^yHitt
hoccft,huiufmodihabeac potcnciam qu«
nullo intcrueaientc dccrcto impcdiaturt
quominusidquodpotcft , iplo aftu prx-
Iker. Vndcapparct,/«cf4/«w*//J' legis tranf-
greJfionemvolMntanam , quam quia vitace
potucrit peccator ( de ipfo a^u loquor]fua
culpaadmifetit. Ob huiufmodi pcccatum,
& nuiufmodi peccatori iure Dcus poceft
fucccnfere. Hac auccm conditionc fub*
lata , lute Deus homim ob pcccatum iuc-
cenfctc non potcft ; imo uec iftc peccatum
commitcere. Hoc illorum cauia dico, qui
•puianc Deum ineruo irafct poifc lcgis
tranlgrciruribus , edamii ipfo a<flu , ob
dccrctum lotetucnicns . lilat» pixilaic
non potucftnr fcd falluntur multura.
Huiuimodi cnim adlio qux cft tncuita-
bilis ob dccrcti alicuius dctcrminatio-'
ncm, p ccati nomcn noumciccur. Hxc
cgo ccrdinmaetlc ni ndubito. &quaQdo
opus tiit piobabuotui. Hinciiaquccon-
(Cxt,quibmDeui iurepojfit fuccenfere. lain
vidcamusaa& quomodo illiquioronipo-'"
tcntc Dci voluntatc induiaotui , cx eorum "'^j^*
numcrocxirraocut : hoc cil i Aavolun- """P^JP'^"*
tas Dci omnipotens indurans coUac cau-*^"^"'"'*'*'
lim iuftx .TCCufatioais,qucrimoDia".& irx. 't/'"' omr.t-
Atprxniittamusquidlii id, voluntatiDeit"'*^""
iiit 3
quit
dtirantur.
Wumiquain conrequitarioeuitabtlistd.ad
quod moucturipiJcnandi iiccenitas.^t rc-
ro homoid» quodindurationein mcrctur,
Iiberavoluntatccommifciiiiculpxfubiici'
cui & dignus tra c(t>cnam A ida voluntatc>
cuircntlincquit, ioduictur. Obfillcns c-
oim& libcrc,voluntatiin terbopatcfadtort
caircnflipotcdiiocidiciD iltam acccflita-
te dccrcii diuini» etiam in vcrbo patcfadi,
cui tcfilltnonpotcft.&itafit voluotasDci
(Teillo . a quo voluatasDai fada noncfl.
£x his puto £icilc folucioocm confict pofTc
ad idam obicflioncm.
AefponfHm Std jif>oJhli re^onfum prx maoibus fu-
Afoftoti Ad mamus, ^Aa diligcntia quam rci gtauitas
^Hferiorem jS^flficultasmereotut,pro noftro lamcn
'hieHf -nrm . rnodulo. Initio autcm prxfupponcndum
Apoflolum Doo quxCilTc cffugia , quum
obie^ioDcm ipiam rcfcUcrc ooa poiTcCi
ocquc rem dimcultatibus iQUoIuifire , vt
obiicicoccm difficultatc rci pertciritora
cocrceret & cohibcrcc : (cd aptillimc & fo-
lKli(rimcobic(^ionem tocam rcfucairc. Ec
au/im diccrcnullamiiitotafciiptura obic-
«^ioDcmfuHicicQtios clfe rcfutatam. At
rcmpcr obucrfctur ocuUs ipfa obicdliocil
cinmibus fuis fuadament» > cootraAaio
c 'Jium , vtvcluc vno momenco io-
1 , it: hoc paft o : An DtH4 meritopof-
fU fucctnftre volun:ate ipfitti irrefifitlfili la-
«/Ar«/« Liccat compcndiori' .fignificao-
^ ** lix caufa iftam voccm vfutparc. /i«'j^o»/j<m
autcm Apofloli cft dupltx. Vnnm obinrgM-
icriHm dc obiicicDtis & obic^^ionisindi-
pnitacc: Alterttmrefutntortum tcmob-
Vrimum Ob iziXjim. Obiurgatoriumhabcttres paitcs.
•.urgmtoriHi (JbiHrgtutoittm.eim rMionem,(jj> rAtionia f#-
vtrf. lo. prol'Aticnem. Obiurgatiocft fub form.iin-
'^yy^^y;- j . tcrrogatioms propoiita.his vcrbis: Imo ve-
rj 0 hoitio tH qnn et qui ex Hduerfo rejponf»i
■HrgH- Deot Id c(l,CoDfidcra 6 homo , quis lis , ic
o"; ' r & iotciiigcs ini^i«nur.>cfl'e tc
i do rcfpontarc.F.t ccrtc Jotlhi*
camitbmiufTgncmitacalumoiari , vtpcr
iftamho- * '. acxcmptCJ , Dco
ioiunusi..^ ...li .1 i^crcrurioihtlaliud
erat quam Deo vclut in facicm tcfnlerc>&
in os illiaducrfari. Vodcoon mirum Apo-
iloiuna iodigauatc lei commoium (tatuif-
CAPITIS IX. AD ROM. 6^
fcacritcrrcprchcdere ita obiicientem. JU-j^ ^4.
/i»cilacomparationchominii& Dci > fi-;
niiiiq; mdigoa rcfpoufationc accommoda- ^ ^ , ^f^-
tx coparationi. V teDim/rfi»funtifta/rtf/'0-/i^,.
//iffwf contcnta, HomereJj>6nf*ns, Deutati
rej^onjMtiir, ipf» reJponjAttonii. ratio iftius
propolitiooisad tria ifta rcfpicit.his vctbis:
Humdicttfigmitum ficlori, curmtficfecifii?
Hi c Homo jigmento , Dtvi fnclcri , reJponjMti»
ilikhmc,[curmefeciJiiP)con\p3imxi. Qua
compatauooc raiiooem rcddit Apoftolus,
cuihommi.ytfigmento, non dccct Deo , vt
fticiort ita tcfponlare : ac fi diccret : Qutm-
adtnodum non Ucet figmentofnnorifiio dicers\
I f «r mefic ftcifiif Itn quoif; tibi 6 Homo n^n li-
ctt Dto ijloc modo rrjponjnrt . Tu n.oibll CS-
aliudquampuluis& vcimistcrrx,figmca-
cilai DciiDcus autcm cft illc qui tc fiuzit&
' formauit. At hic vidcnduqux fitredditio }.R4//i?»»
' ad tcfpoofationc iftamio figmcDto ic^xc- confirmattt
hcnlamivbt tamen piiustcttiam partcm.id nt item du-
cii,eonfirmtuioniriuionti \a(^cxtnm\x%. UU £{Ha Com-
autc tuinptacfta w/r^o^^^j/f/Frfi/^.fiuccom parntifJtrf.
pitAUoac iHrii(^poteJLath quam figuluihi- it,
bctin lutumidiHi (^pottfiattmt^MimDtttf
habctio fuum figmtntum, velpotiusin id*
exquofingrtfigmentum. iHto^potefiat figuli-
facitad coinpiobaudam indignitiuem ifiiif^
obiet1tonii,Sc propterca ad illa rcfataodam.
Compariuioauicm facitad dcmonftraa*
duni,idcm (^Moc^MC Detf licere in JuHm,quod'
figulo infuum. Qupd ad primum , iia coo-
cluditur. Si fignlui habetpotefiMtm ex eadi
mnJfA fiuienUi vm ndUecui^nddedecui ; tH ■
mn licet figmento dicere ficiori curmi fic ftci-
fiil AtfigiilHthnhct tttm pQttfiMtm.£rgo ii c.
Qupd ad fccuodum : StfigHlushalet ifinrn
potefiAitm inlutum tnm (^i . • 1 ' • i-idi
inhominej , velpetinitn tdi ■fn-
Surutformttturmejfct. Atp>:i»t 'Ergo^po'
Jlerius fct ptaptcica non lii^i hominiL eodi-
cere , cur me fotijii i* vcl lihid obuccie>
cuius caula Apofloius obiicicntcaiu-pct:*
hcodic & obiurgac. Htk de dttpoiitiooc
& fumma rcfponf?onis obii' - ;r i vbi
ctiam commooftr.ntum qu>. , v > ilia fa-
ccrc poteflad obicdionis ipfius retocacio'
oc,fi ncpc fada fuciic additto i oni
.coDUCQtcos. Nuoc dc Mpplicnriii/.t .y^ntm
com-
614 lACOBIARM
etmfATAtorum refta& lcgitima agcndum;
Qjir taca coadibit explicattooc turu
pcttjlatuDei in hominem.^vtl tttm cenditnm,
'velcoadendHm. Frmjwm autcmdcapplica-
tione cotnparMti tn riuieni vfurpMti: num di-
TiereffaitP' tetfigmentumfii1ort,curme/icfeeiJtif Rcd-
flirnticne dttio illius ctit , fccundum comparatio-
prioru totn- ncm , vclin vnoteitio,hocpailo://4«<iM
fttrnti. licethomini iflo modo teJpcnfMreDto <juotu
fMctiijiaobienione. Vt vtlit.ncccirccllilla
obtcifltoQcni hominis cum hac Bgmcnti
congraere. Illaautcm cxiv.SituMvolunta-
te irrefifiibili fyominem indura*, non efitjuod
iUifuecenfea^ ; qux.aJ ilUm figmcntt con-
formata,ita habcbtt : CurmetuMveluntate
irrtfijlibili i)s.lurit}]ditmfccsfli ? ita vt illud
(fic) tn tedditioncllgnificct, voluntatttuM
irrtfsjitbili iadiirandum, Q_u^od hic htx.a dt-
cit de inutabihtate condidonis humanx,
id mthi minas vidctut fcopo accoromo-
datum. Ec ft confidcrcmus probationcm
a potcdatc figuli , appatcbit talcnt qiian-
dam comparati idius applicacioncm cHe
faciendam. Nam quid potcflas ad dc-
dccus vel dccus condcn<^t , habec fimilc
cum potcnatc mutabilein condcndi? mul-
tum autcm habct cumhjc porcftacccon-
■dcudt induranJum vcl mircricordia pto*
T3e /i^^/irA-^^cquendum.Scd videamus iam,qua: fic red'
fianevelred 'li^ioifi'*ifo^'f'^^i*^'f{^o<iit^ proO/ittone cft
ditione pofte vlurpatum. Ftgulus hAbet pvtejlatem in lu-
riorii com^M • ^xtAdemmaJfM fingendi Mlind viu ad
ritti firiSt Jecus, aliud Mddedecus. Reddttio Aridc lu m-
fumptM. ptaerit hxc : itM Deut habtt poteJ}.uem tx
eadem mMjfM condendi alioi heminti aU decm,
Miiot sd dedtens , vc\ ,MlietMdirMm,a/ieiMd
mijericordiMm: Mccommodate ad td jHcd Mgi-
tur, vtapparctcxfcqucntibusvetfibus: vn
dc itaconcluditur,5i Deut hMbet potrfiatem
' tx eadem humM/u gtnttu maJfM cendettJi viu
mJ irani,(^vaiadmifrricerdiMm ; tum nen
fettfl homo iuflt ilii dtcett.eur mt tuM voliin-
tateirrififiibilitndurMndum , idcA, VMtMd
irMm fW//V////.' Adiungir autcm dc vafii ad
dtcut ^mijtricordtatn , licettantumquar-
flio ficdcrWMM/i^iquiadc poteflatc Dcj
.T^itquxcftin vtrunique. Vidcsautcm mc
Hnta fenfum aducrCjtiorum tigidiffimc
ifbpropofuiirc , qtiia voloilliscoQCcdcrc
INII ANALYSIS
quidquid \lioroodoad fcopum Apofloli
accoiumodaripotcll: Atauoc vidcndum f^fji '\
quopadoiftjincelligcndafint, qux Dco ' '^^'
hilcc applicaciouibus acttibuimvii : fftuod,
acm^c fottjiattm hMbebat tx mMffM humMnt ,
generu condere vai Md decut CT ad dedecus/^'^"^
hom inem nitfericordia projequtndum , ^ir- ' ^
rtftfiibtlivelMittMtt indurandum. PottJlM/it^'"''
vox htc vfurpaca i : non pottntiMm
fi d lus f5r. MtitoritMicu. i i cnmi / non
A»«M'* nouigiruthicag!turdc*i<;/#/«/*^-
/f/»//^qua poccftaliquiu , fcd dc tHrt quo
liccc illt aliquid. Mafft. nominc Bcza intcl-
\igic humanumgrnus nondum conditum , W
dumcorruptum. Scitnui jiuguji^im ejfem
MliMfrnieHtiMC^nx maJfMm perditionii iotct-
prccacur: & liquisncgatc vclit, tlU Bc#
ptobatio quam adfcrr,non fuHiuct: ncmpc
alioquiodiccdumfuiHeApoftolojalux'.»-
JaindedtcoretJioreliaa.aJiM Mb bocdedtcort
addtcuitranslMta. Sed volo tlli hoc concc-
defc,»)*^nominefigoificati infom>i mH'
teriam Nam fimplicitetdicerc Df«m»*»
bMberepoteftAten: • - '"r - ■ 'xc\coixVMt
a4irMm,(^VM4. ■ fjcicndi
ifominem itrclilhbtii voluntatc tndiiramlii.
' • 'icordiAprofeijuendnm , non vidctut
ibtutum. Qmtm cnim videainu»
Deum quotidtc faccrc -vaia mtfciicorJije
& vaiaiix,& homine$a!i> siodurarc.&a-
Itotum mifercti ; fanc apparct illumquod
factf,iusfacitodihabuillc. Scd addocodc
niodo hjbuilicius focicndi qoo facit , k
cafdcmobcaufas ftatuillc fjccic . obquas
rcipia facit. Rcs au tcm pcr fc clfct plaiia,ni-
fiinuoluracflctdtfHcuItatibus pcr prjcpo-
ftcramc h rationcm. Quam cgo
hicDoti . ncprojixiorLm:noQC-
nim ftatui iam idfaccrc.fcdtaotumcom-
monfttarc hoc caput , quo vciut fuoda-
mcnto ntxam luam fentcntiamdicunt.il-
lit non patioctnari. Conabor tamen ali-
quid lucis huic ncgotio adfcrrc. Qimm
Deus dicitur^ffrr x//i//r4 vcl w
hominem indurart , vel rius :■ ■ ,11
oeccllariojiriaoobis vcQiui . ..u-
da:duocxphcite,voumimplicitc,quodm-
tcr duoillayclutmcdiu iiucrucoiar.Primo
cutm ncccHc cft r: hrtr.-t fj.it ' • - r
r
CAP. rX. AD ROM.
hm^^u^M D:iQdcntfcc(rccfl,rf , anfcquam -^/1. 'r^
ndi '^'^'"'ffri^of'**'^^** > MvinfeceAt$,idclt,
■yaiv/u P^f^^fr.ladctciuo ^tvasir*^ vetmift-
iUu/lrm'""^'^'*'^^^^^^^^"^^^ quodhicDci opu$
!onem fh' fit-^rimum cft opus Dci quo hotnintmcon-
;* iptiiu fiffiVtft.noc^ixctitiznmfxtt^cdvffitJiticer-
tum jinem, quod vdfis DomineiigaiHcacur.
iquodcaacumdcm Talcc arquc »»»y?r«w»»-
.fMm. lD(\rumcarumauccm cft finis alicu-
iusgcacia. F(»«/»huac.'appcllac Scripcura
Dti glorinm. Condidit icaqucDeu^homi-
Qcmadgloriafui i. cooauoiprc gloriam
accipcrcc ab homine , lcd ouo gloriara
[ fuam pcr homiacmmulco illuitrius , quam
UtriMDei pc'r rcliquas creacuras iitudrarcCiG/arMau-
< liiJlr(Ut4tr ccm Dci illuflratur pci patcficlioncm/rtf-
^r'Mef»- frietJitMmip/iwnAtiiralium .ptxCcttim ca-
.tnjiro- rum , qux la fecundo diuiox nacurae mo-
rsttntum mcntocoDfiderancur,Ttfunti's»//«/,i«/Z#-
;tH4. /M,/4^i/»/M,/<»rf«//«.Sunralixipficflcutix ^cdiictinfig^tmJniimifonitMteminiiobtMit'
^mnMm pcniciorcs,rimplicicas,iafinicas,xccrnica$, io.ftiufieviueret , ^ feHemmJuamirMm im
•ctMttt tncommuubilicasr&c. Nunc confidcran- >eopuniitxdo , fimandiuum trMnfgrtderttur.
^ttprim» .dum, quarum propriccacum parcfa^lionc | SicfccitDcus loiiio liomiacm& iacorc-
'ftmum rDcigloriaprimicusfucticinultiauila Dico .liquoshomincs vala iIIuftiaDdxiuIlx bo-
nrintfMte-bonitMtu,tHflitit,fapttntit,^tntiA.BonitM- nicacis&irx,, idcft , apuadid ioftru-
ittitndA. tutnimtR fttpfMmtommitnitMre.: /«/?//u '.inenta.adluautcm 'non fccit ,, .nifiin-
idquodcftcondirus.fcd vtad^? '"HomowuM.
tenderet mMtorem. Ncqicnimfatisu.Uijui-^jg inflttu-
cauit.Dcus fux bonitati , .q, homini fc mel tioneDei
fe communicallcc , tc illiu$ frflW*rr fuiau- tendentmd
ccm ipfiusj/onyff^or .- fcdvoluic vlcctius ^^;^^^^
fc homini conimuuicare, vc i/yi/OTf//*»» ffo-perfeffionf
minugisrtficator; atque vc id poflcc, noti^,^,^^
caatum tiaturaltiutfcd ScfuptmaturalthM teriuiittu
donis i 1 1 u i D ft f u r i t. V c ru m iufiitia n o t ma m f
&moduIum prxfcripiic hums communi- dt^f,^
.cacionis^fcilicecjillam ficri oon dcbcrc.nifi *'
fuh condttiont, fi homo imagini diuint, con-
uenitnter io obedicocia mandacorum Det
wn^rrr .• atxjuia poccrac cuchi, poccrac dc
dcprimi i & oihil iufliusqtum vc dcprimc-
xctur,fiaburciccur doDis, quorumrctflo v •
fu poflct cuchi ad fummam dignirarem.
fuit itatjuchomoillo tc{fte£tavM ilJufiran-
d* iufid. Dei htnitatis-^irt., pcr quod DcU8
prifcribere normam coTmmtnieationit : fM-
fientiM,fcirequomodo id deceat ^ pofflt fieri:
potintiMfpoffi fe aiiu ipfo commnnicare.Boni-
»#//»« itaquc Dcumimpulit, non tantum
vtalia,fed (y hominemconJeret , hoc cA, vt
fcipfu.mo.ihilopcr fimilitudiiicm itacom-
muuicarcc, vr cx nihil» & ifta communi-
ottionc id cxiftcrcr.quod clk hoino luftitta
prxfcripfitmoduni quodcccbatiftam c6-
municationem ficii • nam cft bcnitatis ar-
bitratrix, yel vt TcrtuUianus inquic , arii-
tratrixoperiim Dtt.Sapitntiakimi, quo pa-
ctcdccucrit Dcum lcadid quodcllct ho-
mo faL [cndum communicarcit quomodo
Dcusidporuerir. PotentiM harum inftru
tcrucnieDtceo,quodfccundoloco hiceft „ -
confideraodum. Cxrerum Jwmo xtx.lxoc"""" J''f^
ftacu.a Dco confticutus , mandatHtntranJ- P'^fJ*"doje.-
greditndo feipfefecitvMtmalttm id ti\ , pec-
cacorcmjauIla,Dciadbocro£'/'rr4//oMf con-
curreotc,aifiquxcius^tfff//i»/*OT,i«j?///4w,
fapieatiam,irKo ^ ccnjiantiamia\ftitnx\ix
ctcarioois inftfiu ieceret: qua oihil
deccdcrcthomii. .ati lutliberiarbi-
/ri/ adualis modus impcdirccur,ad hoc vel
ad iHudimpclIcrccur./iwaovero »» hocfia-
/«cxiftcns , cum omnilns pofieris , quas
Dcus fbcucuc cx cius Dnguiccordinaric»
modorrcxluccic »///^AM4tfr«/, cai Deus,
I promcritis/r*f» rc.id:ret 3c ^»*»/»: hoc
mcntum,pi<jftofuu/i</«'x/f^«r»i^w>.roctft Left.qucm/viw/r-c reiuUfaecrcc ScdhocnS
cnim Dcus oihilo fuam finulitudinS com- ' eft pafla cadcm illa ^l/9tmaf^( quara mihi
municarc.Sed ^o/»0noniiiitcooditu$.quia niacriccmmifcricordixhocloco appcllace
v*f fucrit i(i\asbonttatis,iufiitiM,fapitt.li*
potentiMi&c hoc pa£to fuit vas glorix illuftta
Iiceat j quin necipfi Dci iufitfia . bonitatu,
Sc m ijtr:eorditmrbi: r«/ roir.6 c i c ba t q u i d e m
tx. Ad vidcoduttt quo modo vas fit illu- i dpicntia Dci raufa ifii.idtdtptccato dcberi
l^baodxpoiioDciglorix.Rcdcfanc Nam ftar»4W & i.'«/7////» Tolebac caulx reddi.
.Ocus itomintm coadidii dob yi tjftt tantutn ] quod ipli dcbchACUc : fcd & fciuic Alxboni-
Hltkk :ati
r ,
ARMINII ANALYSIS
abinformimatcnapotcflatchabcrcfacieff- 5^^/^ g^y^
dihonm.cs.^.: liciifdcn ' ix volunta- quAvtrf.
tisarbitiio &j.'I.uuo 0. ....... n ftjtucndi^,
ccrtsilconditioiiibus fancitum » fccundum A^f^ dtcnn-
()uas aliok va(a ad dcdccus,aIios v jfa ad dc-
cusfaciat; &;pioptcrca homincm luflam
caufam non habcrc cxpoflulandi cil Uco>
quod fe fcccric irrcdftibili voiantatc indu-
randum> quuiuccr volunr.itis ibtutum&:
iplam induiactuncm tntcrucniat obAtaa-
€t6 lACOBI
sari quod amplius debcri,& voiuit »/?«,pto
fua na t u ra , hamtM • i -
pfiuscr.;- • • .
4/«m,quxclt bonitaiisaftcdtusio milctos>
& proprcrcamalcraciuos.D*a"rcnim lny-
»/r/»/f»)D«,focommunicaie , non tantum
nm exifictuibtUi & mhtlmeritit exijhfintus,
4^bine mtruu(fiqHtdcm mjtndAtnm prtjii-
tijfent ; Jtii cr malt merttu cj- ttgu t ranjirtf
for$bH» :vt (irditret tu>n h,thtnti, ^riddtrtt ! tio in pcccacis ;ob quam Ocus valt fccun
imo Mdderet habtnti , & parceret
tama/i<7rfAaducrfu5pcccaium/*r/
>»f>7»,(juam dc nihilo trinmphAtrixfiercreA-
sienetn. loucDititaaue Jafientia modum,
HU(Hcddcrcturffl«jyi qucd mcruit, 3c^o-
«///?/; cjuod dccuit: tttmpc Jejnm Chrtjium
Mtdia:orim , cui caula illj gcneris humaui
imponcrctut apud tilbun^li lullitix pct- cHc dcdecretv ^^ aowexjca.uati
dum idcm vuluniacis placitii 1
lunia(cutchittbiliindurarc..^i >^ ' , ■■
titer dicit Dcum habcic potcrtaicfacicndi
homiaemvof addc >, illc Uco
mjxiinam iniuruni -....i.i apcrta: Scti-
pcurxcontradicct. Quaicnccipfc BrzAid
; audcc fiwpliciterdicctcXcd illa lutc
■rn Jj
, quo ita homo illcc
rubjmofic cxccUco-
fcrcnda&: pc!
bonitatti 0
unimomodoiliulliandr.Cxtcruhicquo-
q'i • ' < fr intcrpofuir rocmoi fui othcii,
uit communicaitoDcm illam
kmitafufermijericordiam ,noo magisdc-
ccic ficri abjtjjcondutontiti hoclbtu q'um
iu priorc : lcd arquumclfc \iconditioi\i-
tu.uur(ccuDdumquafn bonumilludfxmi-
Jemcr.iiAcou \ cl non conunu-
nuctut i imi) .. ...... .^n malum inlVra-
. 4. tur. Atquc hinc Itarutum alios homincs Hi-
y« mala jutt ccrc vai* irt ;' U [\,pfta
c\ tn!jii :• >•>■■>'■■■ '"i. — > rdte.qui
.: conditionem ;ir*,cjui iUam tranj-
•yafamiferi-grtdtnntur^nutranjgndidefiJiertnt.idqHe ucoiri.Hxc a iiamihi tra
cordtA.alii > 'rltterc^ '- ■ '«jadcovtquicon fi nulla jlia cllc p&llitilt
ji.^nxiHxta M ■ ...circnt u . 11* , pcifillciitcs
t^ymrtn^fcc xn \tin'.^xc{t\oac , vaLi irx licrcnt ipfo
eicrunoui ;ui prarftitiircntcandcm, ficrcnc i-
( i! i mifcricoirliz :qux cimcn ca-
rdia.xim triliuit prtfiandi eo
1 fcricordumiulhMatcm-
c uit« I .• Dtm fattt ho-
. faciJ ■LHi maiurnlmc
ftccattrtm.Dtnt dtctrnit hominimfactre ji
(undum conditiones fibi placitm 'va> ita vel
fnijtrtcorduqucd C' rciJJafacit,^Maniio eon-
ditie tfi autf>rafiita,aut peruieatittr ntj^ltaa.
Hinc apparcr quis fit < u$ coru qux
kicAbA{ioftoiuadtcruM.^^>ucaijpc:Dcum
homo/crrii/ar Udus fc iia di.
Scd illc exftctitienem ica dccrctii rubmugit»
ytproximam exjecuitoi .<<-
crr/ijlulpcndar,q»tant. .. l . i.^. , .i.v^.;c li
ilmplicitcrdicar : Dcum ibiuiilc alujuu»
homiucs ! .la ad dccus^ alios vula 1-
ijc.alios VmIj ii,: au-cudtx,& vth 3C poliic,
ticcrcomncsprim.impcccatorcs, vt poft-
'eaaliospeiiuuuiaintcipfa faciac v.\b iix
& dcdccori5,al!t)spcrmifc:icordum vafa
milcncoidia: & honorts. Quidquidautcm N.r'.?»! {ttm
abfuidi cxida compatationc ab .Apuflolo , r
allatapcr liQiftrani intcrpictanonf ^olTxr. dtjcrtmeit
dcduci , folodi(.(.rinunc,qjLfliDtci hon i . ' • .
ncs & vifi figuli redtc iDCcllcclo potcft
radatafaut,n6qua- fy-uaj»
lUS co OWW glUt.
tcddtttu.lcd vtiUt&jpiis, cuqu: uo-
bisncgocium.fuamieciditiooccoBCedcos.
^ olico.quulchiBC coorludcie volunt, iion
f ri,imo cualtcroillo,
f..i.L,.- . . timecouicucirc Atv|
& quidr pio mco lurc , oon il.
// a ifli Apolloh vciuis aihogunt»
£;c.&hac rjtionc ilbui /o/r/'
liuiimdtf ! ■ ■ um ad
//; ■:•;•■••:;;■/,.•,, i..,
in
.■i„.i4//),tltrf)'l^i . .
(iientm
CAP. IX.
tpjkmrefttmndn: Qua ip(a quoq;
AVis^' ; iiaj Na conionftiarc obfcdiouis
^rtjftorcom mdignitatf, cft illi aliquomodo rcfucatc.
/fAratiopoJle v[ m fupcriorjb. vicicmus.Ncc vidco qu»
•!or!s apfU- rcc6moJch<jcrc<lditio accomodan illiy^s-
pofitioni non ^tolVii-.QuemMdmoi/ii n figulm
'• hMoerf oteJiateininlutuM , 'vtexetiiie/n fn»J-
. ,':xtu J^f/iciat aliHdvM inidecui.mhiuiiid dedecHi:
dejHmptM. Deui kabet potejiatem , ^ ^utdem muito
tkijuiorem vafa tra adifUeritHm coagr»en/.va
hnitate Jua perferre , ^ vaf* mijtnctrdit.
frtparare adghria.Qux zquitas illuftratui
Exceptto arinibusquos Dcus fibi habct vrtinquc
j«/Mitf4«»pjQpQf,j^5 Scddicctquis>(/?* nonhabere
interfeconnf ■ - ' ■■Urttr,
.^i«rtitaiefu..y.'^. . . , i.itnte
rt/nm,id cf\,dedfctt4 coagmetttata; icd hoc
potius illi conucnirc , coaimentarevaja tre.
adinteritum: vt priLfarare vafa - ■ > •
«/«/T</^/or/>/»,ifticonucnit,//i<fi; n.
Scdqui6 Apodolo prxfcribcc moduin ap-
plicatioaisad comparationem ? au non li-
cct xWxpartcatem diMin^poteJlatii common-
firaic in co quod Dcusrciprarjcitr/rrAo/A-
faira^mifericordta : \icet mtnut Cit quam
quod JigH!i*ifaciteircavafadedecorit,vthAC
lationc vis argumcoti fu forcior a minori
ad maius . quam a pan ad pariccr compara-
.'Dccd auc^aliquidifli ApuAolicai ap-
pltcjtioni,^ I;quetidliuiufmodicnV:>f« id
facttmii MflB l}Al/fb:t f i<tejfatem f vc\,anpro-
pteranoH pj/erit merito fuccenjtre indHratu:
■ ■ ' '.quc viQcaa- • ^ > i-
... . ..)is,quoaiou ^ .
raantur,( (lue pro rediiicione cuparatioois
fiuc pro fcfimplicitcr) obic^iioilla rcrute-
urDixiautem & cr- ■ ^ \-v.\a\<:o,UHUam
lUihitota Scriptura 1 . -m s\de.\ifir-
rtjutatoriu.^^^ f.tJiifatam,nii!iamqHe rtjhiu^jl^jsem fuf-
f ■ 'Ituilf-
RrtetitHr (^p ... ..... .... ...cotru
catc Antecedem : Detee (fiios ifuh indurat Coaft-
>/^;;j>quuderat obicdlum.- Ergonon pottji
■ ;• ' : ■ '. fiiratii. Cot:
. . ..^lo volumai. i^:
^ .•fjoluntatiDeireJiJiineqHit. Aotccc-
dciVi 5«: raciu contcqucoiur connctflantiir.*
^iHosvult Dei44indtirarevohintaie
/'///.additurconfcqucoSj tUisno).
jit:j.uctnfert. Simpltcia.iQ ifli obicCiiooc
ire-
ipi^nfum,
AD ROM. ^zy
coniiDentiii iTMnior: Itadluin» xtndHrati,
volMitta* irr. . , , merito vcl ivunento:
quodquarcum malim modum dici veic5-
pofitionis pcraffii roatioDcm.vci diuifioois
pcrn».gationcm.>f||^iff7/j/M/rr /Mcab obii-
cicocc propooiturliuiufmodi»/r4//»«/»«cfl
adiuochira.quo veifaiur Dcus citca indH"
r<^>,quj ptoptcri'4f4iuo/'iVi7//w/ri,& hic
ctiam cauja: vtfa;pcobicdtarationcmhA-
bcnccaufariioo iplorum admodlorum is
fcfcdquatcuusciicaobicAj vctfaatur.ji
cft.nou quatenus fvist acru primo , fcd fc-
cuodo. iftdurati o» velMnta* trrefijliltltt
p onun rar vt eaufa eJfeHmn. IndMraiio eH
effinHm vol Dci irrefijitbilii. lam
qua:rituian . ...^ ajjeiiione lotcr indu-
rattonem ty> volunta/em irrefjlibiltm , cad5
fit affeelio inter iram diHinain O» induratot
hoccriiMM L eiiiirajctpojft itainduratis,<pi
hgnificatur pcr voccin//jfr/7tf a'if/ iwwm- -
to. H is ira cxpiicaiisapphcctur ApofVoli rc- [
icatw
fponfio.Pr/Wdcclarat Apoftolus ifiamaf
r -1 • „ ■ t rr re/pon MIH,
Jecltone iDXvi iramDci & rndHratonuta ciic, -"^ .
le i potiui vninerfiim. Non cnim "^"^"^ ^^i^f^ ^i^^-gi^
iri diuina fu ot j<MfMr.«/f . n cque induratio ira *
caufa,tcd pocius ira diitinacaiifa inpuratio- p^j^^
ms; E t D c u <) 4^?« inJuraiionis vci fa tur ci rca
eos quibus iratus iam ejl ,hoce{i ,quiipfo
a^lu lam funt vafa ira.Qupd Apoftoiusn-
goififathis vcibis, vafa tra ad interitum
coa^mentataindurat Deus. El\ itaquc lo illis
noo lantumfallacta a caujanoncaufa, fub'
itHononfubitno ; fcd inuerfio cauQc Sc
cfFc<ili,fubic(ili & adiuocli.quarc tcfutatio
ilbus pattis cft firiniiruna. Taocum abcft
vcDcusnon poHit fucccnfcrc induraiis
vccontranon iodurccoifi iamfuaculpaiu-
fti/Ilma:irx diuina: vafafj£los. Dorctau-
tcm Scripturatotaiuduratioocm cflccfFc j^^^^^
c^u & \\': ' • 1 ' qu^-
ftio,»»^- i , , .. ./i.quil
quaric-ndu fiicrar4» Deuspoffit indtirartiot
^Ht! icfpondct Apoilo-
lusao- :rartoni 8c Volun-
tate trTij i i :ferttiUt ira vaJM
.rjulta/enuate-.mitb mt/.ii indnrationii(\gt\'\m.
letuJinf, nofl-
' ' , . u. 1 (.l.iti Qcc^l,aiiicnE,
Icaqj cc hicclLfaibciacauf^oocauf^ Atin-
quictaliquisiaoodo dccrcrum quoflatuic
Kkkk a Dciv
'Wffll
rz8
rACOBl ARMINII ANALYSIS^
Dctisiodurarcx'4/5i/r* , eft v
r</i/line>jHh flli Udc. Ac aliuii vU. L.'cum
oinni|'Otcotis voiuntatis adu vtiadindu-
raiioncmcfHciendam.&atiuclifka voluo-
taiertatuiirc . fc vaCi irx indu-
"l>Jam i'Ao pa£lo vo!unta<>cribuitui . v
induiatioois,noa adui. tnrer cji.x diFe-
rcntjatanracft , vtDcuspoflitv .:c
irrcfiitibili dccrctum facere de . ...^ i:x
pcr pancutiani Sc lcQir.ircm fuam induian*
dis. Si<{uit rcgerac indurattonim tanicn
tert*cert.: f>er ijlam/oiien-
tiam . prv. iLi i ... rrf/ttw quo uon taa-
tum ftaiui: vti paticotia , f:d lila vri aJtn-
durAti$nem : f<. h^c Aquipollft omnipi>tintr
^tSki vcif'ir*fi cui rtfi ' f , .'. Sf^ff ift» £-
^«/^i'»rf/fcda.inegar; . . .itioucmmul-
ca pertincnt.qu» Joogum cflctbic adfcrrc-
qnarc rcfpcnlionc fupct fcHcbo.q^iia id od-
icftuiu nou c' •'• : roiioliio. Conccdamus
cnim vi em> ./ v^lnntatn indurart
•vmfM in.iohociuftttHL ir* dtumt, vcl-can-
tillum adimer,quumiplI/«*r//iyi«/iW«r«-
tionem,\n Dci inr :m aibiaiofltpofnamin-
TtritA.. fligerc, quo im cftmodo t Tertia
xciponfioois pais ck iici^(f//A/«iflius adlus
<iiuini , qncro Apoltolut nunc cxplicar.
fumptaahoc. Quidenim.annoozquum
Tt Deus iram ftntm ^ potctitiam aliquan-
dodcmouftrct ?.iEquifli.mum. Aducrfus
quos autcm,{i noo aductfus vafnirt. *4in-
reritum coagmentnta,^A Dempertu/itmul-
talenitate * A\xt aduerfu» huiufmodi x-
c^uumcft.vtDcusdeclarec (liam pctenttam
Criram, jutnunquam iliiid libcrum crit,-
&ficincafluniiDcus/»0/^»//4fitarmatut &
fr4,vfpotcquasexcrcercnunquampoteiir>
quihufcunquectiam modisiniutus.Hinc
apparctampliusiquid bicabApoftolopr^'
ftitumciTe ,. ^uamncccirariarcfutatio i-
{(«usobicAionispoftulabar. QUtdqaid c<
nimad <r4<//Mf»4.aducrfu9 inJmratos dod.
czcufacioocm tantum.fed 8c dcfeononcm,
imoprarconium adduci poterac.hic alla-
iumcft:& ita dcfcxiptiilli in quos Dcus
iramf^fotentiam fuam vulc oftcodcre, vc
omnesfimulj/VA <//«/»< iuftas caalasio fe
compIcAantur. Non cnimirafticur iij> nilt
iTni/afis lam ciiftcntibuj ; ncquc quum
racritofuoadinteritumfunfcoagmeorati»»
iramfuam in illorum ericium ftatui
fuo exjequitur, fcd litu ma^ knt/aic ..
tienttatUot toUrat.. ad pocniccncjam tnut-
, &rcfipifccntiam crpcdlaos : ac vbi
. ./«ri» (y refipifcere nefcio iftam Dei />*-
tientiam (jf Itnitatem tontemnunt, oon mi-
rum quod ncc ipla tniftricordijfim/t Dei bo^
nitafibirt. iHa/ionefc poflit ccmpcrarc,nc
ftbi vbiquc iufff^tfmfiwimuma iuftitiatcd-
di ooftulans , /i7iJocum oullum conccdcrc
vcllc vtdcatur. Brcuius autcm refoonfio-
ncm proponcmus.fi ad fmgulas fyliogifmi
fuccinfere uidHratit.At Deui voluntate t rre- ^tmi:. .
fiftibili indurat. Ergo non peteft merito fuc- ^ifmkm
cenfert inUnratis. Adpropofitionem refpoo- redat^iam
dct Aportolu« pcr /. 7w : tum quia r/^cff/w.
Iimplichcr Cnfatfam. . . . .m fuut iiidura" Advuut"
tionemiWi quosDcus indurat, & libcrun) r«0i.
cft Dcoillam W3fr//<fi>jj?/jfrf, quocunqoc
ipfi vifum cft modo : tum quia Jalfatra cau-
faallegarurindiiratio , quum iUi iamfunr
vajairt antcqnam indurcntor, &. ira fic
caufaiodurationis. Corri^aturcrgopro-
pofitio hoc pa^lo .• S^ivoliintate fua / v rr T.
ftibili indurat eos.qutpropterea qMidv.^
funr, meruerunt indurationtm,tUe pot-
rito iftii induratisporro fuctenfer». Adintnu-
rem rcfpoodcc per pofitionem alteriutmodi jgff^^.
/>;;/«r4//o««,quocollituriftfemodo»ioini-
notc alTumptus -.ptrferr enitnmHltn lenita-
tcvafairtadinterttum coagmentata: Ercnr
Deo impucandum fi illi liioc iodureotur
pro fua malitia ? Cori igatur ctiam mioor.'
At Deuspatientiaf^ltnitatevtens ergava-
fairA,iUaindurat. W aic &. maior vltcrios
corrigenda» venit- pct fuppofittonem huim
mtdiinduratioHit , qoi cius v critatem & x-
quiwtcm multum commendabit; Htuc
iaro fc%i\inuteoneIufiottem cfle fjt£am . cuios-
conirariaer fada antcccdcntium corce-
•flioncncccirario fequitur, & cft vcriflim*»*.
noocaorum proptcr vcriiatcm aotcccdco-
lem , CtdSc proprer iuftum finem diuin*
indiirationis.qHi cft lUuftratio tyofienfioira
{^futnriiDti; Quodadpliraiinillamac-
UQCC^.
CAP. IX. AD KOU.
nhcr, xrx vajj ij c 44 uiuntum ceAgmemnta,
ex ptxccdcncibus facilc porcft iDtclligj.
Qax Jcx^/w//ff/n)r<//*addidit, didlum
quj td occjfloncfccctir Apodolus. Ecquia
ae iilis noo c(l quorilio.lauori explicacioni!
fnpcrfcdcbo.
Axqucicaquidem mihi commonfl:ra(rc
Tidcor,. Hunc jipofioU locum confirmiauitt^
ifiifintcntUnoH ftruirt , qnMmmuliihHiu4
capitu fttndamento ntxam ejfe Arbitrantttr.
Rej vtro ipfiu hoc capitc comprchcn(a$
{>rohxiusna£larc vifum dod ftiic, qaiaa-
iasidcommodiosSet iquandocas non vt
huiusvcl illius lociaucoricatc fuffal*
cas, fcd per rcconddc-
labimus.
Hrff mihi Faulificfiquis malecotifinafini
Monftret.ab hocfenfii abfifterepromptusero.
At fi (juis fidei tnonjkttmale confiina.culpam
Nofcere,&errorem tollere promptm ero^
€4PH0RISM1 ALJ^OT
Summam huiustradlratiis ordinc complcdcntcs.
QVomodo verbo Dti infitu animo no-
tionibm dt ? ri.de fimntiont (^gratin
Dti rtHt fuper firuMtur. 499
J^iomahocDeumfemperiuftumejfeMcei ht'
mtnes nom - ^nt quomodo iufiui fit,-
CAUtevfuri cjfe ibid^
flHomodo MccipienJum fit , eum Deuidicitur
run pendtrek caufisvllufecundii. 500
Ordin/tndiverbnm quomodo accipiendum fit'
in mnterin deprouidtntia. ibid
ttrmittere aliquid certifinu gratia anidtm'
fit tum otiojt Jpeciare qmd fiAt,aiit qnid'
fHturumfit.ibid.
^iModb inttUigtndumfii , quA mi:t«ntur,.
quoadctttas 0> fixas omnes ciretimftaft-
tioi non fint immutabili ipfiusdecreto mu-
tari ibid.
ludiciaquidem omniaDei rtutrtnttr hono-
randatjfr.fedfimulcertijfimt confiarc de-
btre quod iudicia Deifint: qua tjft ipftus di-
euntur. jcr:-
€^omod6De:tt eencurratcnm raufis fecun-
duad opuialiqucdproiiucendnm. ibid.
^tfimodf' accipUndum nihil w.%li cautri
pojft nifi Dto imptdiintt ibid.
Ahtx euentu quocurqu rtireSie concluda'
titr, Deum aliquidi'Oluijft ibid.
f^tncdovtrumfit hominm non ficertbe»
num etiam quod exgratiafactrtfojfit, mfi
rtbui omnibus a ft crtatuprifidtat,omni»
qut (^fingula adminiftret e^ gubtrnit.
fOl.
^Juonam tandem modo Deus toti mundo ^
Dem in lUo efficiat , vtfaciat ,ficut ejftcii
vtpofftt factri fi vtUt.ibid.
Anprtdeftinatio reRtdtfiniatur vtl dtfcri-
batiir, quod fit confilium Dti di bominis
vltimo fint vtl ftatu txtra ttmporaUm
hancvil animaUm vitam. f c j .
^Juomodo reHe acctpiindum , pradtfiinatio-
nu vltimum finem ftatul declarationim
gUriaDti in iUius partim miftrietrdi»-
partimiuftitia ibid.
Dum in omni operfjuopropofitam fibi habere
gUriam fuam : eam autem ejfe ptrfeiltenii
fut. maniftftationem f o 4%
6iuibusmoiiu Deus foUafgloriamJuam ms*
nifeftare.quarum nempe propriitatum tf-
ftntialtum txplicatione, accuratt eO'
pfofiexptnditur.ibiA. '
AnDiusrtHedicaturdicrtuiJfi vthomo la-
birtturcriUuddecretuw adf.nctn ^ai ftr-
1 minumptrdHxiJfe.^06
An crtatio dr lapfui hominum reBe ftatuan-
turcommuntmtdium ijfe confilioprddifii-
nAtionii fubfirMum. ibid.
Xkkk y. A»*
SVMMA LIBELLI HVIYS*
rw7< fttbttciAmr hfi-
mo condtndus > if-
AncriiUio hotninu ri^edeffiiMur forinAtio
tjfel>omtnu e mhtb.integri ad imagirtem
Dtt.mtaabtlti tAmen, cV.t^rw ».'/ vi/.tprx-
diti 'Soy
e^Homodo homo conduua jii tt, =^'d-
^ i ! ' ktin DiUj.,^ ' ueat.iO.
jijt^ ::o»l>MautlltiminAtio}iu
fy> tnchnati^mt ndobtdicndumjibt. tbid.
§jHomodofermiJfio Jit Dei pnjcientu (^vo-
lentu. f 08
CAujApropttr qtiiuDeutpcctMtumfermifit. ib.
jinjiDeutpeccatmm non permittcret , bonum
'vnintrft wiptdiretiir.tbtd. (^0 9
Itemlacm adRomS ihid.
^odDem nemintmpro fuopri^ditigere ^ *-
marepoffit.mjieHm in Ch r ru
brinouerti atque -vt rr,- ' 1
Jium intuttm jtt ibtd.
An exeo tjuod qni prt,dejiin»tt , prtdejiinni
ttir vt tujit JtAnt , etiMtprAdefttnentur vt
credAnt
Prior a^M decrett ele^ioaii expenditur f if
^Uimliter oOitcliim in decrito eleHtonu conji'
derartdelcA^.ibid.
GlHomoda verum fit eleliionem ix merm Dei
voluntAte proficijci cttr* vUam miUt tH"
crtaturts intuitiim ^id. (J17
Aai/fjecundiu .-i:.,**» etefJionit txpofiifnr.
An kpOn jLiAmrrctlfi dtcatttr fcelix euip» §^if»oJo m iledtone Chrijiut w
tttpfui pirmtjfto & l»pf"* p^rmt^'^ »rt recle ftouem veniat tU.
iiffcrredicantHr ibtd. ^^modo priuejtinationi dtfitnar v.'^ A,-
Quomodo fimul verumrfepojfit . lapfumper-
mitti a Deo non luenire nifivtlente Deo
ibid.
Difitnf . Ififftimc^etien-
Difiinaio voluntatu in voiuntatemfigni O'
btntplaciti^teutUtJun CJ> occultam expin-
dttur.fio
Difitnciio intit lapfum ejHapcccacutn efiqua
tfuamedtu efi iQujtranJt glorn diutnt.
expenditur.ibtd. ( facerepcjfit. j 1 1
€)not modu aliquu Deum peccati auciorim
t^odDem eijgendo^ reprohmdo cireaho-
piiatsvt peccatores conjiderotos vtrjatut
fit.^xt.
Dtfinitiueltflionis Perkinfiant exeutitur 6*
earrigitur ibid.
§lu£modo ChrtfiHS fe baieat in cieliione.ibid.
EliSionu obiiHtim fidiles funt. j 1 1.
Decretumn (latuit fideles mjiijuare
Cfin filn ' . ■•re viderialiud effeah eo
decreto quo Deui fiatuit. nonnitllu fidem
Aare.ahu ver
Vtrt ?•'■•'■ •■ rdefi-
1.. iihA.iji,,. ftUen-
eur decretum ^ exeetitiirdccrett.tbid.
AnBj)m.<i • r> , . ' -
difliugUA . - , .
lectio tjHt.iam prtcedjnea ponatur ante
propjjitSdamnandic^ ferendi jij
/orit tngrediatur. yi8 {J"-i . ^d.
Dejitnatut Mediatorit an riiie a teiktnjio dt-
De VKiuerfahtate promifiionu & oblattonit
CLrijii. ihid. (fioni
An manoatum tredendi fit generaltttt promif-
■^" olorum eiecJorum. fi
Aii . ....^ 1:. inpromtjftontbiti vnti<>.ij.i,i-
bu4 recle jibtiniiicem opi/onantur.ihid.
An minijtrorum verbi ojjicium riclt cirtmn^
jcribaturjola hortatt: ih.
An quos Deut noHtt nom . ,.. .ta-
men adrejipijcentiamhortetur , hoc fini vt
inexcuJaOites fiant ibitL
AnDeusexterna Eu.^^ ■, • .%,{
fidemo^pteniten/. .jj,
quihusceTtodecreto Jiatut/Jtdei/i Cfpttm
tentiam non dare.j 1 1
An Ucurn certo dccrtto fiatuerit riprcJ i:- •f
dem (y^paenttcntiam.noM dari.fx}
^omodojides &pcgnitenti.i infundantur ib.
Anmandattir» Det ejHO fi • .^ :td
mandatctieiujdcdiii^. w
ExamtKatur qued dicttur Deiu tn m,
(^protnijftonihusnon- iicere ^juod
decreut: .jtdvoluntaifi'.^ mn.rjcx
partiproponere tbid.
ExaminatHr quod dtcitur Deut in ij
. . --y.
DiJtiMciio voiuntatts in reueiatam Q> area-
mtmcxcK' I,
Exhthitti^M.
iprCUffMMPfrkin^'
SVMMA LIBELLI HVIVS.
StntenrtA I'ir> . ^ ievirtMttfre-
tiijiHtXvt^K «Chrijio Mtdiatore perjoln-
VtrU Chrijltts f omntbiu mortHMsfit,Mn vero
elecits (j/* prAdefiimuistantu ib.Q' 578
Obieiiiones folnuniur tjHA conclHdunt Cbri-
fium ncn effe mortHum proeranibHs <y **on
tffe MediMtorem omnium. f 18, O^ffJJ-
€):imioao intelligendum , decretum elecltonis
(jycauj ■f princi^tiim omniutnin
hominu .. ^ i .i.'<irij7 di>noru (jfoperii. ^34.
Vefmtio PerkinfiMn/t reprobAtionis priortx-
ptnditur. 5 ; (res vtrfttut.ib.
ic' 'obntij :.hi:timmodo r • c*to-
>i . eccatUm etl meritor:.: . . . ; tpro -
bAtiontSfinde iufiiti» fit meritori» caufnt-
■S (Cti
. i.. (jf> executionis vna e.i-t. .:..•■:<.
«. ^. crnaturahi bifanam dtcitur. ihtd.
i triim ex prtteritione aiit negatione^rat* fi-
>ic . vitari nequit ,dici poffft
pec rc.ibid.
"Definitio Perkinfiaua reprobationis alttraad
ex.imenreHocatMr.ibtd. (decrefo. j 7.
jln permtjfto redefubordinetur reprobationit
Dt tcprob>\tioni5a:}u primo:fcittcet, depropo-
fito Dei deferendi quojda homints iy Jiiatn
lujiiiiam in lis derlarandi.tbid.
Ana Dcp defcrAtur cjuiJ'^aliHSQ, ptccator.ib.
An Dtmrehe dieatur dejerer* nonpoffe niji
pecratorem.^iS.
yir • ' ■' ' ' iref.iic) e p.-ijji: ,;ju;.f^iiida-
. .. ijuddecofacerepotefi.ib.
: ! jibi vi!tt,Vii ad irant facert, ibid.
(ignificare pcfpt. ibid.
A. . »v ,/ f.Soexoptribtti.^c.
.'rndefiinatione omnis peccatt re^t-
titti exeludatur f 59
Dereproba/ic?!- 'l,deor-
din.ttione a i i ■. i^id.^
((■rnl .lt.it, t :i:^i
A nji Deu ■■.■fertjs ptrderet q> da-
ttnnoneffft f^o
:tontscAiifaibid.
l ' * deftrttont tiufqHt definitione. ibtd.
ExArvsnsT: veritoit
qua d:i . j. . cert^s Im)-
mir,ei eofqucpauceseltgt. ^41
Examinaturjtcunda criminationis veritatt
ijuadidtur, DtnmfuHndHm /rnuntiapi
ntsadinfcmHmi'
PerlcnfiiordiK
gnem CJ» crafft i . ■ f 4 1
Rejponjio Ptri:tnfii cBNtra criminationem ft-
cundam examinatur 4jj
jln vnum fint i*b eadetn caufapirmiffio la-
pfus , (ypermiffio qua Detu permittit vt 4-
liquis m beatitate finaUterexctdai ibid.
^ ' rfprobatio ij: ■' "pofitum dtft'
, abjoiiilii' -u. .
§luomodopeccatum Jit diferttone ptrmif-
fio: ' ui.ibid.
Patrn ,iw txaminantur qu*. Per-
kinfiu. ^ 'pro/enrentit /«.< probatto-
ne. ibid.^jtq.
QuoniOiio reprobatt.' fjiiL!.iii pr:'p,^y.iuaAi/,ii'i-
dt ctim rejpeClu adpeccatumfit. 544
Ptccandi neceffittu ineuitabilitas.ipeeear-
tOQrl < :btd.
An recle u. . ... .w / . / . . r.em refptHu fui, libtrt
rifpcciu vero decreti dinini neceffario pec
care ibid.
An reiit Ceusdteattiriilcre cffe bonus. ibid.
€^od contrartum fit iufiiiu dtuini. punirt
nonpeccatorem.^4.^
An qutdqutd iufium efi, eo ipfo iufium fit quitt
Deustiludveltt. ibid.
Examtnatur tertia cfiminationis veritat,
qua dicitur fioicam prtdefiinafiontm ^
Jicicum fatum a Perkinjio in. ' ' ifiex
ncccffario (^energettcr' decr,: .licxt
fieri. ibid.
L,]' :(t Adami quomodopermijjioni a. Ptrkin-
jiojubjh ' •" ~. J46
Permijfiu i . .ina in energrticum decrf
titm inttdit tandem. ibid.
Dijtmeiio hcatura-'
Itudefji. ..... ^:.. . ,(j>Aliud
effe, rem velle quoad tuentum. ibid.
§lMcmodo intelltgendum fif Deum vtHt non
impedirepeccattnn. (47
An quia Deut viiit permtffione fuS ideo queifi
rtfit d:catur,vtUe etiAeuenfHpeccMti. lii.
Permiffto qualisratija fif.ibid.
LocMt Aci.i %i expe/iditur,hune definitt ro-
filio cy* prajeientm Dei deditii, {^c.^^6
Jtemlocut AcI.A.verfii.eoaStt funt vffa^
cen anmtuaiy^conjHiHm
/K;,' ,^ . - .. . ..i.. \. tfierent.ibid.
AHionei nen di.f1ingHMnfHr foiofint.ibid.
Lapfui Adnrni qHvmodv h Vtocrdinatui fir.
tbid. Lociti
Z»cu* I Tit.\.\j,txptnditHrimtliu4 tftvt tt-
nt/tgtnttspita vtlit Dei vehtntatt maU
mgiciitmmi qHnmmale agentts. j4?
Ztcut I. Sam 16 .txpenditur.vbidicttur Dtu*
frticefijfa Sttntinvt DtutiiU mtUedietrtt.
ibid.
^omodo Dettt velit (j» nen vtlit imptdirt
ftfcatum.ibid.
Cur DtHs ptrmittat malum,i^t,
An peccatum afudDeum dtctrncntefn Ua ■
htnt rationtm boniJhid.
Calutni & Bexj. in boc argumtnto diiia qu*'
dampartim commodt actifitnda autfim-
plictterqtudameoTHmfalfafunt.
fltiomodojfeccata ftjt habtant rcfpeau dt-
creti.jS^
Locm Efhef. i.u. expenditu r , Deut omniao-
fcraturjccundiim benepUcitum volunta-
tisfu4.sSS
An txdodrina TerkinfiiJequatur.quodDeui
inclinet adptecatu & tnduret poritiue. ibi.
Dttriplictaclione proutdentit. ina&ibm ho-
tninum , tx Suida ibtd.
AnDecrttum DeiprMcedaneutnnulUm vf-
ram ntccjfitatem rcLtu decretu uiferat,tx-
ftnditur .^^j.
Difiinilionts varia ntctjfitatU txpenduntur.
tbid.
An idem propttr re^e^luum diutrfitatem rt-
dtcontingent fimul i^hberiidicatur.f$i
libertanynecejfttatoppcnuntur.ibid.
Liberum^JpoHtaneum difimgutdtbent.ibi.
An Adam hbere Jimul ntcejfario Upfut
tjftdicipojfitihid.
Gluotmdo inttUigendum quod prttdefiinati
ntctjfarto faluentur & refrobi nicejftria.
tUmnentur.fj^
Vtrumnecejfttm rtSt dicAtur tx prafcitniia
ftqui.^eo
Vtrum txptrmtJftoHt.ibid.
^luanta pugnafithbertatii tyntctfttatU jtf i
DeftrmifioneampU qu^dapertra^atto. tb.
rtrmijfiotnginertdefiaitur.ibid.itemqueptr
mijfto Dei injptci», f6i
Ttrmijfitnit Jpecies, tbid. ima. qua voluntAti
crtaturt aUera , quttfottntia «im ahquid
ftrmittitur ibid.
DupUximpeditio, VHM quapcttntiaereatur*.
ib.ahtra pttt voUtntat (rtaturn imftdi'
tMf.ih.
SVMMA LIBELLI HVIVS.
^otmodit fotentijt crt...Mr* imfedijUurj^t
^Huomodo fotentit, crtatura ah^Htd^ermitts-
tur.ibid.
SUtot meducreaturg. voluntat imfediaturjk.
^omodo voluntatt creatur* altquid fermit-
tatur. s6f
Defermijftone /eccati fimulqut dt illim im •
ftditiont.$66
feccatiahquot diyrumioftC' .lajeriouur (y
fropojita trailatieni accimmodantnr. ibid.
&Jeq.
ExemfU imfeiUtifartim aQmfartim ^tt^
ti.f67
ExemfUfermiffpiirtim aHm partimftctft'
ti. J6K
iCauft fermijjtoni^ ir.quirHntur j 7 1
An aSImaliauu rec}edicAturfeccMtHm,feena
ftccati.Jtmulque eaufa alttrimftecati tfit.
§1^0 tamtn ftnfu id fic vulgo dicatur.tbtd.
Exftnditur JimiUtuda ab equo claudicantt
, dijumfta sT 4t
Efficteniia aHuum quifine feccatck creatu-
raperpetrari nenpoJjunt.haelenusDeoad-
fcTtbendaen ,vt neque Ubertati creaturtt,
periUam quifpiam derogetur ,r.equtDt»
' cHifaahquapeccatiadjcnbAtur.^ys
Dem caufa aSm vel mediata vti immediats
eH.ibid ybifimulixphcatur infiuxm Dei
quo infiuit yna cum creatura in tffum 4-
lium.ibid.
Deduplice hhertatt haminis.quoad txerri-
ttum & quead jpecificationem aclionit.s^ 6
ExaminatHr quartt. criminationu vtritM,
quadicitur doceria Perkinfio maximmm
fartem humani generit defiitui Chriflo f^r
omni falutari gratia^sTj
Duraejfequt Perkinfim cectdit afedocen ih.
Pro quibm omnino Chrifim mortuut fit. f 7 K
Prtbatur verofro omnibm vniutrft homini-.
busmerlum ejft ibid.
Refutanturordtne argumen ta al iq :tji,.jut itu
frobare coaatur Perkinfim Chrtfium ejft
mertuumfroomnibm.fjf
RtJponfionesPerktnJiiad argnmenta iUa ex-
fenduntur . qusbmfrebaturChrifiumpr»
Iommibm mertuum ejfe , funt auttm htt
quatuor.iia
Exfcndttur Ucmi.Timoth.i. Dtm vulte-
mnts hfmitesfnluosfitri. ihd.
Exfeit
SVMUA LIBEILT HVIVS.
'Exj-tn.iimr AlJlinJfio volutitatH in anttee
douem (^ccTtjcquenttm. fSi
VoluntA4 nntecedem t^ conftquens quid.ibid.
DevoluntHtecondtlionnU. (8j
Tlrutn reiit Meaturncn tjfe inDtotnliiVo
iHntns, quA voluent cmnrs angelos faluos
feri. y8 +
jHndamenta iUiue diflinclionU injpiciuntur
qna vdunttu in antccedetuem cj» (onfe-
qittntemdifiingu-tHr. fS;
I>egratitAtnp!itudtne. J87
Uon rtUf tmagiaem Dei confi (lentem in iufli -
tia faniittate , k fu^rnaturali gratia
excludt. ibtd.
Exaniinatur fententia quorundam aliorHm
depradefiinatione. j88
Oflenditur autem quod ea non fatU fideluer
exmente esrtimptepofitafit. ySp
Declaratur quod rnulta qu*. Perkinfio viden-
turerrata ejfe.non fint errata. ibid.
Eleclionem ^ reprobationem non vniteerja-
lem fedparticularem ejfe. ibid.
§lupd vltimui ccnfiliorum Dei finU eirca ho-
minemfit. ibid.
An volumtu Deiab hominependeat. f 90
Jln homo Jeipjum eltgat reprobet. ihid.
An Deitt non fit celcbrandmfi homineietiam
gratie. communUepc benediHiorum awple-
HerentHr. fji
trt.fci$ntia Dei tjuatenm dcterminationem
volumusin eodi ipfo Deo pri.cedat-^ qua
tenui determtnation:m voluntatU fequa'
tur. ibtd.
An recle dicatur Deutpermittere mahtm ha'
bitarationeconiuniiiboni, f^t
De redempticnii vniuerfalitate. ibid.
Degratie jalutiferavniuerfahtate. ibid.
De faciente quodin fe efi,(^c, f
Cratiaejficax quafit.declaratur. ibid.
Kefponfiones ferkinfiiiulargumenta progra-
tia vniuerfaUtatraUata examtnatur. ^54
Conciliantur inter fe hac:omnibuiAdamipo-
fierU^fittguUthominibuspromiJftoni fa-
{iameffedejeminemulieru,^. ^tame»
foUtlud<flstrptflum Deifuijft, ibid.
Anfidesji ii fiue ex elefiionU dcno, y 9 j
Vtrumfidei vtra falutifera totaliter vel
finaliter exci.lereppjfit. ibid.
ExfenditHrkcHi MnftK t< t"^^fti>ifrr?*um
ntnpriualebunt fi!>e fjtf
gUtodPerkinfiwdifqn-. - ' —itfit quodfidet
nonpereat,idexami., itur. J97
A a expediat iaeulcari quodfidti exeuiee nm
pojfit. ibid:
DifiiniitofideUumquadruflex Perkinfit ex-
p^nditur.f^i
Difitnaiogratia inprimam & ftcHndam ad-
fertur. Hid.
Anfidelesaprimagraiia, idefi.afauore Dei
qwiUosinChrifiocomplenuur , excidere
peffint. ibid.
Loca »triftHra expemiumur ,qua vidtntur
dictre.quodfideles afidedeficersnon pofftnt
f99
C ratia remtjfionis ptecaforum an amitti pcf
fit. &anfierinonpoffitvt vertfideltsgra -
uiter Lipfinon refipifcant. 6qo
Vtriimfides fecundum hahittim amUti pofftt.
ibid,
An renatipdeno voluntatU confenfu vnquMpt
peccent. 6 oi
An homo irregenitui totu* caro fit. ihid.
De quinjuegradibus tentationu. 6 o t
Renifui conjcientiipeccatum aggrauat. ibid.
An rtnatut in eodem a£iit peccet (^noa peccet
6cx
An in eodem aHu minm peccetrtgtn$tu4 qu*
irregtnituf. ibid.
§iHodfemptr inptttfiatt libtri atbitrii ma-
neatgratiam datam reiicere^^fubfequeK-
tem repudiart.6o^
DifiinHio gratia infujficientetn ^ efficacem
faluatur.ibid &feq.
Obieclionum pro gratia fufficientt refutatio-
ntsexaminantur. 606
Exfenditur loeut Efai. f..^.§luidj>otui jaaro
vinea mei, f^c. ibid.
S^Homodo Deo tribuatur exfpeliatio. ibid.
An Deutfru^us poffit pofiulare ab iU qus.
gratia horfum nectjfaria dtfiituuntur. 6 07
Au cumtalibui , fifruHmnon ftrant, pofiit
txpoftulare 6c8
Lpcus Matth if.fy. quotiesvolui etnp-egam
vosi^c.expenditur. ibid.
Locus -j.Aa.vosfemfer rtfifiitU SfiritHifan-
So,expenditHr. 609
LocutApeea.} egefioadofiium.f^e. txftndi-
tnr. ibUi'
llU Ar>
SVMMA LIBELLI HVIVS.
jtn?tUgittnHmfit , homineir. f.^^^-r.lo j>offk
grAtttreJijiert. 6\o
CnrDein non rtueUutrit Chtijium omnibtu
hrnunibm ^fingulk.ibid.
Vtrutn Dttti promiffiontm de MtJftM re
demptione per Chrijlum "jlii heminum ab •
fconderit citr* iftteruentum eulptt mlicHiiit
a pMrie ipforum. 6 1 1
^od otnnes homiaes voCMtione MliqUM vo-
CMntJtr, ibid.
Concc i:fur¥erkinfo,quodprifcientiA fidit in
Chrijlum itJidelitittupriuMtiui.non Jit
fiegulM fecundum anAm ordinauit Deut
pr^deJlinMticnem jMMtn: nam aliqtiot per
foUm legcm damnMri. ibid.
ExAoalvl;
VErUf JlMtuiquxJltonu in capttt 9. epijlo-
U ad Rom.proponttur. 6 1 j
^inMm Apojlolo fmt filii CMrnu ^ filii pro-
mi(ftonis.6 1 ^-cy feqq.item a 1 6
Ifmael 0« IfiMc, Ejau lacob -ut typi confi-
deranmr.^i.^
€^tM tn ri confiftMt controuerfiM quoMd hunc
locum inter D.Bexjun D. Gellium Sni
canum. 6i-?
Vtrum IfmMcl EfauJfMMc 0» lacob ut typi
propofiti , eorum etiam numiro Mccenfetidi
fint quorum typumierunt. ibid.
f^io lylloiijmo concludMtjtr jAlutU in nobst
certitudl. 6x8
minMtione ,ptccMti nomennon mifftur.ifi.
AnDeut iurt irMjci pojfit illnquiueluntMte
tpfius omHipcttnte tndurantHr. ibid.
VciuntMtemdiuir.Mtn quonumodo confiderM-
tnm non comitMtur omnipotentia 611
Varu voluntMtiediuinM difiributiones excH'
tiuntur. ibtd.
^Tnatn ithfintques Dtut indurMrevtlit ib.
Volunttu cogi non potefi. ibid.
VoluntMi Deifit de ilio a quo voluntat Deifa-
Bm uoneft ibid.
ImfiguU (5* Dei inttrfe conftruntur. 61 )
DiferentiMinter ikuwiM (y hi»fm» ixptioi-
tur. tbid.
giHid MaJfitMpud Apofiolumjignificet ic;n .
Homo qna a Deo condttu-i ,eft vas ad tUuJir*-
tionem glorii tpfitu 61 s
Gloria DeiiUufirMturpetpatefMclionem pro-
pnetatutn eias. ibid.
S^iproprietMtts Dti primoemnium patefit-
amdA Jint. ih:d.
Homi quM ex tnfittutioae Dei tendem ad mM-
ioremperfecUonem , vm tflvireriui iUu-
JirMudMgUri*. diuini. ibid.
Hemo ft tpfepeccMtuio fecitvoimMlum. ibiJ.
e^medohominesvMja mMU , idtft,peccMie-
ris fMi}i,horum dcindc MiiivMjM miftricor-
dii,M'ti VMfMiri. fiantiMxtM tenortmnoui
faederit. 6t6
An Dcusfimpltcittr hMbcMtpeteftMtifMciendi
homiucm VMt MddedcsuA t^ irMm. ibid.
Vtrum Deui Mbfqut iniufiiUM fxdm legale }iotandum diligenter dtjcrimtn tnter homi-
trritumfMcerepotutrit,6 9. | n*t O^VMfMfiguli.^ij
tjluibujnam Deii4iureirMfctpoJfit.63.t ' JndurMtto tMntummodo eJfe/Jum (y^fignum
ABii tntHitMbtlu ob decreti alicuitu deter- iri efi. ibid.
F 1 N l S.
MoUertti in AlMlachu cap. 1. vtrfx.^ j.
ExgCDcfi Ycnfiniilcsconic(5turxrumi pofl~i:nr,qui oflcoduntEfiiunon ira cfTcroic-
ftumaOcovtficdainnatuSircd conucriumcgificpQcnitcniiani & virxartcrnx fadutr.
ciTcbxrcdcm, n?m &rcconciliatu$ellfiatri,3i:poftcafuicfociusfuncrispatii$,nccpon3
xccuDcihationcm &aeri viiquamaducilatus ch.
OEcoUmpMdiM aJ idtin.
Nou auimi ip luin Bfan propccr hoc didum diccte rcprobum;quan Joquidcm kic pcr
^mporaliamagisrpiiuualufigurantur,a£c.
D. Sehnittsin Thtjrb. deprideftinMtioni.
N^C cx caHOBC^ncc ez legc ludkand um cfl dc £Ic AioDCtfcd cx E uangclio, & c .
lACO-
lACOBI ARMINII
SS. Theol. Dodoris eximii,
DE
VERO ET GE
NVINO SENSV
CJP. Vlll. EPIStOL^
AD
R O M A N O S
DISSERTATIO.
Llll i
66j
DipBlLlSSlMO ET tAMPLIS-
Jimo Vtroy
DN. GVILHELMO
BARD£SIO,TOPAR-
CUM IN WARMENHV Y-
fen , Domino &: fautori nobis multis
nominibus honorando.
Obiliftmt & AmpUftme Vtr , Domine plurimum bono^
rande. Infignis perpetuaque confideratione digna ejl tUd apud
, Apojlotum fententia , qua Euangelti dodrinam vcritatcm
Tici.Y.i.
' (ccundum picratcm vocat. Vnde nobis bona bonorum
omnium veniaeolligere licet,eam non innudatheoria inani-
qHCConJ}fiereJI>eculatione , nequein its qui admeram & ab-
Jlracliuam nottttam pertinentia cerehrum hominis duntaxat
peruolitant, adajfeduum voluntatifquenjormationemneu'
tiquam pertingentia :ftd in iis qtu fincero Huminis metu,
moquefoltdapittatisamorepedm imbuunt , hominefquejludiofosefficiuntbonorum
9perttm. Cui rei conjirmanda imprimis & iUuJirandafacu alim non minm praclarm
tiufdtm Apofioli ineadem Epi(lolalocm ,quiftchabet : IliuxitcnimgratiaillaDci Tic.i.ii.u;
filutifcra omiiibus hominibus , ci udicns nos vt abnegataimpictaic & mun-
daniscupiditatibus, tcmpciantcr, uiftc, &pic viuamusinpracfcntifcculo.
Quicunqut ergo diuina huius scmnusprAConesftprofitentur .etiamatqueettam id
9ptram dare debentyVt pracifts curhfis ^tnofifque quafimtbtw, omntbufqtie cJtiofn
fubtiHtatibm qua tx humana vanitate ortitm ducunt , vnam &folam pietatem audi"
toribmfutscommendent , eofquead fidem ,fiem , charitatem ferio injormtnt : quem-
admodum vicifiim illi ex audttoribm qnibu bacveritascordiefi ^ bocenixtagtrete'
nmtur , vt rtltquis mnibm qua tranjuerfim inndere pofiint pnteritis & ivfuper ha»
LlH i bnisi
•^68 E P I S T O L A
I tiSyi» vnampittAtem coUtnientperpetuoatqueoculosintettd.mt:illua i tnquepro /«-
ditbitato pritHipio hxbentes ^feinvcra Thcologia rudes prorfiu ^ & hojpites ejfe^mjlita
didtcerint ^coAcyHv , vf Theologia ipfts ad pietatem &farMimomamjactm praferat,
qudmipfifedulognMiitcrquefequjtntur.
Hsi moneh fi vnquam nece(furiafuit , certe ea magii hoc temporenectffmatUt
quod vtdeamiis impiet.item afiuantis & turbinibus agitatt maris injidr exiindarepaf'
Jim,idque cum tanto homtnum ftupore & dveuA^aixy vtnonpauciquianttquunt
prorfus obttnent , & ne tantiduni quidetn dt impura vita inflttutit mutarunt , tarntn
Chnjlianos fe vel interprmos autument .fauoremque fummi Dei, (otlum, vitam ycon-
firtium Cbrifii &b(atorum Angelorum tanta&tamprafumptuofaprajidentiaytan'
taammi fecurttatejpondeant , rt atrocijiimafetniurtaafficiabtllit cenfeant, qui ipfos
in vana bac ptrfuafwnefalli tudicantes , rlia ex parte de ea dubitare tubent. Equidem,
hac tam deploranda reriim conftitutione tiuUum Jlttdtum laudabtlitu tjft vtdttur,
quant vt tam pcrnicioft tnali caufa fedulo inquirantur , errantefqueantmaremedii
fAlutaris adbibttionttx diabolicobocvtttrno excltata yfoeltctortbut Euangelti & Spi-
rttut Chrtftt aujpniis vitam muttnt , ft foltda emtndationi morum dent » atqut fu dt-
tnum ftbi^ua talibusgratiam apud Deum gloriamqtta aternamtxdiuinoeim vtrbo
condicant.
Caufavariafunt , &pleraqutconfiftuntinerrontu quibufdamfalfifqutctrtct-^
ptihiu , quoihomintsalitalios ftue a fttxcogttatos tftuealiunde fubminiftratts ant'
mofuo imprrffos curcumgeftant, qui vel ingenerali, vel in parttcuUri, vel direlie vtl in-
dtre^tvero ferioq^pietatti Jiudio , at^ conf(£lationi virtutem obictm & imptdimenti
f»nunt. Sibilde imptu nonnuUorti conceptibut hic dictndum nobis^qui vtl non crtdunt
txtart vitam aternamyVelfimaximeexttt^tam non credunttanta tamj^ fubltmutX'
ceUentiaeJfeatijjin Scripturufacrisdefribtiury veldejperantde mtfertcordta Deierga
peccatoresrtfiptfcentts ; vtldtnii^ impoftibilttjltftatttunt , viampittatis uouaqutobt-
(Uentia a princtpt falutis noftra prafcriptam inirt. Quandoqutdem iUa adftuerationes
& promipones Dei,quafunt vera Chriftiana Religiontsfundamenta , non luxant wf-
doyftd &funditus euertunt^at^ita vn§ iHu omnem ptttattm tinfqut ftudium tmnt &
amortm tx animis bomtnum radicitus tueUunt, Verbafacereinptutmm detUu vel tOf
citis vtlexprefis h)pothtftbmpittati noxiis , qua inttripfos Cbriftianot locttm habent,
fiuepublict dcfendantur/iuefccm. Inttreasprtmo locoin cenfum vtnitpradtftinationit
tnconditionata dogma , cum i» qua tnde nectjfario nexu dependeeit, & nominatmt iSd
tantoperedtcantasa fandorum ptrfeuerantta ( cuim fiducta ea d nonnuUis proferuntur
quareferre liorrefctmmficut ettam rtuera indtgna funtChriftiants auribmjqutppt qua
non Uut imptdimtntu pittati ponunt.Quod tpfum no partns nofttr,kenedtda mtmortd,
po/l dilgtntemfapiuf^j repttita Scripturarum facrarum Itclionem & rtltdiontm tpoft
longas mtdttationtSfardentesad Deumprectscum ittuniis,certofibideprebederevfum
tffet.fecumjjperpendijfet iUa dogmata,vtutaDQcl$ribm quibufdam acriter vrgerentu$
& paftim m Ssheits iuuentHti inftiliMtnturi nunqttam tatmntc ^ prtfca Eulefia, nec k
if^derna
t)EDIC ATORI A. 689
Mcikrna , prmnte legitimo examincreitpiu ege , inque rem iudicatm tr4nji:jft:
ceejnt p.iutljtim (uataducrfm eadiffi.ultates & grduaminaprjpontre , Vf oftenderet
non ejfe tamjirmiter r» Scripturts futidata atque vulgo habertntur ; progrefjiiquc
tmporis confirmatiorfaiias in verttatts cognttiont ( prtferttm pofl babitam (0IJ4-
tionem tum D. Fr an ci s c o I vn i o vtfantQj imbectllitatein rcjpon/ionum ipfim)
ta fortiiis impttgnare '• memor tamen ftmpermodtfiii ftbi conutnientts. ArgumentO'
rumautem quiliu ea impugnauu non pojlremumfuit hoe ipfum m quo nosiam verfa-
mur.^quod vidtlket, ts eorum effetgentm.vt Jludium pietatis luxare ,atque adeo extin-
guerecomparata effent.Quo in labore nonnunquam& fubtilitatibus rfw ejl ,iifj^ratio-
nibusqtunon (lattm vulgo obiiw-fedfubtilitattbiis necejfartis ad euertendadogmata
{'tpfius tudtcio )tamn9xta.Et certe fuut amor nonift peraliumamore vinctturjic fub-
tihtatfalfi inuentrix & flabihtrix vixcitra fubttlitateveri adfcrtrtcem.falftjxorm'
Hricemfuperarituerti^pote/l. Subtilitatesitajjquathu vjurpauit vttlet & neceffaria
fuerunt.ng otiofa, inanes,addele(latione^oflentationem,faciHadinuenta. Quamaut
dertliquis rigidas fubtilitatem,&inanisfx,(Ti^fu\oyteu;bo/Iis fuerit .noruntoesqui
ipfo.praferttm noui^imisannisqutbus in Schola{vbi maxtme fubttiitateseofedari mos
tft)verptus fuitjamiliariter vJifunt:po{fentQjteJlariinterJltidtofosetiamiUi,quosa-
Itoquin in nonnuUisafedtjjentientes babuit.,Jiexcinfcientia verum dicere veitntyillutn
ojnntaadvfum &praxin Chrijltanavitaretulilfe .adeoqne in It^lionibtis dijputatuni'
bufquetumprmatis tumpublicis, in toncionibus , fermonibus y fcriptionibus , vnam
fietatemtmetumquediutniiiuminisjpiraffe. Caterum,quopado 0 pradejiinattonis
& adnexorum dcgmatum genium pietattaduerfaricomprobauerit^nonejlopus anobit
bicrepeti ycumipfiusfcripta eaderepartim extent ,parttmaitquando (cumbonopeo)
txtitura fmt. Prajiat Itdorescordati ipfum fitis verbis loquenttm audtant, quam nos
dtipfo b.tlbHtientes.. Dnlciusexipfojontcbtbunturaqut. Hrpothefcs reliquapietati
obicem ponemes vaiia fnnt , qtiarnm oniuttmi tiunc noii prjj^umuf memtnijfe •, eas
autemquaoccurruntbretitter ,neproitxitastit>t ViTnoiift^:'?]^, rxdinvi r^artatyexft-
qMtmur.
Capitaiiserrorbrimumfeojfert, omniumpene bominum medullis & fibris intinie
inharens^quo tacimipudfe fingunt illimttatam in Deo mtferuordtam , cxquafutu-
rumoptnanttir^fe.ttiamfi blufculnm v:ttisindtilferint,non tamenforereie^laneos fed
tontra Dco charosdileiloffue manfiirot. Qui error rruera cum notaria incredulttate
coniun^lusefl, Reiig'onemque Chrijli.tnam, qux fanguine Chrtfli fundata cji , magna
tx patteconui ''tt.Stc {n:m tollirnriu^ieptafpiavita , eique .ipofioitpr^nuntiatio ma-
mfeJlecontradlcitur,quo idfeutratur.ncmmcm lincfanclrifiioiu.wMlmumDcum. Hcb.i
Infaniam hominum au Lniium fibi benediure vhi Dfts matedictr 1
Succedttfalfu altoritm bypotbcfis, qui menteptrcurrentes niortaltum inftuuta^mo»
Tes,vitam,(onfidcrantffj^mulit¥tdtneniarantium & ditiinantium inter homints o-
mnium ordtnHm : concludunty mifericordiam Dei non pajfuramvttottam injinita
mjriades trcaiurarum rationaiium ad imaginem Dt: condttarum ytttroum pereant.
Vnde
^70 E P I S T O L A
Vndefit , vt pro eo, quoA ft deherm torrenti itnpietatU opponere , tuxta tenorem Chri-
fiuntfmitcontraabripifeeitu impetufiT)ant,fequemifltitudtnierrantiumacgregent,
Obitti nimirum , mtdtos per viam latam tncedtre , quorum fints erit exitium dfacie
Dei, fecundum tpfim veritatem. Multitudo ncmintm praferuabit a conditione. Infct'
Itx & miftrandum folatium tbabere multos focios inptrfeftonepoenarumfentf iter'
narum.
Confideretur & illa deceptrix v*r > quod vitid nominihus virtutum condecoran-
tur , & contra virtutesappellationibus vittorum deturpantur : quo fit , vt homtnesper
fein vitidproniy tantidutdtuteafublaruavirtutum Utentia lonft^tntur t& contrd
rirtutts , ddquat tnuidrdtium efty vitiorumgorgont indutas exharreant. Sic tbrietat
hiUritatit idi^ohoylatiucunddTmffy.fnstAy fobrietatincibo &potu» invejlituftm'
pitcitas hypdcrijeos nomine inter bomtnts vtMitmt. Hoc ntmtrum eft bonum malum
vocare y& contra\occafttnemqueqturertqud non modofmtconfcientid Tentfuyftd&
confctentia ipfa imptlUntt atque tnfttgantea virtuttbus cejfans , vitiis tete des. Ventt
etiam in bunc cenfum turpis c^hoyicfMo^, quo ex iUit locis rbi dicimur iiillific.iricx
fidc fine opcribus, malefanihomintsinftruntynon effeergo neceffebonitoperibusin''
(umbtrt , vtpote cttra qua iufttficandt , dc pro indt& faluandt fimus. Son adutrttntes
alibi fcriptum ejfe ,fidem veram , boc eft , eam per quam iuftificamury debere ejfe eficd'
cemperchdritatem : ittm fidem ftnt operibus tnortuam ejfe dtqiie indnimi cadauerit
tnftarfehaberc.
tHon parumttiamhomintspbiinpropriis &adqUdpropenfifuntvitiis blandiri
/juartntts hac imagtnatto foUtur , quodnon ommbus vitiu dedttt , non adomniafcelt-'
ra proiedifint yfed quibufdam fibi pecuitaribus vitiis addt^i ykreltquis abhorreant.
Citantur hu(( vt ingenioft funt homines fcfe excufandujdicia vulgatayiicmo finc cri-
mine viuit , item , trahit fua qucmquc voluptas. Exijlimant ttaquefe vere Chri-
ftianosejfey acproindefibidternumbenefiiturum y cumaplerifjuemalts {vtftbiper'
fuadent ) abfttnentes , de caiero vnum altquod vttium tantiim , vnam tantum Hero»
diaddCoUint. Abfurdum inuentum\ cumnemofity nemo poj^tt ejfe addtdus omntbut
fimul vitiis , vtpote quorum quaddm mter fe tx diamtiro pugnan^efeque mutuo rx-
peiluttt. Uoc conceptu poftto , nemo mortaliitm impius >m erity aW ijfe pofttt. Occur'
lac.t.io. dehebat iUud lacobi , cum qui in vno prscuaricatur omnium rcum c(Ic:
ittm iuberinosnonaliqtum yfed omncm malitiam , fiaudcra , hypocrilin dcpo-
ncre, quofic porro Deo nos confecremut.
Aiii exifttmant fe yfi modo altqtto afficliis parttin Deum & pietatemferdntur,
muneri fuo factrt fdtts,etiamfi alia tpjius parttprincipi mitndt & ptccato infcruiant.
OblitinimirumDtumtxtotoaSt(lucolendumyam.indumque\, itemDeum &prin''
cipem buws mundicomrdriostfft Dominos , dcproinde tmpoftbile (Jje vt vtriquefimul
feruUtur , ficut habtt exprejfum Saluatorisnoftri diclum.
Hdud multum huic dbludit commtntum Hludyquoquidamttmporafudpar"
itttftts, etrumvnampartemD(o& Chrifto, dlteramcdrni&affeciibusdeptitantes,
eytgie
i.rotr.i.i.
D E D I C A T O R I A. ^j^,
tgregie fe defungi fuo officio opiHdfitur. 9ed non perptndunt hi homines,qui(unqne itli
ftnt^Deo yiram vniuerfam , omniaqueem tempora confetrandaeffe ^perfeuerandum'
que in pietate & ohedtentia vfquead jinem :pro qua breui tam breuit temporit obedun'
tta exgratia magnam iHam vita mercedem ipfts repromiferit. Certe.ftquualiquo tem'
pore labitur,non poteji ille ingratiam cum Deo redtre , nift & ferio paenttentia lapfum
iUum deplorauerit , &ferurfum ex animo ad Deuviconutrteritt hacanimo ^vtrtli-
qiium Vita tempus Deo vinat.
Uec pratereundi iUi qui ia eafunt hareft ^vt illaomniaqutcum blajphemiain
Deum notoriaqueinproximum iniuria & vtolentiamnfunt coniuncia , &dereliqu9
* f^eciem charitatit & btneuolentia habent^ interpeccata ntn reputent. htfce lubentAm
terreflria fapere , ventri feruire , luticulam curare , cupiditatibm in Venerem & Bac-
cbum indulgert,breuiter vitam Epicuri viuerCy & quacunqueanimwinvoluptate*
pronm iujftritperagerelrceati modoab ira.odio, vindiclacupiditate.awarulentia, ca-
tertfque ad vim & UJionem armatis affeilibm abjltneof. Cert€,fi hos Magiflros fequd'
mur , multofaciliorem expeditiortmqut in ccelos riam mueniemm , qtum magniu iBe
magni Dti Ugatmy(cutut vnim eratviam ad coelummonJlrare)nos docuit.
Prabent quoque finiJiricircMpietatitexercitiumconceptm.,occafionemtrail£''
tiones & phrafes nonnuUa Ecclejiajiica , fiue non fatit Scripturu conformata , fiue non
redt intelltfia. Pauca quddam carptimyidquev^fcv '^rifiiv,exempli caufaydeftrin"
gendt. Cum bona opera nojiragrasitudinit trga Dtum rejpcclu vejiiuntur , coUtgunt
indt homines (r« nottfima tii)ft iam ejft haredes &proprietams vitajn Jlatu gratia
& falutu aterua , antequam vtl incipiant bona opera prajiare. Vndeporro expedttum
tji &iUam hrppthefin fequi, non effe tam pracifam eorum prajlandorum neceptatem.
Tenendum bic tx Scripturit iVeramconuerJionempraJlationemquebonorumoperum
tffe (onditiontm prarequifitam anteiuJiifiiationem,iuxtaiUudIohannit,fi\cf:oin
lucc anibiilcmus, ficut ipfc in iucc cll:,communionem lubcmus cum co mu- ^ jp^"'*''
cuain , Sc languinis lefu Chrifti Filii ciu5 purificar nos ab omni pcccato.
^od ipfum (onfonat cum celebri Efaia loco tVbiDominmexpurgationemabilitiO'
nemqueomnium etiamgrauijumorum fctlerum ludait promittit,poJiquam Jeconuer-
terint ad ipfam,viaf ]uefuas correxerint. Sacramentorum trailatio, qus illa tantum
tonfideramur vtolfignamianobispromifionts &gratiamDti,nonautem vtnosobU»
gantta & commtncfacientia ad officium noftrum yfcutdefeiiiiofa , ita quoque negoti$
pittatii pir defcciuni noxta cenfmpofit. Fideles &Kegenitoscuamnamadomm
malum eflc propcnfor, (ainflifilmofijuc intcrcos cxigua tantum initia habcrc
obcdicntix rcquifitx , pbr.ifesfunt nimutenuiternoua creationit efficaciam defcri-
btnttty& proinde )^ t» ftt-ntpericulofa ; cum iUadifcrimenprorfm omne inter Regeni •
tos & Irregenitos toUtre videatur, hac eas obedtentia minuttatin Kegenitit conjiuiterti
vt homofibi benedicereadfuetm,Ji vel Ituifimam cogitationtm aut motum de obedttn-
tia prajianda in animo fuo ftnttfcat iContinuo fevera Regtntrattoniiparticiptmeft
concludtrtpofit.
Mmmm Cum
1
^ji. E P I S f O L A
C«m imewpeftiue & vltra modum vrgetm imperfedio perpetuj 'Rfgcnttoruiny
mpop.btlttafjae feruandt legem tn bac vit4,abfque eo vt addatur quidper fidem &
apiritum Clmjii popnt [aniit :factU folet ea cogttatiQ animos audienttum ettam ma-
xmir pioriiitt fubtre yfe ntbtl omnino bompojfe : vndeporro fit vt Kegenitu minm mter-
du m tribuatur quam ipfi Irregenut poftnt. Prifca Ecclefia quaflionem de tmpopbilttO'
te prafiandi legem inter capitales non cenfuitj velexA ugufitnt patet^qui optat vt Pela-
gttit agnofcat pojfe eam prajlari per gratiam Chnfti & paccm foreedicit. Jpji
Apofloli Cbrifit ift eoquidem occupatt fuerunt , vt bomtnes extra gratiam con-
fittutos conuincerent deimpotetituprafiandtobedientiamiatdtRegtnttorum ttnpcr-^
fedione & mpotentta vtx verba ^ lu faiia inuenias ; qutnimo (ontraiUu cructfixti-
nem carnis & concupifcentiarum , mortificationem operum carnit , refurreilienem in
nouam vitam , ambuLtttonem fecundum Spirttumtribuunt , apertequeprotefiarinon
verentnr ipfos per fidm vmceu mundum. farum efi agnofcere tmperfectionem fuam^
qtiippe Cbrifitunifmo pr^tuium: at gloria Cbrifitanorutnineoefifita^rtcognejiant
vitn refwre^tonit Chnfit y a Spirttu Det duiti feiundumpurifitmam Euangeltt lu-
am viuant. Difiributto Theologtatn Dciim & Dci Aclioncs ,/peculatiuam nobit
Heligionem intr§ductt,necfatiiaptamadofficttpraflationem vrgendatn : cuiaccenferi
(oteftfubtilietUanimii , & txtra Siripturat excogitata de re^eilibut a^uumquia
nobn prafianturdtfquifitio.
Wd quoque Keltgienm nofira deduHio fiut aeconomia, qua emnta adjpeciulu nif-
fericordta fiduitAm tanquam practpuam oJfuiinofiripartem.confolationemcjHe qi^iex
#4 eltcitur ^(ontra de^erattenem eioppofitam \ nonautemadneitjfuitam obedienti£
pralJatienem oppoftte ad fecuritatem dirtguntur ^non vfqueadeoaptttejjcvtdetur ai-
pietatem premouen(^am. Ortumexeebabetcenceptu , quodmaiorfitvtetutdejperd'
ttonityCum tamen centrarium fit verum. Uam m vniuerja l'. S. Tefiatnentt hifitr^
tta qua ccmplcRitur tetnpui tot miliium annerutn yVnm tantum prvprti Sal uatorit per^
fidut prodttor ludas [Catnt exemplum extra ((opum efl) eccurritqm dijjferauerity cum
contra mundm ^vtolmfuit yfic & hodic fii botninum feiurerum ojficttque diuinitm
impofiti infuper halentium plenifiimmy quifibinihilominiutntcreafuMiiterbenedi-
tunt,gratiamqut & pacm aDeopUna menfurapoUtientur.
Uifce & fimtltbus omntbus{vt tandem pergatnus) aifimum verepittm inque fidt
Dei&ChriJftfirfnifiimeradicatumoppentredel/ttnusi bocfoUicite cauentes, ne vUo-
mmftueherumfiuediotum conceptuum dtceptrite r/, vUarum pbrafeontraciatio-
vumquefiuetntautavfurpjtionefiue/inijJra torfiene it ftrte foltdvqne ptetatn ftudie
auoiattipeccatifque noidantesnouu tn iublji>diamur;Jcdcontra,abfitgata etnnt im-
pittateyVtam virtuttim fedulo perpetsioquetJ.fi(iamus,moHores grauifiima monitienit
quam Apeflolw EphtfiuyeoidehortatmabtmpurttJte&aliu^roponit,dtcens: Ncmo
vosicciucat inantbus rationibm; propicrlxacccnim vcnit ira Dci fupcr filios in-
obcdicntix. Vbi aduertendumy quamfignificanter bypothtfeS^ argumentaqutbm
nixihminesfibiinvttsfuitapplaudunt , ixiMmutiQia.iionuiUNOt/itnedeJignef : rc-
uera
D E D I C A T O R I A.
utrd entm inancs, hoc efi, mendaces & deceptmes mioncsfunt^quihus hmlnes^dum
(upiditMtibut ftruiunt ,feipfos decipium jtbtperfutdentes quod fmt tn Jiatu gratit &
falutis , <um contrd fmt in ftdtu nt &perdttionu ttem* ; <pu nuUu dt* magU c^pitalk
impojlura aut deceptio daripotejl,
Cdtterum iprater ea quorum hucujque mentionem fecimm ^qutpietatispr^-'
grejfuiobicemponuntf vnuminfuperoccurritquod velpraapuehucpertmetypraua vi*
delicet & (ontorta quorundam Scripturx locorum interpretatio , qua vel ingenert
vniucrfum Lonorumoperumjludtum , velwjpeciealiqttaetusparsluxatur. Hoccertt
impedimentigenut tnter maxtma cenfen debet. Njmjit vd tpjum malum , velremtf-
fior faltem boni confeilatio dtuina autoritate Jlabiliri videtur , qux maior efi omntex-
ceptione. Quamobrem yficut iUtomnts laudem merentur^ qui hypothcfesquafcunqut
prauas noxtafqut pietati etiertere nttuntur : fic maximtinter eos commendandt , qui
locos per abufttm ita*explicari folttos,vt eorumexpltcationcvtttinordinatiodire[le
rel indireiiefoueatury a praua illa explicatione vindtcatos,rc{le & hypotypofi fanorum
ftrmonum conftntanee int(rprtt.irt conantur ^populoque Chrtjliano & tmprtmis pa-
fioribm in re tam vtili & necejfaria ftcem praferunt. Locivul^ocumnoxapietatit
torquerifoliti , multifunt-.tx qiubm nosbictrtstamen recenftbtmm. Diciturtn pro-
utrbiis iuftum cadcrc {cpcies \ qaa fententid au^lariogloffematis m dic in vulgatn
Bibliii latinis interpolata omntbm inortefl: cumqueinteUtgendusfttlocudelapfu in
infortuntum ,perueife de Upfu in peccatum imelldlm foutndts vtttis ftrutt. Apui
Eftiam Ecclefta Itidatca muLtiplici idololatria, defeiliont a DtOyahifqut infinttts fcelt'
rtbm inquinatijitma , cumaDeopropteriflasfaeditatesgrauiter puniretur ylamm^-
bunda querens degrauitatt ptenarum .fimulqut ttiam txomoltgefinfaciempeccato-
riiin ,fatetnrintercattra iuftitias (uas vt pannum mcnftiuatxcllc, <ff/f^M«im-
wkum optima optra qua durantt publtca defedione fuaprtfliterat. Hicloctu vulg§
perniciofa torftone corrumpitur , aUegatur enim perpeiuo ac Ji fenfm lUim inferrttt ^*-'*
ctUenttftma qutque prt(lantiftmorum Chrifiianorum opera { ac proinde etiam ar^
dentifimasprecesin nomine Chrifli fnfas ; eltemofjnMexanimo vere&intime mife-
ricordu commoto prafittat,deHtqut &martyrumpropterChrifiumadfanguinisfu-
fiontm vfqueobitum ) ejfe vtpannum menflruata , hoc eft,facda, abominanda, horreri'
da , coramfacie Dei, merafqut adeo abominationes. Quo nomine cum fola fla^itia &
fcelera maxima nunctipari in Scripturis foleant : fequiturporro optima & prafluntif-
fpna opera nibil k Jijgitiif immanifitmis dtjferre. Quem tonceptum fiquis femtl hau-
ferityannonomntptttatis(ludtumcuramqueabiiciet,ipfiquepamdeeru^uebeneftue
male viuat,rettnta inttrta hacperfuafionffenthiloimnm poffeejfe verum Chriflidifct-
pulum ? lUtio certt in aperto effe videtur. cum optima opera aquefced,ifintcor4m Df
{tx ifia hjpothifi)atquepefiimafcelera.
Caput VU. adRomanos avtrfut^.adfintmvfqutttiaminhuncctnfumve-
nit jfi nempe Apoftolm dtijomintrtgtnito indnteUigatur toqui. Tumtnimftquetur
Hrnmm i bomintm
<f74 E P I S T O L A
hominetn Hegenltumadhuc ciins\cmc{Cc, vcndimmquefub peccatum , hecefi,
mjndpium peccati j velle quidcm boaum , fcd non faccrc , nollc malum,(cdid
tamen faccrc; imo vtilum , 8c captiuatum cflc fub lcgc pcccati, hocefifub v/ &
effiiAcupeccdti. Vndeporro (7 boc deducitur , vt quu regenuut fit fufficereipfum bo-
num velle Ucet voluntdte imompUta & quam aclus non fequatur^ ttem malum nol-
lcJicetd^uilludpAtret. Quodfiverum efi,tum totum pictatisftudium,totanoua
obcdicntia , totaquc adco noua crcatura ad hat angufiiAs redigetur , vt confifidt
non in efTeclu./rrfi» affedu tantu.Hoc ipfum quam Ungutdos,frigidos^remtffo( nosoes
fit effedurSt tum in abjtinentiaamalottum inpr<tfiaitoneboHt,nemo nSprtmo tntuitu
videt. Hahent quiden: qui hanc fententiam tuentur fua effugia & palliattcnes.fed qud
hutufmodi funtyVtgluffu plertinquetextui repugnet.feritulofum tfi circapittatii exer-
ittium homines hmc prxconccpcum in animisimpreffum habere caput hoc dc rc-
<:cnit's cflc intclligcndum:w<iM) hoc profundamento tenentes^in reliquis vadunt quo
ajfcdus eos ductt , gl ffariim a Doclonhw fuitpropofiiarum non recordantes. Aduertit
hoc ipfum Augufiinut & fandalum wetuens,pritnii annis de homine fub legt.pofierio-
rtbus de bonitnc fubgratu mterpretittus qtiidem efilocum^ fed longe moUm quam iam
fit ^pccneque nidUdum pietatii nox.t. Bonum enim quod Apofiolm fe vellc dicit 8c
non hccxc.intcrpretatiir non concupifccrc, malum quod ft dicit no!le & tamcn
faccrc, concupifccrc V quanquam mirabiit tnixturalegispraceptiua & probtbiti'
Ui. Modtmi interpretes de hno& malo acluaJi inteUigunt. Kotahile dtfcrimenl C<e-
terumficutparens nofier quani dtligeiitifiime laborem fuum collocauit in toUendis relt"
quis impedimentis pic:at:t : itaimprtmu in eruendo vero fenfu Scripturarum male in-
teUe^arum , maxime fi iJi pietatts fludtum impingerent indefeffo fiudto defudauit.
Qttodfi vfquam hocpraflifit.certecirca VII. hoccap. ad Romanoseum nominatim hoc
prtfittiffe fdiendttm efi , quippe fuper quo CommentariuiK tam pnlixMm tamqut 4r-
Quratt eUboratum confcripferit.queni nunc in lucem damus.
Cumprimum Geneuadomumreutrteretur , hocipfumcaputinteUigtbatprout
Yul;^o nuijc explicatur , itaftilicet edocliu a praceptoribus fuis , quorum tanta erat au-
[lorttasapud fiudtofos, vt nemo in id quodoMipfisdicereturvelinquirereauderet. Sed
cumpofimodum m Minifierio Fcclefia AmfitbdamenfisEpi(loUmddRom.txpltc*n-
dam pro com tonefumpfiffet , perueniffetque ad hoc ipfum caputjuper cuiut recepta in-
rerpretatione iam fcrupulum in animo fuo fentirt coeptrat , eo quod vtdtretur & extt-
nuare regentrationisgrattam ,&pietatis <^lum fiudiumque minutrt : ab initioadfi'
nem vfque tjiudin bona confiientia(quemadmodumpartrat.& publicafun{iionis ra-
tio exigtbat ) perpenditxum antecedentibut & confiquentibut contuitt , omnia & ftn-
guldyVtcoram Deo.penfitautty Commentatores variosquofcunquehaberepotuitiVett'
res , media atatis , nouos fuper eo legit , tandemque ,fapim inuocato nomine & auxili»
THt , adiutm imprimis comment. Buceri & Mufcult in hunc eundem locum\ deprebtn-
dtt retiptam inttrprttationem non poffeferrt ctnfuram vtritdtis/edlocum omnino efft
meUigendum debomine fub kgctxtfitntti in quo Itx omni fito officto defnniia fit,qui
proindc
DEDICATORIA. ^75
fmndtcontritm viammo fuoprOffterpeccAta , conmHufquedt mpottntu legi» dd /i
f4luandumMlferatortmqHxrM,fuque nonqutdtm regenttui^fedmproxtmo gradu Md
Ttgtnerationtm: qutmadmodum :um ttiampubltctpro fuggtjlutxplnuit,extjt'imans
hocfibiper Itbtrtatem prtphetu{quafemper in Eccltfia Chrtfii locum babtre dtbtt)
licere. Hac diligtniia in tra^andit Scrtpturitjnc candor cum laude&fommtndatione
fingulari tjfent digna , praftrtim apud Eccltfiaflicos , ita tamtn txctptafutrt a nonnul'
tii(quosminime»mnium decebat)^Iotis,vt per iBos non fteterit,quominus audor lom
pramii noxam &tnfaniam auferret. Hoc fcilicet efl diligentiant acuere ad peruefif
gandas Sirtpturasjjoc itbertatem prophetiafouere.& non potiut ex feruuChriJIi man-
itpia homtnum facere qiiorundum qui pauto ante nos vixtre , torumqut tnttrpretatio'
tttm tantum nonpro norma & rtgula tnttrprttationii nojlracanontxjtrt,
Hoc cumvidtretparens nofier^capit iamtumhuncCommtntarium fcrtbtre,qutm
tandtm etiam ad finem perduxit. St Dtus illi longiortm vitam concefiifftt,acturatim
eum tpft(ficut&tam inctptrat ) limajfet . fedcum morte prauentut boc ipfum perfi-
tere nonpotuerit, & tamen dignum ftt oput ( iudicio magnoriim virorum)quod lucem
vid(at,aiififumut idpubltcocommittere. Hicautem prtmo fenttntiam fuam propontt
AuQor,eamqueex dedu£lionetotimcapttit^nec non & tx conntxiont cutn pracedentu
tum con/cqutntit capitit probat. Dtindt eam nunquam ddmnatamfuiffeyftdftmptr ad-
pipuUtorts maximos habuijfe oflendit. Tertt» i Pelagianifmi labe eam vindicat, etqut
dire£ie aduerfartdemonfirat. Quarto.interpretationem vulgo rectptam contedttproT'
fmnouamefeanullu veterumrnrptam , amultiirtteHam. Beniqut.eandemgratia
iniuriam tjfe&noxiam bonis niortbus. Siccol/ationefententixAugufitniyVulgataJita,
amicaque Symmyfiarum .3r^(r<pfc/n?V« opm claudtt.
Vtfum vero nobu esl hoc tpfum opus nobtliJf.Sardefiy Ampftt. Tua dicare ac confe-
crare^cuim rtinonvnamhabutmmtaufum. Fuitpartnti nofiro indt a primit Mi«i-
fimiinttiisfanda amicttiacum AmpliJf.&SobtUJf. Viro partnte tuo , bonorandtt
memoriaqua etiam interipfos continuata durauit, vfque dum idem iUe parens taus ple-
nus annit & fitttr honorum fupremum diem clauderet. Tu,ficut paternorum bonorum,
fic & amtcttia htres inparentis locum fucctfitfity vndeetiam tibt cum partntt nofiro,tx
quoapeitgrtnattont quam&fiudiorum profcqutndorum & vtfendarum txterarum
nationumcaufafufceperatreuerfuses arcttfiimafamiftaritasintercejS^tt. Tu ipftm d»-
namagni facere ,tum fapim fuptr quafttonibm Theologicii confulereyfapimttmconfi'
Itis vti folttm tSy illt tuis. Cum autcm ip/t apud animum fuum rtputaret/t non tjfe /;»-
mtnum mancipium,fidjiruum lefu Chrifii.tnque ipfim ftfm verha iuratumy ac pro-
inde inctperet infenttmiat abhomtnibtuexcogttatas tnverttatem &necefiitatemtlla-
rumlibtre inqutrere,eafque cum Scripturis conferens fubtnde ettam antmaduerfiones
&grauamtna fuacontraeasmodcfle proponertyeaquerationt multi tx iUis qui ante
ipfi amici&familiartSytanquam abtlloqMiantiquosttrminos loco moutrtt yaliente-
resfitrent fenfimquepublice&priuatim veldata vel captata occafiont finifire de ipf§
loqui inctptrtnr^nonnuUi quoqut fatts aptttentmctumtpfi mttterent , quin cr totm
Mmmm 3 Ikde-
66j
^BILIS^IMO ET ftAMPLIS"
Jimo Viroy
DN. GVILHELMO
BARD£SIO,TOPAR-
CHiC IN WARMENHVY-
fcn , Domino & fautori nobis multis
nominibus honorando.
Obilt/ime & Ampltftme Vir , Domine plurimum hono'
randt. InfignUfcrpctuaqueionftdertitiontdignaefiiUAapud
Apoflolumfententia, qua luangtlit doflrtnam vcricatcm Tic.i.v.i.
' fccundum pictaccm vocat. Vnde twhis bona bonorum
omnium veniaeoUigere licet,eam non innudatheortamani-
qneconfiftere Jpeculatione , neque m iis qua admeram & ab^
ftracliuam notitiamptrtinentia cerebrum hominis duntaxat
peruolttant, adafefluum voluntatif]ueriformationemneu-
tiquam pertingentia:fed in iis qua finctro tiumints metu,
vtroquefolidapittatisamorepeStm imbuunt , hominefqueftudiofosejjiciuntbonorum
•perttm. Cui rei conftrmanda imprimis & iUuftrand<t facit alius non minm praclarus
iiufdtm AfoftoUineadem Ipiflolalocw , quiftchabet : llluxicenimgraciaillaDci '^*'*- "'***
talunfcra omnibushominibus,crudicnsnosvtabncgataimpictatc&mun-
d.\ Ttidiratibus , tcmpciantcr, iiiftc, &pic viuamusinprxfcntilcculo.
,Qun,u)Hjiu ergo diuina hutus scxiivnisprACones ftprofttentur ^ettam atque etiam id
pptTom dare dcbentyVt prActfts curiofis Jpinoftfque quaftionibus \ omntbufque c/iofh
fubtititatibus qua ex humana vanitate ortum ducunt , vnam & folam pietattm audi»
toribut fuiscommendent , eofquead ftdem ,^em , charitatem ferio tnforment : quem-
admodum yiciftim ilU ex auditoribus quibut bacveritascorditft /bocenixeagirete'
nptturtVtrtliquis omnibm quatranfuerfim imiderepoftintpnteritts&itifuperhii»
Llll y bHt$i
D E D I C A T O R I A. et^
Medtrna , prjieme legttimo ex4m'me,re(epu effe , ittijue rem iudicatm trartfuffe:
ceefrtt p.ihlUttm (uMsducrfm eaiit^jdtaies & grauamiitaprjponercvt oftenderet
non effe tam firtniter in Scriptuns fuiidata atque vnlgo babtrenttir ; progrejjuque
tetnporis confirmattor fa£lus in verttutis cogntttont ( pnferttm pofl babttam (oUa-
tionem fwwD. Francisco Ivnio vtfant^jimbectllttatemrejpoii/ionamipfim)
eafortitu impttgnare:memortamenftiitpermodtftit ftbi conitenientts. Argumento-
rum xutem quibw ta impugnauii non pojiremiimfuit hos ipfum in quo nos iam verfa-
mur.^quod vtdtUctr, iseorum effetgenitu.vt Jludtum pittatis lu.xare ,atqueadeo extin-
guertcomparjta effent. Quo in labore mnnunquavi& fubtilttatibus vfus ejijifjj ratio-
mbusqutnonflattm vulgo obui£'.fedfubtilitatibus neceff.trtts ad euerttnda dogin.it a
ftpftus iudicio )tamruxia.Et ctrte fuut amor nontftptr aimmamore vincitur,Jic fub-
tihtatfalft inutntrix & Jlabtlttrix vix{ttra fubttUtate veri adftrtricem.falft^j conui'
dricem fuperari euerti^pote/t. Subtilitates itaj^ qua$ hic vfurp.iuit vttltt & neceffaria
fuerunt.ne otiofa, inanes,addtle^atione,oJlentattoHem,faituadiMUtnta, Quamaut
(Urtitquis rigtdas fubtilitattmy&inanisfxfrf^fuhiytctAhoflis futrit ,noruntoesqui
ipfo.prafertimnouifimisanntsquibusinSchola{vbima.ttmefubtiittateseofe{lari mos
eh)verfitus fuityfamtitartter vftfunf.poffent^jtejlariinterfliidtofosettamilii.quosit-
lioqutn in nonnttUis afedtjjentientes babuit,Jiex anfcientta verum dicere veiinttillutrt
omniaadvfum &praxin Chrijlianaviurttuiiffe ,adeoqnein UCliontbus dtjpiitationi'
bufquetum priuatis tumpublicis, in lonctonibus , ftrmonibus , fcripttontbus , vnam
f 'tetdtcm,metumqutdiutniNtminisff>ira(fe. Caterum.quopailo & pradejiinattonis
& adnexorum dogmatum gentum piet.ttt aduerfari (omprobauertt,non efi opus a nobis
bicrepeti ,cum ip/ins fcripta eaderepartimextent ,p.trtimaltqujndo ((umbono Deo)
extitura ftut. Vraflat Itilorefcordati tpfum fitis verbis loqtientem audiant, quam nos
dtipfo b.tlbutietites.. Dulcius(xipfofoNtebioH>itur.tqux. Ilypothefes rcliquapietati
ebicem ponentes vaiia funt , qnaritfu onimtim nunc non pcffumus meminiffe ; eas
4UtemqU£oc(urrumbreuiter,neproitxitastioi yir nobilij^ime,tadium pariat^exfe'
epumur.
CapttaitserrorbTimumfeoffert,omniumpent hominum mtduUis & Jibris mtinie
inhartns,quo taci^kpudft fitgHnt tBimitatavi in D(o mtfernordiam , exquafutu-
rum opina»tur,fe.ettamJi plufculttm V!tiisindulfer:nt,non tamtnfortrtieclancos .fti
etntra Dco charos Jileilofqut manfuros. Qui trror rtuera cum notoria incrtdulitate
(ontundmtfl. Reiig-onemqut ChriJli.mam, qux faiiguint Cbri/ii fundata ejl , nugna
txpatteconuJht.Stccn.tfitoUititriKtcfitasptavita, eique .1po(iolipr<muntijtto ma-
nifeflecontrjdicitur.quo i:lfeuer.ttur.ncmii\cm fincfantiVimomaviimiiraDcum. Hcb.i
Inftniam homtuum au u':tiuin f.bt benedacre vhi Dt'is nuledicirl
Succedtt falfu aherum hypothe/is. qui menteftrcufreiites mortaitum in(lituia,iiio-
Tts,vttam,(oufidcrantif^jinuUt¥idtnemerramium & dtiiin.tiitiuminteT homines o-
mntum oidniKm : condudunt, mifericordiam Dei non pjffuramvt tot tam infnita
tniruides (reaturarum ratienaitumad imaginem Oii (ondttarum ^aternum ptrtant.
Yndt
<?7« E P I S T O L A
Vndefit , Vt pro eo , qiioi ft dthmnt torrenii wipittaits opponcrc , taxta tenorm Chrt-
fiumfmi , contraabrtptfeem impetufinant.fequemtdtttudtni (rrantiumaggregent.
Obliti nimirum ^multos per vum Utam tncedere ,quorum finu eritexitiumafadt
Dei, fecundum ipfimveritatcm. Muititudonemintmprxferuabitaconditione. Infae"
Itx & miferandum folatuim jbabere multos focios inperpefiionepoenttrumfentfiur-
narum.
Confderetur & lUa deceptrix vit , quod vitia nominibm virtutum condecordn-
tur , & contra virtutesappellationiltu vitiorum deturpantur : quo fit , vt homtnespcr
fein vitiaproniy tuntd uuidius eafub laruavirtutiim latentia conftilentur y & contra
'Virtutes , adquM enittarduum efly vitiorumgorgone indutas exhorreant. Sic ehrietae
hiUritatis ; eit^ahoyix iucundi, 7mf?r,vixA i fobrietas in cibo &potu , in vejlitu fim-
pltcitas hypocrijeos nomine inter homints veviunt. Hoc nimirum efi houum inalum
vocare,&contra\occafitnemqueqiurertqua non modofine confcientit rentfuyftd&
confcientia ipfa impellente atque wftigantea vtrtutibm ctffxns , vitiiitetedes. Venit
etiam in hunc cenfum turpis fl»%tA3^c-^of . quo ex illit locis vbi dicimur iuiHficiri cx
fide fine opcnbus, malefam hominesinferuntynon effeergo nectfftbonis operibmm'
(umhere , vtpotecitra qua iuftificaiidt , acproinde & faluandiftmm. Now aduertentts
alihifcriptum ejfe,fidem veram , hoc eft , eamperquam iufiificamurydebereejfeefficd'
cemper charitatem : ittm fidtm ftnt opertbm mortuam effe dtqtte indttimi cadauerit
inftarfehabere.
Son purum ettam homints fibi in propriis &ad qua propenfi funt vitiis blandiri
qutrentes hxc imaginatio folatur, quodnon ommbm vttiu dedttt , non adomnia fieU-
ra proitilifint ffed quibufdam fibi pecuiiaribm vitiu addi^li ^ureliqais ahhorreant.
Citantur hut(vt ingenioft fitnt homitiesftfe excufandis)dicla vttlgata,ncmo fine cri-
mine viuic , item , traliic lua quemquc voluptas. Exiftimant itaquefevere Cfori-
ftianoseffey acpromdefibiaternumbenefuturum y cumaplerifqucmalu {vtfibiper'
fuadent ) abftinentet fde catero vnum altquod vitiumtuntum , vnamtantumHerO"
diadd colunt. Ahfurdum inutntum ., cumnemofit^ nemopojittcjfeaddiclusomnibui
fimul vitiis , vtpote quorum quadam inter fe ex diameiropugfianufefeque mutuo ex-
peUuttt. Hoi comeptupofito tnemomortalium impimauterityaWefiepofttt. Occur"
rere debebat illud lacobi , cum qui in vno prxuaricacur omiiium rcuni cHc :
ittm iuberi nosnon aliqudm ^fed omncm malitiam , fraudem , hypocriiin dcpo*
ncrc, quo fic porro Deo nos confecremm.
AUiexifttmantfejfimodoaliquoaffeduspartein Deum o^piciuunijtrAiitur,
muneri fuofacere fatistttiamfi aliaipfiuiparteprincipimundt&peccato infcruiant.
Obliti nimirum Dtum ex toto a^eiiu coltndum , amandumque ; iiem Deum & prin-
cipetn huMs mundi coHtrarios e(fe Dominos , ac proinde impofiibile cffe vt YtriqueJirmU
feruidtur , fuut habet exprejfum Saluatoris noftri diclum.
mud mnltum huic abludit commentum iUudjquoqutddmttmporafudpAr'
tienttSf eirumvndmpartemDfo& Chriftt, dlttramcdrm&dgtdtbusdeputdntes»
DEDICATORIA.
egregti fe dtfungt fuo officio opmantur. Sed non perpendunt hi homines^quicanqne ilU
ftntyDeo vitatn vntuerfam , omntaque eim tempora confecrandaeffe yperfeuerandum-
queinptetate&obedtentia vfqueadfinem :pro quabreuttambreuutcmpovu obtdtin-
tiaexgratia magnam iOam vita mercedem ipfisrepromiferit. Certe,fiquualiquo tem^
pore labitur^ nonpotefl iUe ingrattam cum Deo redire , nift & feriopanitenttalapfum
illumdeplorjuerit, &ferurfumex4ntmoad Deumconutrterit, hoc animo , vt rtii'
quum vtta temptu Deo viaat.
Kec pratereundt itlt qui in eafuntbareft yVt iUaomniaqut(umbU^hemi,ttn
Deum notoriaque in proximum inturta & violentia non funt (ontuncla , & de reliqu9
' fiedem eharitatii&beneuolentiahabent^ interpeccata non repittent. 'Htfcelubetutbus
terreflrta fapere , ventri feruire , (uticulam curare , cupiditatibm in Venerem & Bac-
chum indulgere,breutttr vitam Epicuri viuere^ & qtttcunqueanimwinvoluptatu
pronm iuffiritperagtre lrce.iti modo ab ira.odio, vindicla cupidiiate.atuaru/entia, ca-
tertfque ad vtm & Uftonem armatis affeiltbus abflineaf. Cerie.fi hos Magtfiros fequd'
ntur , multofaciliorem expedittoremqtu tn caelos inuentemm , quam tnagmti t Re
tttagni Dei ltgatm^( cuim vnim erat viam ad calum monfirare) nos docuit.
Prabent quoque finiftri circMpietatitexercitium concepttu , occaftonem trafla-
ttonts & phrafes nonnuUa Eccleftaftica , fiue non fatk Scripturit conformata , fiue non
re^le intcUe^a. Paucx qtiadam carptim^idque u frpov rsti-r^ov,exempli (aufa,deflriH'
genda. Cum bona opera noftragratitudtnid erga Deum refpeffu vefttuntur , coUtgunt
indt homines {res notif^tma efl)fe lam effe haredes &proprietarics rtt*,inftatu gratti
& fahitu aterna , antequam vtl incipiant bona opera priftare. f 'nde porro expedttum
eft &iUAm hyppthefin fequi^ non e[fe tampracifam eorum praftandorum neceftttatem.
Tenenditm hic ex Scripturis yVeramconuerfionemprxftationemquebonorumoperum
tffe (onditionem prarequifitam anteiuftifiiationem ^iuxtaiUudlohannit ,C\\'cioin
lucc ambulcmus, ficutipfc m lucc cft:,communioncm habcmuscumco mu- ^
niam , & fanguinis lelu Chrifti Filii cius punficar nos ab omni peccaro. ^^'''*
S^od ipfutn (onfonat cum celebri Efaia toco , vbi DominmexpurgationemabolitiO'
nemque omntum ttiamgrautftmorum fnlerum luddit promittit,poftquam fe conuer'
ttrtnt ad ipfum.viafquefuas correxermt. Sacramentorum trailatio, qua iUa tantum
(onfideratuur vt olftgnantia nobitpromiftones &gratiam Dei.nonautem vtnosobli"
gantia & comm«ntfa(untia ad officium noflrutn yfuutdefecliiofa , ita quoquetiegotio
pittati* ptr defetlum noxia cenferipofiit. Fideies & Rr^rnifwcriamnumad omrit
malum cflc propcnfor, (aiidliflimofqucinrcrcos cxigiia rantum iniria habcrc
obcdicntix rcquiliir , pbr.ifesfunt nima tenuiternoua crtationit efficaciatn defcri'
htntes,& proinde fK-nfpericulofa ; cum iUadifcrtmenprorfm omne inter "Regeni-
tos & Irregenitos loUtre vtdtatar, hac eas obedtentta minutiasin Regenitis (onftttutre,
Yt homofibt benedi(eteadfuetmfixel teutftimam (ogttationem ant motum de obedien-
tia praftanda in dmmo fuo f'»tif(at yContmuo fevera Regenerationitparticipemcffe
(oniludtrepofitt.
Mmmm Cum
€ji. E P I S T O L A
C«w intetnpefiiue & vltra modum vrgttur imperftnio perpetua 'Regenittrttm,
tmpofibilitafque ferudndi legem in bac vita,abfque to vt addatur <jutdptrfidem &
Spiritum Chrijiipopint fan(h:facilefoleteacogttati9animosaudientium ettam ma-
xnnepiorumfubire,fembtl omnino bonipojfe.vndeporro fit vt Kegenituminut tnter-
dum tribuatur quam ipfi Irregenitt pofmt. Prifca Ecdefia qua/Jiomm de impofitbiltta-
te praftandi legem inter capitMts non ctnfuit\ vtl ex Augu/imo patttyqui optat vt PeU"
gtui agnofcat pojft tam prafiari per gratiam Cluifti & pacem foretduit, Ipfi
Apofioli Cbrifii in co quidem occupatt fucrunt , vt bomtnes extra gratiam con-
fittutos conuimerent deimpotentiapraflandiobedientiam-.atdeRegenitorum imptr'^
fedione & impotentia vix verba ^ iit fada inuenias ; quinimo lontra illii cructjixii'
nem camis & concupifcentiarum , mortificationem operum carnis , refurredionem in
nouam vitam , ambulattonem fecundum Spiritumtribuunt , apertequeprotefiarinon
veretitur ipfos per fidm vmcere mundum. Farum cfi agnofcerc imperfeclionem fuamy
quippe Cbrifhanifmo prauium: at gloria Cbrifiianorum in eo efi ftta yVt cognofiant
vim refurreSionu Chrtfit , & a Spirttu Dei diUli ftiundum puriftmam Euangelit lu-
um viuant. Dtflributto Tbeologiatn Dcum & Dci Adioncs ,jpeculatiuam nobit
Heligionem introducittnecfatisaptamadojjicit prafiationem vrgendam : cuiaccenferi
fotellfubtilitiUanimit , & extra Stripturat txcogiiata de refiie^bui a^luttmqut a
nobts prafiantur difquifitio.
lUa quoque Reltgionit nofira deduilio fiut aconotma. qua ownia adjpecialitmi-
fericordia fiduium tanquam prxctpiiam ojfunnofiripartem.confolaJtontmqueqiiaex
ia eiicitur jiontra dfjperaiionem et oppofitam ; nonautemadneajfurtum obcdienita
fralfationem oppofite ad fecuritatem diriguntur ^non vfqut adeo aptetejft videtur ai-
f ittatem promouendam. Ortumexeo habet conceptu , quodm.tiorfitmetmdejpera'
ttonuy cum tamen contrarium fie verum. Kam in vniuerfa V. & S. Teftamentt bifiif
tia qua compURitur temput tot millium annorumyVnut tantum proprn Sal uatorit per-
fidus proditor ludas [Catnt exewplum extra jcopum eU) occurritqni d{jperauerit\ cum
comra mundut iVtotimjutt ,fic & bodie fit bominum feiurorum officiique diuinitm
impofiti infuper habentium plenijlimm ^ qHifibinthilominus intcrcafuauiterbcntdt-
fMnt^raliamqut& pactmaDeupUna nienfurapoUntntur.
hifce & fimilibiis omnibus(vt tandtm pergamut) animum vtrtpium inqut fidt
Dei&ChrijftfinnijiimeradicatumoppowredekmusihocfoUictte cauentes, ne vUo^
Tumfiuehorumfiuealiorum conceptuuni deceptrict w, vUarum phrafcon traclatio'
numquefiutmcautavfurpationefiutfimjha torfiont a firio folidoqut ptttatis fiudii
4Uotatiype(catifque nosdantesnovu iniu blandianiur;fcdcontra,abnegata omni im-
pietateyViam virttitum fedulo pcrpetuoquenififiamut,munores graiafiimet monittonit
quuin Apoflolw Ephtfiu^eosdehortatwab impuritate&aliu^roponitydhtns: Ncmu
^ t vosicclucatiwrfii/^rwwriomtwipropicrJTiiccenim veniciraDcifupcrfiliosin-
obedicnoac. Vhi adutttendum., quamfigmficanter hjpothtfefi& argumentaqutbm
nixi homincsfibi in viis fuisap^laudunt , inaniimioracionum nominedejignet : «-
uera
D E D I C A T O R 1 A. sy^
uera entm inancs, hot efi, mtniaces & deceptrices ntioncsfunty(jutl>us homineiydum
cupiditatibui ftrutunt .feipfos decipiunt yfi(>$ perfuadentes quodfint tnfiatu grattt &
fdiutii , (um contTM fint in fiatu ir<t &perdittonu tttem* j qua nuUd alta mAgu capitdu
impofturdAUt deceptto daripoteft.
Caterum >prater ea quorum hucufque menttonem fecimm yqutpietatispra'
grtjfuiobicemponuntfVnuminfuperoccurrttquod velprtupuehucpertinetiprduavr
delictt & (ontorta quorundam Scriptura locorum imerpretAtio , qua vel in genert
vniticrfum Lonorumoperuwfiudium , veltnjpeiiealiquaeiuipunluxdtur. Hoccerte
impeditnenttgtnM inter mAximacenferidebet. Hdmfitvdtpfimmalum yVelremif-
fior faltem boni confeilatio diutna autoritatefiubiltri vidctur , qux mator tft omm ex-
cepttone. Quamobrem yficut illi omnes laudem merentur^ qtit bypothefes quafcunqut
prauas noxtafque pietati euerterc nituntur : fic maximt inter eos commendandt , qui
iocos per abufum ita^explicari folttos,vt eorumexpltcattonevittinordinatiodirtne
felindire^iefoHeaturyaprauaillaexplicationevindicatosje^e&hypotypofiftfiorum
ftrmonum confcntanee intcrprtt.irt conantur ypopuloqut Chrtftiano & imprttnts pa-
ftoribm in rt tam vtili & necejftria facem praferunt. LocivulgocumnoxaptetAtis
torqueri foliti > multi funt : tx qtubm nos bic trts tamen recenfcbimm. Dicitur tn pro-
utrbiis iuftum cadcrc fepties ; qua fententia audarioglofiematis m dic in vulgatn
Bibliii latinis interpolata ommbm inoreeft. cumquetntelltgendm/itlocmdeUpfuiH
infortunium ,perutrfe de lapfu in petcatum intelle^m fouendis vitiis ftrutt. Apui
Efiiam Ecclefta ludatcamulttplici idololatria, defedionea DtOyaltifqutinfinttisfcele'
ribu inquinatijstma y cumaDeopropterifiaffocdttatesgrautterpunireturyUmeftta-
bunda querens degrauitate pctnarum .ftmulque ettam exomolegefinfacientpeccato-
rutn ,fatttur inter catera iufticias fuas vt pannum menftiuatx clle , deftgnans ni-
nitrutn optima opera qua durante publtcadefeHionefiispraftiterat. Hicloctu vulgo
pernictofa torftone corrumpitur ; aUegaturemm perpetuo acfifenfmillim inferrtt, tx*
cellentifima quaque prtftantifiiinorum Chrijltanorum opera (ac proindeetiamar-
dentifiimaspreces in nomine Chrifii fufas , eleemofynas ex ammo vere & intimr mife-
ricordia commoto praftitai,deniqut &martyrumpropterChrifiumadfanguinisJu-
fionem vfqueobitum)tffe vtpannum menftruata , hoceft,foeda,abotninanda, horrert-
da , coramfacie Dei, merafque adeo abominattones. Quo nomine cum foU fla^itia &
fcelera maxima nuncupart in Scrtpturis foleant : fequiturporro optima & prJfijntif-
fima opera mhtl a flagitiis imtnantjitmts dtfferre. Quem conceptttm fiquis femtl hau-
ferityannonomntptttatisftudium curamqueabiiaecipfiquepermdeeritfiuebenefiue
male viuat ,retenta inttrta hac perfuaftonffenthilominm pojfe effe verum Chrifit dtfci-
pulum ? Ratio certt in aptrto tffe videtur. cum eptima opera aquefada fintmMt De§
{ex ifia hjfpotbifi)atquepeflima fcelera.
Caput Vll. adHomanoi averfui^.adfintmvfqutttiaminbuncctttfumvt-
tiit jfi ntmpt Apopolm dehomineregtmto hidntelltgatur ioqui. lumtntmfequetur
hlmmm i homintnt
^74 E P I S T O L A
hominem Rtgemtum ddhuc CimAcm c(Cc , vcndirujTiquc fub pcccatum , bccefl,
mancipium ftcuti \ vclle quidcm bonum , fccl non facccc , nollc malum,(cdid
tamcnfaccrci imo vtdum , & captiuatum cflc fublcgcpcccati, hocejlfub vi &
effiiaciapeccdti. Vndeporro&hocdtducttur ^vtquiiregtnumfufufficeretpfum bo-
num vcllc Uctt voluntdtt miompUta & qudm aclus non ftquatur^ ittm malum nol-
lclicetdiiuilludpatret. Quodftverumejl^tum toiumpictatisftudium,totanoua
obcdicntia , totaque adco noua crcatura ad hMdftguftias redtgetur , vt conftfidt
non in cffc^wfedin affeilu tantu.Hoc ipfum quam Unguidos^frigtdesjemijfof nosoh
Jtt tffe^lurii, tutH inabjtinentiaamalottum inpraftattoneboni,nemo ntprimo intuitu
videt. Hdbent qitidem qui hanc fententiam tuentur fua effugia & palltattones,fed qud
huiufmodi funtyVtgluffa plertinquetextui repugnet.feritulofum eft circapietatis txet'
(ttium hoviiiies hum pracconccpcum in animis imprejfum habere caput hoc de re-
gcnitiscficintclligcndum:«<iw hoc profitnddmento tenentes^in reliquts vadunt qu9
affeSiuseos dmtt ^glffarttm a DoCloribus fuitpropofttdrum non recordantes. Aduertit
hoc ipfnm AuguJIinus & fcandalum tiietuenstprimis annis de hotnine fub lege.pofterig-
ribus de homine fubgratta interpretatm quidemeftlocum, fed longe tnoUtm quam iam
fit ypcrneque ntilUdum pietatis noxa. Bonum entm quod Apoftolm fe vcUe dictt dc
non (jccj^cjntcrprctatur non concupifcerc^malum quod fe dicit noHe S>c tamen
faccrc, concupifccrc i quanquatn mtrabili mtxtura legis pnceptiu* & frohibiti'
tu. Modemi inttrprttes di 'ono&maloacludii inteOigunt. Notdbiledtfcrtmenl Cd"
tertimficutpdrens nofttr quam dthgtnttftime lahorem ftium (olhcauit in toUendis nli'
quisimpedtmtntispictdtis : itdtmprimis in truendo vtro fenfu Scrtpturarum male m-
tellefidrum , nidxime ft iu ptttatu ftudium impingerent indefeffo ftudio defudauit,
Quod fi vfquam hocprttflmi,certt ctrcd VII. hcccdp. dd Romanos etim nomindtim hdc
inifttttffe fdtendum eft , quippe fuper quo CommentariutK tam prtlixMm tamque dC'
curdtt eUbordtum confcripf{rit,quem nunc in lucem ddmm.
Cutnprimum Geneuddomumreutrteretur , hoc ipfumcdputinteUigebdtprtut
Yulgo nunc explicatur , itdfiltcet edoclm a praceptortbus fuis , quorum tanta erat dU'
(toritdtdpud ftudwfos, vt nemo in id quodabipftsiicereturvelinquirereduderet. Sed
iumpoftmodumin Mintfterio Eccleftd AmJhlodamtnftsEpifloUmddRom.txpliCdn-'
ddmpro com wnefumpftjfet ^peruentffetque dd hoc ipfum cdput.fupercuimreceptdin'
terpretdtione idm Jcrupulum in animo fuo fentire cotperdt , eo quod videretur & extt'
ftuareregentrationis graitdm , & pietatis z.elutn ftudiumfjue minuere : ab inttio adfi-
titm vfqut tfludin bona confttentia(quemadmcditmparerat.& publicd fumlionis ra-
tio extgtbat ) perpendit.cum antecedentibm ^ confequentibm contultt , omnta & ftn-
guU^vtcoTdm Deo,penfttauH\ Cemmentatores variosquofcunquehdberepotuittVett'
res , medtd atdtis , nouos fufer eo legit , tdndemque yftpim inuocdto nomine & dUxUtt
iHi , ditutm imprimiscomtnent. Buceri & Mufculi in hunctundem locum; deprthtn-
dit rtceptdin interprttationtm nonpojfeftrre ctnfuram veritdtts,ftdlocum omntno tjft
imtlltgtndum de homint fub lcgc txiftente, in quo lex omni fuo officto defun^d fit,qui
proindc
D E D I C A T O R I A. €7^
freindecantrltiuittanimo fuopropttrpeudta , (onuiHufquedt impottntiA legk dd/e
fdlHandumJiberatoremqudratyfuqMe nonquidem regenitm^fed mproximo grddu ad
regenerationem: quemadmedum cum ttiampublicepro faggejluexplt(uit,exijlimans
bocfibiper libertatem pr§phetia(quafemper in Ecdefia Cbrtjit locum habere debtt)
licere. lUc dihgentia in tra^andit ScriptuTiiyhic candor cum laude & (ommendatione
fingulari effent dtgna , prafertim apud Ecclefiajiicos , ita tamen exceptafuere a nonnul-
U(quosmiaimeomnium decebat)<.elotu,vtperiUosnon fleterit,quominus audor lom
pramii noxam &infaniam auferrct. Hoc fcilicet efl ditigemiani acuere ad peruefli'
gandat Siripturoiyhoc Itbertatem prophetiafouere.& non pttius exferuuChrtJli man"
eipia hominum facere quorundum qui paulo ante nos vixere , eorumque interpretatio'
nem tanttim non pro norma & regula tiiterpretationu noflra canonixjtre.
Hoc cumvideretparensnoJIeryCoepit iam tum hunc Comment.irium fcribere,quem
tandem ettam ad fmem perduxit. St Dem iUi longiorem vitam concepffee , accuratiut
eum ipfe ( fuut & lam inceperat ) limajfa -.fedcum morte prauentus hoc ipfum perfi-
cere nonpotuerit, & tanien dtgnum fit opiu(iudicio magnorum virorum)quod lucem
videat,aufifumuf idpubltcocommittere.Hicautem primo fenttntiam fuam proponit
au^or.eamqueex deduSlione totim capitis,nec non & ex connexione cum praiedentis
tum confequentis capitis probat. Deinde eam nunquam damnatamfuijfc,fedfemperad-
ftipuUtores maximoshabuiffe oflendit. Tertio a Pelagianifmt labeeam vindicat, eiqut
dtrede aduerfartdentonjlrat. QuaTto,interpretationem viilgoreceptamconieditpror'
fmnouameffeanuUu veterumreitptam , amultureieilam. Benique,eandemgrati£
iniuriam ejfe&noxtam bonis moribtu. Si((ollatiottefententiaAugufitnijVulgata/uaj
amicaque Sjmmyfiarum 'yr(^ff<pmr,cH opm claudtt.
Vifum vero nobu esi hoc ipfum opm nobtUJf. Bardefi, AmpHt. Tua dicart ac conft-
crare.cuim reinonvnamhabuimmcaufam. Fuitparenti nofiro inde aprimis Mmi-
fierii initiisfanHa amicitta cum Amplijf.&Sobiltff. Viro parente tuo , honoranda
metnoria,qua etiam intertpfos continuata durauit, vfque dum idem ille parens taus ple^
nus annis & fitur honorum fupremum diem clauderet.TuJicut paternorum bonorum,
fii & amtcitta htres in parentis locum fuccefiifiiy vnde etiam tibi cum parente nofiro,ex
quo a peregrinaitone quam & fiudiorum profequendorum & vtfendarum (xterarum
nationumcaufafufceperasreuerfmes arcltfiimafamiliaritMinterceJ^tt. Tu ipfm d»"
namagni facere ,eum fapim fuper quafliontbtu Theotogicis confuleretfapimetmconfi-
Itii vti folstm es, ille tuis. Cum autcm ipfe apud animum fuum reputarctfe non ejft /;•-
minum mancipium,fidjeruum lefu chrtfit,inque ipftm folim verka iuratum, ac pro-
inde tnciperet in fenientias ab homtnibtu excogttatas in veritatem & necefitatem iUa'
rumiibtre inquirere,eajque cum Scrtpturis conferens fubinde (ttam animaduerfiones
&grauamina fuacontraeasmodefte proponere,eaqueratione multi ex iUis qui ante
tpfi amici &familiaresjanquam abiUoquiantiquosterminosloco moueret ^alieniO'
resfierent.fenftmquepublice&priuatim veldata vel captata occafiont finiftre de tpfo
loqui inctperent^nonnuUi quoque fatis apeitenttnciumipfi mitterent , quin & totm
Mm n: Uilt'
EPISTOLADEDIG.
lultfiAficerm Zelotarum chorm alii ab aliit comtuti in ipfum lemoturttur: Tu td-
mtnnthiltUu omntbtuoffcnfm/tdrmiu/laiuditn Unce metiens, conftMs inamor*
erjfitllHmperfttttlif.lento&diuturno malodebiittatum , ftmulatqtie id &coelttem-
pnies & 'rpftmmaUinteruaaapermitterent yadteamkijiimeinuitajii , venientemvt
AnoelumDomimexceptftiiamicttiamqtieadtotllibatam , vfquedum exbac vitaad
Chriftum Dominum Juum mtgraret^um illo loUufit. Quin & poft mortem tUim tum
eroa Mam familtum noftramgtfttftt.nuaUm fegnereergafamiltam amici dejunat
fuptrjhtemamtcumnonfuutumdeccbat^eaerga moeftam ridtiam mtferofque orpba-
nos beneuoUntta & heneftdemia indicia & vtrbii & faais oftendens . qua orattonu no-
ftra tenuitatcm excedunt. Conueniebat igitftr.mfi omntum mortaltum veUemm & ejfe
/yjudireingrMtfmiJumfubindepoftburuafirtptaparentU noftriewittumurinlu-
itm vtaliquodeorum tuo ampUftmo tuxta & amtctftmo inftrtberemw nomtnt,eaqttt
rationttanqtum ttiftrumento publico tumgratittidmem nojiram ergu te, tum obiiga'
tUnecoramtotomundot(flaremtir.Accedtt,quodparemno(ler apudfeconfittueratifi
Demtpfivitam&ociumconcejiijfet) vniuerJtRtltgtonit Chrtfttana,^^,fi* , non ex
UcumfJ^gyptifedexpuritputu fomibm ifraelit confcrikeretuaque Amphtudtnt tn'
(cribere Quodipfumcumpxrttm occupattonum multitudine , parttm morbi lentttw
dineprkare non potutrtt' En ttbi hunc Commentarium loco iUtw opufcult ;fecM tntm
iamierinequit. Mattria ipfa {xtf^tramm) ttbtnoningrataertt qua eotraaatur,
awpptquacumgenih&ingentotuoapprimtconfonat. Notumenommbm qmte M"
runt nec tu td cUm ijfe vu,JedpaUm,quotie$ idresfertprofiterk.te mmirum non dele-
^^y^fj,inoftsdift>titatton^^
^elistonf*fummam coUocare inverMverafoltdaquepietatUconfeilattone. Quodcum
& Rbi cordtfuijfe partm nofter hic ofiendat : nthtl conuenumim poffe fieri exifttmaut'
mt!t,quam Vtro Boaijf.ptetatifque ftudiofifopmadputatupromotionemfacteMs de-
^*^*ACfm igitur hiiari animo & fereno vtdtu hoc munufculum quodnosvna cum md-
trt noftra extare apud pofieros volumm aternum amuitta qua itbi cum parente noftr$
Iac Arminio fanaafuttjtmulque ettamobUgationU noftra trga te monuiHCtt-
tum Dominm D^mtibtqut trgaagltatJf.famtUam noftram mifericordm duamfid'
fii K:i^ericordiamvicifiimfactat,tequeatquehonoratiJffamtUamtuam omm benedt-
alnumgemre(aUtmlocuplmt,adnominUfuigloriam,veftrumqutettiitiumfalu-
tem.Amgn. Lugd.Batau.tpfisidibm Auguftt i6ix.
Tux Amplicud.Addidiirimi
D. Iacobi Arminii Vctcraquinatis
Libcri orphaninoucm.
^77
» .....
r Tvp ? ^^?*^'^'^'?^?'.?^"*^^^^
lACOBI ARMINIl
De vero & genuino fenfu
Cy^P. Vll EPISTOL^
R O M A N O S
DISSERTATIO.
tkn.
Vxritur dc rcotenciaCapi-
ris Vll.ad Romanos , &
potjfTimum polhcmz il-
iius partis , qua; abinitio
XIV. autXV.vcrfusadfi-
Dcm vfquc capitis pcrtra-
fiatur : An(c\\\cciApojlolH4 ifihicdt ftipfo,
qumlit tunc erntf-vtl, quodidtm ptnt tjl , Jub
Smdcirea fumperfenA dt hcmine fulfgr*t$m Chrtfli ixi-
fiMttntiam fltnte mgat: an vtrtperfonnm ibi fuflineat ho-
huiiiieapi. fninisfubltgtconflitMti? Quz quzlho ct-
■j-.ur». iantaliis vcrbispioponifolct:^* Apofiolm
ifihic traHttdehomirutidhuctrrtgtttito , »n
veroper JptritumChrifliiAm regenemto: fco-
tentta liiqiiaatulum diuctfaicum quia voi
irregenifi l*tius fe rxtcdat, complcdlcos ct-
iam illos qui funr lub Icgc > quoium ftatum
Aportolusctiaftjblua pcrfona vcrfu iiono
huiuscapitis brcuitcr pciftnnxii: tum quia
eadcm vox nonnullis non modo puram
f>utam rcgcncr.»iioni$ , rcd& omoium il-
oruqux icgcocrationi ncccirano prxcc-
dancafuni • abfcuti.im dcnotct.qu^ ptx-
cedanca taorum abcft vt vocibas hticcf fub
/ejrf/T^ /cxcludjnnn, vtbouapars iftorum
ftatusiliius, qniillif vv;cibusii^Qincaiur,
ambiiu nccclljuocomprchcndacucQupd
prafteriri citra aoirnaduccdancm oou do-
cuit>quiaifVa voci^ irrfneniti prxconccpta
muitis nonoicauta nou cti^^ua cft , cut rc-
iicicnda fibi putont (cntcntiain» qux hic dc '
ik)auaeiriegefiUO(hoc cfl,a6 inodo ipdus
, regeoerationiscxpcTtc,(cd &omniam qua:
rcgencratioocm prarccderc foleotjagi pro-
I Quntiat.Ac cur alteram tfti contrariam, finc
diligcntiore vocum &rcrum conndcratio-
oc noi approbaodam ccofcanc.
Difputaturautem ha:c quxftio aoo tao-
quani vna cx iliis dc quibus dincrfum fcnii-Sf*^'''*^*'
reliccatCathohcxdotlriaxiradtatotibus,^*^ qudjiu
I (ed ac A tantt fit momeoti ficpondetis jiAdij^utttHr,
fidei veritatcm , vt citra eius dcrrimco-
tum & maoifeflam hxrefin de illa nonnifi
in vaampancm ftatutpo/Iit , illamncm-
pe I quz dc homioc (ub gratia cxiftcntc &
rcgcnito ibidcm agi affirmat. Q_uod quidc
dc ilta quqftiooc tudicium miht ocuam cf- q^^^
fc vidctur, & anrc hzc fcculainauditum, ^^^^^^^^^.
quibuscoocella fuit dodlorib, Bcclcfizli-^^^
bcrtas, vc! ii) hanc vcl in iftam parte dc ifta
quzftioDc lcoticndi modoexplicatioocm^^ij^^/j^^rt^
fcntcotizfuznoncootraiiam Articulis &
dogmatis fidci adfcrrcnt. Qupd quidcm ia
hoc ncgotio fictipcrtc tcjipla dcclarabit,
& ilh cxiliimjQr, qui libcnatcm (cutcntia-
rum htc couccdcruoc : quuni nemo ya- §^ide'homi
quamputaritfcnicntiam ia Ecclcfia to\c- n^fub legt
landam , quz rcliquis dogmatis & fidci hmtc locum
aiticulis coolcDtancc cxphcari non pol- expficant
Cet. perpersin
Grauantur quidcm qui dc hommc (iiii grauariaf-
lcgccxillcoieiociiiftumcxplicaur, diioli-finitate hi-
cis. cIagi;jn<;hxrclcosartinitJtCiqundho- refeosFe/a-
miai citragratia CluiJtiquid vcn&fituta- g'-*»*-
• hsbo>
DEDICATORIA. 68j
Ucitrna , prdtunu legttimo ex^wine^recepta cjfc , iBiywt: rm iudiutam tr^nfnfi:
cg[»t p.iulbtim fuMaducrftts eadiffi.ultaies & grduamiitaprjponere , Yt oflenderet
non ejfe tani jirmiter i» Smpturis fuvdata atque vulgo habcrentur ; progreffuque
ttmports confmnattor fadm m verttatis cognittom ( prtfertim poft habttam coUa-
tionem fwmD. Frxncisco Ivnio vtfamtjjimhectUitatemrcJponftonumipfius)
tafortius impagnare :memor tamenfempermotUJiii ftbi conutntentts. Argumento-
Tumautem quibw ea impugnauu non poftremumfuit ho( ipfum in quo nostam verfa-
mur.^quodvtdtlicet, iseorumeffetgentiu,vtftudtum pietatisluxare ,atqueadeo extin-
guerecotnparataeffent.QuoiMlaborenonmtnqttaui&fubtilitatibusvfitseft.itfjjratio'
mbusqtttnonflattm vulgo obuia-fedfubtilttattbus necejf.triis ad euertendadogmata
(tp/ius iudicio)tamHoxia.Et certe fuutamor nonifi per aliamamore vincitur^/icfub-
tihtoffalfi inuentrtx & flabilttrix vixtitrafubttlitate veri adfrtricemfalft^jConui'
Rricem fuperari euerti^poted. Subtiluatesitaj, quas hi( vfurp.iuit vtiles & neceffari*
fuerunt.no otiofa, inanes,addele^latione,oftentattonetnJacluadtHuenta. Quamaut
dereliquis rigidus fubtilitatem,&inanisfjHTi^fu\ayteu;holIisftieTit.,noruntoesqui
ipfo.prtftrttmnouifttmisannisqutbusin S(hola(vbi maxtme fultilitatts eofeilari mos
tSi)vtrfAtus fuitjamiliariter rfifunt-.polfentg^teftari interftudiofosetiamilli,quos4'
lioquin tn nonnuUisdfedijJentientes habmt/tex anfcientia verum dicere veimtftUum
amntaadvfum &praxin Chrifttanavitaretuliffe ,adeoqnein leiltonibtts difputatufni''
bufquetumpriuatis tumpublicis, intoncionibus , femonibus ^ fcriptiontbus , vnam
fittatem,metumquediutnii^umtnisjpiraj[e. Cxterum.quopaiio & prddeftinationis
& adnexorum dogmatumgentum pietatsadiierfaricomprvbauerit^non eflopus a nobis
bic repeti , cum ipfius fcripta ea dc re partim extent , partim aliquando (cum bo na,D«)
extitura Itut. Vraftat leiiorescordati ipfum fuis verbis loquentem audiant, qiiam nos
dtipfo b.tlbuiientes.. Dulciusexipfofonfcbtbufitur.tqu£. Hypoihefcs reltquapietati
obicem poneutes vaiia funt , quarum omuium tiunc mn pcgumus wemtniffe eas
MUtem qua occurrunt brtuiter , ne prolixitas ttot Vit nobili^tme, tadtum pariaty exji'
ipumur.
Capitalistrrorprimumfeoffert, omniumpene hominum meduHis & ftbris intimt
inharenSyquo taci^pudfe fngnnt iUimitatam in Dto mifernordiam , exquafutu-
rum opinantur^fe etiamfi plufciilum v:tiisindtilfertnt,non tainenforereiedaneos .fed
itntra Dto charosdileRofjue manfuroi. Qui error rtutra cum notoria incredulitate
coniun^luseft, Rcltg-ttnemqnt Chrifii.mam, qus fangmne Chrifii fundata eft , m.tgna
exparteconui!!u.Siccn:t.'i toUiturthuefittajpiavita , eique .ipofiolipr/^nuntiatto ma-
nifeftecontradicuur,quo idfeueratur.ncimnetu IjncranAinioiuaviriuumDcum. Hcb.ii.
Infaniam hopmunt au.untium p.bi beneduere vbi Dfis maledictr !
Succedit falfu al:orum hypoibcfis, qui menteptrcurrentes mortalium inftituid,tM9'
7ts,vitam,(onftderantff<jjiHultttiidintm errantiiim & diuinjntium inter homtnes o-
mnium ordtnum : concludunt., mifericordiam Dei non pajfuramvt tot tam inftnitt
Mtiriitdes creaturarum rationalium ad imaginem Dti conditarum i€ttrautn pereant.
Vndt
Iac.?.TO.
I.PotM.I.
1^70 E P I S T O L A
Vndcfit , vt pro to , quoA fe dtberent torrenttiwpittatu opponere , htxtn tenorem Chrl'
ftunifmi tfontraabrtptfeeiut impetvfwant,fequemtfltttudinierrAntium4^regent,
Obliti ttimirum imultos per vum latam incedere^quorum finis eru exititm afactt
Dei, fecundum ipftm veritatem, Multitudo nemintm prxferuabit a cenditione. Infoe»
lix & miftrandum folatium jhabere mtiltos focios inpcrpefiionepoen/trumfempiter"
njrum.
Confideretur & illa deceptrtx vit , quod vuia tiominibM virtutum condecoran-
tur , & contra virtutes appellationibw vittorum deturpantur : quo fit^vt homines ptr
fein vitidpronit tantdauidtuseafublaruavirtutiimUtentiaconfeLlenturi&contrd
Ttrtutes , adquM enittarduum efly vittorumgorgone indutas exhorreant. Sic ebrietat
hiUritattt ; «i^oAo^'« iucundx Tm^fKrlou; ; fobrietat in cibo &potM , in vejlitu fim-
pltcitas hypdcrijeos nomme inter homints veniunt. Hoc ntmirum ejl bonum vtalum
vocare , & iontra\ occaftonemque quarere qua non modo fine confcientitt renifuyfed &
confcientia ipfa impellente atque tnfiigantea vtrtuttbmceffans^vitiktetedes. Ventt
etiam in hunc cenfum turpis t^^zytc^a!, quo exillit locit rbi dicimur iullificari cx
fidc (ine opcnbus, malefanihomiuesinfertmtinon tfeergo necejftbonuoptrtbmin-
(umbere , vtpotccttra qua iufltficandt , acproinde&faluandiftmus. 'isonaduertentts
alibi fcriptum effe ^fidem veram , boc efi , eam per quam iuflificamury dtbere (Jfe efficd-
cem percharitatem : ittm fidem fine opertbm mortuam ejfe dtque inanimi cudauerit
infidrfehabere.
Kon parum etiam homines fibi in propriit & ad qus propenfi funt vitiit blandiri
quarentts hac imaginatio folatur, quodnon omnibm vitiu dedttt , non adomnid fceU-
ra proit^tfint ffed quthufdam fibi pecttliaribm vititt addidiyareltquitabborreant.
Cttantur hit((vt ingenioftfunt homines fefeexcufandu)dicla vulgata,iicmo finc cri-
mine \imi,item , crahit lua quemquc vohiptas. Exifltmant itaquefevere Chrt-
ftidnosefie^ acprotndeftbtdternumbenefuturum y cumaplerifquemalti {vtfibiper-
fuadent ) abftinentes , de Cdteio vnum dltquod vitium tantum yVnam tantum HerO"
diitdd colunt. Abfurdum inutntum \ cumnemofit, nemo pojsttejfe addUlue omntbtu
fimul vittis yVtpote quorumquaddminterfeexdiametropugndn^efequemutuoex"
peilunt. Uoe comeptupofito ^nemomortalitim impimauterit^aWeffepofitt. Occur"
rtre debebat iUud lacobi , cum qui in vno pracuancatur omiiium rcura cflc:
ittm iuberi nos non aliqudm ^fed omncm maliuam , lEraudem , hypocrilin dcpo-
ncrc, quoftc potro Deo not confecremm.
Aliiexiftimantfe Jimodo altquo affecltis partein Deum &pietatemferdntur,
muneri fu» facere fdtts tttutmfi alia tpfius parteprincipi mundt & peccato infcrutdnt,
Obliti mmirunt Dtum ex toto affieilu colendum , amandumque ; item Deum & prtH'
cipm kums mundi coittrdrioseffe Dominos , dcproinde impofitbtle tffe vt vtriquefimul
ferutdtur , ficut habet expreffum Saluatoris noftri dnlum.
Hdud multum huic abludtt (ommentum illudyquoqutdam tcniporafudpdr-'
tienw, etrum vndmpartmD(o& Chrifto, Alteramcdrni&affeitibusdeputdntes,
eyegie
DEDICATORIA. ^-j^
tgrtgit fe defungi fuo ofjicio opmdtitur. Sed nonperpindunt hi bomiues,^ui(anque illi
finty Deo yitam vniuerfam , omntaque eim tempora confecranda ejfe , perfeuerandum-
que tnptetate & obedtentia vfquead finem :pro qua breui tam breuit temporit obtdiin-
tta exgratia mugnam iOam vita mercedem ipfis repromiferit. Certefi quu altquo tem"
pore labitur , non poteft ille tngrattam cum Deo redire , nifi & fertopaenttentta lapfum
iUum dcplorauerit , &ferurfum exanimo ad Deurhcontitrtertt, hocanimo^vtrtli'
quum vtta tempus Deo viuat.
Sec pratereundi iUt qui in eafunthirefi yVtiUaomntaquxcumbbJphemiain
Deum notortaqueinproximum iniuria & vtolentianonfunt coniuncla , &dereliqu9
* fieciem charitatit & beneuolentix habent, interpeccata non reputent. Utfce lubentibut
terrejlria fapere , ventri feruire , cuticulam curart , cupiditattbm in Venerem & Bac-
cbum indutgeri.breutter vitdm Epicuri viuerCt &quacunqueMnitnwinvoluptate4
pron w iujfi rit peragere ltctat\ modo ab ira.odio, vindicla cupidttate.amarulentia , C€-
terifque ad vim & Ufionem armatis affeiltbusabfttneas. Certe,fi bos Magiftros feqtU'
mur , muUofaciliorem expedittoremqut tn ccelos viutn inueniemm , quam tnagnus tt!e
magni Dti Ugatiu,(cuius vnim erat vtamadcoelum monftrarejnosdocutt.
Prabent quoque finiftri circgpietatit exercitium conceptiu , occafionem tra^a-
ttonts & phrafes nonnuUa Ecclefiaftica, ftue non fatit Scrtpturu conformatt , fiue non
n£le inteUeda. Pauca quxdam carptitnytdque w^ffcv rstiTiffiv,exempli caufa,de/Irinm
genda. Cum bona opera noftragratitudtnit trga Deum rejpe&u veftiuntur , coHigunt
indt hom ines (r« notifima eii)ft iam effe h^atedes &propriftarios vita,in flatugratt£
& falutu aterna , antequam vel incipiant bona opera praftare. Vndeporro exptdttum
eft &iU4m hypfthtfin fequi^ non effe tampracifam eorum prafiandorum necefiitatem.
Tenendum bic ex Scrtpturii yVeramconuetfionemprjtftastonemquebonorumoperum
tjfe cofiditionem prarequifttam artteiuftifnationem ftuxtaiUudlobannii ,(\\'c^o m
luce ambulemiis, ficut ipfc in lucc cft,communioncm habcmus cum co mu- 1^'®.'"'**^
ruain , & fanguinis Iclu Chrifti Filii cius punficar nos ab omni pcccaco.
(^od ipfum confonat cum celebri Efaia loco ,vbt Dominm expurgattonem abolitio'
ntmqueomnium etiamgrauiftmorum fitlerum ludaupromittit,poftquamJeconuer'
terintai ipfum,viafquefuaicorrexermt. Sacramentorumtradatio, quAtUatantum
confideramur vt ohfignantta nobit promij^iones &gratiam Dei.non autem vt nos obli'
gantia & commoncfacientia adofficium no/lrum yfictit defeiluofa ^itaquoquenegoti^
putatii ptr defcHum noxu cenfripofiit. Fideles & Kegenitos cnamnnm ad omn»
«lalum edc propcnfbr, {andi(IImo(quc incer cos cxigiia tancum initia haberc
obediencix rcquincx , pbr.tfesfunt ntmutenuiternoua creationii efficaciam defcri"
bentes,& proinde )^ li pijiB» ptriculofit ; cum iUadifcrtmenprorfm omne inter Regeni -
tot & Irregenitos toUire videatur, baceas obedtentu mtnuttaiin Regenitit confiitstere^
rt homo fibi benedicereadfuttm,fi vel leutftimam cogttationem aut motum de obedien-
tia praftanda in Mtmo Juo fenttfcat ^continuo fevera Regetterationi/participemejfe
concluderepofit.
Mmmm Cum
E P I S T O L A
C«w intempefiiue & vltra modum vrgeturimperfenio perpetua 'Rfgoittirumy
tmpopbilitdfque ftruandi legem in bdc vitd.abfque eo vtdddaturquidperfidem&
Sptritum Cbrifii pofiint fttndt :faaiefolete4 cogitattoanimos audientium ettam ma-
ximepiorumfubiretfembtlomnmobonipoJfe-.vndeporrofitvtRegenituminm tnter'
dum tribuatur quam ipfi Irregenitt pofiint. Prifca Ecclefia quaflionem de tmpofitbiitta^
teprafiandi legem inter capitales non cenfuit\ velex Augu/itntpatetyqui optatvt Pela-
giut agnofcat poffe eam prafiari per gratiam Chnfti & paccm foretdicit. Ipfi
Jpofiol$ Cbrifii in eoquidem occuputt fuerunt , vt bomtnes extra gratiam con-
ftitutos conuimerent deimpotentiapraftandiobedientiam-.atdeRegemtorum imper-^
feilione & impotentia vix verba ab iii faila inuentas \ quin imo contra illu cructfixii-
nem camii & comupifcentiarum , mortificationem operum carnis^refurredionem in
nouam vitam , ambuiattonem fecundum Spirttumtrtbuunt , apertcqueprotefiarinon
verentiir ipfos per fidcm vincere mundum. Parum efi agnofcerc tmperfeiltonemfuam^
qutppe CbrtfitAnifmo prauium: at gUrta Chrtfitanorum in eo efifita ^vt cognofcant
f im refwre£tionti Cbrifit , c> 4 Spiritu Dei duClt fecundumpurtfitmam Euangeltt /«-
tem vii4ant. Dtflributto Theologtatn Dcum & Dei Adioncs .jpeculatiuam nobit
Heligionem intr9ducit,necfatisaptamadofiicttpraflattonem vrgendam : cutaccenferi
fottflfubtilitilljntmie , & txtra Sirtpturai excogttata de re^ecltbus acluumqm a
nobn prafiantur dtfijuifiuo.
lUa quoque RcUgtonit nofira deduclio fiue aconomia . qua omnta adjpectalii mi'
fericordia fiduitam tanquam practpuam offtcitnofiripartem.confolattonemque qt^ex
aa elicttur ^contra dejperaitonem eioppefit/m \ non autem adnetcffartam obtdientia
pra(!ationem oppofite ad fecurttatem diriguntur ^non vfqueadeoaptaeffcvidetural
pietatempromouendam. Ortumexeobabetconceptu , quod maior fit metm dejpera-
lionisy cum tamen contrariumftt verum. Nam in vmtieifa V. & S. Teflamentt bifith'
ria quacomple^ttur tempus tot mtUtum annoruw^vnm tantum proprti Sal ujtorisper'
fidia prodttor ludas { Caint exemplum extra fcopum eii) occurritqnt dijperaueriti cutn
unrra mundm ^vtolimfuit yfu & hodic fii bominum fe(ur«rutH vffictiquediuinitm
tmpofiti infuper habentium plenijhmm, quifibinihilomtniuintcreafuauiterbtnedi'
fjtntygratiamque&pactmaDeupUnamenfurapoUicentur.
Hifce &fimtlibus omnibm(vt tandem ptrg.tmm) animitm verepium inquefidt
Dei&CbnJtifinnifiimeradicatumoppo'urcdebetnm; bocfoUictte cauentes, ne vUo-
TUinfiuehorumfiuealiorum conceptuum dectptrtu vi, vUarum pbrafcontraclatio-
numquefiuetncautavfurpjthnefiuefintfira torf,one a ferto fulidvqne ptttalss fiudio
auocatitpeccJtifque nosdantesnouu in lu blandiamurjcdcontrayabmgata omni im-
pietateyVtam virtutum fedulo perpetuoqueiufiflamm^munores grauijmna monttionft
quam Apoftolm EphefiuyeosdehortatmabtmpHrttate&altu^ropomtJuens: Ncmo
\ os fcduc^tinanibm rationibm-y propicrliicc cnim vcnicira Dci lupcr filios in-
obcdientix. Vbiaduettendumyquamfigmficamerhjpothtfef^argumentaquibm
nixihominesfibiinviisfittsapplaudunt, iirdimuiioia.donumnomtnedejignet : rc
uera
DEDICATORIA. ej^
utrd enim inancs. hoc tfl, meniaces & deceptrices mioncsfunt^quibHs howines.dum
{uptdiutibiu feruiunt ,fetpfos decipiunt , jibt perfuadentes quod fmt tn flAtugratit &
falutii, (um contrafint in flatu ir<e &perdittonu tterrt j cjrunulU alia niagis capitalit
impoflura aut deceptto dari potejl.
Caterum ,prater ea qtiorum hucufqut mentionem ftcimut yqatpietatispri-
grtjfuiobicemponunt, vnuminfuperoccurritquodvelpranpuehucpertinetypraua vr
delictt & (ontorta quorundam Scrtptura locortim interpret.ttio, qua fel ingenert
vniucrfum bonorttm operumfludium , vel tnflfeciealtqua etuspars luxatur, Hoc certt
mpedimentigenm inter maxima cenfert debet. Samftt vel ipfum malum , velreinif
ftor ftltem boni confe£latio dtuina autoritateflabiliri vtdetur , qux maior tfl omni rx-
ceptione. Quamobrtm yficut illt omnts laudem merentur^ qut bypothefes quafcunqut
prauas noxtafque pittati eutrttre nituntur: ficmaximtintereoscommendandi,qui
hcos per abttfum tta'txplicari folttos^vt torum explicattone vitainordinatio dirt^Ie
fel indireilefoueatur, a praua tlla txpltcationt vindtcatos ,re£lt & hypotjfpofi fxnoium
ftrmonum confentanee interprttari conantur ^populoqut Chnjliano & imprimts pa-
ftoribut in rt tam vttli & necejfarta factm praferunt. Locivulgocumnoxaptetatit
torquert foliti , multt funt : tx qtubm nos hic trts tamen rectnfebtmm. Dicitur in pro-
uerbiis iuftum cadcrc (cptics •, qua fenttntia audariogtoffmatis in dic in vulgatn
Bibitis latinis interpolatti omntbus inorttfl: cumque tnttlltgendusfiilocusdtlapfu in
infortuntum yperutrfe de Upfu in ptccatum intelledus foutndis vittis ftruit. Apui
Eftiam Ecclefia ludaica muliiplici idoloUtria, deftclionea DeOyMliifquetnfinitisfcele^
ribM inquinatifitma , cumaDeopropteriftasfitditatesgrauiterpunireturJamtntd-
bunda qutrtns dtgrauitatt pcenarum ,fimulqut ttiam txomolegefinfacientpeccato-
Tum ,fatetitrinter catera iuftitias fuas vt pannum mcnft luats ciicydeftgnansni'
niirum optima optra qua durante publica defeilione fuaprtfliterat. Hicloctu vulgo
perniciafa torfione corrumpitur , aOegaturenim perpttuo ac fi fenfm tUim 'mferret^ ex*
ctUenttfitma quAque prt(lantifiimorum Cbrifttanorum opera (ac proindeetiamar-
dentifiimas preces i« nomtne Cbrtfli fufoi : tlteniofynof tx antmo vtre & intime mift'
ricordta commoto praflitas,deniqut &martyrumpropterChrtflumadfangutnisfU'
fionem vfqutobitum )tfft vtpannum mtnflruata , hocefl,faeda^abominanda, horrtH'
da , (oramfacit Dti,mtrafqut adto abominattonts. Quo nomine cum foU flugttia &
fceltra maxtma nuncupart in Scripturis folean t : fequitur porro optima & praflantif-
fima opera mhtl aflagttitt immanifiimts differre. ^em concepttun fiquisfemel hau-
ferit janntn omnt ptetatis (Ittdtum cur.imqueabiicfet, ipficjue perinde eru^ue benefiue
malevtuat^rettntaintereahacperftufionffenthtlointnHsp&ffeeffeverumCbrifttdifct-
pulum ? Kaiio certe in aperto tffe vidttur. cum optima optra aqtiefad.tftntcorm De§
(tx ifla hjpothift)atquepefiima fctltra.
Caput VIL odRomanos averfui^.adfintmvfqutttiaminhunccenfumvt'
nit jfi ntmjpt Apoflolm dt homint regtnito htt inttlltgatur loqui. Titm tnim ftquttur
Mmtntn z bomintnt
^74 E P I S T O L A
hominem 'Regenitum 4i&tff carnalcmcflc, vcnditumque fub pcccamm , hoceft
tfiancipiumpecc4ti ; velle quidcm bonum ,fe<i non faccre , nollemalum,{cdid
tamcnfacerci imopi<7ttm ,&captiuaturacfle fublegc pcccati,fcwr/?/Mi vi&
effitaciapeccdti. Vndeporro& boc deducttur ^vtquuregenttusfitfuj^ceretpfum bo-
num vcllc licet voluntate iniompUta & quam adus non fequatur, item maium nol-
\cStcet a^u iUudpatret. Quod ft verum ejl.tum totum pietatis (ludium, tota noua
obedientia , toraque adeo noua crcatura ad hat angufltas redigetur , vt conffldt
non in cffcCtnfedin ajfeclu tantu.Hoc ipftim quam langutdos^frigidosjemijfos nos oes
fit effeduriit ' in abjtinentia a malottum in pr<tJlattone bont.nemo no prtmo intuttu
videt. Habent qttidem qui hanc fententiam tuentur fua efugia & palItationes,fed qu4
huiufmodi funtyVrgluffu plerunquetextui repugnet.fernulofum efl circapietJttt exer-
(ttium hoviiiics hnnc p rxconccptum in antmis itnpreffum habtre caput lioc de rc-
gcnitis cflc intclligcndum:M4W hoc profundamento tenenteSyh reliquts vadttnt quo
affeCius eos dttctt , gi ffariim a Doiiortbut fuit propofiiarum non recordantes. Aduertit
hoc ipf.im Augujlinw & fiandalum metiiensypritfiis annis de homine fub lege,pojlerto-
rtbus de bomine fubgratia interpretMut qutdemejlloctwt, fed longe moliim quam iam
ptjpcrneque nulUdum pietatts noxa. Bonum entm quod Apojlolm fe velle dicit &c
non ticctctntcrprctatur non concupifccrc,malum quod fe dicit nollc & tanicn
faccrc , conaipiiccrc •, quanquam mirabiU mixtura legis prtceptiut & probibiti'
ut. Modemi interpretes de hno &maloacIuMli inttUigitnt. Notabiledifcrimenl C<-
tertimftcutparens nojier quam dthgenttfmt Uhorem futim colhcauit in toUendis reli-
quisirnpedimentis ptetatts : itatmprimisinerutndo verofenfu Scrtpturarum malei»'
telle/iarum , ttiaxime ft iu pietatis fludium impingerent iridefeffo Jludio defudauit.
QHodfivfquam hQCpraflnit,certtctrca Vll. hoccap.ad Romanoseumnominatim hoe
^ ■•fe futendum efl , quippe fuper quo Coinmentaritmtam prolixum tamqut ae-
^uiAit cUboratum confcripfmt ,quem nunc in lucem damm.
Cumprimum Geneuadomumreutrttrettir , hoc ipfumcaputinteUigtbatprout
Yulgo nunc expltcatur ,ita fctlicet edoflw a praceptoribusfuis , quorum tanta erat au-
{loritat apud Jiudufos, vt nemo in id quod ab ipfs diceretur vel inqutrereauderet. Sed
cumpoflmodum in Mintjierio Ecclejia AmfhbdamenJisEpifloUmadRom.txpltcan-
damprocomiontfumpfiffet yperuentffetquead hoc ipfum caput^fupercMimreceptain'
terpretatione iamfirupulum in animo fuo fentire ceeperat , eo quod videretur & extt'
nuare regenerattonisgrattam , & pietatis ^lum Jiudiumque minuere : ab inttio adfi-
nem vfque tHudin bonaconjcienttu(quemadmodumpartrat.& publtcafun^ltonura-
tio exigtbat ) perpenditxum anttcedentibm & conjiquentibm contultt , omnia & Jtn'
guU,vtcoramDeo,penfttauH\,CommentatoresvartosquofcunquehaberepotuityVett'
res , mediaatatis,nouos fupereo legit , tandemque ,fapim inuocato nomine&auxiltt
Dei , adiutm imprimis comment. Buceri & Mufculi in hunctundem locum., deprebtn-
dit rttiptam inttrpretationem non poffeferrt cenfuram vtritatis/edlocum omnino tjft
uuiUigendum d< homint fub lcge txtjlente, in quo lex omni fuo officio defunHa ftt,qui
proindt
D E D I C A T O R I A. 67^
froindtcontrtm inanimo fuopropterpecuta , conutliufque dt impottntu ItgU dd fe
fdluandumJiberAtoremquttrat/tique nonquidem regenitm^ftdmproxtmo grndu ad
regenerationem : quemadmodum :um etiam publicepro fuggefluexpitmt.exiftimans
hocfibiper libertatem priphetia(quafemper in Ecdefia Chrijii locum habere debet)
ttcere. HxcdibgentiaintraflanditScripturitJm candorcum laude&tommendatione
fngulari ejfent digna , prxfertim apud EccUfiaJlicos , ita tanien exceptafuert a nonnul-
li§{quosmiatme§mntum decebat)zxlotu,vtper iUosnon ftetcrit^quominus audor lom
pramiinoxam&infaniam auferrct. Hoc fcilicet efl di/igmiam acuere ad peruelli'
gandas Siripturasjiocitbertatem propbetia fouere,& non potius exferuuChrtfti man^
cipia homimim facere quorundam qui paulo ante nos pixtrt , eorumqut tnttrprttatio'
ntm tantum nonpro norma & regula interpretationitnoflracanonixjare,
Hoc cumvtderetparens Hi>fter,coepit iam tum hunc Commentarium fcribere,quem
tandem etiam ad fnem perduxit. Si Deiss iUi longtorem vitam concefijfet ,accuratiut
eum tpfe ( ficut & lam inceperat ) Itmajfet :fed iunt morte prauentut hoc ipfum perfi-
cere nonpotuertt, & tamen dignum ftt opus (iudicto magnorum vtrorum)qmd lucem
videatyaufifumut idpublicocommittere, Hicautem primo ftnttntiam fuam proponit
AuSor^tamquttx dedu^ionttotimcapitis,ntc non & ex connexione cum praiedentk
tum con/equentis capitis probat. Deinde eam nunquam damnatamfuipyfed femper ad-
flipulatores maximos habuiffe oflendtt. Tertio a Pelagiantfmi labe eam vindicaty eiqui
direde aduerfaridemonflrat. Quarto,inttrpr(tationem vulgoreceptamcontedttproX'
fm nouam effea nuUit veterum receptam , a multis reteSam. Benique, eandemgratia
iniuriam ejfe & noxtam bonis nioribtis. Siccollationefententia AugufitnijVulgataJitd,
amicaque Sjmmyflarum 'zrfS(r(puv^<rH opm claudtt.
Vifum vero nobu esi hoc ipfum opus nobiliff. Bardejt, Amplit. Tud dicart dC confc
crdre:cuim reinonvnambabuimmcaufam. Fuitpatenti nojlro inde a primis Mtni-
fterii initiis fanda amicitia cum Ampltff. & Nobiltjf. Viro parente tuo , honorandd
memorta.qud etiam interipfos continuata durauit, vfque dum idem iUe parens tum ple"
nwannts& fatur honorum fupremum diem claudertt. Tujicut pattrnorum bonorum,
fic & amteitia htres tn parentts locum fuccefiftt^ vndeettam ttbi cum parente Moftro,ex
quoaperegrlnaitone qttam&ftudiorum profcquendorum & vtfendarum txterarum
natiomtmcaufafufceperasreuerfmesarcitjitmafamiitarttasinterceftt. Tu ipfim do-
namagnt facere ,eum fapim fuper quaflionibm Theologtcis confulere^fapimetmtonfi-
liu vtifolttm ts, iQetuts. Cumautcm ipfeapud dnimumfuttmreputaretfenontjfeho'
mmummancipium,ftdjtruum lefu chrtftt,inque ipfimfoltm verka iuratum^ac pro-
inde inciperet in fententias ab iiomtntbiis excogitatas tn veritatem & necefttatem iUa-
rumltbtre inqutrere.eafque cum Scripturis confertns fubinde etiam animaduerftones
&grauamina fuacontraeasmodefie proponereytaqueratione multi ex illts qui ante
tpfi amici &familUres,tdnqudm abillo qui antiquostermtnos loco moueret , alienio-
resfterent fenftmquepubltce&prtuatim veldata vel capiata eccafione finiftre de ipfo
loquiinctptrentjnonnuUi quoque fatti apertenunciumipfi mitterent , quin c totm
Mmniin 3 Uuie'
47^ E P I S T O L A D E D I G.
"Eccltfutjlicortm ZtUtArum cboriu alii ab sliis coacitati in ipfum lomoturttur: Tu td'
mennihiltilu ottinibut offenfu/cd rm iufiaiuiiai lance meticns^ confians inamort
irga tllKmperJIttifii.lcnto &diuturno matodebilitJtum , fimulatqtie id &ccehtetn'
penes & ipftusmaliinteruallApermtttercnt ^adte amiciftmeinuitalli , venientemvt
Angelttm Domtni excepifliy Amicitiatnqtie adio illibatam , vfijue dum ex hac rita ad
Chriflum Dontinum Juum migrartt^um illo coluifii. Quin & poji mortem illiuf eum
ergaaffltilamfanuliam noJiraiHgeJitfit.qualem fegcrereergafamiliatu amici dtfunHi
fuperJfttemamicumnonfu(atumdecebat\eaerg4 moejlam viduam miferofque orpha-
ms beneuolentia & beneficientta indicta &verbu& faEiii ojiendens , qua oratiouit no -
jlra tenuitatem excedunt. Conuentebat igitar^ntftomntum mortaltum vellemm & ejfe
& judire ingratifiimiy dum fubinde pojlhuma fcriptaparentii noflri ewittuntur in lu-
(tmiVtaiiquod eorum tuo amplifmo luxta & amtctfimo infcrtberemm nominiytaqut
rationttanquam wfrumetito publicotumgratitudinentnojiram erga te^ tuin obliga-
tioiiecoramtoto mundo te[lartmur.Accedityquodpartnsno(ier apudfecon(ltiuerat{Ji
Dtui ipfivitam&octumconcefijfet) vntuerfaRiligtonit Chrtjiianaav^p^ixx , non ex
lacunitJEg^pti.fedexpuritputit fontibus ifraelis confcriheretuaque Amplitudini i»-
fcribere. Quodipfumcumpartim occupationum multitudine y parttm morbt lentitw
dine prsjiare non potuertf- En tibi hunc Commentarium loco iUius opufculi ; fecm tntm
iamficri ncquit. Materia ipfa ( vt Jperamm ) ttbt non ingrata erit qua eo traHatur,
quippe qua cumgenio & in^nio tuo apprtme confonat. Notum eH omnibm qui te no"
runtynectuidclam(J[evu~fedpalumyquoties idresftrtprojiteru.tentmirum nondele-
ilartjpinoftsdijputatmibmtradationtbufquequanthtladpraxinchrijitanavitayfed
Religionis fumm^tm collocare in vera verafolidaquepietatis confeclatione. Quod cum
&fibi cordifuijfeparensnojier hicoliendat:ntbilconuenientimpoJfe fieriexijitmaui-
mmyquamViro Bociijf.pietatifque fludioftJf.opmadpietatifpromotionemfacieMs dc
dicari.
Actipe ifftur hUj.rt aiiiino & fereno vidtu hocmunufculum quod nos vna cum ma-
trtnofiraextare apudpofierosvolummaternum amiattaqua ttbicum paiente nofir§
Iac.Arminio fanSafuttyftmulque etiamobligationu nofira erga te monuiKcn-
tum.Dominm Demtibiqui ergaafft^ijf.familiam nofiram mifericordm du&mfui'
ftiyKiifericordtam picifiimfaciatytequeatquehonorattjffamiliam tuam omni benedi-
^ionumgenerecaiitmtocupletetysdnominiifuigloriam, vefirumqtitovlUium falu-
tttn, Amm. Lugd.BJtau.ipftsidibm Augufii i6ii.
Tux Amplicud.Addi^liflirai
D. Iacobi Arminii Vcteraquinacis
Liberi orphaninoucm.
^17
^ *' r r fc' ^ ■e^ r * '5 P> c > : ? C
lACOBI ARMINIl
De vero &: genuino fenfu.
CA?. Vll EPISTOL^
R O M A N O S
DISSERTATIO.
Vxrittir ic fencentiaCapi-
tis Vll.ad Romanos > &
pocinimum pollremz il-
iius partis . qux abinicio
XIV. autXV.vcfrus adfi-
ncm vfque capitis pcrtra-
datui : An(c\\KcijipofiolHi ifihicdeftipjOt
, , qH»lit tunc erntfvel, quod idem fene eji , /ub
StmeireM fusperfenA d« ho/ntne fu^gra/ta ^hrijit exi-
ftntcntiMm JlenteMgat: an verrperfonAm ibi fuflincAt ho-
nitiHte»pi. fniHitfHblegeeonflitMtir Qwx quxltio ci-
f- fUATA. ianfaljis vcrbis pioponi (oXci: An ApoflolHi
iflhic traciet de hetntne tidhHcirregenito , an
veroper JptritumChrifii iM/n regenenuo: fcn-
tcnciaaliquantulum diuciiaicum quia voz
rrregeniii Ltius fc rxtcdat, complcdlcns ct-
ian-. illos qui funr lub lcgc , quoium (latum
Apoiloiuscoalbblba pcrfoDa veifu oono
huius capitis brcuitcr pciAnnxii: lum quia
cadcm voz oonnullis t:on modo puram
f>utam rcgcncr.*tjonis > fcd& jmDium ii-
oruqua; tcgcoerationi ncccirano prxce-
danca func « abfciiti.im dcnotcc.qua' prx-
ccdjnc.) taotuin abcil vc vocibus liilccfy'»^
i«gi ejfe)cxclu>iinvnt vcbouapars idorum
flatusiAius, quiitlis vwcibusiigniricatut,
ambitu ncccffauocomprchcDdatur.Qiipd
prarreriri cicra aoimaducinoocm oou dc-
cuicquiaifla vocu/r^;g#ni/i prxconccpta
multis norioicaula noo rxi<.<ua cft , currc-
iicicnda fibi putcnc fer.ientum, qua: h;c dc '
komjuc iiicgcoiro(hoc cft^nu inodo ipCus
, rcgeacratioaisexpertcfed &oinoiani qn«
rcgcocrationcm prxccderc folent;3gi pro-
auntiat,& cur alceram ifli contrariam, ftnc
diligCDiiore vocum &rcrum coofidcratio-
oc nbi approbaodam ccnfcant.
Difpucaturautem ha;c quzftto oon tao-
quam vna cz iliis de quibus diacrrum fcnti- g^ww^iic»
rc hceatCathoIicx dortiinx tradtatoribus. hitc qHtfiio
fcd ac fi tanti fit momenti acpondciis iddiJpHtetHr.
fidci veritatcm , vt citra eiusdctrimcn-
tum& manifedamhxrcfio dc illa oonnifi
in vnampancmdatuipoflit , illamncm-
pcquxdcbominclub gratia cziltcDtc&
rcgpnito ibidcin agi affirmat. Qiiod quidc
dc ifta qu^ftiooe tudicium mihi oouam cf-
fc vidccur, & anrc hxc fcculainauditam,^^^/^^^^^.
quibusconceira fuit dodlorib. Ecclcfixli-,,^
1 1-1 t ^ . n temjenten-
bcrtas,veIinhaDCveIin ifiampartcdeilia,^^^;^^^
quxftionc rcntundi modoczplicationcm ct!r»mfHt(fe
fcntcntixfuxnoncootratiam Articulis &
dogmatis fidci adfcrreot. Qupd quidcm in
hoc ncgocio Hcri pcflc resipfa declarabit,
& illi cxifiimanr, qui libertaccm (cnccntia-
rum hic couccdciuot : quum ncnio vn- ^idthemi
quamputariifcutcntiam io Eccleda to\c • ntfnb legt
landam , quz rcliquis dogmatis & fidci^iMi^ locum
attjculis cooicniancc cxphcari non poC- exp/icanr
fet. perperAt?»
Grauantur quidcm qui de hominc fub/r<Mr«r#4/-
lcgecxit >cuiftumcxplicant, daDlt-/«i/-«/<' hji-
ciS' cIagi.(:,i icIcos.irtinitJtciquod no- rtfeosl-eU-
muii «itra graiu Chnlti quid vcii &:f*Iuca. gt*nA.
iisbo>
67^
lACOBV
(ts boai tribuaar,& luAam iarcr carncm &
SpuKum io rcgcnicis tollcotcs , pcrfc<
dioQcm iudicixin hac vicadacuinr : fcd
ingcnuc Ficcormc iflacoDfcdaria czani-
mo dctcdari • ac iotcrim ood vidcrc (}uo-
modoczitla fcntcncia dcduci qucaot. Si
qutsid mondracc dignabicur , lcoteatiam
liaricfiprxccdancamabiurabo , fcicos vc-
rum cflc nonpoirc.vudc Cil(um bouacoo-
fcqucocia concludipotcA. Si veroidmon-
(lcari noni^ucac , cgo vcroplanum faccre
polllm.oec ilUs, occ vllas alias hxrcfcs cz
leotcntia ritcczplicacadcriuari i tum (anc
meoiurepo(luIarcpo(rc vidcor.nc vc! mi-
hi vcl vlli alccri fupcr ifla lcotcoria cxhi-
bcacurmolcflia. Qupd flargumcncisooa
probabilibus modo , fcd & irrcfutabilibus,
«uc faltcm probabilioribus quam quibus
cootraria adilruicar, fcntcnriam iflam Hr-
jnaueio,cum pcrcrcmihi liccac vc xquali
faltcm iuic hxc fcotcociacum alccia locum
io EcclcHa obciueac. Si dcniquc probaue-
ro alceramillamicotcDiiam , prouc aple-
zifqae bodte ezplicatur , cum mulcispla-
nifumis Sctipcuris xgrc conciliari poiTc,
^ratix Spiritus lohabicaucis non parum la-
luriam cfre,& booismoribusoociuam . a
oullodeoique aociquoriim dodlorum Ec-
clcfix approbacam,a nooouilis vcro.qum
&Au^uflioo ipfo improbacam cifc . tum
metiunimo iure admooere mihi itceat fen-
ceQtixaltcriusdefcoforcs , vcetiamatquc
cciam difpiciaot, oe meliorisfcoicotixc-
jufqueafreclarumcoodcmoatioQeioiufla,
iram Dci io fc coucitare yetioc.
His icaprxmillisrcm ipfam aggrcdia-
mur. quxiohas criboca partcs oobts na-
^tabicur.
Difiritutio L Doctbg Apojlolum Itoc loco non de fe-
rtrum in ipfo,qudlit tunc erdty ntque de homine
htceommtn j-^y ^^,^^ exiflcnte loqui , fedperfo-
a!mdwMm. f' frdnjiulijfe hominii fub lege
conftituti.
St. Tlanum fdciam ftntentidm iUam in
Ecclefid nunquam hdrefeos ddmnatam
fuijfe yquin femper ddjiipuUtores 4/i-
quos inter Ecdejid do^loreibdbuijft.
5 ARMINIVS'
ni. Commonjlrdbo nuUam bmfm neqae
VtUgunamt neque dlUm ex ifta ftn-
tcntudmuari pojfe ^fed iUam ipfam
pUniftme PeUgianifmo aduerfari e-
iufque TF^uivv ^\,iv^^ pracUre&ex
propofito refutare.
Pofluminrra rcrminos nccc/Tirix turc-
Ix coaftflcas tribus iflis capicibus ezpli-
I cariscrad>arui fioemimponcrc, niftalicut
coofulcum & cz re vidcri poifcc fcoceoriam
conrrariam.prxfcrrim vcliodiecxplicacur,
partbus argumcncisconfurari. Qupd fa-
ciam duobus aliis capicibus ad ftfperiort
tna adiuai5lis , qux poflcrioribus duobas
aualoga & vclucparallcla ctuoc.
/ y. Itaque probabt fenfum iftum quem
nennuUi moderni doilorei nojlri ApO'
fiolo ijlhoc loco tribuunty a nuUo anti-
quorum Ecclejta DoSlorum.neab Au-
gujlmo quidem approbatum ejfe.ftd &
abtodem&abaitunonnuUit repudia^
tum & refutatum. ,
V. Et poftrcmo demonftrubo fententiam
iflamproutamultit hodie cxplicaiitr,
&grdfa tniuriam , & lonii moribm
aduerjarii (fje.
Fazic Deus vcoihil nifi quod facrofan-
Axipfius vcricaci confonuni fic , mcdiccr
aut fciibam : Si tamen quid talc ercidc-
ric > quod facilc cfl cz parcc cognofce&ti
6 ex parie prophctanti , id noo dtdum
noD fcriptum volo : quod iam aotc pro-
tcilor* Atrripfa dcclarabo. ft quis
veriota At ccrtiora do-
cuctir.
PRl-
'4.
PRIMA PARS.
Apcjloltau non de ftipfo , quaiisrunc erdt,
nequede homwe fub grtttiA extjfente
hicdgere/edperfonam tn fe iranjhilif-
fe hommis fuh lege conjiituti,
Siiic vtalii.
eritup' Apoflolum hoc loco non agere de homir.e
ttrmint lam pcr Spiritum ChrJjlt regenerato,
ficonten" fedperfonam ftfepijfe hominis nondum
regeniti.
'Hercos probarioDi pnemitreoda: &
ptarfhiicodx fuac lubiedtoiucn ifla
comprchcofocum definicioocsrcu dcfcri-
ptioQCS.Subicfla funt , ^poJlolusipCc, homo
fub gratm conftttutus , homo fuh lege fojiiiu,
hcmo regenitui fpiritu Chrifii , homo non -
dum regtniiHS.
. . . Apoftolum difiundim pofui .i icgcni-
lertfitto jjj^ j-j^jj gi-jjjj conllicutis , uon cjuja c ou-
^ '^*"' mctoilloium ipfum cximam intcr quos.
i.Atitr, cxiitiium locumobtmct, fcd quia nonnul
lisvifum eftcx Apoftolicx pcifcdionis
dcfctiptionc argumcnta ducetc . quibus
probcBt Apodolum hic defeipfb, qualis
tum fuif.loqui non potuillcquum illaqua:
hicfibi ttibutc,dtn'cQtancaliat lisqux ali-
bidc fc ipfo fcnbit, & cximio illiusltatui
jpgtcHuiqne ioHdc & nouitatc vitjrtgno-
mtoiofa. Vcium quta ccttumcil:, Apollo-
iumhicdcfc ptopric, vtcflab altis omni-
bus cuiufcunquc iintllacusfcuordiDi& dif-
iundas, doo egiOcfcd fub fuaperfonade
certohomiDum gcncrc&ordinctraiJlairc,
fiuc illi fub lcgclinc & ooodum rcqeniti, li-
uc rcgcuiti & fub gracia conltituti ; nos 0-
rTiilij t^Lfoi iptionc Apoftoli vidcbimuSf
cj]c jub grtilia <y fui> lege; quid rc-
^tiiUtw>(^nontiurn fiuc irrcgenertifitm ,iti
tamcoTC in feotcoiiac uo(kTX ad(lru(flioh
nc (imus all.ituri argumcQia ab Apoftolt
dcfcriptiooedcfumpta.
Suilege itaqucf/jf , noo fignificat Irgi
obfloxium cdc ad illam pracltaodam ,{ca
tcucniu^bus Icgis obcdiic. quofcofiio-
IN CAP. VII. AD ROM. ^ ^97
rancs io vpiucrfum homloM ,' fum qui finc
iCge ciTc dicuotur capicis huius vcr(u 9.
crcaiionis iurc.rum ctiam qui fub gtati»
funt,rcdcmp:ionisinfupcr & landlificacio-
ms iurc , fub legc cflc ceafcncur. ita umca
vtfubrigorc ciusaooHDcfublcgcs qaip-
pcChriito pra.'ftaodi fuos a lcgts tigorc
immuncs.- fcd quialcgis duplcx circapcc-
catorcscft ofHi.ium , vnum pcccatoics fub
rcatu pocnx.alcgctranfgreflotibus dcQUn-"^"i'(/? '*
ciatar,concludctc. & fua fcutcntia condc- ' " '
mnarcialtcrum pcccarorcs primum dc fui'j -
xquitatc iuftitia & ranaitatcinftrucre & 'iltitdfui
ccrtosrcddcrchioccofdcm peccatiarguc- '^i'
rc.adobcdicntiamvtgcrcipropriziofitir.i- ' r»
tatiscoouinccrc, mctupocnxtcrrcrc.adii- -.
beracioocm quxrcodam compcllcic, & io legem
yniucrfum pcccatorcs pro fua clficjcitaic^J-"»?'" tH
duccrcrcgcrc , &3gcrc, hiQcfublcgccllcJ ' ' >-
dicunturpriratolficiircfpcclu,<»mw»ii»v-f'- ^*-
niuerfumftccatores, etiam quifineU^efunt,8'"' «^"wr.
&Jine lege feecaueruntinamperibuntfint le- ""gc /»-
ge.Rom.x. Non tnmea cantitifUm Ugii Jen- ^feH. tfie
teniima condemnandi, Sccnadx vcto \3^M.uf'rt*'*iMin-
laiionc fub Uge cflc dicuntur , ^/«/«w fnb^t altud esf
impc- ' '•n
i*guntnr,tnquibHivimf(i.%mexertt , ^ , tiur
rationes ifixs Juth exercctifiutotrmesjiuealt-j^^ruientif
qinu,flnresfaitciorefue;qno rcfpcdu diucr--' '
ligradus & ordincs illoium cflc poiluuf^ - ■■ -'e
&funt , qui fublegc hocfecuodointuitu
dTc dicuntur. Hicverohomiocmfublrgc
cx integracfficaciTatc & onjoibus opcia- "i.^igee
tionibus lcgis dcfinimus , fic Apolloli
fcopo poflul^c, vt pofl vidcbimus.
Huic phran cx aductfo rcfpondccalrcra ^httJ fub
iUi,fub£ratiM^Jfe,cui\itpMix cum duplcx grntiaeffe.
fit cffcdlus , prior l-ominem pcccatorcm a.
rcatu peccan Sc coodemoatione abfoiucrc
altcrhominem fpiritu adoptioois &: K'go-
nctatiooisdon.irc, coqucfpititu viuifica-
rcduccrcageic.icrcgcrc- hincyi^^^nirw
r//^dicuDCur,//<i» quttinmnnes fuiititreatm
condemnaiione,tum qui gratu & Spiri'
tiis fanffi tiueatu regttntur i^guntur.
Quum vcro hocloconon agatuk ptopuc
dcpcccati coadcmoanoaci fcdtyraonidc
&domi»ioquodiQ fubduosfuos violcn-
N«na tof
lACOBVS ARMINIVS
tcrcxcrcct. co$ vi fua in fui obrcqxiium
compcUcndoi cuifrufVraciHcacicas St vis
lcgis oppooiruri quum()ucaoa dcremif-
fioQc pcccatorum> fed do gratia cytaooi
& domini iflius vim inbibcutc, &bom:-
ocm 10 fui obcdicotiam pcrdiiccnre , boc
loco pcrrradlctur, binc/K^ <^/«i'X''*«''^
tjfe.id poflerius figoificatum luoc rcArio-
gcndj,vty«^ /fjcfit cjuiUgudiiciH ; fnb gra-
tia.qui etusdHliu rtgilHT Qr agttur. Qu^od
patcbiccz przccdcncts v i. cap. vcrlu 14.
accurate cum przccdcntibus& fc;^ucoti-
busciufderrtcapicis vcilibus colla:o.A:cx
cap.v.ad Gabtis vctf 17. & t8. hu.ccidcm
segocio couucoicutcrapplicatis.St (}uis ta«
mcn ad vcrumquc fignificatum hxc cxcea-
dcrc vclit.pcrmcltcct :oihilcoimad vcii-
catem rci dc (^aa nobts agitur io<}uircadaiii
&: ioucoicodam obedepoccric.
RerrTtfttu lamvcrodc regenito ^ irreienito vi-
hemo amd ''camus. i{f^<>w/«<iw«*i' vtillcoobis ftti-
' dle, (|ucmadniodum iu oppofitionibus &
din.ia(flioQibas ficri dcccc dcHuiatur](}ui
nooacaipca Spiritut iao£li adiooc fcuo-
peratiooc , cciamd jlla rcgcncracio fit,(cd'
abcadcm pcifccta ( tjuod adparccsillius
cn*catialcS ) liccc ooo(]uoad quanticaicm
&gradum jitaappcllatur; nou cll^wi tUu-
firattu e!i , donitm alefie i;uflaNit , farticeps
fa (liu cli Spiritits fatt 'U bor. um Dti
'vtrbum, fj» virtutesju .../.• j i .- nlLHeb. . 4
Cquidcmillc Jocus dc iitcgcaitisa plcrif-
(}uc noHcis Dodtoiibus cxplicacur ; oeque
qui ; .'» murMi fer tiiniisonem
D i\ . . w /. j. . 'Jngti > ~jtam iiiftmt co-
j»<>/i/>.quandc quidcm 5c ilklocus i. Pcc.
X. :o ii.dc irrcgcnitis cxpllcaiur ; ncquc
(\\i\itgem audit , Ugisopmir^ordt fucfcri'
ptiTnhabet.cuitticogttatiants fefe ir.utuoac-
(ufant, qfti ac^uieftit in Uge,gbriatMrin Deo
•voluntateta eius nouit , e.\pUrat qu* difcre-
fant.tnfiitutui exUge. Rom x. orQucqui
mnomtni. Dnrnsni prophtuiHit , CiaocUscit-
«i/.Mat! qui ouinem fidem habet^
adecvt ettjrn mvntts traasferat. u Cot. ij.
ucquc quifc pcccatorcma^nofcic.ob pcc-
catum dolccctiam W^/i/M Jecundum Dtum
ajft ilw , qui fatigatus ejl , taborat lub o-
«crc pcccicoxiupfttoxuxo * Manb* ii> ukv ,
eoimvcoic vocarc Cmillus.quji vocario
luftiticjf.oacm & laudlitic jt loncm, id zlky
rcgcocutioocm piarcedir. Kom. 8. jo. oc-
quc q u 1 KOHitfe ctcurncOx armnnoftim.paH'
perem^nudnm, ilii cnim lali fuadccuri
Chr.fto cniAt qux ipfi uccciraiia fuiic. A-
poc 3. Ncquc obftacquod EccUlia Lao-
diccualc non nofl"cdicitur;fua(iocQim ift*
nuntjuampcifuadcbicvt cmat iftaaChri-
fto.nilianccacalcm fccognousric Ncquo
qm fcic homiocm cx opciibus lc^is iuftih-
cannonponccoquc ipfo ; ad
ChtiftumcoofugMc, vtini.:... . . . .. . ..uo'
licra obcioeac.Gal.i. Ncquc qui ludignum
fcagnofceos vel oculos incoclum atcollc-
re.Icdpciljs pcrcuticns dtxi , DtMi- '
cor mihipcccacoii, QTicmadmodxi.. . . ■ ^'^^
Mi abflerjsonc cafumn. Til, Htshufii prtmo
tomocpujcHlJoLfxS.pxxlclucpixiCKiLtacatCr'
gcQcraciooisabipfa rcgcncracionc ira in"
(f/<»#»/diftnjguu ; Aliud cft quqrcrc qmbu»'
modis ad rclipifccuciam fiuc reoouacio«
ncm vitxQo$jjt«parct Dcus, quamagcrc
dciplarcfipifccnria. Sitigiturtaoc agniciO'
pcccati& criftuja fccundum Dcum reC-
J>iiccQtix loiuura , fcd qu.iccous Dcushac
viaiocipjrnosad vitx icuouationcm pi.r-
pacaic.iiuo rcfpcdtu iftumDci cimoicm
mcricoCaluinusinitialcm vocarcconfue-
uic.PixtcicapauorcsilloscontcicDtixoon
ica folcmus mottificationcm catot» ku vc-
cci:s ftominis vucarcvcnoonulli fi;lcnt,m
poBnitentix dcllripcionc.quamuii vctbura
Dcifciamus gladio comparari , qui no$
quodamaiudomadlcc , vc nos in fjcrifi-
cium ofFcramus, & atfl;dtioDc$ alicubi vo-
crcPauIus Chrifti mortificatioQem,quam
incorpoicnofttu ciicumfcrimus. Coollat
cnun moitificationcm cacuis& vticii» ho-
minu-linc membtoram ooftrorum apuA
Paulura longc ahud fignifi .tinvi-
dclicct Spiruu» Chiifli lH: ioq
qiixnos tcitcacfcd qux.i. .. ct>
coirupcam illam naturam io oobis pcrt'
mcndo.quxmo u^udificabar. lam vcro
inco quoquc a nonuullis di(crcpamus>
000 quod ad rcm ip(ain actioec > lcd io i-
pladoceadirarioocfiucforma, quod iM
ToluAC fidcm ciTcalccxam p (caiicocia; pa^-
IN CAP. Vir. AT> ROM,
cMiH obnoxu eamit txuto per ctreumci(i«-
nim ChriJii.Col. t.verf.n.Imjue 1
rntHr 0"vellc^perfi(ert.Phil.x.\y<^: *
c/7 incKrne fedin Spiritn , in quoSptrttU4
Chrijli hntttMt.qHi Spirilu f^Sa carnit mor^
tjficMt,qHiSpiritH DeiA^ttur, qut mmfecunm
dmn earnemfeJ fcrunifu;» Si intum ATftbu-
Ut.Rem.i.i.
Hoccilbrcuicct omnibusirgcnctatio- Regenit»
mspartibusiSc frudibus invDum coniOD- homo.
(\is: RegeHttufeIl,<^u\ habct meotcm a tc-
ttffl, BOitTeTo fitnltttti» ( qtio aomine in-
tclligimus Titr rcoouationcm m Scri-
pcura:confuctU(iioc) dicimu$ cffc fidcicf-
dlum.&c.
HaHenuf Bexjt. Quam cxadc autcm hqc
cumiis quxa mcdidla (iint confcotianti
jrtraquc coofercnii plaouro cuadct. Huic
MHtent confonat <jHodferibtt lohan Caluinus
jieinitialittmore.ht/ceverbii : Fcfcllit cos
/ottcijuoduounullx confcicntix pauori-
bus ancc dominanrjt vcl fotmanturad ob-
fcquiunijquamimbuti fucrintcognitione j ncbris&vanitatcrnundi purgatam, & vcrt
graiix, imo cJiiigullaucnDt.Atquehu- clt falutariquc Chtifti cognicionc & fiiicillu-
ioitialistimor , qucm lotcr virtutcsnon- , mioacam, aftcdlus morrifitato$»&:aUa-
jiulli raccnfcoc.quia vctat fic iufti ofaedtcn- inino & fcruitutc peccaci libctatos , nouif-
tix propioquam cOc ccmunc. Scd hic non (jue Sc. diuinK naturx conucnieotibus dc-
.^mtui quam varic nos Chriftus trahat ' lidcuisacccnfos, & ad nouam vjtam com-
adfc , vclprzpaicc ad pictatis Uudium, paiatos.volunratcmin ordiocmrcdadara*
'* Bc voluntati Dciconformcm , vircs & fa-
Scd rcgcninj* homo cft qui omnia qiia: cultatcs aducrfus I'cccatum, Mundum.Sa-
Jubiungam,fomplcximin(chabct. g>«< tanain dccatarcpcrauxihum Spiiirus fan-
ixutt vtterem homtnem cumfailistj>fuu, Cf dij>urcntc$ , & viifloiiamdciis rcportatc»
tnduttnouum iUum qui rtnouatur in agni- fruAufqucDco & pocoitrntia dignos pro-
aionem eongruentem imagint eius qui condi- fcrrc : qui ctiam adlu ipfo aduerlus pecca-
.dtttpfum.Cot.i.^.io-ijtii^ccepttaDeoSpiri- ' cumdcccrtac, & vi<flotia dcillorcporta-
:umj.ipientiA^ reuelationii per aguitiorum ' ta,non qux caroi & concupifccotiaf adlu-
ipfiu«.Ephef\At-qutdefofHtt,quadstdprifii- j bcfcunt,fcd qux Dcograta funt facit; hoc
vam conuerf/itionem aitinet t 'viterefniUum eft,adluipfo dcciinara malo & bonum fa-
Lointnem , ^ui Jeceptriciitu euptditatibut \ cit i noo pcifcdlc quidcm , fcd pro
corrttmpitur : ^renouatus efl Spirttu men- ' incofura£dci & donationis Cbtifti,pro
' • 'in tUumhomiKem,qui modulo rcgcnciacionis ini.ho3tz in tiac
iitiu ejl in lufitta vita , &: paulatim promoucndj:, cicniqne
f.Miclinyiniaverttiuis.EphiJ.^.xx.xy 14.9«« , poft hanc viram peificicndx : non quod ad
retielataf.ic:e ghriar.iDomDii inti' ■ paricscflcntulcs , fcd ciuoH ad quanrita-
Jpcnk ,hi!.7>iJfm tmaghterfi tran:. /r ; tcmatcinct.vt didumcltantca- nonfcm-
^.vr/i/r/,; ctoriam ,ficuta DomintSpiritu
t.Cor.f.i 8 quipeccuo eji mortHtu, cuius ve-
tushctr.o : • ' ■ ,vtabo-
leatUT cor^ . ■ y iiAtpecca-
to.quiliberasut eH h peccato,q:a Dto viuit
per Dominum nojlrum lefum Chrifium.
r ■ ■■ -•rtacum Chri/fo crucifixus eff,
q :. :{i •viuit ip/e,jtd in qua Chrifitu
vtnit.tT qut vitam quam vjuit in catnttVi-
•/ i.io. Quicar-
;,. . . . ■ sts (y contupijcen-
tiii.qui SptritH viHit.Gal ^. z 4. 1 f qutmun
docTHCifixHseJl Gal 6.14. gtui circumrijui
pcr cina jntcrruptionem .* impingit coim
ahquaado,labitur,abctrac , pcccaCtSpiti-
tum fandum triftitiaafficic, &:c fcdlubin-
dc & plcriuiiquc
lam vero itcegcoitus eft , non untum Jrregenitm
qui prorliis czcus cft. voluntatcm Dcioflo hema.
nofccns, lcicnsA: rolc-nscitta vllumcou-
fcteniix moifum pccratis Ic-cantaiT.iaaos»
nuUofcnfu ux Dciaftc^us nutlotcirocc
po;a.r ccmpuudus, nullo oncrc pcccaci
prctius«nuUodcfidctio hbcrationis incco-
C\if-: fcdctiamqui voluotatcm Domiotoo-
uu , fcdnon facix, viamtuftictx agnouic
tficircumcifionfnonmanufaHSttorforejtc- kd abca icgr.rditur , opus lcgis in fua
N 0 ■ n t CQfit
9
69i
lACOBVS ARMINIVS
cordcfcriptQmlubcti cogiutioncs linbec'
lcrcnmtuo acculjntcs.quifcrmonem Eu-
augclii cum n mdio cxctpic , ad ccmpus in
cius lucc cxuicacad bapciimum vcoic * fcd
idipfum vcrbum cordc bono aut oon cx-
cipicaut fi^tccm fru^tum nooprofcrc.-qui
pcccati frijfu adficicur, qui oocrc pcccaci
prcmicur.cnflictarecundum Dcum aBici-
tur.pcil ' \\m acquiri non potlc
nottic, .. . Chnltiim coafugcrc
compcllicur
Omoia cnim liu , quocuoquc modo
fumuDcur, nonadipfam rcgcncracionis>
pocniccinix fiucrciipifccncia: circnciam &
parccs cfieocialcs > qnz fuoc motcificacio
V pcrcincncifcdprxccdanca
tai-,: ; : , intcrquc ioicia, & , ll ita
volcc.cauliKpo^niccntia: Sc regencractoois
ccDfcti,iS:Iocum aliqucmliaberc poiTuoc:
qucfita ■ ' mcriitJicc&: ncruofcCalui-
uuscxj .. iLic.Clinrt.ltb.j.cap.3 Quin
&]pfavcra& viuain Chtil^umtidcs rcgc
nciatir: ' ' n , & morcifica-
tioocv. ,uo^.jqiTiuiticationc
conlla: , vcCiluinusibidcma»
f)crccdjctCt&^cripcuris& nacjc.v fidcico-
cntanctJ.ridc cnimChiiftus ooftct fic.oof
quc Chti(loiofcrimur,mcmbra fimuscor
poii> ipfias cx cacoe eius & ofltbua cius^
acqucicacumco plaocacicoalcfcimu$,vccx
Ulo vtuificam vim • ^ r ' ^ faniflitrahamus
qua vecushomci n .:ur,&innouam
vitam rcfurgimus. iita omnia ordinc quo-
«Jaminter (ccoharrcot, atqucita c^uoquc
conlidccaoda func , f\ quis non contufc icc
diftioAcilla non'c,& aliis explicarc cupiat
Hic vero oon dc omnibus ia voiucifum ir-
rcgcnicisagimus.fcd dc illis cantum in qui-
buslcx omncmfuam cfficicitatcm exicr-
u»c j qut proptcxca fub lcgc cHc rccipcoce
dicuncur.
Hns ica cx aecedTcaterci & ocdinis prz*
jntnis,3d quxflioDis & thcfcos tpfiuscra-
Aaciooem progcediaoiUL. Vcileaoccm (iic-
nccociuscapicis fummam, difpoficioncm.
& vclucidiipciiiaciooem brcuiccrob ocu
tis.ctus mcns oobis plaoius ianotefcerc
qucac.Hoc vt commodcfieripoirit,paul«
alciusncgoctum repcccudunicric.
Hoitacuscrac Apoflolus vccnbusir.& '
ij. imo & prxccdcncibus fexci capttis ad/ '' ' • ' ■'•
Romaoos Jidclcs otnocs qui Roma: crac vc 7«/'»'''
ftrcooc adacrfus pcccacum dcccrtarcoc, cMfjttft^r
DcqucpaccrcQCur pcccacum ip/is domin*- ''^*'"'**'»^
ci,auc ccgnum in roorcali ipforum corpo:c
cxcrccrc.fcd vc Dcofeliilccenc,& mcmbii
fua
acma uiftitat Dco dcdcrcoc : hoccatro-
nisarquicaccmulcisargumcnri"; ;im
acommuDtoHc fidclium cumCi...ao dc-
duftiscommonftraca&cenfiimaca. Quo
aucemad hancfpiiicualem pugnanpf cutus
incuodx ftudium noo pci .1
dcmont^racioucm , (cd
ce(luspollicicacioocn),fuicpei'.
fortiusiUosaDimaict.ccrtamvj . cm
illispropofuicfcqucDtc vcrfu , u.v.us ./«f-
CAtHm enim vobu ncn dominabitur, Nihii c-
nimadpugnamforticcr & auimofc capcf-
fcndamiquc inftigarcpotcft, jrca
viLtoriarobtincndxfiducia.qua,,. ..a . .cr-
bispolIiccturApoftolus.Iirinatautcm pio-
millun^fuum racionc dufta ab itlo eiurquc
viribus,fub cuius dudlu & aufpiciiscflcDC
aducrfus pcccatum dcccrtacuri , vcl ab cd
ftatu inquo iam craoc in Cbrifto & pcr
Chrillum cooflicutijhis vetbis : non tfik
fHb lege.gnnx vircj a coutraria legis imbc-
cilliutc cotnmciidans. Quafi dicac, quoA
tamfcdulovoshoitor ad pugoam coutrx
pcccatumftrcnuc fufcipicndam , idfacio'
1100 cantum,quia,dum communioocm vc-
ftramcum Chrifto iotacor » xqmnimum'
illudtflciudtco : fcd ctiam q^uia praelca>
tcm vcfttum ftatum confpicien$,io cerram
fpemvcnio,fijtutumvt vnfloru aduccfus
iliud potiamioi aufptciisilhus fub quo mi-^
Ii- non forc vt pcccatam
. ..1 iominctur. Eftis cnira
fubgtatia> fubrcginiiQc& dujflu Spititus-
GhriUi,& aoa rmplius lublcgc Siadhac
cncTi.-; • ! illo , in quofuiftis antcfi-
dcmih '.:ro,Bcmpc,fubJcgc, dc^c-
lospoocrcjvcfcopoApoftoIi&its quaad ' raadum vobis,vcfubdomioiopcccaricoa-
fcopumfaciunc, & tanquam fcopo infcr-J ftiturii.dc vtdotia diccrem, quam K •
uUatuabAfoAoloaiianraiic.coafidcni- Yiiibus,qu«iubc(cooutjadiuuaic,vxiuii.\
pr.x-
IN CAP. VTL AD ROM.
' 'iir,min 'licilaspcccati vini
^ uiuisin vu. . , lincrcminimc pol-
fccis: qujDcumcun^ae ctiam id opaam
fubaufpiciis Icgis pugnaaccs daietis. lilud
anccm ad comprobandam neccnuiccm
gtacia:m Chiiflorolo oblatx & obtinco-
<ijc in pcimis valcbac ^aduccfasillotqui lc-
giscaular coBtra Euangclium patrocioa-
b.incur,& Focduslcgc opcrum cuciafccdus
£iuriq,Legcmqucfidci vrgcbanr:quod plu-
rimum facicbar ad icopum .^poCloli qucm
pTxcipuahuius Epiftola: parcc Hbiptopo-
iitumhabcc.Iftacll>doccrc/w» Legem ftd
Enangeliumeffe potenttMmDei tdjnlutemr
«mnicredenti:t\im(m\i pcr Lcgcm Lcgif-
qucoper.1 ncmo iulcjficati qacac a pccca-
ns-admiins< cum quiaciuCdcm Lcgis vi &i
auxilioncmopeccaci poccntix felc oppo-
ncrcpollic ad lugum ilKus cxcucicndumi
&cxcu[ro iugo beufciuiendumi quialia-
timmconflidtuluccumbac: vtrumqucau-
ccm DobisitJ Chriftopcr Euangclium ob'
lato & fidc apprchcnio v ^i.-fc, tum
pcccatoium pcrtidcmi.. ncciusrc-
milfionemitum Spiiicus CbiilU vim.qua
pcccarorcfiftcreab eius domioo hbcrtaii-
pcrcundcm Spiritnm , poflimui, <fc vifto-
riam f'c codcm rckrr. , Dcoqucin nouita-
wvitxferuii -
Quxvnico iucuita mificiancut lu ob
oculospofica.
rDchortatoria ; He prAbttr
I memhrn vefir» ^rm* in^
Propofirio- \ iMjHtiipeecato.
ApoftoU NAdhortatona j Sed fijlitr
^ membra 'uefirn »rma /«-
\^ JlittADeo.
{Pecmtkm enimvoHit nondominit-
htHr.
Hinccnihy
scxnajcuius
I
Peceatum
dominabi.
C Antecedcn» i
I vobit nm
tur.
Coofequcns ■- ItMtjut nt
fribcie membra "veJlrM
nrma imujlttiA peccntoi
Larm,
ftdfijlite vos D<», & c,
a coacraiio
Compro-
bationis &
Illudratto-
nisbrctiis
cxplicacio.
Anccccdcntis C^jiu t
fcu racionis ^ quc ^ —
coprobatto. ) dotnin»bitur.
Illuftracio «omprobarioDis r Hon tfiufult
'^Siquidem tUhnc fub lege ef-
fetu , vt antefuijlii.peeca'
tum vobti t// ante dominir-'
retur,(^nonpojfetit non il-
Uut imperium impul-
fumftquuti, mibra-vejir»
dsretirms iniujlitii pcc-
Mto.
Atcumnon ampUus fublege
fed fub gratiA iam fitis,
peccarum omninovobit non
dominabitur.jed "ji gratiA
facile iUi refijlttif, ^ me-'
bra vefira arma iufitti*
Deoprtfiabititr
rndcveroinrermiflo paurulum tocar-^
gumcnco, in cadcm adhorcaiione ( priu*
tamcD rcfucata obici!Vioac,qux cx ilro dc-
duci porctat ) pcrfcucrar rchquo hoc fcxco
cjpitc- rcfumpturusidcm illud argumeo-
cum.lariufqiie pcnra£katurus capicc fcpti-
moiutcgio,& partecapicis oift^auipriorcj
qijandoquidcmilhus argumcnci tr.idtario
ad fcopum Apoftoliplunmum . vcaocc vi-
dimus.cooduccbar.
TrafVacautcm Apoftolus argumcntum j/,^ '
hoc ifto ordinc & modo , aucm ipli racio ^reun mj^
Sc craiftaiionis ncccflicas poftulabat. Dixc- fitio,
cat eirim :ptecatum vobu nen dominabitur;
non tnim ejlisfub ltge,ftd fub g ratia Qu i b u s
veibis bzc quacuor cnuociaca cootiQca'
cur.
I. Chtiftianinonfuncfublcgc.
II. Chnftiani fuucfiib<;ratia.
Iir. lisquillib Icgc fuiTt pcccacumdo-
miaabicUc.
IV. Hs qui fub gratia funt pcccatam
Doodomioabicur.
Qnpnim 4. cnunciationum fccundum
& quartum ad fuadeadum illam cxhona-
cioacmfuDrDeccfl'jria& fufficicncia ; pri»
mum YCio & tcrcium tum liluftracionis
Naaa } cauQv
ir. Enim-
tiatA.
^74 E P I S T O L A
hommm Rf^fwiraw^i/^wfcarnalemeflc, vcndiruinqucrub pcccatum ,ir0rf/?,
Mundpium ptcuti \ velle quidcm bonum , fed non faccrc , nollc malum,(cd id
tamcnfaccrci imo vidum , 5c captiuarum cflc fub Icgc pcccati, hoctftfub vi &
effiiaciapectdti. yndeporro & bocdeducttur , vtquit regtnttw Jitfuficereipfum bo-
num vcllc licet voluntdte incompUta & qudm aHus non fequatur^ ttem malum nol'
lcMcetd^uilludpatret. Quodftverum efi^tum totumpictatis(ludium,totanoua.
obcdicntia , totaquc adco noua crcatura ad hat angufltai redtgetur , vt conjtftdt
non in cffc£t\.\/edin affe^u tantu.Hot ipfum quam langtndos^frtgidos^remtjfot nosoes
fit tffedurSttum inabjtinemiaamalottum inpr(tfiattoneboni,nemon¥prtmo intuttu
videt, Habent quidem qui hanc fententiam tuentur fua efitgia & paUtationes,fed qud
huiufmodi funtyVtgloffu plerttnquetextui repugnet.fericulofum eftcircapietJtit txer'
cttitm homines hitm pnconccptum in antmis impreffutn habere caput hoc dc rc-
rrcniti s eflc intclligcnduin hocproftitidamento tenentesjn retiquis vadunt quo
ajfersus eos diuit , gl ^arim a DoHoribui fuit prcpofitdrum non recordantes. Aduertis
hoc ipfum Attgujlinut & ftandalum tnettictis^primtt annis de homine fub lege.pojlerio-
ribus de homine fub gratia interpretatm quidem ejl loctnu, Jed longe moUtu* qtiatn iam
fit fpxneque nullMum pietatis noxa. Bonum entm quod Apojlolm fe vclic dicit &C
non (dcevcintcrprctatHr non concupifccrc,malum^W(»</yf rfiaf no'lc & tamcn
feccrc, concupifccrc •, quanquam mtrabili mixtura legis praceptiua & probibiti-'
ut. Modtmi interpretes de f ono & malo acltidli inteHigunt. Notdbtle dtjcrtmenl Cd"
tertim ftcutparent nojltr quam dthgenttfime lakorem fuitm collocauit in toUendis relt'
quis tmpedimentispic:at:s : itatniprifnis in erutndo vtro fenfu Scripturarum male i«-
teHeflarum , maxime ft iu pietatis Jludium impingerent tndeftffo Jiudto defudauit.
Quodfivfquam hocpraflint.certecirca Vll. fmcap.adRomanoseumnominattmhoc
prifittjfe fatendumeji , qttippe fuperquo Commeittariutfitam proltxHm tdmqutdC'
curdtt eldbardtum confcripfirit,qutm nunc in lucem ddmus.
Cumprimum Geneiudomumreueritretur , hoc ipfumcaputinteUigebdtprout
Yulgo nunc explica tur , ita falicet edofiw a praceptoribus fuis , quorum tanta erat dU'
Horttatdpud Jludiofos, vt nemo in id qiiod db ipjis dtcereturveltnquirere diideret. Sed
tumpoflmodum in MintJIerio Ecclefta AmJIthdamtnfisEpiflolamddRom.explicdH"
ddmpro coni tonefumpfiffet ^peruemffetquedd hoc ipfum caputyfuptrcuius rtctptdin'
terpretatione iam fcrupulum in animo fuo fentire cceperat , eo quod videretur & extt"
nuare rtgentrationtsgratidm , & pittatis K^lum JiuAtumque minuere : ab intti» adfi-
nem vfqtie iHudin bond confcientta{quemddmodumpartrdt,& publtcafundtonU ra-
tto extgebat ) perpenditxum antecedentibut & conjequentibui contuttt , omnid & Jin-
guldyVt cordm Deo,penfitauHy Commentdtores vartosquofcunquehaberepotuityVett'
ret , medtddtatis , nouos fupereo legtt , tandemque yfaptus itiuocato nomtne &dUxHii
Dti , ddtutu» imprimiscomjfient. Buceri & Mufculi in hunc eundem tocum\ deprehen-
dit rectptdtn interpretationem nonpojfeferre cenfuram vertidtis/edlocum omntno ejfe
imtlitgtndum de homint fub lcgc extpnte, in quo lex omni fue officto dejundd ft.qui
DEDICATORIA. 67^
prQindecontritmwMnimo fuopropterpeccata , conuidufquede impottnfu legit ddje
fdlHandumJiberatoremqu^trat/uqHe nonquidem rtgenitm^fedmproximo gradu dd
regenerationem: quemadmodtim cum ttiampublicepro fuggtfluexplicuittexijiimans
hocftbiper libertatem pr»phetia(quafemper in Ecdefia Chrtjit locum balere debet)
licere. Htc diltgentia in traclandit Scripruritjuc candor cum laude &(ommendatione
Jingulari effent digna , prxfertim apud Ecciefiajlicos , ita tamen excepta fuert a nonnul-
lm(quos miaimeomnium decebat)z.elotu,vt per illos non fieterittquomtnm audor lom
pramii noxam &infaniam auferrct. Hoc fcilicet efl dt/igentiam acuere ad peruefli •
gandas SiripturaSyhoc Itbertatem prophetiafouere,& non potim exferuuChrtJli man^
eipia homtnum facere qiiorundam qui paulo ante nos vixere , eorumque mterpretatio"
nem tantum nonpro norma& regula interpretationis nojlracanonixjere,
Hoc cumvideret parens nofler^coepit iam tum hunc Commentarium fcribere,quem
tandem etiam ad Jintm perduxit. St Deus illi lengtorem vitam conceftffet,accuratim
eum tpfe ( ficut & tam inceperat ) Umajfet :fed cum morte prauentm hoc ipfum pcrfi-
cere nonpotuerit, & tamendignumftt opm (iudiciomagnorum virorum)quod lucem
vidtat^atiftfumm idpubltcocommittere.Hicautem primo fenttntiam fuam proponit
au3or,eamqueex deduSionetotimcapttii^nec noti & ex connexione cum pracedtntit
tum confequentit capitit probat.Deinde eam nunquam damnatamfuijfe,fed femper ad-
Jlipulatores maximos habuiffe ofiendit. Tertio i Pelagianifmi labe eam vindicaty eiqut
direHe aduerfartdemonjlrat. Quarto,interpr(tationem viilgo receptam contedttpror^
fmnouameffeanuliu veterumreirptam , amultisreteSlam. Benique, eandemgratis
iniuriam effe &noxiam bonit niortbus. SiccoUattone fententix Augufitni^vulgatajiia,
amicaque Sjmmjijiurum 'srt3ff<puvr,rH opm claudit.
Vifum vero nobu esi hoc ipfum opm nobihff.BardeJty Amplit. Tua dicart de conff
crare.cuim reinonvnamhabuimm caufam. Fuitparenti nojtro inde a primit Mtni"
fierii initiisfanlia amicitiacum AmpliJf.&SobiltJf. Viro parente tuo , lionoranda
memoria ,qua etiam inttripfos continuata durauit,vfque dum idem ille parens tuus ple-
nm annit & fatur honorum fupremum diem clauderet. Tujicut paternorum bonorum,
ftc & amicitia heres in partntu locum fuccepjii, vndeetiam tibi cum parente nofiro,ex
quoaperegrinaiione quam&fiudiorum profequendorum & vtfendarum txterarum
nationumcaufafufceperatreuerfmes arcitfiimafamtliaritasinttrcej^it. Tu ipftm d^-
namagni facere ,eum fapim fuper quafitontbm Theoiogicu confulereyfapimetm confi-
ttisvtifolttut es, iUetuis. Cumautemipfeapud animumjitttmreputarctftnonejfebt'
minum mancipium.Jedferuum lefu Chrijli,inque ipftm ftltm verha iuratum, ac pro-
inde inctperet in fententiatab honwiibm excogitatas tn veritatem & necefttatem iUa-
rumltbtre inquirere,eafque cum Scripturis conferens fubinde tttani animaduerfiones
&grauamina fuacontraeasmodcfie proponere^eaqueratione multi ex tUis qui ante
ipfi amici&familiareSytanquam abiUo qut antiquos terminos loco moueret ^alienio-
resfierent fenftmquepubltce&priuatimveldata vel captata occaftone finifire de ipft
loqui inciptrent^nonnuUi quoque fatis apertenunciumtpfi taittetent , quin & totm
Mmmtn 5 Eule-
.'---.3
lACOBI ARMINIi
De vero & genuino fenfu
CAP. VII. BPISTOL^
R O m"a N O S
DISSERTATIO.
Utn.
Vxritur dc fcDtcntiaCapi •
tis Vll.ad Romaoos > &
fiotifllmufn poltrcmx il-
ius pattis . qur abinitio
XlV.autXV.vcflus adti-
ncm Trque capitis pcttra-
ftaiur : AnkihictjipoJiolM ijlhicdeftipjo,
quMlU tunc erMtfvel, quod idemftnt eji , /ub
SjitJeireM j]^^ perfona dt hemine/Hkgrxtim ChrijU txi-
Jtntentiam Jlenteagat: nn vertferJonMn tbi fujlineat ho-
(juimcapi. mintifnhtegeconjiitutif Qua: quxltio ct-
juAr*. ian*ai«is vcrbitproponifokt:-/!» ■■^/f^o'*"
ijlhic traStt de hcinint »dhtu irregenito , »n
verofer JpiritHmChriJli iam regentruto: fco-
tcntia aliquaotulum diucrl.ucum quia vox
irregeniti litius fc r ttcdat» complcdcns ct-
iam illos qui funr lub icgc , quoium ftatum
Apollolusctiilbbiaa pcrfona vcifu uono
Ituius capitis brcuucr pciftrihxii: tum quia
eadcm vox oonuuliis iion modo puram
potam rcgcner.itionis , fcd& jmoium il-
ioruqux icgeocraiioni ncccirano prxcc-
daoeafunt ■ abfcoti.im dcnotcr,qux prx-
ccdjnca taotumabert vt vocibushilccf/f/A
/*jf f/7#jcxclujjntiu, vt bouapais jftorum
ftatus iJhus > qunftK vucibusligoificaiut,
ambitu ncccfljaocomprchcndatur.QAiod
prxreriri citra aoimaducilioucm aou de-
cuit.quiaifta^vocif/rwjjr»!// prxconcepta
multts'norio,caulai)oocTi<.;uacft , curre-*
iicicndi Hbi puccot (crttcoujin, qux hic dc
komiQC uicgeairo(boc cA,n6 mado ipCus
, rcgcacrationisexpcrcctfcd&omniuni qax
tcgcnctarioncm prxccdcrc foleot/3gi pio-
auntiat,& curalteramifti cootrariam» lioc
diligcntiore vocum &rcrum coofidcratio-
Dc nbi approbaodam ccnfcaot.
Difputatur autem hxc quxftio oon tao-
quani vna cx iUis dcquibus diactfumfcnti-S?**"*^''
le liccatCatholicx do^iiox tra<itatoiibus, htc qHtJiu
fcd ac fi tanti (\i momeoti &pondciis iddijputtfnr.
tidci veritatcm , vt citra eiusdctrimcn-
tum & manifeftam hxrciin dc ilia nonnifi
in vnam partcm ftatui pofTit , illaroDcm-
pcquxdebominciub gratia cxiftcntc&
rcgcnito ibidcm agi aftirmat. Qjiod quidc
dciftaqu^ftiooeiudiciummihi nouumcf- q/|^ ^ ^4.
fcvidctur, & anrc hxc fcculaiDauditacn* ^^^^^^^^^.
quibusconcclfa fuit dodtorib. Hcclcfix U-^^^yj^^^^_
bcrtjs, vcl iii hjDC vci 10 iftam paitc dc ifta fjgf,^fff „„.
quxftioDc fcoticndi roodo cxplicaiioocm cejfamjiitffe.
(cntcDcix fux oon cootrariam Articulis &
dogmatis Hdci adfcrrcnt. Qupd quidcm io
hoc ocgotio Hcri pcdc tctipfa declarabit>
& ilti cxiftimaur, qutltberfatcmicDteotia-
rum hic conceiictuiK : quum nemo yn - Sluidihemi
quam putJtiifL-ntcotiam in Kcclciia io\z- ntfub if it
laodam , qux rcliquis dogmatis & Hdci ^wmp /o^Mm
articulit coolcoiancc cxphcati oon foC- exp/icMnt
lct. perptrMin
Grauaniur quidcm qui de bominc (}x\> graHMriMf-
lcgccxiftcoielociIiftumcxphcaut.dLipli-yfww^/f hi-
ciS' clagunq.hxrcrcns.tlHnitJtciquodno- reftoi FeU-
mmi «itra gtatu Chrilti quid rca &fjluta- g'-*»*'
risbo*
IN CAP. VII. AD ROM.
^97
PRIxMA PARS.
tjtspri}- Jlppjlolttm mn de feipfo » qaalis tunc erat,
nequede bomtne fub grAttA exifif^ut
hk dgere.fedpeTfondm tn fe iratijhdtf-
ft hominis fub lege (onfiitutt.
Siuc vtalii.
'icrihun- ApoftoUm hoc locononjgere de homine
r urmini ■■•< pCT Spirttum Ch rifit regenerato ,
■ftconten- fidperfonam fufiepijfe hominunondum
' regcmtt.
'Hcfcos probatiooi prxrr.irrcnda: &
pi.r(lcticDdx lunc rubic^otum iHx
comprchcofoium dcHniciones fcu dcfcii-
pcioncs.Subicila func , ^ffo/Iolus ipfc, homo
fub gratiMCon/litufw , hamofH^ lege pofitus,
homo regenitM Jpirttu Chrijli , homo non •
dum regfTitiHi.
Apoftolani dinundlimpofui a rcgeni-
' 11S & fub gtacia conftitucis , non quia e nu-
'^'"'mcioilloium ipfum cximam mccr <juos,
VttMnr, ^jjjjniufn locumobcmccfcd quianonnul
Itsvtfum cflcx ApoOoIicx pcrfcdionis
dcfcripcione argumenca ducerc , quibus
probcBC /^pofloluin hic dc feiplb, qualis
tum fuicloqui oon potuiflcquum itla qua:
hic (ibi ciibuic,dt{rcncanca liat lis cjux alt-
btdc fc ipfofciibtc, & cximio illiusilacui
^pgrclTuiqne ioiidc & nouicatc vttxtgno-
mmiofj. Vcium quta cetcumcd, Apollc»'
lumhicdcfc propric. vccflab altis omnt-
buscuiufcunqucilncllacusfcuotdtnis dif-
iundaSf Donegiirctfcd fub fuapcrfonade
ccrco homioum gcncrc & ordinc cra^Vadc,
fiue ilh fub lcgcftoc & oondiim rc^cnict, li-
uc regcnict & fub gcatta conltiturt ; nos o-
milfj ticrciiptionc Apodolt vidcbimus,
qi: ' ' ■ juitgrmtia Q> fnl/ lege; quid re-
gc 'rtontium fiuc irregcnerMum , ita
t.imcQTC tn rcntcnciz noflrz adflrUL^liob
nc fimus allituri argumcaca ab ApoAoIi
dcrtii|3cioncdcfumpca.
Sulflege '\\3iC\^ctJft , aon figoificac le^i
obuuxium cfle ad illam pcAiundam , (ca
teuehiudibus Icgis obcditc. quorcafuo-
mnes lo vpiucrfum hominM , fum qui fiac
iCgc clTc dicuncur capicis huius vcrfu 9.
crcacionis iurc.tum cctam qui fub gcaci»
funcccdctnpcionisinfupcr & fandliikatio-
ois iurc , fub Icgc cilc ccofcncuc ica camca
vcfubrigore ciusnonriBcfublcgcs quip-
pcChriuo ptxriaodi fuos a legis tigorc
immuncs.- fcd qutalcgis duplcx cticapcc-
cacores cft officium , voum pcccatotci fub
rcatu pacnx.alcgcttanfgrcnottbus dcnun--^ "
ciacx,concludi:rc> & fua fcuccncia conJe- ' .</
mnarcialtcrum pcccatorcs primum dc fui
Jcquicatc iuflitia & Vaniaicaccinftcucrc & g'i:ltudfui
ccrtos rcddcre.hinccofdcm pcccaci arguc- ^^Z^
rcad obcdicociam vtgcrci proprizioliur.i- ' in
tatis coauinccrc , mccu pocnx tcrrcrcad J-^"*''
bcrationcm quxrcndam compcllcrc, & legfm
TDiucilum pcccacorcs pro fua clncjcu- .. , - e/f
duccrcregctc , 8c agcrc, hiqcrub Icgc efle /«^ ^'£f> Jf-
dicuncur primi officii rcfpcclu, cmntuH v- "fffdttm U-
nitterfuntfeccAtores , etiam qui fme Itge [tmt, J'"» *V'**
ftnelegt ptccautrunt ,nitmferibHnt finsle-^^* "'i^ li-
gt.Rom.i. Nan tamen cttr* tuJUm legu Jtn- ^'reJI, ijlt
tentiarucon ' /f. Sccuodl vcio olHciiy'""''»^'"''?-
racioncy«<. . ^ ..ij dicunmr , ^ui/unt Jub de nhud esl
imfieriotrtgimine, mngijlerio, fndngpgta U- 7«*
gts.quiUgtieJjicacitiite (y du.^nrtgii ' rj»
aguntu r, in quibus vim Jitam exerit , . i *r
rMtonetiJiiu fuas exerctt,ftittomnes,Jiuc.ttt-j'-'"^">*ti,
qnxs,plurespaHciorefue:c[\xo rcfpcdu dmct-^hudUx
ligradus & ordincs illotum dlc pofluut 'r
& func . qui fublcgc hocfccundoiotuitu - -ir
ciTc dicuocur. Hic vcro homiacmfublcgc*^«
ex incegracfiic-iciTarc & omnibus opcia- tn.Ugct
cionibus legis dcfinimus , fic Apoiloli
fcopo poflu^lajKc, vc pofl vidcbimus.
Huicpbrancx aducifo rcfpondctalrcra ^tJ ful
\\htfubgrati*ejfe,c\ii]ii^x:iux cum duplcx gratiae^e.
fic cfFcAus , prtot l^omiucm pcccacorcm a
rcatupcccati&condcmnationcabfolucrci
alter homincm (piritu adoptioais&iiogo-
ocratiooisdonarc, coquclpititu viuifica-
re,duccre,agcic,^£ regcie.- hinc Julgratis
ejfedicutiiur.tum quitmrmtnet fHiitireatM
cendemnatione,tum qui grattt t^ Sfrri-
titt fanclt ducatu rtgttntur aguntur.
Quum vcro hocloconoo agatur propiic
dcpcccati coodentnatiooc, (cd tyracnidc
& doiniaioquod io fubditosfuos violco-
N«aa (MT
IN CAP. Vjr. AD ROM.
tin\, no^fzxo ^iit»»«»«*Cquo oominc ia-
tclligimus titx rcDouaiioDcm ct Scii-
pcurz coafuctuciioc } dicimus cflfc Hdci cf-
Hafiaitn Bexji. Quam zxxCte autcm liqc
cumiis cju«a mcdidla funt confcDtiant,
-rcraquc coofcrcnti platium cuadci. Hhic
MMtew confonat ijHodfcrtbtt laha» CaluiHHi
AeinitiAUtJmcre^btfteverbu : KefclUt cos
fottCfquoduounullz confcicDCia! pauori-
bus ancc dominancur vcl formancurad ob-
.fcquiuni,quam imbuti fucrint cognitionc
gratia:. imo cani gullaucnot. Acquc htc clt
ioittalistimor , qucm intcr Tirtutcsnon-
nutli roccafcotiquia vcix ic iuflx obedicn-
tixpropinquamcflccctnunt. bcd hicnon
^gitui quam varie nos Chnflus trabac
adfc . vclprxparcc ad picucis lludiumj
Scd ccgcnirtK homo cd qui ^^mniaqaa;
iubiungam , complcximm (chabec
txi4it vetertm homtnem cumfadts tji/iHi, Cf
.indutt nouum illum qiii renouatur in agni-
,tio;:ern congruetitem tmagint eim qut condi-
.dit iifum.CoLy^.xo.qut acceptt k DeaSpiri.
.'umjAf>ientit reuelationit per agnttionem
iffiMt.Epr' inidepofHit .quadadprijli'
namconu(.:j. . iutn Aitijtit , viteremillum
l.omiHem , qui dectptticibtu cupiditatibtn
corrumpitur : ty renouatus ejl Spirtiu men-
■ t , tnduit ncuinn tllum himiir.em, qui
j.. ..ium DeHin ccnditm ejl tn ttiftitia ^
fanlHmonia vert/atis. Ephef 4 .i i . i ) . 1 4.^««
reuefAtaf.irif ^lrriant Domin- .vtin
JJ>rr:ilo,tr ' • ivcm fr.: • •' ir
e.^-clorjii , a Domi. :i.
x.Cor.f.i 8 qut peccato efi mortuui, ttaus ve-
tus hcr/!ocn!)i Chrijic' 7,vta6o-
hatur cprpuipece.iti,n>- 1 j. u u ■tiat ptcca-
to.quiliberatui eS it peccato,qui Dto viuit
per Domimtm n^Jlrum lefum Chrijlum.
F ■'■ • ■ -7.
:i4
■ ...... ^ ... y...^- ;.j
\:itam quam ninii in caxne,vt-
' (m Ftdei Dei. Cal. i.t 0. j^Hicitr-
' !'w O' concipijcen-
'.. . ^ • J.Z4.1 c qutmun
tlocructJixHieJl Cal d.14. &ui eircumeijm
tjl circumctfictienmmanufaUtt » eorpore^ec-
catit ebnaxia. earnu exuto per circum. ■ ~ ■
nim ChriJii.Coi. i.vcrf.n.lnquc Deus ... :
raturc^vellc (^ptrficere.Phil.i.if.^iijoM
efj inearne fedin Spiritu , in quoSptritm
Chrtjit habitat.qut Spiritu faila cartiii mor-
tificat,quiSpiritH Veiagitur, qutncnfecunm
dum carnemjed feeundum SfirttumambH-
lat.Rcm.^,1.
Hocdlbrcuitcr omnibusirgcncrario- Regeaitm
mspartibus& fruiSlibus in vnum coniun- /vw^»
dtis : Regt»ttHs r/?,qui habct mcntcm a tc-
Dcbris& vanitatcTnundi purgatam. & vcra
falutaiiquc Chiifti cognit-onc flc fi dc illu-
rainatam, aftcdus morrificatos,acaDo-
mino & fcruitutc peccaci libetacos , nouif-
quc&diuina:n>curjc conucnicocibus dc-
lidcuisacccnlbs, & ad nouam vicamconi-
paracos.vnluntatem in ordincmccda^are»
& voluntati Dciconformcm , vircs Sc fi-
cultatcs aducrfus rcccatum, Mundum.Sa-
tanam dccctcarcpcrauxilium Spiutus fiin-
dij)utcntcs , & vidoiiamdciis rcporcarc»
frudlufquc Dco Sc pocnitfntia dignos pro-
fcrrc : qui ctiam adlu ipfo aductfus pccca-
tumdcccrtac, & vicloria dcillorcporca-
ca,non qux carni & concupifccntix adlu-
bcfcunt.fcd qux.Dcograu funtfacit; hoc
cfl,adlu ipfo dcclina: a malo Sc booum fa-
cic j non pctfciflc quidcm , fcd pro
mcnlurafidci & donacionis Chrilli, pro
modulo rcgcnciationis ink-hoatx in hac
vita, &: paulatim promoucndx, dcniqnc
poll hanc vitam pctficicndx : Don quod ad
pattcsclfcntulcs , fcd quod ad quantita-
tc«iaitincc.vc di(flumcftantca.: nonfem-
pcr citra intcrruptioncm impingic cnim
altquando,labicur,abcirac , pcccacSpiri-
tumfandumttifbitiaafficic, &c rcdlubia-
dc & plcruniquc.
lam vcco itrcgcnitus cfl , non tantum jrregeKitm
quiproifuscxcuscft.voIuotatcmDcinan hotna.
nofccns, fcjcns& volcns citia vllum con-
fcicntix moifum pccratis fc CQacarr.inans,
jjuUofcnfuiix Dcia.fcflus , nullotctrorc
pccQX ccmpuiidus, nullo oucre pcccaci
prcflus.nullo dcljdcno libctarronis mcco-
iUs. It-dctiamQui voluutjcim Domioino-
uit , fcd non ucix , viam iuftitix agnouic
(cd abca ccgr.rditur , opus lcgis in iua
N n B u t. CQfit
6^1
lACOBVS ARMINIVS
corcicrtnpcamhaberi cogitationcs habct
rcCc mucuo accuLantcs, qui fcrnioncm Eu-
aogclii cumg.mdio cxcipit «ad tcmpusm
cius lacc cxultatiad bapcifmum vcaic . fcd
iiiipfuxn vcrbum coidcbonoauc oon cx-
tipit.autfilrcm friiftum nonprofcrt.-qui
fccc3:il^ufu adficirur, qui oncrc pcccaci
prcmiturrtrtflittafecundum Dcum aBici-
tur.prrlrgcmiiiriiciam acquiri noa poOe
noiiic, idcoquc .id Chullum coofugcrc
compcllituc.
Omnia cnimifla , qaocunquc modo
fumuntut, nonadipfam rcgcncracionis,
pQcniccntix fiucrcfipifccntiz clTcnciam &
partcs cflcncialcs , qnz funt moinficatio
& viuificatio > pcrtincnti fcd prxccdanca
lantum lunt, iatcrqucinitia, & , Uquisica
volcCtcaufi&pCLiniccncia; Si tcgcncrationis
ccn(ct!,5: locum aliqucm tiaberc pofliint:
qu . .JumeruJicc&: ncruoIcCalui
uiib 1...^ .....iluftit.Chrift.lib.j.cap.j Quin
&ip<avct3&: viuain ChriftumHdcs rcge-
neratioBcm ftr i^c fumptam , Sc mortifica-
cionevcccn ' - lis.nouiqi riuificarione
conllaiuc| vcC;iluinusibidcma
pcrtcdicit,&Sciipcuris& natur.v fidcic&-
(cntanct.lridc cnimChitflus nodct fit.nof-
quc Cbnfto inferimur,mcmbra fimus cor
poris ipfius cz catne cius & olTibus cius^
atqucitacumco plancaticoalcfcimusivccx
illo viuificam vim.SpiricusIan<flitrahamus
qua veius homci mortificacur, Sc ia nouani
vitamrcfuxgimus. Ktaomniaordine quo-
damiQcerlccohxreoc, atqucita quoquc
conlidcraod.-ifiinc, fiquis non conmfclcd
diftio^cilla noli'c,& aliis ezplicarc cupiac.
Hic vcro non dc omnibus in vniuctfaro ir
Fcgcnicisagimus,fcd dc illis caotum in qui-
buslex omncmfuam cfficacicaccm cxlcr-
uir,qui propccica fub Icgc cflc rcciproce
dicuncur.
His ita cx ncccUicjcc sci 8c oidinis ptx-
ininis,ad quxAionis & thcfcos ipftustra-
Aationemprogrediamut. Vciieaacem fuc-
riccocius capicis fummam , difpofitioucm.
tisjcius mcDt aobis ptaotas ianotefcere
qucat.Hoc vt commoic lieripolTit,pauI»
aluusncgociuiB rcpcccndumtrit.
Hoitatuserat Apoftolus vctfibu$ii.& CMfituft-
ij. imo & prxccdeotibus Ccxii capicis ad/'"^"*"'
Romanos.fidclcs omncs qui Roma: ciat vt
ftrcQuc adocrfus pcccatum dcccrtarent, .
ncquc patcreotur pcccatum ip/isdomin*- "wcxu,
UAMX. tcgnum in roorcali ipforum corpoie
cxcrccrcfcd vt Dcofc liftcrcnf,& mcmbra
fuaarmaiuftitx Dcodcdcrcnt : horcatto-
nisxquicatcmulcisargumcnris,pr*fcrtim
acommunionc fidchcm cumChtifto dc-
du(fliscoramonftracaacc«nfiimata. Qua
auccmadhancfpiricualcm pugnatipf cuiut
incuodxftudium non pci xquicatis modo
dcmonftracioncm , fi:cl & pcr fcltcisfuc-
celluspollicicatioacm^fuitpcifuadenfium)
fortiusiliosaoiroarct.ccrcam vitfiori^fpcin
illispiopofuicfcqucncc vcrfu , diccos
cAtnm enim uobu ncn tiommabitNr. N ihil c-
nimadpugnamfortiur & auimofc capcf-
fcndaroxq^uc inftigarepoccft,3tquc ccrt*
vi<floriarobtiocndx fiduciaiquam iftis
bis pollicctur Apoftolus.lirmataurcm j ..j-
mtllum.fuum rationc dufta ab illo ciufquc
viribus.fub cuii^s duftu & aufpicttseflcnc
aducrfus pcccatum dccercacuri , vcl ab co
ftacu inquo iam cranc in Chrifto & per
Chiiftum confttcuci,his vcrbis : non tfiiS'
fnb Uge.giitxx vircs a comraria Icgisimbc-
ciliiucccommcijdans. Quafi dicacquod
cam fcdulo voshotcor ad pugnam coutrx
pcccacamftrcnuc fufcipiendam , idfacio»
iiootantum.auia.dum communioncm vc-'
ftramcum Chitfto incaeor , xqui/Tri^nn-r
illudcflieiudico : fcd cciara quia
tcm vclhura ftatum con(picicos,in ceitam
fpcm vcnio , fucut n n .nfloria aduetfus
illudpociaminiau , liusfub quomi-
licacis; ic ocnnino non foie vi peccatam
vofcis.ficuciantcdominccut^ Eftis cnira.
fubgiacia, fubrcgimioc& duclu ipincus-
Ghiifti,&aon cmplius (ub legc Siadhuc
cflctisinftacu illo , in quofuiftis anccfi-
dcminChiiftum,acmpc,fublcgc,dcfpc-
(Ti-
& vcluctdtlpcnfacioncm brcutterob ocu
iosponcrc,vtfcopoApoftoh&iis quaad • randum vobisivcfubdorainiopcccatic
fcopum£iciunr,& ranquam (copo infer-| Aitunf,de vidiotia diccrcm» quam K
tti«acuabAjpoftoloailaufuiu,coafidcxa»> Yiribus,qua:iubcreaout)adiuuaic,TXiuij.r.
£l«-
IN CAP. VIL AD RO^L
prxfVencur, miaimetaduciruspcccaci vim
decrctantisin vobisobcincrcmioime pof-
' '■: qujDtumcunquc ctiam id opaam
> ' - jufpiciis Icgis pugnaaccs darccis, Illud
aatcm ad compiobandam occcnicacem
grarixhi Chrifiaiblo oblatz & obtinco-
li-xinprimisvaiebac taduerfutiliosqui lc-
giscjufx coacra Euangclium patrocioa-
baDcur,& fcrduslcgc opcrum cocra focdus
SLvari^.Legcmqucfiiici vrgcbanr;quod plu-
iimum facicbar ad fcopum Apotloli qucm
prxcipuahuiusEpiduIx parcc flbipropo-
fitum habcc.Iflacfl >docere;;0n Lcgem fed
J.uangeltHm t(fe potentiAm Dei Mdjnluttm,
ewnicredent$:t\imau\2 pcr Lcgcm Lcgif-
qucoperancmo iulcificari queat a pccca-
ti»admtiris, tum qniaciufdcm Lcgis vi &
auxilio ncmo peccaci poccntix fclc oppo-
ncrcpollit ad iugum illius cxcuticndumi
&cxcu(roiugo Uco fciuicndum) quiafla-
tim m confliiiiu iuccuinbat : vtrumquc au-
rcm nobisin Chriflopcr Euangclium ob-
Ijco 6»: iidc apprchcnlo cocitMigcrc, tum
pcccatorum pcrtidcm iii langume cius rc-
milTioncm;tum ' ■ Chulli vim.qua
peccarorcliftcrc . .ub ! -Mvno libcrcail
pcreundemSpuitam,p .ic vido-
riam de eodcm rcfcrrc > Dcoquc la oouica-
ravitxfcruirc.
Quzvnico intaira icfpiciantat iu ob
oculospofit.1.
rDchortatoria ; Ni prttet*
1 membra vejlra nrmn^ in-
Ptopofitio ) iiijlititpeccato.
ApoftoU SAdhonatoru i Std Jijiite
\^ Jliti4,Deo.
{Pecratum tnim vobii non domina-
I>itt4r.
HitJCcnxHy'
xicina>cuius
C Anteccdcnr i Teceatitm'
I vobit npn dominabi-
tur.
Coofcquens Itaque nt
pribcte memira vejira
Larma iniuJlitiA peecatoi
ftdffiUtvoiBf», & e,
a contraiio
Compro-
bacionis &
Illuflratio-
nisbrcnis
cxplicatio.
l
Aoteccdcntis CEJii/ tnim fuigfafxit, trx^
fcu ratioois ^ qut petcatuMvobii mn
coprobatio. ) dominabttur.
lllufliratio comprobacioois f Son ejiitfui/
''Siquidtm adhuc fub lege ef-
fetii , vt antefurjlii.picca'
tum vobu vt anu tiomintf^
retur, ^non pojfetit non il^
liui imperium (?• impul-
fum fiquuti, mibra vtjlra
darearma iniuJlitiJL ptC"
»ato.
Atcumnon ampliiu fubleg»
fed fub gratia iam fttts,
peccatum omninovebif non
dominabitur.Jed vi gratia
facile illi rejtjletit, ^ me-'
bra vejlra arma tufiitta
Deoprtflabttu.
Indcvero inrcrmifTo paurufum Eocar--
gumcnro, in cadcmadhortatione (ptius
tJtncn rcfutata obiccVioncquxex ilrodc-
duci porcrac ) pcrfcucrat rcliquo hoc fcxto
capite.- rcfumpturusidem illud argumen-
cun "pie pcrtra<Jlaturus capitc fcpti-
mo . .. L ^ L> , & partc capicis ofVaui pi iore*
quandoquidiemillius argumcnti tradatio
nd (ccpum Apoftoliplunmum i vcantc vi-'
dimus.condutcbar.
Tiadatautcm Apoftolus argumcncum j/i^iyyif;,,'
hocidoordinc &modo> qucrotpiaracio ^rcHMr//y/«
6c tratflaiionis ncccflltas poiculabac. DixC' Jftio,
ratcnim ■ piecatumvobu non dominabitun
non enim ejlis fub ltgi,fid fub gratia Qu i bus
veibis hxc quatuor enuociaca contiaen-"
cur.
l. Chtiftianinonfuntfublcgc.
n. Cbnfhani fuDtftibgtatia.
II r. lis qui fub lcge funt pcccacum do-
minabitur.
IV. Iis qui fub gracia fuor pecditam
nondomioabitur.
Qnprum 4. couociaiionum fccundum
Sc quartum ad fuadcndum illam cxhorra-
tioacmfunrQcccirjria& fufEcicntia ; prt-
mmn ycio & rcrtium cum illuilrationis
i
IV. EnitH-
tiatii.
NnAfi
<auil'a;>
6t4 lACOBVS
4<cau(la> tumquia prccipuus cotiusEpiAo-
txfiiopusidccquiicbacjruQcallacaiquoiuin
illudnotumcit omHibusaxiomacisdirdc-
ti uaturammucuumquc iatcc patccs illius
rclpcdum iatclligcutibus, hoc vcrocxi-
pHus bpidolx dcdudionc Sc cooforma-
tioDC diligcntcr iDfpcda clarcrc potcft.
TraeiAtur itaquc quatuor axiomata Apofto-
or,//>jr lu$ribipcrlta£laodaput*uitordiDC.& qui-
dcm fcmpcr cum mcationc conclufioniti
quamcxiAis vclut pt-rmiilis infcrrc vo-
luit.ioqua adhotuticais fumma conilllc
bac.
T)i*opriorm Duoautcm ifta priora iuu(f^im cradlac
comuniltm ApolloluStnatura illurum ita pullulante,
contintntur. (juibuscnim vnumadimit » nfdcmahexum
ttibuit,(ic mciitoscauia quippc vna cadcro •
qucexLftcntecui boc tribuatur, illadadi-
matur,curliiitfubgiatia, & non (ubLcgc,
qux caufa vcrf. 4. ospnmiiut hifcc vcrbii,
g>/</W ilitHr quod iint mortifi<»ttl^gi i» corportChrijli,
iij.iempro' \'t effcnt ntttrtHs Qiytuor vcro primis vci-
kftur. fibusptobat ApuUolus Chriliunos fcufi-
dclcs noQ dfc fub Lcgc . (cd fub gracia»
xjux probatio hoc fyllogifino comprchea-
dipotclk.
G)utmortui fttnt , qMidim in corport
Chrijli Vt eJftnt*lteriHS, rumpe Chri-
Jli.iUtnon Amfliusfynt fub Ltge.fed
iiim funt fubgrntin.
g/lt Chrtfli»ru Legimortui fuat t-vtejfent
nUeritu, ntmpeChriJli
ErgoChriJiiani nonamfltiei fnnt fubLt-
gijtd fuh gratxM.
Propofitionis pars ptima,nempc «yfiiV/^i
/mirtM ifunt non ampltut funt Jublege.cxpici
(acft vcifu primohib vcrbis. tttntij^r
domindtur homtnijuondifftvixerit. Alicra
pars.nepe, qui Chrijlifs^ifunt, iUtfuntJub
grAtiA, inciufacfl vctfuiquarto , vndcdc-
ducipotcft. AJditur autcm cooHtiuatio
ptimx paitis a trftimooio confcicutix il-
iorum qui pcruiam Lc^is habcnt vcrfu co-
dcm piimo :& vctfu ^ !o «Sc cercio il-
luftratur cadcm pro} ws prima pars
a iimili,nciinpciconiugio , in quo focmina
noQ vltctiuscft obooxiaLcgivin , quam
qtioadipfc vixciic ; morcuo vcto manto
ItbcracltaLcgc viri.iu MtlUUcc;it cicia
ARMINIVS
crimcD adoltcrii ad alccrum vitum cranflrc
Cuiusrcddiuoplaoa cft.boctantumaoim-
adiicifodi! ,quodC/>r-
6(.nonlegtn. , . i.c mortuam ,
ccndigcucrc pioaunciauiti q- ira-
rioncm nonnulli Ap:ilolicx prudenttx
tribuunt phra/in vi ' ' of'
fcndiculofuturara j . , . , jju-
IX tranfcribuncioqua dicunt uon Lcgem,
fcdpcccatunimariti pctfocam (uftinuiflo
quod mortuum Jicitur.vcrf. 6 vci.umhoc
ad pixfcDS ncgotium aoD facif.
Allumptto cft vcilu quacco bis verbisi
votqiioqNe mortfficMft ejiu Ltgi in corpor^
Chnjii.vt ejfetu Alttriui,nempe Cl f >i .',\ir
ail umptio illuftiajtur piimo a m ^n-
/f moiulicationisilUu$,quxclt (cucihxio
8i rciiifcitauo cotporis Chrifti, & fidcliuna
cum Chrifto io illa crut iluionc Ik refulci-
cationc corporis illiuscomrouQio .- Secua-
do,i c*«yii7r«ii//Ubcrationis,qux continct
fcopum aohoitationis Apoftolicx, Dcmpc,
adfruviumfcrcndutn Dco. Pcricuciat au«
tcmiuiftolinc duobus /cqueocibus verfi-
bus J.& 6.ccadlaiido cum pcr comparatio-
ncmpatium , vt ctiam fccit (cxn capiii»
vcrf.io.Par cft vt Dto feruiamtti , &. quutn
iam non in vttufiatt litetrA fed tn mniteU$
Spiritue fimtis, 0« a legi libcrari, mcrtuo ea in
^uo dettnehamitr iiffuum ifi vt Dto frutitfi^
cimtu : qui* tum efftmus in csmt *Jft9iu
pecc- lcrLtgtmixifientts^. m
mit>'. I " jiru ad fruBumfcrinuiiiJ, .<,^tti.
Condulio non iufcctut apcrce.dd fub-
incclligitur ; quod cft ftcqucnrilfi^wum,
proptcrcaquodpropofitiolcuqi
ftandaa concluliooc uoo rc, 1-.- •••.>ao
UQtum podcionis ai^ctac.
puoauccmiftivcrfusf & tf.Uccciftum, Tirtium
quiiamcxpIicacu$cft,3daotcccJcnaa tc- <jttArtitm
(pc£luinh ibcaut, tamcn ad coafcqueotia"»*»»*'*^
' etiamfuntrefcrcodi. Nam j.ac ^.countu-^'''^''"*"*'
tumhifcc duobus vcrdbus propoountur.'*''''/rO'<»'
Tenium vctff.&quartum verf <J. Hxc
CDim vcrba, AdfcQiones peccaxorumper Li-
gtm txifitntnvtgint fiu of>tr»uturtn fn<tn-
brul 7«n/. idcm vaietic
(juo.! j^.j,.; untiupecfatumdih'
minjttHr.Uzax hxc jztbnliuncttutim Uii-
A
IN CAP. Vrr. AD ROM.
•4/0
uer-
fjttifumm a lege , mortko in qu» dttin^i»-
mur ,vt [erutnmu* m nomt»ta SfiritMoe
mon tn vctujiatiiitfert , conucDiunt cuiw i-
fti' ^ :thgrMijtfHnt,ihpeccMumnondo-
py. Q^od pljnunicircpuccric, (t
quispatticulam WtI cum vctcri ItKerprece
«riti;/,trjnsfcraT.3c noa dcHirc fcd dc cucn-
tu mtcliigaci quctriAdmodum iftius p-irti-
culx vru&pZQ^pcrpctuus icauirit ^lcoius
eoim t ; ndhuc in vctuJlAttlittrA ef-
ftmtu.^ y - ^ egt ,tttmfHbpece.uo dttineb»-
tnur,»ttttm iam fimm Uberati a Itge (jfin
nouitAteSpiritui conJfituihftpffumM Dtofer-
Hirein lujiitia o» fnnHitate, Itatui ifti noui-
tatis nolti JC couuc jicotcr.
Scd prcirius um vickanaus quomodo
ccitium illud cauotiatum tra«flctur,
quaadoauidcm lo co controuci/ia potif-
(imumcupofua.
uuiio Coaftat autcm Siny^aif totius oegorii,
'•f»'*- propofitione cminciati & illius tradatio-
■»«' nci cjuzpaitimcft cxplicatio, paitim catt-
•^•CcrcdditiOiVtraquc ctiam Utcuitci iuncfta
• cftpropofitioni.vt cft vcrfu j. l>uiuscapiti&
poiitai (juateplciMot cft & accommoda-
liorprolixioiitraAatioai > (juamvtexi^.
vcifu capiti» icxti cft propo^lia. Piopoiitio
cnimcftiita .peccatum, liuc, quod neruo-
lius AiciiMt afftibupiceatorum deminantiir
tninqui fub Legtfunt : quod atcributum
ctiam ncrucfius hocloqucndi gcocre cx-
primuar.q^otiaifcctuspcccatorum iptam
pcr Lcgcin cxiftcrc dicuotur,
' ' •itur propolitioiii explicaiioois er-
. . .jlcx do^^iuii iUiuscffc«fl»s,vnu$cft
'Oigor df* operatio in membrit, al rc r fruRiJic»-
rio mortii C jufa cut in homiuihiu fublegi af-
fecfiMpecc/ttorum v-geant ad fruclificandum
n-.i / f .Mcdditur ifti* v ci bis.-^ww ifftmm in
4 ir>M;tcrnpoiis cniniaDtcaifli notaa flatu
tj.nalifumitur , qui ftatus cauCimcom-
j.li. J'tut cur aatcafto tcmnorc affciftus
pcccatoram in mcmbris noftris vigucrint.-
^ ' " n mirum afftclui fecc»-
« > ty viguijfe in mem-
j,,. uifruciumferen.iHmmorti.ira-
.:cArne,(^ipfaLi- ' "> abejl
VI i ■■ ' dominatum : / . vi-
g^^remfeectHi tfthti>mrVt fffc^inatji ptU-
gim( ncntegitvifio,ftdmaliti(t ^pitHic»-
ciapeecatidomrnantit Crabu/tntu )Jint lom-
ge ftruintiores vehementiirei. Eiufierrf
iftaitaqac Ptopolitio latius explicatui
a vcrfu 7.ad vcrfum 14. ciufquc cautapcr- coniiat Im-
cra(flatur a vci(u 14. iaclufoad fincm vfqi tiori ixpli'
capitis. tationi
Hxplicatio verfatut circa duplicem i- rtddttiong
ftum c/lc(flum ,eperntionimpeccafi ,ic frU' cohJ*.
iiificiuionem qua morti frtt^ui adfertur,
Cauizrcdditio pcrpctua iotcuta cll adid
quod vesfu y. didumcfl i qHHmeJfemHtin
carne.
Vtrobrqucautcm difigcorcrcaucrur oc
Lcxipfa io (ufpictoncm culpz trahatur*
quafiilla pciiclit caufa pratutam- iiaoo-
bis cupi'iiratum 8c mortis,quam pcccatMnn
vioicotcrarreptam vlurpatad iltosctFcdus
io hominibus fub lcgc cxidcotibus piodu-
ccodum. In cxplicaciooe vtcrquc iltc cfFc-
dlusa lcgc rcmouetur^ peccato taoquam-
propriz caufz tribuitur.ita tamen vt limul
addacur, peccacum Icgc abutiad lAoscf-
fcdus pioduceodum,
Rcmouctur prioi cfFcdus i Legc veriT^ . ^*"^ 'f^
hw vcibis : §^idergodicemut,Lixptccatumf^'^'**"'
efir AbCit. Hoc cft i anntirgo Ltgi adfcribt '^trfj. ad
pottfiqucd fit ipJumpeeeatHm, vel eaufain i^.vfqut.
nobupraMarumcupiditatum , quia didum
cft vcifu y. aflPcdus peccatorum qui fuoc
psr Lcgcm?Rcfpoodct Apollolus tatc quiJ
oefas cllc vcl cogitarc de Lcgc. Adiungic
probatioacm ciuQem rcmotionis a con-
trariolcgiscAcdo Ltx inim piccati indtx
ift: crgo non cft pcccatum > oequc pcccati
caufa Ptobationcmilluftraiab cxemplo
fpcciali : Sam concupifcentuitn non nejfet/h
Hiji LexdixiJfetiKon concupifces, Verf.i
Tiibuitui veroidcmct^cilus vcif.S.his J{' "^*
vcrbis : fedpeccatumeffccit in tniomuem cii-
piditatem ,i:3H3mcn vtlcgcvclut occafio-
Dcadiftum efTcftum produceoJom abu-
tatur i quod fignificatur his vcrbis -.pecca-
tum fumptaoccafiontptr lUud mandatumo-
piratnm eR,{^c. Quod poibcmum prcba-
lur vcrfu fcqucotc his vctbis .- Sam ahfqut
Legt • ■ ■ iSadHentuvirolegupec
tatst • ^ Jturacotratiis ptiua-
uba j ig» vm tim vin^bM ci J>iccatu m tjfti
mortHitmt
lO.IIi
lACOBVS
morfiuun: tfhiviro^eatum reuixit , 9go
martHUis[Mm j quumvcroidpci lcgcD^ia-
^umfit.hioccoailac pcccaturo Irgcadi-
(lum c&dum produccadum abuti. lungit
vcrohic Apoftolus fccundum elfcAum
prtmo,quiaaatuiacohxtcDC, &in:chuius
cft cjuU. Etficadfcnbit mortcmpcccafo
lcgc abutcDti verf.io. <y i t.ita tamco Tt lc-
gcm cxcufci ab illoquoqac cfFciflo monis
vcrfto.his vcrbi$;Af4»Wi#«w> fcrMtsidvi-
tsm : traosfcnpca cauta morcis pcccato.lus
Tcrbis : K»m ptceatum occitfioni ptrillHd
m*ndMtum lUctptA.Qrc. Pcrfcquccut Tcro
lcgis cxcuCiuoacntT/rr/" iL.i dcfcfipcioDC
nacurxlcgis, quod illa fitfancia.iuJittO'
korut : Si proptcrea aullo modo caula mot-
tis : quant ctiam vctfus ij. priorc partca
lcgccumiodigoationc rciicit : Abfit , id-
.quiCDS, vt iUu4juodhonum tji mihifito-
perMtum mortcm : ccliqu.i autcm partc ciuf-
dcm vciruspcccaco cuudcm cHcdlum ad-
fcribit I iuDAo duplici Hoe ia dcdcous i-
pfiuspcccati vc , his vcibis:5ri//ff-
fcilicctn-u.; 1 . .umcftmors.-T//*/-
fartrtt pteeatum.per lonummihi optratum
Jtutffietrtmortem , ui peccaium fiertt fum-
meptccansptr illud mandatnm. q.d fecca-
tutn iflo rtbnfu Itgii »d nos feducendcs (y occi
dendosHludeffteiffe.vtvicijftm ipjius praui-
/at crperutrjitas ptr Legempattfieret : qui
in C9 eonjijiit tjuod ptr Itgtm honam mor-
ttm operttur, ^ ftr rnandatum iujlum O»
fanctumfummepeccans, 'velut fupra mo-
dumpeccator non fiat modo fua ipfius mali-
tia,fed didarttur legistudtcio, qua tam
turpittr abufum efl ad effentti iflosproduttn-
rfw.Apparct autcm cxtotahac cxplicatio-
oc, Apoftolo ita tempetatum ftilum , vt cx
pcccati efficacitate, & Irgisimbccillitatc
gtatiac Chrifti ncccfTitatem concludcrct.
Quod magis pct fpicuum cuadct • fi paucis
iftam Apoftoli cxpiicationcm complcxi
fucrimus hoc padlo. Ptccattim dominatur iu
^utjitb ligijuHt,emnem inillis cencupifctn-
tiamperipfam Itgtm efficicnda,ioJ<jm ptri-
ffam Irgtm occiden.i ' ah
iitratjutCHlpaimvi:i , ■ ■■ i ■ i ■■: ■
pt & bona , ptccati index ^mdv itam datd.
tfdpttentum itM tff pottmtn bomimbittfHh
■ rerfiA &
ad/.-Tj.
ARMINIVS
legt txiflentihm.vt ipfa legealutatur ad Uloi
ejfellusin homtnt fibi fubdito produeendoi
per quemlegts abujUm hoc V!
legeprA i/iium, vt^- ■■■•■,
ingentultgistndt.
fubtegt exifiensad grattam i
pellitur, - ' ••••• •
Cy« noxti •
Caufxcedditio fcquicui a vcrfu 14
fincmvfquccapici$,Tbj,vtii^ '
diltgcDcillimccauccur, DC lc^
cut]goomiota>auc culpa adtciibatur : o
mair>]uc aoxa pcccaci potcotia;, &:iiom:
nisfublegc cxiftcncis imbccillicaci cribu;
cur.Rcddicur auccm cauCi brcaiccr ipfo i.;
Tcifu hisvcrbi$:N4/7>L«j^.'
«ego earn.ilts fum ventiitu4 ful^ .. ...^
tcmifta caufj: rcddicto accutacc io:
f^oincrurfusiDfpicicDdum id cutus cau-
amhiccxplicace Apoftolus ftacuit. '
cdiPeccatum dominari iii,quifiib legc
fiuc ajfeclui ptccatoru quijHntfir legtmvi-
gtre in hominihus fuh Itge txtjlentihiti .C\x\\l%
caulavc plcuc5c p.cifcclc rcddatui mon- Vtr^u^
ftraadumcft,cutLcxiaiisquifubipiafuQCfp
pcccaci vim & cyraaDidcm cnctuarc o
qucac, & curpcccacum cos, quf fub lcg..
fuDceoufqi fibi vcluc iurc quodam fijo o^- pnrtitam.
ftitiflos & obaoxios habear. Quarc :
oisrcddicio cftbiparcica.Piimapjr '
bis coQcinecur;n«m lcx quidtm ..
ejl,ategocarnalisfum.ViTUC\xhm [ qaidem)
addcndacn'c cum ilhusrclaciua ^i, tum rcs
tpfacuincit. Altcrahis vcrbis coatinccui:
Sam igo vmditm fum ptccato, id eft , cgo
fumfubpeccatidominio tanquam fctuus
cmptitiusiucc TCQdttioaiscooftitutu^ .
Tclut njancipium failus peccati. q.d.
{txinhcminihus fuh '.
dire •'•^:-,i ' T " ' "
exe
naltsjunttinquihut prcpttrea Lex,iictt Spi.
ritualisfit.tantum no; ■ j' ■: • - •■,.■, • > car-
ntsadmala ZT lcg^ ■'■^ttTn
inhihtrepofftt : quumq; ptc<atum tn homhtt
fuhiigec ' fHoquodamture.^
txtrciai, . .. : quodiSi piecata r. .
funt.iiufqui pottjiati, t.vtquamfirui en.i:i-
tti dtuinhi cbjlriilt.
Probl-
-fkr.
t tntior
ittexflicM
IN CAP. VII.
,^ Probatronem fubiuDgit Apoftolusvcr-
rufcQucnrcif. non tam illiusquod homo
lub Ics;c carnalis uc , quam quod mancj-
piumpcccatJ. Piobaiio autcmdcfumptJ
c/l apioptio fcrut cmpttcti adiuntflu (luc
crfcdlo > hisvcibis : Nontnim ngnofco qnod
ptrpctro. Mancipium cnimnon racitquod
iph vifum cfl » lcd quod domino vifum
clk ilh piifctiberc.Siccoim vcrburaagno
r.cndihic »furpatur pro approbarc. ki vc-
lo quis in propria ngnificatiou» id vfur-
patum pucat , idcmcruatgumcntum , &
idcm cius valor : Seruui cnim nefcit vc-
luntatcm Dcmini , vt inquit ChriAusi
ocquc Dominus tcnctur aut folcc fcruo
fuo omncm fuam voluntatcm patefaccrcj
Difi quatCDUS ipfi vidctur opcia fcrui pcr
illius fcicntiam vfurpanda. At prior fi-
guiticacio vons iftius huiciococflaccom-
modacior > & fcqucntia i(tam poftulare
vidcntur : oamlacior illius argumcntiad-
fcrtur cxplicatio . his vcrbis : Non enim
qucd volo hfc Ago tfedquod odi, hoc facio;
quod ftgoum cuidcoscl): voluntatis fub-
lugatx , 6c altcrius putcdati fubic(llx:pcc-
cati ncmpc trgoefl ferntu ^ mancipiHm
peccati.Witic iamduu confc<ftaria dcducit
Apodolus .quotum altcto Icgemcxcufat,
aliero culpam omncm ifliusrci inpecca-
tum coniicit, vi 8c antca fccir. Primum cft,
iaria ^«''•^ f id facia quod nclo , confentio legi quod
„„- bonaft , idcfk. fifacioid quod pcccatum
ir.fnmum '""'l^' prxfciibit , uolcns, lam faoc Icgi con-
rrfi6. fcntio quod bona fit » vtpote «ui contra
peccatur , lubnui aircntior , licet quod
prxfciibit prxfljicncqucam fubdomioio
pcccaiiconrtitutus. Alterumcfl: N«»ci74-
qttrnon AmpUiu ego idpftrpetro fed feccatum
quodin/rje hal/ii*f:ide{i,iu<^\ic, quia id
quod facio nolcos facio . noo ex pioprio
(cdalicno arbitrio, dominimci , ocmpc,
qnodcA peccatum i hinc fcquitur non mc
i.i iaccre .fcdpcccatum , quodinmchabi-
tat > & mihi domiuaiur , mcquc ad tacicn-
dumimpulit.
His ita tra^atis, rcdic Apoflolas ad cao»
dcm caufx rcdditioncm Sc probationem.
'''^ Caufxredditioefl verf.i8.his verbis: Setn
tnimn,n habitart in mi , id cfl, itt carnt
1%.
lUO
Alterum
trfx7.
'hnrridit
'.olus
AD ROM. (^7
mea honum: Quarc nonmirufn quodIcz>
licci Spirituahs («r , oonvalcat lo bomioe
fublcgc cxiflcntc peccati vircs infringerc:
non enim habitat , id cft , non domina-
tur id quod bonum cfl iohominc carna-
It , & (ub lcge exiftcore. Probario fub-
ditur codcm vcrfu : Samvelle ahffl mi- Adprob^-
hi , fed vt quod bonttm efi ptrficiam , non tionimvirf,
ajfequor, fcu , ftdbonum perfictrenon inuc' eodem.
nio i cuius latior cxplicatio eft vcrdc. 19.
Son tnit» facio benum quod voto,fed ma- Cuintbitcr
lumquodnoh, hocago.i^MoAz^^hnMirxfi-txplicatio f»
gnuin iocarnemea bonum noo habitarc. quittirvtrf.
Si cnim bonum lubirarct in carnc mca, i^.
iam a»ftu pollcm prxftarc ad qeiod mcns
& voluntasiuclinaor. Hinc rurfus dedu-
citfecundum illud coufcdiarium vcrC to.
^odfi idfacio qiiod nolo , ncn amphui ego td Vndc rur-
perpetro ; fed peccatum quod in me habitat.fum deduci -
Ex iflis autcm argumcntis concludit in- tur fecundH
tcntum vetf. 11. diccns : Compirio tgitur cofeclarium
volinti mihi facere bonum hancUgtm.fim- virf.^o.
politam cflc , quod m^/um mihi adiaceat, Cirnelufio
hoc cfl, reipfa igicur compcrio cx A,quod inttntt v. x i
vcllc mihi adcft. acbonum peiSccre d5 va-
leo,maIum,id cfl,peccarum , mihi adiace-
rcnou locum laotum in mc babcrc , (cd Sc
prxoalerc: qux cooclufio fcofu noo difivic
acaufxrcddiciohc vcrf.14. comprchco(a,
his vcrbis : Egocarnalit fum , vcuditttt fub iUiutproba-
^fffii/o.Cxtciumduobusfcqucntibus sci- tiov it ij,
iibusxi.& ij iUamproximcprxcedcntcm
conclufioncm probat > & probando cla-
tiuscxplicac , vndc & quomodo (iar . vc
homo fublcgc cxiflcnspcccarodominau
non podic , lcd ipfe pcccati coocupifccn-
tias volcns nolens cxpicrc compeIIatur,di-
CCBS : Condtlellor enim legi Dei fecunJum
interiortm hominem :fed video aliam legem
in membrii tneit bettigeranttm adHtrfus le-
gem mentu mei. ty^ captiuum me reddestcHi
lcgi peccati. Sub lincm vero ex confideia-
tiooe mifciiflatushominum fub legccxi-
flcDtium , oafciturcxclamatiovotiua pro
hbciatione abifla peccatityrannidc &(cr- T^xcltmM -
uitute, his vcrbis : Miger ego homo , quu*'0'^°f'"'^
me eripietfcH liberabit e.xhoc corpore mcrtitiP'''' ^ibcratie
Ccuexcorporimortu huiut ? idcft , 000 ex nii:t>minit
hoc mortalicorpote , fcd adominiopcc-A^^^^i'
* Oooo <ivjfr,:hv.i^.
1
m lACOBVS
cati.quodhicvocatwr/iw mortu, fuut &
Hefponfiofta alibi«r^«* /«rfMfi.Subiungii cxcUtnario-
grattArum nircrpoDfioacm : Gtatu Dci pcr Icfum
mHio rtlati- Chriltum Dominum libciabit tcjvclgra-
«4 ad iUam tiarumadioncm,qua*ApoftolusiDfuapcr-
txclMtnjtio - ConiCigniBQii vndc libcraiio fitpctcnda &
ntmfncrt cxfpciitanda.Toti dcDiquctnftatui fuboc-
p»rtt-j.ij. ititurconclufio.quatotus ftatushominis
Cpnclufio /«(ublcgccxiftciitis.ijmaDCC prolixcdcfcn-
tius rr«i7*- ptus.brcuitcr dtfinitur , hisvctbis: Igttur
fus qu» Jla- egoipfemtnttferuioltgi Dti , e*rnivcroltgi
iHihominis pectati. Arquc ita lcptimum caput dau-
/«* Legi ortdhuT.
uittrdtfmi- Vtaurem iflavclut in pugnum contra
tur,»ltcTA (^2. vDico intuiiu inf^ici poiriut , btcuiccr
pMTtt.v.tf. hancquoquc fccundara pattcm tccapitu
lemus hocpado.
Breuit rectt- L i^um eft mbts atiteA peccAtum homtni-
pitu/atto fe- hiu fublege extftentibu4 dominiiri: hutus tm-
tumU par- t*m rei caujAej}: quod, Itcet Lexipjajpirttua-
tii. ' Uifit.ty honiines jiib Itgt tx/fitntes legi con
Jentiant quodbonafit , bonumjHevelint ,
condtltSeMHr legi Dei ftcundurn intirieitm
hominM , lidem tamen homtnts fub /ege exi-
fieniescarna/es Junt,vendtit Juhpeccato,non
habtntts inearne fua bonumtnhalttans.Jtd
habentti infepeccatum kabitans , (y ma/um
pbiadtacens , /egemque in membris Juunon
belltgerantem modo adtttrjm /egem mentit
ipforum, fed(3>ipfoicaptiiios reddentem /tgi
peccati. qua ifi in mtmhru ij^jorum. Cuius rei
ctrtlim eft ^tuidtns fignum , quod bonum
qtiod vc/u»t, Hon agani , matiim auttm qucd
tdto habtru.faeiant , quodvotenies factrt bo-
ntim noitajfequttnturpojfe t ' rioconftat
aoH i/Ios ipjci effe fuoram a minos, Jed
pectatUm quod in ipfii ht^ bttat^ cui etiam prt
(ipueiuijlcrihindu cutpa ma/t , quodabhomi-
« ' - '■• - ' . • ; •;•' 'tsperpetratur : hincve-
r, . tmjuamtx /egtsindtcio
cogntjcifttes ixc/amare ecguntur, Ofgratiam
:mp/orare.
&n.<jii.nis ->.ijra hoc paAo totius capitis
i^Mi^rf/7»or d»fpoficione & acooomia , iam prciruis
tra laiio, ^^^^^^^^^^ nobis propofitam pcrcratftc-
.,1- tnus:ucmpc,aniibquj; a vcrfu 14. ad fi-
.v.vncm vlquccapiitsdicuntui,dchomiDc(ub
I, Irgc an fub graiia cziftcacc Httc intciii-
i^uod di ho- gcuda.
ARMINIVS
Prunum omnium conncxio TCtf. 14. ^;^^ r^^i
cum fupcrioiibus attcndatur: patticulac- J,.
nimratioualis(>«v jconncxioucmindicat^^^^j^ Ij/f^
cumfupcfioribus : qux couoexio indicat^^^^^^,
hic agi dc cadcm re qux antc trad^aca cft: .-^.^^rj
& proi)omcu,£^fl,dccodcmhomincintcl- j^J^^igi.
ligcndumcft , qui aoteapcr idcmprono-
mcntftfignificacus. A^lum autcm eftan-
icide uomine fub/ege ixiftente , & prono-
i^icn Ego , homiucni lub lcgc cxiftcutcui
aotca dcnotauit: crgo & hic vbi cauia rcd-
ditut cius quod fupciius cxplicatum cft, a-
gitur deltomintfub/tgt exijiente. Sccus func
I. crs fcopae diiroluca:. Ncquc voquam ri-
dcrc cootigic conncxioocm vel vctifimi-
lcm, fccuodum quam coufcqacntia hxc
cum antccedciicibus cohasrcaoc , ulLtam
abiis,quiibidchomincliiblcgc , htc fub
gtacia cxiftcntc , lctmoncm habitum atbi^
ci.iDcur. Si i]uis ncgec, illc moliacurconoc-
xiouem: quodctiam uonnulli corum vi-
dcDCcs, hunc vcrfum luxta przccdcntcs de
homine, fub legcintcrprctantut jfcqucntcs
vcrodchomiac , fubgratia : quod ctiam
tum videbicur.
i>ccundoiocodcm vctfu-homoillc , dc
quo Apoftolus agit fub fua pcifona, carna -
Ih cflc dicitur : at homo regenitm fy Jub
gratiaccnftitutui non c(icarna/is .Jtdjpiri-
tua/u : tigo hic dc hominc fubgiatia con-
Ibtuto nooagi ccitinimum cfc. Homo vc-
iojub/egeexijlens ejitatna.ts : crgo luc dc
bomincyiK^/fgfagipc fpicuumdt. Piobo
hon^:ncm tcgcnitum &lub gratraconlli-
tucumncu cQc , ncquc in Scu <lici
carnaiem. Konian. 8. v. 9. K j .1/»
carn»,j'edinjpirtt:i Ibidcm vcrl. 8. g«i
tn carnejtint Deo p/atere ri' Ac
iiomotcgcntcub, Jub g,.,.,
Uio placcc Ibidcm veil. f tr»
carnem Juntquf. caintt Jitmt
inuli.igMtial..
iUnl.C>ul.f.I4,.l ' / . . .
tifixerunt cum aj^ eciibtu <i« cov
01. quicarncmciucifixcniuc, &,c nootuue
<-rfr/Mi/;i : homiDcs autc
gratsa cooftjcuci funt ' ,
ftucifixerunt : btgoii(ic;i!ck ni>
aatei. Rura.^. y.i^^.Fiiii Dti Jj^inu.
ttu
:ii>i
w
IN CAP. VTT
^ur.tur. Atliomines tegenitiCuntFilii Dei.
i it-o Sttiritu Dei dHcnntnr. Talcs autcm
inmJpimMKUs. Athicobiiciturquod idcm
homo diucrlb tcfpccftu carnalit ^Jptritna-
lu dici poflit : Spirttualu,<^\X2 rcgctutus pct
Spiritum (-4r»4/M,qua doq rcgcnitus : ho-
mocnimq#arr.diuinhoc mortali cft cor-
porc, noD }ilcDcrc£;encratur. Vndcduplcx
cxiftit fignificatio vocj» ( CamaHt : ) vna
Cnmalii ^ hommcm mereeamaUm notat, in quo pcc
:ualit (ifnf^dommatur , altcra homincm cxparle
ruinodoop- earnaltm t tx partevero Sptiitu/tlem. Kcrp.
l^nantur i» Qu^'<J homo non plcnc & pctfcftc regc-
jcripiur^ nctatur, quamdiu mhac vita cft i conccdo
iuxta Srri|>iiiram , fcd rc£le intir!le£lum>
ocmpc vt illa pctfi^io non dc ipfius tcgc-
oerationis clicntia partibufquc circntiali-
bus, fcdquantitatis gtadu Sc mcoiurain-
tclligatur. Rceencratioois cnim ncgo-
tium noD itahabeti vt homofccuodum a-
liquasfuasfacultatcs rcgcneratus . fccua-
dum a1iq;us mancat ptoifus io vctuftatc
dcprauata: natuio: : fcd ita cft comparata
iccunda ifta njtiuit.is , vt prima, qua ho-
mincsuafcimur, intcgrcquidcm humanz
natura; participcs.at non in pcrfcctionc vi-
rili : iic quoquc omncs hnmiois faculta-
tcs vis rcgcDcrationtsi petuadit nulla exce-
pta.at non pcricdc pttmo momcnto , gra-
darim cutm prouchttur,^' pcrquotidianos
profcilusivfqiic dum adplcnam & virilcm
actjtcm lo Chtifto producatur. Vndetotus
hoino fccundum omncs fuas faculrates,
mcotcm .affcdus . volumatcm. rcgcuitus
dicixur,& proptcicafccuudum tAas facul-
tatcSrcgeniMsfiMiitualis. Quum veroj^i-
ritualu f}f carnalisxn Sctiptnia lotegtis luis
dcHuitiouiDUs uppooaDtui i ille enim cfl
quijecundum /piriium ,hic , qui fecundum
earnem aihtuiat, Sc vniimdicatur adaltc-
tiusoppotitioocm > ifto auidcm rcfpc(ftu
Doii puuil idcmhomo jpiritualu fimul ic
carnaii Jici.Atquc ita diltin«5lioocm lilani
catnalium . qua vni dicunrur carnalesia
quibuspcc arum doniiuaturcxp.iitcprx-
domiiiaoic ; aiitvcro in qutbus caro luwla-
tut aductfus Spintum a patte miuus po-
tcntc camaies appcllantut , Iccundum
Sciipiutaaucucci(.niiiu Uccc« quxhofcc
AD ROM.
poftrcroos non folcf carnatiaftt nomin-
ccnfcrc. Quod fignificantillimc cxprimit
Lcode Kefur. Dom. his vetbis : Gluamuis
(pefalui faciijMmus, ^ corruptioner» aJhuc
carnemtjue mcrralem gejlamus ; reffet/tmem
dicimu r in carne non e(fe,fi earnaks noi>is uon
domtntntur affeifus , ^ merito eius reidept'
nimus nuncupationem , cuius nonftqtnmur
'voluniatem. Scd & concciroillo nondum
tamcn cuincitur quod moliuutur , nifi
ptobaium fuerithunc bomincm carnalem
dici , uon primo (cd fccundo rcfpcflu,
fiuefcofti , non quia^cr^rMm io illo<^;7i(-
natur , Ccd c^uuearo Aduerfus J}iritum lu'
Batur : quod quidcm cx ipfo tcxtu nun-
quam ficii potcrit. Apparct cnim ia tllo
hoinincqucm Apoftolusf.»r«4/f/»appcl-
lat peccatumdominari , (j» camis potiores
quamwfwm cflc parics. ^AmpeccMHm
iniUohabitat i farit malum qHodnonvult;
nonfacit bonum quod vult , vtbonum perfi-
eiatnoniuuenit peccatum quodin lUo habi-
lat perpetrat malum; captiuatur Jublegtpec-
eati, fcu legipeccati : qua: omnia domioan-
tis peccati iunt ccru & cuidcotia n*^n'
Neque obftat quod nolcns Sc inui-
tus pcccato obcdirccogatutccftcnim du-
ptcxdominium pcccati, vclcumcoalcnfii
illius quipcccat , vcl aductfus illiuscoo-
fcicntiam Sc cx conldcntia natum coofeo»
fum. Siuecnim fi:tuusvoIcns,/luc noleos
obcdiatDomioo , fcruuscftcius cuiobc-
dicntiam prarftat. Qupd vfqucadco vc-
rumcft,yincmoafctuitute peccatt ad U-
bcitatcm vcoircqucat, nifiperhaoc yiam,
viaminquamoditiftius fcruitutis If defi-
dcrii obttncndzliberationis At dicctali-.rwr • »
quis.ctiamillosqui ful/gratta fmst carna- ^
/cf dtct.i.Corinth j.vtr(.i.& i. Rdpoo- X, '"^'^''^'^
dco , dc vocc non cflc quarftioocm. ^'^d j^/i^^r
dc vcro vocis fcnfu • & rc voce fignifica- J*
ta. Vidcodum igitur au codcm figoifica-
tu ifta vux ^ hoc loco & (cptimo ad Ro-
maous vfutpctur. Dicunturautcm cama-
les fclpcitucogoitioois, & afK ;^usrjtio-
nc Iftofenlurudcs io pietatisdo^ina Sc
cognitione fiuangclii caroalcs dKuniur
oppofitc ad Spiritualcs , qoiomnia di.udt-
carcooruoci i Corioth.i. vcif.i/.& qui
Oooo X pcttc'
€9c lACOBVS
pc«Tc^Hdicantar, T.Cor.i.«. Etbocrcnftt
infaHtrsin Chri(lo>& <\uila^hi fotu funta-
lcndif;»rn4/f/ dicuoiur. AffcftUs vcro ra-
tiouc caroalcs dicuacur.io quibus afTcdus
kuinanus &: carnahs domioatui & prxua-
lct, (\\xi^\\hi incarnteJfedicitHr, fecun-
Mum carncm nmbuUrt , opponccad jpiri-
tuults, qui Spiritn f*B» cnrnu morttficAue-
runt, (y c*rnem cum concupifcenliii crucifi-
xerunt. Hic vcro vidctur Apoftolus Corm-
thiis auc corum nonoullis id oomcn tri-
buerc cuni duplici lilo rcfpcclu oam dicic
illos cognitionis rcfpcclu clFc infantes io
Chriftofidcft, rudcs lo Jiictacis dodlrina,
<\\li fafle erAnt AUr.Jt iffolidum cibum fcr-
Tc Bonporcrant:artctf^us vcro rationcdi-
ci: illos dlc ciirn»Us,o>ftcundum hominem
tncedtrc , proptcr contcotioncs & dillidia
quzincei illos vigcbant , cx quibus patc-
\>ax carntmiaxWii Sfiritut piarualcrc. Cx-
(crum quocunque fcnfuaut raodo voz illa
hic vfurpctur,mh)lprodcft caufx illoiuin.
♦ qui Apoltolum djcunt f,ipfum carnttltm
appcllarcRom.y.i^. Namnnoncodcm
-icnfuhicadCor.j. vfurpatur cadem vox,
quo Rom.7.v.i4 tunc lociudicc & fiuftia
ad hancquxftioDcmtradandam adfcriui:
Eflcnimxquiuocacioeiroris gcoitrix. Si
eodcm modo,rumfiriTiiccr raihi iodc pro
mca fcntcntia condudcrc liccc, Apofto-
lum earnaUm dici noo poflc , Rom. 7. T4.
quia Corioibios acnicr co nominc repre-
kcndit. quod iUh vt /pinttiaUbus Uqui non
fotuirtt , vtpotc quiadhucc4r»ii/« cHcoti
quodimmcrito facit, ipfcilto oomi-
oc cadcni ligntfiuiiooc fumpto compie
hcndacuf.
FeiHtujjuB Tertiojldcmhomo, dc quo ApoflolHS
ptccasum, hicao)(,dicuureodcm vcifu i^.venditur
Jub pecrato, fcu,quod idcm cft.mancipium
& fcfuui pcccaii vcnduioDc fadtus, qui ti-
nilushontioibus/M^jrii/MconfhcMtisnul
lolcnfuadaprari pt)tcft , Scripcuramultis
locisaperiiflimcrcclamantc Ioan.8.36. Si
iios Uberautrit , uere liberi eritu, |
Romau «. j.rjuimtrtuustfl iuflifieatus tU,
idcft,libcr fadus a ptceato. vcrfu 17. 18.
mratia Btoqued futjluquidem ferki ptcca-
titftdiiberatiaftcca/,^ Jtrui faQi lcu man-
ARMINIVS
cipaci tjliiiufliiii. Qaod autemhxc dtio
■ ca oppooaocur, vt fimul voi hnmioi con-
ucnitc ncqucanr, datcc ex eiufdem capicis
vcrf 1 o . quumftrui cjfttisf>tccati, libcri tra-
tiiiuflttu. Achommi fublceccxiUcniiidc
cooucoire apparcc cx coTlatiooe^ loci ,
i.Cor.j.i7.a/^ii Spiritus Dom iltt ibi Ubtrtat ;
cum loco f. capitis ad Galacas vctf. iS.
qued fi fpirttu ducimini , nen tflu fub U^t.
Ergp qui Spiricu ducuotur liberifuoc. Ac
illi ralesDonfunc fubUgt: Brgo qaifubU'
^ffunc, Uberi noaluat , fcd Jtrui pcccati.
Siueeoimquis iouitus & occefliuce pcc-
caci compulfus obcdiac pcccato , (lue vo-
luniarie ; fiuequisfuclo primorumparen-
cum maocipium pcccaci fatftus lic, huc in-
fupcr fivtndiderit ad facitndum malum m
oculu Ithoua, vti. Kcg.ii.vcrf.io. de A-
chabodicicur , vcrc & mcrico ff-^n ?r-
«/«ouncupatur. K^imaquoq. .:ns
ifl huiusferuustji. x.Pct.x. 19. £tqHi eom-
mittit peccatumftruus ptccatitfl. loh 8.J4.
Et , /»n ntfcitis qued cuivos ftflttu firucs ad
ebtditndum.eins ftrui efiiicutobtdittit, vtl
ptccatiadmert?, velebtditnti* adtuflitiamt
Rom.tf.v.ii.Scruituriscnimmodusdiucr-
fusafcruitutcnoucximit.fcdlubfcruiiute
condodir. Si quis rcgerac, hunc homioem
nondicifimplicucr/rr««»j^rff4/# , fcdcil
rcftri-llioocnciripc fecundum carnem,aoa
ficundum mtntem, vcapparccex verfuvln-
mo , quicflcxplicaho buius : dico huoc
hmplicitcr fciuumdici , fcdcxcorumge-
Qcrc qui iouici & rcludlaotc coofciemia
pcccacofctuiuat : quo modo veroiftevl-
cimus vcifus hc incclligcudas , vidcbimus
vbicoYcocamfucric.
Cxcerum huoc vetfum 14. dc honuac
ounrcgenico . ncque Jubpatia cooftica-
to iotclligeodum cflc , fitcacur plcrique
nolhx profcfltoois Thcologi. Sic Sal- Caluinui.
uinus in tflum verfum : Nunccommittc-
repropnus iotci feJegem &: homiois oa-
turam locipit : & in veifum ij. fcqucD-
tcm : Nuac dcfccndit ad cxemplum ma-
gis particuiarc homiois iam rcgcoeraci.
Ssc Btxjt aduerfm CafleUienim in rtfiitM- StxA,
liene argitmenti primi aJ ^ ^ \4.talH-
mniamfti^iii.Hvlni^ ..cadcogi-
caAdam
IN CAP. VII,
danudrn quidem honum fufficcre & alibi
reipfum cxcragratumcoDiideraos : Ego >
ioquic I lum carnatis • veaditus (lib pccca-
lum.
Verf if. Veifu if. contincturprobatioeiusqood
^odperpe- 14. pr*ccdcutc di(flum cft , ncmpc homi-
trntnonap- nem idumdcquoApoftotusagitcnei/r/x-
^Tobat ,ntijjditum fub peccAtHm , (cu pcccati manci-
f»(it quod piuni.
vult.ftd Sumptum cnim cft argumcntUHi ab of-
^Hododtt ficio&proprioiffc(5lurcruicmptitii,& il-
f*iitj. Iius qui fui iutisuoa cfl , fcdalicoxpocc-
fbci lubiedlus. b(i eoim fcrui proptium
noo fuam , (cd Domioi fui voluntaicm ez-
icqut . fiuc id volcos faci jc fiuc plcoo coo-
fcofu , Huc rcclamaocc prop: ia: mcntis tu-
dicio, &reoitente voluntatc. Quodooo
infcite expiimit Auguflinus lib. i. rctra-
iflat.tap ij. lilequi concupifccntcaducr-
fus Spiritum catoc oon ca qux vuttfacit,
concupifcit qutdcm oolcos» & ineonoo
facit quod vult : fcd C\ vincitur , concu-
pifccotiz coofcntit voleDt,& io en oon
tacicnifi quod vulclibcr, fcilicct, iullicix,
fcrMurque peccati. Cui conformitci|ZaD-
chius de Opcribus Rcdcmpt. lib. cap. 5.
Ccrtc Pccius idconcgauit Chcidumquia
voluit , quanquam ooo plcba voluntate
Dcc libenrcr idfecit. Sedprobatiocflac-
commodaca flatui IiomiDis de quo agir,
Dcmpc fub Ltgecx\i\cai\i,<\yxu\.ic(iptcca-
tiferuM, vt illi non plcoo confcnfu fed rc-
clamanre confcicncia fcruiat. Vecba enim
Apofloli , harc funt : <juod enim perpttro non
ngnofco, td cfl, non probo .- qaod lacius cx-
plicat & probat his verbis fequcotibus :
Kon evim quod volo, hoc ago.fed quod odi hoc
facio. Vndc hic fyllogifmus ccnficitur.
Qui oon probat quod perpctr.it , ncquc
agit quod vult, fed quod odit. faciti il!c cfl
maocipium altcrius , fcilicct , pcccati At
komo dc quo Apoilolusagic, non probat
quod perpcttai, ncquc facit quod vult, fcd
quod odit facit : brgohomo dcquo hic
agiiur , cft mancipium altcrius , lctltcet,
pcccaii:& propierca idcm illc homo cll
irrcgcaitus » & noo conftitutus fub gra-
tia.
^tluaain Acdiccslif -^clcnbiluaainiahominc,
^trnini^.
AD ROM. 691
de qao agitur , quz e/Te neqait ia hoffiioc
non rcgenito. Rcfp. Noa hicludtam dc-
fctibi iorc|r hominem hunc & pcccatum»
fcd pcWati dominium,& hominis ipfias
fub pcccato fcruttutcm a ptoptio fcrut em-
pticii cH^cdlo dcmonilraii - quod quidcm
cfPct^um ab hoc hominc nonproducituc
(inc rcluctatione confcicntix & meaiisre-
nifu ipfam adusptodudioucm piatccden-
tc , fcd ocquc perpctraiur oifi mcote deui-
^a & a pcccati vi luperata. Dcindc ocgo ia
humiac irregenito, qualis qualis illc fit,4u-
Aam nullam mcotis (tue confcientix cum
affcdltbus & dcfidcfiis carais & pcccati
inucniri : quin aio & adfirmo in homine
fub lege c)ci(lcote neccffario lu(J\am eirc in-
teP mentem cenfcientiam iufia (^r honejis
prxfeiibentcm. & Aj^(?M4/>rrr4/iadiIlicita
& vetitaimpcUcDtis. Duplcx cnimaScri-
ptura nobis lufta aducrfus peccatum dc-
Icribitur : vna carnii mentu fiuc confcien-
tid, i altcra eiufdcm carnis fiuc ftccati <5*
Spirtttu. llla obtinctinomnibusqui<^M<
^intqui ,ittflt (y intujli cognitioocm ha-
bcnt i in quorum eordibus oput Legit ftri-
ptum efl ; quorum cognitionesfe mutuoaccu-
fjtit Q' excufant , v t cll Rom. t. qut verita-
tem dttinent in iniuflitia Rom.1.18 quicon-
fcientit. nondum caHteriutn irtufferunt ', qui
aendutn dedoluerunt.Eph.^ 19. S^ivolun'
tatetn Dcti:int Jut norttnt , noa faciunt,
Lac.t2 49.Confiimatui hoc ipfum ab Au-
gudino lib. Expofic.quaruodam propofiti
cx Epiftolaad Rom.cjp.j-Antelegcm in-
quit ( id c(l , in (btu fcu graduaotelcgcm^
oon pugnamus. quia oon folum concu-
pilcimus & pcccamus , fcd cttam appcoba-
mus pcccata. Sub legc pugoamus, f«d vin-
cimur. Fatcmur cnim inala clTc qux faci-
mu&.& fatcndo mala clfc vtique oolurmus
^cerc : ScdquiaDODdumc(lgracia>.fupc-
ramui. lo lAo gradu oilcuduur nobis»
quorobdo iaccmus , & dum furgcre volu-
mus & cadimusigrautus affiigtmu[,&c»
Qiiod ctiam Pcttus Martyi ju caputf.ad P"^wAf4r,
Ron-^anos vcifS. tatctutjioq^uicns: .Non tyr<^ ■■ ■»
d<ffitcmur ciufmodialiquampuguameilr '
intcrdum m homioibus aonrcgrocrati- .a» tti-» --'
noD quod coiuiu mcnsnoiifit
Ooco j -i-
rrn^L lACOBVS AR^flNlVS
•:iri n J vltia, fccl quoH in ca adhuc io
i .iilpt>crintlcgcs Qjtura:, quodqi alicjua in
calinilufliario S|>intusDci, q i nuis non
fit ca qux" co$ tuihficatcpoflit , JYT^I-lura-
tcrn mucationeni induccrc. Altcr intcr
carnem o»5/>*>//«w obtinct in folis regent-
tu Vincnnn Sf^iritmaoD cft & habitat.jbi
non luiiUtur , ( licct nonnulh SptntHifAn-
{lo oO/iftere,dicunii3t,Sc la SpiritMmjan-
^Jum peccartjC^uod babcr aliucn fcnluni.)
Dilciimco intcr hafcc duas iudascllpli-
niinmum cz cucntus Stucrntatc ; la illa c •
nimr/w*vincicplcruoquc ,hic \cro Spiri-
XMi plctunquc fuperat, cuaditquc fupctiui:
qucmadiiiodum cx compatJtionc huius
loci Scv.i6.Sc 17-quinti capitisad Gabtas
▼idcrc hccti quam compaiationctn pollca
{>rx manibus fumcmus. Qupd autcin in
lomioe qui ita fublegeeft , vt Icx omoi fuo
crga illum oflicio fuodba Gc , omocfquc
fuas vircs in illo cxfcruerit , lu<fla (it adncr>
fuspcccatum, cx ipfiuslcgisptopniscftc-
Ais ccrtiillrac dcmondraiipotcu. Eft c-
cim Lcgis cScifbum homiocm deiuflitia
Dci coQui<fiam pcccati coouioccrc , ad o-
bcdicotiam vrgcrc , propria: iofirmitatis
coouincere , hbcratiooitdcfidcrioioccn-
dcrc, ad hbcrationcm quxrcndam com
pcllcrc , iftaautcmfinc/«(7/»aducrfus/xc*
CAtum inhabitam coofici oon poifc ootiin -
xnum cft.Dc huiufmodi autcm homibc,5c
qui iilhoc pado fublegecCi, bicagidixi-
snus. Si quis adhuc przfradc fudiQerc vc-
iic omocs io VQiucrfumirrcgcoitospIcoo
coofcnfa, abfque vllorcnifu pcrpctrarcid
quod pcccacuro Sc caro fuadmt , illc oc x-
gtc fcrac n probatioocm illius poduLiuc-
ro » quumidcoocracxptcflraScripcurzcc-
fiimooia adfirmctur , Sc muUa cxcmpla
coQtrariumcutacaQt:ncmpc Bilcami coo-
tracoofcicociam Rcgi Moabitarumobfe-
queacis, Saulit coocracoofcicociam Daui-
dcni pctlcqucntis ; Pharifarorum Spiritus
Ctndtu oblhoaca malitiarcfiAcotiom , Sc c.
Sed Sc ipfi pcccatorum vfitacifTima didio-
Aio, qua diflinguuocur io peccata tgno-
raatii , tnjirmitaiu maliit*, ilVhoc padlo
coliuur , fi omncs irregenttt ibfquc tIIo rc-
Bifu plcao coafcofu pcccatum pcipcucat .
Vclim hic eua aJurr(jrii,in mcnfem venirc
qutbu%gradibus Dcusfuosa vitzprauita-
tc ad (c conucrtcrc fitluctus :quod fi dili-
i;ci\ccr confidcrabunt citra pixiudicium,
vidcbunt ncccflariotutflam mcncis & car-
nis pcr tcgem cxcicatam intcr tnitia & prx-
ccdanca rcgenerariooif poncodam.
Vcrfu i6.ducituiconicAaiiura crprx- ,
ccdcotibus ad lcgis cxcufationem. his vcr- ^/^'^^^ ■
bis ; SiveroqHodnoU, itifacio.confemtiolegi .
quoJbonMfit. Vbi nihil dicitur quod homi- t r
mfnblege cxirtcoti non opcimc& citiavl-
lamcoDtrouerfiainconueniac. Nifi cnim
homo fub lege tenfenfum frtbeat legi 4ju^d
honA jit, lublcgcomntno noncfl-' id cnim
cfl pi imum trgis cftcdum 10 iltis quos fibi
fubitcicc » vc dc fui xquiratc dc iuf^icu iltos
conuiocat,& quo fado occcifariocxiAic
confcnfus lilc. Quodcoim coQicnlusilIc
oon iit piopriut /'pmmM rr^rmri» ocq, S/i-
rtttu regenerantie propnum cftitf) um appa-
reccap.i.&i bpitl.adRom itidcmqucex
10 vbi ludxii zelm DeicircMlegem tribui-
tJ4r. St quis dtcathicagi de cooftnfu,qt]0
quis roci Lcgi Uei aneotiatur, qui cflc ooit
potcfl io lis qui totam tcgcm non lotclti-
guot } irregenitorHW autcm ncmincm co-
cam Dei Lcgcm mtclligcrc : RisfpoDdeo
pnmo , vcrc dici nuo puilc quod irregeni-
torum ocmo totara legcm intcltigic . 1 ccla*
maocibns hifcc loc is .- Seruiu qiii notiit vo-
luniAiem Domini , ; •'" •/ : Sihabemn
Pr.fhttinm noueri, tria omnia, 0-
mncmque notitiam , Ji habtam omnem fi-
iiem,fiirc Scirntiainflai , (harit/x> Xiiif
Melttu futffet non cognout '^- - : •>r: iMjii:.,.,
quam ea cognita regrtdt . . . Secu 0-
do,Ncque boc vlq^ucquaquc vcrc<lici,co-
cilegi oemincmallcatiri oifi totamintrlli-
gat. Ailcntiturcnimtocilcgiquiuouit il-
lam cflc a Dco , & bonara » ctiamii oon o-
mnia intctligat fpcciatini quq Itgc pra. '
pta Sc vctitafunr. Etqui' i"l - " regcr.ti^i-
rwmquifibiid afTcribcica Tcrrio»
quod proprie huicpropofico iciuit>ncgo
hic agi dc cunlt ' !-
gis piXccptis laiK^ ... , . V- c-
disafrcotitut:aamncquc vcrbs hoc 1 rxfe
tciuoiiacquc cacio coQacxioaispcxn
IN CAP.
£z eo enim quod fAcit iJ qu?J nanvult^
conc]uciic.y« conjhitirt !egi qucjhonjjlt^ ;
quud ci iflo (iiio coiicludi ncquic> tl dc
confcuiii , qui cx on^.nium (cgis prxccpco-
rum fpcciah nccitia & intclligcntia cxiflic,
hic agi dicatur. Fa^um cnun quodbic fc
perpctiarc dicithoiroilL-. pacticulaiccfli
itaquc rpcculi aliquo icp,ispixccptopro-
ihibitum i cuiusprdrccptinocicia&appro-
bacio cau(a cilcurilLiJfaciumpacrccno-
Icns qui iicommiccici vndecxiHofado
icapcrpccrato,tcnitcnrc fcihccc 8c rccU-
manrc mcntc . canquam cz confi-qucncc
concludicur , quod litc qui ita lilud fjcic,
coufcaciac Ugi qiiodbona/ic. Acinflabic
aliquis, & diccrtorrc , hic Dcnagidccon
(ctii\i gtntT»li6 *fit$n«tioiiu y qui cadcrepo-
tcfl & i cjpfa cadic in muhos iTrtgtnitorum,
(cd dc coofcnfu pttrrienUru a^probMtonu,
qui proprius cft aii^us Sfiri/nt rcgentrAntu:
vciumillefciat, quxconfidoatcccitra vl-
Lam probaiioocm dicuntur , a:quc libcrc
rciici poire,citrarationis tcdditioncm. Ac
rcs ipu cuincic cotratium. Confenttrtenim
^Hod rti bona ftt , noa cft particularitcr fa-
dum lcgc przfcriptum approbare , quia
ille cofcaCuifarlicMlarimfprolfatioai* cunt
pcrpctiatioociaiftiquodparticularitctim-
probacur, confiflcre ncquir.-confiflit au-
tcm pcrpctiatio fadi improbaci cum coa-
fcnfu dc quo Apollolus aoic.
y^^r Vcif " 7 . Altcrmu conlc<Harium cx pra:-
li ipft ccdctibus dcducirur, quo pcccato omucm
t44 Aoc*^"**"' culpamcran(i:ribic,non vcfccx-
cufci,qaodabfic(L*Jcf»iOT<//i/4
ftaconii, sx.rogitationesfeftexcufent^iU-
iccatitm ^*/^*") 1<-"-' vtlcruilcmfuilflacumfubpcc-
■n /^^-J^itidominiocommo.ifhct. Qa.irc ncijuc
in iflo courct^jrio qnid coiitincri poccil
quod homint/M^/f^«cx:iicnti non conuc-
' cincac confctl]t.iriu quum
niati fccii-
VII. AD ROM.
firmat Prias cfl huiufmodi dtirregtnitit Ptifnuff,
dici ncquit^ ouaudo pcccant.quod non ipfi argHtnenti*,
td faciniU y fedpecc Atum quod in tUu habitMti
conucnicntiliimeauccmhocdicicur dtri-
genitii: Eigo hic homo dcquobicagtcar _ ^ /•
i\oaci\irTegenitit4 ,({:dregtnttu4. Ancccc- '^'ff^J"'
dcns cft cxamtnandum,co cnim poficoauc
uegaco, ponicur aut oegacur coofcqueos.
Pnmo coflac fimplicitcrdiciDonpofTcdc
vllo bominc quahfcunq; ilic fit , quod non
ipftfdtiAtpeccatit qtiodcommitttt: Eltcnioi
cootradtdioiQadic£lo;& Apof^olusdicic
^omiacmilIum/«r«r<maiW/» .- vndcfi hoc
vcrcdici poirtc, ncccflccfl vcfecuduquod
intelhgacur , & ccrcotcfpcdlu. Kcfpcdu»
aucc illc fundati dcbecaucinhomiucipfo
qui pcccacum pcipccrat, aut in ipfa pcccaci
pcrpctracionc. Si inhomiocipfofundatur
refpedas^iiltc ica gcncratim eiic explicadus
8c cnuncundusipcccacumquodhomoille
coromictic ,facic qua cfltalis,&ooafacic
quacflcaiis : Sircfpcdtusfuodaturiapcc-
caci pcipcciacioDC & cffc<^ionc,cilillefu-
mcndus cx vatia caufatum ciufdcgcncris
ad ciFcdum rclacionc. Hic autcm agicut dc
caufa cfficicncc peccati . qux dapiex bic
pouitur , homo (^peccatum inhabttAns , fcd
ita V t non hamo,\ctun\peccatitm inhabitans
id ciKccrc dicatur : quarecficctusiiiefu-
lucodus cx diftriburiohe caufx cfHcicntis,
qua illa in primatijm 6i ptxcipuam . & (c-
cuodaria minufq; piincipaic difttibuitur.
Sccundo,quod duplcx iile icfpeAusin ho-
ininc tJntum cadat regenitnm&fubgratin
conflitutum , miuimc aute cadat in homi-
nc, vclmioimc conucniachomioiyM^/«;«
coflicuco, nullo paifto dici poccfl ab coqui
vciitacis fyncero amorc tcoctur. Nana
qucmadmodii dupicx cfl rcfpc-clus in rtge-
M;/M,piopcer regcucracionis in hac Yicaim-
pcrfc«Sioiic,5c V.- ' • '.•»x/rcliqu:as,fc-
^xbee vtr
' •iuvargir
enf,t pro i
futciQpr.i. 4UJstommoiifUacumcft ' cundum quc rcfp... ..i .Itci p^cil dcho
iiomiat /M^/r^c cxiflcnci opciincconucui- minc Ttgeniio <^iio<i quaregmitit* cil hoc fa-
qtia non regtnUHt idc u6 faciac, vel uu.
ciat:
rc. S,-d vidcamus couic cTrarii vciba : SfuHt
*/-f^"' ' ■ • • ^'■^rffetro.fidfecca' ' pctfcclcf:.
.iicctid-pcrptctat. plcxclt
X quiaiis duo ciict pollcvidciiturargu-
'-,qilxdc^tf7«/Mtf
• .i.-;utu[ohicagia<i-
i&inhoininc fublegedM'
piopcci lcgisaducncura.
Efl coim cari:n/ts(^ ferutttptccati.ic cft Jui^
U: ■ - .
CXdc-
(J94 lACOBVS
cx JcprauAfa nitura. Qiurc dc hominc /i/i
If^ tlici potclt (jtifid tllt pcecjtum ft*ci.u,
noo (|ua cdfulf le^e fac(^ixc coHjentitj
Ugi qHodbonaftt, fcd qui cfl cArnjtHi (^fer-
'Vtttpeccati. Tcitio.altcrillcrclpcdlus.rc-
cttodum qucm cHxdum, quodaduabus
cauCs concuireatibus fimplicirer profc-
^lum cft, vni illarum adimirur & altcti tn-
buitur,hic potillimum locumhabcic vi.
dctur: vtillo Apoflolididto, E^opltulah-
rMiqHnm rjliqui ctnnes : nontMntntgo , jed
grMtiA Dei tjtumeeutn. Notumautcm cll
St valde vfnaium, cx caufisconcuircoti-
bus priocipaitori & pttmarix adfcribief-
(cdum , codcm cffccto fccutidarixcaufx
adcmpto: prxfcrrim fi fccundaiia aliquo
modo, aut pixtcr Daturam,aut contra vc-
luntacem vi fupcnoris caufx ad cfficicn-
tiam pcrtrjda fucrit. Sic Legatus fui Do-
mint cauGim agcos, oon iplc agcrc dicitur,
fcd Dominus qui illius opeta vtitut. Sic
multo magis feraus, quiatyraunico Do-
mino premitur,n quid lulfus Sc impulfusa
Domioo faciat contra fuam voluiitatcm.
non ipfc id faccre diccruc,(cdDominus,
qui ipd dominatur.Et hunc fcofum habcre
vcrba Apoftoli planiflimum cft , oculis ir-
letortis illa infpicicnti. vtappatcccxcpi-
thcco c^nod fecctuo roah iftius pacracori cri-
buitur, quo domiaium pcccati noraturi
oem pe peccatum inhahitMi in mt id facitj.
Qu^rto , N on mirum eft non ififum i.ifr-
eertfedptccMtum : oam ij>Ccmortutuefilegii
ttdutntH, ^pecattum reuixit. Quod ergo
viuic caufa cft adionum , oon quod mor-
tuum cft. Apparcc igitur Aoteccdcntis
iftius priotem partem falfam cilc , & pio-
pictca alceram no rcciprocam : quarc con-
dufio indc bona conlrqueocia dcJuci ne-
quic» qukconfequcns concludic dc rtgtni-
/chominccum i>rr^«ni/iexcluilooc. Alte-
Alttrum ^ rumaigun^utum defiimiturcxaducibiis
argum^tu. (cmporis htc vfurpatis, nune , ffj>noHam-
fltui : vode ica concluditur pro cadem fen-
tcntia. Aducrbia illa refpcdlum habencad
tcmpus anccccdeos i tcmpusauccmaocc-
cedcos rft ccmpusqQooondumcracr/;r-
nttut, q.d.olim quum ooodum rrfr»//Ni
cflcm tgoptfctttttm }*rpttrabam , nunc vtro
ARMINIV^
noTtamp[im4 idfAdi , ; \;^^/..r;<j qmppc : ica-
qucappaicr hoccempusprxfcns, quodpet
.\ducrbium ( nunc) ngnificacur, dc rtgene.
r4//f»£jy?iir;<circii»tclligcndum ; quando-
quiJcm dc homine trregcnito dici nequir,
quoii quum olim ipfc (ccctn peccatum.iam
nonampUtuidptrpetret. Rcfp.Aducrbiaifta Re(i>»n(it.
refpcclum notarc ad tcmpus antccedeos, •
veiiirimum c(l'econccdo,& quidcmcom-
modclocumica cxplicati : oltmquidtmtgo
malum illud patrabam , at iam non amptiue
tgo id ptrpetro ; Scd nc^o icmpusaotccc-
dcQStuccgiam ftacum antc regineratiotum
complc^i. Scatuscnimi>rrjr»rr4/i>»i«feu
antc rcgencratioocm in d^upliccm alium
ftjtum au<norc Apoftolo diftinguuur: an-
ttUgem\c\fincUge , & fubUge, vtcft vcrfu
9. eiu(dcm 7. capicis & tcmpusancece-
dcns. cuius refped^ Aicxinx ,nunc ^noii
ir}»:/i//i«.fta t u m jynr /rje c om prc h cndi c hoc
vcto tcmpuiprxfcns ftatum fub Uge : q. d«
o'im cuoi cdcmfintUge .egoieccatumprr-
petral>am.nuncvcToq\iHmfitbUgeC\m,oon
ampUttt ego idperpttro fedpeccatumquodin
vte halitat,con\xcMCtkXtx verfui oono .- Ef#
fint Uge viuui eram ijuondam , mandati au-
ttm aduentu peccatum reuixit; tgo vtro mar-
tuiti fum. Quum cnim fineUgefnieict ma-
lum faciebac fine vllo rcnifu mcotis auc
voluotatiS.Itaquetum/^r/>r<V^i«//«<f///m:
iam vcfo fub lege conltituti! - 1 • • niij»
dcm peccatum, (cd rotttra . Sc
reoiteocc voluiicacc. Quarc non camipfi
quam peccari violcnco m^pulfui pcccati
caufa & culpa cft tranflciibcoda. Vidimus Arguvrn-
hucufquc oihil ciTciniftovctfuquodad-M/nri
uciljtiam fcotcociam fulcirc pofljc : videa- vtrfu pre
mus porto ao non hinc clici poflicargu- ftnitnti*
mcotum pro vcricace ftabilicoda alccrius vtra.
fcQceotiXiqux dc homiue irregtnit» (y fuh
Ugt conftituto iotclligcodum cfTc pro-
ountiat. Dicit jltoflclut in hoc homtne pec-
catutn habitart: ai in rtgenitupeccatum non
habttat : ergo hic non agitttr deregenitufeti
fub gratia confiitutit ,Jed irregtnitit ^ ftth
Ugt txifitntibttt. Voa prxmuraium cft ia
icxtu. Altera oobis commoofttaoda eft.
Scio quidcm iftara miram vidcri aiToecis
diftia<^iooi peccaci . t^\XAz\i\i<ldominans,
aliud
I
r
IN CAP. VII. AD ROM.
De vitbo
hnbifAndt
vel inhabi-
ttndifecun-
dum fignifi-
rttionem
VOCM (*f V'
fum Scri-
l-tNrt.
Martyr.
a 1 ii 1 ( I iV; A/f^ ;V«» j il i c i t u r , & q u i i ! I u d rrrf^e-
nitornm hoc rtgtmtcrnm ;noprium cllc ar-
bitrantur. Vcrum , fi quis poflulct iftius
(iirtindionis probdcioncm, aquaillishx-
rcbic. Scdaoooa pcccatuma!iuJcil</cmi-
nansfwxc rtgnans tnexifiensfnnon re-
gnans, & illud propriumfrrf^rfli/«r««j hoc
rtgenitorum f Quis ncqct , Scripcuraafiir-
mantc rcliq jias pcccati & vctcns homiois
in Dobis. dum tn hac mortali vica fumus &
crimus fupctcflc? Acquis >□ Jiicriptara vcr-
facus ptccatum daminans ab inhaOifanrtj
diftingucc , inhabitans cwtx\ tnexifitnfcj
idcm cxiftimabit ? Pcccacum Ginc inhabi-
t.tnsz(i dumiaans , & liomtnans cfi inhabi-
tans (j* peccatnm propccrca in regenitttnon
habitat , quu in i\\\%non dominatHr. Prius
probo cx ipfa vocis inhabitandi feu habi-
randi lum fignificationc tum vfu Scripturis
fjmiliati. Dc figiiificatioDC vocisfV/t Zan-
chiutUb. i. deartributii Dticap. 6.qu*jl.
Dcus non dicicur babicarc la impiis, fcd lo
piis.Quid cnim cfl habitarc aIicubi?F fl ibi
non fimplicitcr eflc, vt fit lu hofpitiis &
profcdiooibus, fcd canquam ia fuo domi-
cilio pro arbitrio icgnare & domiharl
Jdem Zanchiiu ini-j. "verf cap j ad Ephefios:
Habiundi vcrbum ia hac propoGt.onc,
Chriflus habirac la cordibasoo{lris,mc-
taphoric6s pofitum cfle , dubiuni noo cA,
fumpca mccaphora ab iis qui noo vc inqui-
liui &i pcrcgtint in hofpttioalicno moran-
curadccmpus ; lcd patribusfjmiliasqutio
fuispropriisxdibuslibcre viuuocopcrao-
tur, famitiam rcgunt,& dominaotur. Bu-
certis in hunc lociim qnem traciamut : hauc
exictofam wmdtcit in fc habiiarc , boc cll,
fc pcnitusoccuparc, & doftiinari.vcfolcnc
qui fuuc domi fux ia fcdc & domicilio
»toprio. Apoflolus & omnis Scripcurx
nac mecaphora lohabicacioois fxpe vciiuc
^ ccrcara fcrc adfolidam prxfcnciam cius,
quod iohabicacc dtcuur, pcr cam figntficac
plcruuqac.Sc domioium. EtpauUpofi:td
huac modum iohabitarc pcccatumcdil-
luJ pcaicus & poccntius oobis inndcrc«
DolliiqucdomiDari. Alartyrin ^.verf ca-
pitu 8 . ad Romancs. Mccaphora habicacio-
niscxcoltimitux > quod quihabiiaacdo-
6^^
mum non rancum cam occupaacfcdct-
lamincaimpcranticproarbicrtofuomo- ^
dcraotur. Mnfculiu tn hunclocfim, Et vt cy«
raDaidcm iibm& violanttam pcccacicut-
dcnccr cxpiimac, noa dicic, cxiftcns in mc
pcccacum,fcd inhabitans in mc pcccacum.
Nam oilcodic vctbo inhabicandi , plcouni
io fc pcccati obcmcrc domioium : pecca-
cum quaft fcdcin fuain lufc fiziflc. Malum
nufquam poccocius rcgoac, quamvbi fc>
dcm fixic.id quod vidcrccflta ryraoais Ita
contrario inodo dicitur Ceus habitalfc il\
mcdinlltacl, cu quod in aulloalio populo
bonitaccm fuam c.inr3eutdcDciadeclarauic
ttquc in i(l:o,iuxta illud non caliccr fccic
omnt oaciooi.Hoc fcnfu (xpcnumcro vcr.
bum habitandi tn Scripturis vfuipacur.
Quum icaquc vcllct Apoflolus dcclarare
pcccaci in fc vim S: tyranDidcm,dixit illud
infchabicarc, vcluciopropriodomiciliOt
arquc ica plcoc rrgnarc. Calu. lofltc. Iih.4.
c.t6. Sc^ii.dictcnosin Chriflocircum-
cifos , circumcinohc noo maou fadla , de-
pofico corporc pcccati quod incaropao-
lUa habitabac , quam circumcifioncm
Chtifli vocat. De Scripcurx vfu quod dizi
cum£wr«r«,patet& hifcelocis.Ioh.i4.v.
1 j . Fattr ^ ego adillum veniemta.i^ man-
fionrm apud iUum faciemm Ko. S-ti.SiSpi-
riti*s eius qui txcttauit lefum i morttiii ha-
bitatinvobti.fijfc. i.Cor.6.t6. Habitaboiit
eii , inambitlabo , ^ ero illorum Dem, ^
ipfierutitmihi populu4.1ifhcf.}.\ 7 vt tnha-
bitet Chrifiut, (jye. 1. Tim. i y. Rettocans in
memoriam meam non fimularam fidem . qutt
habitauit prius inauiatuaLoide , ^matre
tua Eunica, i.Tim.i.i4. Prictarumdepod-
tum feruaper Sptritum fanHum qui inhabi-
tatin nobts hc^.^.jft inuidiamferturSpi-
rifns qui habitat in vebtt.x . Pcc. 3 , i j . Se4 cot-
los nouas ^terram nouam expeciamm fecun-^
dum promiffum,in /jutbits lufiitia inhabitat.
Apoc. 1. 13. Annpa* marryr iUemeusfideJif
trucidatftt efi apud ims, vbi Satanat habirat.
Ex hoc yfu fanHi dicntxtui habiraeuia Dei
w S/ir//«.Eph.x.ii.CoDftac crgo cz figoi-
ficaciunc & vfu vocis. S.Scripcuris >fitJCo
ifihabitans peccatum idem cflc quod d«mi-
oans. lam vcro &alccramilludfacilccil
Pppp demoa-
lACOBVS ARMINIVS
JcmonftrarC) ocmpc, ffec/ttum'i» regenitu
oonhabitAre-.nim Spirittu S. in illu habitut,
ytSi Chriftuf fcr fidem in cordtbm ipfomm,
Jici^curqi hmbitiUMlHm Dti in Spiritu. Ei-
go non halitat in iWii f^tccatum : quia nctno
potcftab vtroquc fimul inhabi/ari , 8i for.
iemarmatHm Chrtftui , vbi v icit conftringit
tiici/ , atquc ftc domum Hlitttocenpat ,
i»halfitat,Q[iimortuifMntfieccato,fjfin qnt-
bui Chriftmviuit in itlis {.>cccatu oon lia-
bitat.At regtnitiaon viuuntfcd mortuifunt
peceato, Rom. 6. & in iifdcm habitat Chri-
(IiM (yviuit Gal.x io Ergo m rcgenititpec-
catum n^n habiiat. Poccricautcm colljcio
idorum duorum \ocoxvim.Sontgo idperpt-
Sro,jed percatum tjuod in mehabitat, (y^Tjiuo
auttm non amphui tgo.jeUChrtftm in me vi-
uit ; dcmonlharc plcoinimc Apoflolum
bicdcfc non cgiflc.lcd pcrfonam homints
qui pcccaco viuic,&in quopcccacum viuic
& liabicat &: opciatur lo lc rufccpillc.Ncqi
tamcn hioc (cquicur peccatum in rcgcoicis
oou cHc i oam «/^altcubi . & ibidcm habi-
tart,domiuariregnare, vc commonflracum
clliluntdiuclfa.
Terf.it. <^ Coofidcrccur iam vcifus 18. quo can-
J J. dcm caurzrcdditioiicm ciufqucptobatio-
Bonum in ncm pcrfcquitur Apoitolus. Caufercddi-
ifto homine, tjo clt: Nf«i enim non habitare in me,\A cft,
*^ '-^ ^ "^' ("f"' mia, ^<;M/<f»iqu ibus vcrbii i dcm fi-
rr/w;i««fl»gnific.uar)quodillis: Egecarnaliifum. Illc
kaittat,(^e enira cft carnalu io quo bonnm ncn habitat.
Argnmenti ProbatiocStinctuthiJcc vcrbis:N/ii» velle
frocantra- adtft mthi,jt,i bonii perficere hon inuenio. Ex
rUfententtacj.uU ifla icdditioac ita pco rtabilicnJa
pri/fiinttHr fiialcnccDtiaargumcotantur nonoulli •■ In
" hoc hominc dc quo agir Apoftolus , cll
' ji . '• f4ro 5f aliud quiddam a Mmtffiucdtftiu-
Auin .liuc diucifum; fecus Apoflolus fc
noa corrigcrcr, diccns, in mt,\d zi\,in car-
ne mta : Ai in irrtgenitu niliil aliud cft
quam tarc : cigo bic hoiTio.dc quo agit
Apufluhis cft regtnniu. Conccdoin hoc
homiue cfTc aliud quiddamaMr/irdiuet-
fum fcu diflindum, hoccoimhabcccor-
rccflio Apofloiicaj at ocgo in trregenttu,
oihtl cdc piarccr carncm , irrcgcoicis in-
^uam , iliisquiy//^/£^<yMnf. dcquibushic
a4>bit cfl ccxitroucilia. RauoDcmadfcio
iufla; ncgacionis : quia io hominibus fub
legc cxiftcncibus cfc mens ^ua: rjeritatem
aIiquam,W; Deo,Si TiSJfw/fmiif oouir.
Rom. I . qux iufti iniuftinotitiam habtt.
R om . 1 . Cuiui cogitationts feft accujant ^
rxrM/iin/ . ibidcm : qux nouit concupifeen-
tiam ejfe malam. Rom. 7 . qua: dicic fu-
randum , nonadMlterandum. Rom.i &c.,
Jrrcgenttu ctiam nonnuUis ctibuicur ^m«-
damilluftratioSpiritutS.Hzh.e.f.^.Agni-
tto Domini Seruatori^ lifu Chrifti. x.PeC.
1. 10, yiiiuftttiatognttio, ibidcm vcrf xr.
'voluntaiii Domininotttta , Luc. 1 1. 47. do-
num Pr fhetia, &c. lllacaliaqatr«r»«f oo-
miuc iufigoirc audcc infignem Deo Sc
ipfuis Spiricui ioiuriam facic. Ecfaocquo-
modo illud qaodpiccatum accufat , homi'
nes pectati conuiHctt ,ad liberattonem quA-
rendamcomptUit , c^rnMoonuoc comprc-
hcdi poccfl.'Efl crgo iii hominibus fubltgt
cxiltcncibus r4r()& aliquid pracccr edrnem,
ncmpe mcMjcognicionc lcgis imbuca . ciqj
confentiens (juodbonafit , & in nonQullis|ir-
regenttu pixrcr carnem mens cognitioDC
Eujngcliicolluftrata : illudautcmaliada^
carne, hocipfo capitenon Spiritusah K^o-
flolo,fed f7;rn5appcllatur. A/My<-.i»//M»c/0-
f«m.Vid:quam iccrumcaucc viaturvcrbo
habcdi : non dicit.noui quod oon iirquic-
qua inmc boni. Na vndcalioquin appro-
barcc bona & dctcflarccut Jtpla culcncicns
lcgiDci, q>ficfanda,(iulh,& bona.flQihil
io feboni habcrcc? fci noui q> oon habiccc
iu me booam, idcA.nonrcgncctn mc.noo
pociacui impcno, cum illud ad feiapucrir
pcccacum ,mqi voluocasquodbonum cfl
CTpcccns, Don libera, fcd infirma & coadta
fufltncDS poccnciam cyianoi. Atdicctali- Jnftjffftia.
quts,non tantum quid a carni dtucrfam
huic homini tiibuitur . fcd & illi ipfi quod
d uciium cd icarne tnhnbitalio bont iw\-
buicur, fecus eoim coirc(fliouc if^a oput
nonfuifrcc. AtiDhomiacirrr^fwi/flfcuyMi'
/'jfrxiflcQtCi nihil eftctit b*numinhabtlat.
Ergo,&c.VtilIudconccdam:ocgo bocni- RtJ^onjU.
hil fcilicci eflc lahovniacfitb lege , cu\bo-
num inhabitet.Kim in meoteiftiushomi- j^f^fettiin
ris habirac booum,ncmpc vcricasaliqua 9c ^^^^ cap.di
cognitiolcgis.lshabicacioAisfiguafuoco- iteilm. tit.
peia
IN CAP. VII. AD ROM.
6^1
itltunH' P^** cognitio lc vcritas ia mcntc
tnrt ^ti- P^^oduiit , vtpotc , coafcicDtia homincm
tuledtviA>^'^^'^^^^ accufjos modo , fcd & cod-
^^•^ ^^umccns, icntcniia: condcmnationis ad-
ucrJus ipfum hommcm proauntiatio > lc-
gum honarum latio , publ«c« difcipliox
cutlodia , ("cclcrum puirnio , bonorum dc-
fcnlio , dciulluiapcilcgcmlcgiftjucopc-
lA adipifceoda dcfpcratio , ad Jibcratio-
ncm dcfidcrandam , Iibcrationcmquc
quxrcndam compulfio. Hrcfaucopcra
ugna fuut ccrti/itma lcgis in mccie talis
hominishabicantis & dominantis. Piccor
hic nc quishxrcfcos condcmnct ijuod ha-
Acnus vcl non audiuit,vcl non fatis confi-
dcrauit. Naa eaim dico,ia hominc fub le-
gc ^ uc irrcgcnitorum vllo bonum habita-
rc & dominari.Nam non cflidcm in mcn-
ce , & in homioe (implicitcr domiaati. Si
cnim cognitidlifta iimplicicct in homine
habitarct & dominarciur.um quoqj idcm |
illc homo confcacanc<^ iAi fuz cognitioni ,
viucrct , carois rcfiftcntia tcpulla ab co I
quod in hominc (lmplicitcrprimas& po-
tirtimas paitcs obtincrct. Et fi quiscxaftc j
hanc caufx tcdditioocm coufidcret , & ^
fcopo Apoftoli accommodct , intclhgit
Ulam correiflioucm & ncccirariamfuillc,
& hoifum allatam , vt . aon ob&antc boni
alicuius in nTetchominisfublcgccxiftcn-
cis inhabitacionccaufa propria & adzqua-
ca reddcrctur , cur in iflo tali hominepec-
catorum aftcdus vigcaat , & omocm con-
fupifccntiam opcrcntur ; quzhxccfb,
?uod in carnc iilius hominisbooum oon
abitat , in qua fi habitaret boou , iam noa
Ccirctmodo & vcllctbonum, fcd & ipfoo-
pctcadimplctci, alFcdtibus a bono inhabi-
tantcilomitis& lub.-i(5lis , Irgiquediuinx
fubicftis Vndt afpofttt Thom. in hum ipjMm
iocnm : Et pcr hoc matiifvftaturquod bo-
ttum gratix aon habitar in carne,quia li in
carnc habitaret, ficur £iculcatem volcodi
bonum per giaciam habicsnccm in mcntc
habco, icababcrcm rjcultaccmpcrhcicodi
pcr gratiam habitaaccm io carne. At io>
quict aliquis , totus homo irrtgtnitM in
Scripturariirflappcllatur Gco 6 \ tcqurd
^tjficArofHnt. loh.j. GUtodmUHintjlex
inJinntU.
eanctaroeft. Refpoodeo primo.- Huaclo- S.ejj^onfl0.
qucodi modum cUc mctoaymicum . &
CMrnemdicipiocMrnAli, coufuctudiae Hc-
brxispcculiari.quiabHcadlaprocoacrciit
vfurpanc ,*quod Betninlocum loh. j.v.i.
Aferte ittdicAr,dictm : Caroprocarnalipo-
nitur, vt apud-Hcbrxos fipc appcllatiua
pro adicifliui;, vfurpantur, arquc adcu a-
pod Grxcos Sc Latinos, vcj(|(?k^^«, fce-
ius. Sccundodico.cciamfi voxcatoinab-
Ara«Uo vfgcatur ; toiuin hominem car-
oem dici polle , ac ooa totum homiois.
Mens coimcondemnAnsjxccMtMmSc iadifi-
caos Ltgem , noa eft caro. Atillacadcm
menscarn/ttitAici potcft aliquo modo.pro-
ptcrea quod Ht in nomioc cMrnfili , U quod
CMTO aducrfus illam ^//^7/4«jrotuir*homi-
nem captittum redd/ulegifeecatii aiquc hac
ratioDc/'r^//flw//w///riniIlohomiHe. Po- Argumenti
tcft vcto hinc argumcutum cxtrui pro exiitdtm
confirmanda vera lcnrcntia , hoc pafto: vtrtii pr»
la carnt hominis regenid habitat bonum: veraJtH'
ergo homo de qua Apoftolus igic uon cft ttnti^i,
rigtnitui. Probopropofitioncmaproptio
ctfcdoSp inhabicancis. Sp S.cnimcm^wr»
cruciftgit cumconcupifetntiuipfmi , carnem
eamifqjaliionesmoritficat , carnemjiti Jub.
igit , corpm carnupeccatitneruA/ : & ilta o-
maia pcr inhabitationtm fuam : Ergo ia
camt hominis regeniiihabitatbonum. Af-
fumptio cftiaipfoicxcu. Ergo conclufio
todc fcquitur.
Vidcamus iam probaTiohcm iftius,
ouod in.carne iftiui iKminifbonumnon ha '^"f'^^'
btitt. lllacontincturhisvcrbis: NamvtUe ^'^' .
mihi adejl , ftdvt auod bonum tftptr^tiam, '^* ^"'"/»4
noninutnio. Ex collatioaequxftioois pro-
bandx & arpumcnci ad probandum allari ^*»"""**»
apparct , hilcc vcrbis argumcntum con-
tioeti i Hon tnim inutnio bonum perficer»t
fcu , non adfequor vt bonkmperficiam , qux
probatio fumpta cft ci clFc<fto : vt cniin cx
inhabitaticne beniutcarne fcqucrctui/fiyf-
cert benum , ita cx tioo infjabttatione boni
in earnt cxiftic pMrationh boni impojfibili-
«M.Ifta vepo yctb»,v*lltqi4i4em fnihiadeft,
adhibc ntur per colUtioocnKliucifoium,
quod hic fuitnccctTaiium i quia probatio
.faicaccooimudada honuoidcquoaiiitur.
Pppp
lci
6^1 lACOBVS ARMINIVS
lu autem accommodatar .- veQe qmdem
tuitfi bomini Jublege cxidcQci . at idcim ho-
jno,proptciea quod cnrnnlit eft,bonHmpeT'
jUerenoninutntt. Vndc apparct illum cnr-
n/tlem cflc , inquc cius carne bonfim nan hs-
bttnre; quod fi habitaret in carnt if>{iM4, tum
€iirnu vircs & cupiditatcs inhibcrcc , nc
boni vohti pcrpctratJoncmimpcdircpof-
fct. At proponatur tota probatio hoc f) llo-
gifmo.
eiui velle quidem hsbet , /»/ bAtumperfi'
ctrt non inutnit, in illiu^ CArne non ha-
bi/Mfbonum.
At homo , lie quo A^ojloltisttgit, velle qiii-
dem habet , At Lonum ferficcrc nontn-
uenitj.
Ergo in hominii ifiimcarntnonhabitatj
bonum.
Qupd lUc fit fyllogifmus Apoftoh , nc-
^arc non potcll qui Logicam vclaHminc
kilutauit , & pcipendit accutacc vcrfum
iUum. Poirim autcm cx ifla propofitionc
concluderc propofitioncm fyllogifmi pau-
lo antcamcadfcnrcntix mcxllabihmcn-
tum allati » ncmpe in carne hominii regeniti
habitMrebenutn . hocargumcnto, quia/jff-
mo regenitiM inuenitperficere bonum. Con-
naru cnim contraiiurum cdconfcqucn-
tia. Quod vt planiuspatcrc poirit . agc vi-
dcjmus propofitioncm iAam cum aliis
indc pcr inncrfioncm dcdudis. Propofitio
cft : ^emo bonum pirficert trnpotens habtt in
sarne jua bonit inhabitant , Hrgo pci inucr-
fioncm : Ktmobabinsiutarnefuabonitn-
konum perficereefi impotens: cuixquipollct.
Omntshabensin carnejMa bonum inhali-
tans efi potens perficert bonum; quidtm po-
tens propteria quod habtt bonum inhaLitans.
Ergo pcr inucrfioncm fimpHccm in matc-
lia neccflaria & reciprora.
Omnu potens ptrficere bonum , habtt in
earne fua bonum inhabitMis.hxc cft maior.
Hincfubfumo.
Atregenittupotefiperfienebonu. Phil. i.
Ergo regenitui habet incarnefuabenum
inhabitans : qux Riit Maior ryllogifmi mci
pauloantcadduAi.
AtgHvtfn- Scd contrarix fcntcntixadfcrtoresTi-
dcduccrc pofTe ad fcntcotix fuz coofirma- trMri»Ja^
tioncm,quodcft talc : tentim tx
Cutaaifi velle Lonum illt efi regenitiu. ficunds
At huic homini adefi viile bonum. fMrttV.1%,
Ergo hic hemo efi regenitm.
Antcquam ad fingulasfyilogifmi iftius
partc$rcfpoodc3m,tollcndanobiscftam- - -
phibolia iftius phtafcos, vellebonumtCmc '^f""^'*'
homonymiain ^ocevelle. Ccrtum coim
cft duplcx cire iftius volitionit gcnus,
quando quidcmdc voocodcmquc bomi-
oc hic dicitur , quod circa vnum idemque
obie^tum benum^volendc vcrfatur & no-
lendoi volendo , qua vuit illud i qua non fa-
cit nolende : idie cnim non facit quu non
vult.VuttvoluntMte tanquam fcrua pcccati
compulfa ad nolendum. Rurfus circa voom
idcmqucobicrtum malumvcvCirMtnolen-
do volenda:Nolendo quaiUud non vult fjf
odtt.volendo quaidcm fMC0lifion enim/4-
ceretniCivellet , licct voluotateimpolfaab
ifihabttante peccato ad voiendum. Quod Augufiin.
Auguftinusli. Rcttail.i.c.ij. tcftaturvcc-
bisrupracxprellis.
SucerHiinhunclocumfoLi(,l. Jiincfa- ^uetrtu.
ilum eft , vt fcccrit ( Dauid,^' &: quod volc-
bat , & quod nolcbat : quod noicbac , noa
cum quidcm quaudo id faciebaf,fcd quum
adhuc ftarct confidcratio Legis diuinx,
qunmquc ca rcftitutafuii ; quod volcbac
quum iamaAucoQcIuderet&: ftatuctecdc
obic^a mDlicrc.Ica Petrus,&c.
Zanchiiu di optrtbus redemptionu lib. l, , .^^
cMp. j. foi.i^. Certc Pcttus ideo ncgauic ^
Chtiftum quia voIuit>quanquam ooo plc-
na voluQtatc, ncclibcoicridfccic.
Qjiarc qaum ficii ncqueac vc voicum
Tit voliiiinti noliticnts gcnus , fiuc vnus
volendi Hotendi m o d us , qu o vult bonum
Sc idcm bonum ncn T'«//, quo nonvuitma-
ium,Si. idcm fiiaium vulx i nccclfc cft hanc
phrafin velie bonum & noUitnMlumdM\\i-
ccm fcnfum haberc :qucm cxpUcaie co-
nabimur. Volitio igitur & nolitto omoil,
quia fcquitur iudiciumhoniinisdcrcob-
ictfla, pro iudiciidiuerfitatcctiamcftdt-
uetfa. ludicium autemrationecauhc lux
cft duptcx. Autenmi proficifcitur ci r.rr;-
p^o con.iicuiMt Hbi cxhacpiobauoaca(gum€(um teScsAWae MfprolMnfeiegemquodl
tyife-
IN CAP. VII
t^honum cxidimaDCc quod lcJt prxrcribir,
malum coDcra quod vccat: aucproficirLUur
cxfenfut^ajfe^u , tccogahioac , vclo-
quuncur, reafuali, fcu luuflaa fcadbusiap-
probantc c]uod vcilc,aroaeaum.& delcda-
bilecll, licccvecicum , improbaocc quod
hoxiQm,inuci!e, &iDamcBaum cA > liccc
przfcriptum. Illudiudiciumdicicur^fn^-
rMlut.Jlim»tionU , hocpnrticuUtiiMpprob»-
tionuftuofeTMtionis. Hiacvelitio alia c(l
ci wxAicio tLjlimMtonii generalii , alia exiu-
dicio parficuUris afprol/ationit , acqucica
wolitio. Vodc vclunta* fcqucas iudicium
generalit tijlimationn i/«//quodlexprxn:ri-
hii,non vult (^uoA lcx vccac raceadcmx^o-
luntai fccuca wxdicinmfarticnlarisapproba-
tionifyuUmala dclcdabile Huc vcilcquod
lcx vctac , & DOD yuWlonum molcflum 5c
noxiumquodlcxprxfcribic. Qu,x diftin-
AiocoDltdcraca rcfpcdu obiccti vnius e-
iufdcmquc Tatic coafidcraci , magis illu-
ftrabicur. Obicdlumenim quod volttntatt
obiicicur auc fub forma gcocrali . aur fub
parciculari (orma coondcracur. Stc atiulte-
tirium cooftdcracuc ia gcacrcauciopai-
ticiilari. In geocrc coondcracum coo-
dcraoacur araciooe vc malum <Sc lcgc vc-
cicum , in parciculari appcobacur cogni-
tioDC a fcnubus haufla vc delctflabilc &
•neertu. bonum. Sic Buceius io hunc locom dc
cadcm re3gcosfol.j<;6 Duplcxauccm cft
in faominexTfA/nr/u.alccra qua confentit Lt'
^x,alccra , ijua factt quodilctcjlatttr. Altc-
ra fcquicur cocoitioncin Lcgis , qna eogno-
fcitur l/ona ejje : alcera cognitioocm hju-
(tamafeofibus , quzquccHdcrcbusprx
feocibus.
Aliccrctiamhxc voUtio (^aolitioAifkin-
gQipoflunc. Edvolttio noiitio n-qucos vl-
iimum iudicium dc obi-do fudumi cft a -
lia non vlcimum , fcd anccccdcos ludicium
fcqucns. Rcfpcftu illius eric Vfluio circa
^0»nf»huius rcfpriflu volitto i.nci ma/uf/i
illi oppo(ltum,& coutu : atqucicadt /iL)//
tione. Bt rcfpcclu illius cric volitio, h tius
rcfpedlu erit «o/r//tfcircaidcm obicclum,&
<oocta.ScdT;j////o ^twlitio fequcntrs non
•vltimum iuJicium , uoo tj::i va',uio^-»o-
Jitio Cmphcttci 6c abloluic dici poHlmr.
AD ROM. (Tpf)
quam W/«/iw f^nclleitai : fcqucotcs vero
vlcimum ludicium nmpiiciccr & abfolucc
dicuaiut volitit>Ofnoliti» cfficax, quam cf-
fcilus fcquicur. Thomasillamdicit«wi^/e-
nam hanc complttam V5/«wr«/rw,iohunc
ipfum locum Icptimi capicis ad Komaoos.
CooHdcrecur vcro hic cadcm dtflindio vc
cft dc Dco vfurpaca Dicicuc cnim Dcus a-
\\(^nidvtUe apfroiatiue caoquam bonumin
fi » ^hc^aidscKovelletJjicaciter, caaquam
fimpliciccrad gloriam jplius facicos- Jatn
vidcodum dc (^uo velle noUe Apoftolus
agat. NoD dc volitione f^nolitionefarticu-
t*ri«approbationi«,(cdgeniralisaJlimationit:
0 OQ d c voliti^ d^nolitione verfaotibuscir-
ca ohic£tum particulariter , lcd gentralittr
confideraium:oon de votttiont ^ nolitioni,
vltimum fed antecedetu ludicium fequcn-
ce ; noD dc volitiontfimflici , abfoluta ijrcS-
pleta, fcd dc incomfleta.Sc qux veUeitat po-
cius dici mcceacur. Nam bonum quod vult
nonfacit, (jf malum qitod non vult facit. Si
veUetbonum ilegcprxfcripium voluncace
apfrobationis particularu, lcqucnccx7/i>i»
iudicium, iam cciam bonum hoc ica volitum
faeeret : Si eodem modo noUttmalnm a Ic-
§c vccicum , iam abeoabjlmeret , quod crn-
icc & protixea Bucero in huoc locum ex-
plicacur.Nuoc veaiofpeciacimadfiogulas
parccs f) Ilogifmi . io quo maior Propofitic)
mihi duplici oomincreptchcodcoda vidc-
tutjtum quia veUe bonum dcquo hic agitur
DOD crt propriurn regenilorum, cooucoit e-
aimejiamnonrcgenttu (puta fublegecxitic'
tibus.ScoKaiainipnshabcotib.qux Dcus
pcr legcm efficcre folct) tum quia eciam il-
loaltcro fcnfu vfurpatum aon cotinetple-
namhominis r/gf»rrii/i dcfiDitioiic. Noa
inimtaium x^w/fidquod bonumcfihomo
re^eneratuttCcd ctiam ticit. Deuscoim in
ilii.f/pfi/ veUe Cf^ferficere. Phil. i.^DeU4
prtparauit bcna vt in iu ambulareat regeni-
ti lcii,condtdit 101 ad bona cpera. Sunc noua
creaturt j dcnati funt jide qut e(l ejflcaxper
oharitatem-.StuibuiiuT ilUsobJcruatioman-
JatorumDei : faciuntvoluntatemDomtni,
uhediiint c t aoimo ijli foritu doHrint in qHA
fitnttraditi.Scc. Vndc apparcc addcpdam
fuilfcpro}'o(itionipartKuiam,;<f/;<w , qiix
Pppp j iiidi-
7^
lACOBVS ARMINIVS
otlJira ilUus fal(jfafem & iaruBicicntiam
piima fruacc prodic,hoc p2t\o: cMtfalri fel-
U banum aJtjl,UeJl regsmtKt. Ad affunijitia-
n:m rcfpondco qucHl mutilc proponitur.
Noacnim hxccft iurcgra ApoUoli fcntc-
tii'V*Umdtfl rmhi -.(cA^iii vna fcntentix
at>aItcra,lincquanon cooftacfcparata.F.ll
enim axioma hoc v»icum , dijcrttum ncm-
pc , 'vellt adefi mtht.fed tjuodbonum tfl ftrfi-
cere,noninMenio. ExSciipturaautcm muti-
lcpropofira nihit fohdc concludi poTcfl.
Addo quoJ poUcrior illa pars ontiHj in
dubiotclinquit,dccuiufmodi volinone ^
ttoUtionehic agatur.addita vcro plauc figni-
ficct agi.dc voluicm tneJficMci gcnera U
ajlimarionis: 2ti\h, vcantc didlum, non cfl
propria rtgtnitorum. Potcftaucem ajfum-
^rra (imphcicerncgart , vc non czcrudtacx
conccxtu Apofloli. Apolloluscnim ho-
mini. dcquoagic, oon attnbuic i''^//'^''-
tium, ^ noUe mMumScAfactre malum, ^
non facere bonum , quibus accributis dcfci i-
pcioDis inUar additur , auodnolo , (^quod
velo: quc dcCrriprio adaita-cd accommo-
datc Aacui hominis dc quo agtt A poQolus.
& ftc poflulantc latiouc apodi<flicx tradta-
tionis : (lacucum cnim A poflolo propriam
& reciprocam caulam adfctre cur tUe homo,
dc quo 2git,l/onurr} fcrjicere BOH inMtnta: , &
propcctca omncs aliar c-'ifx fuorunc fcmo •
ucndat , incer quas cciam crai nolitto bont &
'Voliiio mali f itcm sgnorantia boniormali,
f^c. Sic in alccro ilio difcreto axiomacc,
'velle adefl mihi , fid bonum ferficerenon in-
«cfffj.ptxcipuum quod homiui , dc quo a -
gtt Apoflolus.attribuitur, fcu quoddc illo
prxdicatur,efl, nou inuenire vt ptrjictat bo-
««ii»,ad cuius illuflucioocm adfcrtur illud
diuctfum,x'ffl^quidcmmWit//f/? , quod
diligcnccr cofidcraoduin cfl rcAum laccl-
lc^lum huius loci diBicilhmi iDquixcnci.
Exhifce vcro patecconcrarium cx duo-
bus illis vcrfibus concludi pofTc boc pa£V
Argumtn- Cutvtllt quidem adefl , at non perficere,
tu m exv.ii quiqtit non factt bonum quod "jult , mmlum
f^jo frove -vtro, quod nonvult ,facit , illinon efi rege ■
■r/% iintentta mtm Ex dcfciipcioac rcgcncracionis ic
partiumeius.
.At hamini ifiiadefi veiU,At nonftrficert,
(5* idem tUenonfaeit boMUm fUodvuU , fed
facit malum quodnonvult.
Ergo tUt homo dt quo Apnfiglut agit ncn
tfi regentttu.
Airumptioeftiutcxtu Aptftoli. Vio^Si' ?Tobat't$
ficio iiaquc fola probanda. Regeneratte ooa Afaiorie Fri
ra ntum meneem tUuminat , voluntatem t«n- pofUionit
fer»,At.(cd 5c afftlhti cohtbet crdinat . (jy qua foUin
mtmbratxttrna , ic intcrnain obfeqaium dubiumvi-
Icgis diuiDa:/<»f/g»V. Maith. 7. tt. aon qui cnri^ttfi.
voluciit fcd qui fectnt voluntattm Patru
ingrtditiirin reguum cilorum : Ibidcm pru-
dtni dtcicur oon qui volutrit , fcd qui fece-
ritfcrmortei Chrifii. Vidc qux antc dida in
ac^iiioac profofitionu lyllogifiTii ad con-
craciam (^nccntiam flabilicndam allati.Er,
qui veluntatem carnu faciunt in defideriu
ipfiM , non funt rigeniti. At hic homc fa-
ctt voluntatemcarnii. Ergo,(^c. Coaue-
niuot aucemilla quam opcimchomiai/«(
lege cxillcnti , ville nempe boKum (^ nel-
It m.j/um, ytconftntitntiltgi quod bottn fu,
nen facereintcm bonum ^factrt malum,\z
camali mantipM peccati, At rcgctar Obuili$.
fortc quifpiam , non (implicitcr/i««
num huic homini ad.mitur, fcd ptrficcrt, id
eft,petfcAc facere,idque Auguftinoadfti-
pulantcqui illud vci bum ita cxphcat. Rc- R<^«.
Ipon vt othil lam dicam quomodo horum
fcntcnti* cura Auguftiniana conucntac,
quodpofteavidcbimus , mcrum hoccfTe
cfFugium. Vox cnim CtX(Z>{^ir^ym^»fAmt
non lignificat ptrftflt fattrt , fcd fimplici»
Utfactrcpatrare, conl"«(f^um rcddcre i ¥t
patetcx vctbo )r?i« quod fcquicur, £c cxi-
pfahac vocevcrf if. vfurpaia,vbi cxipfi)-
rum opinione non poteft vox illa fignihca-
tcptrfeHefacere, n3it\ rtgeniii lic quib.huoc
locum intclligunt , nuIum;>*r/irif?#Don/3»-
ciunt. Infpictautur loci Scripturxquibus
hxcTox vfuipatur , & vcrus fcolus illius
facilccx vfuScripturx intclligctur. Ad-
do quod ifto fcnfu non magij perfictre , id
cft , perfene facere ^f»;/»! homini regenite
adimi poirtt, quam velleboniim Nainr*-
gcntit bonumperfeHenon volunt dum funr ia
hac moitali vita.
Arvcio,inquictaliquis,a'f//»io»«»j t*ft jnfiantii^.
I nollt mMlum , quocuoquc modo &i fcfifti
■ ffpen.
htnAtum
alia (JH4.-
djun, tnm
tMfUM. fmlu
TMrihuifrt-
ctdane» ia
intgenitis
innullis
cum habe
Auiitflinui
IN CAP. VII
fiimptum , cfl^o^irmaliciuod. Eihomini
irr(r^fn//o Dihi!pio:fusitibutpotclb , quoJ
i-onwmappcllari qucat , citn ^ratid.f^Spi
nVwj^nifificoDrumcliam. Rcrpcndco. Ad-
tcaiatcllcximusqualc &quaQCum honum
faocHt. Atvclimmihi prooarioihil omoi-
oo homini /V^t^gt-w//^, qualircunqucillc fic,
attribuipollc^onx : Scriptur.-imcoiudicio
hocuullibiapctcc dicit » ncqucputobona
confcqucntia cz Scriptaris duci pollc : fcd
coutraiium plaoinimc comprobari potc(l.
VeritM dc qua Rom.i. hon.i c(l , vtpotc in
iujlitsjicoatuiii^^tillicik iDhomiuibus
nonnulIis/rrff#iiRj. 0^iM/fg« Jc quo Ro-
n\iu.i.Oo/ium cll,at illud Jcnptum t» cordi-
hutEthnicorum , & quidcm aDeo: ghjlM
doni ctlejiii , f^boni Deiverhtvirtutumque
futuri ftculi benu* ejl, 8c t.imcn iu irregem-
tu tfl. 5c Hcb. 6.4.f. Inrjntnamenta 7»un
diperAgnitionemD.N.IeJu Chrijii efugijfe,
• viamiufiititi cognoffe bonumejlt 8c conuc-
oit Doaregenitu. i.Pct.i.io.i i.Ckw gau-
diovtrbum Det accijiere bonum ejl , &con-
ttcnic Dqnr«g«n/>M,Matrh.i3.v lo. £tio
•vniucrlum dona illa Sp. S. quat ad Ecclcfix
xdificationcmmulcis rcprobis ttibuuntur
honsfunt. i.Cor.ii.& ^^, agnjfcereje pec-
eatorem, dolereobpeccatn , petere liberatio-
nem a peccatis bona fnnt , &: conucniuut
Honnullis trrtgenitts : imo ocmo potcll rc-
^«n/rj/i^^wMHcripatiiceps, oiii harctaha io
ipfo prxccdauc. Vodcapparc: vcrcHicino
poffcquod nihilAcw/ciibui po/Tit /rri-^ffl/-
/*/,qualcfcunquc illifucriot Siquisrcgc-
rar,noo cilc fatutaria ifla bon4 > ncqvy: tjl:a
qualiacJlcdcbcnt. Fjtcor, fcd nonuulla cx
iUis func ncccnj>io/<<//4Mr/^/ri prxceUanea,
quio & ipfa cetto momcDto falutana. N'c-
quc cootinuo Domcn boni amictii quod
Boudumcovcnitquo rcodctc debct. Me-
tU4pcena ^ timorfcruiltf, aoo fuut illc me-
tw df-timor^wiijiliisDei rcquiruotur, in-
tcrca tamcn intcr bonn conuerjionm prtiee-
dentiaih Augujlino ccnfcntur , dtcentejer,
lydrverbis jtpoJlJi: Hbn acccpilhs Spni-
wm fetuitutisitc. cimorcm : Qu<d
cii itcrum/ QuoiuuUo rcncutc molcltuli-
nio pjrdagogo : quidcftitcium ? (icucio
ouiacc Siaaacccpiftit $])ujium fcxuicuus.
AD ROM. 701
dicacaliquis : fllius cfl SpiricusfcruitutiS)
aliuslibcrcacis. Si aliusclTccnoadiccrec 4
ApolioIusitcrum.IJcmcrgoSpiritus -. fcd
in cabulis lapidc:s in cimorc, in tabuhs coi- *
disindilcdioac, &c. BtpauIopoA. lam
crgononintimorc, fcd io dilc&ionc , vc
DOQ fctui, fcd Hlii fitis. Qui cnim adhac
idcobcnc.igic,quiapcciu timet, & Deum
QOQ amai , ooudum cfl intcrfilios: vti-
namtamcn vclpccnam timcai.Timor fcr-
uascdjcharicas libcracA , & vtficdica-
musjtimorcftfcruuschaiicatis , ncpolli-
dcatDiaboluscortuum , przccdatlctuus
in cordc ruo , & fcruccdoininx vcnturi
locuai , fac.£ic vcl cimotc pocnx , fi oondil
potcsarrorciuAitix. Vcuict domiAa,&
lcruus abfccdct,quiaconfummaca chaiitas
fotis niittirtimorcin.
Calutnuiztnm timorcminitialcm intcr CaluintM.
boua aumctat,qucm.B«uf cz illius fcnfu & Bex^.
iuopixccdaocum facii regcncrationi , vc
autca vidcmus.Hzcautcm , & Ci qux func
alta,irrcgcnicis , acttibuuncur nulla cum
ioiuria gtatix & Spiiitus iandi : quia cc-
iam ipfaci gtasiat, & Spititus fand^i opc-
ratiooc locllc crcduntariis quibus infuot.
Sunt caim quxdam aiflioncsptarccdcotcs
coaucrfioocm , & illx func a Spiricu faa-
cto voliintatcm prxparantc , vt Zanchiu4 Zmchius.
ait in iiidicto Juo, de Pezeltt Tomo i.cj* 1 . ob^
tcciionnm ^ rejpcnjionum , quoJ iudicium
(ccun Jo tonio ci\ lubiuodum. Vtde tjua
Jupra citauimiu e.x Bczjtcontra Tilman.Hef-
hkfium. Quis mcdiocritcr Theologica-
rum rcrum pciuus igoorat Spiritum lao-
dum vti vcibi prxdicationc hoc ordine,
vt pitus pct lcgcm, dc cuius xquitatc &iu-
Auia rr.coccn; couuincit, pcccaci ooscoa-'
uilKac. Roman. j. coaJcmoatioo;s rcos
Y ■ , impotcntiam & imbccillitacem
I. . . • oboculospooat, cxlcgcnopof-
fc luAiHcaiido.cai. Gal i.& j.adChitflil
coutugcrccompcllac, vtcDA lcgc taoquam
pxdagogo qui ad Chitflum fiocm Icgts ad
luAiciam omoicrcdcatitaDqua manudu-
cat? Vodc cwam ccrtis nomtnibus in Scri- Qjfg,„ jijf,.
pturaappcllantur : ntwpe pecctucres , qiu „,1,^^*1 no-
tont a/./yif/ Jift ngxiuauu qui Jlbi iujlitiam f„i„jl,uj in
vtndtiabani, ^\xv%^ec(tuercs Chrijhm ffw/V 5^ , itsHra
7or lACOBVS
'v:'c:tre: onerat! laierantes, ^aoi ChriJIm
,y 'vcr}:t rcjicetc : Agroti <3* infirtni , & qu ibus
\ SU iicoopMt efi , vtdifccroanturabillisqui
4ic7/ rur- lc//T««cxiflimabarr,&A/f<//f/opctih.lud
l:irnq-nptr inAn^aa^- Egeni ri^panff" • q«iibus C/;ri-
grattam Eufl*** '^"*** Euani$!txAre: vincli 0> captiui. &
nnfielii reno'^^^^^^ iMumaguofccntes , quos Chrifim
UAtt fitiere- venit tilerAre,c^nttiticardec[\ioi, Chrillus
lentttfunt. vcoitrcligarc.&c. mispcrlcocmperadljs.
ioctpic vt idcm 5/»mVi*fpraidicatioDcE«-
angelii.^wz Chi.llum patcfacit & rcuclat,
fidcm iafuodic , fiiclcs cum Chriflo ia t -
num coipus compiogit , io commuoionc
bonorum Chrifti d\xciz,\iremifiionepecca-
tcrnmfernortitaipfiai impetrata , tn illoSc
cx illoporro x^m^rf incipiant. Vndciidcm
cciam ccrcis oominibus in Sctiptura appcl-
lancut : fiJelei,iitfiificati,re;iempti,fjtnc}tfic»-
tt.regentti , liberati,Chrifitinfitt,tHi concor-
pores . offn de ojft btu ipfiiu . f «ro de carne eim,
Crf .^xquoordincapparcc aliquas Sptriim
fanHi adioncsoccuparicircawon regenttos
(cd regtgnendos , & quxdam cx ilhsopcia
exiftctc lu auimis non ium regenitorum fed
regignendorum.fia vcrohxc opcra finc Spi-
ritui quatcnus cft regenerator, oihil ftatuo,
Scio Apoftoluni Rom S. diftingucrc iutcr
SpiritS adofttontt {^feruitiitu. Scio i. Cor.
).diftiDguiiotcr imntfierium legis df mer'
tu , minifiertum Euangelii Sptrt-
tuf. Scio Apoftolumad Galac j. diccrc,
Spiritum non aceepi exeperikHS,fedex fideEu-
angeltiChrifii. Et diftingucndum cxiftimo
intct 5/i/r//«/« quatcnus fibi teinplum pn,-
parat, itqua idcra templum 'vtfaniiificatum
inhaliitat : quamquam magnopcrc pugoa-
rc nolim,quiD adlioncs & opcra ifta Spiri-
rr^f»/r</«r/tiibuipoffiat,non qua rege-
nerat , fcdquacordaadrcgcncratioois te-
nouationifquc cfficicotiam fufcipicndam
praparat. Hinc putofcmcl iovniucifum
clvcrciftafcDictiaraSpirituifaudlo igoo-
mimoram non c/re.ocquc quicquam Spiri-
tu fanlio idimcic , quod ipfi lo Scriptuta
ctibuaiur: fcd ordiocm cantum indicarc fc-
cundum quem S/irf/i/i fanBus fuas adio-
nc$difpooic& dilpcofat.Ncft.ioaDDon co-
tta igooisuDiofum fit SpirituiadoptioMu ha -
i-itantiti^ordthu: regeniterH , (l huiuimodi
ARMINIV^
in illis cfticcrc dicacui vofiti^^ftn , qaam
efit-clus non confcquatur, fcd qux tn ipfoce-
natudeficiat, vida a tyrannidc/frf«/i inba'
liitantu i cootra id quod di<rtum cft : ftrtior
efi ijui in nobu efi quam jui efi in mundo.
t.Ioh.4..d. Ncquc hinclcquitor qtfodhtc
dc hominc//<f'5r«//4coftituto 3g4rur:nam
aliud cft aliqucro /«riC/jr^»/// ^ra.*!.* cflFc-
dumfcotirc, & aliud /Ml-^rii/irtcfle. fiuc/J
gratia inhabitante regi,dMCt,agt.
Vcrfum lo. iatn antc confidcrauimusi „ ,
. . I ■ lerf.xo.
brcuitcrautcmmonco&hicvcritatcmoo- -* , .
ftrx cxpoficioois aot^AlUcz maoifcftc
prodi : quod io hoc cooBn vcrfii fe fa- ^^^^ ..^
cere dtcit quod non vult, 8c ramco non f.tc
re fcd peccatum hec operari. Facit cigo & /. j
y>tc//.quia/iiff^f/4/»y«rwM/compuIiusaDo- ^
mino, qui nontam/«*rwquam Dp»>/n//«i'"
, ^ r •' 1 ~ ' / 1 • catum qiui
voiuniattm cxlcquitur.licct (yjttam , alio- ^^^/-^
c[UiQ nonfaceret. 'Nimcen/entit voluntaii .^J^^
Dcm/n/ anccquam illara faciac , quia aoa '
coadus facir, voluncascDiracogi oonpo-
ccft.
Vcrfusii. habec conclufioDcfncxaocc- y^^f^^
ccdcQcibus,accommodata propofito Apo- c^oLtetii i"!-
ftoli quod hic tradtac. Ex co cnim quoj , - ■'
n \l j ,r /• ~ veienti
velle jibi aae[jeneuit . ac perficert mtnime, ^g^^^
coocludit.yf^i vclenti bonum, malum adia- 4^14.
ff rf . Scd animaducrtcndum quod Apofto-
lus vcrf 18. cadcm phrafi vfus eft de veSi,
uahicvtitur demalo : atque fici//ri///^i/«
bi .«/fjlTf &aHiaccrcdicic , tum velle ip-
num.iMmmalum Et qucmadmodumx-rJ«
Aoflit ipfi ^idcR ex affiecfu legii, dfmenteam
yt iufi^m CT' bonam approbame , fic malum
ipfi quoqucrx lege ejuadampeccatt adiacet,
hoc cft, vi & ty rannidc pcccati.potcftaccra
& lus fibi in iftum homiocm alTuracntis 8c
vfuipantis. lam vidcodum ao vtriufquo
przfcntia &adiav:cntia , vt fic loquar.x-
quipoilcatiao vcto altcrum altcri prxua*
lcat, & vtrum cx duobus. Coallac aoa X"
quipollcrc.fcd voumalccri prxualere » 8c
quiQetn;/i«/Mm poccotius & vchcracnrius
adtacere : illud ciuAobtiucr 3c pixu.-ilcc
iohomine , cx caiKimpctio , iaftiudlu>
& impulfa agcrc , Sc ab a<flionc quicfccrc
compcritur. Hocvcro quariiodo dcho-
miac Tegenite(jjrJubgratiacotLiikM\.o verc
dici
l
IN CAP. VII. AD ROM.
70
ici poAtCi vclimmihicx Sctipruris expii-
cdri,()ux mihi vbi^uc coocrauumaifirma-
\, ^ rc Tidcntur.
Vccrib.Li. & 1). adfcrrar clarior cxpli-
IndtU' ^ probauo coacludoois antcccdca-
ri veifu po/icx > Qua: CAuclufio cooucnic
im co ipfo.auod Apof^olus iiac paccc
•iMcum 'pc<iiaHum:fitti piopofuic "Probatio au-
ccm proprie cft Ycrf. ij. quia illc vctfui
^ecun- ^^'po"'^ct hifcc : mJtlum mihivoUnti honum
m ,. V- *^^o\t*xio dcfumpca cftab oftcilo
i/i /ni$»ceHtU,^\iQd c A btUigerAtio cum U-
^dmentu, (j^ 'vtdori* , poftquc vidotiam
cAftfuiuiokominis Jub Ugt peccAti. tcrC ii.
^ rcfp:citad hrc vciba : voUnit mihi fncert
•'',&c6cioct illius volitionu latiotcm
^ . ....iUp(opriacxpiic3tioacin.& vziiiislc-
' tCjucntisxj. adiucifisfcudifactis illuftra-
iioncm. Contioctur autcm duobus lAis
vct^ibus viiumaxioma,quod difcrctumap-
pcltaturpropticvtapparct cx patticula^i
vctf ij.vfurpataiqux c(l ipdus^otclatiua
liccconulTant» &ci ip(aforma oppofuio
•is.I'jis aqcccc«icQS tlbus 3xiomatis,& mi-
lOusprzcipua.coQtiaccar vcrf. ii. confc'
aucQS & priocipahs vcrCt].Nafn adcoo-
(cqucDcis iilullrationcm adhibctur aotc-
CcdcoSjVt vidctc cAiaomnibusaxiomati-
bus.Sic Matth.5.11. Ego quiJem hafftizovoj
ttquA, At quipcfi me vtnit bfftixjihit vos Sft-
ritufanclci^ i^tti. i.Cov ^ 16 Ftiamfi <x-
ternk4 nofitr homocprrumpitur.inttrniu ta-
men rencuatur quotiJie , & (imilibus.< aici-
culx cium quidem , etfi.quanquam , quum,
ootaocautcccdcnccn\.3c mtausptxcipuam
axiomatis parcctu;parnculx :^mf:m:fed,vt-
rum,mmen,tum,ticji2XitcovS<:C{\icui^JtiSc
principalcm. DeUeljri Ugi Dei , fcu ctndeU-
Snri Legi D:i fecundnm interi«ri iximintmt
caufacltquod vtUe lili homioi Mdtactaf.
Malum adiAcent cdUx in membru. Efi£lu4
vodc malum tllud adtactre probatur , con-
cinccur his rcibinielligerantem aduerfut U-
gem mentit mn , ^ captiuantem m* Ugi fec-
cati,SiC. lilj auccmdc axiomatis djiacti
icc\o iuiiicto rroucrc coniultuni pucaui,
ncquisaltccampaitcm ab alccra fciuogatt
Jc auuus piiocipalcm pro pr«cipua acci-
jpiat.
Vidcamus iam porro quid ex Tcc/touk
iflisduobus ad fcnccocixalccrutritis ,pio
bationcm coodudi qucac
QuifeiKcoriz mcx coocrariam Tcncnc
cxyccCit..adilabilimcacum iliiusitacoa-
cludunt.
ffUttdeUHatur Ltgt Dei fecundum iHtt- •^fgumen-
riorem homrnem , etl rtgmitm (y> fub ftttt ex verf.
gratiaconfittutHi. i' '
AfhcmaiUedtijuojlpefioltttagit.deUffa' fr^
turUge Deijecuttdum inKriorem fj^-^enti.t.
minem.
ErgohomoiUt.tR rtgtnittti <j« Jubgratia
conJluMtut.
In propoTitJone duplcx fux (coccntix
fiimamcntu hjbcccfccxillimanc 1 QupJ
huicJiumioi tiibuacut uitenor homo. II.
3uod idcm dicatur-i^/r^Wr/ Ugt Detftcun-
um intertartm homintm Vttumquccniiii
yff/Mr^^jtfni/MCOuucQWcaiuac.Primuin quta
x«/mor in Scitptutis figoificct idcm
quodTiOMiM ftjettttus homo Aitcrum,
quia dc piis dictcui quod msditentur in U-
geDomtni ,ijUi;d~ -■•oii;u rHorurr Jlt in Uge
iUiua diet o^rHoHei
Kctpoodco ad propoiitioocm Primo, Rrjp/infioxd
Interiertmhominem ocquc cxwjwo vtKts adpropoji'
Qcqiic cx vfu Scripturi. idcm cflc qaod.»i>- tientm.
ttfts regenitus , homorcumquc 000 cde
r*^««i/(?r«i7»,proptium , fcd &i.yien regenttu
couucn»ic.Sccund<>,Dr/f/?/iriI.fgf Ur/.lcu
potius condrUHart UgtDeiftcufidum tnte-
riorem hominem uoa cflc proprtum rt^^rnr-
torum.fSi» /M/ij^riirrVicoQibtucorum, fcu' co
ucaticbomiot jub Ugt cooibcuco. Dico
quoda<l^ri/»Mm. Interiorhomo cx. vocise-
cyinorcijtiue.& opporiccdicicuc iihomi-
vemrxteriorem.
.Duocnim fuacinvno homint homincs j»/mor
vousiocra alcecum cxiilcos , alier iftum hnmo figni-
priorcm in fc habcns. IIIc cft occuUtu cordts ficAt animM
homo,\\ictxiemu4 corporu home : illc ad tn- ficut exte-
uifibtUa ineerportaboazcormpmsiusihic riorcorput
tdtitrena *rsuifibiiia:\\\c tmmartalu, hic quodofien-
mortalu cf mcrti chnoxius. Nulla indua- diturexet^-
bu5iltiS;vocU)us lyllabaclt qux regenera- mio.
.tionu (y^nomtatiicx rtgenerattont cniico- '
I tis vclicuiirtmum induiunt dcc. Scd vo-
ccs iitx Hotr.oirtUrtcr , regenttm >■ •<.>
Qjlqq
TACOBVS ARMINIVS
hunc intcr fcliabcDtortJincni .qucmipfx
voccsprx lctciuntpumointuicu. Imertor
homo notat fHlicHnm , rigfnitut ailtonem
Sptriuu faniff rtgenerimtu. Hohus ijH^itA-
tcmxa interiore honiint pcr rcgenerflticnit
illam ipfim txttni.t / ; w f,?,-
quxfit pci oppic/IioiKS & aiigiilcias .oila
idaducrlusquod roljtium vcrbis feOdcn-
tibuscomp nab Apoftolo clcalla-
tum : PwmiHi . , ■ < lic diccntc : iicxternus i^6*ntnihiir
a^laracxiflcntcm. Sciiptura 7^»/«* (^v- | nojitr hofnccerrurn/fitur Apcjhto refponJen-"' ^'^** ^
"Ex vfu Qojj cft huic fignificaiioDi aducrius, < /f,ncid dolcto , nam internus homo nofler
Seri[tHr£. quin optimc cum ca confcotit.-quoH appa- j quciUte renou^tur , in cwasrenouMicnifA-
rcbit ex locorum quibus mcntio nc wttric-
rii hominii diligcnti conddctationc. Vdus
cftiflc dc quo imptx-rcntiai um agimus Al-
tcrcflt.Cor.4.i6.Tcrtius Ephel.i.i6. Dc
/i<4 notlracoiitillu. Noo cuim ixternAf^
xii/7^i//aboDaiquxad y\iimhomiuia txter-
nifjciunt , funt fpcdlanda, int ira
funtobnoxia.-fcd i>itern»^inu j. . . vjux
iftiscigoduobusijm vtJtamus.Illcquicft ^Ayium tnierni homtnu pcrtment, magoi
ad Corinthiosicahabct.Pr(;;p/rrfi»B.7wy(fg»#- fiiciendafant>n>"'^unt^i«T»4 imuttqnam
fcimm.fedninmf ixttrnus nofier homo cor- ptritnr*.
rHmfiturJnttrnmtamtnrtnouaturquotidu.\ Quodfi vccc cxi.;}»: Ij^^-ni .
Qupd bocloco txttmui homo tm cflet inteiligcr.dus , tiim ctianiho;
noti^xonaMot^jrvitereSiA^xoincerporeo^ folatii viceab Apotlolo fuii ai' m,
f«/;«^/M»/f,a pattc intcrioic bominis.ani- hocpadlo : nc dolctc quod afiiu;
ma fcil.dcnominato & pro corporio cr inha- mulris obnoxii fitis,nam x'ef//< vclK
^//4/0.acorpore exicriorc hominis pavtc j eorrumpitur.^internm rinomuur
ficappellato rumarur.dpcco cx ipfo veifu. ^/iffH magifqHe. Quod vero f*rr/«.
Piimo,quia (i extimm injernm \no vtte- ptia sxttmi veteru Juminu non lit cadem
ro&nouchomint hi^fumeientui , tum xttc cx coapparct;quod iHa fitcontra ruttHran
loqucndi . « locum I abcrc non I ^yii»hoinini$,acT;//4tiw//w4//ibonum,i04
pollct.Noii ^;. . i .lirccrnipoirunt irto pa- vcio (it contta natnram depr,u<.itjm , &C
ftohxcduointcrfe : 'Etiamfi vttm nofitr
homo corrumpifHr,tMmea nouiu homo qwtt-
diertnouatur , funicnim nercirario cohx-
icntu,& fc muiuo coufcqucntia QMantuMi
cnim dcccdicvr/mi raniam acccdii niuo.
K\ i^aicbitma-
oitc.:i , .1 j j ; 1,1) j: ... i cadctr.Iicct
vtttu noflir homo cructfigatur , occuiatur.cr
feptltatHr,tin\Z noum homo rifurg:t,viMifi-
catur,o*magi4maj- • ouatur : &i\\cci
vitufiattmantiqHar.. ..^ jmus.tanicnin
nouitattvitA magis ac magis ptuficimus.
Ridiculum fc prarbcac quis ita loqucns:
qiianquam puci infci(i.im dcdilcat &
dcponat , tamcn quutidic magis m.igif(^uc
proficicinrcium ncceflariarum cognitio-
■ c.SccundojSoJanum n ''^ id-
fcit conrra tipptclTioBf.. w. ,v^ui-
bus fandh iu hoc muodo fuitt obnoxii,
eonnflitia hisvcrbis i mtirnm rinouafur
quotidii , oooinillis, iieitexttrnmncfitr
homo cerrumpatur. quod docct loqiicndi
BoduK ab Af ofiolo vfuxpatus , ^ui indicat
contraria-vi/jc pcccati in hommc Tctno»
Ex voccrtneu.vidtn^p3rctintirntim httni'
»//wfubic(fVum cffc rtnouationii *^iotut
Spintuf fandi.
Fatcurquidcmrcdcdici poiTc ,XoMum
hommem niioTidte magis magtfjui rrnouan^
<^w.tumqiiia ncccUccft , vt »o////j.. ill*
qux homioia^flioucs Spirum regin, ' .tr^rii
cftiDgentrata crcfcat &auocatiir
i\ir[\ (^n^i^jtttris hominis rcliquix dcbcoc
pauutimHiagisnupjfquc tollifx ' ' ':ta-
ii:5cd&ibitU!K///W/bOT cft j /f.
/wfl.qui iama./7tf«///i/tf,quaicfficiin ;
pii pcr 5"^ />//»/?.'; • • V ^
tur.Idcm eniir. ... . ... ,
promomntu & progicdieous,quod i/»r///-
tntis-
Iocipicotisaincmy»^/r<7«/» cftnoo no
um hcmo, noncnwn noMUs diiitur anrca-
i^Mir^-^enoMartonii , ab a^lu impr«flanv
qualitatcm, fcd tnterior homo. Iraqnclr-
cct)i(7NMidic.itur r»/M«4r/(qua p)): nc-
fcioaa Sciiptura yfurpct; izvacfuifitau cft
interior
IN CAP. VII. AD ROM.
imcnor hoft}9,<^0(i jnlrieflurv appcllari po-
ccrtab impiilli (j.ulitatc nouMshomo, ficut
.<l:c>mas caud Jitm homiDcm quocidic
candidtoicm ficti i candore communicaro
ci ' 1 ..-»11 qua talis cft I fcd qiia homo,
ni^, ^ idliuc quidpiam habcns , 6£
Qoodam iflum adcptus caodotcm qttcm
cxoptit. Hifcc adftipulaturScrip i
Ephcf^.ij. !f hu vcrbis : Re/i. i , . t
Sltniu tncntti vtjlrt, , induite nouum ho-
tnirum <]U$fecundHm DeHmcrtAittftR. Vbi )
». • . ; ■ 'iiSC
rt,}UHi homo ,non ipiumfutiefium. fcd juali-
tvu nuim ful/ieclnm iMud induccrc dcbct:
qw 1 . ■'•tm sUiJcm appcllaiur iufittm ^
j,:.. . :Avtrtt»Hi. Dixi ncfctic mc an
Sctipcura alicubi iftam phrafia vfutpct,
piopter Iocud; CoI. i- v. i o.vbi vidttur v-
(urpata. '
Siccoim inquit Apdftolus : & tndueritis
nouumiUnm hominem , qui renouatur in*-
.gnitionetnjecundum tmaginem eius qui creA-
^HHillufft Scd diligcoiiuslocum confidc-
• raoti plaaum-crK.vcrba (fta.qui renauittur,
-ri. M'»i(^tci4fiyp iti c\im aurcccdcnti-
bus iungcnda clTe , (y-tndueriiismouum ho- \
jminem.xdcii, <^mrenauAtur,(en reneuatum
tna£nitionem,8cc.\zCit dclcuptii) Southo-
minn.noa aliqnod nouum noui iftius ho- i
>wiflii-iti)buiuro Sirdinconoumagnum '
fnomciuum pofirumcft , & diximc '
»on nKS^itc nouuui homintm magtste/jouari.
Ex rcli juocjpttc idcndujuct. Synonyma i
ennn Cum.Exterttushomo rcrfi^ ttjlateum \
"j.i culum.v.j.corpttsnojlrum.rcri lo. caro '
tuijirarrtortixUs.yciC it itciv premi.ajf.ip. '
perJecutioNempati, mortificiitu titm Domini
ttrcMmferrt.mortttradi.rorrumpi ; quod es
collaiione antcccdcntium Sc conkqucn
tiuni cum hoc vcrf. 16 . clarcrcpotcil vcri-
taiis ftudiofo indagatoti.
temtxZ- 1 oais ?:. hef j 16.17- «rahaWet.- v/ dot i
hefi,\6. ifoiisprc.: -. -:irlua vi fortittr corro- |
7. h*rtmn'.: : fuum in iHterinri ht>- 1
Piinc .habittt-ChrtJtus pt' ri>\
cordtiui vtjtris Hts apparci ^ci inuno-
rtm hcminem dcnotari fubtedum circa
^ijuod Sptrttus fanHut vcilatur fua aUtonc
& operatione , qui hic corroboratso appc.'-
lacur . quod ciiam cx I} nonymo vcrlii fc-
qucnrc pofito patct .• vt inhabitet Chrijlut
pcrjxiiem iu cordikus vtflris. Ccrn.O'
rtorhoivo pro codcm fii r - •;. Mihi
hicadftipulamr do.H/ffimu ./lus , itm
tnijutenshuKc in 7()fM/n.'Iatciioris hommis
romiDc d ximus dcmouftrautmufquc ci
x.Cor.^.dgoificari pattcrn hominis prxci-
puam , Mcntcm fcihcct qitar Jntcllcclu Sz
Toluntatc conftat,6c qux cnrdis.io quo vi-
gcntaffcctus.i lccficuc
contra cxicii. . . uic ahutl
intchigi uon porcft , quam paishomiQis
corpo:ca,qua: f cgccatur , quxfeotic, qua:
locomouctur,&:c.
Pautopoft. haa igiturparticuia ioioto'
tiori homioc , docct Apoftolus Hcur do*
oum fointudinis , fic etiam reliquasfpiri'
tualcs virtutcs fcdcm non habcrc tn patic
vrgciatiua, fed tomrucc . corde, fpiri-
tu,&c.
Cxtciumquiaa noncullis oon tancum
pro ecttohabccui wteriorem hominem clfc
cuodcm c\imnfiHo ^ regtnuo , vndc diccrc
audcnt folos rtgerufoshibcic,inttrioremho- Idttnfu-
mtnem , fcd ctiam litx^uimarttcHlui fdetPJr"''
vrgctur.- Agc vidcamus , quid bona parsy^^"''''"''
Doftorum Ecclefia: pccioceciorcm.homi- P**'''^"*''
Qcmiotcllcxerit.
Clcmcas Alexaodrinas <?««.»tJ. lib. j. ^^^" -^^*-
fol.194. *fV»»* ^(•'CJ»^^ ^^tit.Ti ^*.»»- xandrtnus,
Terttill adiierftaGnoflicosaiji.ij.Scd ctfi, ^*'"*^*'
ioquit Apoftolus , cxterior uollcr homo
vittaturi carofcilicct . vi pcrfecurionum,
fcdincetiorrcnouacur . dc die io, dicm,
aDimaftilicct , fpc promiffiooum.
Idcm dc refurrcAiooe carois cap. 40.
Na£ta:deujquc hzrcfes duoshomines ab
Apoftolo cditos. inccviotcm.id eft, ani-
mam, &c.xtcriorcm, idcft, carnem. falu-
tcm quidcm anim.r,id cft, intciioti homi-
ni,CKttium vcro carni idcft cxtciior>ad-
iudicancruQt:quia fctiptum fit Coriothiis.*
oam ctfi hnmo ooftct cxtctior.&c.
llidtm. Extriulccus pugox Jcfbcllan-
ccs , icihcct (Carocm» iDtimfocus.timoc
Q^qq X affijcUas
7o€ lACOBVS
aftl iiflans.rtilicctanimam. Adco erfi cor-
luiiipicui honio cxtcnoi . noo vt amittcns-
rcfuircdlioQcir . Ccdvi ('udiseas vcrjtio-
ncm cotrumpi intclligctut,6: hoc non fmc
iu:cuorc i ita an;''n> wrr. c: it conglonftca-
ii.ttcutd^ compa
IdtmderefuTrtiit^ai larnu cap.i6. Nam
ctfi ( caro^^ vas vocarur apud Apoftolum,
^uam iubct in lionorc tradlati » cadcm ta.-
mcnabcodcm homo cztcrror appclbtur.
Illc Crilicct, limci qui pt ior titulo hominis
incifus c(l,non caltci^ , aut gladii , aut va-
lcuh vUius, vat cnim capaciutis nomioc
diiflacdi qua animamcapit & cootinct,
homo vcro dc communionc natutari quz
cam non iBdtumcntum tn opcrationibus
jimbroJiit4 itt Epfiolam ad Romanoscap.
7. Cundelc^or cnim lcgi Dci fccundum
lutciiorcm bomincm. Animum his oblc-
dari. dicirquxalccrc tiaduntuti fic cAia-
tcrior homo.
In i.Cor.^.Licce fic»cricr,&c. prclTu-
tis>pbgis>£ime ,ntt,frigoic.fludiracc.cato
couuaipitur,G:d aoima ipcfututi prxmii
xenouacur . quia aHiduis uibuUttooibus
purojiur;picncitcnim in piciruxa.i^on rn-
lerit.ita vtacccdcubustcotatiouibus quo-
tidic acquitacad nicritum , quia & cnrport
corruptio hxc profixit ad immortahtatcnfi
mcrifo aoiniar.
Tfijl.jj. ad ConJlantfMm. Coodcledlor
Dcilcoi fccundum loccriorem homiQcm.
Iiiterioi nolicihomc cA quiad imjgiucm
& fimiluudinem Dei fadus i cxtcrior qul
:acu$cA^Iimo. Sicuccrgoduohomi'
ri(.j , ita gcmioaconueriatiocfl, Yoa iotc-
notis liommisuIccracxrenoris.Etq^uidcm
plcrtq; idlni iuterioris homiois pcruc-
Diuorad extcriotcm bomincm .-qucmad-
tnodum callimooia interioris^ nominiS'
tranHi cciam ad caflicatem corporis. Quj
coim aduhcrium cordis igoorac , idem vti-
quc ncfricaduhciium corperis , &c. £r-
gocfliQccriocisbominiscircijcillo. Nam
qui citcumciditur,cotiuscarQis iireccbras,
tanquam prxpucium cxuic. vt ficio Spin-
tu, Qon io carac , Sc Spiritu mortificcc cor-
peris fui a^tus , 0CC. Pauio pofl. iDtcnor <
ARMINIVS
aodcrhomo quandocftin carne. in prar-
putiocft.
BajUimlidagnusinhexamerohomUiM ity, ^'J''^
Faciamushomiocm lccunJum imajpncm ^^P*"'
noilram. Intcinumhomiucm dicit, ^cia-
musbomiucm. Etpauiopoft AudiApo»
ftolumdiccntcm." Ecncxccriot noilctho-
mo,&c.Qapmododuoscngnofco homi-
ncs ? vnum apparcntcra , altcrum in appa*
rcotc occulcatum , inutfjbilcm ,. loteroam
homincm. Intus itiquc habcmus homi-
ncmflc dupliccmfumus , & quod dicitur
vctum cft,ncmpcquod intusiumus
Ibidem homiliaii. Maous tuz fcceruat
mc , & formauduntmc : fecit intcrnum..
homincm fotinauir cxtcru'.im. F.ccmm
conucntt fotmatio luto , fabruano
quod fccuudun) imaginem c!' .jrc
lornutaquid(.Jii cit caio , fac a-
oima.
Idtm conciont in iniiium PrcutrbtorHm.
Qujudoquidcm duplcxcfthomo , vclut
Apollolusait.jhcrcxtcraus.altcrintctnus»
occdlc cil,aoscuro iuxca>cum quem vidc-
mus.tum iuxra qucm- ia ocrulro inrelligi-
mascciamAtatcraio vtriufquc coaimiU'
ter accipctc.
CyrilluiAUxandrinmdetncarnatient^/- Cyriiti
nigenth cap ij.. Namcifi cxteiior uo(^zx -^^*^^*'
homo,&:c. Si quisigtrurdicar iotcriorcm w»^'
ooftrum bomincm io cxtciiorchomincin»
babitarc,vciuni quidcm mcmorauic>ideo
tamcn vnum diuidcrc non vidcbiiur.
AiacartM homilta 11. Vcra mois^ inm^Af ir.i».'«.'-
coonflitiucordc. & orcuita cA, vbi mor-
tuus cfl intcrior homo. Siquis ergo tranii-
erita.mortein vitam occuitam , illc tcuera
viuit iofccula, nccnioricur. Ibidcm.Pcc-
cacuinfccrcto in homioenviotcrrorem &
mcnrcm agic.ac pugnat cum. cogitanooi-
. bus. Homilia 7. Aoimx incmbra multa
(unt i nempc mcns , coofcicniia, voluQtas >
cogitationcs accufantcs & defcndenccf»
Ha:autcmomnij in voam rationcm col-
hgata fuaC) mcmbra tamco funt animar : a-
nima vcro vnica cfl , vidchccr homo lOtC'
rior.Sicbomiliaty.intcrior bomo& aDi»
ma pro codcm flimuniur.
rJ:r\fpjhmi*i tn i.C#r. 4, Scf!1tccrcJtcr- Chryjt^
fiHf
IN CAP. vn. AD ROM.
-07
aushon;o,&c. Quomodo corrompttur?
^um ftjirc^lacur . abigicur uuiunicra Fcic
ruia. incctiorrcnouacur dcdicin di-
cni.QupmodorcDouacat ?iitic,rpc,alacri-
(atc, vcaudcac fc opponcremalis. Nam
quo pluri tulcric corpus , hoc maiotcm
fpcro habsr, &tulgidiorcuadit, vclutau-
rum c^uod mulco ignc czaminacur.
Augufiinnm vfUeamiM vnum frA
multu.Tom i.Epift 6. QuisautcmDifidc-
mcntiffimus d»crit corporc oos clTcvct
fiituvoscflc Dcofimilcs . In inccriorc igi-
tur itonunc ifla nmilitudocll, qui rcooua-
rurin cognit^ncin Dcirlccuudum iinagi-
iicm ciiis qui creauit cum.
De Spirhu cy litera cap- 1 7 . Quia grail»
iivintcrKxc iwxninc rcnouato iuTtiri* Itri-
bitur.quam d^clcucrat
ncctamen vitarc potcft homa ciaQdrca'
cioncm,oi(i habcat (aoatum pcdcni. Qaod
criam lo iotcrtorc bomiuc ficri porefl rfed
fratia Dcipcr Iclum Chriftum Paulo poff .
ic & iotcriorh hominisanimus rcs c(l,
EapioaadluscH, auaiiria vinumcfl;, ivlcfl.
qualitas fccundam quam maius cft aoi-
mus,ctum quando nihil agii , vndvauari-
cix vcltapinscrctuiat
DtMHtma fius origtne.L^.cnp.^. Apo-
fl:oIus quidem prztcr lotcuorem 6(cxtc-
riorcm.non vidco quodalium facit intc-
rioris lotctiorcm, idc(l,tonus homints
iotimum. Fatccur ibtdcm animam cflic
intcriorcm homincm corpori, fcdocgac
Spiticum cflc intcrioicm homincm a-
nimx*.
Tom.i deGentji adlitterMmL j. ctip.ii.
Tom.-j depeccnt merith retfitff hb. cAp. Nounulli autcm ctiam hoc fulpicati fuuCj
25. Vt honiincmintciiorcm dizcnt vcnicu
tsinin huDC mundum , quiacxtcrioi cCi
COtporcus,ncuthK mundus.
Lib.i.cap.f. Sicut corports oluIus noo'
adiuuaouia. lu^ce vt cljurus-.iucrlurquc di-
(cedar, vrautcm vidcar adiuuatur ah ea;
ncquc hoc omnino ni(I ilia adiuuctit po-
tcft.ita Dcus qui Lux cfiintciioris homi-
nisadiuuatmcnns oofltxobutuin, vtooo
fccundum noflram «fcd fccuodum ciusiu-
ftiti.)maliquidponi opctcmur.
Cap.y Si iniploaoitivo.quicflhtHnoin-
ccrior , pcitidain bapnfmo aouuas fictcc,
oon dicerci Apoflolus ; htficxccEior,&c.
C.ip.ii. 5*icut iiJcarbor 'vitx) la cor-
fr - licilla(l!ipn'nna)m .SpiricualiPa-
, illa intcnoris, ifla cxcciioris homi-
llbus pubeos vigorciu lioe Tllaio
js tcmporis commutationc vita-
-.deAnttria titts ortgine iib. 4.
id/.^. quammutta DOD pixtc-
rita ,1 ) dc oatura nofha, occ
tintumquod ad corpus , vcrum ctiam
quod ad iuterioicm homincro pcrtinct
ignorcinus , Dcccjmcopccoribuscompa-
Dt perfeiiiine Mdutrfus CdlefiiMm foLi.
Itteraf. Qaooiam rcs Pcs ip(e, vcl corpus
tclhcmocu , quipcdc vuuto cljudicat.
ounc intciiotcm humincm fadum , coc*»
pusautcmf ciusjhomiDi&poflea.cum ait
Sctiprura.-Etiioxit Dcushomioem dc U«
maccriX'
Tom 6 Li^.eontTa Taufium Manich.e*p»
i.l'aulusquidcm Apuflolusioterioremho*
niincmper Spiritum mcniis , cxrcriorcm
vcroiu corporcaiqueifla mortali vita vulc
intclligi :doo tamco virumquchorumfi-
mul duos homincs cum dixiffc .aliquaodo
io cius litteris Ic^irur , fed vnum qucm to-
tum Dcus fcccrit . id cfl , & id quod intcr-
nut cfl,& id quod cxterous cfl -fcd cum ad
imagiocm fuam noo fcciCDififccuodum id
quod iotcrius cfl,ooo folum iocorporcam
fcdctiam rationale , quod pccortbus dod
iocfl. Paulo pofl. Eccc Deus etiam cxtc-
rioris hominis cffe Aor ab codcm Apoflo-
lo prxdicatur . & citar : Co: Ti.Dcuspo-
fuic membca
ibidem. Veccicm nomiiiem nihil aliuj
Apoflofusquam vtram vctercmdicic>qux
inpcccatocll,iDquofccuodum .Adam vi-
uitur,dcquodicit : pcr voum homiocm
pcccatum intrauit in mundum, &:c. Ergo
rotusillc homo. idcfl, inextciiore&m-
cctiore fui partc inucrcrauit pioprcrpec-
catum . &^paenx morcaliuiit addiduc
cfl.&c.
Tom.),deTrinttatt L 4 Et idco
Qqqq ) pcr
70$
lACOBVS ARMINIVS
per lalcm cruccm caacuatur corpus pecca-
ti.vtumooQCxliibcamui mcmbra nolha
armainiquitatispcccato , quia ic intcriot
homoli vtiquc rcnouaiurdc dicindicm»
profcdo vctus eft antcquam rcuouctur.
Intus namquc agitur . quod idcm Apofto-
lus dicit. Exuitc vos vctcicm homincm, Sc
induiienouum.
ibidem. lam.YCto ad cxcraplumraoitis
.extciioris hominis noftixdominicx car-
ois mors pcrtinct.Paulo poft . Ht ad cxcm-
plum rcfurrc^ionis cxtctioris hominis no-
^ipcrtincrcinucnitui rciurrcdlio corpo-
cis Doniioi.
Lf^.ii. dtTrinit.tapA. Agc nunc vidca-
mus vbi lit quali quodJam coofinium
homiois , cxtcuons lutcnorifquc : quid-
quidcnimbabcmus ia aatinocommunc
cum pccorc.rcdlc dicuui adhuc ad cztcrio-
tcmhomiucm pcttincrc. N.Qncaimfolum
^orpus homo cxtcrior dcputabitui. lcd ad-
laodta quzdam viiafua , qua compages
(ovpotis tc omncs fcnfus r quibus
inftiutlus cftad txtciioia I. ..aa.Quo-
^m fcoforum imag;ncs infixx inmcmo-
riacum rccordando rcuiluniur rcs a Jiuc
agitur ad cxtcrioicmhomincmpcrtincns.
Atquciohisomntbus non diftamusa pc-
corcoili quod figutji corporis noo prooi
icilc(edilumu&.
Ibidem cAp.%. Afccndcncibus iciquc in-
troifus quibuidamgradibuscoDlidcutio-
liisperaoimx partcs,vodcincipitahud oc-
currcrcquod uoo kt nobis communc curo
bcftiisiindcincipit ratio, vchomotntctioc
aou punitagnoici.
lbidtmlti.ii.eMp.\. Virifaae (credcnti-
hus&incccdulis ) oocam clt quid fic ho-
moicuius cxtcriorcm partcm.id cft.cor-
puspcr corpticisluminadidiceie , intctio-
lem vcro.td cft,animam in fcipfis.
Tam ^Mb.ij.e/if .i^ reDei. Imo
vcro Scriptuu nobis K.I r.i t.uc attcftaiur,
vtcciam cum duo ifta coniuodlafunt, &
viuithomoi cum etiamlingula hominis
vocabuloappctlct , aoimam fcilicet tutc-
xiorcmhomiucm,corpu} vcrocxterioicm
liomiacmvocaas.cauquam duo fuit ho-
mioes , quum nmul vttumquc fic vrtas
horao.
S$cUb u.c0p. 17 \.
Tom i,ift Primum PJ*!m. Vt tctra hxc
vifibihs extcriorcm hoii • itiit , &
cootiacr.ici illa tcira inii: ;c! loicra
homincnt
Deniqtte tn lch. trAi). ^6 Qui cicdic
in cum , mao !" , iDUifibiluct Ijgina-
tur,quia&iu ct rcnafcitut. Iiifjns
mtus ciV,nouusiotus cft^ vbi ooucUaiut rbt
fatiatur.
Thtoph^Udusinx.Cornuh. 4. P<»rrocx Tlr '•l^':
tcriothomo I idcft, corpus corrumpitui
quomodo ? dum flagns czditur , dum agt-
tatui .lutcrior vcto ,;id cft , Spiritus &
ma rcuouacur,quaoam rauonc ? quum . .
ncf^'erac I ac libctcagit , quafi ptopccc
Dcum pacicos & gaudcns .
VtpUui Ub ^.c0nt Enrycheu. Spiritalu yipH^f,
Apoftoli \?ctba (piritu..htct aducrcamus,
quibusfe oon ocuhs & maaibus corpotis
(cdiotcrions homiais mcmbtis vidiflc
palpaifc vctbum Dci rcftatur.
rroropiusClag^usinGenef.cjip.i. Homi-
ois fub(taacia,(iiaceriorem homiocmcon- ^ ''^"**
fidcrcs . cft Imago Dci : fi cxccriorcm ho-
miocm con(idcrcs,ciusfubftaotia etit tct-
ta.aut puluistcir^. Vnustamen atque idcm
cft compontiooc qux cooic^a cftcx v-
ciifquc.
hernardMsSer.^.iniit Ajcenficnis. Sicac ^*^*^^'
pct faciem cxtetior homo rccogoofcitut;
(icpci voluntaccm dcmooftracoc incc-
tioi.
I eo Maptitt Ser. 4 . dt §UtadrA^e/imt$ Afc i-e^ Urvtft
flicho paululum cxtcriotc hominc tcficia-
tutinccrioc , & fubcrada carnilac jiitate
corpoica fpirituaiibus mcos dchciis xo-
boictut.
t^regorttis iiatiMftx.etms apologiapro fttfia Grepr.S.*'
yWd.ln hac vcto oatura cfga tocci : - sJtmfMi
dis homincmomoiscuracft , atqu. ^.....c
ftudiumgciicur.
Grt^orius S^ffenut in vtrba, faciamus Gregorim
homiui Oii im ipnem KcJh^m.Dc inccriori SjfftHHf
homioc h)quitiir Accoim.dices,cu dcta-
ctoaediilccis.Oftcndc uobis horaiucaiad
ima-
IN (%P. Vn. AD ROM 7os>
'ffvirjinem Dci. Eftne ratio Homo? Audt paulopoft. Inccrjt .i.ua» m rcprobiscx-
>.lloIum,Iicct,iuqijir.i$ (jui foris cft oo. rcrous horao , fcd nulla compenljtionc.
ftcrhomocorrampanir,tamcoisqui iotus
cfticuou.itar dc dic m dicm. Quoojm
pjcto .■ duphccm aguofco homtocm » v-
uuqui videtor.altcru abfcoodiiu, qucillc
jpfc qui vjdcturooD vidct. lotcriorcm d-
': • ' . iius homiQcm, & quodammodo
sfumus. Egocnim fumillc i|uno-
cusclthomo, quas vcro.fuot cxtrinfecus
non cgo itla fum , fcd illa funt mea. Ncquc
cuim cgo fum manus led ratio qux io aoi-
frnhAtur
I tx neo'
incii Theo-
legis.
C*lutnus.
Bezninx. Ctr. 4- 16. Rcnouatur.id eft,
oouas viies acquitit , ac nouis mahsio-
gtucatibus fraogatUTj cxtctuus. qui huius
vtribus fuftinctur ; quamobcaulam dixic
fupra v.u. Mortnm tooobisagcre.
BucerHsin EpiJloUm nd Rom c*p. f . fol, Bnceru%.
x6i. Eftinlauchsquoque duplcx homo>
iotcrnus& cxccnius. Ecfi. inquitPaulus
homoooftci illc cxtcrnusdcftrmtHr , m-
tcrnusrcoouatur in dics, vt icaquc honio
moeft. Manusautcm exteriorishominis j duplcxeft, itaeft & iudicium duplcx 8c
p.irscft. I voluotasduplcx. Id quod ipfum Domi-
jD# BM///.'(,:./;»t;ii.icj nomo c]vioquc in- oum ooftrumfuteri aoo puduit : fcd ooo
tcrnam, qucm cor Dominus ooir.inat, mca.diccbatart Patrcm.rcdtua voluotas
quumfordcsrubiginofas.qui ptoptcrpia- • ^*^'
uum (irum cumfoi ma cffloiuctunt.abltcr- ccrcc quod aicbat.non quod ego vo-
fcricrutfuscumotiginali & piincipaii for lo.Icd ijuod tufiat : voluilfc fcid quod Pa-
nu limilitudincm iccupcrabn ,cam bonus t^cm oikndu i & iimul tamen ftx volua-
cric. taiiicircilludagnofcit itraosfctamccalN
VKicamus i.im ctMin quorundam no- ccmtftum.Biparticaraigitur& infpcciem
ftrarict.uis Sc protcfnonis Tlicologorum tccum pugoaotcm voluntarcm Dominus
tcotentias dc iotcrior: homine. , io fc agnouit.
CAliiinus Injlifiit. bb.i. cAp-T. feci. ^^^'tcifcui lumuslti». ydti. 'veritAtihus jnj^^^
Qtunqiiam Reprobi cum filiis Dci non i. fol itv. Homo cxccriQr audit vcr-
huculq,pcrg.int , vt poftcatois dcicftio-
ociTt lotcriorc bomioe reuoucotur ac ic-
floicfcaot.
5ff7,io.TerrcDrur autem (^fcilicer rc-
pfobi ja<<n quod intctioi eotum aomius
promouearui aut jfiiciatur, fcd quiatao-
quam inic(flo freoo minus ab cxtcnoic o-
pciccootineot,& faam prauitatem intus
cobibcut , quam ahoquin petutanter elfii-
fuii craor,
Lth.^ cnp.io.JeB i.Porrocam dtip[axio
buin Dciextno(ccus,iotcrior vcio audic
iorus.
InEccuji.ijttct J. } . c. f. Dcindcvcro,
quuin m Ecclcfiaftica admmiftrationc
Don Iblum homo ioccrior informctur in
cogaitioncDci, fcd abcxceriorc quoque
hoinine adiumcnta pctaotur !< miniltc-
ria,quatcous cxtcinafandlotum c^mmu-
niooisfignaad intcioamaIcodam&: pro-
uchcadam rcquiiuocur, mhacetiamcau-
fa luuin magrfttatui autoiitatcm clfc a
komiDCtcgimcn fcpcriasftatuerimus •• & Dcotnbucamagoofcimus.
dealteio tfioquoJcft in anima fcu iotc- I PtfcMtortnt.Cor.^.v.z^. Externusho- ^*fcttor.
tiovc hominc politum.atcinamquc viram | mo,id cft,<:ojpus, vt vocaottfiipra. Intcr-
icfpicit, r.irii multa vciba ahbi fcccnmus, | nus idcft.animusfcumcos.
&c. HoU.Eccltfiti inltbeHo qiio rathnem rti- ^^^^"'^*
Lih.t cap lyje^l j. Quamuisio homioc ' ^iwf ExcommHnicMtonis Coolhajii.fol. 9^. tttltft4^
extcioori ' ' ' ic Dci glorii», propnam ta- Quaodo quidcm cxprauocordc& exin-
mcoim.3L icmioanimaciredubtum tciioichomtoc mah fiuillus proucoiunr,
BODvft l3tmiDz.Cor4.t5.£xtefuumho- ' iodcCequiaeceifccft , vtquiiotus purum
mincmmalc quidam & impcritc cum vc- feclfc glorian vult , tdiplum dcmonftrec
iciihomioc coufuodunt.l-.ll cnira longc , fpontaaca approbatiooc & obcdtcutia^
aluidvccus homode ^uoKoin 6. &c. U. j auQdacotamCbnftt^&c.
^io lACOBVS
lohannts DrleJo. loterior homo cfl ani-
vni tactoaalis fuis prodiu viribus.quxr oon
corrumpicur TDcjuam. Corpusautcm/uis
oraacumfcDtibus cxcerior bomo appclla-
cur.rcu liomo noAcr aui foris cfl & canu-
pcibilis.diccDte Apouolo t .Cor. 4. Liccc
isgui.fotis cft Dofler homocorrumpaturi
ram.cn is qui iotus efb rcoouarur dcdicin
dicm.Condclc»tVor,inquic,lcgi Dci (ccun-
dum intcriorcm homiQcm dc gracia & li-
bcto arbicrio fol.t^t.
P4M/i9^i7/?.Subiadc Apoilolus Paulus no
eandrmrcm intelligic pcr vetcrcm homi-
nem & pcr cKceriorem. ocque idemfigoi-
Hcauit pcr nouum homiacm & per ioce-
rioccm , (eJ in hominc inceriorijcpctfcur,
& vccusbomo&: notms. Inanimacoim
vccuAas huiofccmodi di fimul Sc oouiras.
Inhacimijgo cll vcl cadcdis vclterrcflris,
id cfl. voluncasTcl carnalis viucns fccun-
dum pcccaii fomiccm , vcl fpuicualiSjvi-
uensfccuodum Dci Spiricum.
Scioquidcm Thcolo^os ooi^rx profcf-
(loois ixpc ifUernum homirum ^xoreginito
(;^»o«tf{umcre:fcdcum»«/*r»M/w Don<5-
lidcraoc oifi cum etrt» tiuAlttMtt t\\\i kSpiri-
tu fMH» Sc regeuerimtexQ^^xiz, cum qua c6-
(ideracasm/#r;fii(f homo rcdlc regtnitus ^
ff0M«idicicur. Si quis vrgcac,ipfum oomco
intiriori$ homintt , per ,fc caocuodem valere
illis Thcologis, quaotum. noinen r«s*»///
«o«//7o»>rm*, vcliin itlum ccrtis &i fir-
mis aiVumcoris edocere fcufum rllorum
Theologorum.vcricacicflc conformcm.
^idjit et' lam ad alcerum vcniamus firmamco-
/^/«<?/«ri/r-,tum, quod eH: hominemijlumcxxi cribuicuc
giDti. delieiari LigtDeicQiC regmitum , Sc hoci-
pfum actribucum non aiii quam regemto
conucnirepoire. Vcrcsiftaplanc cxpcdiri
ponlt , videndum.quid illa pliralls ligoifi-
cci.dileHarilegi Dti , yc\ cendeieclArt legi
Dci, qucmadmoiiiim Grxcus tcxcus vcc-
tcodus.vi.iccur.ac vcifio vctushabet. Vcr-
bum enim nui^hnmf mutUAm tUleiiatiouim
qurcfliotcc buoc homincm &lcgcm, (1-
f;nincarcvidccut,qua&hono hic legi
ex homioi ifli conddcc^ccur. Coodclc-
ftor lcgi,id c(l, dclcdur cum lege } cadem
inihi pUceot qu« lcgi. Quae lorcrprccacio '
AR\!rNIVS ^^Jd
illullcari potcft&. fiimari cx collarionc<«^
itmili^usi/hiatibusiqu^ patrimaltbi occur-
caac.U.om.1 f ju. i>iw*}t^nr»«j-.ff ft»t vcmccu
CCrtCCIS,A: vci;l X}. Wi^»imvtUf*ai qf»ti
voa tcfocillci vobUcum : Phil.4. fctfj.
<ruAm:iXnni» vaa mccuni ccrratunci
Rom.S.>i. opftftm^T/^H Tu nnp'tutn>im*!'ttC'
llaturvoacum Spuicu ooAro. Vodcnoa
locommodc Cbiyfoftomu ' ■'- r U-
gi,Ctp\iCAtpto sjfrntior h»-
biM , tjuemiiJmo um Ux miht vicijfim,
quod l;cr fnceri voiinti, fu inpta cji p I
cjcioociu.^ . jiuafcoscx ccxcu4p(«.>>quod
gcous iQtcrptccaodi obciucrc hic 06 modo
potcli,lcd c( dcbec . qucm nullusaliustora
Sciipturalic locus vbi cadcin '
P( i...vruipaca,(tijr(ibi mcun . ..
iuz addrmationis probacioocm : i^x ^oa
immcnco ab illo poflulacut> qaum aoccce*
dencia& coofcqucacia . quae ijU hcmini,
qucm PJslmui fnmut dcoocat & beAtum
pizdicac,acciibuuocur,muIcumnacdiu.ci-
faabiftis quz huic komini cribuuocuc*
dc quu hic agicur > imo coucratia. Scd
coocdlo hoc ( ac ooo doco , quodab-
fic ) Docaodum cameo quod ntc him»
000 dicacur jimphetterdeUcittri Uge DetSc^x
condeUdart Ugi D«,fcd cum rcftiictionc Sc
fecuudum quid . ocmpc fecundum inttrui-
rem homintm Qua; tclcridio ligoificat in^
ttrtorem hominem in hoc honiinc primas
non obciucrc , fcd impotenttorem cUc quam
CAro fic . vcpote qux jmpcdLac oe Ugem cui
a(rcocicur,& cuicondeUcUtur opcic &: ailu
ipfo/>r^y?«rfpollic Haocautcm rcftiictio-
oisillius caufam ellc vidcbic qui vcrfum
fcqucoccm cum hoc prxfcocc compara-
bit.
IftoD.noD dicitut ,fedvideotiliiid inmi
ftcundumquodnondtUnor UgiDei, qualis
oppoficiocllcdebcrct » li «lla rcAuctionc
ApollolusvcllcctantumWf/et9iir/illii ■
miui iWiiccu.aiumynitm ipfius fArt c. . .a-
fcribcrc,& (ccuodu4/!rrr4i» adimerc,quum
\cio*UirifMrtt noD modo adimac illud ir-
/rJ7^/,lcdio(iipcrcribuac vircs biUigerjtndi
contr* lUum tnttriorl homtni,iHi>ujjfuf<tim-
dt.^xict rc(tri<fViooc idco addita, vc doceac
tmmorem hmmtm m hoc hotiuoc noo
dmninAr%
.em ,
tttamutile
IN CAP. VII. AD ROM.
dominaritM mferhrem tjfe. Qat iHis con-
tradiccrc volct > Joccatfimilcm fclliidio-
ncm vfurpatam \bi dc rf^fw/Viogitur, & in
alium HucmaliatJm. Ex hifcc igiturappa-
rctprcpolitioocm mcfitinimo lurc ncga-
ri.Vidcamuj adfumptionem
Dico lilam muttle propofiram etTe , vc
antc inargumcnto cx iS.vcrhi allaro.Con-
r ir cuim Apoflolus vetjum ftqtientem
itta ejfe cumifto.atquc ita vtvctfusfcqucns i;. fit
compoiiii & difcrcti axromatis
'~ pua , adhibitaad probaDdum quod Apo-
r>tm eorum intcudit : ifta veio pan qux in Af-
fumptionc cft ^o(\tiiminiueJl priHcipsln,
facicos ad alteiius illatlrationcm pcr dif-
cictioncm. Vndc fcquitur conclunoncm
cxprarmiflisdeduci oon pofTc , proptcica
(\\Jod propo/itio fit Vtrit*tedtjlitt4ta, tijftim-
ptioj/mtila, ^conclufioipfa prtterfy^contra
proprfitum ApofioU.
Vidcamusportoaaex vcrf. quidad-
fcrri poHtt ad contratiz rcnteiitix dcmon-
ftrationcm.
Homo qui in fe hAbet pnter legem mem-
brorum.legem mentuilli ccntrariam,efi rt-
gentttu. Talii hic homo. Ergore^enitM- Pro-
po/itioncm vcramcn'c crfdunt . quia //x
i»^T/»fttoppofita legimembrorunt, vtpotc
confentient Itgi Dei,<\uO(i foUsrtgtnitu c6-
ucnirc cxi(hmant:iJquc confirmariputant
cxco quoJhic idcm A^oflolus quaDdam
difcttc nominct mentem carnis. Coll. i i8.
it/quametiam vocct ^^'>)t<ciera{«C9f.iof(a S.
vcif 7.At iftis locispropofirio adfliuinc
uit Edcaim fimpliciterfalfa, &quxad-
eruntur ad probaodum iaidouca. Nam
& irregtnitis nonnullu , illis ncmpc , qui fub
lege fu 11 [ , qu ■ legii nofitiam habent , q ui /
bent cogiiationts accujantei Q* txcufantei,
qui norunt concupifcenttam piccatum tjfe;
2[i\id (^Viidpzxici legtmmtmbrorum , mtn-
ttm carnii, pgti*nt/jL7Kt oi«f)(5iV,conucnit,il-
lis oppofitttm repugnaui , ncmpe oput legu
fcrrptumin rorjibud illorum : quod ucquc
cll Uxmembrorum,acc\\ic mtni carnii, nc-
quc Pi^>r>Hsi iHt rufti^-y.fcilpngnanscum iif-
ittm. Confcitntia tnim boni w^i/i homi-
nem,hcctfiu{\t2,cctnpellrf:saii hcnum , ab-
fierrou .\>f:.i!(i, oppcnitur di:f.^c lcgimem-
7n
■ ^quit.Hteccaitn
Argumtn-
■mprocon
• i ftn-
< tx
-h
fci
brorum ad malum
carnii jui/tgiDei j
conjcientia efilegi Detconfentieni , i'diut
ciufdcm/fjM inhcmiKe cuim irregenito in-
firumetumid illum aceufatidum conuin-
cendum. Quarc Mca \\hmpropDfitioneni dc-
garc , & pollubre probatioucm liliui fir-
miorcm. Ad afftimpttonem<^\xod artioct.idc jldajfum -
diccrcJicct <\\io d 3t\tci ; nonplene proprfitaptionein.
vf Jccct, ^Itw;;;o7n/^tf»#coruinqux iuh-
«Safucrannn tcxtuApoftoli: #/f«autcmr4- *
iiA(\jat,\'taddtta a{fumptionihc\\c finc</c-
claraturafalfitatem piopofitionis, ncmpc
quod talu /itin hoc hominc legu membro-
rum o^mentu oppofitio, vtillaaducrlus hac
uou bellummodogerat , fcd & vifloriam)
pnlio reportttthomtnem ncmpc ipfiim capti-
uans fub lege peccati. Hinc ctiam liquct con-
c/ufioncm inde fetjtii nonpoffe.
Vcruincxpciiamuruman non cxhifcc Argumtn
duobus vcrhbus quid pro altcra li:ntcntia,«;J jir,„,r.
ItabilicnJa dedutipoirir. Bgofanc viJcor/7;;,;^^^,. '
mihiinui<5lumargumctumhincpo(rcpro- ,iuobHihifcr
duccrcadfcntcntixcontratixrcfutJtionc, i,erfibut,pri
& lUbilimcntum mcx. Ad rcfuiaiioncm,^^,^ ^.^a^
contrarixhocpa<flo.
Ltx mtntu belligerans adutrfm Ugem contraria
membrorum , vincitur i Itge mtmbrerum, fc , • , • r
adeovthomo eaptiumreddatur /egi piecati,
qua tfi in mttnbru ipfiu4,hoc loco:
AtltxSpiritusvitA qui ifiinltfu Chrifii i,Cor.to.j.
btUigtrant .uiutrfw /tgtm membrorum i/mm capttuum
vincit.adea vt hominem eaptiuum fub /tgt dHcimits o-
ptccati, k /tgeficcati mortu Ubertt. R o mnem cogi-
manor.8 X. tationem ad
Ergo /ex Spiritut ttenift/txmtntu, ntque obtiiitn-
/tx mentu /exSpiritits,q\iod patctcx irwict-jMm Chri-
f oncfitnpIici& cx illocoJcm fyllogifmo,y?<>.
pixminisiiatranfpofitis vtafTumptiopio-
poritioois locum obtineat,& vicc >crfa. Ec
pioptcrca meos hic pto Spiritu ooo v(ur-
patur. Hoc argumenium cft irrcfutabile,
conctur qui volct & expericiur. Sub fincm
auiem rc^lius inicUigciur eius vis , vbi to-
tum hoc ocgocium quodhicagitucplcnius Dtindead
cxpiicatur. ftabi/imtn-
Ad ftabilimeotum me« rcotcotix it^ fumvtra;
hinc Jeduco argumcntura. <!-'*od initi^
Homoi/U qut dtUQatur qitidtm /ege Dei^fpUpro-
Rrrr fecun- p^nifnr.
Tii lAconvs
ftiundem initriortm hominem,at ItetmentU
fitt pugnans aduerftti Ugem membrorum,ifli
frttualere mnmodenflnfnieji , fedetiat/iab
tUaJfiperatur , ^cnpttnatur fub legepecca-
tt,frujira repugnante Uge mentu ipfiM4,ifl ir-
regtmtiu .^Tunfubgratia , vtrum fubUge
cenfiiiMtw.
At hic bom»Jiett dtUfletur Uge Dei ficS-
dum intertorem hominem , Ugt mentu pu-
gnet aduerjtu Ugem membrorHmjtamen non
• potffl Ugi membrortim non mod^on pnua-
Ure , fedetiam a Uge membromm capttua-
turfubUgtpeccati,frufiraobnitlteUgem!iii.
Dtindt bri' 'Ergohomohireflirregenitui.nofubgratia,
uiuiCoyflrtK fedUgeccnJitiutiti V r^. -irt' . onvfT:'; qnx
urnitti poirunt:
Homo iUe in jtto iex membrfrum ita befli-
gerai ciimUgt taenttt , i't hac fuperata.aut
falttmfruflra renitentt, hemincm ipfitm ca ■
ptiittt fubUgtpiccati,eJi trretenitus , (^Jub
lcge conjlttuttu.
At tn homintty - , t,i Apojlolut agit,
helligtrat iex mimbrorttm cum Ugt mcniu-,
ita vt hac fuperata.atttfaitim frttjlra rjniti-
te,hr' ,ui.
T.i^ , . .. . . , ,^ ibUge
eonfiituiHS.
'Vopofitionis vcritasnuitur hifcc tri-
-s rationibos. I. Qu-^d homo rcgc-
iiriis non tintirm lcgc mcDtis fu.r piT^^nec
Lontra lcgcmmcmbtorum , fcd ; u
Kus, ideft , vt&rroborcipiruus
gitur
f*tp(>ftio
r
L
L
C!'
II. Qjjothlhiis pu{»nx qujm
&• i:ariTcni,luM<;c aliusdtcxitus. Namplc-
rumquc vidtoriam rcfcrt lcxSpiritus, nifi
. .stcn-
' lunX.Jtmudi. ill.Qttod
•:a ronfti-
cati. Icd poiius id quod cap ns
: 1:1 1 . acmpcliHetum ciir tjdu
' ~ ■ pcccati &
, -j . . ....u . tirutusfub
vj A' potcIUcc pcccari capciuarus cHcr.
ARMTNIVS
Firmabo ouac idas nrioties aduerfus f
obiciftamcnta quxobiiciuDtur>aucobiici y
P^^'?'- r . . ... oheclamir.
Aducrlui pnmam raetooem objjci po-
tcft.quod quumlcx mcntisk lcx Spiritus
vnum finrjimpcritchic di(linguaDrur:tum
ctiam quod ncmo adui ' mcm-
brotum pugnct nifilcg', ^ : , .a vi&
roborcSpiriiusfandli : & proprcrea lc£;?m
mcntiscirdcgcm Spiiitus Rcfp.An:
batum clIc,quod lcx mcntisit lcxSj i.:.i.s
nouriDtidcm, & quod ctiam conlcicntia
pugnci in horoinibus lub lcgc cxiHcatibus
contra Icgcra mcmbrorum.
Aducrius fccundam rationcm obii' . ; >
tc(t , quodctiam rrgcnici in mulcis offen*
d .in 1. 1 acob. j . i.quod ncn fit homo in ttrrit tftti
nonpeccat. i.Rcg i.AC.c^woArigenttiTion.
pollunc . vtre dtcere fepeccMum non habtrt.
i.Iohan i S. & limilia. Rcfp.mcillaomnia
cxanimo Faccii , ac non vidcrc q^uod ra-
fiofccMnda vllo padlopcr \{\,\ r ' "•:
Non cnim pugnanc intcr fc, in ■
regcnuos.& plcninque ex pugna aduetlus
pcccatum v ' n rffcirc , quaudo fci-
licctarmist^ . .i Spititu f»n^lo funtin-
ftfutfti>vtuntnc. Si quis dicat tcgcnitosin.
ifta pugnafxpiusvinciquam vinccre: v?-
lim illum cxplirarcquomodo tum dc ic-
gcniris dici polfit , quod non fccundum
carncm,fcdlccuadumSpinrom ambulaot.
Vinci cnimcft parrjrc carnis dci '
hocpleTUDqucfacufccundumc.i.. ...ui-n-
bulat. Q^od aljtcm pugna iftaquam re-
gcniti aductfusp^ccatum vi & rnboreSpi»
rmis (andi fuktpiunr, foiliccm plctumqac
*: Ixtnm iliis forriaturliiicclfum , '''^rrnr
muItaScripturarloc.i i.loh f.v.^.f.
qn: ejl exDeovincit mtindNm , cy
dit Itlrim eifeChriJiiimf Uco b. 4.7 < Subt .
te".
in*i '. Ephcl.6 .n./ff.'
iHam armaiuram Dei, vtpojjitu Jtare aduer ■
■ ■ Diaboh f -
illam.i
/« refijlere ttmpore itdtierjo , ^ 01
peciu
r
IN CAP. vir.
fi .lis /lare. Pbil.4 IJ. Qmnin 'vaUoferChri-
meroborM.Mjiic j.i j. Omniapoj-
j.j:...;^;tntcreJ<nti. Quodva hscxcmphs
coniptobatui.Hcb.n./tf/3r>i/j/f , Ephcl.j.
xo.Eifero ijui infinita cum reditndantia po-
tejl ■ Jitpra ea quA petimus aut
ftitn!.. j 1'rovt illaagente innobit,fit
jj/t>r<4,&c.lud.i4. Caterurrt ctqutpotefl vot
.treMpeccato immunes , (^Jiaftttrtin co-
■ c glorit. incnlpAtos cin ■ '■-■■ „c,
,., &:c.Kom.8 ij.j . St: ^ m
corporiimortificautrititiViuetu , Scc. v. 57.
Imo in hii omnthusplufqHam i iciores fumus
/ > (jiiidilexit nos. Ecmultii aliislocis
: 111 probaii poccfl.
\»nOderaiio Scdconndcrcmus locum ad Galaras y.
%t(ialis Ajc/ vcif. 16.17. 18. cumquccum hocprAfclui
\Giii 17. confcramus, vt &: indc daic confUrc pol-
^.,f„ fit,pugiii qux cft iatcr {puitum & carncm
huncezitumpIciUDC]uccnc > vt Ipiritus
*t*UMno. carnclupciiorcxpugna dilccdat , quum
hicaiR.omanos vidcamus cotrariunt ptot-
iuscucntum dcfcribi & dcplorari. Locus
itahabcr, Hoc4«/f/n dico, Spiritu inceditt,
^ quod cxro conctiptfcit ne perficite , feu non
pirficietit. Kam caro concupifcit adutr-
jus Spiritum, Spiritus autem aduerfuseame:
htc autcminttrje oppofitafiint , vt nonqiit-
cunque vultistjeu volueriti* , eademfaciatis
Siuod fi JpiritH ducimmi.non tfiis fnb lege.
Adhoitatio Apodoii cfl: verf.i^. qua; pro-
ptcr CJrxc* vocis ambiguiratcm duphci-
ccr lcgtpoccft, ucmpe, pcrHcitcautpc4l-
cictis. Sj priorc modo lcgatut,tum adhor-
cacio coultac duabus partibus , quarum
altcra doccc quid facicadum fic , altcra
quidfit omittcndum : fpiritu ocmpciucc
^cadum,& carais dcfidcriaooa pcrficica-
da : Sio fccuado modo lcgatut > cum coo
nuccadhortattoncm his vc(bis:fpiritu ia-
ccdite i Sl fubiuuduiu aJhortatiooicoo*
rcdtarium , bis Tctbis : & dcGdciu fcu
cu[^ nis oon petficiccis. Qux
\ztUo .k^uiwuiica: mcnti vidctur conuc-
fiicatioi. Namiam ancc vcrf ij.adhoita-
cus cd Galacas , nt libtrtat* Chrifiiana ad
l.C'. ■ carnis abuttrentur,
Iju ,..>, V ...u .L.i.cdium adkit.quo-
ciodopocccuotcarQi&uppccum^vuc&c6-
AD ROM. 71J
pcfccrc & frcaarc ncmpe G fpiricaincedac
cuucfucutum cllc vc dclidcria carois aoa
pcificiaat.Ratioadditur vcif i^.dcdudaa
cootrarictatc ik luda qux cft inccr carncm
& fpiricum.&ludx iAius vel Hac vcl eucn-
tu.Cotrjiictaskuludahif ' ^dcfcri-
bitur : Samcaro concupifcn .. . hs Spirt-
tutn, spiritusauttmaduerfuscarnem. Vodc
cooAat acccnitastumadhottacioais,Dea<l
liccnciam caruisabuccrccurlibcrcarc Chri-
fliana , ncuc carais coucupilccncias pcifi-
cercoctcum rcmcdii , quofolo catois cupi-
diiaccs frcoaii & compcfci poirunri ncmpc
fifpinti; ' Tcnt , quiaducrfuscarncm
concuj . . V iflacoim quxioccrcarocm
& Spiricamcd ioimicitia & concraricucc
concludicurififpiricu incedanr fore vt«.ar-
nis coucupifccotias aopctficiaoc.Vudccc-
iamapparcc porietiotc iflam lcdiooc A-
^oftolicofcofuiclVe aptiorem Lu(^a;iftius
hnis vcl cucntus dcfciibitur hifcc vcrbis:
H*c autem inter fe oppcfita funt , vt ncn qiit.-
cunque volucritis illjfaciatts. Dixi luClx fi-
Qcm vcl eueutum ddcubiipropcerca quod
QonnuUi nonfiucicd eucntu nicdcd.v vi
cziftimaot. Ac pacticula ab ApoAoIo v < . .
paca>i'«acmpc,fincmfigaificac, & non c-
ucncum,&: ipCc Apoftolicx mcati omnino
conucnit hxc intcrpictatio. Horfum enim
Spiiitusaducrfuscaroccoocupifcic , vcilla
quxfccuodum carocm coocupifcimus Sc
volumus noo pcrficiamus. Vudc fcquicur,
Ti fpiritu inccdamus carois dcfidcria noa
pcitcduros: &contra v cumcaro horfum
ctiam concupifcac aductfus Spiricum , vc
qux fccundum Ipiritum concupifcimus
uon pcrficiamus: fcquitur ficaroc aut fc-
cuadum caracm ioccdamus . fpiritus cu-
piditatcs Qoa pcifcduros. Vcrura fcopo
Apo(loli cooacoicnscrihxc ledio, vcno
quxcunque fccuodum catocm volucwcis
cadcm fiKiacii. Si cucncum hic figoificaii
dicamus,cumfcDfus eciam ciic bipartitus.
Poceiit coimcnc: caro Sc fpuitus iotcrfc
fuot oppofica,ica vc ood faciacis ca qux fc~
cundumfpicicum vulcis: poce(l& iicei it^
vcooo faciatisilla qux fecundum carnc'^
vultis:hocc(l huaccucutufottitur iflalu'
Cta,vcauu &ciacis qux vulcis fccuodij fpi-
Rcic X lituiu»
714 lACOBVS
'>tum.vcl>vt non faciatis qux vultis Grcua-
dum catuem.At vidcoinus vtecrcuruscon-
ucnicntior fit. Sanc hic poftcrior. Ncc
conucoicatiormodo fcd & aeccfTarius , f\
«iccucntuhic agatut:quud czabfurditJtc
adtnooitioaisappatcbir, fi ido altcrofeafu
locus cxpiicctur. Adnioaet Apoilolus vt
fpiritu lucedaoc > & Decarnis concupifcca-
ciasperficiaot ( illam eoimlcAiooem iam
rciioebimus» lanquam qui ifli fcnfui qui
dchoc cucotu locum explicat . fit inagis
coufcntaoea ) fuado crit : Nam caro &
Ipiritus intec fc faoc oppofica > hoc cuco-
cu , vc illa qux fecuodum fpiritum rul-
tis ooo faciatis : quod faoc ooocflad-
iioTcari , fcdcucocus iofxlicis przouotia-
tionc dilluadere & dchorrari. Quid &
ipfaracio poftulat i^nwr^.T?» !Ta/^«<i«, vt
id quod propofitum cfl coocludatur, fccus
fcopz eruot din'olutx. rropofitio autcm
t\iic, vclha:c;fpirica locedicc, &quodca-
10 coocupifcic oon pcrficiccis : vcl hxc:
fpiricu ioccdicC) & quod cato concupifcic
rc pcificue > quo pai^o iHa propofitio
coocludatur cx vcrfiS .iotcllcdo de cuco -
tu,quocaro impcJit oc quod fccuodum
fpiiitum voluot Galatx , pcrHciaocvehm
commoollrari. At quod pulchrc vccaqnc
propofitio coocludaturcx locodc fincpu
gnx nucllcdo>imo&df CJcntu vbifpiii-
t ucltfjpcrior.iamaotea cilmonfliatunn
A ^ ■ - niicputoac , cuius hic fit mcn-
ti ~ .1. modo cx fpiricus concupif '
ccntia,lcd& cueotum cx ciuftcm vi 3: po-
ccntu huocclTc , vt fpiiicus carnc dcuida
liipciifjicuadat. & homo fpiritu puguans
aducifus carocm , Sc fpiritu inceaens , ca
qux coacupifcit caro ooo perficiat. Hinc
•:• ' "n infcrtur. V.78. §>i4odfiJpiritu
inccdicis.fi fpirirusdudu aducifus concu-
rcisjacqucicaccicacis
. itis : indc ccrcc con-
•■Jud .^uodooo ficisfub Ic-
^c.lo iioc conlcCtario vidcmus fub lcgc cf-
I -catiasnoD pcificcrc,
c -I . ocipfumcllproprium
cfrcctumduti^usfpintusi qaaic cocfcota-
Beafuac>fublcgecllc>&>quod caro cooca-
ARMINIVS
pifctt pctficcre : hoc autem c(\ quod ad
Roin.6.i4.dicitur: feccnturtfvobii nondo-
minjilfitur , non cnimtjlii fuh legt , ftd fub
grati». Vndcapparccpcccaci dominacum,
quicauGi cfl quod caiois coocupifccncix
pcrficiaoturiio iisqui fub Icge fuot obtioc-
rc i quum autcm oon obtioeat io iis qui fub
giaciafuot, &qutdcmhac dccaufa , quia
lunt fub gratia > hioc cooflat coofcotancai
imocadcincifc, fubgratiacffc > &fpiticu
duci .- vnus coim eil vtriufquc cffciflus,
hocc(l>impcdire ocpcccatum domtnctuc
in homioe > & ac bnmo carois coocupif-
ccntias pcrficiat, quod ctiam 8. cap. ad Ro.
piolixccx^Iicatur>conucoicntcr ifti q\u>A
brcuitcthicverfi^ cflpofitum.ncm]
ritumc»rn$ horfum effeoppojitum, vt ncnja-
cifint enqut,fecundHmcArnem "volunt, Ex
7.veioadRoin. cap. peifpicuum cflalium
ciTc pugnx cxitum dc quo ibi aginir : oam
homotbi fMcitiju ' }dum carnem,
^nonj/icii qnoii , . . r jecun.iHm in-
tericrem beminem , fiullra pcccati vim 9C
caiois coucupifceotias impeditc conaore
UgcDci, lcgemcntis, & intciioichomi-
oc, propicica quod pcr cixocm funt dcW-
lltitX.
1i quisrcgtiat, hoc qiioqu'ercgcoito. ObitBt^-
tum optimis cucuiie vt non pcrficjanc cx
qjx (tcuodiim Spiricum volunt , fcd ex
qux cuo concupifcic pc.nviaot. F^tcor,
fi additur idthquaniio ficii. Si * !c-
rij§quc td fiac.jani uoo Spiricu 1 , uiH,
^juod camcn icgcnicoium cfl pippiium.
ScJ «^ico ad Ro^nzni 57. oou dclcnb< qutd
aliquando piis cucniac , led P.. • "r-
lciibi illius hornints dc quo ib:
tur , hoc crt,fub It^t ciiilcncis, aotcqujm
gracixducb? ^^irur, & !(p!iitus!
irgaiur. Qa^Ld cx hoc loco a.. v -
conficu^atui. Dein !c rcfpoodeo > iilud
cucoiic QOQ cx eo quod Spiiicus qui aii-
quaadiu ci ll'j<^tatus cft cum ca
dcrtisiur.dc >idu&ccdat oi) rnip. . . .
fcd quod hooio ifle vcl pixuccupctur i
reoratioDc , & fupcrctur , aii- ;>
tus &gratix aimaupponLrc i^^.^ , .nti
ipfo ccnfliiflus progcciru aima qux vfur-
parc c^icab iiuuo c maaib.abucuti vd vl.
ccrius
Re^tt,
Ccrius nooldhibcac, incipicos pugoa in
Spiritu , fcd in cjrnc ptignam pctbcicns.
Secus Heri ncquit vtfupcrcntcaro>rnun-
(lus,Cithanas,quia potcntior efl qui in no-
bis cilquamquiiamuucio : viaoccaplu-
ribus c(t dcmonfliaium. Caufa alia cor pii
& qui fub gratia conftituci func , a carnc,
mundo.rithina vincantur, aliquando red-
dinonpoted fmc ignominia&concumc-
lia^ractxdiuinx Sc Snitttus ChriAi. Aiic
cnim non fortiorcfl Spiritusquiin nobis
c(l, aut concupifccns & pugnans aducrCus
carncm viucic. Ecquomodo ficri poccnCi
Tt qui cainem,quumadhucintcgri5viti-
bus clTcti dcbcllauic, & Cic nosdbirubic
IN CAP. VII. AD ROM. 7«5
aiuncj concuircre podlnt , 8i conuenirc in
vno fubicdlo ; non fecus acqucalbor & ni-
gror in virorcicalor & frigus in ccpore :
quum rcs longcahccr habcac. Libctcas c-
niin nccumminima quidem fcruicutcvc!
capctuicacc confidcre pocefl. hcetmagaa
diiHcuhatc laborarc qucat hodibus m-
gruent bus rcftdcndi , imo & aliquando
cladcm alic^uam ex conflidu auferac Ve-
rum ctiamfi ad modumiAotumfimilium
rcs habcrcc, tamcnncquctuncdicipofrct
homo illc paitim libcr apcccato , partim
pcccati fctuus & captiuus : fcd ncccflum
cffcccx iUisduobus ccrtmm quidcxiflerc,
quod mcdium inccr extrcma iflai ocquc*
cic : de carnc ciucifixa & morcificata ia huiu$,ncquc iUius oomcD forciri pofrcc.
corporc Chrifti , vidoriam rcfcirc non 1 At vclim iocum Sctiptuta: vUum profcrri,
poffit, vbi dc rcgcnitis & fub^gratia confticucis
Adccrciam racioncm obiicicur , quod hocdicicur,quodhomini,dcquohicagi-
ctiam rcgenici aliquomodo & fecuadum
quid captiuaridicantur fubpcccaco , ncm-
pc.qua nondum plcnc funcrcgrniti,& mo-
cus carnis concupifccQtisirontiaSpiritum
adhiic in fc fcncionc . a quibuspcnicus non
libcranrur , dum in hoc mortalt corporc
vcrfancur. Conccdo anrcccdcns , nego
confcqucns. Nam lantum abcft vc Scri-
piuta liiis tribuac ob rcgcncracionis im-
pcrfcAioncra & carnisrcliquiasquod fub
peccato Laptiui dctincantur, vriliiusregc-
Dcraiionis rcfpcAu dicancur Iibccaciaiu-
go & fcruiturc pcccati & Diaboli tyranoi-
luriadfcribiiut, vclilliaiquiualens.
Locus Efaix 64, v. lo.ad ficrcurad com- ^p„y7,/,^^.
probandum, quodpii 6c fubgtaciaconfH- ffg/gfi^r^
cuci a Icge mcmbrorum captiucncur fub ^
legc pcccati : fcd quam tcdtc , collacio v-
criufquc loci paccfacicc. Locus Efaix iu
habet. St/i fumHS omntsttosvtimmHndHiy
^ ficHt panHicHlnt mtnJlrHAtMi ftn •bu-
Rtfp.mugomnes iuflitii nojlrt., liifftHimufqHt
vilutfoltumt C5* ini^uitMtes nojin vtvtn-
ttu «uferHnt net. Locus vcro iia habci :
Sedvtdetmliam Ugem in membru meu,itUi'
gtrmnttm mdsterfttt Itgem mentii met,^me
dc. Conrradicloria fuptpeccati rchquias ca^iumnttm Ugtpttcmti qui ijl in membru
rupcrcfre in r:gcnitis.& rcgcnitos abiif- meu. Agc vcro iuflicuamuscoUationem.
cgcnitos
dcm dctincri capciuos illud figoum cft
pcccari dcutifti & fupcract . hoc viiloriam
& tnumphum nittibuit pcccato qux c-
oim poft cocpcim pcccaci morcificationcm
aSpititu . ciuIdcmSpintuscircapcccatura
cft adio ^ ccrcc pcifccutio leliquiajum
peccati « vc &: cas dcbcllcc & cxtinguac,
doucc non fintampiius ; & focut iliotum
quxratur, nccinucniacur, vc Auguftinus
ahcubi «ie hoc ncgotio .ngcns elcgi urcr di-
cic. Caufaauccm opinionis ilhuscft.quod
libcicas a pcccaco.& fcruiius fubciusty-
lannica poccftace. folutio a vioculis Sa
thaox. & capciuitasfubeiuscytannideiia
«ftineotur, ac fi m gcadibusrcmifTis^ v:
Ag<
lilo loco agitur dc captiuitacc quapopa-
lus ob pcccara fua abdudus tuit in cxi-
lium.hic d^aptiuiuie fub pcccato. Ergo
hoc cftadfliodgenustranfirc, coocraia-
ciuncm probx difpurationis. lUo loco agi-
ctu de pxnisquaspopuluspaticbaturme-
tito ptoptcr prccata adualia qux pcrpc-
trarent conrra Dcum ,bic vcro agicur dc
caufa vodc fii.it . quod faomo , qui lcc;t Dci
coufcniicqui lcgcmcnti&iuxbciiumgcric
aducifusUgcmmcmbtorum, vincatut&
fupctctiu,ita vt pcrpct; "^u
ad quud a peccato :n' :ur
& impcll)tut:quar !is
pcccati,ibidc;id^
7i(J lACOBVS
agltar. Pbrafis chim ifta diffluitmu Tt
1' liuin , & iQiquitatcs naiurar vt vcntus
uurcrunt nos , non lignificat homiocs
illos per piauas cainis concupifccntiasad
quoJutspcccatigcnus , vclut v«nto vcbe-
nicncc impelli , 4: vclut in pcccata diifluc-
rc ; lcJ ptoptct pcccata adualia , qu* ini-
quitatufn nomincappcHantur , in exilium
tanquam vcut i , & tanquamfolu
difiici. Contu raim.t. vbi fiinilia
dcimpiis dicontor. iQfpicianturlntcrprc-
tcsnoftriCniuiDJS.Mufculus.Gualthcrus,
&:c i(lum3c conftaluttotumlocumctiam
quod ad antcecdencia malca raultisdtari
*ad probandum quod voluut. Adplaoio-
rcm huius rci explicationcm aotandum,
diipliccm cflc captiuitatcm fub pcccati ty-
tannidc.vnam prftnzux nortrx ex Ada-
nioorigiius.iecundum quam omnes ira;
filiiSc fcruipcccati uaCcimuri altciampar
iiculaiis nortri adus,quando oos per a-
fiuaiifi pcccata magis iiugilquc pcccato
fubiicimus. dcuincimus,&: lu ciuslcruitu-
lcm obligamuj : quam dupliccm feruitu-
icm ;;oricc fi im vo-
luntpw. i ..^am&B.i jainca-
ptiuitatcm. I&aelita: enim in fuis patcn-
hbusingiclTifunt ytgyptum, ibiqucpofl
delapfum fcculorum opptimi capcrunt,
Si pro fctuis habcti. Idcm populuspio-
pcct fua pcccatapcrvimholliumincapti-
uitaicm abduflus cft B.ib) lonicam. Ca-
ptiuitasautcir. dcquahic agitur.cft poftc-
xtorilU : Namlcxmcmbrorum, qux cx
piimacua originc nobjs incft , bclligcrans
tam lcgc mcntis , irta fupcr»ta . homincm
fub lccc capiiuat legi pcccati^ illum in-
quamnomincmqui antcainpeccatiscon-
ccptus & aatus ctai. Et vt voo vcrbodi-
cam , oatus in pcccato Si fub captiuitatc
pcccati c Tiuatur fub lcgc
pc ■ Exhifccigi-
i,. , ropofitionc
eUc vcram, & incooculiamlUreaductfus
ifta obicdamcnta. Aliumptio cft inipfo
tcxtu Apoftoli- Vndc conclufio fcquitur,
quodhomo de quohicagitut, ilt itirgcm-
ms,&: ooofabgratia, vcrunafublcge coa-
ftiturus. #
ARMINIVS ^
Ex hoc iftiushonaioisftaruacairareaV
codcm conndcraco. fcquitur cii
mcntabilis ciulatio 5c cxcb.-
e^o homo , j«« nse eriftet ex ;
/«, (cu , excorforemortuhmut- tuiusdu-
plcx adfcrtui cxplicatio pro duplicifcofu
iftorum vcrborum, cx corporc ir.oitis hu-
ius , fcu, ex ifto corporc moriis, quod alii
intcrpictantur moitalc I r»us quod
circumfciimus , aliico.^ . .. -d pcccati
quod in homiiic fub lcgc doniioatoc,il-
lumquc morti obooxium facit, qu '
ftcrior iotcrprctatio conucnicotiui .u .1
phraH ipfi tum cootextui.Nam rrouomeo .
«'t» ooD ad r.>«i> fcd ad ?».«•»« cft ^*^'**"'''
rcfcrcDdum,caipcoximccoQiungitur,at- '**'if'^''"
quc ita reddi dcbct: 1^«« me eripitt txcorfo-^***^^^'*^
rtfnortuifliuf,<^\iod cft pcccatutn ooo m-
cxtftcnt tantum , fcdibhabitans 3c domi-
oaus.vtcft v.iy.ic 10. Nan: pcccaco cor-
pusactnbuiturabcodcm Apoftolocap. 6.
nuius Epift. v.o. i/t Al/olt.uurjen enerHttur
torpttff^eccAti,c\xius abominatioucm fcqtf-
tur Iibcratioa fcruitutc pcccati, vi cft terf.
codcm A itcm Col.t.ii . tcicj-
m«/«r;«r?;w. Qiiaicfcni^ : 1-
tionis cft.fccundum iftam lctflioncn
rrte liber.%bit aL ijla pecaui in meiL
in cMrne men halitMtuu , neq.u,. . ..^
t/tntii (^fhifubiicicntistyr^wmJe , qm cer- ''^,
tatn mihi mortetn .tdfertf^uat qui aliam Ic-
ftioncm vrgcnt, 4: huncfcnfuir ^ r-
bis tubuunt : qnii ine erifitt ex , .Ut '
corportr idcft,vtaIioIocoiDquu.\polh>-^''"
lus ' 'plui (^tffecum( rn
hic _ ot lcafuscxclatv... . .... ...i ..ua
conucuii. I. Proptcrconftrudioocmqux
dcclaratProuomcn t» th non ad corpus fcd
admortcmrcfcrcndumcfle. U. Quiaao-
tcccdentta iftura fcofum non admittuat.
A<ilumeoimcftdc vi& tyrannidcpcccati
inhabirantis, & homiocm iftum adfua dc>
fidcria cxplcndum impcllcntis : opponirut
autcm ifti captiuatiooi dc qaa a^umcft
vctf. 13. libcra: ' Liturv.14.
III. Proprcr .> .madione,
qu^ ooodcbctfubiicidcfidcrioquod ooo^
dum iniplecumcft. ' 'fti
fi;r!'!icitcr Don cft cjc ! ;,ofc
hbccatc.
' Son marU-
V
%
IN CAP. VII
Jil crarc ,fcdacorporc |'Ct<.3:i 5:clominio
t::i (dcm.Vcrumquidcm ellquod pcr bci-
ram illam , quam io fidc Sc fpc Chrifti cx-
fpCLlamij"; ^'iA>.vnt , raquics Qobis coocc-
^U'.ii d lj!^o:)bus & apugDaincus ingrucn-
tium cupidicacum, fcdnonagicurhoclo-
co dc cupjditatum intuscx-.lTcutiumccr-
taminc ic impulfu, vcrumeatundcmcx-
plcciooc pcr iftuni in)pu]fum,cui frullra
non te- Cc lcx mcotis opponit. An^ufiiimi tmhi
MiifiifiHlAitir hb. tie nnt. !ygr/it. cmp. i j. -jbi
miujlini. fic inijiut^on vtiquc de fubfi.inti.i corpo-
ris , q^^Bona cfl , fcd de viciisjcaroalibus
libcrari orant farKfli. Vodc nonlibcratur
humo Hoc gtaua Saluacoiis , ncc quaodo
pct mortem corporis drfccHit a corporc
Kon otjl/it tj!i Uicorare
d\ :n , tantur/. . ^ ^ .:nptrcor-
fHt mortiiinttUcxtritj : Litm deperfcRioKt
tujiitii aiiuerfns Ctclefiium : aliud < ftcrgo
cxiic dc hoc corporc, quodomnes homi-
nci di^vitx huius vltfmus cogit: aliad c(l
autcn^berari dc corporc mortis htiius,
e i fob Dci gratiapcr Icfum Chiilluni
i..;^Lis&: fidclibusciusimpartit. Epipha-
nitu hitef! 64. lii, i. tom. i.tx Mctl>ociia.
Qniinn' Iioc mortcm , fcd pccca-
tuminh.i . • !lylaophon',clicit,aquo
Dcus ipfum pcr aducntum fuum libciaui:.
Quarc cx hoc vcifu teflciotcllcdo it^
r^ioftabilicnd.i mca fcntcnti.\.
■ !b 7,ritttaco»fitt:{ti nonfunt mi-
ftti.At hic itomo tfl miftr. Ergo no eji fubgrn-
tia confiituttn. A llu m pt i o cft 1 n tc x t u . & c x-
rra ^ ootrouerfiam. Ad propofitionc dicct
fortc.iliquis, quod Konj.iocsiubgratiico
I' ^SfnTnr , cx partc miferi ;
bcj.ij^.u & grati;eChtifti p3'tiri>
pcs: milcti , qu.iadhucrcliquiaspcccati in
fc habei, cum quib. alliduo luflati dcbcnt.
Quod ccrtum ell fignum nondu plcnx &:
pcitcflx fo:licitatis. Fatcor rcgcoitos ad
plcnam & omnibus oumeris abfolutjm
ic pcrfc^lam fcrlicitatcm noo pcnicnire
dum in }• !' tali vita
pr<;tca n.. ..cirefpc.
lis, quam io fidcfihi Dci viuuot.lcgert me
Don mcmini ; liccr rcfjV Llti !
lis vira: omnii-rri !'or!iM".'r
Epipha»
.^rgKmcnta fS"'
r/. 10
jira
'stentia.
. AD ROM. . ^i-*
rimi. i.Cor Cootratium fiicitcpro-
bari potcfl cxSctipturis,Matth.^Brii/i y,. .
Itigint p4uptris Spiritu, quiijttfiunt fittunt
i!ijliiiam,8cc Scd,inquiet aliquis, annon
n.iictum crt cum rcliquiispcccati ccttarc.
ab angelo Sathanz colaphizati, iaterdum
vtnci.it grAuiterlxdiFOprandumfane vt
illud necclfcnon fit • vt iflud nunqium
(iat.vt abaQgcloSathanxlibcrari pollint:
atproprcr ifVa-n cooccrtationcm Sc cola-
phizatioocm mtfeti dici nonpofluot cer-
taaics. &:colaphis pcrcuffi Atvincifanc
ini etumcd Verum nec iltimifcri dicun-
tar.c ' - ■ • 1 I 'loiiam a
muii . _ - • . ' ^tant,
cupit liktrittiicorftrtmttit ijlitt^t AittTUm
id t:i , n dominio (?» tyranmdi feccMtitiUin^n nfgufntntii
(il fui ^Ttlit, id ,ufr Itgt ttaJiitutUi. At hit codtm
hemecup^tiibtrari i lieminic fff tyranoidtpte- ^jfjjff^
tMI. Ergo,f^C.
Propofitio vf ra cft , quia lioniiiK s :r-
gcaiii& fubgraria conflituti, libcri func
arcruitutc&tyrannidr pcccati.non pcr-
feifle qiiidcm.lcd coufque vt dici non pof-
fiQt lub pcccati domiuio & feruituteeilc,
fiquisScriprniiscoafratancc loqui vclit.
Qiiod vcrc liic homo cupiat Itberari acor.
porc pcccati lahabitantis & dominaotis,
iam ante probatu cft. Ergo fcquitur coa-
clufio.
Vcifus tv- puote paitc Cluyfof\oma»
lcgit,<jK/»<M f«c& Theophy!
Ambtofius lcgit , Grati* Dti ptr Itfum
Chrijlum,
Sic etiam Hicronym.Iegitaduerlus Pc-
lagianos.
Aoguftinus etiam le^\t , Crntia Dit ptr
Itfum Chr fium. Tomo 10. dc veibis Apo-
flo'i,feim.5.
t^>iphanius libr z . tom. 1. ei Mcthodio
conttaCrigcncm, hxref «54 legir, G-iut^
Dti per Itfum Chrifium.
Eft autem gratiarum adlin , nua Paulus
Deogratia» agir,quod ipfc ioluapioptia
r fit ab illfi • ' ' *.a-
j .. cui obi )'no
ifle,cuitis petlbnsm fuftinoic qoa ^ratia-
tu aif^ionr c 'intinctur in^ ' ' ' nfto
;»d CTc'.iniitii nf irtctr ■r»pc
gr:it)ani
7iS lACOBVS
grariam Chri/U ctTc.quz mifcrum illum
lichbcracuraa corporc n:o!:iulUus,aquo
pct lcgcm libcrati oon pocuic : quod ooo*
nalla cxcmplaria dire^e & apcrce czpU-
cant, inquibuslcgitur: GratiaDeipn'.»
fmn Chrijlum Dominum noflrnm Scxhczt,
Libcrabic mc > feu iftum honitncm k cor-
Eore moitis iflius , quoii cil prxcipuc in
actraiftarioiic Aportohi proporicumpio-
barc.
, Pofteriorc pattc ciuulcm vctf. i y. cft
Menttjtr-^^ breuii omoiiun diilotum vclutrccapitu-
utt egt et, j^^.^ ^ ftatus homiojs iilius , dc quo
c»me legt ^ic agit, breuiter definitur &
peecati. (Jcfcnbituiihis vcrbis : liempetgitHri[>feego
menteqHiiiemferuioU^i Dei,cMrntvtro Lt-
giptccnti. lo harum phrafcwnrc£laczpli-
cationc magnum poncum cft momcntum
ad cotius rci CDUcleacioacm & dilucida-
cioacmiquarc iftx oobis diligcotcc fuac
lafpicieodx.
Qai hunc locuni dc hominc regenito
9l. fubgraciacooftitutoiotcrptcuotui hil-
ce phrafibus ngoificatum volunt . quod
P^alus quaregeoiius Dco fcruicriti qua
tcro noo regcnitus.fcdadhuc ex partc car-
oalis, fcruicncpcccato : Mcncemproho-
minis parce regcnica accipicatcs,catacm
pro ea parcc qua nondum cft rcgcnitus, &
fcruiic lcgi Dci idcm putantcs cilcquod
reruirc Dco, (icut & icruice legi peccati
idem quod fctuirc peccaco. Vcrumucu
ctum ez Scriptutis ahts aut ex huc loco
probari potcft Apoftoluseoimnoamco-
cis , fed Spicitus voce folet appcllarc homi-
ocm qua regenicus cft, & mcrito. Nam
meoscftrcgcacratioaisfubic<flum , Spiii-
tus fan^us efTedor eiufdem , cx cuius
commuuiooe nominis quoque patticipa-
tiooafcitur. Qiiia & ipfcmcoscarnicri-
buitur Col> 1. 1 8. &: GVnmdicuotur/iM^M-
U^t in vMitait menti* fuA Ephcf. 4. 17.
IdoUUtrtt trAditi in refroham men/em.
Rom. r. T. i8. Sc homtnes mtntt corrupti.
Njn Htm i.Tim.^.T.f.&i.Tini j.S.Quod vcrooon
' ^ (5* cadcm fioc Deo ^ Ugi Dii frruire , ptccAto
■■fir- feruirt (jf Ugipece/ui, patctprimoex vcr-
borumipforumdiucrfuatc.Diucrrascoim
pbrafcs diucc(os fcnfus ootaic eft Tcriiuni-
ARMINIVS
lc .• fi quis ncgcciili incambir probatio.
Sccuodo, Ez diclis Chiiftiocgancisfieti
poife, vc quis duobus dominis fctuuc Deo
& Mammons , Dco & peccaco. Si quis
dicac hoc rcfpcdu diuctfo ficri pofiV.aem-
pe mcDCC Dco, Sc caroc peccaco. Rcfpoa-
deo fic Chcifti diflum generale cludidi-
ftm(fliuQcula iftaimagoo piccacis & cultus
Jiuioi dcrrimcotoi & qux ciicapctrcfc-
acftra Liberciais& Pfcudo- Nicodcmitis
pcr iftaro diftiadioocm ?
Ac diccc quis Apoftolum h^^iiccce
aBirmare : quod aeeoj & phrafc^Hbc cz-
plicacz hoc declaraouocpaulo jpoiWserint
enim hic home peccAto, ^ non Dto. T crti o»
£x confuctudinc Scripcura; pcrpccua,qiue
ifbs rcftriAiones ootolet vfurparequaa-
do quis Dco aut pcccaco fcrutrc dicicur.
Quarc quura hic vfurpcntur , vcrifimilc
cil,noo idcm iftis dtuctfisphrafibus figni-
ficari.
' Cxccrumrcsipfii^quxhicagu^^plaDc
oboculospoiica, vcrumiftarumpnrafi:«a
(eofum nobis apetire potcfti adeo vtaui
. oculo probo,& folius vcritatis indagaodx
& cognofccudx cupido illam iofpicicc ,
habcre qucat quo fibi fatisKaciac.
Apoilolus itaque qumtuor Ugum hic
mcotioncm facic . L LegisDei. II. Le-
^ peccatt. III. Ligts mentu. IV. Ligit
Membrorum , quz hoc pado opponuDtui
& coorciitiuoc.
Lex Dct & Lexpeceati direfte oppo-
nuotut: fic ctiam Lixmentu (^Lexmem-
brortim. ,
LtxDei & Lexmentucou(cnii\iixi ; fi Sc
LexpeccAtt Sc UxmembrorHm.
Vnde & LixDii3i.Lexmembrorum 'm-
dircd^ oppoouotur ; ficuc Lexpecesti Sc
Lexmenti*.
Vctum hxc omoia cxadic£lohocdia«
grammaccintcUigiplaoiuspoceiuor.
Ltx
IN CAP. VII. AD ROM.
719
mm.
J.cxDti. |dirc£lccontraria
Ltxpec-
CMtl.
0
o
s
?p
D
r-»
□
o
w
J5?
?
C
o
n
O
o
?r»
o
Z
o
0
c
cr
o
o
Ltx Mtn
iu.
dircilecontraria
LtxMtm-
hrcrnm.
Ltx Dti (j^feccAtt liic prxcipuam obti-
nent dti;iiitatcm : Ltxmtniu Lexmtm-
broriim canquam ancillatriccs poounturi
& fcruitium illis fupcrioribus prarflantes.
Mtns enim codtltnmnr legiDei, (j» Itx mtm ■
Ircrum homincro cafttnHm rtJdii Itgt ftc-
cati : quibus prarfuppofitis rcm cxplico.
Duohic ponuncur Dominiab Apoflo-
lo intci fo proifus contrarii : ic dirc«Jlc op-
^oCni ; Dtiu (y Peccatum : Ulclcgitimus
Domious, hic Tyt3nnus,& pcr vitn (culpa
quid m hominis Sc iullo Ueo iudicio j
donunium vfutpans iu bomincm. Vtcr-
quc hominilcgcm poniti Dcusfuam,vt
homo ipn obcdiat in lis qua: prxfcribit}
TeccAttnn fuam, vt bomo ipfi obediat in
cupidit^tibus ipfius, quaslcge quadam fua
proponit : Itla Lcx Ueidicitur, hzc lex
pcccati. Illa Dcushomiucm ffublcgcpo-
fitumjad fui obcdicntiam duccre conatur,
hac pcccatum cundcmad fui obedtcotiam
n " rcomni vifatagit& molitur.Dcus
I . itfualcgccaquxiuda.fandla, &
bnna (uot ; peccatum fua lcge ptopooit
ca quz Ttilia, iucunda, & amana funt car-
ni. ilabet lain vtetque , tum Dcus tum
Pcccatom io ido homincquifublcgccft,
..' !uid , quod ipfotum caufx & ptoponto
i„uct . Icgique adHipuIatur. Dcus habct
n^entcm, vcl lcgcm mcntis,Pcccatum car-
ncro , vcl legem carDzs fcu incmbioium .-
mcntcm, inquam,confcnticntcm lcgi Dci
quod iufla.untf^a, & bonafiti catncmad
fcnticntcm Irg» pcccatii quod vtilis, lu-
cunda , & amocna fit : lcgcm mcntis . quz
c(l notitia lcgis diuinz . ciufquc adfcntus;
Icgem mcmbforum . qux eft adfedlus tc
propcnfto tn illa qux vti!ia,iucuDda,&:
amocna funt carni, id eil, in hxc mundana*
tericua , & vifibilia. Hz duxlcgcsdicun-
tur i»»nr^-miySfi*t. vcrf 1 j. inlUr militufn
qui bclligeiant. & inactcllantaductiusfe
inuiccm.vtalteraltcium (upcrct,& vidto-
nam Domino Imperatorique fuo obti-
ncai.Lez mentis militatlcgiDci.lcx mcm-
brorum Icgi pcccati .- illa , vt dcuid^a carnc
& Icgc mcrabiorum homincm fubiiciat
Icgi Dci.hotfum vt bomo fcruiat Dco:
hxc vtlege mcntisfupcratahominemad-
dicat ic captiuum tradat Icgi pcccaii , hor-
(um vthomofeiuiatpcccato. Dc homine
cflpugoa , huDcfibi Dcusfubiiccte vult,
vulc &L peccatum \ lllc legcm fuam illi prx-
fcribit , illud fuam : vtcrquc fuo militc,
qucm in ifto habct , viitut ad vidloiiam fi-
bi compaiandam. Hiociamapparctbuid
iftx phrafcs figoificent. Meoic fcruiic legi
Dci , cfl mcntc alTcntientc Icgi Dci^opc<
ram fuam militarcm eidam legi Dciprx-
Aarc ad homiocm Dco fubiicicndu.Caine
fcruirc lcgi pcccaticfl, carocadfcoticnte
dcfidcriis pcccati opcramfuammilitatcm
przAarc Icgi pcccaii,adcaptiuanduni ho-
mincm legi pcccati,pcccatoquc fubiicicn-
dum.Finiscrgo pugnzcll,vchomo vcl lc-
gi Dci.vcl lcgi peccacifubiiciacur,idc{l.
vcl (ccundum carnem,vcl fircundum men-
icmambulct. Ai^ioadfincmtcndcnsclt
bclligcratio ; quz hofhlis quidem c(l Ac
ioimicc tntct pattcs pugnanslcdfuafione
vccDS erga homincm . unc cuius aifcofu
Dcutra pars iflo fincpotiri poccd. Mcos
catniaducrfa YoIuDtacihomiaisfuadec, vc
quod iuflum , fan£lum , & bonum cft fa-
ciat , tcpudiato dclc(5tabili : Caro mcnti
rcpugoaos cidc voluocati fuadct vcpod-
habico quod iudum & faodumcft^am-
plcdatur quod io prxicos dclcd^aiiuncm
& vtilitatcm adfcrrc potcft.Effcdio mcn-
tis in voluataccm c(l volicio boDi . & mali
Ssss odiuro:
7XO lACOBVS
•dium: E/Fc Aio carois iii eaadcm cfi voli-
tiomali, & oolitioboni :qu7c(l ToluQca-
lis nunc in hanc nunc in ilum pjicem mu-
tatio. Ac vinus panis cffcdio focciot fit &
poicocior in hoc homiac, dccLraccuea-
(us.Hicautcm cft cucntus pugnx,aon pa-
craciobooi, noDomifljo mali.ngaum im-
^otcntiz mcDtis, illud iubcncis,hoc vc-
laDCtSiilUid pcobancis.hocimprobaocis: &
patracio mali. ominio boni , hominifque
capciuatio fub Icgrpcccati ,dcmoo(^ans
tn hoc homiac pcccati & carntspotiorcs
cfTcpartcs & duminium, fiuflra rcnitcnce
lcgcmcntis. Caufa illiuscucntusclllcois
pct carncm dcbilttjtx impotcntia. Rom.
8-j &carnisiu iQuhomincvisSc perttnax
potcntia , cjiia-cftici: ^ t bomo non ftcua-
dum Icgcm , (cdlccundum carocm ambu-
lcc , non fccundum Icgcm mcotis , fcd fc-
cuodum lceem mcmbrorum inccdat.
Quod fi adhanc pugnam accedjt fortior
vis fpirtcus Chridi , qui non in tabulis la-
pidcis Iittc tarn Kgis iolcribac , (cd in tabu-
lis cordis carncisamorcm Si timorcm Uci
imprimat , tum alium eucntum nna fpcta-
ic modo lirct , (cd & ccrto olnincrc daturi
▼t Apoftolusindicat Rom.S.i.Ficcnim vc
illius ipirtcus vi homo cupriujtus lamante
lcgi pcccati ab co libcrctoi . & noo (ccun-
dum caincm , vctum fccundum fpiritum
ambulcc , boc cl\ . motum , a^um > & du-
' • '^^ :rus (an6i in viu fua fcquarut :
qu ,3(i}us,5t Jiivlus iu tundcm qui-
dr.^i lincmcendit.sdqncm lciDci &nun-
tis liomincni dui crc con ibantur,ar impari
cM^yHtt j vtporc proptcr impcdimcotum
lcgis pcccati & mcmbrorum conatuni pcr-
liccf e non valcniibus. Qux etiam cft caufa
qnoH illc homonoo(ccundjTilc£;cmfca
mcntrm, lcJlccundum fpiutumambularc
dicirur ; phraii Aprftolica cap. 8. (irpc , &
Cpitiru diici non lcgc. Gal.f.i8. Nonqui-
dcm q • ' ''- uodumfpintum viucnsnon
viuark mlcgcm Uci; fcdquod non
icx, fcd(pmtus Chrifti«ufa()tquodho-
ino fccundum Icgcm Dci vitam (iiamio-
flituar. L:x coira iuberc nouit .aiiuuarc
»on pdfcft, vt Auguftious (xpc inculcar.
Hioc lant coo(u(c porcft, cx hcc etiam
ARMINIVS
verfu nihil ad contrarix fcocentiz proba-
lioocmadduci poffcfcdiftamqa^irdcbo-
minc fub tcgc locum cxplicai ctiain hoc
veifu ftjbilin.Nam illc homo quafublcge
cft,mcntc legi Dci fctuic, qua vero carna-
lis caroe fcruitlcgi pcccati, tc ita fctuit vc
fcipfum captiuum icddailcgi pcccati , fru-
ftta rclu(flaotc mcntc & confciciKia fua.
Ncquc vel caotillum fcruit ftabilicndxal-
ccri fcncencix , quod Apoftolus dicit , ipfe
Ego. Nam 8c voccm , «'^0, iamantcafxpc
viurpauic» eciam cum cum dicercc ptcen'
tnm m fe optrMri omnem cHptditmttm, v cif 1 8 .
jt ftnt lege quandoij; vixijfe (cu vittumfuiffe,
Adnentu vtrt Itgu mortuumfuijfe.veti.^ fihi
mAndAtum eedert mU mtrttm. vcrf. lo. fepti
mandatum ftduHum ;^occifum vcrf il.Acc.
Pronomcn vcroou^^Trc ,adiuodumproflo-
mini ego, indicat hoc Pronomco , tgo, tcfe-
rcndam ad illam perfooam de qua aotea
adlum cft. Eft cnim dcmooftratiuum pro-
xime .lutcccdcntis, q.d. Ipft tgo,dtijuoMn-
leajermonim hahut, quod etiam patet,quia
coocludit cx ptxccdcatibus , illum homi-
ncm. cuius in fe porfonam fufccpir itapo-
ftuiintc prudcntia .Spintus , fcnnrc mcotc
lcgi Uci,& catoe lcgi peccati. Confidcren-
tur qux Apoftolus i» iuis Epiftoiisdc (c-
ipfolcubit, & cuin hifcccooferaotut, & a-
pcrtc darebit Apcftolum hic dc fcipfo,
qualis tum ctat minimc cgilfc.
lam veto , (t lubct , congcrantur omnia
in voum & oboculospon3utur,vtTBOiD-
tuituinfpicipoiriot& ludicaii.
Uomo illc dc tjiio .igir Apoftolus,qua-
tctiibtft:
Sub Lcgc.
Son Mgnofcittftu Mp-
proi/Mtqitodperpt-
tratj.
Vult ifkidtm honum.
Odtt malum.
ConftKtit Itgi Dri
fHodhonafit^.
Carnalis 8c manci
piumpcccati.
PerpetTMt quod nc
agnofcitftH Mppr^
, hMt^.
At HonfMcit honum. t)t
Et fMcit tMmen ma- ctr
\ lum. ca''
Facft tMmen quod
)tcn vuIl. .
Bahtt
KffH atnpliM ipfur»
fnalnmfacit.
DtleHatur quidf legi
Dct jecuniium in-
teriore hcminem.
SeeunJu legem men-
tu Jiii lelh^trMt
(um legememLro-
rum.
Vnde exclnmat , quis
mtertptet.
Xientt igitur feruit
legiDei,
IN CAP. VI
Std etmferit fibi mm •
lum adtAcere , t^
boHum perScere^
noninuenitj.
Std peccatum ijuod
in ipfo habitaLj
facitmalnm.
Sed babet altam le-
gtm in membris
juu.
At lex membroriim
iia belligerat con-
tra Itgem mentu,
vt homintm cs-
ptiuum rtddsi^
Legipeccati.
Ex hac miferia
corport mortit hu-
iui.
CarH« vero firuit
Legiptccatil
Hrc ira inter rcopponcanoo(uncdin>
lungcDiij.ciumifli honiini.dc^juo hicagt-
cur.3Ctnbuuntur,rcd coniungcnda fuDt.&
luod^im ilii tnbucnda. Sic cotmpoftuiac
racio ipdus fubirdi . quod fub lcgc cfl Sc
fub pcccati dominio.- quafublcgeellilla
prioiailli conueniunt, cjuafub pcccati do-
minio hxc poftcriora. Modus vcro quo
Apndolus hzc inccr fc iuogic, & iuo^a
homini ifli attribuit. cft pcr difcrctamc-
ntintiationcm , quod indicatpanicula Si
ctcbro vlarpata,quzcA ipiius^poflpo-
(itiua : alccra autcm riacalccta oratioocm
iuicgtam noa ablolmc , fcd nocat ali-
quid fccuturum , Ti aliquid prxcc/linc,
cum quo prior vcl poflcriorparsoratio-
oisiungidcbcat. Qupd hic diligcnccreft
obfcruandum , qucmadmodum cciam
quod vcraque pats oon Ht ciufdem ordinis
&dignitaii$ , fcdpoftcriorprxcipuafit &
piiiicipalis, ad cuiuscxplicacionem, iltu-
ilrationcm i ampliHcacioocm , alccra ilU
ptiot lanquam Trfenicti id^!tn>Scicd-
•licioncm adhibccur. Quarc&illapofle-
1 iora pcnmcncad latiorcmcxplicationem
& probationem caufx.prunrix ob quam
'lomo fub iege pcccaco ccfiilcrcjicquur;^
I. AD ROM. yn
Ccd peccatum illi domiacrur: prioravcrtt
ad lcgis cxcuQtioncm pcrcincnt Hue fa-
ciuncoe illi merico culpa iftiusccimtnis
craufcribipoiTic. Ez quibusomoibusiuo-
^isconcludipotcil, quod homo . dcquo
Apofbolus agicfit adhuc ratiooe prxdo-
mioancis carnis & pcccati lahabitancisia
carnc ipfius ccnfcodus io Caroalium ou- *
mcro .- fcd qui proptcrca quod fub lcgc fir.
arquc ica vc lcx io ilio cfFcccrit , quicquii
pcr lcgcm io homiuc pcccatorc ad gra-
aam ChriAi traosfcreodo & traduccod»
cffici folct, propcdicm cx carnalium ou-
mcro ficcximeodus, & iogracixflacu col-
locandus: vbiaoaampIiusaufpiciis& du-
duLcgis coocra vi.gcocos & viucoccs pcc-
cacotum affcAus ficpugDjcurus,fc^gra-
rix vicx Spiricu fanfti dudu & adlu contra
ctuctfizos & morciiicacos aH'c<5lus dcccr-
caturus , doncc dc iifdcm peotcat morcifi-
cacis & fcpulcis plcnam vidloriamrcpor-
cabir. Huoc iocoofi/^cocum Aatum, vcfic ^**t<'nflftent
loquar , qui confidcrabic , facilc vidcbicy'*''**^"""
ouxhtcab Apoftolofcripcafuocadiflum **** f*^ ^S''
fcatuincfrcrcfcrcoda. Diligcorcr cuim &
vclut cx propofico cauic fibi, oc vIlibiiQ
flacus iftius dcfcriptiooc fpiiitus voccm
vfurparct: quatamcofcqueotccap.8 fin-
gulis poine vcrfibus vticur , atquctca Apo-
llolo huic cft familiaris io omnibusEpi.
ftolis , vc perpccuo mcoci & ori ipfius ob-
uctfari ridcatur, prxfcitim vbi dctcgcni-
tis, & illocuin crga Dcum & proximum
ofticio agiCj cciam vbidclu<5taa|;icquam
pii.cum caroc & pcccati rcl quiisadhuc
babcoc.Cuius vcl folius rei cogicacio fcru-
puium ioiicerc poccft & dcbcc . huuc locu
dercgchiiis&fub^racia cooftirutisioter-
prcraocibus , fi modo vcritatis cognofcco-
dx (vnccro defidcrio fiagrcnt, & illa ipfius
cauu ameot, eciarof* cum prxcooccptis o-
pinionibus (U)o confcntiar. Qu» titod»
Vdim cciam diligcncer conGdcrari ihpfcf"^ ^
omntbus , quomodo Dcus nos ad fidcm io Deoadpee-
Filium fuum , &^dct obcdieotiamaddu fifttntiam,
cacquibufquc mcdiis vcacuradpeccaco- /f''""'»
rcm conucrccodum. Scimus Dcum vci ChnJJum,
verbo fuo ad id cfticicndum ifcimusiioc/^'?^'^^'-
Ycrbuna cooftarc daabus cfrcntialibus
S SS5 X & incc- d/tr.itrtr.
7X3t
lACOBVS ARMINIVS
Ic iDcegralibus partibus Lcgc&: Euaogc-
lio ; fcitnuslcgcmpriusprxaicaudampcw-
cacon. vt illam inccllicac & approbcc.ad tl-
lam agoicam vicam (uam cxpIorcc&: cxa-
mincc . cxaminc fa£lo pcccacorcm fc 5c
damnacioDcm commcricum agnolcac > ob
pcccacum dolcac& triftccur,idcm cjtfccrc*
>cur . libcracorc fc mdigerc incclligac , & ad
cundcm mixrcndum inftigccur & com-
pcllacur. Ica vcro pcr lcgcm prxparaco,
gracia Euan^clti cft anauncianda . quar
mcQci a Spiricu (in(ko paccfafla , & coidi
pcr eundcm obfigoata , fidcm iu nobis gi-
gnit I qua Chrifto vnimur, vc communio-
ncm cum illo habcntcs . rcmiffioncm pcc-
carorumiu nomtncillius obcincrcmus, &
viuiticam vim Spnicus cz illo ciahamns,
qua caro ccm coDcupifccnciis monifi*
cccur, & nos in oouam vicam rcgcncic-
mur , in quafiudlusgraticudmis Dco pro-
fcrrc non vclimus modo , fcd & poflimus
€c faciamu$,codem Spiritu innobiscrti-
cicntc vc &' vclimus &pcrficiamus. Dc-
fcribat iam mihi quiscxScripcuca proprios
cftcdus,qui cx Icgisprxdicatioac cxiftanc
iaaoimisitlorum.quos Dcusadmclioccm
Yicam conucrtcrcdccrcuic, & daboilliho-
iniacm qualis nobisabApoftolofub ipfius
pcrfona boc 7. cap.dcfcribitur. Sed an ht
cfFcdus pcr przdicacicncm Lcgis in ifto
homincproducuncur citragraciam Chrifti
& opctatioDCfii Spiiiiu&? Quis hocaftir-
marc audcac, niu Pchgtanx docltina;fa-
tcllcs vcl cx primis : Scd non conciuuo fub
gratiacft,5c Spiiituaguur.duticur, rcgi
tur. qui pei Icgis prxdicacioncm^Spiricu S.
bcnediccncc 6c coopcranccad Chrifti gra
tiamconfur ■ ''^ nr. Ltxenimtfl
ftd»gtgmaii ' fgtiej} Cfjri/iui
»d ittjUtia omni credenti;J-er Ugem efi a^nitic
Auguft.dclioc vfuli.4 coacraduas
1., iii. : clagian ad Booifacium c.f. agic.di-
ccns. Adh»»e Dctgratitim Lexdtpri.uari-
cMtone terrcndo tanqtta fxdagogn* ferducttt
f/ Jic conftratur hcminiquod if>Ja confcrrt^
nonpotutt Paulopoft: Son ergo legem tua-
CM,ttntf4perfidttn,fedUgtmjiatMirKntt qHd.
ttrrtndo ducitMdfidtm. Idto quippe Ux iram
fffraiur.vt tcrrito Mque eonHerfomdiuJli'
tiam Ugii impUniUm . Titt riUJ.>it
gratialargiatHrptr Itfum C/ ^ . Domi'
num noflrum , qui ifi Dei JapitntiM ,deqMM
(criptum tfi , Ltgtm cj» miftricor- ' 'm-
gua portat : Ugtm qua ttrrtat,mij i . . . ^ .nAm
quajubutntat ; Ugtm perftruumtmiftricor-
dtamptrftipfum, djrc.
Infpiciacuridcm Auguftinusli. dc corr.
&grat.cap.i.vbi ica aic conucnicDCcrnc-
gotio quoda^imus.Do/f;i»i« ipftnenfolMm
oficndtt nobu m quo mab deelinemtn,(y- quod
bonum facituniu,qucd folum pottfi Ugit Itttt-
ra , "jeritm etiam adiuuat nos vt dtcltHcmm
amalo^faciamm bonumt quodnullmpC'
ttfi ftnt Sptritugrati* : qua fi dtfit , ad hec Ux
adtfi vt reos faeiat <^ «cctdat ; propter qMod
dictt .Apofioliti i iictcra occidit.Spiritus au-
tcn» vmiHcac. 6^i ergo Ugitimt legevtiturt
difctt tn ea malum (ybonum ^ncuconfideni
in virttittfua confugit aagratiam , quaprA'
fiante dedtnet a mah (y^faciat bonum .
auttmconfugit ad grattam , nifiquHma Do^
minogrtjfu! hominu dirtguntur , ^ vtam t-
itu voUt. Acptr hoc (^- defidtrart auxtliHm
gratiainitiHmgratittfi. Vidc vlccriusca.f.
ciufdcm hbri. Kon vit tibi tna vittm dt-
monfi rari ; non «ui* vt feriantur ifiatque tthi
vttUidoUr,quo mtdtcum quaras : non vu tt-
bi ttupfe ofiendi, vt cum ddfermfm tevidts
refornia/iontm defidtresi eiqMi fuppHces,nt in
illa mantaffaeditatt. £c cap.^. Cot^ - • »
ergootigodamnalilu, vttxdoloric.
nuvoluntoi rtgtnerationisoriatMr. Sitamtn
qui corripitttr fihus cfi promijftonit, 1
tu corrcptionisforinjtcui inJonantea:.^:i, j. >
gtllantt,Dtm in tUointnnftcmoccMUatn-
jpitAtioncoptrtttir o» vellcj.
Mufcul loc.com cap.dc ' ' -.t^.Ltx
facit vt nonmodo intelligain . . .. . :im mor-
fi confcitmia ftntiam (?• expcriar tjfe in me
picc.ititm. Itcm : propna Ugis efiicito tfi,
qHcd nos inexcufahiltter pcccati ries tjfu
conuincit, maUdtcio fMbitcit , damvatj.
Ga I . j fi^f" peccati (jf>condimnaticnu pcr-
culjosanxiosreddit, acgrait* Dtiapptttntts.
Hvi' ( efiApcfioU quedKotC\.-j 'dijptitat,
(^ .. txclamat : Infalixcgohomo,
quis me hbcrabic dc corporc motcis huius?
Ccatla Dci pcr Icfum Chriftum.
Scd
IN CAP. VII.
Scdao crgohoc opuscftSpiritusrcgc-
Dcrantis ? Quod ad fincm faccori quocfaJ
eff(i(flum ipium diccrc non aufim. Morti-
ficatiu coim & viuificacio . qux fcu partes
intcgulcs totam icgcncraiioncm ccnti-
ncut.pcrcommunionem mortis & rcfur-
rcdlionit Chtifli in aobis p:raguntur.Ro.
«.DiftinguitApoftolusRom.8. inter Spi-
rituv) Jeruitutis adwetum, crjpiritumati-
cftionii. vcii. if. Illum leg»lem raulti ap-
pcllani , hunc Sfiritum Euangilii Chrijli.
Ergo illius opcram huius przccdancam
facio vtramquc vcroad vnum fiucm tcn-
dcntcm. Vndc apparctmcam hanc 7. ca-
5»itis explicationem veix do(\iinx dclege
egifquevfutf^ir gratit Chrijiineeejfitate co-
iratiam non cncilcJ dodoici Ecc kGx qui
fccus illud intcrptctautur , dc hocncgo-
cioooD cogitalTc quum cjputillud cxpli-
careat. Quumcnim illud ipfum doccant
ex Scripturis , quod cgohoc cjpitc ab A-
poftolo agi cxiftimo. non io ipfa lcnicntia
dogmatum diircntimus , fcd taotum io co,
quod ipfi hunc locum ad illua dudiina:
caput pcrtioeie ncn arbiitaotut , quod c-
goifthiccx profclfo tia£laii atfii ino, oon
tamco cgo folus, fed aliimecum , vt poft
vidcbimus.
Si quis cxcipiac pcr iftam mcam expli
cationcmtripliccm poaifbium hominis,
quum nili dupliccm Scriptura agoo-
(cat , 8c cria lotrouuci hominum gcuc-
ra , cum Scripturis nonQifiduonotafini;
n ' ■ regenerationu,cr^ui regenera-
.{ithon\'intijiUelesO>infi.ictes,
regenut cj* trregeniti, &c. Rcfp. I. iltn cx •
plicatioQC non poui trcsftatus confiftcn-
tcs.ucquc ttia hominum difttoda & pcife-
flcoppofitJgcncrajfcd doccri quantum in
homtoc lcxctHccrc vakac , & quomodo
ii^cm perl. ^^cm confugcic coinpclliturad
g.aci.ini Ci.iifti. II. UicolhtUiiihominii
quihicdcfcribitur non cfTc coofiftcuccm,
fcdgijji isab vnoadaltcrumftaru.-
all.iiuii: iiifiJchtatis ai{ flatum
tcocoeri. . graria: , a rtatu vctcrc io
Adaiuo.adlUtumnouum inChrifto : fe-
Liii;Jumqucmgr.idumhomoiftcrcii f
a*ioiiuliisdicitui.F.i finc oimis mi
AD ROM. 72J
diftanria voiusftatus ab alcero . quam tc
rraofiri ab vno po/Tit ad altcrnm finc gradi-
busintcimcdtis. III. Ncgoablurdum cf- III.
fe ifipliccm pooi hominis ftatum diocrfi
tcmporis habita rationc , ncmpe aote Ic-
gc Tclfioelcgcfublcgc & fubgratia.Nam
.Apoftolica Sctiptura triplicis illius ftatus
fjcitmcotioncm duobusUbtcapicibus. 6.
Si 7.& ad Galat.4.4£ f.Au£;uft. lib.cipofic,
quaruiulam propofitionu^mcx Epiftolaad
Romanos in cap. j. I/aque ijles gradiu ho-
minitdij{inguamui,antelegem,fHblege,fub
gratia linpaee. jln/e legf ' ■ •murconcu-
ptjccnttam carnu.-fuh legi . ur cum ea:
fubgratia necfequimur eam.nectrahimur ab
eadnpace nhlia rjl eoncupijcentia carnis.Ark-
te Itgem ergo nen pugnamtu , fuh lege pugna'
mus,8ic. Infpiciatut hic Buccrus in cun-
ilcm hunc locum commcntans.Pooit enim
tripliccmhomincm./To/*»»»;, (^nonJum
credentem Deo , fan^um ^ amantem Dei»
fcd injirmum ad prarualcndum peccato,dc-
nique potcotiorc Spiritu Cliwfti ioftru£tu,
adco vtnoopoflitmodo reprimcre & da-
mnarc carncm , fcd ctiam cum volupta-
tc & ftudioconfirmato & pcrpctuo rcipfii
viuat vitam Dci. Quin & totus ipfius
commcotanus infpiciatur Sc apparcbit in-
tcr illius &: mcam cxplicatioocm parom
aJmodum iutcrcffe , quod ad rci fum-
numattinct : quod etiam capitcfcqucnti
cx lociscjuldcm commcntipi addudisli-
qoido probabo. Scd vidcamus aooon »-
jifaSciiptura multisio lociscriahominum
gcncraproponat, &ttipliccra ftatumoo-
his dcfcribat. Apoc.j.iy.i*. Dicunturcflc,
fciuidi , frigidi , & tcpidi. Chriftus dicitfc
noo vcnillc vocatum iuftos , id cft, qui
talcsexiftimabaut, fcd peccatorcs . id cft.
qui C; calcs agQofccbant,aut agoituti elTcoc
pcrr ■ :'liusi& quidcmadrc-
'jpi- .^.is vocat ad fc/Jj;/g«/£»i
&frefot onerc peccatorum , ablcgaosafi:
'^jlu, (*f fuperhoi : Sic,
i* 4 1 .> b oi i ii Cf> Ptthlitani n obis m -
: In Pharizxif
."..v .Itcrum
fejl
7J0
lACOBVS ARMINIVS
{lore de,iu-
fla,froba-
tnrtxpri-
tnis mliqHOt
fojl luf.iJicaihMem. Etquis omoia rccCfcai?
Nt.cjac opus crt : miiandum potius cft.
quum nollroiam dodotu libcrtpUnt ItDt
illis didiudiooibus.quod hoc loco cxdcm
illis inmcnicmnonvcncnnt.vbiillad dc-
gutium cxprotcflotraAatur.
Veri/a* in- Licci autem Sc ex fcqucotis oQztii ca-
terpretatio- pitis ptimis vctfib.candcm inicrpretationc
nts httiiti ca mcam confitmarc , modo diligCDicrcum
fitit hade- antcccdcncibus confctantor. Primo cnim
vctfuinfcrtorcoclufiocx antcccdcntibus,
prarcipuo Apoftoli fcopo , qucmhactora
Epiflola propofitum habct, cooucuicos &
azcommodata his vcrbi»:
Nulla igiturejl coKiiemnatta lis quifitnt in
"jerjibttf fe- Chrijlo lefu, non fecundum carnem wceden-
qutali* CA- tibui.fedfecundumSptrUHm.
ffitu.ceUatu Qupd couclafioocm contiocaht illa
cumantece- vcrba, patct cx particula illatiua , crgo » &
dtnttbm. cooclufjODcmquidcm non cx prima vcr-
fos vltimi capitis 7. panc dcduftam.fcd ex
toto traflatUi qui r onltat hifccduabus par-
tibus: Nflw /fr Itiem ftutnatura fiut Mofis ob-
tingereiufiitia>f. (^viru ptccatum vincen-
ditfaneliqutviutndi.ftdperfidem EuaMgtlii
leju Chrifiigratu tadtm contingert iu qut no
pperantur,ftd credunt in Chrifium. Duo au-
tcniilla . i«yl//ff/i/ioquxconftat rcmiffio-
ocpcccatotum , & Spituus ranilificatio-
nisqnopcccatum vinccrc acfaudc viucrc
polluot fidcles. funtpartcsfadetisgratiofi
inChrirtonobifcaminiti./»</*w/f^^//«^»',
f^e.ptccatorum torum non amplitu rtcorda-
ber. Quum itaquc Apoflolus hucufquc
ihefin illamproballct.quinqucprimisca-
• pitibus dc iuditia & rcmiHionc pcccato-
rum I feito & fcptimo de viiibut pccca-
rum vinceodi 6c faniftc viucndi : iam in-
fcrt coociufioDcm : c^wo A nuHa igitur fit
condemnatioiiiqui funt in Chrifioltfu.qui
non ftctindum carnim , ftdfecundum ^irt-
tum ambulant. Gmc incedunt. Emphafi con-
ciufioDit cxidentc io his vctbis, qui fuot in
C htifto, &,fccuDdum Spiritum loccduor,
noo fccundum carocm , ad cxclufiOBCm
corumqui fublegc fuot , quibus ccrtacd
parata condcmaacio , vtpotc cxtra Chri-
iVum cxidcotibus. & pcccati domioiofub-
icillis^ acfidtceietApoAolus : Ex hifcc
igitur apparct omDiiJUS ni qui fub icgc
funt , pioptcrea quod lc^em ncquc prz-
Aant ncqucprznare pofluot, condcmoa-
tiuncin inimincrc , folis autcm iis qut ia
Chriflo ("uutdc fccundum Spititum loce-
d'int inimunitatcm a condcmnationc con-
ccilam eirc. Quod aucctn cmphafis fit ia
iflis vcrbis. lis qui funt lo Chriflo Icfu , ai
cxclufioncm aliorum , apparct primo ex
coquod ca ipfa pars rcpctatur , licctaliis
vcrbis, quifecuodum Spititum ioccduQU
Sccuodo.quod cxcluflo aliotum in rcpcti-
cioocapctccpooatur. noo fccundum car-
ncm ambulaatibus.Tcrtio,cx ipfa rc quatn
Apoflolustradat , quxhzccA, Euangt-
lium , ncn Itgcm, tjft pottntiam 6 « ad falu-
ttm crtdentibtu, Qr nan opcraniibus : quarc
coQclulio,vtrcfpoDdcatpropoGtioai,cum
ifla oppoficiooc lcgi & iotclligi dcbct.
Qtnico . cx couclufiooibus aliis io hac
Eptllola nmili locaufailljtis. cap. }. vciC
ti. CoUigimtu igitur fidttufiificari homi-
nem abjqueopertbuilegti : flcctiam vcrf^ij;
ctufdcm {.capitist Exclufa efi gloriatio,per
quam legemfoferum f non , fedptrltgemfi-
d^ri : ficcap.4.t4. Scriptumefl itiamptppttr
nos, quibutfuturum efi ■vt tmputetur , ncm-
pc . quicreduntineum qui extttauit Itfum
exmcrtuii ic apparct jila<i//'<>/7/rdici adfx-
clufiontm 2\tzi\\i% oppofitt. Sic vcifif. cap..^.
Son operanti.fed credcnti. v. l j .non per legim,
fedper ttifiitiam fidei. cap. 7.4. Mortificati
efiuligi , vt ejfetu Chrifii : ita ctiam hic.*
SuUa trgo efi condenatio iid qui ftint in Chri-
fio lefu.non Jecundum carnem incedeiuibtu,
fed fecundum Spirttum. Vodc ctiam appa-
tct.quod illa vcrbai Non fecundum carnim,
&c. DODpcitiacant,ad dcfcripcioocm vcl
fubicdi vcl attributi coaclufioois prxce-
dcQtis,quafi dcTcribantur qui funt io Chti-
floifcd quodfiutipfum vcl coofequcos vd
anccccdcns ciufdcm cooclufioois paulo a-
liccr cnuntiatum. Quod ctiam cx ipfjs vcr-
bis liquct. Nam prooomco ifU iAi rci pro-
pric lcruicns.hic oon cA vfurpatum.
Ducct hoc idc vcifus fccuodus fcqucnsi
vbi duo iflaiunguntur , Lcx Sp. vitx, ia
Cbriftolefu , refpcdum habcotia adlurc
duo,q«i fuatChriAo , & fccufidum Spi-
gtum
IN CAP. VII.
ricam ioceduoc. Sed vcrfum tpfum iofpi-
ciamus, quiitahabec.
NMtn UxSpiritMviu in lefHChriJlo, li-
herMHit mea legepiccnti mortts.
Aotcquam illuin vcrium coofcramus
cumaoicccdcnte > pbrafcsioillo vfurpaca:
ptimam cxplicaadx iuac. Lczicaqucfpi-
ricusdicitur lus, poieQas > 8c visSpiritus
faoAi i maocc eoim Apollolus io modo
loqjcodi aocea cap. 7. vficaco vbi pecca
to,mcoci, & mcmbrislcgcm triboic id cft,
poccftaccm &vi.n iubcodi & impcllendi.
Spiricus hic diciturvica;, hoc cd , viuifi-
cus , phrafi Hcbiaris familiaxi , qui gc-
niciuos fubltanciuocum pro adic£tiuis v-
furpanc; vcciuitasDei , homoDci,Dcus
iufticix,&c. Oppofitc autcm 6c diftinde
ficdicitut contralcgcm littcrx , fcu littc-
camlcgis , quzad viuificandum imbccil-
lis cA , & nimlaliuduouitqujm occidcre:
ioxra tWud i.Cor.y 6. LitteiraocetJit,Sfiri-
tuf aiit vii4ificat:Ucm,G:i\.\.l.ti.SiLexti»-
ta fitiffet quApojfct viitijicar», veretx Uge ef ■
fetittjUtta. Dicitur autcm hzciuChrifto
icfucHc, oou quia io pcrfooa Icfu Chnlli
uocum fit.fcd quia lo lefu Chrillo caocum
obtincri podit.fccuodum id quod dicicur
Sptritum nonex operihn4 Ugis , Jiti per au.U-
tutn Jidei i» Chrijlutie obtiogerc creiUntt-
Qucniadmodum lib phrafis (in Chri-
Ijcpinime 10 Apoftolicis liccetis vfur-
patut. Quod vero 3ihocloco iftaphrafis
ica fic accipien la , patcc primo cx icopo
Apodoli ', qui e(i doccre , oou cx lcgc,
fed cx gracia Chrifh obcingcrc fidclibus
iufticia-n Sc Spiricum fandu , cuius vi pof-
fintpcccato domioaci . &mcmbiafua ar-
maiuftitiz Dco prxbcrc.
Sccundu cr colbciooc huius loci cuni
vcrfu primo. Tribuitur coim iis qui func 10
Chriltoimmuuiiasii condcmnanunc.pro-
pcciea quodSp. viuificusio Chriiloeosli-
J»cr;r ' ^ vaci&mortis.
i 1 '.us viuiHcus 000 libe-
lat a lcgc pcccaii & mortis , oifi qua-com
municucusi-ftcum iisqui func in Chi)(to.
Huicautcmfpiiicui vtrx tiibuitut . quod
libcrccillof ,quiiii Chiiilo Ictuluncalcgc
]^cccati & monis:hoccil, a vi vcl cyranut-
AD ROM. 7^7
depcccaiidoiniuaocis& occideotls per le-
£cm: quxlibcratio oppooituc capciuitaci
(ub Icge peccaci > cuius meocio tada cfl
cap.y.vcrf corpori morciscuiusmeo-
cio ibidcm fafla elt.v. 14. a qua lcgc pecca-
ci , & quo corpore roonisnomofublcgc
cxirtcns pcr Icgcra Mofis Sc pci lcgcm mc-
cisfux.coiilcnticutii lcgi Dci , liberari 06
pocuit. Hincvcro opume probacuc coa-
ciuiio ifta, qux vcrfu primo ex prrcedeo-
cibus cft dcdudta. Nam liberatioalcgc
pcccati 2c mottis oppooitur condcrooa-
cioBi, & propccrea illa pofica haoc coUir.
Libctacto ifta uibuitur ilhs qui fuot m
Chrifto, lcqui fcciuidum fpintumambU'
lauc : vodc lcquicur illos a coodcmoatioQC
immuncsprxftati. Racio auccm curifti
fubieflo cribuacut illa Iibctaiio , cft ^ caula
libciaiioius, Spiticu ncmpc viuitico , qui
fpiruus,vcin Chriftocxiitens & obcioea-
dus.cftio iisqui lunc lo Chrifto. Quarc
ooa mirum quod ptopriam fuam vim 8c
ciHcaciam czcrccc 10 iis io quibus habicac:
Cumque illa visipli ica lit propria » vcil"
lamcumlc<;c Mofis communem ooo ha-
bcac, hioclcquicur , quod illifuli^quiia
Chdftolcfutuoc, & iftiusparricipesSpiri-
cus, vciqui iQ Chrifto Iclu iftius Spititos
participcsfunt , Iibeti (i > 1 ' - .tio-
oc.iisquifublcgcfuot u ^o-
dcmoatioocvjpote , quipcrlegcmmcm-
biorum fupcrju fioc & capciui traditi fub
Icgc pcccaiii fruftia obtiucotc lcgc mcn-
iis lcgt Dci cnofcnticncis. Diximus iam
aocca cx^collationc huius vcifusicum vcrf
ij.capiiis prxccdcotis irrcfucabilc argu-
mcotumdcduci.adcomptobaodum quod
hocloco 8c vccf. 1}. 6'ido noa agacur de
codehomioe,fcdquodibi dc homioc fub
Icgc t bic vc;o dc homioefub giacia cxi-
ftcoce cra^ccurrptopccrca quoa ilic homo
capciuacusficiviblcgeprccati & morcis,id-
quealcgc mcmbioium, fruftranblifteacc
legcmcucis , hic vero vi Spiricu» siuiHci.
qucm 10 Chcifto lcln obci ouiclibctacus lic
ai) cjvcin lcpcpcccati & moiiis.
Coolidciemus vcifum ?.quo eadem tcs fVr/;.
phitius uobis conftatc poHlt. illo enim
caula cxplicaiuc cur homiocs fub lcgc
cxiftcu-
lACOBV
Cxiftcntcs , adominio 8c coodcmnatione
pcccjti imniuDCS ficti ncquiucrinc » hoc
autem ipfum impctratum & cife£tum'(ic
pctCluidum. Caufa autcmcfl quia libc-
ratio a Icgc pcccati & moitis,fi:u immuni-
cas a condcmnacione obiincri noo pocuic
oiH coodcmoatopcccaco.boccd.uili pcc-
catumiurcfuoquoiihabcbac, & porcntta
fua quam cxciccbar in hominct libt iub-
icL^os , prius Ipohacuro cflec Habcbac ju -
ccmius & vircs ilomioaodi &occidcndi.
Ac oon potuic pcccatum iurc fuo fpoliaii
▼ iiibuiqucfuisptiuari pcr lcgcm. Eiac c-
nim lex per carncm impotens fjifla ad id
prxilandum. Quod cum Dcus vidcrct, &
Dollct mifcrumhumaoum gcnus fub tyia-
oidc & condcmnationc pcccati pcrpctuo
drcioeri , miiufihum fuuin lo iimtlitudi
ne carnis pcccati , & quidcm pro pcccato,
fctlicct.dclbucodo, & codcmuauit pccca-
cuaiiocarnciiliiluii qut pcccatuniin cor-
porefuo culic&ilhius.quod ioooshabc-
batiadcmit,vircfquc illiuscncruauir. Vo-
deapparct iocum ruoc, qui haiflcnus ditH-
cilimushabicuseil , plaoumciTc &r perfpi-
cuum, li modoredcdifpooanturiiugula,
hoc pailo : Dtw entm miffofilio ftio in fnni-
IttHdtne carniipttcati ^ pro peceato, conde-
mnMitptccatum incarat.qnodltgi trattm-
pojf)htle,quia erax infirmataftr carnem. lllud
eoim impofnbile lcgi cW-n jytjixe^ »«7» tV»
tifisf-^ti»*' Hinc patct iilum vcrfum brcut-
cecexplicate totamcauGm , curinhomi-
ncs lub lcgc cxiilcotcs pcccaium dominc-
curad morcem, &icunn cos. quun Chnjlo
funt (jy fubgratia , dominaodi ncque tus
habeacncquc vires. Quod bicuitet com-
mooilratipoccil cx collattooe aocc dido-
CoHatiopri- rum.curahoc vcriiculo. Illa enimvctba:
partit GHuod legt erat impojfibtle quia injirinaiatur
huiui vir- per camem, conucniuotcumhtice qunm tf
fut cit vtrf. femincarne affe£liupeecatorum,qutfuntpcr
y.<^i4 ca- Ugem.vigtbant inmembrumtu,sci( y cap.
pitufepttmi. cap y.&cum t^.vetiu: Stimmlegemjpiri-
Iftmaite- tutUemeJft, at tgo carnalu fum : icera cum
rttupartit hiCce :nouinonJjahitaretnme,idefi incarnt
tiufdem vtr mts boiutm: Ifta vc ro : Dem in carnt fiUifui
fuiCMm condemnauitpeccatum , confcotiuot cum
verff,.eiiif' Ycrf.6tCa.7.N«»tf vtro llberatifumm a Itgt,
dem capjtit.
S ARMINIVS
tnortuoeo in quedetinehartmr, id ci^.coode*
mnato pcccaco quod oos fibi fubdttos ic
dcuinclosccncbac : hicvero caufaplcnius
cxpltoatur.ncmpc , quodin catoe ChnAi
pciacla tit illa coodcmnatio.
Vndc cttam vcrfus quarii fcofus pboc Verf^l
hiicc anceccdcntibus confrntancus dedu-
ctcu:: quodfciltcct , eoipfo fado . quod
pcccatum condcmoacum cilin carnciilii
Dci , luslcgiscomplctum cll & coDfum-
matum io iisqui io Chriflo funt,& fecun-
dum fpiricum ambulanr.ica vc oon ampiius
fub Icgis duftu fioc & rcgimine.fcd fub du-
dluilliusqui nosa peccato ltbetauiti& iibi
propiiosaircruit. Quodab Apoftolo vctf. CoUAtiihH-
4.ca. 7 apetcecft iignificatum his vetbis: /«# t • •
Vos fratret mortificatt efiii Ugi in eorporccuir.
Chrifiivteffetii altertui quiex mortuitexci' caf.-;.
tatu4 elJt vtfruclum feramui Deo. Nam ha;
phiafcsconueotunt. morcificati cftis legii
& iuslcgiscomplecum eftio vobis. (ocor-
porc Chrtfti eftis mortificati lcgi idem eft,
quod pcccatum lo carnc Chrtfti conde-
mnatum cft , vt ius lcgis implcrctuc lo vo-
bis. Compleio vero & confummato Icgts
iure per coodcmnation^m peccaci cacne
Chriiti faftam.fumusaltcrius, ideft.iusa
legcin Chtiftumtrausljtum cft , vt ooa
ampltus fub lcge , fcd iub Chrifto, lubgra-.
cta & fub dudu Spincus ipfius cilcmus &
viucrcmus. Ncquc cntm illa vciba : vc io$
legis complcrctur f«u complcatur in aobis«
itainrelligcoda iiiur.quafi lodcmoato pec-
caco in caroc Cbiifti,uis lcgis adhuc com-
pleodum fit, fcd quod tlloi; io facloiuslc-
gis fit implcium. Quemjdmodum & fimi-
lcs loqucodi foimulario Scripcura quim-
plurtin.T vfurpantui.Mjtrh.i.ii. Illoenim
fado wipUtum ejl quod pridtciKm trat pcr
Efatam. SlMih. t. x j. Eoipfo qitod lefus
Nazarcthx habitauic impUtum ejl quodprt-
dicium erat fore vt Sa^arc' -sr.
Matth. 4 14. eoipfoqcod J. 1 lus
Capcrnaum , & in finibus ZcLaloo &
Nephthali impletnm tfi qucd diclum erat%
TerrA Ztbn' ' ' ' cxorta eil.
Matth.8.7- i ^oium &
eic^iooc SpiutuumaChril' laf#»<
pUtu/n eji EJaia vMicinium.Sic Matt
iNijiui.
f-itrA-
nk
r ^
m INCAP. VII. AD ROM.
■ Wactli.ij.5f.& x6 f<;. Qapd etiara phrafi
K atu figmficatur , /««f tmfletkm tJt. Matth .
P i^.v.y.SicceiafnbiclicnniutactgCDUsdi-
ccndi m confimilci Tt ■^enitu
legutnnebu. Vjdc iofiij ..i .•..iv... i/.tcrC
j{ Lucii.T.tiJahao 1j.1S.Sct7. u.&iS.
9.&ahislocis lofioms.
Hx hac vcro cxplicatioQcapp.ii c; cucuin
i>UQc<!ocuin plaaura 6c pctlpicuuin cllc>
qui ciua baoc iotcrpretadoaem inultM
fuit tcnebtis obfitusi omoibus pcnc iotcr-
pictibus id fatcotibus 4: mngoipctc iu hu-
lus toctexplicariooe laboraattbus. Quod
ii lubet iam omuia illa vclut io bfcicutum
comple£li> !tc bicuitcr rccapiiularct tiim
lon:'c maiufcltiuscuadctquoddtxi. Hoc
itafaciamus.
c->)m«w» ergo viiltrimu4 h(Ultnf*4 homines
fnb Ugt txijientei fitb dfmimia tyriu%td$
feccMti cgptiMcs detintri , hincfiuiltctndii-
Jmltcetfoloitos, ^ui fnnt in Chrijlt lefu,
qniqHcjtcHndHm Jpiritum ^non Jccundum
carnem nmbuUnt ,tnimHnes tft ^b omni con-
'« demnMtiimt.ifHt» Itx.iitfipcttjlHt,. v*»j^i-
tilUi viutJici.jMi in foio lefu Chrijio ttl^eb-
is tinenpoiejl , tiberMuit ijtos tMlesklege,poti-
flste.^vipeccMti fjfmortu , nbtmperio do-
■fue peccmti condtmnittiont tiufdrm.
^-'i,c.i lurepotuuChriJiittperJuumSpiritum,
'Tjtpoti tn cuiui CArne ptcemtum fit condimn» •
tum.vtnuUum lUsampliHshMbiat , «ut h»-
herepojfit iHiHmqm ChriJiifufjtJn^uM fui-
dtm cnrnt pattrillHm mtjit.quiti hn ipjutn It-
gitrnt impjftbilt tnfirmiud fcificit ptr CMr
nem.Atqut itafMelurr^eH . vt iuJegu.quod
innishabkit qiium adhuc fub lege ejfewiu,
eoinpleium ft tniJiistMlibui.qui ChrijHper
JldtmfMHi Juiit»'ytinpoJitrum tiusgrMtiM Cf
ftcundum SpiritMi fM»3i dulhtm viuerent,
Mgtrentur rtgmntur. Vndtctrtoconclu-
dere ncbis lictt^^uodiUitpiecMumdomtnMri
Htquit.C^propttrtn iUi ifji membrM luM fijlt ■
rt poffuntMrmM iujlitu D<o , iMHquMm ijuitx
mortt peccMti in vttAm Spirittujunt trMUsla-
rt.Harc^utcin «dvcilum vfquc 16. huiu»
capitiw pcilci^iiitut Apoftolus , accommo-
Watc ciJ~m (copo.qucm haftcnus mon
ibauimus , memor il^ius adhortatiom»
^«ampofuitcap<.ix.& ij.ezcumsadiuu-
7*7
(fla ratiooc in proliKum hunc tr.i£Vaiam
«jcucoit ScdhxcrufHciaot, neaiunsopc-
rofi fimas loxc ita plaaa^ peripicua cora-
monilraQda.
SECVNDA VAKS.
QHod jentcHnu tjld , tjiiit cttput v 1 1. E-
ftfloU adRomattosde hotnine nvn fuh
gratU.fei{ fulflegccofiflftutOy & dt
jmine nondum Chrijii Sptntu regtntt§
expi>CMt,nunijUMm tnEciUfta Cbrijli
htreftos djninjtd fucnt , fed fetttper
adJhpnUiores dliquoi ipfter Ecdtfttt
doclonthnl/uetit.
NVnc aialteram Propoflti ncftri par- JnftrfiretM-
tem veoicmus>guam hocfine tra^a.f'^"""^*'"
rcvifumcrt.vtonir ' ' ".ncrc qucat , i\.''*te^tit
lam^uamdcfcadt :iam, nonryupcr
natam.aut ex cercbromcocoaii^am cHCe,^*'"^^^
ncqueab barrerico aliquo minuatam :fcd '
aotiquamadmodum eiVc, fic a booapaitc . ^
Do6iorum pnmitiux Bcclcfut approba-^/V^*""/-
tam:qoio ncabiis qui locum Jimitxpn-
prctatifunt.coufqucj^eicdam, . i cicus '"^*"-
ootauTfignin dignam mdicaucrinc.
Irituui lib.i,egp.xi.loctim hunr itMcitMt: Iruumi.
Proptcrhoc crgo-fignum laluiis ooftrx.
eamqaicz vuginc Emanaci cll ipfc Oo-
mious,.- qooniam ipfc Dominus crat qui
faIuabatcos,quia pcrfcmctipfus non ha>
bcbant (aluari. £tproptcr hocPaulus ia-
firmiutcm Hominis anQnorians , aii . Sti*
inim^tniMmncit hjthitMtin cMrnt mtM bo-
}fM/n. (icnificaiKi quoai;}m oon a oobis,''cd i
DcocitbonumUluti?. Et itcrunr...- Miftr
tgo homM,quu meltbtTMitit de cctpi/rt mortii
h:i - atorcm .- Gr4/t«
N i.i. i.i^ ii. H <>>i inisrrgeniti, aotfidf-
lisiaii iiciterHon^i
:ura,nequc
ti • i ; •- .>■> qui Cuii:. i.
ous lidcl>%,&tegcnicns cfl.
TertHtltMnui tn tii. de fudicitiM cnf. 17. TerttiBiM^
Trtt Na«i
Mcnteftr-
718 lACOBVS
gratiam Clirifti eflre.qux mifcrum illum
luhbcraturaa corporc nr.oiiisiftius.iquo
pct lcgcm libctati oon pocuic : quod Doa-
Dulla cxcmplaria dircftc & apcicc cxpii-
canc, inquibuslegiiur: GratiaDeiptr^.t
fum ChriJlHm Dominum nojlrum .(ciUcct,
Liberabicmc > feu iflum homincm a cor-
porc mortts iftius , quod cll: prarcipuc in
nacccatlanonc Arofb^ln rrof oficum pio-
bate.
Poftcriorc patic ciuldcm vcrf. i j. c(l
, ■ brcuii omoium didlorum vclucrccapitu-
mtlegt Dtt, ^ ftatus homims iUius , dc quo
came ttgi f^^Q^cAm hic agic. breuiccr dcfinicui &
precAti. dcfctibiturihis vcrbis : Uempetgtturipfecgo
mtnte qnidtmferuioltgt Dei,cMrnevtro Li-
giptccati. lo haruffl phrarewnrcdlacxpU-
cacioDC magnumpomumcft momcncum
ad cotius rci couclcationcm & dilucida-
ciODcm,quarc idx oobis ditigcoccr ruoc
iurpicieodx.
Qui huDC locum dc hominc rcgcnico
& fub gracia coofticuco iQterprccaocuc hil-
ce phrafibus Itgoificatum volunt , quod
P:iulus qua rcgenitus Deo rcniicric, qua
tcro noD rcgcnttus.fcdadhuc ex partc car-
nalis, fcruicricpcccato : Mcntcmproho-
minis parcc regcnica accipicDCcs,carocre
pco ca partc qua nondum eft tcgcnicus, &
Icruirc lcgi Uci idcm putantcs cflcquod
leruirc Dco, Hcut & feruirc lcgi pcccaci
idcm quod fcruire pcccaco. Vcrum ncu
crum cx Scrtj>turis aitis auc ex hoc loco
probact potcft Apoftoluseoimnoomcn-
cis , fcd Spiritus voce folct appcllare homi-
Dcm qua regcoicus cft. & mcrito. Nam
meoscftrcgeocratiooisfubic^lum , Spiri-
tus Gm^lus cffc<flor ciufdein , cx cuius
commuoiooc nommis quoquepatticipa-
ciooafcitur. Quio & ipfcmeoscarnicri-
buicur Col'i.t8. & G<rn///dicunrur/T»>^»-
Ufft in ■vMttate mentu fuA Ephcf. 4. 17.
Jdololtur* trnditi ia reprobam mtnttm.
Rom. I. T. 18. & homintt mtnti corrupit.
Uon idim i.Tim.<».v.j.& i.Tim j.s •'^ : .! vero non
t(fe Dtof!)^ cadcm finc Dto ^ Itgi 1 re.pecctuo
itgiDiiftr- ftruiri ^ Ugipicttui, patecpnmocx vcr-
/fire_.. borumipforumdiucrriracc.DiucrfascDim
phrafcs diucrfos fcn(us nytatccft vcrilimi-
ARMINIVS
!e .- (x quis oegecilli iocambir proba
Sccuado, Ex di<ftis Chtifti ocgantis !; . .
polle, vtquisduobusdominisfcruiacDeo
2c Mammonac , Dco & peccaco. Si quis
dicac hoc rcfpcdu diucrfo ficri ponV.aem-
pc meocc Dco, 5c caroc pcccaco. Rcfpoo-
deo (ic Chrifti di<flum gcncrale cludidi-
ftin(fliuncula ifta,magoo pictacis & cultus
diuiai dctrimeotoi & qua: ciitapctrefc>
ocftra LiberciDis& Pfcudo- Nicodcmicis
pcriftamdiftiodtooem?
Ac dicec quis Apoftolum h^^iferte
affirmarc : quod ocgoi &: phrafrt^pbc cx-
plicacae hoc dcclarabuoc paulo foiuStrMit
enim hic homopeccato, f^non Dio. Tcrtio,
Ex confuctudinc Sctipturz pcrpccua,qua;
iftas rcfttid^ioDcs oololcc vfurparcquaa-
do quis Dco auc pcccaco fcruirc dicicur.
QU;itc quum hic vfurpcntur , vcrifimilc
cft,nou idcm iftis diuci lls phraUbus figni-
ficari.
Cxccrum rcs ipla, quae hic agict^plaoe
obocuIospoHca , vcrumiftatumpnrafc^o
feofum nobis apeiicc poccft, adco vcqui
oculoprobo,& lolius vcricacisindajgaodx
& cognofcendx cupido illam inlpicicCt
habcrc qucac quo libi fatisfaciat.
Apoftolus tcaque quatuor legum hic
mcottoncm facic , I. LeguDti. U. Le-
^pecciKtt. II L LtgH tnentti. IV. Legu
M.imbroTum , quzhocpacloopponuocui
& cuofcuciuoc.
Ltx Det Sc Lex peceati dtre£le oppo-
nuncut: dc cciam Lixmentu Ltxmim-
brorum. ,
LtxDti iLLexmtntiicon(ztii\\xni i H &
Ltxpercntiic. texmtmbrorum.
Vndc & LexDiiicLexmembrorumin-
dirc^L^ oppoouocur .- ficut Ltxptct/ui 8c
LixmiHtii,
Vctum hzc omoia cxadicdohocdia-
gramnutc intclligiplaniuspotcruot.
Lix
IN CAP. VII
Ltx Dti ^petc»ti bicprxcipuamobti-
ncntdignitatcm : Ltxmenti» ^ Lexmem-
broTitm tanquam aociUatiices ponuntur»
& fcruitium illis fupcrioribus prxdantcs.
Mtm enim eoJeledatMr legiDei, (jf Itx mem-
hroTHm homincro cnpttiitimreddtt legifec'
cAfi : quibus pracfuppofitis rcm cxplico.
Duohic ponuntur Dominiab Apoflo-
lo intcr fo prorfus contrarii : ic dirc«Ac op-
pofitij DemcfPeccatitm : Hlclcgitimus
DomiDUS, hicTytjnnus.ac pcr vim (culpa
quid.m hominis & iuilo Oco iudicio j
dominium vfuvpans iu bomincm. Vtcr-
quc homioilcgcm pooit, Dcusfuam.vt
bomo ipfi obcdiat in lis qux prxfcribit;
Tecctttum fuam , vt bomo ipH obcdiat in
cupiditdtibus ipfius, ouaslcgc quadam fua
proponii : lUa Lcx Dci dicitur , bzc lez
pcccati. Illa Dcushomiacmffublcgepo-
ruumjad fui obcdicntiam duccrc conatur,
bac pcccatum cundcmad fuiobedicntiam
impcllcic omni vi fatagit & molitur. Ucus
przfcnbit fua Icgc ca qux iufta . fandla , &
booa fiinr ; pcccatum fua lcge proponic
eaquz vtilia, iucuoda, & amocna fuat car-
ni. Habct lam vtetquc , tum Dcus tum
Pcccatom in ido bomiocquifublcgccd,
aiiquid , quod ipforum cauix &i proponto
fauct . lcgtque adftipularui. Dcus habcc
mcntcm, vcllcgcm mcntis.Pcccatumcar-
ncm ■ vcl Icgcm caiQis fcu mcmbcotum;
. AD ROM. 719
mcDtcm, ioauam,confcaticacemlcgiDci
quod iuAa. unifla, & boaadc; carncmad-
fcnticntcm Irgi pcccati, quod vtilis, iu>
cunda , & amaoa (it : lcgcm mcntis . quK
cll nutitia lcgis diuiox , ciufquc adicofus;
lcgcm mcmbrorum . qux eft adfc^lus lc
propcnfio 10 illa quz vti!ia,iucundj,3c
amocoa fuoccaroi, id eft, io bxc muodana»
tcrrena , & vifibilia. Hx dux lcges dicun-
cur <t»nr^T[>c,t4»ii. vcrf zj.inftar miiicum
qui bclligctanr. & inacicftantaducrfusfe
iouiccm.vc alccralteium Iupcict,& vid^o-
nam Dotxuno Imperatorique fuo obci-
ncac.LexmcotismilitatlcgiDci.Iexmem-
broi um lcgi peccati ; illa , vt dcui^acarne
& lcgc mcmbrorum bomincm fubiiciac
lcgi Dci«borfum vt homo fcruiat Dco:
hxc vtlege mentisfupcrata hominrmad-
dicat & captiuum tradat Icgi pcccati , bor-
(um Ytbomofctuiatpeccato. Dc bomine
cftpugna , huncfibi Dcusfubiicerc vult,
vulc & peccacum ; Illc lcgcin fuam illi prx-
fcribic , iftud fuam : vccrque fuo milicc,
qucm in ifto babcc , vciturad vidloriam fi-
bi comparandam. Hiociamapparctauid
iftx pbrafcs figaiHccoc. Mcoce fcruirc icgi
Dc! . cft mcnce aflcncicnce legi Dci p^c-
ram fuam milicarem cidam Icgi Deiprz-
ftarc ad bomioem Dco fubiicicndu.Cai nc
fcruirc Icgi pcccacicft . carocadfcnticotc
dcfidcriis pcccaii opcramfuammilicarcm
pixftarc Icgi pcccati,ad captiuandum ho-
miocm legi peccati,pcccatoque fubiicico-
dum.Fioiscrgo pugaz eft,vt homo vcl le-
giDci.vcI lcgi pcccatifubiiciatur,idcft,
vel fccundum caroem,veI fccuadum men-
temambulcr. Aiflioad fiocmteodcoscft
bclligcratio ; qux boftilis quidcm cft ic
ioimicc ioter partcs pugnansicdfuafionc
vtcns crga bomiacm, liac cuius aiTcnfu
ocutra pars ifto finc potiri potcft. Mcas
carni aducrfa voluotati bomiois fuadct, vc
quod iuftum . (aniftum , & bonum cft fa-
ciat , rcpudiaco dclciftabili : Caio mcnct
repugoaos cide voluncaci fuadct vcpoft-
habico quod iuftum & faodumcft,am-
pledacur quod io prxlcos dclcAatiuncm
& vcilicaccmadferrcpoccft.Eifc^io mco-
cisinvoiuacaccmcft volitioboai . &mali
Ssss odturo:
lexDei. jdircflc^coacraria
Ltxpee-
CMtt,
0 \
a
7P
0
r»
U
□
...
0
M
U
Lex Men
\ tii.
r>
0
0
r»
W
n
t»
0-
0
o.
D
•*
ldirc£leconcraria
1 •
Cex Mem-
trorHm.
710 lACOBVS
•dium: Efre^iocaiDisiAeaDclcm cd voli-
tio mali» & Dolirio boni : aux c(i toIuou-
lis nuoc in haoc ounc in ilum pjttrm mu-
C3cio. Ac vcrius panis cfFc Aio foicior fii &
poccDcior io hoc homioci dccbraccucn-
f us.Hic auccm cd cucntus pugnx,aon pa-
cracio booi , noo omiflGo mali .(iguum im-
poccnctx mcocis, illud iubcniisihoc vc-
cantis.iltudprobancisihocimprobaDris: &
pactacio mali, ominio boni , hominifquc
capciuacio fub lcgepcccati .dcmooft<ans
io hoc homioc pcccati & rarnispociorcs
clTc parccs & dominium , fruftra rcniccntc
lcgc mcncis. Caufa idiuscucncus cll !c«is
pcc carocm dcbilrtatx impoccncia. Rom.
i.j 8i carnis lu ifto Kominc vis & pertinax
poicntia . quxcHicic vthomononfccua-
dum lcgcm , fed fccuudum carocm ambu-
lcc , nou fecundum Icgcm mcotis, fcdfc-
cuodum IcEcm mcmbrorum inccdat.
Quod fi ad nanc pugnamaccedatfortior
vis fpiritus Chtifli , qui non in tabulis la-
pidcislictciatn IcgisiD(cribac,fcd incabu-
lis cordis carncisamorcm 5l cimorcm Uci
imprin-iat , tum alium cucuium nnn (pcra-
tc modo licct , fcd ccrto obtincrc daturj
vt Apoftolusindicat Rom.8.i.Fitcnim vt
illius (piiitus vi homo cipnujtus lam antc
lcgi pcccaii ab cu libcrctai . Sc noo (ccun-
dum carncm , verum fccundum fpiritum
' r , bocc(hinotnBi,a^lum,&du-
fitiius fan6i in viu (tta fcquacur:
qui inotus,aiflu$,acduklus in cuudcm qui-
drni fi(7cm rrndit,sd qucm lcxUei &nHn-
tis homineni duccrc con ibanturiar impari
cHfvffrt; vrpote proptcr impcdimcotum
lcgis pcccati & mcmbrorum conatum pcr-
fireic non valeniibus. Qux ctum cflcaufa
quod illc Ij( r - ilamlc^cmfca
nicntrro, (cii , . .turaambuljrc
dicitur j phcati Aprflolica cap. 8. fxpc,&
' ' ' c. Gal.f.iS. Nonqut-
.K o jvimfpiiituni viucnsnon
TiuaTfccundumlcPcm Dcij fcdquod non
lcx, fcdfpiritus Chrifti«ufa(itquodho-
mo fccundum lcgcm Dci vitam fuamio-
fliiujt. L:x enira iubcrc nouit.aciuuaic
»on pofcfti vcAiiEoftinusfxpcincuIcar.
Hioc lam cooftacc porcft, cx hcc ctiam
ARMINIVS
vcrfu nihil ad concrarix fcncentix proba-
cioocm adduci poITcifcd iftam c^au dc ho-
minc fub Icgc locum cxplicac ctiam hoc
verfuftabiliri.Nam illehomo quafublege
cft,mcnic lcgi Dct fcruit , qua vcro caroa-
lis caroe fcruitlcgi pcccati, & ita fciuii vc
fcipfum captiuam icddatlcgi pcccaci , fhi'
ftta rcluiftaDic mcntc 6c coofcicmia (lia.
Ncquc vel tantillum (cruit ftabilicndxal-
tcri fcntcotix , quod Apoftolus dicit , Iffe
Ego. Nam & vocem , , iam aotca frpe
viiirpauit» eciam tum cum diccrcc peeeit-'
tum rn fe optrsri omnem cuptditMem,\ciri9.
feftne Uge quandoq; vixijje Icu viuMmfHiJfet
MiiHtHtu vert legu mortuMm fHtjfe.veti. 9 fibi
mnTt^MtnmeedereJnimtrtem. vcrC 10. feper
mandatum fedMclHm {yoccifum vcrfii.&c.
PronomcD vcro eu^-rii , adiuodum ptooO'
mini ego, indicat hoc Pronomco , egot rc(e-
rcndam ad illam pcctonam dc qua aocca
atflum cft. Eft ctumdcmonftratiuum pro-
ximcauccccdcncis. q.d. Ipfe ego,dt qitt nn-
teafrrmenrm halfHt. quod cciam patct,quia
cooduditcx prxccdrntibus, illum homi-
ncm , cuiusin fc petfonam fulcc^itirap^
ftubntc prudentiaSpiiitus • (crinre mcotc
Icgi Uci.&carDcIegipcccati. Confidcrcn-
tm qux Apoftolus m fuis Epiftolisdcfc-
ipfoiciibit, & cum hifcecoofcraotur, 9c a>
pcrtc darcbic Apcftolum hic dc (cipfo,
qualistum crat minimecgide.
lam vcro , fi lubct , congcranrur omnia
in vnum & oboculosponautur,vtTBoio-
tuiiu inlpici polTioc & ludicari.
//omoilledcquo.igit Apoftolus,qua-
tcniii,cft
SUibLcgc.
Sca 0gHofcit,feH ap-
prebat quodperpt-
trae^.
rult tjMidem bonum.
Odtt maium,
Confevtit legi Dri
^Modbonaf:
Carnalis & iranci-
pium pcccaci.
Ferpelrat quod nci.
agnofcitftHMfpro j -y^
bacj. tHTt)n»a(»T
At Mo» facit bonum.
Et facit tamen ma- i ipmin pte-
lum. cati.
Tnctt tatntte' tjuod
nvultj.
Ealrt '
li/iltet veUe Immpi.
Sctt Mtnplim il>fum
DtleRaturquid^ legi
Dei jecNnJnm in-
teri«rl /Miminem.
SeeunJ' '■■ ■■• men-
tu ■ i^erat
fum lege memLro-
rum.
Vnde exelAmat , quis
meerif^iet.
Jkltnte igitur feruit
Itgi Deu
IN CAP. VI
Sed ctmperit fthi m» •
lum adtiuere ,
boHum ferScerCu
non inuenitj,
Sed peceatum quod
in ipfo habttnLj
facit malum.
Sed habet aliam le-
gem in mtmbrit
fuu.
At lex memhrornm
ita bellinerat con-
tra Ugem mentu,
"vt honiintm cm-
piiuum reddat^
Legipeccati.
Ex hae mifiria
corfore mortit hu-
iu4.
Carnt vero feruit
LtgifeccatiT
Hxc ica intcr feoppoficanonfuntdir'
iunncDi-tj.cium i(li homini.dccjuo hicagi-
iur,acc(ibuuncur,rcd coniungcada runc.&
lunflim illi cnbucnda. Sic cnimpoftulat
racio ipfius rubic^ti.qaodfiiblcgccft>&
fub pcccaci dominio.- quafublcgeeftilla
priora iili conueoiunc, cjua fub pcccati do-
minio hafc poftcriora. Modus vcro quo
Apoftolus hzc inccr fc iuogic. & iun^a
honiini ifti actribuu.cft pcr difcrccamc-
nunciationcm , quod indicacparticula »«
cicbro vlorpata, qux cft ipfius poft po-
ficiua:akcra autcm fiucaltcia orationcm
intcgram non ablolBit> fcd ,4" notat alt-
quid fccuturum » aliquid pricc/lllVe,
c«m quo prior vcl poftcrior parsoratio-
nisiungidcbcat. Quod hic diligcnceieft
obrcruandum , qucmadmodum cciam
quod vcraque pars oon fic ciufdcm ordinis
Scdigniracis , fcdpoftcriorprzcipuafit&
ptiiicipalis, ad cuiuscxplicarioncm, illu-
Jlracionem » amplificacioncm , alccra ilU
pnot lanquam !rj./»w«; ad ^ir»^««i & rcd-
ilicioHcm adhibctur, Quarc&illapoftc-
I !ora pertmcntad iaiiorcmexplicacioncm
3c ptubacioncm caufz.prupriz ob quam
!iomo fub lcge pcccato tcfiilcreiicqucat||
I. AD ROM. 7u
fcd peccacum illi domiaentr: prioravcra
ad lcgis excufitcioncm pcriiocnt fiue fii-
ciunt, oe illi merito culpa iftiuscriroinis
craafcribipofTir. Ez quibusomoibusiun-
^isconcludipoicft , quod hoino , dcquo
Apoftolus agit.fic adkuc ratiooe przdo-
minantis carnis & peccati inhabitantisia
carnc ipfius ccofcudus in Caroalium ou- *
mcto ; fcd qui proptcrca quod fub Icgc fic«
atque ica vt lex io illo cfrecctit , quicquid
per Icgcm lo homioc pcccatore ad gia-
uam Chnfti traosfcrcodo & traduccod»
effia folcc, propedicm ex carnalium nu-
mcro fitcximcndus, & iogratizftitucol-
locandus: vbi noo aroplius aufpiciis & du-
dluLcgis concra vi.^cocos & viucotes pcc-
catoium afixAus litpugoatvrus, fcdgra-
ciz vicz Spiritu fiind^i du^u & a£lu cootra
ciucifixos & moftificacos affcdus dcccr-
cacurus , doncc de iifdcm pcoirus morcifi-
catis & fcpultis plcnam vi(floriamrcpor-
cabic. Huoc inconfiftcncumftatum, vcfic
loquar , qui confidcrabit , facilc ▼idcbiti'*'***^''"*'"
quzhicab Apoftolofcriptafuocad iftum ^'*fi*^ i^g^'
ftacumcfrcrcfcrcnda. Diligcnccr cnim&
veluc ex propofico caaic fibi, nc vllibiia
ftatus iftius dcfcriptionc fpiritus Tocem
vfurparcc: quatamcnfequentecap. 8 fin-
gulispcEac vcifibus vtitur , atqucitaApo-
ftolo huic cft familiaris in omnibusEpt»
ftolis.vt pcrpctao mcoti & oriipfiusob-
ucrfari vidcatur, przfcrtim vbi dercgcoi-
tis. & illorum crga Dcum & prozimum
officio agitj ctiam vbi dclu<5taagicquam
pii,cum carnc & jeccati rcl quiisadhuc
habcot.Cuius vcl folius rci cogitatio fctu-
pulum loiicctc potcft & dcbct . hunc locil
dcrcgehiiis& fubgratia cooftitutisiotec-
prccaotibus, fi modo vcri(atiscoi*nofcca-
dz fy nccro dcfiderio flagrcnt, & llli ipfius
caufa ament, cciarofi cum przcoocepcis o-
pinionibusnoo confcntiar. €^e mod0
Vclim ctiam diligeutcr confidcrari ab/"'^*''^^
omnibus , quomodo Dcus nos ad fidemin^'**^^*-
Filium fuum , & fidci obcdicntiamaddu »ifentiam,
cat , quibufquc mediis vtaiuradpcccato- Z^'''''""»
rcm conucrccndum. Scimus Dcym vci ChrtJJum,
verbo fuo ad td cfficicndum ,fcimushoc/'^'7"'«*<-
Ycrbuia conftarc duabus cncntialibus
Ssss X & inrc- ■ ■ •
4
7"
lACOBVS ARMINIVS
Jtttgujlin.
tc iotcgralibas panibus Lcge& Euaagc-
lio ; fcimuslcgcm prius ptxdicaodam pcc-
catori.vt illam intcllicat & approbci,a(l il-
iam agoitam vitam (uam cxp]orct& exa-
mtoet t cxamiac fa^o pcccacorcm fc &
(iamnarioDcm commeritum agoolcat i ob
pcccatum dolcat&triftctur,idcmcxfccrc«
•rot , libcratorc fc lodigerc iotclligac , & ad
cundcm mixrcodum inftigctor & com-
pcllatur. Ita vcro pcr lcgcm pr.-rparato ,
gratia Euaogelii c(t aoQUatiaoda . qu.r
zncoti a Spiritu fan^o patcfadla , & cotdt
pcr cundcm obngoara , fidcm iu nobisgi-
goit, quaChrifto voiinur, vtcommunio-
ncm cum illohabcntcs , rcmifTlonem pcc-
catotum in oomioc illius obtincrcmus, &
viuiiicam vim Spiritus cx illo tcahamns,
^ua caro cum concupifccotiis mortifi-
cecnr, & oos in oouam vicam rcgcoeic-
mur , io quafiudtusgracitudiois Dco pro-
fcrrc oon vclimus modo, fcd& poHimus
& faciamus,codcm Spiritu inoobiscffi-
ciencc vc & velimus &perficiamos. De-
fcribac iam mihi qtiiscxScriptuta proprios
cflcdus,qui cx Irgis prxdicatioac cxidaot
inaoimisillorum.quos Dcusadmcliorcm
vitam coouertcf c dccrcuit, & dabo illi ho-
irtiocm qualisoobisabApodoIofub ipftus
pcrfona boc 7. cap.dcfctibitur. Scd an hi
cfh:^us pcr pracdicatioocm Legis in ido
ho: oducuoturcitra r Chrifl
&u, i ..; oncm SpiiitutJ *^ i.ocaffir-
mare audcac. oiu Pcla^iaoxdoif^rinaifa
tcllcs vel cxprimis ? Scd oon contiauo fub
gratia cft , & Spiritu agitur , ducitur, rcgi-
lur. qui perlegisprxdicationcm.Spiiltu S.
bcnediccotc & coopcrantCjadChtiftigra
ciamcoafu^crc co: ur. LcxenimeJJ
ftJagogtu aU Chrijiu . legu ejl Chriftm
ad iiijiiiia omnt credenti-f er Itrem ejl agnitio
/rrr4/i. AuguH.dehoc contraduas
Epift.PcIjgian ad Booiuciura c.f. agit.di-
ccns. Ad ha»e Dci gratitwi Lexdepnttari-
cattone terrtndo ianqua f^dago^iu ferducit,
njt fc conferatuf hcTfiim quod ipfa conferrtu
nonffotuif Paulo poft: Soner<fole^em eua-
eMamuiperfidem , Jed le^emfiatMinsiu , quA
terrtndo dueitMdfidem. Ideo quipfie lex iram
tftratur,vt territo atque conuerfeMdiufii'
tiam legii impltndMm , Tiei rniftrieordiam
gratialargtaturper lefum Chrifium Domi-
num nofirum , <jui efi Dei Japiintia , dt qtta
fcriptum efi , Legem miftricordiam in Itn-
guaportat : legem quMterreat.miferieordiaf»
ijuajubueniat i legemperferuum,mif$ricor'
diam ptrfeipfum, <^f.
Infpiciaturidem Auguftiousli.de corr.
& grat. cap. I. vbi ita ait conuc nc-
gotioquoda^imus.Dow/wr<' ." '"i
ofiendit nohuMquomahdec^:
bonum faciMmm.qucdfolum poteji iegu iitte-
ra , verum etiam Mdiuuat not vt declinemm
amalo^faciMmmbonumt quodnulliupo-
teft fine SpiritugrMtia : qut fidejit , ud hoc lex
adefi vt reoi faeiat ^ otndat : propter qued
dicit Apafiolut; littcra occidit.Sptritusau-
tcnt viuificac. Guti ergo legitime Uge vtituri
difcit in ea malum (jylonum ^notieonfideni
in virtute fua confugit aagratiam , qua pr*.-
fiantededinet a malo^fatiat bonum. §>uu
autem confugit adgratiam , ntfi quuma Do-
minogr^us hominu diriguntur , viMtnt-
tHi volet. Acper hoc ©• defiderare auxilium
gratiA initium grMtiaefi . Vidc vlcciiusca.f.
eiufdcm Iibri. Kon vi* tibi tua vitia de-
monfirari : non vit vt feriantur ,fiatque ttki
vtilu doIor,quo medtcum quarat : non vu ti-
bi tuipfe oftendi, vt cum defermemtevida
reformalionem defideres, eiquifuppUces.iH in
iUamaneaifaeditate. Eccap.<J. C<»r
ergo origo damnalilu , vt tx dolore c. » ^ , . -
nuvoluntOA regenerationiioriatur. Sitamtn
qui corripitur fiUm efi promiffionie, vt firtpi-
tu correptionuforinjecui infonanteatque fia-
^eUante , Deu* in lUo intrtnfeciMcccu!rn iri-
jpirationeoperetur veUe^.
Mufcul loc.com.cap.de Icg.tol.it4.I.«f
factt vt non modo inteUtgain.fed Qrcum mor-
fi confctenti». fentiam ^ experiar tjfc in me
peccatum. Iiem : propris Ugis effeQio e\U
fjucd nos inexcufabiUter ptccati reos ejfc^
coHuincit . maUdUio Jubiicit , ^ damnat^.
Gal.j crffnfupeccati (ffcondemnati.-^nuper-
culjos anxiosreddit, tugratia DeiMppetentes.
Hinc iUudefiApvfioU qucUKom.-j .difi:utat,
^ tandem exclamat : Infalixcgohoroo,
quis me liberabit dc corporc moitis huius?
Gtatia Dci pcr Icfum Cbciftum.
Scd
IN CAP. VII.
Scdan ergohoc opuscft Spiritusrccc-
nciancis ? Quod ad fiaem farcori quo dad
cfF««flum iplumdiccrcnotjaufim. Morti-
Hcacio cDim & viuificatio , qua; feu paices
inccgulcs cotam icgcncracioocm conti-
ncnt.pcrcommunionem mortis & rcfur-
rc(flionit Chiifti m oobis pcraguntur.Ro.
6. Diilmguir Apoftolus Rom.8. intcr 5^/-
ritum Jtruitutii admetum, Qrjpiritumnd-
efifionis.^vctf. if. Illum Ugaltm mulri ap-
pcliant , hunc Sfintum Euangtlii Chrijli.
£rgo tllius opcram huius przccdancam
fjcio vtiamque vcroad vnum fiucm tcn-
dcntcm. Vndc apparetmcam hanc 7. ca-
J)itis explicacionem ycxxAo(\.t\nx dtlege
tgifque vJu,^grMtid ChrijlintctJfttMtt co-
itariam noncnc>(cd doclotes Ecclcfiz qui
fccus illud intcrprecancur , dc hocncgu-
tionoD cogicalfc quum caputillud cxpli-
careot. Quumemm illud ipfum doccant
cx Scriptutis , quod cgohoc capitc ab A-
poflolo agi cxiftimo. oon ia ipCa lcotcntia
dogmacum dillcncimus . fcd lautum in eo,
quod ipfi hunc locum ad illua dudiinx
caput pcttioctc ncn atbitiancui , quod c ■
go iQhic cx ptofcnb tiaiSlaii atntmo, oon
tamco cgo folusjfcd ahimccum , vt pofl
vidcbimus.
Oiitllio,fic si quis cxcipiat pcr iftjm meam expli
cationcmttiplicero pom llaium hominis,
quum niii dupliccm Scnprura agoo-
lcat , & cria lacrociuci hominum gcuc-
ra , cum Scripcucis nunoifiduo nocafioc;
I ritrationut^quirtgtntr.%-
■ liow.iocijidtltsc^in^.ieles,
Rf^hmfo. regtniti^irregtnitt.S^c. Rcfp. I. lila cx-
I pIicattODC oon pooitrcsfljtus coonden-
tcs,ucquc ttia hominum dirtiniflj & pcifc-
^leopporicjgcncrajfcd doccti quancum io
horaiftc Icxcriiccrc valcac . & quomodo
idcm pcrlcgcm confugcic compcllicurad
II. gratiam Chiiili. II. Uico (Lcu>i) honiinis
quihicdcicribicur non ciTi- confillciKcm,
fcd gradumpotiusab vnoadahctiim l\jtu,
aU-tuinr - 3c infidclir3tis a.^ fljtum
rcgcoerjv. . grari.v , a lljtu vctcrc in
AdaiDo.adlUtumaouum inChriAo : fc-
' " n lionju iftcrcn .'
jDc nimis nug'
AD ROM. 72J
diftantia voiusftatus ab altero , qaam vc
traofiri ab vno pofllt ad alccrttm fine gradi-
busintcrmediis. III. Negoabfurdumcf- H I.
fe ctiplicem poni hominis ftatum diacrfi
icmporis habita rationc , ncmpc aoce le-
gc Tcl finclcge,fublcge & fubgraiia.i 'am
Apoftolica Sctiptura triplicis illius flatus
fjcitmcncioncm duobusiibscapitibus. 6.
AC7 &adGalat.4 & f.Auguft, lib.cxpofic.
qaarundam propoiuiouumcx Epiftolaad
Romanos in cap. j. Itaqut.^. ijiosgradutho-
mtnu diJlinguamits,aKtc legem , Jub Itgt.Jub
gratia,i»face. Ante UgtmJeauimurconcH-
ftjcentiam camuifub Itge trahimur cum ta:
Jub gratia Htcftquimur eam,ntc trahimur ab
ta:lnpact nulla eji concufijcentia earnu.An-
te Ugem ergo non fugnamiu , Juh Ugt fugna-
mui,iic. Infpiciatui hic Bucctus in cun-
dcm huoc locum commcntans.Pooit eoim
tripliccm \\ovn\acm,profanHm , f^nondum
credtnttm Dto , fanhum amantem Dti,
icd infrmum ad prxualcndum peccato,dc-
niquc poccnciorc Spiricu Ciitifti ioftru<ftij.
3dcovtnonpo(fitmodo rcprimcrc & da-
moarc carncm , fcd ctiam cum volupta-
cc & ftudioconfirmato &: pcrpctuo rcipfa
viuat viram Dci. Qujn & totus ipnus
commcDtanus iofpiciatur Scapparebitin-
icr illius (Sc mcam explicarioncm parum
aJmodum intcrciTe , quod ad rci fum-
numattincc ; quod cciam capiccfcqucnci
cx locisciuldcm commcntij:ii adducbsli-
quido probabo. Sed videamus annon 1-
piaSciiptura muUisin locistriahominum
gcncraproponac, & tiipliccra ftjtumno-
bis dcfctibat. Apoc.j.ir.i*. Dicuncurcire, ,
fciuidi , frigidt , ic tepidi. Chriftas dicit fc
noo vcnillc vocatum iuftos , idcft, qui fc
ralcsexiftimabjut, fcd pcccatotes , id cft,
qiii fc cilcs agnofccbant,aut agoituti eircoc
p in illiusi& quidcmadrc-
'4 - . . ^ . ilus vocat ad (cfatigatcs
e^prelfos oncrc pcfcatotum , ablcgaosafc
I tiirgi Ih. Cr fnptrbos : Sic,
I*ji.\boIa Pharizjti ©• Puthcani nobism-
■ j: : In Pharrzto
iM .i;3;r,jltctum
IN CAP. VII.
ricnm ioceciuat. Scd vcrfum ipfum iDfpi*
ciamus, qui ita habce.
Sam UxSpiritmvitA in Itfn Chrijlo , li-
hiTMHit mt a legeftec»ti ty> mortu.
Antcquam illum vcrlum coDfcramus
cumaotccctientc > phrafcsinillo vfurpata:
primam cxplicaadaf fuot. Lcxitaqucfpi-
ricusdicitui lus, poteflas , & visSpiritus
^D^i i manct enim Apollolus in modo
loqucndi aotca cap. 7. vHtato vbi pccca
to,mcnti, & mcmbrislcgcm ttibuit 16 cft,
poicftatcm &vi u iubeodi & impcllcndi.
Spiriius hic dicirurvitar, hoc cft , viuifi-
cus , phrafi Hcbtjcis familiari , qui gc-
niciuos fubllanuuorum pro adicdtiuis v-
furDanti vcciuitasDci , homoDci.Dcus
iufticia:,3cc. Oppofitc autcm 6c 6\[\\t\6ic
ficdicitur contralcgcm littcrx , fcu Iitic-
ram Icgis , qua: ad viuificindum imbccil-
lis c(l, & Dihilaliud Qouitquam occidcrc:
i u X ra 1 1 1 u d i . C or. j . 6 . Z, ///fM occitiit,Sfiri-
tusaiit viuific0t:Uciv,G3l.i,v.ti.SiLextiM-
t* fuijfet qtu. pojfet 'vimfUnri, vere ex Itg e ef •
fitiuJlitiM. Diciturauccm hxcioChnfto
Icfucflc, nou quia in pcrfona Icfu Chiilh
untum fit.lcdquia in IcruChrillo tantum
obtincripoflicfccundumid quod dicitur
SpnitHm non ex opirihm iegis , ftd per amli-
tum fidei in Chrijlum obtingcre crciienti-
hui Qucmadmodum lib phufis ( m Chn ■
^tf ) U-piirimc in Apoflolicislicteris vfur-
patut. Qupd vcro & hocloco iOa phralts
ica f\t accipieu la , patcc primo cx fcopu
Apoftoli ', qui cft doccrc , noa ex Icgc,
lcd cx gratia Chrifti obtingcre fidelibus
iuftitia.n & Spituum (aotllu, cuius vipof-
fiutpcccato dominaii , &mcmbiafua ar-
ma luftitix Dco pracbcre.
Sccundu er coliatiooc huius loci cum
vcrfu primo. Tiibuiturcnimiisqui fuut in
Chriftoimmunitasa coiidemiianc)iK-,pto-
ptctea quod Sp. viuificus iu Chrifto cos li-
bcraucntalcgepcccati & morti^.
T- ' ' uSpinrus viuificus nonlibc-
rata i.^ . .kaii & morris , nifi qiiacom-
municaiuscftcum iisqui funt in Chtifto.
Huicautcmfpiritui virx tnbuuur , quud
hjcrctillos ,quiiii Chiifto Icfu liintalcgc
i^ccCAti & moiiis.-hoccft, a vi vt! rvnrrji
AD ROM. 7i7
depcccatidoininantis& occideotispcr !e-
gem : <|ux libcratio oppooituc capciuitati
(ub Icgc pccrati , cuius mcocio tada cft
cap.7 . vcrf t j.& corpoii morcis cuius mcD-
cio ibidem fafla eft.v.14. a qua lcge pecca-
ti , & quo corpore mortisnomofublcgc
cxiftcns pcr lcgcm Mofis &: pci Icgcm mc-
cisfux.coaleniicotii lcgi Dci » libetan du
potuit. Hiocvcro opume probacur con-
clufioifta, qux vcrfuptimoex prxccdcn-
tibus cft dcdufla. Nam hbcraiioalcgc
pcccaci Zt mortis oppooitur condcmoa-
ciooi, 5e proptcrea illa pohta haoc collir.
Libcratio ilu tribuitur illis qut funt m
Chufto,lc qui fccujidum fpimumambu-
laoc: vodelcquitur lUosacoodcmoatiooc
immuncspixftan. Racio autcm curifti
fubicdto tribuatur illa libcratio , cft ^ caufa
hbcrationis, Spintu ncmpc viuifico , qui
fpintus,vcin Chnftocxiftcns & obtinca-
dus.cftin iisqui lunt 10 Chrifto. Quarc
noQ miium quod propriam fuam vtin 8c
cfficaciam cxercec lu ns in quibus habicac:
Cumquc tlla visipli ita lii propria , vtil-
lamcumlc^c Mofis communcm non ha-
bcat. hiDClcquitur . quod illifuli,<)uiia
Chrifto Icfu lunt, & iftiusj>articipes Spiri-
tus, vclqui io Chrifto lclii iftius Spiritus
pariicipcsfunt , libcii fiucacondcmnacio-
ociisquifublcgcluQC mancntibu&lub c6-
dcmoatioDCVipote , quiper lcgem mcm-
biorumfupcrau fiot 6c capiiui tcaditi fub
lege pcccatij fruftra obtiucntc legc mcn-
tis Icgi Dci confcniicntis. Dixiinus lam
aotea czcollacionc huius yetlasicum verf
xj.capitis prxccdcotis ircefuiabilc argu-
mcntumdcduci,adcomprobandum quod
hocloco & vcrf ij. diCto oon agatur dc
codchomioe.fcdquodibi dc hominc fub
lcqc I bic vcro dc homiocfub gratia cxi-
ftcote tradlcturrptoptcrca quod illc homo
capttuatus fit Ntb Icge prccaxi & moriis,id-
queatcgc nu-mbtoium, fruftraobiifteutc
lcgcmctiits', hicveroviSpititU) viuifici,
qucm in Chrifto leln obcinuicliberacus fit
aucaJcm lcgepcccaci& motus.
Cooltdcicmus vetfum i.quocademrcs yirf^
planius uobis conftare poHic. illo cntm
cai)'i c>i'I:' .,:':r (.ur bcminc* fub Lgc
cxillcii.-
lACOBV
Cxiftcntcs , adominio &: condcmnatione
pcccaci immuQcs fieii ncquiucrioc • hoc
autem ipfum impctratum & cfFcdum fit
pctChrillum. Caufa autcmcfl quia libc-
ratio a Icgc pcccati & mortis.fcu immuni-
cas a condcmaaiione obcmcri noo pocuic
uifi condcmuatopccc3to.hocc(l,u»li pcc-
catum iutc Cuo quod habcbat , & porcntia
fua quam cxciccbar in homines fibi lub-
ictflos , prius ipohatum cilct- H abcbat au-
ccmius & vircs domioaadi 2c occidcndi.
Ac oon poiuit pcccatum iurc fuo ipohaii
viiibulquefuispriuari pcr lcgcm. Etac c-
nim lex pcr carncm tmpotcns fa(fla ad id
prxflandum. Quod cum Dcus vidcrct, &
DoUct mifcruin humaoum gcous lub c) ta-
nidc & condcmoacionc pcccaci pcrpciuo
dccioeri , milJcHUum fuum io ftmthtudi
ne carois peccati , & quidcm pro pcccato,
fcihcctjdcllrucado, & codcmnauit pccca-
cum ia carnc (ihi fut i qui pcccacum lu cor-
pore fuo tuhc,& ilh lus. quod in nos babc-
bat,adcmu,vircfquc ilUuscncruauit. ^ n-
deapparctiocum uunc,qui ha^cnusdiiH-
ciliraashabitused , plaoumcflc & pcifpi-
cuum, li modorcdc difponantut (tagula,
hoc padlo : Dtm tnim miffofilio fuo in jimi-
IttudinceMrniiptccatifif fro peccato, cornie-
mnAHitpecctuum incame.quodUgi cratim-
po/filtIe,qHiaerat infirmatapcr rarnem. lllud
eoin) impoHibilc Icgi cd-n i(^5i»eex»»7» -nit
dfisik^iitu. Hincpatctiilum vcifum brcai-
cecexplicaic toramcauCim , curiohomi-
ncs fub legc exiilcntcs pcccatum dominc-
tur ad morceani &,curia cos.qui/n Chrijlo
funt dffubgratia , dominaodi ocquc lus
habeatncque vires. Qa<)d btcuitcr com-
moQdraitpotcflczcollatiooc antc dido-
CoUatiopri' rum,curahoc vctCcuIo. Illa cnim vciba:
ma partii g^uodlegi erat impojfibile quia tnfirmabaiur
hntus ver- ptr carnem, c o n u c n i u u t c u m h i ic c <^«h;w f/-
fui cfi verf fcmincarne affeiitu pecca/orum.^ui funt per
f. ^14. ca- Itgem^vigebant inmembrumeu, verf j cap.
pitufepttmi. cap 7.&cumi4.vetfu: Scimm legem Jpiri-
Itemalte- tualemejfe, at ego carnalhfum : iccm ciim
rinepartu hilcc: noui non haittare inme,idejl incarne
tiujdem 'ver mea bonum: Ifta vcro : Deitc in carnt fihifut
fMcum eondemnauitpeccatum , confcotiuoc cum
vtrff,.eiuf- yc(i\6,ii.y,iiua< veroIiberMtifummaltge,
dem cflHjlit,
S ARMINIVS '«■^^
mortuo eo in quo detinebanmr, idcft.coodc*
mnaco pcccato quod nos (tbi fubdicos Ac
dcutiiclosccncbac: hicvero caufaplcnius
explicatur.ucmpc , quodincatucChrifti
pera<fla fit illa condcmoatio.
Vodc ctiam vcrfus quarti fcofus planc Verf^'.
hi!'cc antcccdcotibus confcntancus <3cdu-
cuu:: quod fcilicct , co ipfo fa(flo . quod
pcccatum condcmoatum eftin catnc iiiii
Dci , luslegiscomplctum e(i &coa(uin-
matum in iis qui io Chrifto fuot.& fccun-
dum fpiritum ambulantiita vt aon amplius
fub Icgis duda Ont & rcgiminc.fcd fub du-
dluilliusqui nosapeccatoliberauit,& (ibt
propiiosalfcruit. Qupdab Apoftolovcrf. ColUufhH-
4 ca- 7 apctcccft lignificatum his verbis: iutvtf u*
Vot fratret mortifieati ejlis Itgi in corptre cum
Chrtftivtcffctis altcriu4 quiexmartuitexci- cap.-j.
tattti cfl, 'jtfrHc?Hm feramui Dea. Kam bx
phiafcscooucoiunt. mortificati eftis legii
& ius lcgis completum eft io vobis. lo cor-
porc Chrifti eftis mortificati lcgi idcm cft,
quud pcccatum 10 caroc Chcifti coode*
moatum eft , vc ius Icgis implcrecuc ia vo-
bis. Compleco vero & confummato leglt
iurc pcr coodcmnationQm pcccati catnc
Chrilti ^a(ftam.fumusaltcrius, id cft .iusa
lcgcin Chriftumtrauslatum eft > vc noa
amplius fub lcgc , fcd fub Chrifto. lubgra-
tia &fub du(flu Spititus ipfms cilcmus &
viucrcnius. Ncquc cnim illa vciba : vc ius
lcgis compleretur f«u complcatur la Dobis*
itaintclligcadaluur.quafi todcmnatopcc-
cato io caroc Chiiftijiuslcgisattliuc com-
plcodum fit, fcd quod tllo i) (o faclo iusle-
gisfitimplctum. Qucmadmodum& fimi-
lcs loqucodi fotmulxin Scriptura quim-
plutiina; vfurpaotui,Mjtth.i.i i. niocnim
faC^o impletum ejl quod priLdUfum erat pcr
Efatam.h\utU.x.X}. Eoipfoquod lefus
Nazarcthx habuauic/m^/r/Mm ejlquodpra-
diclum erat fore vt Sazarcnt^s vocaretiir.
Mactb. 4. 14. eoipfoqt:odhabicauic lcfus
Capcrnaum . & io nnibus Zcbulon fc
Nep' •' •
Ttrr X
Match g.-^T. Ip
■ 'r.lum erat,
cxorta efl.
.c^rototum 8e
C llltUUII
iji Lj.tfd Vaticii,,;i/,,.^i^ i>i.ur
UiA
.1-
iNCAP. vrr
Mattli.ij.jj.ii Qttpci ctiam phrafi
alialignificatur, tundmpUtnmefi. Mauh.
z -r.v.y.Siceciam hiclic«mutatcgcousdi«
ccodi ta confimtlc ; Tunc implctitm eHiiM
legidinmhM. Vidc iorupct Matth- xy.vcrl".
)f Lucat.v.ttJohaD ij.it.& 17. j8.
9.& ahislocit mfiattis.
.Ex hac vcro cTphcationcapparcttottnn
liuqc>!ocum plaoum 6c pcilpicuuui circi
Qui cicra baac intcrprccacioaem inultis
hiit Tencbcis obfiius, omnibus pcoc intcr-
prciibus id fatcntibus & m ignopcrc lo hu-
lus lociexplicatiooe laboraattbus. Quod
ii lubct iam omuia illa vclut io Faicicuium
co<iip!ci3i, &bicuitcr tccapitularc, tum
loogc njanjfciliiis cuadc: quud dixi. Hoc
autcmrtafaciamus
6>««»i crge vtdtrimu4 hniitnui tjon.inLS
fub Uge txtjUntts fub lioittnn^ <^ tjrMitidt
pecCMti capiiucs Je/ineri , biHcf»ciUc«netU'
ijrr '.oseos, ^tii fnni in Chrtjle lefu,
q:r..jUij^.itnJum Jptritnm Cfnonjecundui»
c/irnem Ambul»nt,tnimunes effe nb omni cm-
mnatitnt: jhim Uxjin,fctej}iu^t^v*iJ^i-
ruus viut/ici.ijui in fM lefu Chrijio eH^b-
}s tinertpctejl , Jiberautt ijiot taUskUge^ptte-
flate, vt peccMti cf mortu , ab emfnrio do-
T.ie peccati & • " >>iitione tiu/drm.
o .< lure potuttChnjn: : virfuum Sptrttum,
.ytpote in cuim came peccatum Jit eondemn* -
tum,vtnuUum lus smpUus habeat , aut ha-
btrepejfii in tHor^ui ChrtJiifufttJn <jua ifui-
dem carne ptitcriUum nnjit.^itia hoc tpjum U
gittat imfjjfbiU injtrmat* fctlictt per car
ntm.Atque itafAnMintB , vt iHiUgis,<juod
inntitbnbutt quuin adbuc fub Uge ejfcmm,
eempUium fit tn tjlis tattbm , qui Chnjitper
fidtmfafit Ju/it ,'yt inpojlcrum eiuspratta (y>
feeundum Spiritm fanQi duHum viuerent,
Mgerentur regertntur. Vndtcirtoconclu-
dtrt nobii iieft^^uvdtUisptccatum dominari
ntqutt.&prefteren tUi ifjimembrajuajijle'
re poffuntarma iujltttJL Deo , tanquam quiex
merie peccati tn vitam Spiritusfunt tratula-
/(.Hsrc^tttem «dvctnitm vfquc 16. huius
capitu pcifct^uitut Apolloius , accommo.
«latc cij.m tcopo.tjucm ha<!\cnus moo
rUauimus > mcmor illius adhurcationi»
^«ainporuiicapi.ix.ft i|ezcumsadiuu-
, AD ROM. jLf
£i3 racione in prolicum hunc tra^iQm
dcucoic ScdhKcfufficiaoCi neoiQiisopc-
rofilimusinxcitapUoajc perlpicua com-
inooflranda.
SECVNDA PARS.
Qued jintchiiutju ^t^iu i,uput v ir. E-
piflold adRo7Hjncsde homme titn fuh
grtttia.fed fulfte^etonf!itutOy&deh0'
mtne nondum Chrijit Sptrttu regenit§
expl>citt,nunijN4m tnf.cilsjid Chrifti
htrefeos dattwatM fucr t , fed fetnper
adjiipHluieres aliquos inXer EaleftA
doilorcsbabtterit.
NVnc ^alteram Propofiri noftri par- ^»t*rprefM'
tem v-oicmus,guam hoc finc tra^la-f"^""^*'"
rc vifum cll.vt ommbus patcrc <jucar , il- f^'"
lami^uam dcfcndo fcnttiuiam, nonivupcr ^*/'**}^
oacam.aut cx cercbromcoconfidlamcire,^*'^'''^''*;
ncqucab hzrcrico aliouo minuat.im Tcd ^
antK}uamadmodum cHc, & a booapatic . <^
Doitorum pnmittux £cclc(tje apptoba- pf*Jt»"ff-
tam.qoin ncab iis qui locum ftmtexpa-
prctatifuot,coufquc.rcic(3^am,^ . ^>cwi
octaiafigntn digoam iudicaucrint.
\rtnAMlib.i,cap.i.i.locum hunc ita eitat: Irttumt.
Proptcr hoc cigciigoum laiutis ooOrx,
camquicx vitginc Emanncl cft ipfc Do-
mious .- quoDiam ipfc Domious crar qui
ialuabateos, quia perfcmctipfus 000 ha-
bcbantfaluari. Etproptcr hocPaulus ia-
firmiutcm Hommisaoonncians , ait .- Seit
enim^Moniamnev h^hitatin camt mea bo-
nw/n.lieoificausqi' ■^ nonaoo' - '
DccvclcbonumUI itctutr. . .
ego homo,quit mtltbtraM d* eeipori mortit
/rirw*! fDciaii 3torem:Gr4/M
■T
hsiaut CiikiUijoi.
qn ' • r ' " ' ' ^
itisrrgeoiti.aatHdr-
liciierHoiri
rura,iico
t , . . ..i , qui c . *
ous tidciis,& rrgcincus eft.
TeriMllianut tn lii. de fudiciiia caf. 17. XettnBta*
7z8 lACOBVS
Nametfjhabirare bonumincarnc (uini'
Eauic , fcd fccuodum lcgem btcra io <jua
tuif.lccun f ' ' ■ V . ut
iiosaani . . , .
Lcx eoimfn^w//, Spintus virx manuroific
ccalcgcdclmqucotix t*^ c-
niracx partecxludaifn^ •. .aci-
cuT.rcdinnosdirtgiciac. .n & plcni-
eudiacmdireiplioarum, propter ^uos la-
boriatcsio legc pcr carnem mifciit Dcus
filium (uam lo (imilicudiocm caruis ddio-
qucotijir.A: proptL-r (ielin^ucntiam daraoa-
uciic dclioqucnriam in
Hic Tcr:ul!! ■ >■ jil, ■''"■mat
kunclocumcxi imdch' ^ui
etl iub lcgejitcrai Ncquc ubAat magno-
pcrc, fiquisdicat hunclibiumab illofcri-
pcumcumcflct in hircfi. in eo cnimhz-
rccicus oOD Fuit , Sc apparcc hinc ilbm fco-
centiam cuoc obcinuiUe, (|uod iAud capuc
icaintcliigcndumcflcc.
Orig$ntsmc/tp.-j .Efifi adRtm. Quod
Tcro dicic,rg# »uum emrnalu fiim venuMjA-
tuiJtih^rccatHm : hic iam tancjuam DoQor
BcclcfiafpcrfoBam in rcmccipiiim lurcipii
infirmorum; proptcr quod &: alibi dwiti
faclmjMm tjtjirmti infirmm , vt utfirmos lu-
erarer Kchicc: ' ' is quibufq;
(id cilcr, 1 n jI'! cccaiu vc-
oum^ai .tnalis , tc
fub pcccito .is , ic loqi
quocillis Itquj tit vcl ctcui.i. . ii... I
▼cl incufationis obtcom. Ait cigo taoqaa!
extJloium pcr&oa loquer.s ; kgo «if«r«m!
earn.ilisfitm.fer.ii-. ro, hoc eH }
fccundum curucm \ otcUaccm
pcccati,libidinif. & iitiarprctio
i caina-
Ii$ . ^ ..'W, Jid
^uodhabtxatinrfitpcccittMm ; Paolusyeio
fpi: -> tibundanttui
irit:
noolibi.led :>io opera-
bacutairaii
aoD boDaui. ,
lkab!'ar& operattiradoumcut.- Idcuci^o j
ARMINIVS
tJU in mtpeccAtum. Non tnim tui
•r»sien .aa-
mcn Qoa vli.jucquaqj hic cuius pcriboa
proponiiuraticous clta boois .fcd propo-
lico quidcin <Sc voluncatc ca*pic booarc-
quircrc.Noodum umeo poielt bona rebus
tf: opciibus obctnctc. E(c t la:-
damtafiimius tohis qui luii ' , '^-
nisacctpiUBCVt cum vcliniqu:.
faccrc omoe quod booumcU.uou It:.itm
Yoluntat-cii ' '■vc.
C'* < tna-,, ... . . , . .... . f,.. -j ,
s . dc oiaciuoc i:
hbcllo- atc cleiKoiuBi
locum^.;v iro CtiucupijCit .t
SftrttHM^i... ,.unc locuni aii
aos. Quod vctolocuinadRoi
a)iuatu,& non tantumdeii
cati iDtcllcxciit p.icctcx piu.
aaltbusopcribusChriiti,>bi iiuct .
dicit.-UDclfio,quishaDC lcgcm mrmbits
infculpicrit , vtram violenta dom;
Spuuumopprimac. ^cmchor digr
aacuradcrct lori (uccumbac » paric.
tctrc opoitcc» li opciacorcm vniuvituaus
ooaiotclligo.
Et f^.tuia pnfi eodttnprolago : H«c ley ; r -
cari quaic lo his 6i fimihl us lcgeni
luc I & quare coct
. . . ^ ofIic,L*m nufciabihi
eltalicqui:maxii>:<(4uindc.
maatiunisfcoccotiapcodcac»&: h^oc lae-
uiubikm poiuajn aoiiqua uaofgicJlio lic
lortua.
Chrjfofiomt*i locum cx prffcrto trav'> jp?
&: cxplic^r;
ua I' ■• '■•
■ ^ , ■
tt^Ui iutiiihominemdtJcrtiientjHlIe^ecfntt-
ttt$iimdtg9Mem.
Moiaica quippe tx
{
lucrluri
uati p'
VctUA-
c
t
1
crttntamco ncquc iftx ( docensiib
^uidcin qax fici i oportec. i(U vcro colUu.
d.ias ) qui.quam la hac pugna aHuerfus
pcccacum cxlecutx funt. Taaca peccau
cytanniscn, vfqucadco viaccus& cifupc-
raos. QuoJ quidrm & Paulus liguiHcat»
quum ailuerfaoris prtedomiBaatilquc pec*
cadconf rclarans , dicit ; f
' ' >UmeitrebeH.
..mttmme /*/
IN GAP. VII. AD ROM. 719
primumadoininioDuboli hbcr^mur , qxi
••■ ! : 'ccntodetu: '• ' . '
■ iC tUli . mS
prxlcoubus,&rwMpfo,coaffcCtioneadhaac
' T ■ nuli Domini fi.:mus.
//
Non cnim hmplicitei dtcic«yiacci>ccm mc
Jcil captiuantcm me logi pcccati. Nc<jue
d!>.i[ capciuaDtcm mc inipullioni cainis aut
natarxcarnis^lcd Ics;ipeccatiiiioceU. cy^
xann' ;ci
Pa:i.»i ' omo t qtdii meeri-
pietexmortu I rpcre f Vidcs quauta
ilc mahtiz cyraouts.quomodo menccm ct-
I ! 111 .Mi .k!c(n#ntcmLcgiDej vmcat? N6
vi'a"
quci
!'i;r ^uu - ritttii
ms.nhiegtttcjf^.
Quc . .:. .. .. ,ii. ,.js trahiruf i pci . -v.o,
uolfc Jcbct ,quod .ibalio prxincxiftcnce
ioipfo peccatotcgicur^ui rlCFo loTctuieas
dccxtc!'^ '■ i.imadcaqux
□ on vulc — . X ,«1 4//
lexS^ritMttheR , ego MHtem eay m
X'tnditH4 jul) peecAtutn t ^e. v/quc jJilla,
fed inh»bttAns in r - r — .
Jdemqmfliom :.yexplic/it*rutm
qutji.ic y«/.f£}.Aaimaqux aifc^uum d«-
miuium pacuur,Bcquc ad ea quz vulc, li-
u!iu cu.iu juit.quoJ quis mc dicatlcgcm j bcia cilc ab ii!is pcrmiuitur..iui(a iilaraab
rarJ-
u
Dci odio profcqucntcm , 2c auetrauccm.
> pcccato captiuacum circ. Condclcdor e-
nim ac caafcutio illi.acqucad illam confu-
^ioj Vctjiataincn ilb acquc adfc fupica-
tccmiaiuarc pocuic. Chtiltus vcro ao illa
fugir ' uit. A^oofcisjquxfitgia-
CIX C^- . I ■ . ■ ■ .
f,ttntMf>.i.vtrf.t. drfficilcijocbcllum
r-;v lico pcccaco Spiritus raadi giatia dif-
I • MnfartumcH, vt ceitamco
I. .ic.ouxnosetiampria^UiTi
cu uQacmnltilquc deindc auziliaribusco-
<tos ui pixlia durit.
" SLt^nm Itb. I. debsifitfmMte fil
>bMirgatotio magismodo
iis , quid di: c!it adducc-
j . . .i.inquodlexiiptrittuiiu eli, tgo I gtatiair f
1/,-) .y«« vfndttttt fnb peccatum:
^Hodentmftuio nen prpbo t&c. Et haoc i-
plam fpccubtioncm plu; ifcqucns.
quo'
qui
"lllbilc cftfciu
uii.iu.cum
Apoftolo rda tam (pcculationcm , qiiidi'
lu : Egc^MHtem cflrr.Alis fnm , venditm ftth
^eccatum. Hoa tmmquod volohoc f»cio,ftd
quododt, ho(»go.
Et rurfum Suttc mtttem non itun ego ofe^
(Miin !' Dco
pfo^ .. ...... iii booui;. . . inr-c-
rcpcrmicfcfate»il quomodo pet
uita patitur anima ad i: n de>
ucniatdcunitMntis .&C( ' 'nd
iouita fciuiatpcccato . .1-
.quco Diaboli , p.iia(ara peccns milcu-
cordiam Dci adfufcipicndoslcgictmcpac-
mtcutcs.
Thefidoretitf in 7. csf fid Rem. E^oAHtem TheeJorC'
cttrnai.sfum ] iDtroducit ):.■ 1 anic /m^ ,
Mmotibus&. |c.u.:batio-
oibuso^ . Caraalcm cnim vocatil-
luro qui noQduin Spiricualcm gratiam elTec
ailccucus.
Nomenim qtiod voU hacnge ,fedfHadMU
r a percato , inaoitcilcnobis iUu4itgo^ Hoc a legc putchrc cHicitur
oftcndit libctatorcm noftium cx bacty
r'p., I- J .., !■ 'J' •regohcnf ■■ ' '■'
... rtii r t-
DeOtScc.
Paulapoji i Nccclic clt igitur oroaino
fiiclatis, tumcx ilnulibus, limodo aon
.uu.)QUtnDci bcociiiium iufccpimus j
ocmpc
I. niticaot Noacnmi
iciofaabhoiicmus.
rttt
lod iitmalum, & ciut
^/f
.■C4-
iccaiu
.i volupta-
.'••.Icrjta&;
Cm»-
IJLJllf
75C TACOBN
Candtlt^orUii DeiJicMndnm interiortm
bffmintm. ] lacetioicnx honuacm dixic
mcr" "
. .., :ittmali»mUgemviinembriiTmit
repugnanitm 1 Lcgcni pcccati peccatam
appclhc. ' m opcrationemcxcjcct»
qujmiuco "1 • ' ' -rtuc-
bauoiicjc ptcc
cam quiab iuicio< laduic Ibcocdii ci^co-
kr ■ • mli-
bt , . . . i 4t la-
(li '.enquat Jiac,odiohx
bccicru)cuic & I.-u<Lr euiquii^ruicutcac-
CU!' ' ' ' ' ^ i>.jlui,
tt «. •i-M- . - ■ . -• ^ 5 &
H^u^lcspoftgrarii.ac vc!Ui .la
com-quiauu pccwACooblcililiinr,
taQqiuuia.mcdii.- iiiuLb]bu&circumdJcus,&.
tarctuicucco) abduiSuv &.('c{Uirc cuxdu^
& oullum aliuo Jc vidca& aurilium graui-
tcr quidcmgcmit &. la<ncnrjcur:oil>udit i
lcgcopera UtriaoapoflV. & dicit : Infthx
ItKJtp i Hihil trgonMnt condemnMtionit,
ftc.ocquccaim notaunc iuuitcs vmcunt
aoinn pcrtu;bacioncs>quoDiam diumi gta^
ti;im Spiucus acrepiir.us-
Ltx enim Spiritm v/t* ] ficut lcgcm pcc-
«.V icum , fic lcgcru bpuitus vitxvi-
w.. .... jpitirMm .•.ppcllauic £iusmquit
Siaua pcc ! la lefuiD' Chridum
uas tibL ltl>cita:cs dooaui: )0
iblum enim pcccati pocentun; trc-
gic . fcd ccium morti? rv .mniifcmdc-
€ynam. CyrtUuiContra iHiianum iib.i.fol.ii^. b.
^uvdcnimir ' "^' ' ' ' •nmbM-
turpertmrniii.x^ pCoitus
piupier-noshon: > c(rct,aboliiaqui'
4cm >eccattiacaroc,AcruntrcsQo-
ft X uuuw;.- vt ad p- " ^ ' • m ic-
greduutut Etcnin. mors>.
(orraptio>valuptates,& alijc roncupilircn-
|uz imbccillcm & laHimam dcprz
ir meatcm adiutnccm babcoccs
)Qcin,
BtVjfi»fide MdRtginMliLi foLxSf.lt»*
tgo tpft menii ferttioligi Dei , fyc vfque-
«'/;.vt(//v/» r^. S-j IccfUffl mamfcAc
RMINI V S
iotci fc pugoant caro& Spititns. hoc eft
prudcocu caciialis & motus con
iiariMv • -'•• . • -■■-- i^- »■ , . . ,,. .
cuovi. T nos vr-
gcar,vc dcbcamu» cl ncoa-
ctariumcjmca coQcupiUcucu cjiiiis fcx-
ir tflquodobflAt , tr
i ixualuit vcto Lcx
1 irLexfi.
Sptrieus.Ob qutm cauiam> Mifittntm Ctitt
filiumfMttmtnfii ■ ''CccMti,
vtcondemnarttf!. . ... .jm quo-
pado oon dtic valde \ tiLs vci bi lucaroatio.
Coodcmuajuni eoim hic ed iacatoe tt'
lamnofl ccatum , Si aurcm v
ooucilc. . , . .incaro , in.inMilioc u .
ib-a:incmcndatx,&fciL carnc lcgt
pcccaci .auUoiQ or^bis illam .n
Idtr/i hfiJhU / ricre Md Succrfj. un. i i c
muici';^ pcL Adx pio^uaricjctoncm hu-
manamiiiiifc cotcupuro fubAattciamt
incclltgcntiam nuftram voluftacibus cac-
ais&uificis moiibus arridcncibus noAix
natuix vcluccYiaonica Jomtnacioaccom-
picilam. Vadeaccc^aiium fuit, vc-pr*
. lalutc ooftra. » aui<mcramur io cctra, Dci
vccbum homo ncr(t,& bumanamcaiocm
corruptioni dcditain > & volupuiam illc-
. cebiit xgrotanccm , propiiam facerct; E r
quiaclLviia cun<llocain „ co;
quidcm ciusdclkrucrcccompc
cemiafitoftmocus, eosvtdclu. ..o::
ad vtcia volupcaccfque prxcipitabaot. Sic
cnim oporccbac moicihcari ia T '
QcdcliiTia. Mcmioimus auccm w.
njum Paulum tegempeccMti ApptQM/i
fitosnobfiVoiuptuMrios motui. Q\x*
quia humana caroijda cft vcibi pro,. -
uciiic la cotrupcioui liiccumbotc Ei(^ui.«
pcccatumooD nouic, nnquam Dcusqui
cumiiBivniuic, &.vci!
dc/iit lam vtciisac volu}. iui;w Li.,
Ncc bocfibi pcrfccirvniccnitijshl
vcrbu in e(l eoim quod
ciildubio oobis : u.
Adx prxuaticatioiii. .^. .ll... vL,.
qucnobis eti:4m bona , qox in C
uintihocelb, incotruptio &. aboliuo pcc-
catorum.
MMCMrimHomit. i. Adam rranlgrrdi
nUQii.
IN CAP. Vir. AD ROM
"MS.
>Trjr.f(JttimDci,& obtdieosinapiolerpca
ti vcuJiiJic Cripriiin Dubolo: & flcillc uc-
^ium inHuic aiumam eius , iiijm ncmpc
cicjtuum przctaian],quic6<iidcijc Dcus
adimagiacm fuam . vt &: Apollolus air.-
IxjPoltjtnspriHctpMtMi <^ poftpMttit trtum-
phnuit dt lUn tniTHtt. Huc cuitn dc catifa
Doiniuus vcoic» vc cxpellcrcc illos reci-
pcrci domum propciam > & tcmptum pto-
pTium,vidcIic(C bomucm. Proiiid^^aBimi
dicicurclCc corpus teocbratum & aequi-
cia: , quam J;i> fuor loca tCDebra; pcccati.
Quja illic viuir io feculo ocquam ccncbra-
lum , & iliic dcciuctur captiua. Qucmad-
nfodum& Paui^.s appeilaas eorpus fictMti
Cfmortis.mif , 'Vtdtfiruatur eorpus ptccntt.
it rurpim : €^is mthbtrahit Je corport
mirtiihuius t Edtucrfb aoima quz Dco
crcdidittdc Itbcratacfl ipeccaio mortifica-
ra vicx ccncbrArum,&: lumco Spititus (aa-
dlitanqu.im vitjnucccpit, lode v>ucos i-
bi ^odca pctfcucrat : quia ibi irgitura lu-
mioc diuiao
Hinc patcc ccuni Mjcanuni liium lo-
«am intcllczilTc, dchomine quifit fubdi-
tus Spiticui ccoebtarum.lecaas pcccaci.ca»
priuusSatFiaox, qui oondumnc morttfi
tarus pcccato , aoodum lumen Sficitus
r.i:icli accepic, boc ei^ , qui ooodam cfl rc-
gcnitus SpiricusChnUi.
Damafctnus lib. 4. orthetUxt^ jiUti tap 1 ;| .
haocrcm pukbrc explicac, quate uoo pi
fcbiopcoIiKiusillius fenceoriam ipfius vcr-
is defctiberc.prourab eius Tunsiacoce io
laiin.Trn nijmfuit cooucifa.
Adi m^»/>. iex Dci mcnti ooftrXr
aruihitad fetptam r & Aimulat nolham<
confcicnii.tmi dictturaatcm & confcico-
tunodia Lcz mcotisnoArz. Sed & fug>
geftiomal:g^t;i hoc cftiLvvpcccact^aduc-
niciis mcmbris cainis fc p'-ir bjuc oobiS'
wnEniitic : oam fcmct tranigredientrs vo-
luocarivicgcm C>ci , & iuggcflioncm ma-
ligoi admitrcntcst dedimus- ilii logrcllumr
fnantipAtthnobisipjirf/teeMto: vorie prom-
ptc ducitutcot^usnt umad illud : dici-
luretgoiuhacrcos coipoiiaod o^odoc ic
fcoius peccaciiid c(l,concupticcncia & vo-
higiMCorpousjiLfx tn membrn (tkrntt n9-
firt.Lcx\z^ii\it memis,iien .ienMai.
coii •iricgiDci, idcil. mamtaro
q it... ^u.^cin vuir 1 ^ - -i peccatt,idc(l»'
fuf;i;clfciopci Lcgcn c in mcrooiisy
idcUicorporis coocupiiceDcram 6c indi-
natioDcm&mi cura,& ptTurariCMialem a-
omiz pattcm mitiracaducrfttslcgcm meo-
crsmea:,idcft, confcteactam »&captiuac
mcvorcoccmDctlcgem, Acooo agcnccm,
& nofcQcem peccJium,i'ccUDdum conxi*'
didionem pcr f uadclam votupracis & coa-
cupifccnciam corpocis , & parccm aoimac
btucararatitinifquc erpeccem . vtd'.xi,ci-
rarci^cir & fuadcr feruirc pcccaco. Scd
Dcusquoii impolTibilc crar Lcgi ■ io quo
luHtmabacuriexpercarocmrm:' U-
umiuum in fimilicudincm carm . ^^vw. jtt
(namcarnemaflumpfir, pcccatirm autcm
ocquaquam ) coadcmnauir pcccatum iii!
carocivriuftitulcgis impletecur io iisq^ui
oonfccundum caroemambubiuc, fcd le-
cuodumSpicicum. Nam Spicitoscorce-
lu^cijyiQficmiTaci aoArar.&c praebecvir-
cutcmlegrmeacisaoimx adueifus Legcm
quxcflin mcmbris noflris.'
Th4«phyURus in -j.cttf.isd Rom Ego in^uie ^htophy-
ean: hoc cfl, vniucrfa human» na-
cura.. ^;;;. v^aaancc faaciram Fcgcm . cum
qux ceinpore Legis- voiuerfam affe^uum
carbam fibi aggrcgatam habuic. Noo eoim
caotum morcales faifli fumus ex Adamt
pixuaiicaiiooc : vccum ccum afTcAu»^
prauosnarura fubpeccaro veadicx rectpic
iuripraoe & domioacui' peccaii fttbdic>>
ica vr capurerigcreoc^ear,
ttp»MUpofi : I-fanc erga iofirmitatem
Lex pcofcflo fanaic noo pocuir, ctti qaitt
agetrdutn cflcr ditflaicr, Chxiflas aucta»
acccdcos fauauir.
Hic iguur /pofloli fcopuiefl 1 eorum-
q^uxdixit&qu2.di£hirus cA , dcmonfVia-
rc humaiiam narnram immedicabilia paf-
(am ,• ori ab vilo aiio faoitaii icflttutanv
pixrerquam a foIoChtifto.
Et pofitM : Inftiix tgo' ] Naturaiifr
LiX non pocuir , icd vtramque peccaii
tyrannis- ficit. Vocic- igituc cft falucU-
(pcs '&:c
CrttttMi Mgo Cttf ptr itjum Chrifium^y
Tttt 3 Iplc
7$t lACOBVS
IpiccDim prxflicic i qux lcz non pocoit.
Namipfe mc ab imbccilliucc cocpocis Ii-
bcrauic I viresilli arpiraos.at
caos>Tcaoa porco pcccati cyia.u.. v ^t-
piimacur.
Amhroftm. A mhofiHS m Epifl»Um Komnnos > put
;tm commtnt*rtornm /!'
t:. njoiAtorin'- ' - '■■ '(ivt-. i.
fu,. peccMto.cx .iorpcc-
cauic oMi^iQcm trabe[c& ptopnoclclidla
fu!' o,ncuiduit Lfaiis;
Tcii ... ...j ... . . 1 -ccatis vcdiis. A iam
enim vcndididc piiiK, ac pct hoc omncfc'
men clus lubicdum cH pecrato.Quamob-
fcm iotirmum cllc bomiii .<ia;ccpCA
lcgn lcruancla.nilidiuinib niunia-
cur. I inc cit,quod«ic: Lex SpirituAlis rjl,
g£octirruiIii,iic.hottfl,Lcxlizm3kt(i Sc iiifla
^carctcutpa.homo autcm ftigiliscH, &
patcrnofubmgatus dcli^o. vt poTcriatc fua
rti oon polTic circa obedic nciain lcgisiidco
cftadDei m*rcr(c. confugiradum«
Ttfcu«ritatcmLegi3 ciiugut , & exoncra-
tus i!^l!«5>i?,tie crccro.Dco f mcnrr; ininii-
co
PAHlof' ertftuttm i/onHmnonin-
ttcnit ]l'lacci (.ij^oquo ' ' 'ciubctur. fii
ToluntascHfacicndi.i. . . ...iplcaturpo
tclbis ) 8c vircus dccft i quia fic prcflus c(i
po: cccati > vc aon poAii irc quo
Tali . ric^ue valcaccoocradicere .(juiapo-
rc(^:ni<. ruisaiccrcildomious.
l : Apoftolusvt£;ratiamDeire-
tc. '^alis bomi-
trahit , qux vcro bco. .i.um
confccucusefl, cuiaec iextabucoircpo-
tuic . 4emoo(ltatcc. Jnlpiciacurcottjslo-
cu$.
Hitrenymm Hitronymttt in DAmtUsp- 9. in ijldvsrba,
peceMtifnM.tcc.Eiccnoiteifiicn aoo pcc-
vcatiscraut.
ck. ^ .icm ■
pU.'i '}^o "l^o ■•
populi l^quuntur, iic liiud Apoitoli Icgca
dura c^,nvi%tnim quodvolo hoc ago, ^c.
AHguJlinus scd vcoiamusad 3c vidca-
musquid iUcdc hoc Iol ^aaodo-
^utdciu au^loiicacis ilitos poa4cre mca
ARMINI V 5
Crnccntia grauarur, & prerr.irar. ^icifi'
<)uc loquiiut
Lthri 1
num c ••
noloi
1 tisquidcm icxab omni criniiaatto:
•^cncutur. Scd caucj-
tur Jli'^ vr-'-.is auicrii .. . . .. j.. . .,.:iu-
tarts .iHiquod nonita cfl. Nuoce-
aimddrcnbiturhomoiublcgc poiirusaa»
ce giatiam.
rau!e 1 Vi.UoAU»m ,'•""• .'■r.„!..^
meis.^i !n pccc.
catnis conliiccudiocimplicitus adii
tur Han. narc ait lcgi mcati:.
fccaptiu, . . i./ lcgcpccciti VndciotcIU-
^iturillchomo defctibi qui oondum ci\
lub gratia.Si cnim rcpugoacct taiKum coa*
fuetudo carnaliSfA: non captiuarcCQOO cf-
fctdambatio. In co enim cft damnnio
quod obtempcrarous & fcruimus 1:
ciiiprauis carnalibus. Siaatcm cxiIUoclc
fioadciinculia dclidcna. noa tamcnhi;
obcdiamus , aoa captiuamur , & rubgratia
iam iumus.dc qua loquitur.cum czcumar
uitlibcratonsauxiiiura, vtpoilirpct grar
tiam cbaritari6,<juod pcr Icgcmcimor ooa
potciac.Uixit cniin , infeltxego homo, auif
meliherAbttdecorporimortiihuimf fir mb*
iccit:Graiia Dci pct Jelum(
minum nolltum. Deindcini.ij:,: ^wUiuc-
tchomioctn fub gratia conilitutum. qui
ccitiusgiadus cii ilioram quatuor» quoi
diliioximus.
Ad Siv • ' uiim hltdtoUi.i,. 7*
Epifcofut/. . ..jdtamtncaJcni , . ■ _i-
ba Apoilolica ceooremquc fcnccnciarutQy
( fciliccccap. 7.ad Rom. ) non contcneas
inquiitrioac atqucexplicatn >: ■ ' i '
oequid la ca .ncgUgcotius
cautiusattcociufqucMmarus unc-
uim c ' fn
intcll-.. . .. . i-.- ..... .»1 ,v...ci5 .^iCt.
Namcxco loco vbi .in cfl- f fuid
irgo dicimiu t lixpecctuum eji} A i^i
adcumlo Hiait ( tgitn -»
mihilonui;,, ^ . . crcdo vfquci .
fer e«e fromo , quis mt Ubirsibit dl c
iK im t Qrjuifi D:t ftr Jtfum <.
jtuim
IN CAP. VII. AD ROM.
fiumtiominumHefirHm ) primum oos ro-
i-jilh cii.id .rcquxi\toaem. Qiioloco vi-
dt:" Apoftolus trao$figurall< in fe
bon iblcgcpofiium , cuMisvcibjs
tx pctlbualua loquitur.
quodEcclclu ticillius
. .li. i j L - .;.prxfcilplVi i' tcm-
i : nam Sunpliciaaus 1 , is < *Sc
cadcm £cclc(ia . m qiuAm*
1 Epifcopatu tunduscratiMc-
.. ^uilicctiAugullioilcoicotiam
uuo pcrquirminet.fcd cx ptrictipio de lUo
ucndumfuinct» Sccuodo.quod
.. .M)U5 rc diligcutcrpcnfltata apcttc
ilicu , lit Htiininc lub lcgc locum cfle in-
lclligcu :un>
loiUt- ' iielfA/Hjtne legtalt-
quAndo. ,. .i it oon cx pctfuoa
tua propric > fcd gcncr jlitct cx pcrloaa vc-
tctishominisicloqut.
Jhtiem: Dciiidc fubiuoiiit caiifam cur
)ti l\i.Scim$ti emm ( intjmi) qni* lex Spirt'
dt,^ianon eenfmtit nd fkeimJtm petet^-
tMn^t qHAitis Ugi c pjentiat sdhoci
Loquitur autcm adhuccxptti - i-
nisiublrgecoullituti»noDdon.. ^ .ua,
quiptofcdlo irahiturad matc opcraudum
concupifcentia do • aique fillcnte
dukcdioc pcccaii juu.j.uui , quamuis cx
paiic notitialcgishocimprobct. Sedpro-
pterca dicit, oon c^o opcror illud,qt>ia vi-
dosopcraiur, cupfiicas quippcid opcta-
tur cui fupctaoti ccditur ; Vt autcm non cc-
datur,fltque mcovhominis aducrfus cupi-
ditaicm robudtor gratix facic > dc qua polV
di«5i^urus cfl. Vide & fequeotia.
?»ulo pofi.veUe Mdiactt nnhi r ad facilitra-
tcm dixit. Qiiid cnimfaciliusbominifob
lcgcconftiiuco, quam vcUc booum 6c fa-
ccrc malum /&c.
Ibidem. Hocatftcm conim dicitutidc»
Ytdemouftretuthomini capiiuo non eflc
przfumcodum dc viribusluis. Vodeln-
dxosarguebac tanquamdc opcribuslegi-
tualu efi.Ego AMtem cnrnAlisfum.la quo (a- busfupcrbc gl»riaotes, quumciahcrcDtuc
tis ollcudit IrgcmnoD pollc impleri nifi a concupilccotia ad quidc^uid illicitum cft»
Spiiit'.i.ilil'iis , qui DooBunt nifipci ?\x
iian
iEr/ii«/i)/»<>//.SaQCCumdixitrct,fx*'
Mr«4/tt/M/w,contcxuiietiamqualis caroa-
lis. Appcllatt fuut eoim ad qucndam mo-
dum carnales, iam erum fub gratia coniii-
intiiiam icdcmptt faDguinc Cbrifti &: rc-
oati pci Hdcnii quiiuis idcro Apoftolut di-
ciCi.Cn? 5 Ego noii petHivohu l9^ui,frdtr*h
vtf^irtiuAiihmtfj^c. Qili autemnundum
cfl fubgracia,(cd lublege, itacatnalis cft,
vtooodum (ittenJtuiapcccato , fcd ve-
nuudatus fub lcge a peccato.quooiam prc
iium mo.tifcfx v. ^ amplcflitut
dulccdincmillam , . ...icurii: dclc^ta-
lui eoamconira lcgcm f.iccie, quumtan-
K>ni.^gislibcr>quaoco miousltc<ir,&c. Ec
poUca ' ' ■ 1 non ia
quaiituu , . .L-ct, (cdin j
quaiitom non vult quod fuic. Viocitat j
enimoo: m-
IMStaiDJ^
& noluic.
ctini Irt -Ir- 0'iJ ^l^nabantui dicciec, non
irer cr^o diceodumci^
homioi viCtoi damnatc Ul-
temacccpta lege vi(floii, u j < 'la-
ricatori.numilitetcxclanuodui ^ftr
igohomOtiLc.
Ifla Augui^inianaqui cnm mcis cootc- T.oca hdc
iet,vidcbitpiotlustntci ic conlcuttrc. j ■..■■>Oi,ii
ego huic fcntcntix AugLftioi fabicnbo. , ;,t
Hinccriam apparct ncque 'ittrpret»'
dcillolocoab £cclc(ia pta.iwi:^ r.nii ^^^'^y ttonemnU'-
prxlcrtim in iftam paitem, quod dc homi- cloru.
Dcccgeoitoedct iQtcIligcndus & fubgra
naconftituto.
Scd occnrritat hic & obiicitar , quod
Auguftinus eundcmlocum puftcriotibut " ' •
anuisalicet explicuetit, dc homtne ncmpc
rcgeniiok fubgratiaconftitutojvt fcimo-
pc i ^ 4j.47.dctcmporc, flt multisaliislo-
coi >u rcm haberc, & poftea illa lo' ^M^ujf />im
tainlpiciemu$,& quantum {>toaduet(aria pgjien ahter
i ic, I fcntcotia ftabiUenda (accre pclTinr '^^^*^- txphcHiJf*.
jo fcquititi,& dicit.- ♦ bimas.
fiuncMHtem ixm mn tgo oftroriUHd, fe>i
ytfid in mt inhaiiint ftctMmm \ non idto Ui •
.\t Auguftiaas > ioquiaor , iliam luam
kutcociam , ^uam expltcauic hbro
£xpo-
7U
lACOBVS
RtJPouf.fMl'
itm hinc
inttrfrtSA-
tionem hu-
ius cafrru
fiiijfi hbe
rMm.
QnidAtt^
i»fi.f>r0ftie
rrtriiHAHg-
rUiPjiendi-
turlociseK
ipfo Mtldti-'
Bit.
fixpQnctoaumqtiiniacbni propoHrioautn
cz Epiftola ad Rom.& libj. ad Simplicia-
num rcTra^Auic & condcmaiuic : quarc c-
iusau<florica$'ad (l.ibilicndim illam icn-
ccntiam adferri ocqur
B.cfponderc poflcm. prtraoi quod « cn
conftcc«quia AuguAious priocipio icafcn-
fcric, poitcaaliccr, ncucramfcnrcnciam ab
Hcclcfia iiiiflc Cacholici dogmatu loco
iubicam^ Sccuodo. fieripolTcvc Auguili-
ous i"''''-' rcdius quam poflca icnfciic»
yixL am cumfuum iplius iudicium
fecutusiic.formacum cxaccuraca ipfiuslo»
ci lofpcifliooc & diligcoci omnium fcnccn-
ciaium collauonci pofcca vcro mocus lit
quoiandam Sacrx Scripcura: cra^acorum
au(3oricacc,Ytioquiclib.i.Rctradl.<:«p.ij.
licec addar fc diligcorius rcm coofldcrafTc:
ooncnimconfidccauic hnc pranudicio cx
illorum rtadarorura auAorit«re Qooce-
pto.Scd rcfpondco Auguflinum nunquara
illam fuam fcnccntiam . qua dchominc fub
lcgc coollicuco locum cxpUcuic, rccrac^af-
fc auc coodcmnafFc . fed hoc cantum quod
dizcrat. hrc vcrbanonez Apodolt pcrib-
Daaccipicnda. quiiam .Spirttualts crac,fcd
homiois fub legc pofici & noodum fub
gratJa.DuocoitQ dixcxat Augudtnus. Pn-
mo. locum illum Apoiloli incelbgcodum
dc hominc lub Icgc conniicatQ. Sccundu
noncHc^accliigendumdchomincfub^ra-
cia podcoioc^ue dc ipfo Apoilolo,qui lam
fpincualiscrac.lllod Augudjousounquam
icxx3i^iMit,hoc fofitrim rctradauic , quod
planifrimc clarcbit locum upfpiacnp.qucm
hicadfcnbere aonj>igcbit,propccreaquoj
Auguftinus ooo omnibus ad manumnt.
<ir erg» inijMtt AugHjlinus lib.x, RttrnQn-
:*mf»f>.n Quum Prcsbyccr adhuc ef-
fcm.concingic vc apud Carthagincm iotct
nosqui.ftmulcramus , ad Romaoos Apo*
ftoh EpiOola Icgcrctur , & quacdam inrct-
rogabiti >ut, quibusquum iicut po-
tcramrclpoodctic , volucruu
quxdiccbam.quamlioc licc. ;..u>. tuj
quuxniisobterapcrarcm libct vtvut acccf-
^copufculit meii. la quo libco : Qaod
auccmair.inquam , SciniHt <jui»LtxSpirt
tu»U4efi,tgo0mtttn(*rnslit /»<•'> i fnwi.fa
ARMINIVS
iusfHbpecciUo , (acis odcndir noo r
plcri icgcm nifi a '
cirgrauaDci Q
fona Apoftoliaccij .,
Jiseiac.fcd hominis lubJcf^c pofici,ooi'.
fubgracia. Sit
bam , qux '^r
norum ci
rum me moucrccaudoritxs , cti^ i
diligcncius, &Tidictiamdc ipfo .
poUcintcntgi.qaodaic , Scimns
LexJ}>irituMUt«n , egoauiem cnr:.
Q^od in cis libris quos contra Pclagtaaof
fcripli nupcr, quaoium pocui diljgci.u
Hcodi. lo i(loergolibro.& hocqut
dlum cft : EgoAMtem CMriuilH fum 6c
decartcravlqucad eumlocun
hiiferegohomo.^c. ) Dixi hunimcai uc-
fcttbi adhuc lubicgc noodum fub grana
cenfticucum > bcnc6>€crevolcnrem, fc
Aam coocupifceotia cainis ^nal
tcm •• A cuius concupifceotia; don.
non libcratniftgraria Dci pcr icfum (
ftum Dominum ooftrum dono Spiricus
fan^i , pcrqttem diffula chariras io cor-
dibusfloftris vincircarois coocupifcca<
cias , nc confcnciamus cis ad malcfictco-
dum.fcd pociut boaafacfamnt.* Vode qui*
dcm iam cuctiicut hxrefis Pclagiaaa, qua:
vulc noncz Dcooobis , fed cx oobis cfTe
charicaccm,qua bencac pic viuimus : Sed
ioillislibrisquosaducruis il^s cdidinHit,
Etiam fpiricalis hominii . iamquc fubgra-
(la confticuci melius inrr*';--! • rrba ifta
monftrauifflus,propcerca; . ,'us quod
Spirituale ooodum cft. ericautcminRc*
furrcdioDcmortuorum.- flc^ropfer ipfaai
carois concupilccntum, cumqua icacoo<
fliguocfaadli,aoncicoofcncicaccs adma-
lumi.vtcamcneiusmodbus quibus repu-
goaotibuscciiftunt , non carcaoc ia hac
viu. ^
Noneosautem habebunt io illa , rhi
abforbebitur mors io vi '
pccrhanc iuquc concupik^i. , r..u
cufquc ipfos quibusicarclillicur vccamcn
iincJn Bobis , pocell qaifque (knci .s
J iamlub graci.i pofirus dic m omuia
quzhic dixi cHcverba bor,,.u.^ ^iaaJura
fa»
1
F
IN CAP. VII.
fubgratiapofitifcd/liblcgc : quodhic o-
Aeadcrclougum c(i,Sc vbioflcadcrimdi-
ftamcfl.
Itcm libc. Rcrrad.x. cu.Librorum quos
£pi(copusclaboraui , primi duo fuDcad
Simpliciaoum£cclc(Ix McdioIaocnnsaD-
ciAitcm , qui bcatiflimo fuccclHc Ambro-
(lOidcdiucrfisquzflionibusiquarumduas
ex Epiftola Tauli Apodoli ad Kom. io pri-
mumlibrumcootuli. Haium priorcfldc
«oquod fcriptum cft : ^idergodictrrimt
LtxptccatHrn efit Aiffit , vlquc adillud vbi
ait i me lHerMbit dt corferumortuhH-
imf GrMtiM Deifer Dominum ncfirum lefum
C^riy?nm. In qua illa Apodoli vctba i Ltx
Sj)irifMaIis tfi , ego carnatu fum, & cztcia
qoibus f4rsf<w»/r4A/iir»/«w confligcrc ortc-
ditur , comodo CKpofui tanquaro bomo
dcfcribatur adhuc (ub lcgc oondum fub
gratia conihtutus. Longc cnim podca . &
Spiritalis hominis » 6t hocprobabiliustcnc
poircvcrbailla cognvui.
Hzc funt loca ad verbam de(cripMi
quibus Augudinus letraflac fcntcotiam
aocc cxpltcacam» vodcapparct lUnmfuam
priotcm fcntcntiam ooo tciiccrc > ncquc
condcmnarc faincatis « crroris auc hzrc-
fcos « fcd <iiccrc tancam quod cciam de
homioe rcgcnito > fpitituaii , ic. fab gra-
cia coonicuto intclligi pofTtt locus Apo-
floli , idquc mdius & probabilius,quam
dehomiue fublcge coodituco • quamta-
men rpfam Ccotcotiam dicit Pclagianae
bzrefi aJuciQri. Vciba vcro iAa in Re-
tra^ionc v furpaca doccot locum ApoHoIij
ctiam dc homine fub legc condicuco in-
celligi poilc > fed miDus beoc & minus
probabilircr. Vidcmus crgo Au£ui\ini
modcftiam phitimum diftarc ab illoium
vebcmcotia » qui dicunt locum huncde-
bcre intclligi de homioe fub gracia coo-
(licucotocquc poflc vllomodo dchomi-
Dc fub lcgc polito cxplicari cicra hzrcfia
^oiefii* Pelagianam. Vide , (i pbccc > cundcm
^ugufiini Augulhoum tom. lo. dc vcrbis Apoftoli
in iRterfre- feim.f. fol.59. col.). Tu mihidicdetevbi
tAtione hu- ntmodHbitat,quijiUqHeriidett.
im csfitit. Ez piulo podCol. .^.Si trgode ftiffo jif»-
fitlut duitfidicOffKn confirmo.
AD ROM.
Acnoodcccc , vtillj Kaacpoftcrioretn
fiuc cxplicacioocm > fiue rcciadlacionctm
Auguilini vrgcanc> qui cau'am illius rc-
pudianc . qua Augufttous apcrce dicic mo-
cum fc cJc vc pucaicc locum hunc cciam
dc homiocfubgtacia . & mcliusprobabi-
liufquc explicari pofl*e. Caufamnaoc efTe
dicic > propccrra quod vidcrct huoc ho>^
minem caroalcm dici pofTc proptcr cor-
pus caroisquodDOodumfpincualccilt 9c
quiaiaeoaahuc funi coacupifcenti«cac*
ois licec iit ooo confentiat : & hzc cft fen-
centiaquoquc Tradlatorum quos Augu-
ftinus (ccucum fe dicic. NoiVri Tcro qui
hic femihiopponuoc > ooo italocmncx-
plicanc , quod vcllc booum Gc vcllc iK>a
concupifccrc> &faccie maium (itcoaca-
pifccre i fed adu iplo malum £acetc vd pa-
craic. Quarcillis omoino Aufloricas Au- Augufiiniu
gufliai produccodanoa cfl . yifoizcmM^ nondtMSum
nzc meas cfl.vc poftea clarius doccbimusi lHnu pecc»-
locumiiuac fide aflualibus pcccacis c*.-titifeddeim'
plicccut, noa poilc dc rcgcoiro explicariifi ternit con-
vcroderegeaicoczplicaudus(ic . nccctii- cupifcenti^.
rio dc concupifccoci; caotum inccrais mo- motibm U-
cibusincclligcodumcirc: &propccrca cgo cumhunc
habco AuguAinum io ptiorc (cocencia mi imeUigu.
hi confcncicnccm , in poflcriorc 000 ad-
modum difrcoticBcem, illi vcro vtrobique
habcat fibi Auguftinum conccaiium & ad-
ucrfum.
Beda ia 7 . c/^.ad S.om. Scimm quod lex Jttds.
Spirrtusliiefi. ) Fortc crgo alius cft aliquis*
foite tu es. Aue cu cs auc cgo fom. Si ergo
aliquisooftrumcft , ipfum . qaafi-dcipfo
audiamus,£cooniracicorri£amu$ oos. Si
auccm ipfc e(l , non iic iocclligamus quoi
dixic : Non quod volo, c^c.
Fauh fofi : ErgoquoniamrogauicD»-
mioum cer, vc abjTlu ifte ftimulus aufirrrc-
cur,aeccxaudituseft ad voluatatcm , qui
cxaudituscftadlaoitaicm > forte nonio-
dcceotcr ip(c Ioquicur>vbi dicic ; ^uia Itx
JpiritHMlit efittgo MUttm carnalis.
S . Paulinm in EpifioU l . Md Stuerum Sul-S. PMilmm.
fieiumPrtsbyterum Turontnfcm : Ecrcco-
guofcoquooiam beacusillc virmcapocias
loiii micate viitur. & dc mcalHlidliooepro
mc doIcBS clamai: tnfAljx e^tjimo.
VuAu Hic»'
k
UicelMMt di
Gloffnordi'
CIcJJm inter
lintaru.
lACOBVS
i^icoUm dt tytr* in 7 . CMp. luL Rom. S cimm
tnim quiMlex SpiritHjUit tfliif. ordioaos ho>
Riincm ad fcqucncium infliniftum Spiri-
tus vclratiouis. E^o Mutem carftMlufnm/id
cfl.fequcns cacoisfeu fcnlualiutis impul-
fum.& loauiiurApoflolus vtfupu(li(ium
cit io perfooagcaciis iuimaui la^n.io quo
plurcs funtfcqucotcsimpulfum fcnnialita-
tisrquamratioois.
FMulopoft : Secunium interiorem (jom$-
ntm, id cll. fccuDdum natutalc rationis di-
Aamcn .quiaracio dicirui homo iotcriocj
ic feofualitas extcrior.
TMulofeJl: InftUxegohemo. Hic confc-
qucntcrpctit libciari dicens in pcrfonage-
ocrishumani : Infehxe^obomopczcoiiii-
ptioncm nacurz.
£// referuJolegi Dei,idejl,(ccxia-
dum .L.oncm rationis : CMrntMUtem
legifeuMti , fcqucodo cainisioclioatio-
Dcm.
GloffMordinaria. Abhocloco: ScimM
qutMlexJpiritk.ilt>ef?, ad tincm vfquc huius
capnis: >^arum cxpropriaancz vniuerialis
homiois pcrfbna hxc mclius accipiacur,
noii omnino pcrfpicuum cft.
Gloiralnicrliucaris. Ego auttmfum CMr-
nMlu. ) impoicos rcfiflcre antmz vicio vcl
diabolo. VenundMtm fub peccMto. )\nvi\mo
. , \ ' '■ V ■ . ^ r;.' ito vt fcruus.
id ) fub Icgc
a'icetcmpus gracix €luontam mihi mMlnm
4iiit.tcct ) ratJoni iotcnori homini propc cfl
Vi.^lco altMm legim ) fomitem qui regnat.
RcpMgnantem Legimenttime*. ) Lcgi& ra-
iionimcxcooiundisio vnum. Captiuan-
trr ';m flc operatioocm,
qu;.i V ,. i, . .^jnioarur Ltgi ptcca-
ti. ) Peccacum coim Icx quia domioacur.
Gr/(/M Dff.) non Lcz . oou virespropriXi
fcd qtiia j>ratia fiSn.u. ijttMripfee^o.) Ra-
tioojli.^ ^cintri ioi !'.i>!r,o liabcns vtantc fo-
miccn.
Hugo Caidinaiisin 7. cap.ad Roman.
Scimtn enim ijum itx Spiri/ua/u efl.] Hxc
cfl icrtia rars capKuIi , 10 qua oflendit,
2uod ca qux prarcipicbantur io lcgc Moy-
, nnn pollunt implcri rtnclcgc S|'iritus,
)d.cfl«fiuc gracia. Zf9MUtemfum (MrnMlii)
ARMINIVS
idefl . fragilis &infirmus ad reftflcndam
Diabolo & coDcupifccutiz carots. ^on
tnim quodvolo) fccuodut- ncm , id
cfl,apptobo. Scd quou u . L',ulcfl,ma-
lum. Ex hocauccin infcrtur quod indigcc
Legcfpitituali > pcrquafaciatidquodvulc
fecundomracioDcm. Nibil ergo comlemnM-
r>>w«. jpracccdcoria cxpofica fuoc dc capci-
uicacc monalis pcccatt > fub qua erat
liomo carnalitcr viaeos 1 &decapciui-
tatc venialis pcccati homiois qui c(l io
gratia:& quod LcxSpiritusliucgratia Iibe-
iacacapciuicaccmorti$;& hociDfcrc, Nibil
erge dMJnnMtionie t idcd , ouUummorcalc
pcccacum cz quo efl damoacio.
TbomMs de jitjuino inj.cap ad Rem. Ego 3V>tfw^ A-
Mutem cMrnMti* fitm. ) OflcodiC cond cio* 3'*'*'^
ocm i)omiDis.& potcfl hoc vcibum dupli- f** '
ciccrcxponi. Vooquidcm modo vt Apo-^i/' ' .
ftolus loquariirin pcrfooa hominis in pcc- wf^/*' v#r/
catocxirtentis. Et itahoc Augufiinmexpo- ^^- huiut c*
nitinlibroZ^. qutfHonum. Poflca vcro io tttu,potiit*
libio coDCia lulianumcxponithoc, tc A-
poflolusincclliGanir loqui in pcrfooafua, f>*tf*'f*P'
td cfl.homiaislub gracia conflituti.Profc'
quamurcrgo dccbraodo qualitcrharc vcr-
ba&fcqucntia diuerlimodc podlor vtro-
quc modocxpoQi , quamuis fccuoda cz-
pollriomcliorfir.
Scio quidem cuodum Ti.o:i>.iU.
adoorarcloca, qux oegar de homioe ooa
rcgcoiroezpiicati poficninczrorcc : aco-
perxpretiumcntil a I0C.1 inlpiccrci & ra-
tioncsczamioarc quarTiiornam pcrmoue-
Tunt vtitafcntircc. Prior locuscft vcrfi^.
KuncitM^uenonMmplimego tdptrpetro, ftdVtffuf mm-
pcccatumquodinmehalitat Altcrefl verf /*»i^ &
i9.Souienim nonhahiiartinme , idili , in \^
CMrne meMbonum. Priorem locum oonoifi (•
exiorrc dc homine fub peccato cxificoce n
iocclligi pollc dicit quiaipfcpcccator pcv- c
pctictillud pcccatuiti , vtpotc qoi fccun p .
dum pactera fui priocipaiiotcm , racionem
nempc & mcnccm in pcccati pcrpeiracio-
ncm confcnriar : ii»ca«tcm liomioi pro-
piic tnbucndum cfl,q«od illi conucnit fc-
cundum id quod homo cfl : accilhomo
mcntc & latiooc.
Acrcipoadeoprimooe& taocumdcho»
' iniue
i
1
IN CAP. VII.
'ExMminMn - '^'"C fub pcrcaro cxiftcntc dici, quod pcc-
tHT rAtiones^^^^"^ pcrpctiat nili «ncutc & ratio-
cnrhccpo- ^^^'{^^ peccatum lcgc vcticum cllc didlar.
fieriutfta- dcuidapcrcoocupircentijmj|tois,& vo-
tnat , (^iis^^'^^^^^ coDfcnticntc : fcd do^||cnitiscc-
y^/r^^^^^^ iain fic qui fubgratiacijftunt : Illi cnim
^ pj.f„^ 'pcccatuaa adu non pcrpctranc Dilimcntc
quitiem «Mo^lcut^j.&pcrvoluntatis confcnCum : at-
ndverfum qucidco vaoum clllucrationc intcicum
' quifubpcccuo cft&lubgraciadilliaguc-
icTcllc.
Sccundoiocgo illos omncs qui fub pac-
cato funt mcntis confcofupeccarchoc cil,
abli;|uc vlla confcicacix ccpugoantia.N jm
qui lub lcgcfuut,vbtpcccant , concracon-
kicotiam & mcncc rcludaorc faciuoc,
quia viocuotur pcccati tyrrfonide & con-
cupifccDciacarnis.
Tcrtio. Eciamdrcsitahabercr • camen
ouafcquetctuiquod dcido homiaeoon-
Dinextorccdiciponic , quod oon ipfcfed
pcccjcum illud pcrpctrct. Ratio ab ipfo
Tl»uiiuid*crtur. Namfacithoc moucotc
&con.pcllcoce pcccacoquod iohabicac &
domioaiui. EfFcda auccm caufis maxi-
me ptiacipalibus adfcribi folcnc. lcaque
abfquc vlia coi/ione de homioc fub lcge
eTilccoce locus ifte ioccUigi poccfh Si
quis dicaccx Auguftiai mcoce . oulli in
pcccatum adu conrcuticoti tribui poflc,
quodoon ipfc fcd pcccatum opcrctur il-
lud,& proptctca iUud pci*pctiate noo dc
confculu & opciattOQc inali , vcrum dc
concupifceoiia elfc intcltigcnduio , atquc
iichomioi fubgtatiacxidcnti hoc cooue-
nire: huic rcfpoodeo , mcanceccdcos oc-
garc vcaocc dnftum , fed fatcri fi dc concu-
pifccntia tantum & noo dc confcnfu &
jifluah pcccati pcjpctracionc hoc inrellt-
gatur, aullo modo , oc contntcc quidem,
ca dc hominc fub legc & fub pcccato dici
pofTc.
Dtindequo- Poftcriorcm dictt Thomas Donnifi cx-
*dvtrj. i8. tortcdchomiucfubpcccatocxplicatipof-
fcpropteccorrcdioncmadditam , quam
adfctrc opusnon fuicfi dchomtocfubpcc-
caco fcimo c/fct , vcpocc la cuius nec
carac oec mente bonum habitcc. Re-
fpoadeo falfum ciTe aaccccdcQS. Nam
AD ROM.
quod in mencc hominis fub lcgc ctiftcoti*
bonum habitct & incxiftac , vc ThomaS
voccm habicandi hic vfurpac , imo fit do-
mioccur.vc yox proprieaccipicuda cfl.iant
aocccommonftrauimusin V. j8. Ignorao-
cia crgo iftius rci Tliomam icj rcncitc Sc
fcribcrcfccit.
Scd infpiciatur cotusThonia: commca-
cariusinhuoclocum , & appatcl>icomoia
plaoinjmc dc homiuc fub Irgc cxplicari
poflc , admodum auccm petuetfe & con-
corte dehomioe regcnito & fub gracia co-
ftituto. Qttod brcuitcrita monftro.con-
iundtiscompcodto,qux illepiolixius tia-
flac.vc vidcrclicccalibi.
Stcar}}»tisdicatur homo ifte vel rtrno quiJt <- rc n-.Annm
acarneim/>M^nMMr;/icperariidem fignijic>it eornmijH*.
qued concufijcere : fi velle bonnm (y> kolle ThMnns ei"
mMlumpro compUt» volitione nolilione ment/^/kj»
fumuntur , qutferdurantineleHione p*rtt. huniwtmK
CHlnru oper/ittonis ; fnctre vero malum (jf,cHm coUt -
ncnagere bonum fecundumsclionemincom' ^ione indt
fletaminteUigAntfir , qutconfiftittantumindtduaafojfe
uppetitu fenfitiuo , ncnperueniensvfque ad tm dehemi-
raitonitconJen/Hm. SicaptiuAtio iUa fit tan- ntfuh leg*
tum ad concufifcentit motum ; filtberattoa commodt.
corport hHimperatur vt corruptio corforisfed nonnifi
totalitertoUatur. Tumiocus ifte de homine rt- coafle de ht-
gc»ito,iuft0,g^fub^rAtiacenftitutoeft intel-mint fub
''gtndm- gratia in-
St vero homoifte velratiodicaturcanM- tiUigi.
Its.quiacarni^ibditur.eonfentienthitadqua.
caroinftigat\fi operari idemfit quodipfo opert
txequi ifiviUe bonum noUe malHm pr»
incompteta volitione o» nolitione fumuntur,
qua in vniuerfati bonum votu»t,(^malum
nolunthomines,(y>nonin particulari ; fact-
re vero matum (^ non facere bonum /icuH"
dum aciitnem completam inteUigatur , ^im
ixtiriore opere exercetur ptr rHt^ais etnfen-
/um ificaptiuattoiUafit per eoXfum (^o-
peraiionem , fi deniqiu liberaU^^erport
mortit huiuipetatur vt corruptio cl^is mt.
ti non domineturtrahem tam adftecandumi
Tumdthomi»tptccatore(^Jub lcge txiften-
tt locus rft inttUigendtit.
Sublumamusvcro aos: Athomoacarnt
impugnatm, "Vtncenjtameninpugna . ear-
naltt non duituriftJeonomintiUtt^ttlatur
Y u u n 1 ^ui
D.D. rtciH-
tMrum.
Titier Stn-
fuUnfij.
73» lACOBVS
f«r cMmi fubdiiHr eonftntitiui» : jft hic d»
volttion» nolitione incompletA o> imperfe^
8aMgi$m , fy>de perfe/rMtione malt bonique
•mijjione tUiu*li^non it nRu fet* motu concH-
fifceoditantttm. { declarat hoc rcs ipra. VuU
tnim fif uen frcit i ergo vofitio imperftdM )
Ca^iuatio HIm non efi ad motum tantum
eoncupifetndi.ftdptr confenfum^eperatio-
ntm : N4m ^f» coneupifcentiM feu lex mentie
tMptiuat per beUigtrMtioHtm Mduerfiu Ugem
mentu; f^Ubtratio liie pofiulatur a eorru-
ftioitecorporu ne mentidominetur,non vt iUm
totaUtertollMtur. AgittnimirMtiMt deimpe-
tTMtoveto Apofieiui. ErgaUeui tfienondeho-
niine fubgratiafedfub Lege exifiente , ncu dt
hemineptrgrariMm reparMto ,ftdpergtMtiMm
sepMridoefl inteUigtndm . PropofitiocxTho'
ma cd Jefumptj. Nos>cx tcztu Adlum-
ptioocma<i(iiHimus.
ViHcamusetianDoaDuIlos receniiores
EcclerizDodoies.
HMimo. InfeIixegohomo.]Ex pcrfooagc-
aciis kumaoi lo()uitur . vcl cx pcr(baa ilTo-
nun ^ot recc3uo( a pcccacis.
Btunc. Nocaquoniam Paulusngniiica-
•iue rubfuapeifona (komnibus loquKur.
allumcns f\bi pcrfooam , ouoc autelcgcm,
Duacfublcpc.
F.Staputinfis. Paulus ia k Hgurac caina-
Itm boa.iocm , & ioiirmitaccm carnis fcn -
ticDtcm » quom minimc ralis ciTec : fed
lccuaclum Spiiicam prorfus Tiucas : fcd
iofirmisfr transfignrarvr infirmam.
Erjtfmm in parapbrafibuiuiUci.Quin-
doquidcm nuac doccndi gratia pcrfo-
■am futccpi homiois adhuc viciis Jcaffcdii-
kasobaoxit.
Rom. 7. Mgo tMmMlit fum vtnduHs fmh
fiecMt9 , &e. ) ica iDterpsctaniur » vc di-
cant t^auljlin Hla non Je fcipfo > fcd in
pcrfoiU Rkminis nondum leoaci loqui ,
icc. ^jKitbakcius concrouctf. dc Scipru-
ur in^iPKcatiooc > quxftionc V. folio
BuetrHsimy. tMfut ad RomMnos.Q^d.
quicoharreac» Nos quod booum cU vcl-
k , nn fMcert camca ; mMlum factre & id
•amen non veBe fidodi/fe, imo mMlum fact-
9t <7> n$n fMctrtf TCMibqac eiim ApoUolas
ARMINIVS
adfirmac. Selutio. Haec ? t Tcre ic proprk
dida iinccx co inccUigi poceric> Q. coq(Icc
dc quali homioe Paulus hic excmplo fui
loquicur ^|^ituic quid valcac pcccarum
oiigioalc.^^ vczo confideramusqua: A>
polcolushoc capicc dc fc conficccur.Uquct
abundc > vc arbiuor > illum cxcmplum
proponcreio fehominis > cui lcx Dcico-
gaiucd &amacur. Niai iit, Ugiconftn-
tio quodbonM efl, &bonHm voU , mMium,
odi. Ucm,veUe odiMctt mihi , &ruifum.
MenteferuioUgi Dei. U\i profcdo oon lUoC
homiDtsprofaoi > & noodum accedeacit
Dco , fcdCui^i &amaocis Dei.crcmcB-
cifqucad vcibacius. Ccrciscoimgradibus
Doa aiicric Dcds a morre io quam oafci-
mui.Pcimumfcrtoos aliquo cemporc vi/>
ucrcinigDoraoria , fccurosdc ludicio fuo.
Hoc tzmfotc ptccMtmm mortuumefi , Scc.
Quum vilum vcio cft Dco fioem &ccrc
huius igQoiaatix > immitcic iegcra fuam»
donacquc yi^cic czmfMnHame^ , iufittm
C^^»4i».Hiacoecefl'cfic ^iLegitifentit^
miit , 'i/e//;»«iquaecommeodat««i/N>rrM-
OTJii abiis qux Jamaat. Verum (i honpo*
tenicc Dobis fuccucrat Spititus Chndi , a-
mor illc Dci Lcgifquc confcnfus adco
lofirmus maacc , & praraalec adkuc ia
Dobisvispcccari. vtcxcorrcdioac& io>-
pcrio Lcgisprauarcupiditatcs roagisinar-
dcfcaoc , taciai^ufquc fubindc aon concu-
pifccodocancum, lcdctiara opere paaldo»
quodipfidffccftamur & ncgligamusqux
oon poUumus nos probarc & vclle. Hiac
Tcro iBaalcfcit io oobis ccrroi icidicii diui-
Biquioosplaoe examioac. LAaomoiapes
Lcgcm conficiuotur y (cd vitio aoftri iogc>
oii dcpuuati. lam huius lemporis coodi-
tioocm dcfccibic io fe ApoHoIus prxfcoci
capicc. ScddumPacer raifcricordiaiasi
Dcus plcniut (c Bob». imparcirc ftacuic>
tL largiri Spiricum filii opulcocius digoa-
car> vimDcccatiillaaa , qua: alioqoio oos
vtcunq; lcgi coofeoticoccs coocia legcm
iufqj impcllic , coSpiiicu fuo tcprimic jc
domac, verumderebttsiudicium, &rol»*
dumhoacfliamorcmiafctic > adco vciam
volupcatc & lludio coofiimaco &pcrpccuo
viuamus iiai& Do. Kaac coBditioocm
IN CAP. VI
fia^orum defcribit Apoftolas capite fe-
qBcatc> pr;tdicans fc pcr Itgtm Sfirititt vi-
U, quiferChriJlHm oobis dooartjr, lil-erM-
lurrt tjfem Itgt^tCMti cr mortH.
Etf*ulopoft: Vtcrgo Apodolushicia-
ftituit dcclarare <juid icz m fao^is pcrfe
cfficiac> indcquc comprobarc camquum
maxime commodai,tanicQ noa poflcrcd-
dcrc iuftum coram Dco . fcd compcllcrc
ad Chiiflum,(]ui vnus iuni6cac.- cam col-
ditioaemhomiois Deiin(uoezempiohic
profcrt & czpofut quac e(l mcdix aecatis
(aodlorum,in qua Lcz iam cogoica qui-
dcmcAtfed ooodum cordi foUde infcci-
ta i quum fcilicet menti Ugi conftntitur,
dappccitu oaturxctiamaumrcpugnaa-
cc,ic vt contra prxccpia lcgisfacias impcl-
leote. lobac.iaquam.cooditioiicApoAo-
lus cxeinplum fe propofuit , vc io ipfo o-
ficodcrct , quid lcx valcat, 8c quam omnia
mors fuot , doncc nos pcnitius mouct Spi-
ricus Chridi .- ncquc ciiim ad eum modum
^ui hic dcfcribturadhuc cum ingenio fue
pugoabat. I^rzdicatcnimmox ipkCehht-
rmtHtn ftr Ugem Spiritm m Uge fetciut fy>
mortHi & pcrficiioiciamiuitificauoaem
Lcgis pcr Spiritum Chrifli , fccuodum
qucm viuac noa fccundum caroem,&c.
^ojfgsng. ^olffgangi^ MufcHluiinkeittommMni'
UhJchIh4. tui cap.de UgibuijituU Je vi & tfficmci» U-
gu. Habcc quidcmlex iuftitiam & iuftili-
catioocin prxcipicndo qxiz (unt iu(U , vc-
lum impofribilc cA vc habeat iudificaado:
Impcditut eoim & incfficax rcdditurpcr
carocm,hoc cd.pcr corruptos & depraua-
los carnis affc^tus , per quos fit vt nomo
caroalis&maocipiumpcccatifaoAis, iu-
'ftis,& booismaodatis obfcqui ncqucar.
StfMuUpofl : Vim & crticacum lcgis
qo« licccra vocatur, gcmioam cffc dici-
mu». Voacil. quamipfeadfcitdrfuo.&
fropria vocari potcft : alrera eft.impro-
frta,quam non dc fuo adferc»fcd carnis
■oArx vitio operatur. Riopria cft quod
adfcrt cognicionem pcccati. Dchac Apo
fiolus Rom. 7.5cioquitur : ftccatumnoa
eognoui nififirhtgem, Sam contMftfctnti*m
ntfcitbam nifi Ux ditertt, Son concufifctJ. E t
cap. 3 ftr Ugem cognitio ftcatti. ^t.
r. AD ROM.
EtpMuUpofi : Deinde non fblum de pec-
cati cogoiciuac ioquitui,quxcontictin-
ccile^tu,fcd potilliinum dc ca quz ^^iuo
pcccati (ciUb in carae oofi:acapuur:hoc
efl( Iczfacic viooomodointcliigam «(cd
& cum mordi coo(cicotix fcociam&ex-
periar inmecfTepcccatum. Item » pro-
pria e(l quod nosiaexcu(abiiiter peccatt
icos e(]'c ceouiacit, malLdi^o fubiicicfic
damnat- Gai. 5. dc (cDfupcccati & condc-
moatioois pcicuirosanxios tcddit , ac gra-
tiz Dci appctcotcs. Hioc illud cft Apo-
Aoli quod Rom. 7.di(putat,& taadcm cx-
clanut : Infoelixtgc homo quH mtliberahit^
de corpore mortit huim t CrtuiMDtiperlt'
fmm Chriftum.
EoJem cap. tituU Je Uge Sfiritus Poft-
quam ApoftolusRom.^.dc vi&cfficacia
lcgis qux opcratur 10 cacoalibus & aaima-
iibus nomioibus difputauit , capitc fe-
qucnci dc gracia Spiriius (andi » quc >a
Chriftum crcdcntibus datur fubiicicos di-
cit: N«in Ux Spiriim vite. Uberum mt rtddi»
dit M Ugtpeccali (jf mortH, ^c.
Pauiopeji: Lcgcm pcccati Paulus iacclli-
eit vim & cyraooidem peccati in carae 00-
nra rcgnaocis, qua ad pcccaodum rapiraur
&impcilimur. Lez mortts eftquapecca-
cores ztcrnx morcidcpucaocur. Lezica-
que Spiricus vitz oos hociaflcumioDO-
bisagic, quod non condcmnamur proptcr
imputationcm iufticiz quz cftpcrfidcm
inChiiftum :fcd 8c vim peccaci io oobis
cxftinguit.vtiam 000 rcgnctionobispcc-
catum , fcd virtus & gratiaChiifti , fcruia-
mufquc ooo amplius pcccaio , fcd luftitix»
Bcc morti (imus obooxii , fcd in vcram vi-
camafTcrti.
Vtdt eundem Mufculum commeni. in K-
fifi. ad Rom. in hunc Ucum. fic ad dilucidio-
rcm huius rei expiicatioacm obfcruandi
fuoc tres gradus (an^orum , pcr quos ad
pictatis pctfciftioncm diuinitus ducuntur.
i. corum cft qui inftar ebriotum fopito
aliquaodiu omoi iutlicio & afFcd^ubono
in pcccatis viuunc , nondum effcAum
fuum iniilisagcnte lcge Dei.i.Borum eft>
qui vtcuoque ad fcrcuetfiilfuminatoiam
iudicio ratioois , & immttiito affcdu»
V V v V 3 quod
.40 lACOBVS
qiio I Nonum c(l cupiunc »atqucic3 Lcgi
Dci confentiuat , Sc condclcdantur , Sc
m ilum dctcftantiir quidem> vctum pr«-
ualcntc adhuc pcccati cyrannide ad mala
trahuntur inutti > idcoquc booum quod
probant cupiunt^c volunc, non faciunt»
malum quod odiunt & rugiunc> hocfa-
ciunt rcclamantc conlcicntia, 3clongea-
tiud didantc animi lcntcntia, &c. Ad
hunc gradBm rcfcrenda funt qux Paulus
hicfuocxcmplodifputat. Tcttius cllco-
iumquidomita&: vidapcr Spititum lan-
dtum pcccati vi & malitia in libcrtatrm iu-
ilicix adfcrci func>vciam non obcdiant Le-
gi pcccati , fcd lcgi fpiritus rcgnautis ih
rocmbrisipforum,& habcant vtramque&
\olcndi & pcrficicndi facultatcm. Dc quo
graJu agct capitc fcqucntc,&c.
llidtm: Gnuiiu i^oDtoptrlefmmChrt-
fiMmDominumtwftrum. Mira & rcpciitina
aifcctuu conucriio. lam dcplorauit fc cde
mifeium & captiuum, & moz gracias agit.
Hinc vidcmus Paulum vfurparc pcifonam
fuara>Don cam quam cunccumhzcfcii-
bcrctgcrobacfcdquamanrcagcncrat.
Ibidem in t.cMp. KuUa igitur ejl conde-
mn/ttio. ] Vcantcadclcripfitconditioncm
hominis lcgali fpiritu viucucis : ita nunc
cius qui Euangclico Spiritu przditus cfl
dcfcribit&dcclarar.
Hoium quos produziccftiummacaus
& concors confcnfus , mcam fcntentiam
Douitatis opinionc & fufpicione facillimc.
vtputo,libcrabic.
PARS TERTIA.
NulUm HiTtfin , neque PeUgunam , ne-
que alidtn ex ifia fcntentia dcriuari
aut confirnuri pojfe: Scd ipfatn iUam
DuohMefar fententiam platiijUme Pelagiantfnto
tt contmtn- aduer/ori , emf^j ^p«ib» vj/tw<f (^^r<e-
tHr, Primtt cUre & exprofelTo confittm.
tJlnegAti- r
Mum,tntir' 1"^ Vr funtparccs illius Thcfcos. Prior
•rrtntionem quod icntcncia illa non ftt hxrccica
../jc Ptla- hzrcfi affinis. Alccxa quod harrcfi Pcla-
'iMnt, hiirefi^^^^'^^^^^^^^'^^'^^^^^^^* camquecxpru-
• nfMutrt. tcrtbwrutaus.
ARMINIVS
Ad priorcm quod acrinet, quiailUne-
gauonc conllac,neccllc cft vc ab jffiiman-
cibus infriugarur piobarionc coorrarii. Ve-
lim itaquc cx illis audirc , qux f ■ ' "$
cui liU fcntrocia pacrociocrur. i^ia-
nam proculdubioprofcrcnc ; At ptobatio-
ncm rcquiro.qua inrehuic fcnicnriz com
Pclagunifmo conucniar. Docc^mus au-
tcm cx abundanii hanc fcntcuiijm Pcla-
gianifmo non fauere.
Auguflious iib. dc hzrcfibus & hypo-
goo/licon hzc pooit Pclagianzdo&tinx hxnjc.i i
capica. UgianM do-
r. Adam fue peccMjfct ftut non ptccafftt gmMtMprt-
mortturuierAt. 'natx
i. Peccatum AdAWii nemini n -^f! - . AMgufiini.
ipfifoli : (^propterea
l . Paruuli nan trahSt ex Adamo origtnaU
ptccMtum, nequeptriturifunt m vilaMtemM,
fi fine SacramtKfr b.i-Ti ntaf.f ex hac vua
migrautrint .
4. Likido in homint naturaheflhonuia,
ruqut efi in ta qutcquam cuim homintm pu-
deat.
f. Homoptr LiUrumarbitriumtanqHMm
per fe fibifufficiens vtUepotefl bonum . (ff
impltrt quod vu/t: vel etiam;merttii operum
k Deogratiavnicunjuedatur.
6 . Fi/4 iuflorum in hocjtculo nuQi omni-
nobabetpeccatum , (^ex hu EccltfiaC
in hac rnortalttateptrficnur,vtfit cmnn,<.ji-
ne macula (^ ruga.
7 . G ratiam coacius fateri Pelagiut , dJcij
illam ejfe donum tncreationecoUMtum, legit
pradicationem . mentijque lUuJlrationem, ad
eognofcendum ea qut bonaf^maUjunty^uin
(^rtmijjiontm peccatorum fi qUMpeccauerit:
exeludens Mb ea charitatem , donumaue
auxilium Spiritm fan^i :fine quibu* ioaum
cagnitum fieri poffe dicit ; etiamfi (fr horfum
ifiamgratiam fateatur dari, vt facilim fiat,
qtiod alicquin natura viribm fieriquidnn,
Jed difjicitimpotefi.
Ula funt prafctpua dogmacaPclagianx
hxrcfcos , ad qux alia , qux foor , rcfcrri
poirunt. Nulli autcm cx irtis dogmatis
patrocioatut fcntcntia , qux caput 7. ad
Romaoos de homioe fub lcgcconnituto
cxplicac,& ifthoc inodovtoos czp!
IN CAP. VII. AD ROM.
T-^obntur "^^^ ^ Auguftiniis dccljrauit libro cx-
iHciionc^ pofitionis nonnulljrum propoficionum
<y eoUatio- cp«ftoUad Romanos, & libroprimoad
'erfrt. Simpliciauum. qaod indudlioncprobabi-
741
.-.cm
hMHc eum
tur.
I . JfftrttprofitttHrptccntum tfft vnicam
dhIIo txijlu ^ fil*f*i CAufam mortumeritoriam , homi-
dopnatti »tm(jueom»inomcrit:iyNrf) no» fnif^ir , fir: n
nnMntrtj, ptccaffet.
X. Adamum feccnniic O' je (3* pofiiroi
fmniscorrkpi(ft,o>nA Deiolinoxiofftctffe.^.
j. Omnes qtii ex AdAme ordinarin vi»
mafcuntHrtrahere tx tpfo origtnaUpetcattim,
reatum n:i>rtu aterna. quod hxc fetitentia
fundamtntum ponit vliirtoru explicatienu.
lUud enim ortginale peccatum hic dtcitur
pcccacum, pcccatum fupra modum pec-
cans ,pcccatum inliabir.ms , pcccarumad'-
iaccns, fcu malum adiaccns , Icji in mirm-
bris.
4. Aperte dictt tji*t fenteitiu» concupi-
(ccni\im,fubqMaetiam libido comprehendt'
tur.ejfemalam.
f. Dogma liic cx profcfTo rcfuutur.
Docit enitn Apcflolus hic itixt/t iUamfenttn-
tiam , bemiiMm naturaUm beniit}i non velle
nifi fub legc fit, ^ bocpcr lcgf /U tihpredu-
Mtrit fpiritus lcgalis : irlictt bouum vclir,
tamen nullo mtdoper liherHm arbitrium , tt-
iamift a legt impellatnrfjj> adtnuetHrpoffe td
ipfum prajiaretlcd giatiam Cbrii^.acmpc,
donuni Spirttu.s fanfii ^ charitatis ad hoc
fff0 abfolute nectffariam , quz gratia non
tUtur ftenmdHmmenta,qHt nnUa funt ,fed
mtrefit gratuita.
Hicaequtdoctturruj ':urper
illamfinttnttam , quia fiatu / agt dt
rtgtmtu: at interta nom rugant tllius Patroni
verum e(fe , qiiod diciturde imperfeilione rt
genttorum la hac vtta.
7 . Etiam ex profeffoper tUam fen/entiam
rifutatHr .- nam ntn modo non conctdtt diffi-
culttr fieri poffe beniim ab tUo homine qut ef}
fub \e^c,noi;dum {'ilh ZfiU3pofitM,fedneg4X
fimphciter vllo modo fieripofft vt peccatc refi-
fi^ » & qnod bcnum efi factat.
^r^/ir.'ia Scd inlhbit tamcn uliquis , &diccr</«-
, irt plicittomineifiatniaterpretMtipnemVel.tpa-
AonttariHm.niJmofautri. trtmo, qHedmotniittnondHm
regenito (ff fubgratia conftitHtoqHidboniat-
tributt. SecHndo,q:iod EctUfi& locum adiniit .
qnp imperfe .^ioneif run: in hac vita,
(^luciam. qui, eji ik.^' t .untm ^ y/rr
dutn hic viuttur .prohnre foUt .
Rvfpondcocjuodadprimum, vidcdum Rtfponfi9.td
primo.ifuid boni tlla fcntcutia homioi non primam.
' rcgenito tubuat. Ccrtum cnim cfl: noo
I onuie prorlus bonum qu^Iccunquc illuJ
1 nc,bun 111! iircgcutio fub gratia non-
! dum ctuiftituto adinirndumciic : noritia
enim vcritJtis Roin.i opus legutpfcrutn cor-
I dibui infcrtptum , cogiutt tonum accnfatto ^
txctifatio.i Rom i.^'!'"
i . r - ■ ndtmendH.
I peccatt agh . , .• /„ , . . jijctcntii.
anxietsu , .itionUti^c.bona
funt,(^tatnen imniht mon regenito tribuun-
ttir. Sectiado , Scitndum <juod fcntcnria
ill4,<jux locum dc hominc fub lcgccxi-
flcntc cxphcat ; bona illa noo cx naturx
pcnu pioiuatjlcd cx opcracionc Spiritus
lcgis-pixdicationc vteatis ,ciqucbcncdi-
ctntis.dcducat. Tcrtio, &hoccogit3n-
dum , cjuod inter Ecclcfiam Sc Pclagianos
non hoc concrouciiun; fuciK,an hon ' i
irrcgcnico,& nondum fub gratia fciii >.)
lcgc conAituco aliquid boni ciibui poflct,
ncc Qc- fcd au citra gratiam ciufque opcra-
cioncm aliquid bonibomini ctibuipolTct.
Ncqiic cuim coutinuo fub ^ratia iflaut
rcginitus , qui aliquam gtaiiac opciaticS'
ncm rccipit i gratiacniir. hominis volun-
caicxn Gbi pr^parat, vtiucahabitaccpof-
fic PuMai gtatia forcs cordis noftii , fcci
pulfaus nondum iuhabicai^, nequcdomi-
ruturi Ucct ita pullctvtfuadgncfuaforcs
(ibi aperiti fjciat. Scd dc his io primo capi-
tc noAri tradatus Qepc adum efl.
Quod ad fccundum obicdamcntum
attincc , Rcfpondco Piimo, locum huac^'j^'"?A''*^
•on cllc ab tcclcfia allatum primis icm-f"****^*"*'
poribus-Eccleiix ad ftabiliendam impcr-
fcdioncmrcgcnitorum in hac vira , & lu-
ifiam inter carncm 4c fpiricum,qualis c(l in
rrgcnitis. Nam moullrauimusanteanti-
quinimos Pjtrcs locum iflum non dcrc-
gcnitisfcu ('■■'- riaconftiiutiscxplicuif-
lc. Licctp . . , iioc dogn:a ft.ibilicndu
vfuiparc ccc^^citcaooaauilts Oo^loribus.
Sccundo,
741 lACOBVS
Sccuado. laconrcqucDS cffc, quod fco-
tcntta.qua locus aiiquis fccus expliratur
qnam a inuUiSi iino ab Ecclciia ipfa ad hz-
rcdo aliquam dciicucadatn cicatus c(^»
proptctca hxrcfi aifiais iic , auc tudicati
qucat» quiacripiac Ecclciixlocum adpco-
bindum dogma vcrum , & rcfutaodam
hzrcna vfurpari iuluum. Sccuscntmnc-
mo noncxoollris DoAoributhxrciiah-
cai & quidcm valdccnormiaffinis mcrico
ludicabicuc- & ifto iurc Caluinus a Luthc-
ranis audic Artiaous > qui mulca loca Scri-
pturxabauciqua EcclciiacuinGrxcacum
Lactna ad Tiinitaccm flabilicndatn allata>
illorfum non faccccapcrcc fciibac, & ahtcc
incctptccccur.
Tectio, Nullum Ecclcfix iftiuslociad
empnonc dciinncncum infcrri , vcpocc fa-
cis copiofo aliotum locotum numcioio-
Ihudx ad idcni dogma comprobandum,
8c coocrariuro infirmandum : quod Augu-
ftinusabundccoromonftrauicvbicxpro-
fcilb dc pcrfcdionc iuiliti^ in hac viu agit
aduciiusCalcibum.
Ouarto , Eciam acq ; ccia difpicicodum
j quib.locisScripturx & argumcocis vcricas
■ * ' comprobctur,& fallitas rcfucccur, nc fi in-
tuattmccm. ^^^^^ ^ ^^^^^^ valida,& aliquomodo du-
^JZZ biaadfcrantur,Hxrecici iftis rcfiicatis in
(^jajffa- p^^^ rcniant , & reliqua ciufdcm fariox
tem tfju- j,jj^jj,jijjcdargui5c coufutaripoirc. Nc-
tMMm. cmm cxiguam facit vcricaciiniuiiam
qui infirmisargumencisillamadflruic} &
'T^ix^ icajiHmt doccc occcirariam con-
clufioncm n«ccfl*ani« argumentis cilc
comprobandam. Nam conduiio fcquicur
parccm dcbiliorcm. Qupd vcro hic locus
concroucrfiaaon carcccciamapud Cacho-
licos S. Scripcurx TraClacorcs , iara aacc
comroonllracum cft.
Quinco, Vc vc hic locus iu exphcatiis cx
mca mente, Ecclcfix fctuke oequcat ad
probandam impcrfcdioncmregcnitorum
inhacvita , fcruictamcn adcmaddogma
aliud & longc maioris momcoci confir-
inanduna aduerfus Pclagianos : oeropc,
quod cft dc gratix Chrifti nccc/litate &
Irgis impoihbiliutc ad pcccatum vinccn-
(lumicu vicaodum. & vicanicx aoimalc-
gis iofticucadam.
ARMINIVS
Quancumauccm vefus Ecclefu diUri- jj^^
mcn pofucricinccrhuius & illiusquxftio- tHdi
nis fcu dogmacis nccc(licacciT»,hccc cx Ah- J;.-^,-^cArr-
^«Tfivariislociscognofccrc. fitn,it(fu»-
cap.s^.QinoA. vcro coocra cos difpucacCPc- ifj^pgA^i,,
Ugiuslqui dicunt, & quis nolic finc pccca- ^iptt-
tociTc, lihoctnhominispofitumcflctpo- ff,tumvM-
ccilacc? Rcilcquidemdifputac, ^^ocipfo ^^^^^
coscoAficcriuon cilcimpoinbilcquianoc ^^^^
vclmulcivclomoes volunc : ^^*l''0c vndc ^ y^^^^^
fic polfibilc conficcacur, 3c pax cft. Ipfa c- ^yj^.fif,
nim gracia Dei pcc Icfum Chriftum, & c. „ „ •
.#•/ ., 1 r % r r§imoment*
IbtdtmcMf. 6 o.ytinm inhocfccuiotuc- ^^^gy^
tic, vclfic, vclpoiriccifcaliquisicaiufte
ucns.vcnullumhabcatomninopcccatum,'^
potclc enc aliqua quxltio loccr vcros f^ol-^
quc Chiiftiauos : poflc tamcn cifc ccrtc'^ ^^^^
pofthancvicamquifquisambigic, *^^^P>^- 1^,*,,
Scd cgo occ dc iita volo conccodcre. £| ^^^^^
Quanquam mihi non vidcaiur ahcer in- ^
cciligcndum quod fcripcum cft .twnwjiij!- ^a^^
cabttur in conjpeiiu tuo omnu viuens , 6c fi ^**^ '
qux (imilia vc camen poflic oftcndi vcl
hxc tcftimooia mcliusaliccrinccUigipof-
fc,vcl perfcdam plcnamquc lufticiam, cui
prorfus nihiladdcadum ltc,& vclhcrifuiT-
fc io aliquo . dum io illo corpore viucrec
& hodic cflc , & cias fucurami dum u Aca
longcplurcsfunc , quiquumfibi vfqueai
vltimum vitx huius dicm ncccfl*arium cflc
non dubiccnc, vc vcrakitcr dicaoc , dtmittt
notu debita nojlra.jieut nos dimittimui
debitoribm nojlru : fpcm (uam tameo ia
Chrifto acquc in cius piomiirionibus vc-
ram , cctcam . fitmam cllc confidaoc, c^Ilo
camen modo oifi adiuaaoccgiatiaSalua-
coris Chtifti crucifixi , Sc dooo Spiritus c-
ius vcl quoslibcc ad plcniflimam pcifc-
dlioucm, vcl qucnquam ad qualcmcun-
quc profc(^um verx pixque lufticix pci-
ucnire. quinegaueric, ncfciovtrumredle
poflic io qual.umcuoquc Chriftiaooruni
Dumcrodcpucari.
Dejpintu(^lifteracaf.i. Quio cciamfi
oemo cft , aut fuit, aut ciit , quod magis
crcdo,uIi putitatcpctfcdus.&tamcn cflc.
aut ftiiflc , aut forc dcrcoditur& puucur,
quantum cgo ludicarcpoflum ,oonmul-
eum criacux > acc pcrniciofc) &c. Scd illii
acccr-
IN CAP. VII.
acerriffiercfiftcntium cft > acTchemeotif-
fiine > (jui puuoc nncadiutorio Dci pcr fc-
ipfam vim voluotatis humaoz iufntiam
vcl poflc pctficetc* vel ad cam tcDclcado
pronccrc.
VUt infuper tib. dt SatHr. dr Crat. e»p.
4t.4j.(8. ^6}. vbi brtmittr it» in<jHit-> :
Nullacd vcl non maeoa quzflio. quis vd
quaodo pcificiatut , dum tamcn (iucgra
" iriui j ■ — - ^
bicccur
tia Chriui idipfumficripoiTcmioinicdu-
Ittm dtpeecMt. mtrit. <J» rtmiff^Mb.x. c»p.
1 4 ittm lib. j cmp. i j .
Quodautcmhxcooo Augufiioiinodo
Cut coyen (cotcntia fucrit, fcd 8c Ecclcfix, audiamus
' ' ''^'den- £pij-ff^f i„ Cencilio CMrthMginenfi congre-
tnr ggf^f ^ Papnm Innoctntium tta fcribentts :
CutttUiCar quoquo inodo lc habcat iftaquzftio,
f*«jM;?/Mi» jjyjj jjQQ inucoitur homo ionacviu
tpt}ltl»ad ^jjg pcccato,id ramco dicitur poflc ficri
Papam lit'' adopcioDcm gracix & fpiritus Dci,
iHtnttnm. ^uod vt fiatconandumatqucpofccndum
clt coleiabiliterio td quifquc fallitur i occ
diabolica irapiccas. fcd crroi humanus eft.
elaboranda Ac opcandaafHrmarc,eciamfi
quod affirmac oftcnderc non poflic , id c-
nim crcdicficri poflc , quod ccrcc laudabi •
lccftvcllc.
Vidcmus ergo hunc locom ez mea
fflcntc czplicacum Bcclcfix adloogcma-
ioiis momcnci dogma ftabilicndum infcr-
ttirc . quam ez fcnccncia illa alccra dcclara-
tum. Sed, inquiccaliquis,cz illafcotcntia
qux de hominc fub gratia locum czplicac.
vcrumqucdogmaftabiliripoflc : Rcfpon-
dco * Tt hoc concedam , ocgo tameo dirc-
flc id ficri poflc, fcd vnum dogma, dc im-
perfcd^ionc ncmpc rcgcoiroiuni in hac vi-
u dircde iodc probabicur, alcerum pcr
coofcqueociam iodc dcdu<ftam i ac mul-
tum inccrcft an dogma loco Scripcurx
propric & cz propofito Scripturis ezpli-
cato ftabiliacur, an vero pcr confcqucbtix
dcdu^ioDcm iode coRcludacur. Suoc c-
Dim loci noonulli vcluc fcdcs quxdam,
vode coofcoueifix duudicari dcbcDC,&
huiofmodi ad decidcodas coououcrfias
Tfurpaii folent fiimiflim^.
AD ROM. 745
Vcoio ad fecundam Thefcos partrm, jfUerum
qua dizi hunc locum dc homioc (ub Icgc qHodtirtuk
cziftcnce ezplicacum dirc£lc & ez pro- f,0cpartcj
fcflb Pcbgianx hxrcfi concrarium cSc : gg^f^ttur
quod liccc iaro cz parce occafione o^- ajfirmati-
icftionis prxccdcncis commonftratim ,
camcn paulo latius docebo & coofirma- ttrprttati».
bo.
tttmhametM
Ez Pcbgianx hxrcfcos capicibus mini- pfofftfo pg.
mepofticmumeft, vcaocc vidimus, quo istitma
aflccicur quod homo pcrlibcnim aroi- ffff^^^^
trium caoquamperfcfibifufficicosimple-
rcYaleacprxccpca Dci , dummodohomo
pcr Icgis do Arinam erudiacur • vt Quid fibt
prxftaodum , quid omiccendum iic , fcirc Ghudpr^
polfic. lUuddogmaczhtKlocodc homi T^urtxt^
oc fub lcge iDCelIc£(o.noDrcfutatimodOffM«i/ prtci'
apparct nrmitcr, fed ctiam cz ipfofcopo puum do-
Sc. propofito Apoftoli vclut radicitus c- gf„^,iii,ff
uclli atquc czftirpari. Apparct cz oppofi- hirefeospir
tioDC dopmatis iftius & Apoftolici con- hancipfam
teztus. Iliuddicichomincm pcrlcgisdo-,,!/;^,/^
drioam ioftitucum foliuslibcri Arbitrii/|\,„f;;,
viribus pcccacum vinccre& lcgiDciobe-^yf,y>ji^ con-
<Iirc foicjlpoJiolHt dicit,hoe Itberi Arbitriijfftt$Hr.
legif viribm effici non pojfe. Pcccacum c-
nim , inqutt, vobis ooo domioabicur; lioa
eoiro citis fub lcge,fcd fubgraxia^ Vode
conftacfi fub lcge cflcocpeccacum illis
dominacurum,quod 7. capitc latiuspcc-
tradlat. Dicit Pclagius,homo potcft citra
gratiam Chiifti fola inftitutus dotflhna.
'Legii ptr liberum arbitriMm facere bonum
quod vMltymalum omitttrt quodnon vult.
dicit jtpofioliu homintm iQum vwftntirt
quidem hgi quod bonafit , atperfictrt bonum
in fe rton inuenirt ,fed omitterebonum quod
vult tfactri malum quodnon vult. Birtdt
itaquc cirra confcquenciam pugnac do-
drina Apoftolica aducrfus dogma Pela-
gianum , & quidcm cz fcopo & fioe qucm
Apoftolus ibidcm fibipropofuic. Ezhu-
iufmodi vero locis looge foniuscoouin-
cuntur & ccnucUuotur hxrcfcs , quam rz
locis prxtcr fcopum & intcntioncmScri-
pcoris ad rcfutationcm accommodatis , li-
cct & huc fiat iuzurcdum fcofum corun-
dcmlocorum.
Xzzz farc-
r- '
§UfoJ tpfMfn
'verum tfft^
^Augiifli-
nns jattiur
faiu aftrtc^
ioeu JiHquot
giii hicci-
tantfir.
744 lACOBVS
Farctar ipfe Auguftinm hunc locum
dc hoinioc fub tcgc cxplicatum hzicfi
Pcljgianar aduerfari. lih.de Sat ^Grxt.
c^p. f 4. Sedcur . irufui/ ftlagiin , cUmcfn
iam baptizacus ia Chtt(lo?Illi hoc ctamcDC
qni nondum bcncficium talc pcrccpcrunt,
quoium in fc voccs figurabat Apoftolus;
Si camcD vct hoc dicuoc. Scd nacurxida
dcfcnno tiec illos hac vocc cxclamare per-
mirtic. Ncque enim in baptizatis natuta
cfl, &: in oon bapcizatis nacura noo cfl.
Aucii vcl inillis viciata cflc conccdicur > vc
noo fine caufa ^amcnti Infcelixtgohomo
quttmtlibtrAbit de corporemortit hutus ; tif-
qut Jubueni/uurin toqnod Jequitur ; Gratim
Dtiptrltfum Cbriftiim Deminum acftrum:
coDced.uur iam can dcm humanam mcdi-
i n ! • 'i;.-'cienaturam. Vndeapparctex Au-
incocc» hiinc locum cttaro dc natu-
rali homioc ioccllcttum dogma Pcbgii
dcdrucrc , quo ait homincm naturalcm
naturx virihus lcgcni Dci prxflarepoirc.
Sie loco qutm anit no/auimifi r. 1. txl. i.
retrai} c. ji. mptrte dicit hunc locumdcho'
min* fuh Ug« txpUemtur ivamhi.rt-
ftn tonfu/art , hu vtrbu : ......^uidcmiam
cucrticui hzicfis Pclagiana , qux non vulc
ex Dco nobis, fcd cx nobis cflc charinccm
qua bcnc ac pie viucmus.
Item dt Kat. Grat. cap. f f . r©rro fi ab
iQis vcl hocimpccramus. vtnoaduA ba-
ptizati implurcnr auxtl-um grati* Salua-
f 1 1 • !! f , ' • lcm parum aducrfus
. ..cm , canqii.tm fibi
fuiiicicntis naruix & porcttacis libcri Ar-
bit- ' nim fibi lurtirit qui dicit :
7 • •> r '• ' • ■'// : autple-
i is,qiii fcad.
hucpotlalachbcran. Coniraduas Epifto-
Ij$ ■ 8.
HiiK .i ; . ii i.t.i. <. . ; j : i . \ ^ \.»; ; uuj j , pro-
ptcr quod ifla conficicranda lufccpimus,
introducercpeifonamfuam , Setanqujm
dc fcipfoloqui; vbi ooliintl ' '\im
Apullolumintcl': ri.-iiqi;i ..... .. .am
homiacm trar nc fub lcgc adhuc
poficnm . nondum pcr graciam libcr atum •
' -1 dcbcntcor - Hn
.'f.vr , ficur ■■■ ■>o-
ARMINIVS
(lolus dicit, (cd ad co^oiciouem peccati &
adipfiuslcgis prxuaiicacioncm valerclc-
gcm: vc agnito audtoquc pcccato pci fi-
dcm gratia rcquiratur.
At Pelagiani* ioquicaUquis > nonfioe
cauflaillumlocurti dc hominc non rcge-
nito func inccrprccati .- proculdubio fciuc-
runt illam inccrprccatiobem fux fcnceD-
cix , quam coocra Ecclcfiam dcfcDdcbaor
patrocinari.Rcfpondco primo.iam ancc & Kcjj.c/.jiv.
rcipia, & Auguuioiccftimoniocommon-
llratum cflc . quod locus eriam de hominc
fublcgc& nondum rcgcniro , iDtcIlcclus
PcIajiUDX do(ftrin.Taducrfctur. Stfcun
Ficn poflc. vc Pclagiani locum de hoi.
fub lcgc,& Doo fub ^ratia coolbtucum cx •
plicandum pucaucrinc , ciiravllam confi-
derationcm coocroue^fix qux ipfis fuir
cum Oithodoxis. Tcrtio,Non hoc poflc
patrocinarifencencixPcbgianoturo,quod
riic dc hominc fub legc dicatur agcrc Apo-
Holus , fcd quodcalcm hominisfub Icgc
exiAcncis defcfipcionemadfcrcbant, quii
fcicbaoc fux (cntcotix adnrurndx cflc
accommodatam. Diccbant cnimhcnn-
ncm fublcgc cflcquinaturx viribus&. lu
llindu . vtpotequxin Adamo cortupta
oon erat , poccrac velle boo^m & nollc.
malum , fcd praua confuccudinc itacrac
pcccati fcruitio mancipatus , vt rcipfa & a-
qiiod Tolebac bonum prxdarc doo
pofl"ct,&c. Huic falfx dcfirriptioni occurri
potuit , ctiam non ncgando , quoddcho-
minc fub Icge hic agcictur , fc<j illam de-
fctiptioncmrcfutando. Namhxreciciaoa
io omnibus Sc vbiquc funt Hztecici , & il-
lorum inos cft vera falfis pcrmifccrc > & cx
vciis hindamcncis fxpc fai/a adrtrucrc,
fundamcntis ioquam veris arte qtiadam
aut manifcda violcniia ad fallaadllruco-
lium dctortis.
Obiicitur prxcerea. fieri non pofl*e vf
hxc fcntcntia oon fic hxrccica authxrefi^/;;
aftinis.quum vidcamus qucidam 1'rofpc- qn
lum Oylidxum homincm ^ •r ''r<nu-Djj;.,^:i(
iium & moltis hxicfibuf inq .num Sarv dff-
hoc cap. 7. ad Romaoos dc hominc non»;.:
fubg' ' ' ■ .1 . -
tum ; vjui^u^i - .
tcJ. .
■ <i-
■Qi in e-
iibmtr-
AitUitts
.xflicttre dt
homintfub
frm/is eon-
itO.
IN CAP. VIT
fclligerct cx co fctnagnumfuarumh-trc-
fconrtabilimcntnm habcrc Rcfp.RidicuIa
Uncclljftaobicdio. Quafi veioijuiHx-
rc(icu& cil lu omaibus cirarc dcbcat. & ni-
hil vcium diccrcpoHiCi autH quiddicacid
totum rcfcrendum fitaii (labtlicndamhac-
rcfia. Hxrctici ctiampcfllmcinahquibus
Articuliscum tcclcrufcnfciunc. Notum
cft Hxrcticos aotiquos multos locos
.s Oithodoxos ita intciprctaii
^wiij.t.^ t quin & iutciprctaii iolicosi
vt hxiefi ipforum aoccrc non poffenc j qut
tamcn loci ctiam nuncanodris Thcolo-
gis contrafcnfum Orthodoxorumicoouc-
oicntcr iatcrprctaiioni Hxrcticoiumcx-
plicantur, ncc tamcn ifla dc caufa faucorcs
Hzicfcoo appcllaodi funt. Vclimautcm
commonftratt quain artinitatcm hxccx-
plicatio habcatcum Airianifmo vcl Samo-
fatcniaoifmo. Si idcm qui Samofaccniaous
vd Airianus cftctiampcrfedioncmiufti-
cix in ha£ vita vigeat.illc locu dc icgcaicis
locclligcndum ncgabit , non qua Samofa-
tcoiaous vcl Airiaous . fcd qua Pelagianus
auc Cclcftianus. Si ifthoc padlo argumcn-
taii^ccac • cum magnoprxiudiciograua-
bicur Icoccntia qux dc homioefubgracia
locum cxplicac, co ipfoquoda Icfuicisco-
lumquc Coryphxis plcrunquc ica cxpli-
catur, qui lurati funr Ecdenaf Chrifti &
vericacis hoftcs ; PonciBcix vero >i(icft,
Idololatricx, cyrannicz. 3c iooumcrish*-
rcfibuscutamiuatinimxEccIciix faicllitcs
fortillimi. Apagc ifta aigumcnia abanimo
& orc illorum , qui booa coofcicncia vcri-
catisdcfcnfioncmfufccpciunc Quis non
vidctilla vfurpari ad pcrccllcadosanimos
audicoium impcticoium, vc cimoic & ilu-
porc quodam prrcxcaci vcium iudicaio
oon valcanc , immo rcm concroucifam at-
tingcrc aon audeant , pix vano hxrelcos
ftietu. Notx funt illx aitcspciicioubus,
ucc noccrc poirunt nifi impcricis, &qui
vltro erratc ftatuerunc. Commonftraui-
miis cnim illud capuc ica inccllcdum cflc
X Dcdoribusquihoftcsfc
i . .i...jnifmi it Samofatcnianifmi,
al;.it umque Hxicfeon dcclararunt , 6: vc-
XX dcPatrc, FiIio>& ^piriiuiao^odo<5tii-
AD ROM. 74;
nx acerrimos propugaacorcs. Booc Deus:
Quam latus argamcntandicampusapcri-
tiir lis. qui gaudcnc Catholicx dod:inx
airitioics fouiflimos in caftra hxrciico-
rum detrudcrct hoc ptxtcxtu quod loca
nonnulla Scriptuix ad hxiefia refucao-
damadfciriconfuecaita inccrpictantur, vc
cx iis hxrcfts oppugnari non qucaot.
Giauatui dcniquc ifta mca cipliatio •^li^^JfJl'***-
quod diflcotiat a confcflionc omnium in '''».?«<'-'/^«
huiopa Rcformataium Ecclcfiaium , pio iutcrf rtta-
qua ftabilicnda cam multi Maityrcs fan- tio dtjftnitAt
guinemfuumfudeiunc. Oico&hocargu- « Confejf.
mchtumooaad vcritaccmdocendam Acd Ecclef.Re-
ad mflammandos &. cxcxcandos prx in- form, qu^
rorcaoimosaudicotium vfuipari. Ncgo ASMrtyrum
cnim vllum in vlla coofcifionc , Gi\\ica,f*»guittt^
Bclgica, HcIuctica,Sabaudica,AngIicanai conformnt»
Scocica, Bohemica, Auguftana, (luc qua- ejl.
uisaliacxcarc Aiciculumquiiftiinccrprc- Rejjionf.
taciooi fit contraiius,aut qui ifta inceipic- HuUum vl-
cationc vcl taotillum dcbilicccur.Fieri qui- Hue Conf.
dcmpoceft , vtlocusiftcioaliqaa coofcf-
fiooc vfucpacus fic ad ftabiltcndu do^ma, ArMir/n/«r-
quod mdc coafirmaii ncquir. nifideho- prttationi
mine regenito & fub gratia cxiftcoteex- contrarium
plicetur : ac quid hoc concra illum facic, 'jfi^-
qui idcro dogma approbac, cus
accarateque dcfcndic.mulcis al;: ^ .^^ wptu-
rx locis addudis!SoIuRi hoc negans quod
vctum illud dugma ifto loco (atis bcne dc-
fcodatur. £t quis vnquam (anguincm Seminem
fuum fudit, vcl fuodcrccoailuscft .quia 'vnqunm
hunc locum dc hominc rcgeoico k tionfj,„g„,„f^
fub Icgc exifteatc explicaodum pucauerit 1 fudijfe fro
Libcre dico.dum iftaaudio.vix cempciatc contrarijt
poflum&mccootineic , quioptxdoloic f;)/^^rr/4-
palam exclamem,vt Dcus illorum qui hxc tiont^.
calia doccnt mifcrcacur, bonam mcoccm
& ()'oi'cram confcicntiam illis immictar,
ue aducrfuscenfcicntiam tuentcstaodem
pocoas deac ptomcrito ^aligoxiofcicixi
ant vtillorum conatus impcdiat, flc itritos
(jltem faciar. oc noccant veiicati diuinicus
pacefaiftx & Ecclcfix Chtifti. Secuseaim
hxc intcrprerari aon po(rum,quando ab
hominibus fctcotia prxdins proferun-
cur. Non omnia qux coufcJnonibus con-
tiocntur xqu^ func neccflaria. uoo oir.nia,
Xxxx X qux
74^ lACOBVS
^ux cootinenmr coDfcfTionc aliqua, (la-
biliuDcar Gmguioc illoram , qui propccr
ifUm non (ocum fcil partcm illius aliquam
Jnfinitos n^ortcm rapiutuur Et fri' ■ ulra
Martyresnt^}^^)'^^^ millia vcritatcm h . luo
ftmtt qniJe ^^Dgui^ic obfigoaflc, q^ui dc hoc pctfcdio-
rogatosfutf- ^'^^ impcrfcftiunis iuftitiac Anifulo
fe fiiper Ar'^°^^^^ nunquam fuciunt, ncc quicquam
/>f„/<, ^^^^^coguarunt. Loauor dc hac quaillionc }
fcaionf iu- "^" ^*iiptr Chrifttim iuflificats ^fnnilifi-
fiititt.
Jlntiquot
^micitput
koc d» ho-
mintfuh
gTMtiM in-
terprttnti
funt, o» mo
tUrnos qui
itM inttrpre-
tnntMr,in-
ttr fitmMxi'
rrtt tMmtn
dijftntirt^.
catiftint , Irgtm Dti in hMc vi/m, muxHio
Chrifii (^gratid. Spiritut impltrcpojfintfitt*
vUo deftflM t Norunt cnimomncs Cbri-
ftiani fc finc gratiM Chrifii nihil prorftu
boni facere poffe. Qiiarc huiufmodi argu-
nicncis fupcilcdcndum cft iis , qui bona
confcicntia vcritatcm inquirunti& inuen-
tam coafcruarc ftudcnc.
PARS QVARTA.
Senfum t(lam . qutm pUriqut moderm
Do^lora noftrt Apofiato boc loco tri-
bniint , 4 nuUo antiquorum Ecdep^
Voliorum , nt sb Augufltno quidem
tepproUtum \ k multu auttm repudtd-
tum&rttedumefft.
NOn dico ifta Thcfi antiquorum Do-
doruRi ncmiocm locum iftum dc
bominc|icgcnito & fub gratiaconftituto
tncrrprctatum cflc , iam ance cnim fanus
fum Aupuftinum If oonnuUos alios ica
cxpltcumc.-fcdaio ic aHitmonoftrotum
intctprctationem abantiquoiumiftoium
explicationc io ic magni momenti diflcn-
tiic&courqucvcfuararcntcnciamaudo-
tintc Vccciura ,noo ninper vim & concra
ipforiim aui^orum mcntcm confirmarc
po/Iint Quod fatisaccuratcprobatum iri,
cxiftiir.o. h «omniucftrctur.quod iJla quz
buic lM>mini ab Apoftolo aittibuantur,
longc alio fcnfu a noftris accipiuotur»
quam a. vctctibus, qoi locum dc bominc
lubcratia cxplicuciuot, iotcllc^aruoti &
quidcm fcnf» coufquc a vctcrom cxpli-
cationc diuctfo 5c diflcnricntc, vtilliipfi
tcicics aiitibuta Ula , fccundum itiorum
ARMINIVS
niodcrnorumfcnfumacccpta. oon homi-
oi rcgcoico & fub gratia , (cd fub Icgc con
nicutoconucnirc putaucrinr. Illudaucem
iam portocotnmonftto hocpa^o.
Plcriquc cx ooftris illud booumaaod QuimiUiftr
Apoflolus ait vellcfequidcmacaonfacc. tonumquc
rr , & illud malum quod nollcfc dicit, ac Apofioliuje
fjccre tamen, intcrprccancur dc malo & -veBe ait ^
bo/io a^uali.-malum cxplicanccs fadium nonfMcenj,
ipfum quod ez coocapifccocia carnis coo msliiqu^d
tra Sptritus concupifccociam voluntate ft Mit neUt^
confenticnce pairacur.booum vcro icidcm ^fMcertj,
deipfofa^o cxplicantcs, quod (ecuodum inttUigitne
Spiricum quidcm faccrc concupifcic, fed concuj
impcdicote carnis concupifcentia adlu ^ toncu-
ipfonooprzftat. lufpiciantut Commcn-^i/rrr^ tn»-
carii Doftrorum , & rcm ira haberc confta- ttim ; /
bic:& qui mihi contradicuoc hoc 2^wz robonum ^
cnuucianc. Auguftinusvcro& omncs vc- mmiitmMiiu
cctes quos vidcre mihi contingir. locam ^4/^4/^)97,
illum dc homioe rcgcoico &fubgrat:a
conftituco iorcrprcranccs , illod roalum
quod Apoftolus fc nollc air ac faccre ca-
meoidicunc cfTc coocupifccrcibonum ve-
ro quod veilc fc aicac non peificcre 1 intcr-
ptccancurnoo concupifccrc, difcrimcnfa-
cicnccs ioccr hxc duo,coacupifccte &poft
coocapifceociasfaas irc i noo concupiCcc-
tc 8c poft fuas concupifcentias noo ire*
Quemadmodumctiam Apoftolus lacob.
id difcrimcoannotarcap. i. v.i4.i;.i/w»^
quifqut tintMtur dum i propriM concupifctn-
tiM MbfirMhitur (jf int/catur. DeinJe cufidi-
toipofitaquamconcepitparitptccatumSciM'
cct aduale : peccatum virofatratHmgignit
mortem.
Eptphaniiti hdrtfi 6^. contra Origtnttrt ^
lib.x row.i. Namquoddidumeft, Quod
opcror noo cognolco , & facioquod odio
habeo:QOD dc eo quod opcratifnmusac'/'"J'^j^''
pctfrcimusmalumaccipicndumcft,fcddc ^"^^'^ '
coquodfolumcogitauimus.
Etpaulopofi: Alioqaio qoomodo Apo-
ftolus malum quidcm quod difpliccbac
maximc fccilTec , bonum vcto quod placc-
bat mioimc. fi noo dc cxtranciscogitatio-
nibus dixiflcc , quas cogitauimus aliquan-
do , &aoQTolcncct/ aoolciefltcscJtqai
caufa?
IN CAP. VII.
E/ p*HUpoJl : Nam hoc booum cft pct-
fcAom non folum a Facicodo abfliocrc,
rcdcciamacogicaado: & quod volumus.
hocbonum Doafic , fcd quod oolumus
znalom.
FmuIo pofl : Qaapropcer tcHc quidcm
▼c oc coeiccmus ipGiia nobis ncum cfl»
Tcrum cmccrc acopcrari quodiffipcncur,
YCQcrurfus lomcoccro aobi&rcdcaa(,hoc
ia oobis ooD efl ficum , fed-vtviarour
ipfis fulum quodammodo auc oou vca*
iDur: vcdc fcnccacia didi catis: Kmtnim
jHod volo fncio bonum : Volo coim aoo
cogicare qux melxduacioamhoceftbo-
num& immaculacum > Sc quod dici folcc
cicra reprchcofioncm maoibus ac mcoce
fa^lum quadraogulum. Echocquidcm
^Hod voto bonum non fncic ; qnod vtro non
volo f»cio malHm. N oo v olo cogicarc . Sc
cogito quxooa volo.
Faulo pojl , TifHtmns qui dt foBit iffis Apo-
fioltlocuminttrfrtmbantHr.Jicinqutt: Si vc-
ro quis vcrbis impcccrc aulus fuctic, quod
Apollolus doccc quod noo folum io' co-
giuodo cdmalum , quod odio habcmus
& quod aon voiumus , fcd cciam io ficieo-
do & opcrando ipfum .'proprcrca quod di-
Aumeil ) SontnimqHodvolofattobonHm,
ftdquodnenvolomalumhocfMcio ; ezpcci-
oiusjtaoe vcra dicic qui ha;c dicic . vc dc-
clarec quod crat malum quod odio habe
bac ApoAolus,& noo volcbat quidemia-
ccrcfacicbatautcm, & quod tratbonmm
quod voltbat quidtm facirc.non auttm fa-
tithat. Vide cxtera qux fcquuotur.
inm. ■Auguft lib.dt nuptiu concHpifctntia la.
^o.Tom.y. Etfcquitutj InutnioUgcmmtht
voltnti factrc boHHm , quoniam malum miht
adiactt , hoccfl, ioucnio mihilcgcm cHe
booum volcnci faccre quod lcx vuic.quo-
Biam noo ipli lcgi quxdicir, noneoncupif-
eis, frd mihi adtatttmalum, quia & oolcos
concupifco
Jbidtmeap. 31. Ad corpus crgo mortit
huius pciciocte incctligicur vt alia lcx io
nicmbtis trpugnct quidcm lcgi mcutis,
diim cato concupifcit adueifus fpiritum,
etfi mcntrm noo fubiiigct , quia & fpi-
titus coocupifcic aduciTus carocoi . at-
AD ROM. -47
que ira quamuis Icx ipfa peccati capti-
uum teocac aliquid carois vnde rcftlbc
legi meoni , ooo cameo rcgoac io uoflro
licet mortali corporc , fi ooo obedicur dc-
fidcriiscius.
Etpaulo poji : Apodolus auccm fubiuo-
git&dicit : IgitHrtgoipfe menteftruioUgi
Dtitcarnt atitem Ugi ptccati : quod ficio-
tclliPCDdum cft.mcotc fciuio lcgi Dci, 06
coolcotieodo Icgi pcccaci,carac autem (cr-
uio legi pcccati, habcodo dcfidcrium pec-
cati, quibus ctfi ooocoofcoiioj ooodum
tamco peaitus carco.
Ltb i.eont.dHaf EpiJI. Pilagianorum ct^.
10. Ao forte mccuimus ea qux fcquuntur:
quod enim tptror ignoro ; non tnim quod
voU hoe ago.ftdqucdodiiUud faeio,ne fonc
ex his-vcrbis quifpiam confcotire caroi»
CQOcupifccoux ad opera mala fulpicccur
Apudolum ; Scd confidcraodum cU quod
adiuogic : SiaHtemqMod noUhoe fatioteoit-
fintioligi qHoniaa botiatfi. Magis enim
fclcgi cooliuitire dicic, quam caiiuscoo-
cupilceonx. Haoc eoim peccact oomine
appcliac. Faccre ergo fc dizic & opcrari
oon aifcdu coofcacicodi , & implcodi,
fcdipfo mocu concupifccndi. Hiocergo
ioquic ,* eonfintio Ugi quoniam bon» tfi.
Conftnitoi quiaooloquod 000 vulr. De-
iodc dicic ; Nunt autem iamnontgo optror
iUud , fedidquodhabitatin meptceatumt
Quid clt , nuneautem , oifiiam ouocfub
gratia qux libcrauit dcleflatioocm voluo-
taiis a coafcnfionc cupidiucis l Noo coim
nachus iottlligiiai, itonegoiperor, oifi quia
noo coofcotic txhibtrt mtmbra fua armm
intquttatttptccato. Nam fi & coocupifcit,&
coofcotit, & agif.quomodo 000 ipfc illu4
opcratur , ittamfi fioptraridoUat, & vioci
gtauitcriagcmilcat/
^auUpoJi: Hoceaimcllpcrficere bo-
oum.vt acccoocupifcathomo. Impetfe-
Aumautcmcflbonum , quaodocoocu-
pilcicctiamfi concupifccntix nou coofco-
tit admalum.
PauUpoJi : Atquc iodc coodudit. Igitur
ipjt tgomtntt Jtruio ligi Dti , carnt autem
Ugi ptccaii : Caroc fcilicct Icgi peccaci*
coocupifccodo . mcnte autcm lcgi Oci*
Xxzx j eidcm
748 lACOBV
cidem coacupifccncic noo coDfcitti-
CDlio.
Adutrftu Inltitn. PtlagtAnutn itlr.i CAf>.
xb.Nooaic Faccrc » lcdpcificctc bonum.
qula faccrc bonum cft poft concupifcco-
cias ooo irs .- pcriiccre autem bouum c(i
noDCOQCupilccrc. Quodcrgo cftaH Ga-
latas > cencupijcentKucarmsneperfettntu:
hoc «icootratioadRomanos cft ^ptrficert
muttmbonumnon inumio. Quia occ illx
pcrBciunrur iomaloi qujndo cis ood ac-
cedi; nofttx voluocausadfeofus : occ tio
ftta voluotas pcificitut io bono , quam-
diu illanjm cuiaoo confcntimus pcrma-
nec motus. Ipfc autcm cooflidus , io quo
etiam baptizaci vclui lo agonc dcccrcaot,
t^HumcMfo coticupijcit adutrftuj^iritum,
fiiritm «dutrfHiCMrntm , vbi & fpiritusfa-
cit bonum opus oon confeocicodo coocu-
pifccotix mala: , fcdnonpcificitquiaipla
raaladefiderianooabfumit : & caro facit
malumdcfidcnuni , fcdncc ipfa perficic,
quu uoo fibi coofcnticotc fpiiicu,&: ipfaad
opcradamnaoda ooopctucoic Jftc crgo
coofli Aus 06 ludxorum ncc quonimlibet
aliorum , fed planc Chiiftianoru fidelium,
& bcoe viueoriumiu bocccnamioc labo-
raocium breuiter oftcadicut ad Romaoos,
vbi ait , Igiiitr ipft ego mtnte feruio Itgt Det,
earne legipeeentt.
ibidemlib.^ cAp.^ Nolicrgofaccrcquod
patioonvis , & dicere quodiouitemusad
dulcia fada, quibui Apoftolum rcciramus
diceotemrSc/o qui» run hitbitMt tn int,hoc efl
'incnrnemeAbonum. Etli coim ooo \\ocper-
flciant bonum ^ucdvoluat , vt qoo coqcu-
pifcaot,fitciuQt umeo booum vi poft coo-
cupifccoiiasfuas Qoocaot.
Ibidcmlib.i.tap lu Abficergo vt dica-
musquodoosdicerciofimulas , Apoftolu
fic ifta dixjflc quafi per fc vellet intclligi,
rcoitcntcmiofcotto aUqua maou pcftifc-
ra: ' ' ' ; 'atis abduci : cum 'icnr r ' ryo
01 /: oftcodenscai. .\-
tias iolum impulfum hbidiois opccariilioc
coofeodooc pcccati.
DenatuTA crgratia tap. 6x. Abftinet fc
abomottcmala cciaroqui habcc peccatii,
quodinfcrcgnarcaoQuaic » cui runcpic
; ARMINIVS
impcobaoda cogitatio, quam pcracQice ad
fiucm operis oon pctmtttit. Sed aliud cft
non Kabcrc pcccacum . aliud nonobcdiic
dclidcuiscius Aliudcft implcre i^uodpiz •
cepcum cft Soncon(ufifcet,ti aliud cft pci
queodam abftiocncia: conacura falcem a-
gcrcquoducm lcripcum cft : poftcoocu-
pifccotias cuasooocas : oiiiilhorumta-
mcnfcirc fc rciftcpoHc finegiatia Saluato-
tis. Facctc cft ergo iuftitiam io veroDct
cultu cuin iQtctuo coocuptfceotiai malo
incecua couHidacioocpu^narc , pcrficcrc
auccm omnino aducifjrium 000 habcrc.
Nam quipugoat ,&: adbuc pcriclitacui 3c
aliquaodo pcrcucicur , cciamfi ooo ftccoi-
tut. Qu^i autcmuoo habctaducrfarium
plcna pacc l^tatur. £t ipfccirc fiQc pcccato
vcrilTimcdicitur io quooulliihabitatpec-
catum.oonquipcr abftincntij:- - '
tii dicit: lamnonegooperoriUuii ,
iA me habitat peccatum.
Detempore Sermone fs- Ttm.io. Noo
crgoquod vulcagit Apoftolusquia vulcoo
coucupifccrc &camcn concupifcic , idco
non quod vult agtc. Nunquidillacoocu-
pifccotia malairahcbac Apoftolum fubiu-
gatum ad concupifccndum. ad fornicatio'
ncm> Abfit.Kon afccndant talcs cogitatio-
nesio coroofttum. Luc1abatur,oou fub-
iugabacur.Scd quiaoolcbat A: hoc habcrc
cootra quod ludtarccur.idco dtccbac ; Son
quodvoloAgo, concupifccreuolo & concu-
pifco.Noo ergoquod voloago,fcd umca
coocupifccociar 000 coofeocio. Noo coim
alirer di ccrcr, concupifctntitu cArnHn$ftrf$-
ceritii, (i ipfe pcrficcrct.
Paulopoft : Quomodo ago booum 8c
000 pcrficio bonum i ago booum , quum
malxconcupifccncix ooo coo(cotio , fcJ
Qoo perficio booum^vtomoioo oon coti-
cupiR:am. Rarfuscrgo hoftis mcusquo-
modoagif malum &: ooo pcrficit malum?
Agit malum quia inouct dcfidcituin ma-
lum.Doo petficit malum , quiainc ooo lu ■
httad malum.
Paub poft : Mente feruto Itgi Dti , ooa
coDfeocicudo ■* r.nre auttm legi peccati »
coQCupifccodo
Strnt.iiMverb.jipoft, Indc&iftc , nfn
'^' CAP. VII.
qui>4x-olii Agc : cctuup:j(i: enim cMro aduer
/mjpiruum , 8c nolo vt concupifcat , pro
magnohabcofiuonconrcntiam. optota
ni c n V t c a rea m . E rgo qnod volo Mgo.Vo
locnimvc non concupifcat caioaducrtus
fpiritum,& non poflum.hoccftquod dixi,
non quod valo sgo-
PMuhpoft: Sicrgo concupilcir caroad
ucirusfpintuni , vt in hoc ipfonon quod
■fisagasjtjuia vis vmon concupifcat, & no
potcSjtCDcfaltc itia Domini volun-
raccm, & inciUia i.u, ':iopcrfcucra:dic ci
<Juod cancafti; GreJfHimeouiirige fecundnr)
verbumtuum , (jrfondominet:ir mihiomnid
iniquitasfQxui cfl.nedomir, '•iomnis
iniquitMr AixdiApodolavn: letpec-
^atum ta mortali cor^/re veJIroJ^id c(t ncn
regnet* Obediendo defidcrih eim. Non dixir,
nolihabcrc dcfidcria mala. Quomodo c-
nira in hac carne motrali . vbi cMro concu
f ifcit Mduerfm jpiritum, iy fpiritits nduerfws
camem.noa habco dcfidcria mala? lllud cr-
go *ac, »0» regnetpeccMtum.^c.
Beda in -j.caf. ad Romanos. Si aurem ipfc
cft (fcilicct Apoftolus) non fic incclligj-
fnus quod dixit . Non quodvoloago.ftdquod
odt iind facio , tanquam vfllct cflc caftus
& cn*ctadultcr, aut vcllctclfc mifcticors&
eirct crudclis , aut vcllctclfc pius Sc clTct
impius.Scd ad quid? Volo nonconcupifcc-
re& concupifco.
Paulo pofl : Etfi concupifccntix oon co-
(cntio , & poll coQcupifccntias mcasnon
eo.tamcnadhuc concupifco
Pauhfojl: Quidodi^concupifcerc. Odi
coDcupifccrcfic tamen ago illud cxciroc
noncx mcnte.
Paulofojl : Ipfiimautcmagoconcupif-
cerccft. non concupifccmir confcntire. I
Ne aliquis iani in Apoltolo pcccandi fibi '
quzratcxcmplum , & dct malum cxcin- (
plum. Nonqaodvolo ago, Quid enim
lcxdi Vm concupifccs» Etcgonolo
codl •!& tamcn concupifco.quam-
uisconcunricciitia: mex alTenfumnopise-
''«■arr^ r^oftcamnoncam. Rcfi-
'^'5"- incntfm , Dcgo arma , tc-
nco membra.&tamcnfitm mcquod nolo.
Quod noo tult & lcx , nolo cum Icgc.
AD ROM. -49
' Quodnoo Yultnolo. Ergo co>;jeni:clegi.
Egofumiocarnc, cgorumtnmcotc. Scd
magis cgo fum io meotc quam io carae.
Quia cnim ego fum io mcotccgo fumia
tcgcnte. McDScuim rcgir,c3ro rcgitur. Ec
magis fum ego incoquod rcgo,quamia
coquod rcgor. Qu_u crgomagisicgoin
mcntc.
Thomtu in 7 . caput ad Romanot. VtUtad-
fcilicctpcr gratiamiaro rcparsr
to.efkcx opcrationc diuinx graiix * pct
quani quidcm gratiam non folum volo bo-
num.fcd ctiam aliquid boni facio, qu«a t c-
pugnoconcupifccntix,& cootracam ago
du(flus fpiriiu : fcd non louenio io mca
potcllacc quomodo iflud boDum pcrfi-
ciam, vc fcilicct rocalicer coocupifccocum
cxcludam.
Quod vcrodux iftatattributortim illo- Difcrimen
rumcxplicatfencs tam fint diucrfx 8c diC- inter duat
fcoticntcs.ipforum anriquorum. qui dc rc • iUandtuer'
genito hominclocum huncexplicueront,/iw explica-
luduio , vt cadcm fccuudum cxplicatio tiones boni
ncm vtramque regcoito coDueoitc non&roaliM»-
qucanc, imo vt fctundum iftam cxplica-/«'n ejfe iw
tioocmregeoitohomini , fccundulnaltc-</*f/<» anti-
ram vcro homioi fub peccato & fublcgc qucrum, vt
cxiftcoti conucniaoc ; lam porro docebo Jtcundutii
ipforum tcftimoniis. explicatio-
jlugujiiniu hbr. i. eontra duoi Epiflolat nem vtram
Pelagianoriimcap. ro. Non coim mcUus qiu regtnito
iazt:\h2,nMtj non ego operor, oifiquiaoooco- eonmenire
fcotitcxhibcrcn-icmbrafuaarma iaiquica- uequeantt
tis pcccato. Nam fi it coocupifcic , 6t coo- probaturex
rehric,&agtf,quomodo oon ipfe illud ope- Augujlino.
ratur,ciiamfi fc opsrati dolcac,& vinci gta^
uiicringcmifcat?
Patilopojl: V^Ddcproprcr tria ifta , duo
fcilicct de quibus iam difputauimus , quae
a i t , Ego autem carnalit fum , & venundatm
Jubpoccato , Si. hoc icttmm , captiHantent
me tnlegepeccati , qua efl inmembru mets,
potcft Mdcri Apoftolus eum dcfctibctc
qui fab lcgc adiiuc viuit,oondun. lub gra-
tia : fcdficuc illa duo cxpofuimus proprct
cainemadhuc o ilcm dtda , fic 5c
hocpotcl\^intclii^.; . . ^apriuantcmcdixc-
ttt caine,n6mcnccimotionc,non cofcofio-
ac,& idco captiuaotem mcj quia & io ipfa.
car-
ExBtds.
750 lACOBVS
catoe mea noh cft alicna nacucai&doo-
ftra.
lJ*m Strm. y . de verbii Apofieli : Spiti-
cualts cnim quia fccuDclum Spiricum vi«
uic. adhucauccmcxparccmoualis carois»
idcm fpiricalis , idcm carnalis. Eccc (pt-
ricaUsi/nfH/f ftruio Ugi Dei \ cccc carnalis,
eMmtMMttm legipecctui. Idcm crgoiprc fpi'
riulic & cainalis > Idcm plancquamdiu
hicviuit.icacd. Nolimirari quilquis cs>
3uicuaquc caroaiibus coacupilccotiis cc-
is acquc coDfcDciSiqa i cas vcl booas pucas
ad czplcndam libidiois facuricatcm , vcl
ccrccHciam vidcsmalas , vcciscamco cc
dcodocoDfcDcias, & quoducuoclcquaris.
& ca quz malc fuggcruoc pcrpctrcS) cocus
caroaus es cu . cu quifqois calis cs cocus
caroalis cs. Siauccm coocupifcis quidcm
quodlcz vccac cum dicic » ttoncoftcufijcts,
uruas camcn aliud quodiccm Icz dicitt fofi
concupiJctntiM tuat twtt/u, mcncc fpiricalts
CS& caroc caroalts, Aliud coim ctl non
concupifccrc » aliud poft concupifciorias
fuasoooirc. Noo coocupifcerc oiroiao
petfediefl, podconcupifccDciJS fuasaoo
ire, pugoaocis cfl . lat^aoiiscd, laboraoiis
c(l. Liceacmihiaddercquod rcs podular,
& proprium illius cll qui po(l coocupifcc-
cias oonambulac ; viaccotis & fupcraocis
cil. IlludcQimpcrpugoamquidcm perla-
dam,pcr laborem,fednoo oifi poll vido-
[iamobcioecur.
Apparec cr^o cz mcnce Augudini, fi hic
locus dc coolcofu dc niali pccpccraciooe
aduali ezplicecur^QuIlo modo dc regeoito
iocclligi pofTc.fcd dcbomiDC fublcgecxi-
ncocc , & mcre caroali > vt ipfc Toqui-
cur.
BtJs in y.ctif.Mil RomMn. Scimtts f hi« Itx
SpirituMluen. ] Fortcergoaliuscdaliquis,
foicccucSiAuccu csauccgofum. Si crgoa-
liquisQoflcum c(l , ipfum quafi dc ipCo au-
diamuvtflc oooiraii corrigamusnos. Siauc
ipfccft , Doo itciocclligamas quoddizit»
lion quod volo Mgo.Jed <juod odi iUudftuio, ca •
quam vcUec cHc caftus & cHet adulter . aot
vcIlccc(remifcricors&c(rcccrudeIis , auc
vcllcc c(re pius Sc ciTcc tmpius.Scd ad quid?
Volo Don coacupifccrc,& concupifco.
ARMINIVS
AquinMf omoium plaoidlme hasexpli- £xTb A'
cacioucsiotetfcoppooit, Sc fccundum v-
... ^ 1 I qutnMte
uamnomiDt rc£coico,lccuodumaltcram
fubpcccato eziltcott cooueoircaic , quc
hicab Apoflolohomini « de quoagicad-
ccibunrur.
Dicituthomo efTecaroalis , quia eius
ratiocaroaliscft . quxdiciturcaroalisdtt-
pltcitcr. Vdo modo quod fubdttur caroi
confcnticoshisadqux caro iodigar. Sc-
cundum illud i. CoriDth j. ^umfitinttr
voi Kilttt conttntio,(^c. Ec hoc modo in-
cclligtcur dchomincnondum pcr graciam
rcpataco. Alio mododicicurracioctrecar-
oalis , ez eoquod acaroc * impugnacur, ^AhfurdM
fccuodum tllud Galar.f. CMroconcufifcittfiifiM nottt-
Mdutrfui ^iritum. Ec hoc modo incclligi • > nequet»
cur clle carnalis racio cciam hominis lub^'^'»^' vt
gracia coo(bcuci.Vcraquc auccm caroalicas ^Mto ditM •
proucoicczpcccaco. tur cMmMlii
PMuUfofi : Vodedicic quod tnim operorqttiSMCMmt
ego non imttUig» iciliccc clFc opcrandum. itnfugnM-
Qttpd quidcm poccft dupliciccr incclligi. '*""•*»> i*''"»
Voomododccoquicflfubicdtuspeccaco: Itu tritdi»-
qui quidcm ia voiuerfali iocclligic ooo cfTc bolieitt quiM
opcraodumpcccarum , camco vidlus fug- impuguM-
gcdiooe dzmonis , vel padlooc . vel io- ifMtur m Sm-
clioaciooc pcrucrfi babicusoperacurillud: tbMMM.
&ideodicicur operariquod incelligicooa
elTe opcraodum , coocra coofcicnuamfa-
cicns.dcocLuc.ii. Struitt fcient voluntMti
Domini fui, ^nonfAciens digne pUgit vm-
puUbit multu. Aliomodo potcft intdlligi
de co qui cft in gratia conftitatus.qui qui-
dem opcratur malum, ao quid^ exlcquca-
do in opcrc vel con(catieate meotcrfcd fo-
lum coQcupifccodo fccuodum pafnooem
feofibilisappetitus : & i]Uconcupt(ccotia
eft proptcr raciooem ,&ioceiic<5lum 1 quia
prxucuii ciasiudicium , quo aduenicncc
talis opcracio impcdicur.
FMubptfi '. Diciccrgoprimo quantum
ad omi^rioQcmboni. Hon tnim Mgo hoc bo'
num quod volo Mgere. Quod qutdcm voo
modopoccft iocclligi dc homiuc fubpec«
cato coofticuco , & (ic hichocquoddicic
ago, cft accipicDdum fccuadumaAtoocm
complcram , qux cxtctiusopcre czcrcccur
per latioaiscoDfcnfum. Quod autcmdicic
volo»
IN CAP. VII. AD ROM.
▼olo.cft iitcUigeoJam non quidcm dc to-
luDcacc comptcu. qux cft opciis prarccpti-
ua , fcd dc volantacc quadam incomplctai
qua homiacs io vniucrfali booum ro-
luot,ficut& in Tniucrlali habcot rc^lum
iudicium dc voo> Si dcprauatur talis vp-
luDtasio particulari, Tt non agat quodin
Tniucifali mrclligitaprndum.ac agcrc vcl-
lct.Sccundum a.^uod lotclligiturde homi-
ocpcrgratiamrcpararo , c conuctfoopor-
tct iQiciligctc pet hoc quod dicit.ToIo, ro-
luotatcm complctam pcrdurantem inclc
-Aioncparticularis opciatioois, vcpcrhoc
quod dicit, Ago, intcllisatur adio lucom-
plcta,(jux conntlK tantum in appctuu fcn-
Hiiuo , non pcruciiicDsad rationts conicn-
ium. Homocniin fub cratia coullicutus
75*
Tultauidcm mcntcm fuam a prauis con-
capilccnciis coafcruarc, fcd noc bonum
oooagitproptcr motus inordinatos <on-
cupifccntix tnfurgicntts inappctitu fcoii-
tiuo EtntntlccdquodaicGal.f Vtnont^ttt.-
(unqut vuUu tU« }}ui«tu.Secao6o, Quan-
«umad pcrpctratioocm mili fubdit ^ Std
^HtiodiohMhto mAlum illud facio. Quod
-quidcm G. intdligacur dciiomioc pcccaco-
re.per hoc quod dicitur. odio,iotclligttur
^uoddamodium imperfe£lum, (ccuodum
quod omnis homo natur.iliterodit matum;
per hoc auccm quod dtcit,facio> intclligi-
curadio pcifc^apcr operis ezecutioocni
fecundum ratioois confcofum. Nam tllud
odiumio voiiicrfali toiiitur in parttculati
cligtbtlipcrinclinationem habitus vcl paf-
fioQis. 5i vcreiotclligatur dc hominefob
gratia cor. Aicutcpcr hocquod dicir,faci^p
lotciligitui c ccoucrfo adbo impciFcda,
qur confiRttio fola coocupifceotia appc-
titus feofitiuu per hoc quod dicir,odio.io-
celligitur odmm pctfc<2um , tj^uo quis pci-
feucrat io dctcflationc mali, vlquc ad noa-
lem reprobatioDcm ipHus.&c.
Lczautcm peccati captiuat homincm
duplicitec : voomodohomiocm pcccato-
rcmpcr coofenrum & opcratioocm : alio
modoiiomincm fub gracia conditutum,
quautum ad cnocupilccntiz motiim.
Gratia liberac a coiporcmortis huins
dupltcttcr.Vao mpdo, vt corruptiu corpo-
*iimeucinaa domioctur> crahcos camad
pcccaadum Alio modo, cortnpiiocorpo-
ris vttotalitcrtoilatur. Quantumemoaif
fitimamcooueoitdicercpcccatori : grMis
ibeiiuit mtdecorftremortidhiiitu.tdellM-
bcrauit mca^icccato , io quo cfl aoimaia-
duda cx corporiv corruptionc. Scd ab hoc
iam lurtus hbcratus clt. Vodcei competic
diccrcquantum adfccundum -.grMtiMVei
UbciAmimtdecoTportmortuhiiiKi , vtfcili-
cccio corporc mconon ritcoiiuptio pcc-
cati aucmotcis : ouod crit in tcfuircifVioae.
D ci n dc c u m tf 1 c 1 c , "Ego ipfe igitur ] i n fcit
conclufiancmquarfccuiidumduasp.arnnf-
las cxpolitioQcs diueritmodc cr p.xmiflu
totcrtut. Secundum eoim quodprxmUIa
vctba cxpoouutur m pcrfooa peccatoris»
fic infcicnda cU concl. fio ; Didum cft
quod graria Oci hbcraurc mc i corporc
inoitibhuius, vtfciJicccab co noodcdu-
«artn pcciatum. Eigo quandoerotamli-
bctatus meotcfcruiolcgi Dci j {ecuodum
catocmauccm icgt pcccati.qux quidcm la
carocrcmanct quaocumad fomitcm , pct
qucmcaro concupifcit aductfus fpititum.
^iauTcm ptarintHa vcrba iotdligantur cx
pcrfooaiuftuficcftinfcrcndumrgratiaDci
pcr Idum Ciirilluin libctauit mc dc cot po-
Jc«noni$huius, ita fcflicct , vi io mc qoq
ftt corruptio pcccati ic mortis.
Hugo Cmrdtnalu in 8 .c/^.md RomMnos, Ki- - „
hilergo condewnattonii] Prxccdcotia ex ^^^'l
pofitaluotdccapciuitafcmort.ilispcccati, ''^ "
fubquacrathomocarnalitcrviucns: c": c
captiuitacc vcuiaiis pcccati hoiiiioisqui clt
iogiatia.Mortalcauicm pcccatum appci-
lat quod ipfo operc ezcrcetut.vcoiaic quod
coofiftit 10 aJtu &c inotu coQCUpifccadi.
eitra voluo;atis coaicafum.
PARS QViNTA.
QHoAfcntnma ijluijuti imd homviere-
g(nito&fitbgr£tU confiuuto agt af^
firwMt.&Jimiil benutn quodiHe bunii
vult , & nonfucit & maltttnquod tion
vuft f cit tumeu .interprttatur demd-
lo & brnjaSudlf.grttnx iniuna fit.&
bonumoritmnoxia,
dt
QVo n gratix iniuxia
mooftro.
171
tca com-
Gtaui
lACOBVS ARMINI V S
y. - i/iiu-
tx.^tntffe
tititifj iUi
•uriltftndo
. _ quod oiJttx clt natutx tnbuic aut Iibcio
Aibiitio.adcmntum kwuct c.ratsj' ;lcci ct-
^!*". &qnau>pntixvcrccftcrihucnilum. Hxc
' '* llnccntia iiuc poflciiuic inodo ^ractx c(l
iiiinitca, minu&coim illi rribuicquamgra-
tix luxra Scriptuiam r(l adfcnbendum.
Nam ScriT>tura tnbuir rvatix Donraucum
quuii io icgCQicis opciccur vcilcbuDum,
(cd ctiam facerc.Phil.x ij.^ued tiiti vivi-
ttunofitr hoffic crntifigatur, i^pttcMi eorftu
' rur /tutneruftur , ttavt non ampUtu
■ itammin cencnpijetnti*) it/itn quod
ferillamrtgenitiptccMtoi/ivrtui /itjr , 0> in
noiiatn vitam rt/mrrexerunt , m tjua mon pec-
cato /eruiunt /ed Deo,non fiftumt membra /ua
annaiaiufiiti4.Deo.Kom. 6 .yuod/piritu! e/-
ficaeiaaStonescor^rit mortificent, Rom 8.
qucd /uff>e iiet regcnitts non niodo "jires refi-
fiendt mundo , Sa/and, carnt,jed ettam de lUu
vichrtamre/trindt.h\\\.6. lacob 4. i. loh.
4.4.&f.4 &c.
Ac hxc fcntcncia i; .Hii: quod
vcllctantumcftitiacin tcgcnic» , Donipsn
£accrc,quod impotcntiorfitqoamvi vcie-
rrmhomincai ciucitigat i pcccati cotpus
abolcac. caxncm,mundum, Sathanam vin^
cac. Kamhomo iIlcrcgcniCQsdicituiiuz-
iUipoouiit . qui dca6u.iliboDo&maTo
locuni inctiputantui.ConibbitLiic diU- Lst^um
gcnccr inlpiticuti citra cnoimc ipiritus Aar r»'
San^i dcdccub iUi lu^am litam acnibui fiudtjCTt-
noopoflc. Qu^idcain: ? Lu<fta diciturclfc titttrnen
& bclligcratio iuccticgcniincuti$,hok; t A, • ■.
SpiiKum Sandumjuhabitaotcm & lcgcr.
mcmbrorum i lcgi racmbrorura vt<^oiu iKhMntan-
tribuitui aductfus lcgcm inentis .• Nam c»- tiad/ctibl
Sciuumabducit homincmlcgi peccati,fiu- citraapcr-
:raobliftcntc& contra bclligcrante Spi- tam eitn cer.
ritu Saodo inhabitantc : aanon hicSpiii- tHmeliavi,
lus Saoftus impotcncior cilc dicitur quam
lcxiomcmbris,id cll, concupifccutiacar-
ois, &pcccaidmiuhabuaDS? Quihococ-
gacinciidicfolcm luccrcncgac. Null i e-
uim hic mcutio tcirionisfpt.ntaDcx,ctlia-
tiooisapugua.aut abitiftionisatiiioriim ;
tjuamdixirauscauiram clfc, curquifpui--
tu pugoatc cocpita catnc fupcrciur. icd
ncquc potcU ilbium hic mcotio hcri.
Nam pugna dicicut clfc & bclligciauo'
non inccr hoiuincm vccnicm lcgcmcnui
& lcge-mcmbioiu<i'. j fcd mccr iplam ic-
gcmnieotis& lcgcm mcmbroium, cuiic-
gi mcncis abicdio atmorum cribut ocquit.
pu"uat cuim ipfa & pct fcipfami ncq^uc po-
tclt ilh tiibui ccliatio a pugoa aoicquam
luciit vitla & fupcrau > mulco minus
tailUinfcotcatiamobcdirc pcccatoincO- 1 (poncaucaccllio i proptcica <|uod aullo
cupifccntii ulaicpoftdcfidcria pado incc: duos iftos bciligcrauus c ; •
carois, licu . ... uuaturpeccati vio- ucuitc pollit. Vitam cuim fuamamittac
lcDtia ccmpulfus conira contcicutiaro & cikaccclie>imo6cdcnnaccirc,puu[quam
renirencc volootatc. Namifta intcrpvcta- vhro & ipoocc carni rebellaoci titcciiuia. ^
tio & addiiio moduni obcdicncix , <]uo quis dicjt mccaphoricum cHe hucdi- ^''"^^"^
peccacoobcditur, variar, ipfam ot cciicn- ^codi vci loqutudigcnus, & pcrprofopo-
tiam noo ocgac. Qux ctiam caulla fuic pociamactiitiui lcgi incncis& mcmbrutum
quod Auguftious locum dcconcupifirco- 1 pctfoQam& propiia pcrfonx i ptopitc au-
tcm& cicra tiopuinaut figutamhomintm
ipfura dici pijgnarc fccum.ipium 2ui]'jam,
quarcgcDitos , pugnarc fecom qua oon cft
tcgcnitus. Rcfpondco hoc nihil obcfle J4f 7
quiQ eodcmmodoicshabcat. Nam tcgc-
nuus quaraIi$,pugDat vi & roboicgratix
& fpiritusChiifti.trgoiipugoans viDCitur
tia inccrprctatusilt. Vidcbat coim ii dca-
^tualibur peccatis lutcrpicrarccur , fc gia
tixiaiuriam fa^lutum. Vcliinhicdihe;ca-
tcr confidcraii & etiam atquc ctiam pcr-
pendi . an lu^a ifta , qux hu dcfciibi dici-
lur , Spititui San^o lohabicanti adfctibi
poriit,citf3apcrcamciatixChrifti& ciuf . 4 c
dcm fpnituscontumclijm&igoominiam, 1 fupcratur giatia & (jiiritu Chtilti , (^uod
fihic ludlxponaturcucocus, vt hoino cx
carnis voluocarc , 000 cx coocupifccntia
Ipixicus opeictur .* qucra cucotum pugux
iguomiuiolum cft gratix & fpimui Chii-
fti. St vero viocitur ooi>pugoaosncque
duuocc cooflidu , fcd poft^iiam arraaab-
icck
IN CAP. VII. AD ROM.
iccitaut apugna ccflauit> tamnon hoceft
Nam hic homo bclligc-
quoilliic agicur.
raos captiuatui . non poilquam bclligcratc
dcfiit. Nam adui bclligcratictiis lungitut
captiuationis cffcitus 8c ^iriiotrft» ^ Sc
jquidcm immcdtatc. Pulchrc autcm ifla
lunguntur , & oaturaipugnantium intcrfc
pauiumconucnicnrer, fi lcx mcntisjidcft,
con!cicn:ndclcoisxquitatc& uillitjaco-
uitfla, cumlcgcmcmbroiumceitarc dica-
tur. Jllacnim pugnansSc in ip!' Tu
vmcitur , proptcreaquod itnbt*.ii.-i . iit,
quam vtcontralejgcmin mcmbris, idclV,
coocupifccntias caroi$.& dtlidcrta prtcatt
conlidcrc po!lif,tti.inj omoi conatu & to-
tisvitibus viiloriam cx prarlioaiifcuc ad-
oitatur.
'0jun.i::ur Quod vcro bonis moiibus fit iftimira
JtcunUoeau & noxia ifta rcntcncia tc« ipfa docct.Nihil
dtmtnttr- eoimfingi porcllmagis noxiumboaismo
fTititiontm quamdiccrc propriumxHc rcgcni-
bonti mori' torum noQ £iccre bonum quod voluot,5c
hiti ntxiam fjccre malum quod nuiuot. Indc cniin
occeirario fcquitur. vi Gbiin pcccatisfuis
htcftcum applaudantillt ^quidumpcccani.fcntiunt
trahtn/em fc jd rcludaotc confcicutia . & rcoitCDtc
t;//>#rjfl)/iiyQluQtatc faccic. Jndcenim conchidunt
hUnJia- 1 fp gjfg rcgcnitos.quiauregcnitts non ccm-
turinfccca- ^ietatfaccrcmalumquodoolunc , & omit-
tis,jttnodo tcrc booum quod voluot j vtpotcqui ple-
tareluclan- voluntatis conlcnfu ablquc vlla rcfi-
ri ■ nen ftcntiabooum omitraot & injluin pcrpc-
/M ipfti tjjnt Quod vcrc lancVcaftirmo mc non
'■^'"'"'""'•rcmclcxpcitumcirc.quum nonnulli moni-
ci vt caucicnt fibi apcipcttando tacioorc
aliquo , quod fcircnt lcgc ptohibitum cdc,
rcipondcrcnt , vellc requuicm , at cum A-
poftolo diccic dcbcrcjlc bonum quod vel-
icnt pctficcrc non poflc Vcrnatcm dico lo
Chtiilo Sc confcicntia mea m:hi pct Spiii-
tum Sandium boc actcilantc , quod illud
iciponfumacccpiaquodam . noo (iipucr-
.pettatumcflcccrimcn .feJ cumprzmanc
Si/tJiteKi rctuvnc«omiimtctct.Nouict»am pctfonj.
quidpaflrumcnm ApoiloIoPaulo^liccuit'
Malum quod nolofacio. Nouituin viros,
tum muliercs. iuuencs & fcoes, qui vbi ca-
puthoc fcptimum cxphcuiiTcm liiofcoftt
qocmhicdcfcodo , apcrtc mihi confciTi
lunt, fchadcnus fuiflc in cafcntcntia,li-
quid mali adiu pcrpetraflcnc rcoitcntc m£-
te,& quid boniomififlentcadcmrccbma-
te , non maguopcrc hoc curaodum, autcx
codolcndumfmflVfibi , quuraexirtima-
rcnc ih hocic Paulo Apoftnloiimtlcscflci
quarc & gratias miht egeiunr toto pci>ore,
vt dttebant, quodilljiac fa.laopinionc i-
pfosliberaflcm intcrprctauonemc.i
icd uc ego folus td drcecc vidcar, flc ico-
ccnriamiihm , quxdc bono 8c maloa-
«fltiahlocuminccrpictatur , incelledlamdc
hominc regcoito , boms monbus ic ptcta-
tiadueiiam.lincvlloccfteautadftipidaro-
rc proclamarc ; agc Tidcainus quid noo-
uulli vetcrunxiupcrcarcmdicauciinc.
An^nftiniti tcM.io. Sfrmone + j e> . y Conprmae
Ttmpott , in har vtrb.i " " .• Son eoim / ■
tjttodvolofaciohnum, nalontalum . ■
hocf.itio,ua inquit : Lcctio diuina quz dc w/«.
Aportoli Pauh Epiilolj lecitata cil, quo-
ticlcunquclcgitur , umcndomfift nc malc
inccUcfta dcchominibus qurientibus oc-
calioncm. Procliucs quippciuntho/jiintvs
adpcccandum.S,- vixfercncnt. Vbiergo
audterunt Apoflolum diccntcm.- Koneium
qnodvohf.wo bonum , fed ifuodoJi maltim
^cf*^o,aguntmalum ,&quaii ccs
libiquiaa£^'intraalum .putaut . . 'n
eirelimilcs, qui dixic, Nonenim a
facio benum fed ^tiod nolo m^nm hoc aga.
Nonnunquamcoimlc ■ " nuncnobis
iugctitocccllitatcm di , ,., nchomi-
ncs malc fumcntcs ialubrcm cibum vcr-
tant ih vcncnuni.
PWo/tf^iModoaotcmin tfto bcllone
■male intclli»entibus lcctio ifta tuba lit ho-
(Vis noo noihj.vndc illciocitciur, non vo-
Je vincatur , aducrtitc ohUt lo fratrcs mci
quimonita & rcprchcnfa obfictii quod- 1 5c quiccrtatiscercatc. Qui cuimucuiduin
dam,quodlcicbatai*econtralcgcn'. Dcidt cerutis nonxilis intc lcduri quo.i dico ;
coufcicntiam cflc pcrpcriattim .tcfpondii. qui iamccrtat(siorcIIcfl"ri clhs. Vnx mea
quod quum iu rtludantc voliint itc 8c . lo jpctro, ftllfacrinnliicntio i liuMllud
nooplcoo coBfcniufcciiic . iucofclimilc Ij:cc« htcquodftiiplicadCial.ttas.vudcbLnc
yyr
■..iil)
INCAP. VI
pt j flare t quim prardare volaoCi & nua»
qujm tdm pcif.tllc mjlum omictetc.quam
pcifc^lc omictctc voluiic Ncuttum uuttm
ucgjri potcll jbns,qui impctfcdlioncm lu-
Mitixinhjc vttahkicnturi & (autftinimo-
tuni homiQum cxcAipla lu Scripcurispo-
fitj ^iccurjtc confidcranc.
Rcfpondco, hoccffugtumiAi illius loci
rtfH- ^*p''^'^t'o°'non panocinari. Nam glofla
^ i ,,»^vf».'^''' icxtui,vtloquuntui,coDtraria.NoD
* . cDim Jeiturillo lococc coquodaliquao-
, , uoaccidit ilti homiDi dc quoaoitur . lcd
... quod plcrumqi iJTj Ti -«A***»» iJli cuc-
nirclolct .• & contifluushomiDi$> dcquo
tMrftatiis "^'^^^'^'■'^^'"5 dcfciibitur.Quodipra vcr-
jj. i^».. l^-'*' niodus loqucndi apcitc dccljianr.
gfJcribatHr. » n. i * r r J
Uicit Apoitolus , Ego tton facio Oonutrtqnoei
VolotCgo [ac tj m»lum qnoii ni b Citta vlljm
liilliitdioncmaut cunctaclioucm gcocra-
lis didti ad fpecialcm intclligcn(ian),ac ft a-
liquantio ui d faccrcc bouuiii c^uod vult, &
aliquao>'o facctct maium (^uud noo vult,
at txpcoumcio a malo cxolo abdmctct , &c
boQumvoiitum prarAarct.- (cd (implicitcr
& iadcfinitc cauociat dc malo cxofo.c^uod
illud fjcuc , dc booo volito , quod illud
Doo faciat Si vcro iflaeouoitaiioociodcfi-
nita dicatur flgoificarii quod booam voli>
tum Izpius pixAatur quam omirtiiur. ma-
tum cxoluin ('xpius vitJturquam patratur
fquod diccrc occciTc cll,qui de homioc ic-
gcoito locum cxphcaot , oam rrgeoicut no
iccundum carocmambubt.lcd Tccundum
Ipintum ) tumdicocgo, Apoflolumoc-
(ciifle quomodo fcofuin fuum eouniiatu*
tus cdcr. lodcfinitac coim cnuotijtio-
ocs vDiuciljIibus zquipollcut, aur quam
pioximzfuDt iifdc-m ; couatiaares dc iub-
icftis atuibiita quac omoi & fcmpcr,auc
plcruuque &fecuDdum pattcm potiorcm
lofuot.Sic dcCtctct:(tbus.dicitur mcoda-
ccsfuot. Athcntcnrcsdicuotut IcucsAc oo-
□atamrctum cupidi. Pccoi, pcifidi ,Scri-
ptuiafic loquitut , ludxos rcicdlos cfle
propccr inaioicm pattcro, ooo enim icticrc
Dcus populum qucm praccognouic .- Gcn-
tcs io illoium locumaflumptas. Nam data
potcflas & ioiun Aum maodatum Apodo-
lis przdicaadi Euangclium omaibus oa-
I. AD ROM.
I tiooibas , & plerzquc a(!fidcri. ;u Chii-
Aumiamolim cooucilz fucrunr,autpor-
ro coountcntur. Ncquc agitur hoc loco
dcperfciSta &: numcris omotbns abfoluta
boni ptxrtaiioiie & mjU iinnlfiunc , lcd
dcpatrationc vuius & omiinoois alcetius
fimplicitcr. Dicic cnim fr maitim facere, ac
non pcrfcdc i (\ tft ifgcnitus.Sccus totJSc
plcuj voluotatc pcccj.ct Sc^: dc hoc pju-
lo poAlatius.
Si vcro Paulus illo loco illum fcnfum
habcrcc , qucm illi lotcrpietcs Apoltolo ^o*"^*»
cribuuQCium ua illiJoqucudumfuit.ft tibi '*'*'yo-
confeotanea dtcerc voluic. Scimtt^ legem V""'*""*
JpirtfH/i/evi effe (ypojlstlar* i nolis orrimbtiitpi**'j'J'"-
nu/Ktrti ferfccl*t7i 0> conttauam fmevU* in- J*""
termiffienefeuinterruptiontoliditntiam.E.' f " /i/a/jtf
! lovtro aondum toufqiie ficcato dominatus
I Jum (arntjqiieccncupifcentiatfregiftuefuie- f"*dijjet.td'
I gt.vttUatn perfeiiam ^ nunquaminterru- 1"* f^^pf-
ftamohedienttamleguprtJlaTtquiam. Sam "^'.^^^
I accidit mihi altquando , vt malum quod nolo y *^1**t"dt
I faciam , ^ bonum quod vole omittam . tmo * ".'^^ L
' fentio menunqua tantaperfefiione,tantt s.iU ^'"'f*]!"**
honumfacere, atfprtjlare vellem neq, tanta difeloquiHt
ptrfeciionemalumcmitteri t quanta vtUem» ^J^t*''
Senttoenimvtroinqf , itiamtium bonumfa-
cio (^malumemitto.rtnitentem reiucl.tn-
tem carnis concupifcentiam , <y ig»f^it f"*-
cum agi ixijiimoyji tn confitflu Jupertor eHa-
dam.hoc ijl,nt quod earojed quod Jpiritus eon-
cupijcattfaciam. Htcfcrmo trtammcotcm
dccuir, 4i hicpiopiicefl iflius fcnfus io-
dcx & incerprcs. Qu,od rcro ita loqut de-
cuit Apoflolum , fi coofcotanea (ibi dtcerc
voIuit,doccDtmuIti loci quibusdefeagir.
i.Cor.4 4. Sullim mihicenfciui,fed in hoc
non Jum luflijietum. i.Cor.^.Kf i?. Ego 1-
gitur it» curro.vt nen aerem cadtm : ftd cen-
tundo eorpm meum ^ in j'eruiiu:etn rtdigOt
vtquomedo, quumalttfprddicartm , ipjere-
probus fiam.i.Qoi u.i. Jmitatores met efiott,
ficut ego Chrifii.i.Cot. li Sen Jpiiiamus
tmqua cernuntur, fed ta qui non cernuntur;
nM qua certtuntur /ipormria funt , at qua nen
etrnunturaternax.CoT.i.ySi fcqucnribus.
SuUam vUaiu riprabrnttsejfenfionf, nevi-
tuperetur minifiertum. Sic. Gal. i.lo.io.
Ego per Itgtm leit mortum fuumtVt Dte vi-
lACOBVS ARMINIVS
•uerS. 1 '7,M rii Chrijiocrucijixut fttm. ViHcx»-
rcno ainplnu ego.jeU viuit tn mt Chrijlttt ,
'VttmifiiA ttiie viiio in cnrnt, viuoferfide Ftlit
Dei GjI C.i4t:^ .ibjitglcy in
crutt Chrxjii,^ . .. 5 mihi cn, . . , . ...cft
ffy c^o mundo,&LC.i(.tn\x\i\ii\\\i locis id£ cn-
llac. Qiiu igitur illa iutcrpictat fo loco non
' redpjllafcntetiahxcadu-
ic!iq»i3, quariftihomini triboimtur n' .^0
ino Ju fumant cjuo ("umcnila funt.tcxci
pc & lcopo Apoftoli conuroii iucr.-& qua-
litciluui 'uui dc hominc fnbpccca-
to&lub;-.,- - . ..lcnre t xplicantui: prjclcc-
(im hocfuailcuteaiFc^tUi&adiilcmiitipcI*
icntc concupifcenti.i carnis : i|ucmadmr<iil
iaantcarctpfj tutiuin oairaui: ti ccrtc nou
ciuuiQC exculati. Qjjirc lliceciilpaipliuslcntrntir . tnafi rpta limui
i>llo 10 cadt accufationc&dico. Sc/jri^rM acciputur. Noncnim I ocudtij diciturill*
. q:it rtgenttotnbtat.fpltruntj. vi.tln .j^ina
jdncn fcntctuij . rci;ciiiri intcrdum pccccnt ,
txtutju l^y/f^J^^f,af , i/onii vero f vuit pUruiiifiOrrit-' nua(^\ii duirAxic vpjunt pcitcdc boou fa-
^^^Cunt co'r,- t*t , tsl gra/idregenerationu iniuriA , tyhnii ciiai &. malu pmitcant .- lird iilud - - ^ '
' mm^.«ffX//i..<</y«irrw/<f«</<>fM.^/>'V?''/*-7' tuii^ fcgcnitoiumproprium /it
ctiiaddt-
trajenten-
tiam vulgo-
oblinenlenii '
Cdt
U
non plcnu
' uit hotnini tegcntto voiunratis conft-nfti pccc.ucinrci in-
i,%ittp{generAt}inK duin ve|lc non pfccaic quaud( ci
n r^^tniHrtiiiiy^bonumorib.ncxiM. Maioirs \\\x gcnni plcno volunratis coofcaiu piccaot,
'^nram re- tatacft vt r.ocgcat lilulltation» aut copio- & abfij; vllo vcluntatis icnifu.EK co coclc-
liacikHi baiione Minonftmtcxtu. Ni homini dc jdunt qui fc hoc loco c«cularc voluiu, dum
quoagit Apu(lolus,vtc«')moniltatucft, tri- pcccaut , iutrr peccaiidu volunratis altqua
buitut qipizrunqi malufaciat & bunumo- •i>DftuatrcfiiK'ntii& coofctcntiarmotCum*
iniitat.ScquiturcrgocontUifio..'\pp3tcrcr- -ftnCplcno voluDtatis confcnfu pcccarc 1 Sc
ffomchoc obicdaincntu noptr okimnia .proptctca hoc ipfumquuq; q^ita peccanr»
inipcgiHcaductfaiiarm hifcDtentia;& (ao- iigtiu cOcregcnerationis fux Qarconclit-
^lcamtmatc pofsumc Dco iaramcntu dc fiu&gratizcllioiutia, & bonismorib.ini-
o6caluniand(>;iaDtcpia-llitilI<:,quicala 'mica. Gratiz iniuiia.qiiia ponic illud cfie
muiumJnus fuincti?. Quirc crfi t.ilsucnct rcgcorrationis llgnum quud rcgenitiscum
obicdaincniii,j>in(citian6pcrmaItffamibi irrcgeDitisncmpc.fublcgc czutcntibuscfl
excidTilct. Vcrii cnimvi-ro cKcipict quis 'comunc. Inimica bonis motibus ncc
ihchu (l-mcl pi fiti mor Jicus culiodircS: [rantopcte vitaturpcccj^til abco 4 ti-
ftimat, ncqiperpctraiuin magnopcrccci'-
jtlittebit- ^ fjjingjcvoIcsiBfto vcillaqux Apoftclnsi-
{iiopro vu.- }^o,r,ini tribuii ifticrpl!CJtionc.'cfide-
^A/a inttr- j.^^^^^ jJq ctiiintcrprctatio ab aliis allata lo-
co iucuucuicos ; oititl tamc incummodjtur
bonis morib.nihilqi noxx gratiz adtcrtut
pct iftam fcntentii, modo tota lliiiul, v t pai
cft cxcipiatur . & vna pars ab altcra no fepa-
rctut. PoHto hcK"* cp ioterprctatio ifta licer
iocodifcoucnicos. fctiptutis tamc rcliquii
" ■:■ ' >i»ix fidci flt c6fcot3nca. Volo illud
frttationtt
taque bi-
membru.
. , .ci iofc hocdcmdc vid bimuslnc m -j ^
misngidusCm.cr>ccdcrc. .fatcorciiim Au- j lutmalumpctfcdir odillc Fateocuiilcic
frtmutn guftiui fcntf n:i dc concupifccntia: igcntiotum ctiam optimos io maltis oftca-
trilbtaudtorcm , vtpotequicxmodobdlk
adhuc conclud.itfercgcoiw clle. Scdc6-,. ,^
rideiamusanillj,qu.xa'ljtafuntadfei}tcn ^
tia illam i duplicnf to ctiminc libcranda.rc-"'^^^^^^^^
liquisScripturisA: analogijc nia
lint,nccnc l-atcoiquidcmc4.. am
quod rcgcoiti , durn 10 hoc mortali corpore
vitani jgunt , ncq; prtftdc bonum Faciaor,
.lutmjlu omittant iScdaddo.eofcicmnuti-
v|uam dum hicfunt bonumpcifv:Clc veJIr,
mtmbrum '
tjurumai:tu& i M.um tDtctptctatut,
nthii ncq. gratiz neqibrnisa\otibusiaiu
rizaut dctnmenti inrctre,ctiamri dc homi-
ncrcgcnito locijcxphcct Sci! ' •.onclIV
in manu noftra impcdire, v L . iium &;
iucalcatum cft mcntibas audicorum rcl lc-
Jcrc , altquando &ac>apcccarc,facicado
inalum & omittcndo bonum: nani fcgeoiit
noo (cmpcraguntcx rcgcncrationis priaci
j'io. Scd n ' " cum pcccaot nqlcn- ^f*"*^
tcspcccarc,. ..iciantrcnit«ntc mentc*^"''*^'''''"'
acconfcieocia. Nam vtucdumludaatcct- '""'f'*"'*'"'
^orum , hic dc hominc rcgcnito agj , acilli tamca crac ioter menccm 5c carucm.. oollcc'"^'*''
jnaitua
1
tti ifiim ad quod c.uu uick jbjt , Sc vcllcn;
^ iiiunia quu tlcliuicjbjtur .- ramcD adl.«
«ritim ipfum non ptogicdiuntur aiG lud.
fiu tj , & mcncc rcucdnlcicncu dcuidlj, &i
volantjtccaroiconlcnlum pra;bcncc, licct
cotrfcnltsillcuon lircitracourcicntiaf acu-
lcum Sc morfum. Dcinde ncgo > cx ifta op-
pofifiuiu" mcntis cOciudi pi (lcr
IN CAP. Vir. AD VkO:-[. 'f?
uiuasdiccndj. I.i d co vcrc <;n.i no.n poflc
cgcnitu plus vcllc bnoi complcti volunta-
cc(]uaprxiU-t> nirinci.-cfllr.itcauc vi quada
mjiorc impcdia:ur citcj iuam tpilus cuipa>
JUt plus fjccrc inali (^ua vclitfjt.trc.Nonc-
oim coa<^^us iacit Mcicjtor rHcrccsinma- Rcgtnitot
iCyprictcns vt naufias^iu eujdar', volcnsid tompltta. "jm
facit , rccutushoc vUnml iuvUiiuiotionis; ;;.«
, ,/;;- nitiib(i'quiitapcccac.Nam,vc 1.111. ... ^ i;o-| prxftaic mcrccs {yjspciiicquait vnacum ^ . ..<
emtfi cuimus. & irirgcnicuruni inulcisconucniC|mcrcib. Sic Dauid voluit ioplcia voliciooc "jelle qnam
-cmU Cfnitcnccmcncc & cofcicncia pcccjK:quia (oon dicopkna) cugrcllum Bttliljbcac. l'c- fnciant nec
r & 3ncedocuiinuSiill.iicrillciiciani,cjiir^-'tius volcns compltta volicicoc abncgabai flmnsnli
Yt xime pcccari pcrpccracioucm antcccllir,n6 Chiillu. Sivcrodc incoplcta vcluntacc in- j^*ffr*
cllca^pintu Sandorcgcnciancc & inhabi- jtcihgatut i tucuccdodictpoilc^icgcniu vtlint.
tjiuc.rcdamcnccdclcgis ;uilitia & arqui- ' vcllccplushoni pra-fbrc quam K-ipfa cxc-
tjcc conuiifta. buraccoim illius coicicncix cjuuucur, pliismaii omittctc quaorttittunc.
*ica , & cx vitaadlusac mocus, S-'icicu S.io Achocnocftrcgcnicoiu propuii. Coucnic
(^o,vclicaconcri(lato,vi mocum &i aduad cnim hoc omnib.qai itafuocrublcgcvc lcx
pcccaci imptdimcntum nullum adhibcac- omnib.fuismunciib.dcfunda (ic iniAis.o-
Nocum in homincauimam t^ux vcgctati-'mDtJ<|:inc'sc-fi^ccrrir.Spiritucavrurpantc>
UJ cil,piimj & puflicma vitx mun:a cbiic, (]ux pcr illacfKci poilunt & folcnt. Vcllcoc
ccirjnce lam , vt in phrcncricis & maoiacis, 'qutdc tu rcgcnici tum illi qui fub lcge funt»
rjtionjli.& icnfitiua, vt in lcthargicis. Vc- pcccaci adhuc io ipiis cxiftccis vcl domina-
lim h.cc ditigcutcrconhdciari, magnopcrc ciscjnra vim & cfticjciano cflc, cupercccqj
cnimhominicooducuncadicrium&: ccicit pct c6cupifccntia& tcQCanooc pcccati ad
dclcrpfo fumcndum cxamcu , & rcgcocra- mala «onfoflicitaii , non impclli , imo vcl-
lcuc & n5concupilccrc.-fcd.i^usipfo5ma-
los, adqnos follicicancur a pcccaco vclin-
cxtftcncc vct inhabitantc & liominaote.no
pr.i-ftinc , nifiinccrccdcntc joliintactscon»
(irnluabiila pcccaci tcurationc impctrato.
Cocupilccntta cninipcccatum nfipatitnid
i occpcrioc.concipitautc ex voluDcacisco-
icnfu tanquacx maiito. Quamdiuautc vo-
luntas fufpcnfah.rrcc, in ncuna paitc iucli-
naos.cadiu nullus ^ducicuraftus. Qucad-
modu in luHa biljo<ic vidcmus, ctus ocucra
parsfurfumaucdc ■ - r , antcaquata
alccram parcepou i c accclFicdc-
primcDscandc 5: oppojitaactollcos Omnis
mocus quictc canqua fund.imcnto niticor.
Sic voluncis nou mouct in pcccJii pattcm
nifiacquicfccusilliustcncacioni. Hxc { !a-
niflimafuut.5: ipfacapciicotiacoo toccfie- ^xamenfiii
II poirunt, fi modo quisaccuratc fcipfum iffiits einniit
omnclquc fux voluocatis mocus penfitct. 'votun.
Aihoc officium plxriquc fugimus, obiici tatifmo'
cnimncquiccicraanimiargriiudincm, qua tnmnftrio
ncmolibilubcnsadfcrc. Vc vciopcccaium
liccicxptimicur; & vciicitaspotiusqua vo- coolcQfum plcnnm a voluncaic hominis, dum.
dcm-
tionisftatum rc«nccognofccndum,& .ifta
tuautclcgcm , & potiflimum fublcgc diii-
• Hantia. gcnccnncctftingucndum. loflabictjmcn
quis,&dtccc cxcufaudx aut dcfcndeudx il
liusfcuccntixgiaiia, ocgarioon poflcquin
rcgcniti vclintplus boni quam&ciant , &
^jpofijio. pj^jj j^jII fj^.,jm quam vcliot. Rcfpoodco,
hoc icclc inrtllcCtum conccdi poflc. £ft c-
nim ambiguum. Nam potcft Loc vcilc &
nollcdecomplcraauc de iocomplcca voii-
ttooc & nolicioncincclligt,vcThomx vcr
bis vtat.licct pauium diucrfo icnfu. Com-
plcram voluncaccni appclio qux fctcur iu
obicdupjrticularc& parcicuiaiuer coofi-
dcratum, approbans vcl improbansiliud cx
. prxfciipto vlctmi ludicii lacionis dc eodc
fvo ttn- fj^^jjncomplctam voiuncacf apptllo , qux
ixit cot/if .e- fgituf jj, Quicctij «dcmfcd gcnaralncrcoii-
t.i{yineof/j' fjpjj^yn,^ approbans vci improb.ins lilud cx
prxlctipiooo vicimi ludicii ijtionis dc co-
dcm fa^i.Ht ilia qutxicm coplccj fimplicicct
voiicio& noluiodicipotcft Hxc vcro in
complcca dclidcrii & opcaciofl9 vocibusa-
75« lACOBVS
<)ciullicia& iniufttcta a£tuum gcocratim
edo^t impctcct, aoccaquam hoino illc dc-
do1uctit,:]ullo modocu rcrinmilc. Quate
io ido dilcrimco rcgcoiti & icrcgcniti> quu
vccrque peccai, poacndum aou c(i. Pah-
tcr cnitnpcccaciccoutiooiin patciculari i-
i\o U&o firccumbunt . cz cod5 dcptauacx
n jcura:priocipio ambo peccic voa cadcm-
quc vcrubiqi cft refidcntia cum pcccatum
pcipccratur, a mcntc ocpc Sc culcicntij dc
lutlicia vcl ioiullitiafa(fiicoouiina.bt ciuni
ipiricuscllcctlU rciiflcotia pcccatum tum
ipfoaclunoQ pcrpccraretur. Anergo oul-
luni dilcrimcn cit rcgcnitorum & irrcgc-
ntcotum quuinpcccanc? Vt hoc ooo uc-
gcir.,d:i:ocx Sctiptutisplanis id difcMmco
eiFc piofctcndunvfccus pcriculollradmo-
dum feraUet>quiatumttuiicitaormamlc-
quctur.
7re.hH,H4 C O N C l V S I O.
Ucitnter- ^Onfcramus iatn bccuitcrtrcsillascjt-
tioocs hutus loci , Au<iuAioiin-
StnguUrMm qu^fn pollcriorcm, tum eiufdcm pnorcm,
txMtmnMtio nux& mcacll&: multofuni, vtcommon-
^C0ll»ti9. f\jaui, prifnitiua: Ecclclix Dodtoiam ,&
xionnullo-um criim cx noflris ; dcniquc
illorumqui Augudino in co aOcntiuntur.
quoddcrcgcnito czpltccnt, loco vcroab
co dtirciitiuncquod buoum & mnium non
de concupifccncia; adtu , (cd dc maio k. bo
TrimMm nn ^fluj^iinceiptccaacur.
^uaefl Augufttous vclucum i(tum dcrcgcoico
jlugttfl. homine Sc fub gracia conlhcuco inccrprc-
fcfitrior, tari poflci * fluod piicabac llbi aductlus Pc-
qundeho- bgianos difpucanti cooduccrc , ci actus
jmne fuh cll vim iofcrrc Apoftolica: pKrafi j & mul-
grMttal»- u contra cxprcdam Apoitoli incncem &
eurntnttr- (cDfumincerpretari.
pretatur, Nam carnaiem ioterprcratus c(l pro co
irtcomtnoda qui adltuc caroem moitalcm ctrcumge-
hmherevM- ItacquinondumcaracfpiriutisclHadus.
ria. & qui adhuc carnis cuncupifccoiias infc
FrimMtn fnhabcc dc Icntit. Acde prtorclcnfuhic oul-
£tnjHV9tit lomodoagituf . eltigicur hocpixtccpro-
ctratUs. poficum .- £c pccu «c Auguniuus mibi
eommooQrccIocum io Suiptura vbicar-
oilcs dicuncur rcgenici.&iquidcai propcci.
c* quod^carnis adkuc concupiI(;ciicus to
ARMINIVS
fehjbcnr. SiSpiricalesdtcuncur i
tJ,quiafpiricua,^ionescatnis mot(itit.cot,
& poll concupilccncias carais ooo c •
lcd fccundum Ipincum ambulcnr , tii :
oe cacojics dici oequcunt.ob id quodtl-
Ijs coocupifccntias jilJiuc habcaut. Dict
pollunr Qoo pcifcclc fpiiicalcs , ob prxfcn-
ciam coocupifccnciaium pcccaci, lirdcjr-
nalcs ncqucunc • quia domioicm tlliscll
adcmptum.
Simili modo torquere debec *\tC'UemfhrM-
rumattiibutum venunddtwfub ftcrAium; ftt vcnua-
quum tHa phralis propiie (igniHcct quicfatusrub
uiaocipiumpcccati tft, & peccato feiuit.PcccacutB.
(luc volcns abfvjuc coolctcntix icfiftcncia,
fiuc coiuta mcntem & coufque'aolcos.
Non liccc nobis diiliocliunculjs fin
6i lccundum iIIjs quj(djm voccs jtciiu.jc-
rcpcrlonts. Sciipcuns jflo fcniu ooo vil-
cacast & pcifoots liiisa Sciipcuia utbui la-
luctas.
Deiodc mslum quod facerefedicit A- Sccuadai»
portolus,iatctprcta(urf^n^///>//cerc.^0n«m extiuMtk
quod oniirccre « oou concuftjcne. Abfurde
h. contoire. . jr. ^
- . , auodfiuertt
Primo.quia Km-n^yet-^tJ^ , w^esHf.-ntMt ^oq, , .
oon poiruoc figoiHcatc idcmquodconco- cmi .a.-
pifco:('alccm ScripturanuUibi,quodfctam,^*,ii^ '
cocupifcctciftis vocibuscxpiicutr.EcAu- ^,^,
guiltnus ipfc in definitionc peccati diftiD-
gucnsinccriftadicic, pcccjrumcfleomoe
didum« fa^umjConcupicumaduCTfusIe-
2cm Dci.
BucerHiiny .cAf ad RmiMn iicitfol. ^^6.
fjccrcquidamiohis pro concupilccre ic-
ctpiuoc, fcdricaooloquicur Pauhis-
iflum ipfum incclhgit quod impulfu cou-
cupifccocix fic coucra id quod icx diAar»
& mcos legi coofeotieos approbat. Eft
qutdcm coacupiiio adtio coocupifceanc
intcrnain aoimo concupifccntr : jt voccs
Aix oon intcrnum adum concupifvcndi,
fcd externum coocupica ficicndt propiie
hii dcctaraoc.
btccundo , PeccMumdieitirr ■" '
fiuere ^ fermjiU ferfetratio, - ^ .. r.o-
minemoccidtre.N on •cciditMUctnpecca-
j cumpercoucapikcntiam.SicIoquicurlac.
c i. v .1 ^.Z]jffitde cufiditMifaritfeccatum vit
stneefit ficcmtum vtrofer M^iigignu ntorti,
Sedl
IN CAP. VII.
3ccl occidit per peccararo aAuale. Sic A-
poflolus hoc ipro capicc v. f . ^ttm ejft-
mu4 in cMrn**fe£lut peccntorum quiper It-
gtm vigtbant vel optrMbMttur in membru
noftruadfrufiifieandum morti. Loquorno
f.-cundum Icgis rigorcm > fcd fccundum
grati.im Euangclii in Icfu Chriflo.
Tcrtio, MaTum& boonm, quorumhoc
omittcrcillud vcrofaccrc fcdicit,ita op-
poDunnir,vc malum llc quod lcge prol^
bitiua cft prohibitnm , qu» folct pcr nc-
gationcm proponi . bonumvcrofit quod
■^lcgc przccptiua cft mandatum ■» qoa: fo-
lcc pcr afhrmationcm proponi. Con-
«ra illam fcgcm pcccatur commiflione,
cootra hanc omilTioncm > vndcpcccatum
comminioDis& omifTioDis appcllatur llla
//xfiprxftatut malumomitti dicitur, huic
fiobcdiatur,bonum prxlUri dicitur. lam
Tcro concupifccrc f<. non concupifccrciu
non opponufltur. Nam siyt concupifctrt
fitlcgcproliibitiua prohibitum , non con-
tupijctrt tamcD uon eft lcgc przccptiua
mandatum . neque poccft maodari lcgc
ptxccpitna ; conftat coim ipfum Tion c6-
cupifcerc ncgationc feu fadti omiiriooc,
omiflioac pcccatur contra Icgcm pra:ce-
ptiuam. At coocupifccmixomrflionccon-
tra Icgcm pofitiuam non pcccatur,fcd pro-
hibitiuaimplctur ; obcdicntiaqucqui c6-
fiftit ionoo concnpifccndo , booum ooo
przftacur, fcdmalamomittirur. Vcab
futditas ifta vcrbulo fignificari poinc , ita
inucrtimus.quod Apoltolus dicit : Bonum
<]uodvoIo facio,idcft, non concupifco»&
malumquod nolo non facio , idcft, non
concupiuo. Nam volo non concupit-
ccre i & noh concupifco i oolo con-
capi(cere ; 8c non concupifco. Ergo #-
dtm mclfo hiceft boni przlbtio & malio-
miflio. Abfurdum. Et adlus boni przfta-
tio diciiur»quodcllaiflusmaliomiflio.i£-
quc abfurdum.VbJtuumacumcn Au^ufti-
nc?fit vcn'a difto Bonus cnim rhilofo-
phus non fcmpcr cft rhilofophus,& quao
^oquc bonus dormitat Homcrus.
Qu,nto impcritc dicitur nolo concu-
pirceic 8c volonon «oncupifccrc , quia
coDCupitio a£lua1is prior cft volitiooc Sc
AD ROM. 75>
oolicione . ncqae peodcta^at coociipif-
ccotiz cx atbitrio voluotatis , qucmad-
modum vulgo & vcrcdiciiur.priinos mo-
cus noo cflc in ooftra potcftatc . nifi ab a-
Ct\x aliquovoluntatis occahoocntur,TCto-
quuntuc Scholaftici. Sed diccodum cft»
vcllcm non concupifccre, hoc eft,vcllcm
immunis cflc abimpulfu coucupifccntix:
& illudcft dcfidcrii.oootcndcocis ia no-
ftri aAus przftationcm rel omiflionem«
fcd alicoumadlumflagitaotis ad noftri li-
bcratioocmab illomalo , quod ad a£tum
malumimpcllic , & a bonoa^u impcditi
huoc probantcs &. improbaoces illum.
Tcrtio coadlus cft id quod Apoftolus Tcrtium
dicic. Mt benum oftrari non tnutnio , laccr- txtlic4'
prctaribooum pcrficcre, id cft , pctfc^le ^,^^/^^^,,
faccrc oon inucnio, vc paccc ci locis , quos naciot
cx AuguftiDo cicauimus. Quz lotcrprc- ^
lacio cft abfurda , coocorca , & fcoccntiz
aufloriscootradidoria. Nam primo vox
'M''"?^"'^**^ pon figuificat pcrficcre , hoc
cft pcrfcdlc facetc , Icd opcrari , faccrc , cf-
ficcre.pcrficerc vi vox ifta plcruoquc vfar-
patur.ooD pro pcrfc£lc faccrc.fcd cffcflum
rcddcrc. Paccc quod dico cxipfotcxru.
Nameadcmvox vfurpacurquum dicicA-
poftolus i quod enim fmrpetro non Mgnofco;
oontamcnpcrfctflc facitmalum quod im-
probat. lccm , nuncitMqutnon Mmpliuitgo
idperpitro.ftdptccMtum quod in me hMbitMt,
Acpcccatumnoo pcrpciratmalam io ifto
homine pcrfctflc , przlcrtimfiregcniiai
cft,vt Auguftiuus fcntit. Ec ipfc concra-
lium diacapcrtc , vt patci cx locis fapra
quartapanc citatis.
Sccuodo Synonjrma illius vcrbi hic vfur-
para. ocmpe •jcfy.taM mi*^» idcm cuia-
cunt. Dicic cnim Apoftolus fc Mgtrt
fMctrtmMlumquodnon vult, aeqne caTOca
pcifc^c agic malum illud f patct cx co,
quodaddit, quod nolo : crgo noa plcoo
voluntaiis conlcnfu illadfacit; hoccoim
Auguftinus fjtctur cum de rf^coitis lo-
cutncxplicai : nooautcmplcnovolun-
tatis confcofu faccrc . cft oon pcifcilc
fjccrc.
Tcrtio. FoKum ^uo i vult ^pefiolm at
non perficii,t(iDon concupifccrc,iuxtaAu-
2.az2 gufti-
«
Quartum
intxflie»-
Uoni ftc-
r4/t inha*
Qnintnm
OIC0li6.
nifttMirMt
h.mwidjHb
try ^cctui
7^0 lACOBV
guAiuum. At quomodohocboDum qui-
cJcmfacit Apoflolus.at non pcrfictt.^Efl cr-
f^o dupicx (lutucnda concupirccntiz omif-
(ioiVDa impcrfcda.qux voccfjcicndi,alte-
i.\ pcrfcdtj , qux perficicDdi vocabulo ap-
pcliatur ; Dicit Apoflolus cx Augodmi
lcufjjvolo non concupifccrc , & hoc bonu
facioquidcm.fcdnoD pcificio Vodcpatct
abrurJitflsquamdiii.
Quarto. HuiushominisToIuutati plus
tribuitur booi , quampotcntiz & vuibus
fcu cfHcactz ciufdeai ; Atvoluntati iUius
pctfc£ta voiitio boni non tribuitur > nrquc
tiibui potcft; Ergo cius potcotiar & effica-
citati Do potcft tantum pctfcCla boni prx-
Itatioadimi : adimitni ergo illi ctium im-
pcrfcda boni prxrtatio.boc c(l,negatur dc
co non tantum quod bonum petficiaf , fcd
ctiamquoJ faciai Qiurc nudcpeitcdio-
Dc, hoc eil . pcrfcda booi prarfliationc lo-
cusefliDtclligcndus.
Quarto PeccMtum inhahitMns iotcrpre-
caricoaduscilproiocxidcntetantum . &
Jiftinguerc cootta peccaium tcgnans 6c
dominium cxcrccns inhomiocm \ quura
phrafis iuhabitaDdi,vt luo loco monnr.iui-
mtis > domiuium Qoret,& plcoam fupre-
mamquepotcllatcni inhabitantis.Appsrcr
■utcm pcccatum dominaii in ido hominc:
pcrpctrat coim peccatumin homine lilo id
quod ipfe Don vulr , & c.iptiuum ciahit ho-
mincm fub fuam potcftjtcm.
Qiiioto.Lcgem mcncis dcbuir ioicrprc-
carilcgcmfpiritus . contradiccoic contra-
rictatcquatcftinrci attribuium quud Icgi
mcotis , &quod lcgi Ipititus attiibuitur.
Namlcx mcniisdiciturv. ij iuc.;. (iipc-
micoflidualcac membrorum , vndcho-
mo captiuatura lc^c pcccati ; & lct fpiti-
tus diciturcap.S.v.^. LiLerart hoi>ttnemh
kgepeccMtt CT rnortu, hoc c(l,furiior cdc dt
(upcrior io coolliClu couira Icgcm mem-
brorumcaqnc vifta & fupcrata bomioem
cxcaptiuiratc , ioquam vt lcgis membro-
rum erat pcriradus libcrarc.
Sexio,CAf>tinr •' ful le^e f^eccAti c os,t-
turtotqucrc 261 uftium piimzuum
io Adamo,cxquocouupti & fubpcccati
Saihao;! captiuiiace fumus oati i quum
S ARMINIVS 1,^
hicdcilla oooagatur , fcd dc aliaqux tx'
illa produci^urjlcgc fc.mcmbrorum,quam
ex Adamotraximus , cootra /#/fmmeati$
pugnantc.camqi fupcraote. 8c homioc fuo
aducapciuaote fublcgc peccati. Ulame-
oim ex Adamo habemus origiDaliter,hanc
Dobisipfi fuperioducimus ooftroaflu. Ec
licct dc lilo (tatu fcrmo cfTct ,tamco proptcr
ca quod rcgeoiti rcmifrioocm peccatorum
Jl^pcruQt , & (piritu gratizChriftifuoc
^ronari. captiui fubpeccatodici ocquircor.
Licct enim fomcs cxtiD(f)us 000 fit, tamea
vis domioaodi & fibi noo fubiicicodi illi
eft adcmpta vi regeneraiionii-
Scpiimo.Bxclamationcm votiuamada- Scptimoru
liud dcfidcriumtorquciccogiturquam dc »» ietorfiom
quohicagitut,& cui gratiarum aaio non ExcUtn»ti^
rclpondct. Agiturcnim hic de dcfiderio nii veti/u.
quo poftui.it libcrari a dominio pcccati,
quod vocat corpus mortis: & illc iocerprc-
tati cugitur(k-dc(idcrio quo'cupit libcrari
cx hoc mortali corporc , quo fado (imul 2
pcccaci coocupifccotia libcrerit. Gratia-
rum adio pcrpcram fnbiicitur dcddcrio
votiuo ancc voii fruitiooem. At hoc bic (ic
iuxia Auguftini imerprctationem.
Odlauo.Dcniquecogiturhominirege* VIII.
oitoduplicom fcruitutcmanigoarc, voam ^ifigMM
qua Dco.aiicram qua pcccato fcruit , con ^ hemini
tiaexprcflum Chriftidiiftum : Ktmo petefi^g*'***^ ^\
duohiif Domimitfimul ftruirt. Quod diuer- pliciftmi'
fo rcfpcdu & fccundum diucrfas fui panes
homol>ro& pcccato lcruire dicitur 1 noA
purgat ab obic6)a bbc fcotcociam. Primo»
quia Scriptuta illam diftindioncm oefcic
cumdcrcgcDit>6 loquitur ; ptofcracur lo-
cus.Sccundo. quia & fi caro rcpugoct Spi-
litui fcu mcactcoocupifceodo.cameopro-
ptcrlolam rcpugnantiam dici ncquitho-
mo carnc fcruirc pcccaco Icu lcgi pcccati Ittm,inii^
Hxccnitn Auguftiooluotcadcm. Mcotc ttrpretMtt-
enim cogiim proparcc homiuis rc^cnita, »eme»rii
fc» pto homincqua rcgcnicuscft vlurpare, ^^j^'"»"-
citrj Scripturam& phrjlin Scriptutx v(iu- ^""'"wo-
tam.vtantcin i.capitccxplicuimus. dthdc fitfi-
Hxmihiiuftifrimxvidcnturcaufxfcn- *drtif
tcotiam Auguftini rcpudiandi , & hic ab ciendMm
Auguftinodormicote ad AugufLnuin vi- b^nc fri-
gilaDtcmappclIjDdi-q^ucmooii <iubiio et- inttr-
i^m fret*titntm.
IN CAP. VII.
ijm deflitotum fniffc ab hac fccuaciarua
fcorentia , fiargumcnra ifta coofidcrairct,
pr4.Tcrtim vbi totiuslocicjtjilicatiorcm ita
comodam vidilTcc , qitxio nullo a Pclagia-
nis po- queti ad iprorum dogma ptobadum
potu:ircr.
SecMnd*m Noftti vcro , practerquam quod io nrn-
quttji mo- nulla , qux Augudini fenrcntia: impcgi-
dtrnornm, mut.incurrunt.ncmpc.qMod carnalcm cflc
& '^' ^<""'"&vcnUDdatumfubpcccato fccuscoguntur
ntfubgr^ intcrprctJii quam fcnfus Apoftoli fcrarj
lia/a/um qijod inhjbitJus pcccarum inexiftens di-
qMo^$4e tx- cunr.diftiugucarcsidadominanrc i quod
flteat.fri/er mcnrislegcmSpirirusfignificjrcdi-
qutdMn cu cuariquodcxclaraarioucmprauccxplicati
prtore com- dcniquc quod fcruirurcm dupliccm homi-
munimi^ ni tcgcnito tribuuot.criam ipfi in noonul-
fttultMTtm \3 ptchliaria fua intcrprcrarroQc incidunti
habtrein- nec Ccafui j4/>ojlo/ico hocloco, ocqucccii-
commodA. quisScripruiisconfcuranca.
t.QmiiiU Primocnim,quod cx Icnfu Apoftolico
quod ad «« id cootinuumiliiushomiDisftatum pcrci-
tinuum hu- qcc , cogunturintciprctariacfiaiiquando
1»« ^»J»»«id homionftiaccidcrct , contracxprcffjm
ftatum ^'^-phrafio Apoftolidiccotis, honum quoUnoio
tinet.ali- nonftuip ; (^malumquodno/ofacio ; qux
quandotan- phrafis huic fcnfui , quo aliquando quis
lumiUi ac- malumfaccrc dicitur & bonum omirrcrc,
tidtrtdicat. nullo modocft coafcDMoca^vt aDcecom-
monftrauimus.
1 §llU9d tun Sccuodo , Quod ntn faeio ionum iotci:-
factrt bona prctari coguntur,non faciobonumcapcc-
ftrptram fxfc^ioncqua dcbco, fcu noDfaciorantum
f/tctt. boni quanrum volofaccrc , neurrumfcn-
fui Apoftolico conucoicntcr, vcctiamao-
ccavidimus.
Wl.Quodre Tcrtio , Qupd regcDctacos dum pec-
ginitoino- cantadlu , ioipfo adupeccaodi Doleotcs
ttntespeccoi- cjrc dicuot , cootra omncm Scripruram,
ridicMt. &ipfiusa^ualispcccatt Daturam>quod fi
voluotaimmaoncft , pcccatum cllc de-
fioit.
Vf.S^td Quarto, Quod contradiccntia dc hoc
een/radici- hominc diccrc coBnpclluntur. Adimuot
tiadihoc A«cnun pcccatoincxiftcori dQminium in iftu
r»i»i fradt- homincm.&ramcn iahabitarioncm illi tri-
*ft. buuot,8£ tanta vim & cfHcaciam. vt ipfum
conrra volunratcm hominis pcrpcttct ia
iilooulttiBjCaffl^uccaptiuumtcddat Icgi
AD ROM. jCt
I pcccari. citdalane certifCma peccaii re-
j goantis&doroinium cxcrcentis.
Quiotodcniquc,quodmu!t.tloca Scri-V. &uoJ
Ptutiqux rcgeouistribuuutbonum vc\- qut^criptit
lc.lcge Dci dclc<aaii , & fimilia , coguntui rajimplici-
inrcrpiccjti pcr particulam rcftri(ftiuam, //r r*j*»i/w
; fccunduminrcfiorcm homincm.quumil /ri*m>,f«w
, la tJlia fimplicircr illi hominia rcliquaScri- rejinciione
prurarrjbuanrur, proptcrcaquodillataIia//f /«/rrf</#-
in homiucrcgcnito pixdomincntur. At cet.
nonopustftomnuhicrcpctcrc, quzijm
anrca aducrlus illam fcDtcntiam didla 8c
probarafunr.
I Illa vcro fcnrcntia , quam cgo cxplicui,
planj cft& pcrfpicuj , non coaiU quip-
piam ApoftoUcJC phtjfiaffinocre , autin
I vllaaliaScripturxloca impinVre. Cl^wd Ter/.-jtm,
TcIvaicotntuifuvidcrcpottrtq.il ot ulos 7/,* Jf„.
j fuos in hxc duo comicict : quodillc hs.mo fujiinitrior
I dcquohic3giturfub.iomimopcccati<6-„,f„.,«rt, '
I ftitutuscflcdicttui.&fublcgchoccft.in Mminii.
quo Icx officio fuo intcgro fit Jcfuncb qtuqntdt
QuacDtmfubdominiopcccatipofuHscft, lf„!„:c f„{,
rcdtc & cttia vllam toifiooem hxc dicnn- Uie/o'f.im
turdcco.ncmpcquodcarnahsfit, vtnnn- ,„te/litjt
datm fubpeceatum ■.ftetrequtdnonvui/.o.p/anaw &
mit/ere quod vul/.ptccun in ipfo hahitare,u<>p,r(hituam
habitare in carneeim bontim, non a,iftqiii vt effe „cci. hrs
quod bonumeftfaciat: Nonfaeere honum.fa- i^f^ji^,,,^
ceremmlum,maium ipfi adiacere; Legem ml- nJ a/iuStri
brcrumbelligcrarecHmitgementts . cvnque pr^ttidijcon
vtnctre.o^hominecaptiUHm redtiert Juh iege utmentem :
peccati.quam habtt in membritjuie, imptua- hoc ibjum
tum &conJlriaumtenerikcorponmortHhit. ve/indtps.
f«<. i.acorporc pcccati , carne ttgi peccati ure , quod
feruirt. QoiMeio fub Icgc conlhtuius cflc/„r homofi-
dicitur , re<5lc & citra vllamrotfioncmin
cumhzcfcQucntia competunt. X<7«.tr,73- /^.^ ^.1^^
fcerei ippzohitcqucdperpetrat , veUequod DoLnio
nonfactf.noUequodfacit, confentirelegiDci peccati con-
quod honafitinonamplimperpetraremdlnm.jUtutiu M-
habtrtin mittfuabonii inhahitans, ve/le bo- catnr
nu quod runfacit, no/ie quodfacit : con-
dtleaari /egi DeiftcundH intertorem hominfi
tege menii6 be/iigerart contr/t /egem memhro-
rum;defidtrmrt tibtratione : SltnteferH ireii-
^iDn:imoiIlaiun(fla,vtinApoftoIicorcx-
tuiundlimpofiufuot , oulli altcrihoroini
coBUcnircpofluDt , quamilliquafub lcg«
7^2 lACOBVS
cft& nmairubdomiQiu pcccati coaditu-
tus. T jucum autcm abcll, vt illi duo icfpe-
Aus cadcrc Omul ia voum bominctn dc-
quciDC > vtillcqui fublegc c(i accciTatio
pcccatidomioium paciatur, lcgc> rcilicer>
cxiftcotcim^oreotiorc quam vc pcccaro-
rcmapcccaticyranoidc czfolucrc fic libc-
iarc(^ucac. Quod Apoflolus hoc cotoca-
pite ex profcilo tradlat,& commonflrat in
pctfoDaillius hominis>qut omoium exccl-
lcotinimo roodofublege ficpofitus , huc
c(l in quo lcx ooo ahquod taotum fuum
fnuDUS cxptcucrat , iliud coirn prupofito
aoDferuiebac,rcdiaquoomoibusfuismu-
niis 8c acfUbusdcfund^a crari hoc coMn po-
(lulabac cauTx, quam Apolloluttra(5tabat
oeccnitas. Nam lcgis impotcoiia doccti
DODpotcratexcmplocius , quioonomnia
io(cnabcrct , quz pcr lcgcm cflicifolcnc
Scmpet coim obiiccrc pocuidcnc ludaci,
Doonullosaliospcclcgis vim& cfficaciam
v)ccriusprogtc(roscne. Hoc (1 iuxtaalia
mulradiligcnccr coDddcrcturimuItum po-
tericad pcifuadcudum, quod idcprzlcos
locusdc homine fub lege exifieotc(ii in-
tclltgcodus. EtcgoomQioo mihi pctfua.-
dco , (t hzc talia in mcntcm vcnidcnt oo-
ArisiDferprctibu!,quum illum locumcz-
plirarcoc, omninoiiaioterprctarurosfuif-
fc: Illa cnim fuit illotum pictas & ccuditio,
vcfccus mihi pcifuadcrc nu poJlim.Atfqpc
tucoit vcmetusiocidfdi iB crrorcaut bz-
rcfinifilocusaliquisfccus.quam reccprum
cfb.cxplicctui.impcdiatiquomiouslocum
diliccociusiufpiccicaudcanr.qui dome-
lu (unt coricpti , H ccnddcrate annon &
ifto inodoqiuhzrcfi diciiur fjuere com-
modc Sc cunucnicacer aoalogix Hdci cx-
plicari pi (fic. t xidiiro ctiam inulcos lotcc-
prcrationcm mcam rciicerc qui nuoquam
cogicaiunc , quomodo nobis homo illc,
qucmcgohicdifcribo,a fciiptura dcfioia-
cur. Qiipd (i diligCtcr c flcnc conari cogoo-
(cerc piocultlubio ioucnilfcpc i(la.on nia
comodillime de horoioc luble^ccxillccc
cxplicaii polic. Addo.qucd tetplu cxpcitus
luin,multos cOe qui noo caatii u6 fatis dili-
j^cntcr cijhdcratuDCifcdoc quidc Audium
«. uljijctaudi adhibuttuc.quid hxc DoroiDa
ARMINIVS
propiic(igoi(iccor,& quomodoiocerfcaco
curatc diitioqucoda fiot ; Ncpc, SAturnlk
homo, C/trn*lubomOt Exttrnmhomo, Vetm
hotno, AntmMlu homo,Ttrrenn4 homt,Mun-
dantn homo ; itcm SfiritMalii homo, Caeltflit
homo , Inttmm homo , Nouta homo, lliumi-
nMtui homo , Rtgtnitm homo, drc^ Et quid
intci aiflioncs &opera Spiritmltg*vttn-
tis, Eunnitltum vfurfMntu i prtp*rMtufibi
domicilium, inh»biHtntiiinfuottmplo : tllu-
mtnAntu,regtntrAntit,obfignMnti* iMdChri-
ftumMdductntii,cum Chrtjlo vnitntu,Chri'
fit btntficiM commuaicMntu , optrMntu, coopi-
rMnfu, txcitMntu, MdiuuMntii,Mjpfitntit,cen-
firmMntu: hMbitus in fundentit ,M!im bonos
produtiMtii, accuracc & pruuc dccct diilio-
gucrc (ludtooonhabuctuot. Quzomoia
calia mihi «(lc vidcntuc, vtliquisfolidam
rcrum, quxhic ApoAolo tradaotur. cz-
plicacioocmfiac his molincur , taotuodem
mihi facerc vidcatur > acquc (ioc lapidibus
& calce cximium zdificium coQfltucic
cooctur.
K/f ego piis & doHis virit , eximiit CJMttdttur
Cbrifli feruu , diUQu tn Chnjlofratnbiti f^*^»*—
&fywmy(li4inopere Dominiyobferu4n- •^^*'"**
V c ^ ' . SymmyttM-
tu mihi aebitA (olenduJjncerM mente v ^um ^u»
(4ndtdoanimooj[ero,legcnda,cognofcen ^ufhr iHit
da^ iudicandatfrobandaiimprobunda: lumtxMmi-
vniie ab its &olnixeinn»minecommu »*^''«"»'/-
w i sMuatorts noftri fiagitans,vt f^*fi 'Ja^^^J
quid vct (ontraanulogiamfidciyVeUon-g^^^^j^^
tra mentem & fenjum Apofloli fcnpjijfc vt.fierrAut
comptrertnt, fraternemoueant, doceant, ritfrM.u. -t
mjiruatit : inuenier.t ,teJlor coram Dco, »^^»'*»f*
monitisjdo^itinajnftitutioNt.non tnoda^'^^ & 'm)-
patuloi & patientts aurds prxl>tturtmy fi^jg,.^^.
fid &tibfecimdjturum Protejior tttam iiie fu >
tmpraftmuru Jiquataliaihihtexctderut
( nam cx parcc cocnolamiis omncs) '"'"'^' "*
\, /- * T r, /j • pionJtrMiM
iUanonliripta,nondtitaaJiim^re.uxero
vtderim eadtm & reltquisSiri^tiiris con-
feiita-
IN CAP. vir.
fentatiea, & Apojloliu mtntt unfoTmta
tfft\tum lUeat Mtbi ab iifdem petere &
flagttare^vt veritati commonfirata loium
(oncedant in Ecclefta Chrijlt^ qtu verita-
tis efi columna & frmamentum.
Spondco noneflcqiioclmccuanc,
•c ciirbcs , lices, dinidia^ auc occado-
ncs cancomm malorum in EcclcHa
Chrifli cxoriancurcxcollacione ifbu
Agcnc cum co , qui nouic ex parcc di'
ftingucrc inrcr dogmaca fimpUciccr
ncccflaria & fundamcncalia , &c ea
qu.x parcm ncccflicaccm non ha-
bcnc,& flindamcnco fupcrftruuncur;
qui poft ncccflariam vcricacem paci
Eccleflarum omnia cribucnda ccn-
(cc; qui ferrc poceft afcdiflcncicnccs
in chai icacc Cluifti, modo nc iUi do-
minari alicna* Hdei acccncenc \ qui nc-
quc fua ncquc aliena , mucunc coUa-
tionis crgo ad fc mifla tcftinabundus
in publicum profcric auet , (cd clau-
(a tencrenouic,& innonumannum
prcmcrc feicns , luxca prouerbium
anciquum,rf/«« vnum altiriusejfedifii-
pulum , pofleriores meditattones e(fe accu-
ratiores & fapientioresyfenefcerendsqui-
tidiemultaaddifcentes : agcncdcniqiie
cum eo qui crrarc potell , haTccicus
crtcnonporcrtjccrtcnon vulr. Sunc
cnim huiullnodi amica:,fiaccrn.'C&
pl.icid.x coUationcs in cr ciufdcm fi-
dci 8c rchgionis profcflbrcs inftini-
tx , non vtilc.s modo , fed ik ncccfla-
rio; Chiil)v ^ccleliis , ad vciitatcm
porro inucfhg.uidam , inucncam flr-
nuccr rccineiKiam !k cuntraaducria-
j:ios fortircr dcfendcndam.
Ex hilcc veritatcminucnirchcct,
vtpotc noii vinccndi , non thelt os (e-
AD RO\L 7^5
mel conccpcxficfurccptxdcfendcn-
dx ftudio , fufccptis. Ex illis autcm
non cam collacionibus Chriftianis,
quam vehemencibus, acribus,infc'-
liis coiicercaciombus,quas agicaii n »-
dcmus a diuerfac rcligionis & pro-
fcflionisaflccHs Sc propugnacoribus,
picrunquc cxiftit quod vulgaco pro-
ucrbio dicicur,mlr<a altercando amit-
titut. Quodmirumnoncft,cumipfa
alccrcandi racio & modusdeclarcm
frcqucncer , cocum ncgocium cicra
jpiritum veritatis , charitatis , & pacis
tnttio fufceptum ejje & porro promoueri,
tandemque, quod nccciVc edyadtrijlem
& Ecclefiis Chrifti latnentabiitm cata-
Jlropben perduci.
Ncc cemcrc fibi quis pcrfuadcac,
doHrinam EctlefUy dum ifta in bac terra
degtt , ^ infctos infirmos , & malos in
mcdio fui habcbic,cam rcdc habicu-
ram, vt vcritans vlccriorc cx Scripnx-
ris , qui (ons cft (apicntiar inexnau-
ftus , indflgacione non indigeat , do-
gm.ttum cx Scripcura cxftrud:orum
cxaminc carcre poflic, & opus non
tuvbcac .iducrflis veccrcsnouomodo
iofcrpolat.is , nouafque hxreicsquo-
cidic infurgcnccs magis magilquc
vi Sc pondcrc (olidorum argumen-
corum confirmari & dcfendi.
Non cft arrogantta ftudiurh illud
fudipcre , lcd vers foliia in Deum
ptctAtts ,<\\\x iubcc 5c prafciibit , vc,
qu.indoquidcm Euangdii adniinjfira-
tio nobisejtconiredita , d<>na Dei in nobis
exfiif itemm y talenta diuinttus concefft
dvgirnfiudtamus^ 8c in ptiraecnfcientia
Cr timort Dorhmi facrolAndlo hoc mi-
niftcrio pcifungamur , ad nominis
Zzzz 5 ipfiu$.
7^4
lAC. ARM. IN CAP. VII. AD ROM.
ipfius faiidbilicationcm , Ecclcfix
Chnfti cxxdificationcm , & rcgni
Sathanici &c Antichriftiani demoU-
tioncm & cxftirpationcm : Quod
nobis conccdcrc dignctur Dcus &
Patcr Domini noftri Icfu ChriiV,
pcr & proptcr Fihum (iium vnigc-
nitum , in vi & crticacia Spi-
ritus fui fan^ki ,
Amcn.
r i N I 5.
lACO-
lACOBI ARMINII
S.S. Theol. Doftoris cximii,
E P I S T O L A
HIPPOLYTVM A COL^
LIB VS, ILLVSTRISSIMI PRIN-
cipis Palatini FRiDERieilV.adOrdinesfoe-
deratos Bclgii Legatum , fcripta
Ncc non-
tArticuli dthgentt examine ferpendendt ^ eo quod tnter ipfis
n^eformdta ReltgiontJ Trofejfores de lis attqua mctdit
controuerjia : In quthfu fuam de pracipuis doSirmx
Chrtjitana capttthw fententiam pUmM declarat.
1
i^mpltjJimOyTiphiliJJimo Firot
DN. HIPPOLYTO
a Collibus,
2lluflrijftmi Primipis PaUtini ad Ordines faedcratos Belgii LegAtiy
Salutem hene agere P.
Mplifnmc Vir» Nrbiliffi-
rac Dominci Quuninu-
pcr ad Colloquiumtuum
admiflo bcDCUolc cxpo-
nercs t quz dc rTT^^^^i*
mca in noonuIlisFidci qo>
ftrx Articulis HtyiielbtrgA fparla intcllcxc-
ras> noo hac folum fioii vt ip(e coram Tcri*
tatcm rci cogoofccrcs , fcd mulro magis tc
opcrq tuz iotcrucntu nnillrius dc mc coa-
ccptx lufpicioncs aliorum aniinisczimc-
rcDtur I fiquidcmid vctitaspoflularit zfe-
dulo & fctio hoc cooabar, YtadHngub,
2UX T. D. proponcbat , apcrtc rcfpondcn-
o fcotcouam mcam modofupcridisca-
pitibus patcfaccrcm. Przrcrouam enim
quod cxofticiohominis Chrirtiani mazi-
mcThcoIogiiidipfumfaccre tcQcbar,czi-
gebat hoc iurc mcritiiTinio caota zquaoi-
mifas & bcncuolcntia crga me vfurpata.
Fuitautcm , quod Diuioz crga mc bcoi-
gDitatiacccptumfcro.courqucgrataT..^.
mea ezplicatioi Ttcotifultumatbicratafit
cadcm fciipco a mc coolignari 3: ad fc
tranfmitci ; tum vt ccrtius ipfc & fiimius
dc te> matur^ penfiiata} iudicarc poffcsj
tum vc cum aliis 'commuoicaca calu-
mniam coofucarcnc , & inooccotiam
mcam tuerrocur. Hoc cgu.ruz pru Jcntiz
coQfilium(ccucus& cadcmfpcfictuSi lam
hifcc littcris ago ,q»as rogo vc ^mpl. T.
eadcm xquaoimicacc lcgcicdigticcur, qua
coumloqucotcmaudiuic : inucaicciniis>
oin me aoimus rchcmcDter (allir > quoi
omncm dc mefufpicioficmnnidram non
modo obliccrarcfcd prorfus cradicarc pof-
fic, aoimis illorum , qui fciuoc qucmque
optimum fuz feotcntiz ioccrprctcm clfc,
dc cuiquc dcfuamcotcfan^flccoramDeo
ccfbinci , fidcm mazimcadhibcodam cffc.
Capica de <^\h\i% Ampl.T. quzrebac , hzc
fucre, quanium mihi memoria fuppcdi-
cac:de Fihi Dcidiuinitatc,dcProuidca-
tia , de Przdcflinationc diuioa , de Gratia
ic Libero Arbitrio, deoiquc de iudifica-
ciooc: prxtcr ifla quz fcnccntias ooflras
ad lotcrrogata D.D.Ordiuum dc modo
habcodzSyoodi cooccroebaot : quzpo-
drcmai quiaRcuereodum & Clatiinmum
Virum leanntmVT^ttnbogMrJum HagzCo-
mitaoz Ecclcfiz admioidrum zquc ac
me caogunc , ilh czplicaoda relinquo , qut
T, jlmpl. propiorcd. Dc CapitiDus iAis
doifhioz omoibus fidcntcr dico , me oun-
quam quicquam vcl in Ecclena , vet ia
Academia docuifle, auod vel (acris liceris,
quz voica tiobis & rcorieodi &: loqucndi
Qorona cfrcdcbcQC , vcl Confcfnoni Bel-
gicz auc Cacccbcfi Heyielbtrgenji , quz
Formulx func confcnlus nofhi Ariaio-
ics, coocraucoiar. Cui probaodo profcrrc
pofTum liquidinima rcAimooia , Thefts
dc idis ipiis Arciculis k me coofcriptas.
& publicc in Academia difpuracas. Ve-
rum quia idx Thifts omo;busad maoum
non (UQC, ncqucfacilctraQfmfitipolTunr.
Aaaaa dc
76S
D. lAC. ARMINII EPIST.
dc finf;ulis fpcciatim agam > quancum nc-
ccdcatbiciabor.
1 Df Filii filii Dci diuinicatc docui acquc ct-
Det diitini- iinmum doceo, Patrcm nuDqiiamnncfdO
»jMo. vcrbo & fpuitu fuiflc- Vcrbum vcro-& fpi-
ritum non eflc in Patrc fub notioncpro-
pnctacum > vt fapicotia , bonitas^iaiVnia,
potcntia , confiHctaiida , fcd vt vptfmfS^et
vcrc fubfiftcntia quibus compctat clTc , vi-
ucrc , lotclligcrc , vcllc. poflc, faccrc, qux
iunfta pcrfoaa:funciodicia& argiimcnta.
Sic autcm cfllcin Patrc , vt ctiam linr a Pa-
•crc , ordinc quadamoriginis , non pcr col-
hccratimtcm.ad Pattcm.rcfcreoda : & a
Patrc, non pci Crcarioncm, ncquc pcrdc-
cifioncm , fcd pcradmirabilcm & incxpli-
cabilcm emanationem tQtcroam . qaam
icfpedu hhi prifca Ecclclia ex Scripiuiis
ciaiioncm appcllauit , icfpcdu vcro
. ; ..;tus, ficipfa vocc rcquircntc,lpiiJtio-
ncni. DchacanaPaircut& Filio.vi Lati-
ni dicunt.an vcroa Patrc pcr Filium.quod
Grxci malunt, cgo iudicium iion intcipo-
oo , quia fatcot rcm illam capium mcum
longi cxccdcic Sobric bic4oqucodum &
fapicodum cxiftiaio , fi vfquam. Hxc
quuni .ta habcaa:, oulla cauia fuii, cui liic
calumniam patctcr. Confc^a tamcnfuic
& fparfa prtmum per Gcrmaniam aquo-
dam.qucm ncc dccuir,quia difcipulus fuc-
rat, & ablbnctc opottuit, propria cxpc-
licotia cdo£lam > qiium aur iOKclicis mc-
mori.r aut lubiicx iidei cfl'ct,cum antca
Dci noD iccle euJ-nJiet dicicavacioocQna
vocabulum illud ligniticac a fc Dcum rHe :
promouic hanc calumoiaodi aud.
quod nonnulIalocaVcccris&Noui I tiu-
mcntiadTtinitatcm conlubflantulcm vrl
cocflcniialcm Aabilicodam adfcrii
alttcr cxplicui. Scdcxillisoftioibusoulla
vcrifimilitudinc <]uippiam dcduci poflc>
quod faox & orthodoxx iidci (It aducr-
lum,facilimomcntocxipfi$Vetctis&No-
ui Tcflamcnci libris, cx cotaaotiquitate,
&. fcoccncia prifcxtumLacina;cumGra(-
car Ecclcfix,quin & noQiis DodVoribiis
coodoccfacerepoflum. Haoc poflrcmam
occafioncm fiuflra arripi docuic D. Pa-
rxus iu dcfcaiionc Caluioi concra Calui-
num ludaizaorcm Huooii : illc oic abhu-
ius opcrx ncccflttatc^ibcrauic. lo prima
confutanda,» t Lborcm fumam opcrx prc-
tiumnoncfl: qui norunt Pattcm io filio
Mundum (Ibi rccoociliafle > 6i recoocilia-
tionis vcrbum pcr 5pititumadrnioiflrari>
illt fcjunt io dilpcofationc (aluiis, Ordi-
ocm cflc couftdcrandum inicr Pcrfboas
Tiinitatis,& atcributa non efle coofun-
dchda, oiflio hxrcftn PatripafliooiAarufh
incidere vcliot. Dc fccunda occafionc.
qux Voccm Mttjt*» coocernit > labbtio-
(lor paulo cf^ fufcipicoda rcfponiioi pTO'-
ptcrca quod noo p.iuci func , qui lccusac-
biirantur: quos tamcn dc Tnnitate oon
fnalc fcotire iodicat Ecclcfia noflta. Illi
(lcfbtuunr, proptcrcaquod voafitcfTcn-
dcfinulicalumoiacooutclusculpamapud tiaPatns&: Filii , caquca nullo oiigiocm
meconfcflus& dcprcc.ntusc(rct Occafio
nem auicm calumnixanipuit. vtmihicx
fcripto c|uod3m luic ex Gcrm.inia miflb,
quod idcm Thcolcgis Htjddltrgenfbui
tradidctat, innotuici cx iis qux cgo dc at-
coDomia fjlutis nollrxa PatrcpcrFitium
&Spititum fauclum adminillrata publtce
docuctam : inqua cxplicancb dixctam di-
ligcotcm b.ibcndam dVc ratioocm ordinis
lilius.qucm Sc: ■ ioiilTi-
mc obicruar , &: ^ . > . . .> i . u, qux
Spiricui fandlo piopriainifto ncf onotti-
huuiifur , ab iifdcm S>. itinclc
•f" ' - - jacfl"c.lndc
cor.i
cQ
cx oo quoc
pta
.im
habcat.Filium illius rcfpcdu rcdc «cti-
^c, id cfl.afc Dcum appcUati. Ac rc-
fpondeo , cflcntiam Filii anullo c ffc , ycI i
ic ,non idcin cfle . quod Fihum a fc vela
Dullo cflc. Fitius coim ooo cil cffenna
proptie & formalitcr loqueodo , fcd ha-
bcns cflciitiam cctto modo.
Rcgctuot . Filium duplicitcr cunitderari,
qua Filtus,& qua Dcur^quaFiliuscfl.cfTc
a Patic 8c a la:re cflcntum habcrc, qua
vcro Dcus cfl. habctc tflcotiamafc vcla
nullo ( quod rc^Hus dicicor. A le enim
haberc tmplicac Contradi^boncm.) Rc-
fpondco nv ! ' -m t '^.m
adfriitccie,!. ^ j^m
f4S
Kutrfonio
itb.i.
AD HIPPOL. A COLLIBVS.
fas C\i. Nam qua Deus cft.habet elTcn
tiam diuinam . qua Filius cH » habct illjm
aPatre. hocell, Voce Dcifignificaturgc
ivcraiim, k! quod circnriam Diuinamha
bct citra ccrtum iubnncodi modum : at
vocc Fihi fts^oificatur ccrtasTnudus ha-
beodi , ncmpc pcr commuuuationcm a
Patrc, id eft i pcr gcnerationcm. Confi-
dcrcntur hxc bis tcina intcr fc cv^ix.»>t
oppoiita , Dcitaccm habcre, Dcitatcm ha-
bcrc a P;ttc, Dcitatcmh4bcica.nullo, &
Dcum cllc, Fiiiuni clfc, fatrem cflc, &
conllabit hxc intcr fc mutuo fic fibi rc-
Ipoodcrc. Dcitatcmhabcrc& Dcumcflc.
Dcitatcm habcrci Patrc, & Ftlium cflc.
DcitJcem habere aouilo . &: 1'atrcm rllc,
confcntanca cflc ,quamquam vocc l'atris
vt aBitmatiuo, noo id iignificctur quod
cllcntiam habct a nulio : id cnim vocc In-
gcniti Patri rtibuta lignificatur , quam-
quam ncc ftriiHi: t redcantumQonhabcrc
fcntiain pcrmodumgcncratioois. At Pa-
tus vox uiipCum concludit vi t*ua,quum
Dcccfle fit,vbj ordo eft , abaliquo primo
ioitium ficii , fccus crit confufio in infioi-
tum proccdcns :qui auccm ptimus cft in
ordiDc tccuodum origincm ; illc a nuilo
habcc oiigincm qui fccunduscft , ilic oti-
giocm iubcca pnmo,qui tertiusjtllc habec
originem a piimo fic lcclindo , vcla primo
pcr fecundum j tcccs collateralitas cfTct,
qua* tot laccrct Dcos , quot poncrcntur
coliatcralcspcifbni; quumvnicas Dcica.
tis io Ttinicatc pcriblamtacioncn»ori|;i-
ois & ordinis fccuodum origmcmdcfeo
datui aducrfus Aocittinicaiios Scd vc con-
ftct , qutd antiquitas dc iiac rc fcnfcrit,
noouulla loca ex Pattibus tum Grzcis,
tum Latiois huic rci accommoda addu-
cam.
Bafilius Magnus. Sos inxta habitum
ftgnijtcat , fuameMu/iim(y>princi^umtiMS
qui exiffo^tniiH4eft.
Idcm. PMereft rMdix^fom Filii Cf Spi- Strmoni^'
ritujfanm. tUHtrfw
Ibidem. Qfium dixero vnjtm effentidm, Snbeiliancs
nonditos exx>no diuifoi intelligo , fed tx prin- ^Arium^
eipio Patru FiliumfHbfifttnttm , non Patrem
(jm Filtum tx vna EJfentia fiifericrt. Non
tnim Fratrtsdicimtn ,fed Patrtm (jy Filium
conji:tmur. EJfentia autem tdentifa* eft,
quoniamtxPatre Filiuseft , nonprtceptofa-
£lti4ifidexnaturagenum,nQn diuifwaPa-
trt, fed manente ptrfiiio, ptrfeHe rtlucens.
Nt anttm tx huijuAdieimkicriminaripof-
fieu, Drr- fr ^ridicat.in' ' {tnem Dtt-
rumai' . Kondn :i,ntqute-
nim duo Pntrts §iuiduoprincipia tntrodtieit,
duos Deospridicat.
Idcm.ViacognitionifDeieft.abvnoSpi-
rifu per vnum Filium ad vnum Patrem.^'^P'^^^**
Efviceverfa , naturaJis bonitas, (^nofura- Saniloc. iS.
lu fanHiftcatio , regia dtgnita4 , ex Pafrt
per Filium vnigenitum ad Spiritum tranfit.
Sic Perfonas eonfitemur , (^ pium Mt-
narchit dogma non Ubefa.litiur.
Nazianzcaus. ipfum ejfecomrr.ur- ''•^t- Sermene 4.
quale eft Filio eum Patre, licet ai. cadt Thetlog.
Patre Filim habeaf,
Ibidcm. Idtm vf feipfo HiAtHi jitjioi.jiie^
ipft tquaU,quifieripi^ftit{ Sonne ergeper^i-
cuumtft , Maioruvectm [fcilicetqua Patri
trtbuiturrejpenu Filii)adcaufam , X.qualtt
Miittm( qui. FiHo tribnitur ad Pafrem)ad na-
turam rtftrendam effe^.
Et pauio poil. ^edraticne humanitatH
Pater Filio maior nittlli^cn \ - crequi'
dem dtci potefi , fcJ nv: pei . lorifice:
^Huid enim mirum Deum Homintm maia-
rem effo.
Ambrofius. e^amiiit Chtifiiunr- r • !■■ j„ C4p. t,
mfrit,Omni»tamentx Deo, quiaa (^orintb.
caufaritm ad ea quaex ipfisfunt FilioPatrcm . omnis paternitoi : ideoque nectffe eftpraferrt
hcimiis.
■loniam a Paire principinm
prtpofi:
IbiJ.
tft FiUe,iuxt.% kocmaior efl rafer.veUitcau
Ja (jf principium. ^ 'er (^ Dominiu
dixtt : Pater maiv, y , eo quod Pater
eft videUctt. Pafru auttin vox qutd aUud
perjon^m Patrss.
Videatur idcra in if. cap. i. ad 'CoiUi- Lib. f. dt
thios Auguftinus. Sigignens ad id quodgi- Trin. ca.l^.
gnitur 1,1'attradFiUumprinci-
Lib.^. de
ptumcji. j ...^.^..tttum.
Idcm. Non dixit , GUiem tnitttt PaterTrin.ca.io.
Aaaaa x .ime,
jjo D. lAC. AR
m mt , qutmadmtdum dtxit, §lutm ego mit-
ttun k Pmrt, Vidtlicct tjlendins ^uod to-
iim DtitMitfrincipium eft Pnttr.
Tom xo.fol. ^^*^"^- ili»dideodtflumtJl d«P/Ure,lpfe
>t C*/i flcitopir»,quodahillofttttiAorigooptrum,k
quotft exiftentiscooperantium Perfonnrum,
^uia df Filim di iUe natut eft,(^ Spiritui
SnnQm frineipaliter de illo proctdit , dt quo
natut tft filtm, cum quo $Ui communu eft
idtm Spiritm.
CtntraMM- Idcm. Dtut quidtm Pater non dt mHo
ximinum I^to Dtm tft \ Dtm nutem Tilim de Patrcj
hh.i.caf). tj. DeoDemeft. Sedtantm ifte dt $llo , quantm
Col.i. itledenuUo.
J.$b.4.f 60. Hilanus. Deo ,exquocmniafunt Deiu
Lib.i.f.i-;. nuUui eft , q$tifine $nit$o iternm eft. Filio
jruttm Dtm Patereft , ex to tnim Dtm na-
tmtft.
Ahbi. Vert, Fidti profejfio eft , ita Deum
IX Deo natum , xit lumen ex tumine , quod
ftne detrimento fuonaturamfuam prt.ftat ex
fefe, vtdetquodhabett ^ quoddtderit ha-
btat,(^c. Ex bifcc locisapparccrccuodum
rcoi«iu:ampiin:z Ecclcric, Fihumctiam,
<}ua Dcus cft , cx Pacrc cAc, vcpotc <}ui
Dcicatcm iuam , rcctuidum quam Dcus
dicitur,a racicaafccodoacccpcnc: quam-
4]uam nomcB Dci modum iAum vniif-
^fwfooaiddiccc. Dciadc Patrcmpropter.
ca quod ptincipiam fit Filii & Spinras
raodti , tocius Dciutis principium dici,
Doo quidcm quod Deus prinapium ha-
bcat , (cdquodillaaPatrcFilto&: Spiritui
fitcommuQicata. Taotum abcft vt rc^tc
dicatur, Filium Dci,qua Dcuscdaoullo
cflc , & ratioQc clTcntiar fu< a fc vcl a oullo
elTc : RatioDC cnim cilcnrix a Patrc cft,
^iii a Pjtrc cilcotiam oafciiQdo acccpic.
kxidtmo igicur cos, quicamotthodoza
antiquitatc rcncire 8c loqui voluut . ab
illis loqucodi modis abftincodum cffc:
qma & rrithcitarum Si Sabclliaoorum
coticrariis hzrcdbus videoturpacrocioaii.
Vidcatur Theodorm Btza Przfationc ad
Dialogos Aihaoafii dc Trinitatc , C/i/«i-
num cxcufaDS, quod duarum vocularum,
Filius cft pcrre,& Filius cfta rcdifcrimco.
Bun ita folicitc obfcruaucnt. 5i quishic
j>r«tctca qutdpum a tnc dciidcrcc , doo
MlNIl EPIST.
dccrc<flo placidam OucrcriptofiucrcrmO'
QC collatioocm.
Pcrgo ad alia in quibus brcuior cro. i.Diprotti'
De prouidcQtia Dci (cotio: ilbm omoi-^f^fj^ jQf,
bus rcbus adcfTc tc pixcHe , ciufquc gu>
bcriucioai , coofcruationi , diccdiooi . o«
mnia fccuodum ciTcQtias , quaaticatci,
qualitatcs, tclatiohcs, adioncs. paHioocs,
loca, tcmpota,lItus,habitus,(ube{rc. Noa
czcipio ringulaiia , Jion rabiuoatia, Don
vilia.noQ i«)otingeotia,noolibcras voIud-
tatcs hominum vct Aogclorutn , booo-
rum vd malorum. £t quod amptius cft,
oc ipia quidcm peccaca, prouidcntiz diui-
nz gubcroationi adimo.riuc corum ini-
tium, nucprogic(rum,nucfiQcmcQDfidc-
rcmus. circa loitium pcccati hofcc a£lus
prouidcocix Deittibuo. Pritno , pcrmif«
Hoocm , camquc non otiolam, fcd qux
quatuor pofitiuos adus iundtos habct.
I. coofctuatioocm crcaturxfccuodum cC-
fentiam, vitam , poceociam. 1. curam qc
maior poccocia vcl xqualis opponacur.
}. obiL-vli, iu quo<lpcccatum admittctut,
oblationcro. 4. <lcftinacam coocucfas fui,
qux propccc fecundx caulx z prima dc-
pcodcotiam occcirarius cft . conccino-
ocln. Sccuodo argumcocorum & occa-
fionum ad peccatum patraodum folici-
caoiiam admioiftracioncm. Tcrtio,loci,
icmpons,modi Sc nmilium ciicumftaa-
ciaram dccermioationem. Qoaico coo-
curfum ipfum DciimmediatumadaAum
pcccati. Circa pcccati ptogrcllura tiibuo
Diuiox gubctoatioai etiam quatuor a-
(flus. Primas cft.dirediopeccatiiamin-
ccpti io certum obic<flum, quodcrcaco-
ra pcccaos vcloonpcciuit vclnooprxcis^
pcciait. Secuodus cft dircd^io pcccaci in
iincm . qocm ipfc Dcus vulc • fiue ctcacura
illum iaccndac ducDon ioccndac. imo vc-
ro alium tc proifus coociaiium inccodat.
Tcrcius eft cempoiis prxfcriptio 8c dcter-
minatio , quamdiu vclic (cu pctmit-
tac durare pcccatum. Quartus cft ma-
gnitadiois dcfioitio , qua fnodus po-
nitur peccato dc excrcfcat ft viresmaio-
rcs fumat. Hofque oroocs adus tum
circa priocipiuro tum circa progtcflum
pcccari
pcccaii con/iiicio , racionc ipHus a^us &
ti,t»nimi di(lio<flc,quo(J nccciiatiutn 3c vti-
le cHc iudico.DcQtquc circa fiaem & com •
plcinctitutn pcccatt tcibuo prouidcntix
diuinz I rcl puoitioaem cx rcuciicacc > vcl
rcmifllonem cx gtacia, qux circa pccca-
lum vcifantur , qua pcccacum eH & legis
craorgrefTio. Duo aucem rol!tcitc cauco
offcndicula , ucDcuspcccati author Ha-
cuatur , 6c nc voluntati humaiur fua libcr-
tasaufcratuxt qux duo H quis vitare oouc-
ticoullam illc cxcogitabxt aclionem.quam
noolibcotiflimut paciar prouidcntix Dci
adfcribi , modo iofle habeatur excclieo-
six diuinx ratio. Haoc auccm mcam fea-
tcociam rcpctitis dc cadcm mircria tbcli-
bus publicc difputacis cxpUcaoi plaoifn
Jnctvadc & mcruomirari medico , vnde
mihi calumnia illa , i^uod dc prooidcocia
Dci praue (eotio^ adlperfa fic. Si rufpica-
ri liccac, putocx eonatam » quod nega-
Adamtu mn uiAdamum rc(pc«3udccrcci diuioincccf-
tuceJfMrio pcccadc: quod ipfum adbuc conflaa-
J«cc4ris. tcr ncgo, &puto toleraodum noncflc ni-
fi vox occcnario.quod a noonullis fic , pro
in&llibil<cer accipiacur. Quamquam e-
oimida pcrmucatio vocabulotum ctymo
ooQ conueoiacocccflitas enim cUaffcdus
entis , infallibilitas vero mcntis : tamcnfj-
cilcfcro illain , modo incoinmoda illa.
^DfPr<We-Qux anccdizijfidclitcrcaucantur. Prxdc-
/linMnont. Ainacionisarticulum quodatciocc , dcco
fic fcQcio>iIlam cHc dcficuimDei xteinum '
& gratiofum in Chriilo , quo (latuit fi-
deles iuflificare , adoptare 8c vitaxterna
dooare: iofidcles vcro& impacaitftcs coa-
demnarc .- qucmadmodum chchbus publi
cedceadcmre difpuuiiscxphcui , inqui-
bus ocmo quidpiam teprehendit.tanquam
falfum: caacum id a oonnullis ludicacum
fuit,Don omnia cootiocrc qux ad dccrc-
cum illud pcrtinent , imo vero prxdc/li-
oatioacm dc qua hodic maximc coorro-
licrtitur , thciibusifliSDoocra<ftati , quod
rquidcm fjicor, vifum coimmihi fuit dc
f rxdcflinacionis dccrcro agcrc. quod cfi
fundamcotum Cbriflunifmt , Cilutis no-
ilrx & ccrtitudiois dc faluce . dc quo A-
^ollolus agitcap.t.&: 9. ad Romaooi lc
AD HIPPOL. A COLLIBVS. 77»
i.ad Ephcfios. At tale ilecrernm noo eft
illud >quo Deus Ratuit fiogularcs aliquas
perfooas laluare , & quo id Faciat , fide do-
oare: alius vero condcmoarc & fide oon
donarc : quam dicunt multi efic illam prx-
dcfliaationcm.de qua di^islirriptur^ locis
agitur quod cgo ncgo:coccdo cflc aliquod
dccrctum Dcixrcrnum , fecundum quod
nicdia .id fidcm & falutem ncccriaria ad-
miniilrat, idque prout nouit iuflitiam.hoc
cilmifcricordiam & fcucritatcm fuamde-
ccrci fcd dc co nihil amplius fcitc ncccf
fatium arbitror , quamfidcm cflepurum
putum donom gtatiofx miicricordix Dcii
incrcduliratcm veropartim culpx & ma-
Ittix hominum, paitim iuflx Dci vindiAx
peccacoiesdcfcieotes iCXcaccaotes obdu-
ranccs cnccribucndam. Cxccrum dcprx-
dc Aiaacionc illa , qua Dcus fingularcs pcr-
fonasaliqias faluarc &fidc dooare » alias
vcrodamnare& fidenondonare decrcuiCt
tam varic fcntitur ctiam a nqfVrx Profef-
/ionis do^oiibus , vc ipfa diuerficas ien-
ccociaium (acilcdcclarccquam difliculcer
dc ipiaquidpiam flatuipoflic. Aliiobie-
£kam Prxdeflimcioois gcoeraiim coofi-
deratz,idcil Elcflioois & Rcprobationis
flatuunt homincm pcccatorem lapfum in
Adamo, ali: ilatuuot homincm coofidcra-
tutn vcl vt cooditum . & io puris nacurali-
bus conflicutum. Aliivtcondcodum, vel
vtnoDQulIi . vtfaluabilem . damnabilem)
creabilem. Ubilcm. Alii Aatuuot obiedlu
£Iedionis& Rcprobationis , quam oon
file^tioocm Sc Prxtetitioocm appellaot)
hominem communitcr & abfolutc , Rc-
probatioois vcto quam prxdamoatiooem
& aflirmatiaam rcprobaiiooem appcllunt,
homincm peccaiorem , Sc reum in Ada-
mo. Dcniquc alii putaat obic^um corc^
munitcrptorfusc5iideraodumeffe, homi-
ncm condendum,conditum,Iapfum. No-
ui , quum ifla diucrfius obiicitur, refpon-
dcri in fummarcicircc6fennonem.quam-
quam Jifcrimen atiquod fit in circumflao-
tiis. ScdcPocommonArareponcm . fco-
tentias ilbs in multis ad rem ipfam i Sc
fubiLnciam rix itilinacioois iAius faci-
cntibus difndeie.coofcnfioocmvcro non
Aaaaa 3 cfTc
77* D. lAC. ARM.
edc nid in animis Cic rcnticncium pacfltis
fcrrc cuufquc diirroticurei: qui coolcono-
ois modutm Ecclcfia Cltritli maximc c(l
neccnaiiuj: vtpotccittaqucm pax omni-
□o fcioaii ncqucac , vctoam cgo cciam
um bcocuolos iUorum aoimos crga mc
&. mcam (cntctiamexpcriri pollimrijuini-
\\u dctinio t io ca quam tiadaui Ptzdc-
rtimcioae,quod noa omnibHS jrquc pio-
batum ftc i taotum io eo diifi:ro , <]uod
oullam ill.irum fcnteotiarum fccura con-
fcicntia aircucrantcrpioHceri audeo. Cu-
ius cnam mca;coofcicotixratioocm rcd-
dcre paiatus fum > vbiidncrcfluaspoflu-
Ubit> &: commodc ficfi potcrit.
^.Dtgratis Dc gtatia & libcro arbicrio (ic doceo
(^ltUro ar-CccMadam fcripturas & confcofum ortho-
EPIST.
Ifitrio. doxum. Hoc (ioc illa nullum vcrum &
fpiiitua?e bonu^n locipcic aut pcrficcrc
po(rc. Graiiam , 8c quiJcm qux ChriAi
cA ic ad P.cgcoeratioocm pcitioct ( nc
cura PelMg:o\udcTc dicar in voccgratix)
dico ncccirariam cflc (impliciccr & abfo-
lutc , ad mcocis illuminationcm , aA^c-
dtuumordioaduncm, & voluotatisad bo-
num inclinatiuncm illa cii , qii.v opcra-
turiomcotem, in affc^um , invulunca-
ccro : qux mcnti iofundit bonas cogita-
tioaes , aP ■ infpirat bona defidcria,
voluotacci. c , ad czcquendum bo-
oas cogitationcs & defidcna bona. Harc
prxucnit. comicacut, fubfcquitar. Hxc
cxcitac, adiuuac, operacut vc vclimus , 8c
coopcracur nc fiuftra vclimus. Horcccn-
utioDcsauccticin ccDtacioDibusad(iUic&
opiculatut , cOcra carncm, muadum,& Sa-
ihanam ('uilioct , in ludfa vidoria potiti
coDCcdic: & lapfos rcfufcicac. tla-
biiit dc Douis vitibus luflruic , cautiorof-
quc reddir. Hxc faluccm inchoar. hxc
ptomoucc , hxc pctficic Sc confummac.
Faccor mentcm Hominis aoimalis&cai-
Dali» cfTc oblcuiatam * ' :t prauos &
loordinatos , voluntui iiioiigctam,
houuntmque tu pcccatis cflc mi tiuum:
£t addo illum doclorcm mihi maximc
piobari , qii: graiix c|i- '^- "'nrimum tri-
buit:modo(ic.au(jir. ^ . : ■'gac , nciu-
{litix Dci noxam iofcMc » & oc tibcium
arbictium admalumrollaf. QuidampUuj
a mc dcfidcrari pofficnon vidco. Monftrc-
tur. 5c aifcntiar , vcl affcnti-i noo dcbcrc
con.monfttabo. Kcquc hic ii;itur vi '
poli"um,quo iutc milii calunuua nr
rit. quumThcfib.dclibcto afbitriodii: a-
tatishanc mcain fcnrcotiam fatis dilucidc
cxplicucrim Poftiemum . i r - l^ dc iufli - f . T)tiuthj{-
ficatioocdcqua hxcmc cntia : fi- «//ow'
dcmcamqucfblum , quainquam folafioc
opctibus noncft , adiufliiu
hacfola noscoram Dcoiuftiii...... ... .^.ji
i pcccatis, & iuftosccnfcri , pronunciari.
declarari a Dco , dc gratix ti ■
lijm tcicntc.Quxftioncmde i.ia.[i.iai.ti-
ua pafriua.fiucmortislc vitxChnftino
ingrcdioi , ambulo in latitudineiChriUum
dicomihifaaurocfreaDcoiuftitiam , fa-
<aumpromcpcccatum , vt cgopcrfiilcm
ftm iuflitia Dci in ilIo.Ncc camcn dcticcto
(upcr ca ipfa qu«;flionc cum fncrib.coofct-
rc.modofiaccircaaccrbitatcm , citraopi-
nioncm ncccflitatis. cx qua vix ficri potcft,
quin auimoru cxiflat di(lra«aio, & cxaccr-
batio , potifllmumfi inrcffcruidoslczcli
vchcmeutiorcsiucidatdifpurarjo.Hocau-
tcmculpantnounulli , quod ipfumfiJcia-
»flum,id cfV,Ti'crcdcicdicormpu'ari iniu-
ihtiam , idcjue proprio fcnfu.non mcrooy-
micc : fatcoi laot pixcuntc nuhi Apoftolo
ca.4.Epift.ad Rom.& fxpius iftam phiafio
vfuipantc.Atquodiudcconcluduoc.Dcm-
pc(icChrirtum,ciufquaiuftitiamiiuftifi-
catioDcnoftracxcIudi , eamquc digoitaci
Fidci noftrx tnbui , minimc cocedo dcdu-
ci cx mea feutcntia poflc. Vox o.impuun-
di (ignificat U Jtm noo cflc ipfam iuflitiara,
lcd giatiofe pro iurticiahabcriiquo ipfo di-
goicasomnisafidcaufcrtur , nifi qox eft
pcrgratioGradignationcmDci. Graciofa
auc illa dtgoatio .vrtimacio moo cft cxtra
Chriftum.fed rcfDcau Chiifti, in Chrifto,
& proptcr Chiiltum : qucro conftituit
Dcus placamcnium pcrfidcm rnfjnguinc
ipfius. Dico igicur fidem imputaii nubis la
iuftitiam , ptopicrChrifiurodciaftuiam
cius:inquacniinciationc fidcscftobic '
imputationis.Clmftus vcio& ob. '
cius caula iuftificatiouis impctrat
AD HIPPOL. A
xnericoria i qoi Chriflus cum obcdicocij
iuiobicdlum cQfidcinodrz , icnon ob-
icAum iudiHcacioDts fcu impucacioois di
uinx. quiH Dcus Chririumciufquc lurii-
ciam nobis impuccc io iufticiam , quod iic-
lincquicquumobcdicnciaChtilli ficipfif-
fima lulhtia fccuoduni fcucrinimum ri-
gO!cm legis fumpca. Non nego auccm
Chiidi obcdicocum nobis impucari , id
cll , pio oobis & noQio bono prarllicam
ccofcri , ^aia hoc ipfum , quod Dcus uo-
ftro bono & pro eobis iuiiiciam Chridi
prxfticam cflcccnfcc.caufa cll.cur Dcus fi-
dcm nolhjm,quz ChuHum , ciufqi luUi-
tiamhabccptoobicdlo&fun dimciiio.no
his in iudiciam impuccc , nofq, fide c\ Hdc«
pcriidcmiurtihcc: Si cjutsmihi in iuc fcn-
tcntiamcacriorcm muiilhaucnc < lubcns
agnofcam.crrarccuim potFum > hxrccicus
cllcuolo- iichxcquidcmfuiic cjpica.quo-
lum a T. Ampl. mcncioncm iartam cllc
mcmioi, cum mcisad illjm cxplicjtionib.
«T animi (tnceriracc prolacis , qu;>lcs ctiam
ill.ishabcn velim ab onmibus, qui iibs vi-
dcbuuc. Vciuamafratnbiis mcis , ciufdcin
rehgiooisprofclVioac mccuin lu Domino
fociatis hoc impctrarc polltm , vt faJccm
aliqua confcicncia Dci mc cangi crcdjoc,
quoii lanc chaticas Chriili fjcile ab iis ob-
tinerc debct , fiquidcni cius ingcnium &
indolcm mcdicaii vclint. Qux mjhi vtih-
tas i>o;clk cxiittic cx ilincniioiiC ntcraani •
ini fibuiinc fufccpta,ex Schifnutc luEcclc
iiaChiiili , cuMis incmcmSrum cxgrjcia
Dci&Chrifci pcoHtcor , fnfcitjto. biipcr
anibicioocm auc aujtitiam mc co uicti.ii]
€xUlimcnc,iynceTcdico iuDomino. oon
aoucrunc mc. Ab hac ic.i mrimniuncm
proficeri polTum.vc mcuunqujm cius tllc-
cebristicilUncotitigciic , qujir.quam ali-
guo ptaftcxiu iilam cxculjic aur palluic
f>oficin lilamoonhjbco , nifi hoDcfl .m,
loiiutr. inc impcUcnccm, vt vrritjtci'.i Ht-
uiuam omnt mo!iniin§ inquiiam '
pTurisS.iniLti!>,ioaei)rapbctdc& cui.i to.i
tt ntioiitm ptofcram , ab(.^;e« nc vlli prx-
f iibam,aucconfcniuin cicoiqucre Libo-
rcm.inultomiousvtalicnx fl
■ :!:ir , & co iui \ t cti.jn; ,^ ,
COLLIBVS. 775
Chrifti aoimas lucrifacmm d:bono«ipfi o-
dor fim>& probum oomcn in Hccl
(f>orum.Qlipd ipfum mcipiii:sgi:uu pcAt
longi ccmporis pacicntiam impcttacurum
fpcro : qujmquatn iam opptubri'ifn (\m
fracnbus mcis , ^e^»Cjt?Kf «^t W '
iis.qui vnum Deum I'acrcm,& vni. "l-
niiiiuin Chiiflum , in vooSpiricu.cjdcm
Hdemccum colunt& iouocaoc. fpcmquc
rnam mccum h.ibcni hxrcdicatis cctIc-
Ais , pcr graiiam Domini noilri lcfu
Chiiili obtiocndar. Dabic mibi Domi-
nusfpcroC Sc vcinam mjhilandus & toclii
illcdics illuccicac ) vt in nomine Domini
pljcidc incer nos cooucniaipus . & colla-
tioacm Cfarillianam de rcbns ad rcligionc
pctcincncibus infi:cuamus: in qua fpondco
pcigracijtn Dci mc tllam aotmimodcra-
ciODcm &: amorcm erjga vcriiatcm & ^a-
ccm domonfiracurum , quiaGhrifli fcruo
mcrito poftuljii &: cxfpcdtari dcbcacQui-
cfcjncintcrcal-racrcsmci . flcmequictufi-
nancvtvtcgoquicfco, &ouIIumiliis oe-
gociumaucmolcfliamfjccflo; fi fccus dc
mccx flinicrc , inflicuancaulioncm j non
dcfugiamauthoritatcm laJiciscompctcn-
tis non dcferam vadimonium.
coiumquimcaud:unt,cminuspci ... .....i
tatcm piioccupari pucant. ficque rem pct
aflutiamadmiaifltari,vt ocquecoolulcum
puccnt coram iudicio mc conueoirc , ncq;
Ijris cilcum arbicr«ocai fludiofum luucn-
turcm mihi committi,tdcoqi uigram , qu j
mctitusfim.nntam uominimcoadfpeigc-
dam.vtillialtficrtcaotut ,quod nifiatcol-
loquii dilationcm rcitum pcnculutnadb-
cutam ccceafFcrotrc rt vnacumipfisco-
pcllcin.rolicicem, iuppliccm eos , quos pe •
ntspoccilas cil conuentus buiulir.odi in-
i diccadi,velconcedendi , ne diuciusnos in
ifloangorc & inquictudinc aoimi Vcrlari
; p3tijatui,fcJ pripropcitj rcmcdiu vclipfi
• Jdictauc vcladCirrri pjtuotur fuotamf fci-
3: duittu.NulIicgocjniucntui mc fifle-
j gulis ] .!5conuoc4ndi'tu, fiuectiam
■im-
774 TAC. ARM. EPIS
fiue aoDnullorum cx iis confcribeDdorum.
modo toca rcs (ub coafcicntia lcgitimt oo-
Art Magiflratuspc[agatur,imo rcro ocquc
pra:fcQiiam virorum dodlorum cx aliislo-
cis aduocaadorum dcfugio,auc rcformi-
do.modo xquificooditioaibus» &iifdcm
quibuscgofubcdc dcbcbolcgibus , coUa-
cioniiatctfuturifiat. Vcrbo dfcam. Aga-
curcooucntas,multorum,paucorum,mo-
doaliquafpcsaifulgcar fucccHus, fpcsia-
quam . quamcgo rcfutarc firmis atgu-
meotis noo pocero , ccce mc paracum Sc
prompnim » hocipfo die , hacipGihora.-
nEdcccaim Sc pigctquoridiccalumniarum
afpargiuouisquiiquiliis , & ncccHltatco-
ncrartabAcrgcodi. Hac (ancpartcbzrcci-
corum fumdillimilis , qui aucconuencus
EcclcfiaAicosrcfugcruoc , aucboc cficcc-
T. AD HIPP. A COLL.
ruQC , vc a^rcclarum oumcro fidccc,& cccca
TiAoriam cxfpcdarc poffeor. Scd Hnio.
Saciscnimdiu Vir AmplilTime 8c Nobilif-
nmcDominc cuasaurcs dctioui , & tcm-
pora tua grauioribus negotiis impcodco-
da.moracus fum.Igoofcac T.A.fcripcioois
libcrcati , quam nounuUa mibi occcnitas
cxprcirit,&: mihi , quaotum critasdiuioa
Sc Cbrifliaox Ecctcfixpax Sc concordia
pcrmittcQC , pacrocinium fuumprxftarc
non dcdigoccur. DcumOpc. Max. oro&
TCQcror , vcT.A.diu iacolumcmfcrucr.
SpiricuprudcQcix magis magifqi ioAruat»
quolcgationcm ioiundam 8c illufltiilirat
EltiJoru P»Utioiyouohiie , caquc fclici-
tcr obita ad fuos rcmcarc cooccdat pius.
bcoigous. Lugduni Batauoram f.Aprilis
Anno i6oi.
T. Ampl.ftudiofiirimus Iacobvs Arminivs
Thcologix in Academia Lcydenfi Profcflbr.
Supcrfcriptio.
K^mpltjjimo drNohiliJfmo P'iro D. Hippolyto k
CoUibttslUuflri^tmi Princtpis PaLftmad
Ordinesfxdcrau Belgtcd Legato,
s' GrMenHdge.
ARTI.
775
<^KTlCyLl\NONNyLLI DILIGENTI EXA'
mine perpendendiyco quod intenffos Keformau Keiig/onu
Profi/Jores deits aliqua tncidtt controuerfra :illiautem par-
mrn ajfetieranteryeLnegati yel afftrmattftint^farttrBdubi-
.tanteryelajfrmatiyelnegatiyquod certisindtctt^figm''
ficatum fingulis articulis additis,
voxiDfuIfc cxplicarur pcrincoa£>c & noa
lcruilitcr.
II. Dcum futura priftiiccx inlinjcatc
DE SCRIPTVRA ^ ET TRADl
licmbus HumMnit.
fOrmam vcritatis Thco-
logici" non cflc duph-
Lccm , aiiam ptimaiiam,
Daliam fccuociaiiam > fcd
jvoam 8l fimphccm S.
'Scripiuiain.
I I. vScripturam cflc oormam omnis ve*
riratis Diuinx.cx fc> infc, pcrfc» & pcrpc-
ram dici ,Dormamciicqtiidcm , fcdiotci-
lcdlam fccundum fcnlum confcnionum
Bclgicatum EccIcfiarum,vcl/frv«V/irrgc»-
fis Catcchifmicxplicaram.
II I. Nullum fciiprum .ib hominibus,
vcl vDo.vcI paucis.vcl multis confcriptum
(prxici iftamlcrij.turam)cJrc aj^-nmiit vcl
«>e;TiW', idcoquc Dcc cxamioi , pec (cri
pturasfjcicndccxcmtum. *»uitwtucijn;in , oc co
IV. Pcrpcramdici.quodConfcino.yel guirur.
ciiifmusindubTum voccntur , quum I VII.Diflinfliovol
encnrix,airupcrcminrntcpctfc.aioncin-
tcllcausj&pncfcicntixfua: , nonquavo-
luit aut dccrcuit vt illa nccciTario fianr.
quanquam non prxlciict nifi futura circnt.
ac futura non clfcut nifi Dcu» dcctcuillcc
i.la vcl efficcrc vcl pcrmittcrc.
III. Dcuroamarciuftitiam, & crcaru-
ra$, magis tamcn luftitiam quam crcatu-
ras.-vndcduofcquuntur.
I V. Primum, Dcumcrcaturamnono-
diflcnifiproprer pcccarum. • '
V. Sccuodum , Dcum nuIJam crearu-
ram prxcife ad viram xtcrnam air.arc , nifi
confidcraram vtiuftam,fiuciuftitia Lci;».
U,fiucEuangcIica.
VI. VoluritasDci&reac. & vrihtcrin
'Antcccdcntcm, fic confcqucnccm djftjn-
Catec^i
examiLi fubiiciuntur :cum nunquamcxrra
dubirationis alcampofitx fucnnt, vclpo-
ni poflinr.
V. Tyranoicum & Pontificium cflc,
confcicntias hominum fcriptis humanis
alligaic , & impcdircquo miuus I«gitirao
cxamini fubmittaotut , quocumqueprx-
textutdipfum fiat.
De Deo fmundtm nAturam con-
fidtrato.
1 c...^ L 1- . ■ gucndamiccudumvarios bonitatis cercf-
Dr!"r^°°"'" naturah&in- rus,fapicnr,xo,& .uft.tiarprxfcr.ptum^ob-
-L/tcrna ncceffiutc , noolibcre;q.x j fcrua,i,indcclirarioneiftioportcat.
fibbbb Bt
unratisDciinbcne-
placiti & Cgni rigidum cxamcn fcrn non
porcft.
V I IL luftitia pan itiua , & mifcricordia
nequc funt . ncquc polFunr cflc caufx
xgj»!vi»^o«f moucntcs , aut finalcs primi
opcrisiUius.
IX. Dcusinfcipfo.&perfcflioois fux
hotitiabeatuscft. Kulliuscrgoreiindicus
cftiucquc cgervllius fux proprictatis pcr
opcra cxterna dcmolhationc: quod ipfum
ramcn h taciat , conftat ex to purx & libc-
rxvoluotatis cflc , quanquam ordincm
quendamfccijdum varios bonitatis cgrcf-
77^
ARTICVtl
De Dcofecundum rehtionon inter perfe-
nas confiderAto.
I. 'PIliumDci ocque aPairibusDcuma
Jl lc didum cllc , <j£ pcnculoroddicw
rroptic coim rigaiticat Filium circatiam
Diutaam noa lubctc ab aliu-pct caccchrc-
rin vcro cAcatiam quam habct Filius > non
circabalio,c]uiamuiacurratiorubicai. Ix-
lius cDim & circncia Diuioa taciooc <iif-
foiunt.
I I. Encocia diuiua Filio cfl a Patrc com-
* TrtUnt. municaca , idquc propiic & vcrc. * Qmrc
lik.i.lnji. pcrpcram dicitui cllcotiam diuinam pio-
foLtt. pticquidcm dicicommuncm ciic Filio &
racii > ac impiopricdici cilc cummuuica-
tam : ooa cH caim communis uifi qua clt
communicaca. •
III. Filium Dcircflcdici «*n5ie», qua
illi vox accipuut pro co > quod c(l t^>lc
Dcus , vctc Dcus:ac vcio malc ifto non>i-
Dc appc!!.ui , quaccnus lignific.u cllcntiam
Doo habctc commuaicacam a Pacic, lubc-
le commaocm cum I*atre.
I V. Ambi^uc dicitur, Filium quoadcf-
fcniiamcflrc alciplb , & proptcua pcricu-
lofe. N cquc coUttuc ambiguicas, ti dicatut,
Tihumquo ad cncnciam ablolucam . Huc
abiulucc conndcratJm cik a foipfo. Acce-
<iuauodiOaloqucndigcncia&: (loua fuut
ic c4^Ai|^i«M haococ.
V. PcrfLni Diuioa: non funt -r^ynt
varit'f|i»f lcu modi clicndi vcl cxillcndi,
\clmodicilciuix Diuinx*. Sunc coimics
cum modocilcoiiiVclcxtflcadi.
VI Fcriunx Diutna: <iiflinguuatut di-
Ain^ionc rcalt.ooo t ci gradu ac modo.
VII l cifonacil ipfum todiuiduum fub-
rt(leDS,noD ptopnetaschjtaiflctilhca , ne-
quc priiitipium indiuiduaus . quanquam
iUud iodiuiduum non fit,ocquc lit pcilun.t
riac proptictatcchaudctiftica,fcup;iaci-
piotndtuiduantc.
V 1 11. An noo lic vtilc T:inttatcm coo-
fidcrari , tum vitniplanaTuufccuodum
coc-ncQCulcm rclacioncni pcifonarum Di •
tiuuiuoacxiAiCcum vtioacooomia (alu-
tis a Dco Patte in Chiido pcr Spiritum
raniflumncragcndacfl paccfaifVa Ecaooon
ila coDudcracio ad rcligioncm vmuer(<«
camquc qua: Ad^mo lccuodum Lcgcm
pra-icriptacrtpcrcineat. Hascvcro adEa-
angcltum Icfu Chiilli propric . oon tamca
cxcliifa tila.quam dtxf vniucrfc ad omocm
religioncm pcttmcre.Etgo ctiam ad Chri-
(ttanam.
De Dccrctii Dti.
1 r^Ecrcta Dci funt a<ftioocs Dci ad
J^cxrra,quaoquamintctn2 , & pro-
pteicaaiibcia Oct voiuctafe faif^z . citra
vllam nccclfltatcmabfolucam. Vidccurta-
mcn DccrciMm vuum altcrius rrqutrcrc
poiiituucoi , ptopccr arquicatis quandam
coodcccnctam , vt Dccictum dccoodeoda
cicacura ratiiuuli : dcctctum dc cadcm lal-
uaoda,veldanuuud'a fub cooditioDCobe-
difniix \ cl inobcdicotix. PotcUctiam a-
C>us ctcatut.r aDcoabxrctno contidcra-
rusaliquando occalio,aIii]uidoctuincaa-
(aclic nf^yi-jKfKTmn dccrcti alicuius (aci*
cndt,cou(quc vt (inciIIoadVu ncqucdccre-
tumficrct,nc<]ucfi.cri pocuillcc.
II. An aiftus crcacurz Deo occcirtca-
tcm poflit tmponctc dccrcci alicuius fa-
cicndi , & qutdcm talts dccteti & ooo al-
tcrius : idquc ooo modo fccuodum aiftum
aliqucm pcragcndum circa creacuram 6c
..dum illius,lcd cttam<ccundum ccrtum
modum quo ille aiftus pcifictcoduscu.
I I I. Vnacai^cinquc c(l numcro volicio,
qua Dcusaliquiddccctnit& (latuitfaccrc
vcl pctmirtcrc,& qua idipfum quod decrc-
utt,(jcit vclpcimitttr.
1 V. Dc vno codcmquc & vniformiter
conftdciato obic^o oon poiruoi clfc duo
Dei dccrcta , (cudux volitioncs , vel ir-
ipla , vcl fccuodum ("pcctcm vllam coo-
ctanz : vt vcllc honiiocm fub cooditione
faluarc , & tan.co ptxcifc & abfolutc con-
dcmnaic.
V. DccTctum Dullam rci vclcucotuta-
licuipctfcocceirtcatcm poncre. Stautcm
aliquacz dccrctoDciuccciricas,illa cxiUit
pcr
pcrinrerucntum potcntix Diuinx,&qui-
dcmquando Dci vitum cfk potcntia irrcfl-
Aibili vti ad cHicicndum quod dccrcuit.
VI. Nou rcfflecigo , Voluntas Dcicd
rctnm nccc(lit.is.
VII Ncqucbcucdi«flum, Omniacue-
nire ncccfTaiio rcfpc^flu Dccrcti Dmiai.
VIII. TotdirtinajDciDecrctaanobis
Concipiuncur»&accrfljrio funcconcipicn-
da.quotfunt obicAa,citcaquar Dcus dc-
ccrncni^o vcirjtut:jutquotaziomata,qui-
bus dectctacnunciantur.
IX. QoamuisdccrctaDci omnia abz-
tcrno fada func, ordo caincn qutdam pno-
ris & poflcrioris , fccundum iliorum uatu-
ram 5c mutuum intcr ipfa rcfpcdum cfb
poncndus.
De VrddeftinAtiont dd falutem & da
tnnAtione^ in jummogrndu
confiderutd.
I
DEcretum Dci ordineptimumnon
cllPrxdcdinationis.quo prxoidi-
oauitadtincsfupcrnaiutalcs , quodatuic
raluare& condcmoarc . mifcticordiam Sc
ia Aitiam punitiuam decbrarc, gloriam fa-
lutifctx gratix fapicntixq; & potcftacis li-
bctlimi lib gratix corrcfponJcotis illu-
ftrarc.
II. ObicdumPixdcflinacioDisad fincs
fupcrnatutalcs,ad falutcai & mortcm . ad
mifciicordix ik iullitix punitiux , vcl gra
tixlalutitctx.fapicntix , potcftatifquc Dci
libctnmx dcmunllrationc , non fuut crca-
turx racioualcs indcfiattx pixfcitx , laiua-
bilcsid.imnjbilcs,cicabilcs,labilcs,rcpar3-
bile^.
I II. NcqiiciuuiLchiin.fingulurcsqux-
dam ex illis tahrcr cOiHkiiciacis.
IV Difcrimcn vaiotumaddccus & dc-
dccus,idcft,mifciicoidix & irx , non pur-
cmccad omamcntuni fcupcifcdioneai y-
uiucifi, vcl donius Dci.
V.Pcccaii inmunJum ingreHus , noa
pctiinct a<l pulchiitudincm viiiucifi.
V I. Cicitioinrcdlo iullicix originalis
Aatujuoucfl mcJiumadcxcqucndumdc-
NONNVLLI. 777
crctum PrzdcfliDacioDts, fluecledlioais,
nuereprobacionis.
VII. Horrendum efl diccre , Rcproba- /„ j-^,
tionis viamcfrcCrcationcmin rc<lloiufti-y;^^,p^£.
tix originalis (btu : & co ipfo ponuntur ^^yi^
duxDci coDcrarix c'rca vnam eandcmquc
rcmvolicioncs.
VIII. Horrendum cfl. Dcum non tan- Beza vol. 2.
tum ad damnatioais caufas prxdcllinalleyi,/ ^(y,
quufcumquelibuic.
IX. Horrendum eft , Homincs nudo ^ 1 . «
Dciarbicrio citrapropriummericum iux-^^^ ^^p^ .
ccroam morccmprxdcftinari. ../'••
X. Icem , Hominum alios ad xcernam
viram, aliosad xtcrnam motccin crcacos
crtc.
X I. NoD bcbe di£lum , prxparacioocm
ad incctitum,n6 alio transfercndamjquaai
adarcanum confilium Dei.
X I I. PcrmilHo lapfus io peccatum noa
cft medium cxcqucodt decretum Prxdc-
fttnationis . fiucclcdlioois, fiuc rcproba-
tionis.
X III. lofulfc didtum , PermifTum rc-
probatorum mcticum cft medium fubor-
dioacum ipfos adexitiumdcftiaatumde-
duceodi.
XIV. Falfumcft,cau(am & maccriam
Pixdeftinatioois ctficicntcm & fufficica-
ccm fic in Rcprobacis inucaiii.
XV. Elc(fli non dicuncur vafamifcri-
cordixracioncmediocum adHaem , fcd
quia mifcticordiacft cau(air^i)y«|wifir.qua
ipfuinPrxdLftioactooisad faluccm dccrc-
cum cft fadturo.
XVI. IniutianonexiguaChriftoinfcr-
tur qua Mediacori , quum dtcicur caufa fa-
lucis dtftinacxfuboidinaca.
X Vll. AngcIorum&HominumPrx-
dcftinacio cancum difTctuncinccrfcvcnuU
la Dci propriccas vciiq; prxiici pollic , qux
noD «jc^iv/twraccipiacur.
De CrtAtione , ^ mAxhnc
Uominis.
I. /^Rcatioretu cxaihilo cft ailuspri-
V>muscxtcrn',omaiijaduu cxtcioo.
B b b b b 1 lum
778
rum Octjaequc potcfl rllusaiflut illo prior
cllc.vcl vtpiior concipi.cAque Decrccum
dc crcaado.omniumdccrctorum Dcipri-
mum, quia proprictatcs fccundum quas.
illc omaia agtt & opciatur in primo fux
aaiuixmomeoco. & primocgrclTu ciica
iiihilum vcrfaatur,quum ad cxtra fcruacur.
II. Dcusduplicrni Ctcacuram ratioaa-
lcm &. dii]inotum capaccmfccit.vnam pu ■ }
ta (piritualcm Sc inuifibilc) Angclos: altci a
vcro p.trtim c im, parttm rpiriiualc,
vifibik-m,&: iii;.. . 1 :^/it,Homincs:idqi vi-
dccur vuiucrf liuit^s pcrfcdio defidcrarc.
III. An 001) dccueric Dei fapicntiam
mul:ifci rnor.i,& cooucniens ftictit difcri-
mini,q(io in ipljcreacioncdiflinch fiincvc
Dcus in modo & lationc virxxtcrux iiis&
tllis imparticndq.aliccr cum hiSjquam cum
illisagcrtr.yidctut fanc.
I V. Duxautcm vniucifz rationcsa no-
bis mcntc pcrcipi poirunt.vt vna fic per (hi-
ftam lcgis pofita: obfcruJtioncm , citra
fpcm venix,iiirjnlgrcflioticrcc:altci j vc-
ro pcr reminTioncm pcccacorum. Quaa-
quamctiamillis , quibufcum llriflc 6c fc-
cundum rigoifn\ .ngctc non voluit Dcu$
decrccopcicmpioriolcx, nacurz i^forum
coauenicusfuciic prxfcribcnJa. & cbedi-
cntia citra promiflum vcmx poftolanda.
V. Imago & limilituilu Dci , ad quam
homo^ondicu!>cIl.p'irrim.id pfam homi-
nis naturam pcrtinct , adco v t ruic ca homo
nequcacclic nomo : partiin vctOiondil t
in liiis.qux fupcrn3{urjli.-t, cakdis, fiMii-
tuaha coaccrnunt. lll.i fuut IntcUcClvs.Af-
fccliis, Voluatas quxl bctadl : ifla vcro
agniiio Dci& Diuiaotuiu . iufiicia, Cxn-
&ius,Scc.
VI. Fidcs I qua Adamus crcdidic ia
Dcum noncftcadcm , qiiod adciTcDtiam
6c ubiccfta adxqujta actidct.cuin fiJc , qua
itlcm crcdidit in Dcum pult prorciflioiicm
dc fcminc bcncdi^u . &qua QuS crcdimus
Euangclio Cluilli.
VII. Ciiia Ixfioncm Dci , Adami , &
ipfiot vf;ritaciS]dici potcft , Adamum non
acccpiifc , ncqiic habuiilc ia prima uo ila-
tii.potcnciiiiiproximam , qmdui: incelli-
gcadi,crcdcoai,fac>caJi,quodiiliiacciic-
ARTICVLI
<fiu,crcdicu,fa^u,in quouis flatu.ad qucm-
vclluu faiflo , vcl Dci doao pctucnirc po-
cuit , nccclTarium circ pocuic : quaaquam
potcntiam rcmotamhabcrc dcbucrit ; fc-
cusahquid cllciuulc ipfi homtni incroao-
dumfuiirct.
VIII. Libcitas atbicrii coofiflit io co,
qitod homo pofitis omnibus rcqutlitis ad
Nolcndum vcl oolcndum . iodiilcieosia-
mcn fitaJ volcoduii. vclnolccduni,ad vo>
lcn Jum huL ponus, quam illud. Hxc in-
dilfcrcatia tolluur pcr de:c:minacioncm
prxuiam.qua voluuTaSciicumfciibitur, lc
ictctiiunaiur prxctfc ad vaatn,vela!rccam
paiccmconci.idi<flioais vcl cootrari. tatis,
& proptcrca ooo couliflit illa prxdctcrmi-
Djcio cum hbcitace vuluotacis , qux ooa
potcnti.iin modulibrram , fcd vuira libc-
rum pollulotin ipfu cxcrcttio.
IX. Ncccincas inrcroatamrcpugoacli-
beicati , qunm cxrctoa , imo vcro czcerna
occcllitas ad agcndum oon occcfricacaifi
iaccrucoicoccinccrna.
X. Adamus.vclhabuic, vclparacamba-
buit fufficicoccm graciam, fiue habitualcm
fiuc -iriftcntcmad obcdicodum maodaco
fibi polito.tuir. f} mbolico,& cercmooiah,
tum moiaii.
DeDomimo Deitn (resturM , & ptAcl-
puein Ilommem.
I. l~^OminiumDci io crcaturas nititar
i^corrimuntcaiionebooi.quod ipfis
impatcituscfliquod bonumquum iofioi-
ci:tii noufit>:>6 cllipihm Dominiumquo-
quciiifiiiiciirn. Dominiumauccm iofiDitii
cl^ , fccuudutu quod Dcofjs CnSc Iiccac
Ctcnturx manJarc , ioferrc ommacius o-
pcra, vii in cmnibus , qux fua omnipotcn-
tia mandarc 8c iufcrre mi pol1cc,ciuiquc o •
peram '.-xcrccrc.
II. Non cxtcndit fc crgo coufque Do-
miniuti; Dci , vcCrcatura rarionalc.xtcr-
na moric .itrucrc poUct , vcl zcerox morci
dcltinarc «.ica tpliusCreaturxmcricum.
III. Fa famcigo.Dcum. fiquasCrea- ^''"•^^J-
turas ( lodctiuicc przfcitas ) dclliuauita: dtPrAdtJt.
cica-
NONN VLLI.
crcauii adexitiumcitravlbmpcccatitan- mitans CAu(a c(i
<]uam caufx meritoiia; confidcrationcm,
tamcn iniuftitix accufari non polfc , co
quod abfolutum lus Dominii inillosha-
bcat.
Luth Je_j '^' ' Luf^ioc glotix Dos in-
StrH Arbr ^*"^'^"'^^*^ ^l^^o '"^*^ P'*'!'' Dcusimmcri-
'cum dainnarc .• qucmadmodum luminc
cratix nunc intclligimus, quo lurc Dcus
falucc immcritos & pcccacorcs ,quodta-
naen pci lumcn natu:x non capimus.
V. LoQgc falfius, Homincm tcoctiin
liac voluiitatc Dciacquicfccic, imovcro
A( Dco gtatias agcrc.quod fc fcccrii in-
ftrumcntum gloiix diuinx , pcr irain &
potcQciam in fuo cxitio xcctno dcmon-
ihandx.
VL Dcumdcfuofarcrepofrcquicquid
vulc. ac non velIeo''qucpofi'c vcllcdcfuo
faccrc quicqutd fccunJum infinicam po-
779
& fic voluncaccro vna
cum ip(a Voluncacc decermioat, atfliooc
non prxuia , fed fimultanca, vt loquuo-
tur.
I V. Permirtio Dci , qua pcrmittit ali- Vrfn </o
qucm labi in pcccatum,noorc£ledcfioi- ProuidTo.
tur giacix diuinx fubilra<flio, qua Dcusi/*''-!/?'
(dum voluncacjs fuxdccrctaper creaturas
rationalcs cxfcquitur ) aut voluotatcm
fuam, qtfa iilud opus ficii vulc Crcaturx
non patcracir. aut voluntatcm cius ad ob-
tcmpcrandum io ca adliooc diuinz vo-
luntaiiaoDfic£lir.
L
De Vrxdeflinatione in (iatu prim^
auocorifidtrata.
DEum cx Hominibus cotifidcratis
10 putis nacuralibus Cvclcicrafu-
tcatiam & abiolutamdcfuofacercponcc. pcrnaturalia , vcl cum fupcrnacurahbus;
confttcuific fiogulaics homtncsquoidam
Df Prouidcntia Dei.
I. Rouideocia D e i cll fubordioara
1- Cicationi : & proptercaneccficcft,
ircio Croacionem hoo impiogat.' quod fa-
cercc fi vfum Libcti arbitrii lahibcrcc io
homiocvcl coocurfum fuum ncccfiarium
illi dencgaret , vcl ipfum homincm ad a-
Ijum fincm vcl ezitium diiigcict . quam
cui conditioni & ftatui in quo creatus cft;
nt confcutancus, hoc clt,fi fic rc^at & i;u-
bciuct hojr.incm vc viiiofus oeccnjrio
fiat,quo Dcusgloriam fuampcr pcccatum
«ius, tum lufticix.cuin mifericordtx.pacc-
fbccrc poifii , iuxta Coofilium atcraum
fuum.
II Ad prouidcnciam Dci pcrtinct agcrc
& pcimtttcre: qux duo cohjndunctit, quu
pcrniilTio IX piitcxtu , qun.l otjuij ^irc
oon pofiic in i^tonwm ii.ui;>iur.
!U. Prouidcoti.1 diuma non dcrerminat
voluucatcm !ilicr.in> a.^ vnam l. oiuiadi-
Mioois.vcl conirjiiciaiis partem . dcrcr-
minatiunc fctlicctpixccdcutciplam voli-
tiooem aifljalcm : altocjuia cuin volunta
tt ipla coocuircns > olicionisipiiusconco-
dcctcto cle^ionis ad fupcrnaturalemfcc-
licicatem euchcrc , alios vcto ia aatara te-
linquercvcrum noo ci^.
IL Et pcrperam dicirur,ad racioncm
vniuerfl pcrtinerc , vtaliqui homiocsidc-
xtris , aliqui a fintlbis colloccotur, qucm-
admcdum ratio Ari.hitcdon>ca poltulat,
vtnonnullilapidcsinlinilho , aliiiodcx-
tro Ijtccc colloccoturdomusxdificandx.
I I I. Pcrmjfiio . t^ua Dcus pcrmittit , vc
aiiqui a finc fupernacuraliabcricoc, malc
jfti Prxdcftinationi fubordmatur: pcrti-
oeccnimad prouidcntiam , Cicacutam ra-
cionalcnijfux natuix conutniilitcr,adfu-
pernaturalcm foclicitateni deduccri .
IV. PerroilTio ctiam, qua Dcui pcimific
pnir.os homincs in peccatuni labi . pcrpc-
rain illi Pixdcftiaatiooi VMidiaata cfic
dicuur. ^Hk
De Ptccui caufa Vhtiurfe.
I. Vanquam peccatum non nifi a
crcjiuraiatioaaltpacr3iipofnc,&
ptnprcica ro iplo pcccatum cfic dcfinac»
fi Dcoadiciibjtui cius(.iufa. tamcn i;ua-
Bbbbb j dtuplici
7So ARTICVLI
diuplici ar«'jincnto videtur noftiis Do-
tiloiibus impingi poflc i quod cx ipfoium
doihin>i fcquaiur , Ccuui Autorcm circ
I'eccati.
1 1. Ratio prima , Quja doccat Dcum
prxcifc ftaiuiirc ( ciira pcccati pjxuifior
ncni ) gloriam fuam pcr luflitum puniti-
uam , & mifcricoi Jiam in nonnuUorum
Cilutc , & aliorum damnationc dcclararc :
vcl V t aliijDcum (tatuincgloriam fuam il-
luflrarcpcr gratix falutikia:, fapicntix, |
irx , putcntix & potcftatis libcriimx dc-
monrtiatioQcm , m noDnullorum fingula- ^
tium hominum falutc , & aliotum damna-
tionc a::crna, quod linc pcccati in mun-
dum ingrcflu ficri ncquiti ncquc fa<5lum |
cft.
IH Ratiolccunda:Qiiiadoccnt,Dcum
tionc cucotus, noQ tantum pofcotia , pro-
ptcr Dccrctum aliquod Oci prxccdcos, la
adutn non dcduccnda , autpotius impof-
fibili vt in adum pciduccrci , pcr ip(um
pia.-ccdciisdccrccum.
II. Adam liliere& vrluncaric pcccauic
citia vllam ncccflitatcm vciintcinam vcl
cxtctnam.
III. Adam Don cft lapfus cx dccreto
Dci, noa cx ordiuationc. non cx dcfcrtio-
nc . fed cx puraputa pcrmilTionc Dci , qux
nulli vcladfalutcm vclad niortcm Prxdc-
ftinarioni fubordnutui ,fcdadprouidca-
tiampcttinct, quatcnus illacootta Tixdc-
ftinacioncm diftinguitur.
IV. Adam uon cftIapfu$QCCciratio,QC-
qiic dccicti, ncquc ordinationis , ncque
dcfertionis , ncquc pcrmiflionis rcfpcau.
vt ad illum fummum &i poftrcmum fincm vndcconftat , quid luJicti dc ciufniodi di-
pciucnirc poflii.ordinaflc, vthomopcc-
carct & V itiofus fictct , qiio viam fibi Dcus
paicfaciat cxfcqucndo ifti dccrcto.
IV. Ratioicitia. Quia doccDt,Dcui«
homini graiiam ad vitandum pcccacum
ncccfl*ariam & fufficicntcm, vcl dencgaflc
disficridcbcat.
V. l aicorGncinliancquailligatifunt, CmImi UI; }.
conditioDismifctiam.Dci voluotatcdcci- InJl.CMf if*
diiic vniucifosfilius Ad£,&c.
VJ, Difcitis vc;bis hoccxftarcDCgant
dccretum fuiflr a Dco, vtfua dcfcdliooc
vcl fubftraxiflc autcquam pcccarc: : quod pcrirct Adam.
tantundcm cft , atqui li homini lcgcm po- VII. Dcus prxfciuir, qucm cxitum cflcc
fuiflct.ipfi fimplicitcr, fccundumnatuiam habitui jshomo.quia Jccrctofuofic otdi-
ipfam prxftitu impoflibilcm. nauit.
V. Ratioquarta : Quia ttibuunt Dco f VM
mini
nonnullas a^liones , pattim cxtcrnas, pir
timmcdiaras,partimimmcdiatas.quibus dilpci.iauit
pofitisnoD potuit non peccarc neccllitate
confcqucniis, & rem iplam antcccdencc,
qux libcrtatcm omnino tollit . citra quam
tamcD homo pcccati pcrpctrati icusccn-
rcriDcquit.
CAlH.IffJlit. V I. Ratio quinta.Addi pcflunt ciufmo-
ilf.i.i}, di icftimonia, vbi cxprcrtis vcrbis dicunt
Rcprobos pi^pdi nccciritatcm cuadcic
ooopoflc^^Ktim quumcx Dciotdina-
tioneioiiaHnhu
milia.
Ocus Don modo cafumprimi ho-
cuidit , fcd aibitrio quoqua fuo
De peccato origtnis.
huiuf[nodiDccciritas,& fi-
De laffti Ad.tmt.
ADam potuit pcrftarc io booo, &
Doo pcccarc , idquc adlu ipfo« ra-
I. Eccatum origiois doq cft illud a*
L Aualcpcccatum.quo Adamlcgcm
dc atborc fcicntix boni & malitraofprcl^
fus eli , & propccr quod nos omocs pecca-
torcs confticuci fumus , &: rcitacli coodc-
moationis& mciiis.
II. Aii pcccatum r.n^inij ac cautuni ca-
rcntta lullitix otigiuahs, & iantftimoQix
ptimxux cum inclinatioac ad pcccao-
dum, qux At antca tn humine fuicliccc
nun ua vchcmcoc , orquc & inordinara vc
nunc cft.proprcr amiirum fauorcm Dcij
nialcdi<ftiotcin eiufdcm > & amifriooem
eius
NONNVLLI.
«iu$ booi> quo in ordinctn tcdigcbatur:
An vcro couirarius quidam habitusiufti-
tjx & ranelimoDix infufusf vclingrcirus
acquifitusjipoft pcccatun» pcrpctratum.
III. AnpcccaiumonginisHomincsfa-
ciat rcos irxDci, quum iamantcpreptcr
pcccatum adlualc Adami pcccatoics con-
ftituti fint, & rei damhationis fjth.
IV. Adamus confidcraius in lioc (latu,
poft pcccaium, St antc rclhtuiioncm, non
fiiit obti£ acus ad pocnam & obcdicntiam
fimuljfcd t.iutum ad panam.
De Prjcdefltnatione llominis , partim in
Jlutuprimxuo , pMrtim /// Upfu lon-
Jider,itt.
Trelcs.Infi.^- D Erpcram dicitur Prxdcainatio-
/ dcPrld ( vi Reprobationi op^onitur )
' matcriam cHc homincm communitcr , fcu
abtolutc , ft prxordinatio finis rcfptciatur .-
fi vcromcdiorumadfincmcflchomincm,
arc& infe pci<tutum & rcum io Adamo.
II. j^quc malc R.-probationem aliam
cdc paHiuam fcu ncgatiuani ,aliain aHit-
matiuam , fcu adiuam : illam cHc ante o-
• mncsrcs,& caufasinrcbns.autarebuscx-
flituras , prxci^nitas auc coniidcratas , a-
^um cuin cHc rcfpcdbuum pcccati , &
Prxiljmnationcmdici.
lli. Difpicututquomodoifti Joif^rinx
coaacnicnter dicantur bxc fcqucutia
Impulfiua caufa Prxdcfltnatioois illius cd
bcncuolusafFcdus voIuntatisDci inChii-
fto & Prxdcihnatiocft adusDcixtcrnus,
qiM) ftatuit aliquas crcaturas grarix & glo-
rixfux paiticipcsfjcctcin Chiifto.
I V. Inlullc dicitur , lulhm di.fcrtio-
ncm Dci , qua gratiam homini Rcprobat o
noncoofcit , 3c quxad Pixdcftinationcm
cia(quc cxlccutiuncm pc:tiuct , cflc ei-
ploijtionis. Ethocipfurocuro
.lorcd.clis conciliuri
acqutt.
Deprddeftinationepofi lapfum con^
fideraeu.
I. A N Dcus ex humanogcnereIap(u»
(cu mafla coriuptionis & pcrditio-
nis , nonnullos fingulares prxcifcclcgcric
ad vitam , & alios prxcife reprobarit ad
mortcm, citra vllam altcrius booi,vcl mali
conlidcrationcm .-quod cx dccrcioiufto,
tufri gratiofo , tumfcuctoritconditiorc-
quifira in obicdo quod Dcus clcdutus
vcl faluaturus vcl rcprobaturus Sc damoa-
turutcft.
II. An vllus homo proprer folum pecoa-
tum Adami damncturroortextecoa.
JII. An fic q\c^\ (aluciuur ncccflario
proptcrcrticacitatciugtatix, qux ipfisiic-
ftinata cft taotum vt noo poflint non illi
allcntiti, vipotcquxcft irrcfiftibilis, &
I V. Ao fic rcprobati damncntur nc-
ccflario , pioptcrca quod aut nulla illis dc-
ftinatafitgraiia , aut non (uHiciens, YCiUi
aircntiri.i crcdcrc poflinc.
V. An potiusiuxta-rf»^«y?i»«»>ficeIc-
«fti cerco faluaotur, proptcrca quodDeus
dccrcucric gratiam illis adhibcrc prouc
congruum nouit vt lUi pctfuadeantur 8c
Glucnturiquanquam fi intcrna gratia efH-
cacitas fpcdctur poflinc per illam noa
promoueri, &
VI. .\nfic Rcprobati ccrtodamncnrur,
proptcrca quod Dcus illis non appUcac
gratioxn prout congiuam noutt : quan-
quam interca^ratia luflicicnti ficafiician-
tur,vtpoirint allcutiii & ialuaii.
Dedeiretis DetfulKtem Hominumpcccd'
toTum toncerneiitibm exproprt»
fenfu.
I. Rimum dccrctum dc faluandisho»
1 minibus peccatotibus cft , quo fta-
tuit Dcus filium (iium lcluin Chtiftum
conftituctc $aIuatorcm,Mcdiatorcni,R9-
dcmptorcm, Saccrdotcm,& quipcccaca
expiet, & Sjlutcm amiirim tnciito obc-
diintii l*ijxi..curcjrr , 5v .li!"'-. .ifct effica-
cia fua
II.Sc..
A n T 1 C V L I
II. SccuuJum dccrctum cfl, quo L cus
ftatuit RcripifccDtcs Fidclcsingiatiam
rccipcrc • coufi:|ucpcikuct2nte&Gluaic>D
CKrillo. proptcr Chtillum,& pcr Chii-
Aum. ImpoTDitcutcs vcro & iucrcdulos
fub pcccaco, & ira iclmqucrct & condc-
maatc tanquam aChrilloalicoo&.
III. Tcitium Dcctctumcll.quollatuit
Dcus mcdia ad Rcfipirccntiam & Fidcm
neccllaria. ruHicicntia> cfficacia admini-
llrarc. Et hxc adminidritio dirigitur luxia
fapicntiam Dci.qua nouit quid mifcricor-
diam & fcucritatcm dcceat ; & iuxta ciuf-
dcmiulbtiasn.quafapicntixrcqui & cxfc-
qui paratuscll.
I V. Hioc fcquiturquattum dccrctum
dc hifcc nnguIattbuspctronisraluandis5c
illis dacnoandis : quod nicitur prxfcicntia.
& prxuifiOQC Dci,quaabxtcrooprxao-
uit quinamcfrcQcpcrcalcmadmioinratio-
ncm gratix prxucnicntisauxilio cicdituti
&rubrcqucQtis pctrcucratuii ,qui vcro noa
ctedicuri & noo pcrfcueracuri.
V. Hincdicicur DcusnolTcquinQtruii
& huiusccrtuscd Dumciaiscumfaluando-
rum cum damnandorum . 8c quod & qui,
idcd, vcIoquuQcur & maccrialucr, & tor-
iralircr.
VI. IUudfccundumdccrccumcfl Prx-
dcdinatioad falutcm . qux eft Fuodamco-
cum ChriQianinni , falutis & ccttitudinis
Hc (alucc.Matciia Euangclii,-Summa Apo-
(lolicxdodrinx.
VII. Illa rcio Prxdcftinacio. qua Dcus
dicixur dccrcuiflc crcacuras fingularcs pcr-
fonas(aluatc, &lidcdoQarci ocquc fuoda-
mcncum ChtiauDifm%A> Qcquc ialutis,
ncquc ccrcicudiois dc falucc.
De Qhrijlo.
I. A N pecc«co io muadum iogrcflb,
QOD fuciit aliud rcmcdium cx-
piatidi pcccacum > fcu facisfacicndi Dco.
quam pcr mortcm Filii Dei.
II. AohumaoanaturainChriflo qiiip-
piamhabcata A«-/«immediatc'id cfl citia
inccrueocum Spixitus lancli ) quamfolam
fubllanciam.
j III Anfanda Cliiilli cx Spiiicu fjnilo
! conccptio, & cx virgioc Matia naciuicas
horlum ccDdac, vc oaturx nofbix corru-
ptio tcgacur, nc ia coufpcflum Dci YC-'
niar.
IV. An faoda Chridi vita. in qua o-
mocm luriitiam luxca prxfcripcum lcgis
moralisdc Chancatc Dci. & 1 roxiiaiimo
plcuic. horfumtantumficut, vtChridus
fic Saccrdospurus & inaoccos , & viflima
locoQcaminaca : ao vcro ctram vt ilLi iudt-
cia , noflia coram Dco fic luAicia , & hac
raciooc pro nobis , id cfl , nomiQC Doilro,
viccaoflta,ab ipfo prxiLca.
V. Ao qux ChriHus palTus cfl ance-
quam antc tiibunal Pilati Qacucrccur,coa-
currautcumiis, quxpoilcapanuscfl ,a(l
pcccocorum purgacioncm , rcdempcio-
ncm, cxpiacioucm} iccoaciliatioocm cum
Dco.
VI. An oblacio,qua Chridus lc pacri ob-
cultc vidtimam pro pcccaco , ica fadla (Icia
crucc. vc Chiiilus fcipfum & (anguiacni
fuum Patri io ca:Io non obculciit.
VII. Anoblatio.quaChiiftusfcPatri
fuo in ctrlis riDguinc proprio adfpcrfum
prxfcntac, nou (icadiopcrpccua& conci-
Dua,cui incctcclTioiiuutttur.
VIII. An rcdcmptiofancuinc Chtifti
parta, non ntomnium (inguTatiam homi-
numcommuu'S,fccuniluniamorcm & di-
Icfliontm Dci , qua Mundo Filium fuQtn
dcdit : quanquamiuxtadccfctumpcrcm-
pcoiium dc (ulis Fidclibus (aluaudis , ad
DoHQullos tantum pciimcat.
Dt vocatione PcciMcrtim ad (ottimunio-
nem cum Chrtjlo , &participatio-
nembonortimipfius,
I. TTOmo pcccator habcc poft pecca-
i 1 tum pcrpccracuni cam lcgis nori-
tiam , qux fufficicilltaccufando, conuia-
ccDdo,& condcmnando : caqucipfa nott-
cia pcccft Dco vocantiillum ad Chiiftura^
fcruirc. vccumad paoitcociam , &Chii-
ftum confugcrc compcllat pcr candcm.
H. H6-
NONN
n. Homo irtegeoicas potcft plura opc'
n cnih cxtcroa omittcre quam omittit , Sc
plurj opcracxtcrnat maadataa Dco» ptx-
ftarc , quam pixftat, id cft.locomotiuam
alitci & niciius regcte , quam rc^it ; quaa-
<juam fi id fiiccict. miiiJ co iplo racrcrc-
cur.
III. Vocatiotiis diftribucio in incetDam»
& cxternam . noa c(l diQributiogcDCtis io
fpccics, Huc totius io partcs.
IV. V'ocacio iDtcroa coaciogitetiamiis«
qui non adcatiuntur vocaiiooi.
V. Omncs irregcniti habcnt libcrum
arbitrium,&: potcntiam Spirituifanftorc-
ridcodi, gratiam Dci obUtam rcpudiandi.
conftiium Dci aduccfus fc contemncodi,
Euangclium gratiz repudtaodi , ci qui cor
pulfat non apcricndo, idquc aftu iplo pof-
lunt fiiccrc , citra difcrimcn vUum Elcfto-
ium.& Rcproborum.
VI. Quofcunquc Dcus vocat> illosfe-
rio vrcac, voluntatc dcndcraote illorum
Rclipifccniiam & falutcm.- oequccHvlla
Dci dc illis vci circa illos . quos vocat voi-
formitcr coofidctacos vofitio , ifti vo-
luotaii vcl aiHrmaciuc, vdocgatiuccoa-
traiia.
VII. Dcus noo tcoccuromocsraodos
poflibilcs Hbi vfurparc ad omoiumlalua-
cioaem : officio luo fuatfluscft , quaodo
vcl vQum, vcl plurcs vfurpauitadfaluan-
dum.
VIII. Vocationi Diuinx,quumprimum
fit , & t cpulfa noQ c A , (inis ooQ cic, ocque
proximus, ocquc a Deo iotetiius, vc liomo
rcddatur iocxcufabilis.
IX. D ufirina qux hotfum caotum pace-
fit , vc rcddat auditorcs locxculabiles, oon
patcd tcddcre iocxcuiabilcSt oequeiute,
QcquecHRcacia.
X. IusDci,quopoccilpo(lularefidcm
ia Chriitum. ab iis,qui potcatiam credcn-
di iil cum non habcoc , & quibusqraciam
ad crcdcadum neccllariam & futHcicatcm
darerccufae , citra mcriium ob graciara re-
pulfam, aoaniciturco.quod Dcus dcdctit
io Adamo , io primaruo Aacu , & in co o-
mnibus homiQibuspoieatiam cccdcadi io
Cbtiiliun.
V L L I. 7S5
XI. lus Dei quo pocefl condemoare
cos , qui rcpudiant Euaogcliu mgratix , &
quo adlu ipfo coodcmoac imniorigeros>
1100 oiritur eo , quod potcociam crcdcodt
io Adamo acccpcam fua culpa amtfc-
tioc.
XII. Ncccflario poaeoda cft graiia fuf-
ficicos.qua: camea ciFedum uoa fottitac
culpa cius cui contiogit : iecus iufliiia Dei
in cooderaaatioQe iofidclium dcfcodi noa
poccfl.
XIII. Efficacitas graciz (alucaris oon
coodftic cum omoipoccncc a^liooe Dci»
qua fic agit ioius io meote & iu corde ho-
niinis. vt cui illaactio imprimitur illc oon
po/ric Qoo aflcotiri Deo vocaoci , fea
qiodidcmcft > graciacdaon visincfiRiv
bilii.
XIV. Angratiae(Ecaz, &fu(ficieosr»>
£ic diftioguaoiur , fccuodum vocationcai
coogrtiam>& doo coogruam: vc cfHcax
illx dicacur. qua vcicur Dcus fccundunt
propoficum prarcifc (aluaadi fingularcnt
aliqucm homincm.prouc oouic coogruum
vc illc moucatur, & pcifuadcatur vc ob-
ccmpcrec; Sufficicosveroilladicacur>qtii
vcicur noo ex propofico cali, quaoquam cz
amorc gcocrali ccga omncs oomioes illa
aiKciaccooaullos , quorum camco pcrcia-
pcorio dccreio (laiuic ooo mifcreri.
XV. Efficacicas qaxdiftiodlaeftabcf.
ficicociaipla ,afu£cicmiadiffcrrc aoa vi-
dccur.
XVI. Qai vocaciooi Dciobtemperaor»
illilibccc ancociuocurgracix , ab ca camca
cxcitaii, impuin , trai!)i .adiuci & coipfo
momcoio quoaiFcaiiuacur. poteiaacaon
alTcncici.
XVII. Homofchabetiniaiciocoouer-
fioois fux merc patliue , id cil . quanquam
ai5liooc vicali,ide(l,feQfu pctcipiai gra-
ttaro vocantcm , caroco oon poreu ooa il-
bm accipere>& fcocir«, acvbifcatitgra-
tiam mcQicm & coratHcientcm , U-
bccc aircocicur , iu vc poflic
Boa alTcatiri.
Ccccc ' Bo
7»4
De PcemtenM.
I. T^OiIlriDadcpochitentia non cfl lc"
l^galis, fcd Euangdtca, id cfl , noa
ad Legcm > fcd ad Euangclium peitiact:
quanquam Lez ad pacDitcotiam follicitet
9c impcllat.
1 1. Agnitiopcccatoiura , dolor ob pec-
catum>dcilderiumliberatioD« , cumpio-
pontoviiandipcccatum , Deo grata luat
canquam cooucr(iontsinitialia.
IlLNoofuDt pioprie loqucodo ipQ
caiDts feu peccati iohabiuDtis mortifica-
tio,fcd Dcccnjrio prxccdaoca.
IV. ranitcntia tidc in Chriflum prior
cfl: poftcrior vcro tlla liidc qua cicditur,
Deum vcUe pcroitcotem lo gratiaxn rcci-
pcrc.
V. AopacDiteotia ludxredelcgahsdi-
cator.
V I. Ao ranitcntia fcu rcfipifcentiaTy-
rioium & Sidonioium.dc qua Chriflus
MMttb.w. Cmulata & fida, an v cra fuiilct.
De Tide,
I. iridcs luflificans non efl , qua quis
X ciedit fibi proptcrChiillum rcmin"a
c(rcpcccata:iUaeDtmfidcs fcquitur ipfam
iuftificarioDcm fcu rcmifTioncm pcccato-
ium,qaz cft cffcAusFidci iuftificantis.
II. Fidcs iuftificans ooo eft qua quis
crcdiifc cle«nume(re.
II I. Omocs homincs noo teocDtur crc
dcre(ceIcAosc(rc.
IV. N otitta & Fides qua quis fcit S: cxc
ditfecrcdcre , oatura prioreft cafcicotia
& fidc, quaquis fcit& cicdic fe elcdlum
efPc.
V. Vodc iudicium ficri potcft , dc co
quodaliquaodo dicitur,fideicm & elcAu
tcocii crfdcrefc clcftum clTc.
VI. JidcsiudificaDS cft qua creditarin
IcfumChriftum , tanquaminSaluatorcm
Crcdcotium vniucrfc & fingulotum,etiam
ipfiusqui crcdic & pcr Cbriftuo) ioDcum
iuftificaDtcm im^ium.
ARTIC VLI
VII. Fidcs Euangelica & faiuificans
tantx eft ezccIlcDtix , vt ezcedat totam
Daturamhominis,& omncm ciut intclle-
dum ctiam Adami io ftatu iotcgritatts
cooftituti.
VIII. Dcus noD poteft iure Fidem ia
Chriftum poftulare ab eo quem voluoiatc
abfoluta , iiuccitra vllius peccati coofidc-
lationcm.due vtia Adamo Lapfumrcpto-
bauit .- idcoquod Cbiiftum ipfi prodc^fe
ootuit,fcupocius vc Cbiiftusilii ooo pro-
dclTct voluit.
IX. Fidcscft dooum Dei gratiofumSc
gratuicum, datum fccuudum adminiftra-
tioncm mcdioium ad fincm neccflario-
rumduccntcm , hoc cft , quam poftulac
iuftitia Dci vel in pattcm mifcrtcoidiz
vcl feucritaris, non d.-)tum fccundum prx-
cifam voluncatcm faltiandt fingulatcs ali-
quothomincs. Eft cnim condiiioin ob-
icdofaluando rcquifita, jcprius quidcm
condicioquam mcdium ad faiuicm obti-
Dcndum.
X. Fidcs faluifica eft Elcdorum Dci,
non cft omaium,peruetfoium , & fcclcra-
torum homiuum , uon rcpellcntium fci-
moDcmgratix, & viia xtcina fc indieoos
iudicaotium,aonSpiiitui Saoflo tcfiRcD-
tium.noncoofilium Dciaducrfus fc fpcr-
Qcntium,uequc coium qui non (unt ordi-
oati ad vitam xteroam. Nemo credit io
Chriftum oifi quiaotcapcrprxucnicotem
gratiamdifpofitus & paratus cft vitam x-
tcinamaccipcrccacnndicione qua Dcas
cam date vuitiiuzia id Iomh.j. Si quis vo-
iuciit cius volunratcm czcqui , cognofcct
dc do^noa vtrum cz Dco licao ego cz mc
ipfoloquar.
De Regeneratione & f egenerdtis.
I. Y\ Fgcncrationis . qux iohacvitafic
fxpcrSpititus Chti(ti fubic<Jlumpro-
zimum, cftmcDS&affedoshominis . feu
voluntas fccundum modum naturx coo-
fidcrata : non voluntas fccundum modii Ii-
bcttacis coDfidcraca: oon coipus hominif»
quaa*
NO
quaoqusm h*mo pcr mcocetn & afTc^lum
Rfgcucratiooc rcnouatus>aclu bchc vc-
lit, U. pcria(\iumcn:a corpotca benc opc-
rctur.
II. Quaoquam rcgencratio non vno
momcnto , fcd ccttisgradibus & intcrual-
lis pciBciatur , tamcn (imulatquc lccun-
dum cflentiam, hcc cAipcr rcnouationem
mcntis & aftl-dluum pcrfccta cft, homi-'
ncmfacitfpiritualcm, potcutcrn, adpcc-
cato pcr gratiamUcialTiftentcmrcfiucn-
dum .- vndc ctiam a przdominante in co
fpiritu fpiiitualis dicitur oon carnalis,
quanquam adhuc habct io fc carncm con-
tra fpiritum coocupifccotcm : dicunturc-
nim illa oppofitccaraaIis& fpititualis, &
fccundum pattcm poiiorcm &prxdomi-
nafttem.
lil. Rcgeniti pofrunt plus vcri&Dco
placeotis Booiprxflatcquamprxdanc. &
mali omittcrc quamomittunt:idcoqucn
aonprx(lant& omittuntquoddcbcot, id
ooQ vlli DcidcctctoautgratixinclHcaci-
cati, fcd ipforum rcgcnitorum ncgligentix
tribucndum cft.
IV. QaidicitrcgcoitospofrcpcrChri-
fti gratiam Lc£cm pcifcdc prxQarc in hac
vtta, illc oonPcIagianusctl, ncqucgratix
Dci facit iaiuriam , ncquc iuftincatioQcm
cxopcribusdabilit.
V. Rcgeniti poiFuhc cx propofico, &
conrra confcicniiam pcccarc, & confcico-
tiam fuam ficpci pcccatum vaftarc, vtab
ea oihilaudiaac , nin coodcmoationis fcn-
tcotiam.
VI. Rcgeaiti poirunr peccatis fuis Spiri-
cum Sandtum contriftarc» adcoviillcad
tcmpus vfquc • dumad pGcniicotiam Ic rc-
duci patiaoiur. vim & cfticaciamfuam in
lilisnoQcxlcrat.
VII. Rcgcnitinonounificpeccaut, fic
vaftant coufcicntiam , fic Spiritum San-
«Itumconciiftant.
VIII. Si Dauid comomcntoquopcc
carat in Vriam pcradulteiium&homici-
dium morcuusfuiirct.fuinctcondcmiuius
ad xtcinain mottcm.
IX. Pcccat.-! rrgcoitorum &cIc£lorum
DcircrcodiiDcus, & qutdcmtancoma-
VLLI. 7«;
gis,quaotoquipeccan(pIuraaDeoacce-
pcruacbcocncia,& maiorcmvim rcfiftca'
dt pcccato.
X. Diftindlioncs iftx , quibus dicicur
homo pcccarc plcna , auc non plcna vo-
luotacc , vaftare coofcicoiiam pcniius, auc
noD pcnitus.fcd cx panc , peccarc fccuo-
dum pancm irrcgcnitam.eo fcnfu quo a
uonnullis vfurpantur , fuocaoxicptccaci,
&bouismoribus.
Deperfeueranti4 Sandorum.
I.
dcre r«-
AN vercFidcicspofnocexci
calicer & finalitcr.
II. Anrcipfa nonnulliafidctf)talicer&
finaljrcrcxcidaoc.
III. ScntentiaquxacgatvereFidclcs&
Regcnitos vcl excidcrcpofrc vcl rcipfa ci-
cidcrc a fidc lotalitcr &naalttcr numquam
fuitab Ecclcfia,ab ij>fisApofto]otum tem-
poribus ad hxc noftra fccula pro Catholi-
ca habita , ncquc qux cootrarium aBirmac
pro hxrctica xftimata,imo vcro affirmans
fcmpcr plurcs ia Chrifto adftipulacorcs
habuic , quam oegaas.
De (ertitudine faluttf.
I. A N quis Fidclis ccrtuscirepoditfe
■/l a Fidc oon dcfcAutum citra fpc-
cialcm rcuclationcm.
II. ADFidclcscrcdcreicncaocutlcafi-
dc noo dcfcduros.
III. AHirmatio vtriufque quxftionis
nuoquam pro Caiholico dogmatchabtta
fuit in Ecclcfia Cbrifti : nunquamctiam
ncgatio vtriufque iftiusquxftionishxre-
fistudicaucftab Ecclefia Catholica.
IV. Pctfuafio, qua quis fidclis fibi certn
petfuadct fc a fidcdcqccicnooponc,fal-
tcm fc noo dclcfluium a fidc . non tam fo-
latio fcruic aducrfus defpcrationc (cu du-
bitatioocm Fidci & Speiaducrlam , quam
fccuntati ingcncranJx.qux falubctiimo
timoii,quo lalutcm noftram opcrari iubc-
mur.& qui inhoctcntationumlocoma-
gaoperc cftncccirarius.dirciftcaduciratur.
Ccccc i V Oui
ARTICVLl
V. Qniexiflimatrcfidedeficerepotrc,
idcoqiic mctuit oe dcficiar,ocquc dcdi-
tuicut foljtioncccflirio, ncqucptopterca
aoimi anzictatc totquctur. Sumcit cnim
folacio prxflaodo.& aoxictati cxclu^cadx
fcuc fc Dulla vi Sauox . Pcccati ic Muodi,
eullaquc carnis propria' affcdiooc aut im-
kecillitatc a fidc dctc(ftutum,ni(i ipfc vlcro
Tolcns tcotationi ccdat & falutcm ez coo-
fcicotia operari ocgligac.
Dt Juf tfitdttont Homtnii ptccatorU ^ftd
fidelts (QTdm Dto.
I. A N iuHitix Dri ooo porucritfatis-
J \ ficri oifi Legi fitisficrct.
II. An idcm fitiuftitix DciinChrifto
fctisfadumcfle, & LcgipciChuflumcirc
(atisfadum.
III. Aniuflitia Lcgalis & Eaangcliicf-
fcntia diifciaDt.an vcto cadcm Jit vtriuf-
Sue cflcncia, id cfl,materia, obcdicoBa
>coprx(lita,& forma voiucrfalis,conlor-
jnicas cum Lcgc occcflaria.
IV. An luftitix ChtiAi,quaiuAi confti-
tuuDiur Fidclcs trcs (int paitcs : Piima,
Saoiflicas oaturx Chrifli qux tuAiciahabi-
tualisdicitur. x. Pcrpclfioncs quasnolha
caufaabiofantiaad moitcmfufliauu,qux
obedieocia palfura Ceu mortis dicitur. ).
Lcgalis moralts ( addc & cercmooialis) pcr
tocam vitjm vlqucad niortcmpcifcdiiri-
xna,imo pltis quam pcifrifta >mplccio,qux
obcdicociaa^iua fcu vitxdicitur.
V. AoadtusobcdicntixaChiiftoprx-
ftitx , qua luflificaniur , noo fuciuut ip/i
imponci fecuodum pcculiare maodacum
Pactis & pcculiaic paiTlum a Pacrc cum
ipfo inicum i quo illos adus obcdicncix
prxfciipfic & Aipulicus cA, addita promif
liooe , fotc vt a:iernam cedcmptiooem iis
acquircrcr. & lcmcn vidcrct , quod ifla o-
bcdicotia pcr fcicotiam ful , idcft,fidcm
iofciuflificarct.
VI. AdquodmunusChrifti,adusifli
obedieotix pci tiocaot.
VII. Aa iulliua CbriHi ficiuflicia Fidc*
lis fcu Elc^i antequam Deas iUi ipfaifi
impucct.
VIII. An Dcus iibm ipfiimputetaote»
quam pcr fidcm iuflificer.
IX. Vel quod idem cfl, Ao obic^uro
circa quod Deus verfaturiuflificaodo ,fiT
Elcflus, io fequidcmioiufhis,aiio Chti-
(io capitc luo iuflus; ita vt iuflumillum
iudiceCiquia iam m Chrifloiuflusfitiid
cfl.quia in fidciudorc & Capitc fuopoc-
nam lucrit fibi dcbium , Telebcdicotiam
ptx fliccrit a fc dcbitam.
X. Vcl, AnElc^usinChriflopanam
luctit& obcdicotiam prxAitcrittcipfa, aa
vero xflimatione Diuin.i tantum , & ao
xllimatioDiuina, qualu!nc& pr.Tflitiirc
xflimatur.fitaAusprxcedcosiuAificatio-
ucm.
XI. AoaiHosacccptacioois^qua Deus
obcdientiam Filii fui acccptant oonprx-
cedat oblaciooem . qua Filium fuura io iu-
Attiam offctc pcr Euaogclium.
XII. Ao acccptaraiuriicix Chtifliim-
putacio fic ipfa iulttficacio , aa iufUficatio-
oi prxccdaoea.
XIII. Aoadusapprchcorionis .quofi-
dcs Chtiflum^eiufquc iufliciam, vcICbri-
Aumin iuflitiamappichCdit. ooofitprior
iuAificaiiooe ipfa.
XIV. Si aif^us ille prior fic iuflificatiooe.
quomodo fidcs fit ioflrumcBtalis caufa
iuAificatioois oolbx, hoc cd. fimul ia-
flrumcBcalis csufa apprchcnfioais prx-
ccdaacx luIliHcatiooi , & iuflificacioois
ipfius fucccdaocx iAi apprcbcofiooi.
Vcl.
XV. Ah non fidcs prius apprchendac
ChriflumoblatumiDiuilitiam , quamfi-
dcs imputecurin lufticiam.
XVI In hoc cnunciato, Fidcsimputa-
tut ctcdcQCt in luf^iciam aii vox Fidci pio-
piic fic accipicnda pro a£^u infliumeocali.
quo Chriftus io iuflitiam appichcofus cfl:
an impiopric, id cli, mctofljrmicc pro ipfo
obic£luquodFidcsapprchcndic.
XVII. Ankxcphrafis, FuJcsaccipicut
relatiuc, infltumcncalitcr , idem fit cum
liac, Fidci voce fignificacur metonymic^
ipfumFidciobici^um. Velj
xvut
NONNV
XVIII. Anidcmfif.Fidc iuftificamur
corrclatiue • & quailbcft iDfttumcntalis
adio,quaChriftum ia iuftitiam apprchcn-
dimus, & obcdicntia fcu iuftitiaiuftifica-
mut.
X I X. An reac dici poflct iuftitia Chri-
fti^ratiofcimputari iniuftitiam » vcl gra-
nolc habcri pro iuftitia.
X X. Aonon quum fic dicit Apofto-
lus , Fidesimputaturiniuftitiam , intd-
liffendum id ht dc imputationc , qu«
fiffccundum grariana , & non fccundum
4cbitum.
XXI. Anidcuiusparticipcs fimus pcr
Fidcm fcu Fidc cfFc<ftura ioftrumcBtalc
f idci dici poiTct.
XXII. AnquumDcusdccrcueritnc-
mincmcxEratia & mifcricordia iuftifica-
re.nificrcdcnrcm in Chtiftum , idcoque
pcr Euangchi przdicationcm Fidcm in
Chriftum poftulet ab eo , qui luftificari
dcCdcrat , non pofHt dici , Dcum fc-
cundum Euangclium gratiofc ludicantcm
Ycrfari circafidcm , tanquam circacondi-
tioQcra rcquifitam Sc pra;ftitam abeo,qui
coram throno gratia: ludicaodus Sc luftifi-
canduscomparct.
X XlII.Quodfidiciidpoflct , quod
crimcn fitdiccre , Fidem pcrgratuitam&
gratiofam acccptationcm pro iuftitiaha-
bcri proptcr oHcdicntiam Chtifti.
XXIV. An rcclc dicatur.Si pcrff £ia cf
fcnthominumtcnatorura opcra, poflcni
ixs iuftificari, ciuanquam multa mala opcra
pairarint, quum icmjllioncmillorumob-
tincant.
Df Operlitu hnisjiddtum.
I. A N dcbonis operibus fidclium vc-
l \ rcdicatur , immunda cffc mftar
panni mcnftruati, cifquc compctat diclum
illud Kia. 6 4 Omncs luftitiz noftrar,&c.
II. Quo fcnfu tc<5tc dicatur, IiJclcsin
quouis opcrc bono peccarc mortahtcr.
III. Ac^opcra bnna fidclium in iudi-
cium Dci vcnianr,quucnus (unt fidci tc-
ftimonia tantuisrao ctiom quatcnusa Dcn
L L I. 7«7
przfcripta & mcrccdis promi/nonc (anciia
tc decoraca . quanquam merces iis non dc-
tuinificxgtaria . mifcricordia iundta , &
proptcrChriftum, qucm DcusconftiruiC
& propofuir propitiaiorium pcrfidem , io
languiocipfius.idcoque &cumintuiiu ad
fidcminChtiftum.
De Ordtme.
I. A N oracio fcu iuuocatio Dci taa-
/jLtum babcot rationem cultus Dco
prxftaudiad honorcmilliuf.an ctiam me-
dii ncccirarii ad impctrandum id quod pc-
titur,& quidcm mcdii quodDcus praeuidit
vfurpatum iti antcquam prqcifc dccctneicc
bonum illud darc poftutaiKi.
II. Anfidcs.quaprccandumeft , cafit,
qua orans ccrto ctcdit fc adcptur«m cflc id
quod pciit :an vcroqua ccrto pcifuafus cft
le pctcrc iuxia valuntatcm Dci,& adcptu-
rum quod pciit,fiquidcm Dcus nooitcon-
ducctc fuz glorix Sc faluti pctcotis.
De Infantibus fticltum. quAnio dd B4-
pttfnium offeruniur.
I. A NFidcUumlibcri, quumadBapti-
xVfmuro ofFcruntur , confidcrantur
vtFitiiirx,anvtfiliiDci >atiz: &fi»-
troqucmodo, ao rcfpedus itlc fit fccun-
dumidemtcmpui , au fccandum diuctla
tcmpora.
De Cecnd DQmini.
I. A N proximus & maximc propiiu*
iVideoquc immcdiatus finis Canx
Dominicz,t um qua inftitutus cft.tum qua
vfurpantur noo lit mcmoria fcu commc-
moratio vclannuociatio mortis Domioi,
& quidcm cun» gratiarum adliooc , pro eo
quod Deus Filium fuum pio nobis in mor-
tcm dcdir.ciufsuc caincm cdcndam &fan-
gnincm bjbcndum dcdit per hdcm in
illum<
Ccccc 3 i>«
78«
ARTICVLI NONNVLLI.
De Magijlratu.
I. >rAgifliarum fumirum noa rcdc
1 Vldici Policicumaut Sccubic, quia
illx voces EccUrufltca; & Spuicuali Pocc-
ftaci oppoouDCur.
II. Pcacs Magiilrjcum rummum cfTc
M>7>B^T*s^aq»,rub Dco camco pocenaccm
curaodi, PubernaDclifuhdicos,i|uoaJ aoi'
nialcm Sc ipiricualcm vicam.
III. Rcligioois cuiam a Dco fummo
Magiflracui cflTc commiHam magisquam
Saccrdocibus & Eccicfiadicis Pctioois.
IV. PcQcs Magiflracum cflc Lcgcs dc
Policia & Ecclcfiadica coodcre , ooo ca-
meo oiftrogacis iis& coufulcis, quirerum
fpiticualiumfuDCpcrictinmi , &peculiati-
tcr EcclcHx doccodai dcdioaci.
V. Magiftracus officium cflc Mioiftc-
rium Ecclcdadtcum coofcruarc 8c cucri.
Vcibi Mtoiftros przcuatc lcgitimo prcs-
byccriiczamioeprzficcrc , vcoBiciumfa-
cianccurarc . racioocmqueadmiDidracio-
Dispofcere,Degligences moocre 8c iacica-
rcqutbcQcprzfuacpixmio afliccrc, pcr-
ciaaciccr ncgligcoccs auc fcaodalum Ecclc-
6x poncDCcsrcmouerc.
V I. Etiam Coocilia (iue VDiuerfalia. Ci-
ueNacioDalia , ftue Prouincialia coouo-
catc, aucoticacc modcrari vcl pcr fc, vc!
pcr dcputacos adiftud muous idooeos.
VII. Aavcilcflc Conucocibuslcu Co-
miciisEcclcCafticis illos przficcre quorum
intcrcft , vrrcsRciigioDis& Ecclcfiafticac
pocius hoc quam illo modo habcaar.
VIII. Ad hic muDcra obcuoda occef-
fccflc vcMaginratus incclligac cVrdigio-
nis m)ftcria,qua:adfaluccmhominumab-
folucc fuoc Dcccflaria- noo cnim poccft hac
pat re alicna; coafcicotix iooici ac fidcre. •
IX. Magirtracum ChriftiaoumioCoa-
ciliis Ecclcliafticisqnibus ioccrcft , & prai-
cflc,& fcoccciam dccinuam,& dcfioiciaam
proauociarc.fcuiusdcctnux ic dcfioiciuJt
icoccocix diccodx habcrc.
De Ecclefta Romana.
AN fic difcrimeo facieadum intcr Cu-
riamRomaoam.id cft.PoncificemRo-
manum,Cardinaic$&:alios iuracos ipfiaf-
fcclas & facclliccs rcgni ipfius,3c Ecclcfiam
quz Romana dicicur.
I I. An populus illc qui i Poocificc Ro •
maoodcccpcus. illumptofucccirorc Pecri
& CapiccEccIcfizliabcc.nullomodo Ec-
clcfia Chiiftt dici poflic,Siue,
III. Ao Dcus ifti populo libcllum rc-
pudiimifcrit , icavcillum profuoprorfus
nooagnofcac, oonmagis quam Alahume-
F I N I S.
4.
1
1 'I
t
//